Skip to main content

PLUSNJ11052026

Page 1

T YG O D N I K W N E W J E R S E Y I P E N S Y LWA N I I 5 listopada 2026

nr 45 (952)

Noveber 5, 2026

• • •

•

• Ą

­


2 Od redakcji

DOTARŁ NA FLORYDĘ!

Nowy rozdział w historii naszego tygodnika Mamy dla Was dobrą wiadomość! Tygodnik PLUS, który od lat towarzyszy Polonii w Nowym Jorku, New Jersey i Pensylwanii, rozpoczął kolejny etap swojej działalności. Pierwszy numer naszej nowej edycji florydzkiej jest już za nami. Tym samym PLUS jest obecny w trzech regionalnych wydaniach, łącząc polskie społeczności od północno-wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych aż po słoneczną Florydę. Z NEW JERSEY I NOWEGO JORKU NA FLORYDĘ Przez lata na łamach Tygodnika PLUS opisywaliśmy życie Polonii w Nowym Jorku, New Jersey i Pensylwanii. Informowaliśmy o lokalnych wydarzeniach, przedstawialiśmy polskie firmy, organizacje i szkoły, relacjonowaliśmy sukcesy naszych rodaków i poruszaliśmy sprawy ważne dla codziennego życia emigrantów. W tym czasie zmieniała się również mapa amerykańskiej Polonii. Coraz więcej Polaków, którzy przez lata mieszkali w New Jersey, Nowym Jorku czy Pensylwanii, decydowało się na przeprowadzkę na południe. Jedni szukali cieplejszego klimatu,

PLUS 5 listopada 2026

inni spokojniejszego życia na emeryturze, a jeszcze inni nowych możliwości zawodowych i biznesowych. Wśród osób wybierających Florydę znaleźli się również nasi wieloletni Czytelnicy. Niejednokrotnie docierały do nas pytania, czy PLUS pojawi się kiedyś także w Sunshine State. Dzisiaj możemy odpowiedzieć: tak, jesteśmy już na Florydzie!

temu, jak i osobach dopiero rozpoczynających nowy etap życia. Chcemy informować o sprawach, które mają znaczenie dla lokalnej społeczności: zmianach w przepisach, podatkach, ubezpieczeniach, nieruchomościach, edukacji, zdrowiu i wydarzeniach polonijnych. Nie zabraknie również tematów kulturalnych, historycznych i turystycznych. Floryda to przecież znacznie więcej niż Miami, Disney World i słynne plaże. To także niezwykłe miasteczka, parki, rezerwaty przyrody oraz miejsca, które warto odkrywać podczas weekendowych wycieczek. Przede wszystkim jednak chcemy poznawać i przedstawiać ludzi tworzących tamtejszą Polonię – przedsiębiorców, nauczycieli, lekarzy, artystów, społeczników i całe rodziny, które znalazły na Florydzie swój nowy dom.

PIERWSZE WYDANIE JUŻ ZA NAMI Uruchomienie nowej edycji to dla naszej redakcji ważny moment. Po miesiącach przygotowań pierwszy florydzki numer Tygodnika NASI CZYTELNICY SĄ TERAZ TAKŻE NA PLUS trafił do Czytelników. Nowa gazeta powstała z myślą o Polakach POŁUDNIU mieszkających w różnych częściach stanu – Dla wielu osób przeprowadzka z północy na zarówno tych, którzy osiedlili się tutaj wiele lat


Od redakcji 3 Florydę nie oznacza zerwania więzi z dawnym miejscem zamieszkania. Polacy mieszkający dzisiaj w Sarasota, Tampa, Clearwater, Venice czy Miami nadal mają rodziny, przyjaciół i znajomych w New Jersey oraz Nowym Jorku. Śledzą wiadomości z północno-wschodnich stanów, odwiedzają dawne okolice i utrzymują kontakty z tamtejszą Polonią. Podobnie jest w drugą stronę. Wielu naszych Czytelników z NJ i NY ma bliskich, którzy przenieśli się na Florydę, albo samych rozważa taką przeprowadzkę. Właśnie dlatego uruchomienie kolejnej edycji jest dla nas czymś więcej niż rozszerzeniem zasięgu gazety. To możliwość utrzymywania kontaktu z Czytelnikami, niezależnie od tego, w której części Stanów Zjednoczonych zdecydują się zamieszkać. TRZY EDYCJE, TEN SAM PLUS Chcemy przy tej okazji wyraźnie podkreślić jedną rzecz: uruchomienie edycji florydzkiej nie oznacza żadnych zmian w wydawaniu Tygodnika PLUS w Nowym Jorku, New Jersey i Pensylwanii. Nasze dotychczasowe wydania pozostają na swoich miejscach. Nadal będziemy informować o wydarzeniach lokalnych, sprawach ważnych dla Polonii oraz inicjatywach polskich

organizacji, szkół i przedsiębiorców. Floryda jest nowym kierunkiem rozwoju, a nie zastępstwem dla regionów, w których od lat budowaliśmy relacje z Czytelnikami i reklamodawcami. Każda z trzech edycji będzie uwzględniała specyfikę swojej społeczności, zachowując jednocześnie wspólny charakter Tygodnika PLUS. Bo choć Polonia w różnych stanach ma swoje lokalne sprawy i wyzwania, łączy nas znacznie więcej, niż dzieli. NOWE MOŻLIWOŚCI DLA POLSKICH FIRM Rozszerzenie działalności otwiera również nowe możliwości współpracy z przedsiębiorcami. Polskie biznesy od lat są ważną częścią naszej gazety. Dzięki nim możemy nie tylko rozwijać tygodnik, ale także promować firmy, które obsługują polonijną społeczność i często od pokoleń stanowią istotny element jej życia. Nowa edycja umożliwia dotarcie do kolejnego rynku, na którym rozwijają się polskie restauracje, sklepy, gabinety medyczne, biura nieruchomości, kancelarie i firmy usługowe. Dla przedsiębiorców prowadzących działalność w kilku stanach to także okazja do zaprezentowania swojej oferty szerszemu gronu odbiorców. Mamy nadzieję, że podobnie jak w Nowym Jorku i New Jersey, również na Florydzie PLUS

stanie się miejscem spotkania lokalnych firm i ich przyszłych klientów. DZIĘKUJEMY, ŻE JESTEŚCIE Z NAMI Każdy nowy etap działalności skłania do spojrzenia wstecz. Gdyby nie nasi Czytelnicy, reklamodawcy, współpracownicy i przyjaciele tygodnika, nie byłoby dzisiaj możliwości otwarcia kolejnej edycji. To dzięki Waszemu zaufaniu PLUS przez lata stał się rozpoznawalną częścią życia polonijnego w Nowym Jorku, New Jersey i Pensylwanii. Dlatego wiadomością o naszym rozwoju chcemy podzielić się przede wszystkim z Wami. Nie żegnamy się z północą. Przeciwnie – zabieramy ze sobą doświadczenie zdobyte przez lata wspólnej pracy i rozpoczynamy kolejny rozdział, do którego zapraszamy nowych Czytelników. A jeśli macie rodzinę, przyjaciół lub znajomych mieszkających na Florydzie, koniecznie przekażcie im wiadomość, że mogą już szukać tam swojego Tygodnika PLUS. Nowy Jork, New Jersey, Pensylwania, a teraz również Floryda. Zmieniamy się, rozwijamy i docieramy do nowych miejsc. Jedno pozostaje bez zmian – PLUS nadal jest gazetą blisko Polonii. Redakcja Tygodnika PLUS

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


Paderewski Returns to New York Music, Stories, Glamour of Old NY Kaufman Music Center

MERKIN HALL November 14, 2026 at 6PM

Performed by outstanding artists Masterpieces by Chopin, Paderewski, Moniuszko, Karłowicz, Liszt, Schubert, Gounod, and Handel

Documentary FILM PREMIERE "Paderewski, The Legacy Lives On"

129 W 67th St, New York Box Office (212) 501-3330 boxoffice@kaufmanmusiccenter.org Polonia Bookstore tel. (718) 389-1684 882 Manhattan Ave. Greenpoint

Honorary Patronages:

Project co-financed by the Chancellery of the Senate of the Republic of Poland as part of the “Senat-Polonia 2026” Competition


REKLAMA

5

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


Aktualności 7

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


POLISH-AMERICAN MUSIC STAGE ZAPRASZA NA DRUGĄ EDYCJĘ

Galaxy of Polish Stars Polska Rewia Operetkowo-Musicalowa

Koncert uświetniający rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości rozpocznie *Polonez* Wojciecha Kilara (z filmu *Pan Tadeusz*) oraz dwie pieśni patriotyczne i Walc Barbary z filmu Noce i Dni. Program koncertu to największe przeboje operetkowe w rytmie walca wiedeńskiego i czardasza, a także znane duety i piosenki musicalowe w języku polskim, angielskim, francuskim i włoskim. *Phantom of the Opera*, *West Side Story*, *My Fair Lady*, *Les Miserables*, *Skrzypek na Dachu*, *Księżniczka Czardasza*, *Zemsta Nietoperza*, *Giuditta*, *Hrabina Marica* i *Wesoła Wdówka*. W tym roku zagra nowa PAMS Concert Orchestra, w której składzie mamy kilkoro znamienitych muzyków polskich – Agata Mańka, Paweł Knapik, Daniel Sky Szczepański oraz Kamil Tarnawczyk. Wystapia solisci z najlepszych teatrów muzycznych w Polsce, oraz słynna gwiazda amerykańskiego Broadwayu. Patrycja Pieczara – Uznana na arenie międzynarodowej polska dyrygentka, prowadząca zawodowe orkiestry w Europie, Ameryce Północnej, Azji i Ameryce Łacińskiej. Zadebiutowała zawodowo w 2011 roku, występując z Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia oraz Filharmonią Krakowską. Gościnnie dyrygowała, m.in. Royal Scottish National Orchestra, Royal Liverpool Philharmonic, Tokyo Symphony Orchestra oraz Istanbul State Symphony Orchestra. Ben Crawford – gwiazda Broadwayu, znany z roli tytułowej w musicalu *Phantom of the Opera*, którą odtwarzał przez 5 ostatnich lat produkcji spektaklu (czyli do roku 2023), oraz z roli tytułowej w musicalu *Shrek the Musical*. Występował również w takich produkcjach jak *Charlie and the Chocolate Factory*, *Big Fish*, oraz *Les Misérables*. Paulina Janczak – solistka Teatru Polskiego w Szczecinie. Zdobywczyni Złotej Płyty w polskiej produkcji *Les Misérables* oraz Potrójnej Platynowej Płyty za rolę Christine w musicalu *Phantom of the Opera* – Do tej roli została wybrana osobiście przez kompozytora tego musicalu, Andrew Lloyd Webbera. Występowała również w wielu popularnych serialach telewizyjnych jak *M Jak Miłość*, *Barwy Szczęścia*, czy *Na Dobre i Na Złe*. Iwona Socha – solistka Opery Krakowskiej; występuje także w Teatrze Wielkim w Łodzi, Operze Śląskiej i Operze Wrocławskiej oraz na licznych festiwalach międzynarodowych. Laureatka wielu prestiżowych nagród festiwalowych i konkursowych; uhonorowana przez Ministra Kultury Brązowym Medalem *Zasłużony Kulturze Gloria Artis*. Adam Sobierajski – solista Opery Śląskiej i Opery Krakowskiej; solista gościnny Opery Wrocławskiej, Opery Nova, Opery i Filharmonii Podlaskiej w Białymstoku oraz Teatru Wielkiego w Łodzi. Laureat wielu prestiżowych nagród na międzynarodowych konkursach i festiwalach. Odznaczony Brązowym Medalem *Zasłużony Kulturze Gloria Artis*. Anna Farysej – dzieli swoją karierę artystyczną między Polskę (Teatr Wielki – Opera Narodowa, Polska Opera Królewska, Warszawska Opera Kameralna) a Stany Zjednoczone; laureatka wielu konkursów w obu krajach, zadebiutowała w Carnegie Hall w 2012 roku podczas koncertu zwycięzców nowojorskiego festiwalu muzycznego. Dariusz Ocetek – śpiewak operowy, oratoryjny, musicalowy oraz muzyki rozrywkowej. Występował w Polsce, Czechach, Niemczech, we Włoszech oraz w USA. Zadebiutował w Carnegie Hall w 2000 roku podczas New York Lyric Recovery Festival – prestiżowego, corocznego festiwalu będącego elitarną sceną dla międzynarodowych talentów wokalnych. Chór Polonia – zespół młodzieży z polskich szkół w Nowym Jorku i New Jersey, który przygotowuje Dominik Grzyb. W tym roku wybraliśmy piękną salę koncertową Symphony Space na Manhattanie - Broadway i 95 St. Dojazd liniami metra 1, 2 i 3 (stacja po drugiej stronie ulicy, Broadway i 96 St.), oraz liniami B i C (jedna przecznica na wschód, Central Park West i 96 St.). Zapraszamy i życzymy tak wspaniałej zabawy, jak w roku ubiegłym. Bilety – poloniabilet.com, lub Symphony Space – 212-257-8987. Do zobaczenia na koncercie.


REKLAMA

9

Dermatolog Profesor

Camila Krysicka Janniger, M.D., F.A.A.D. Szef Pracowni Dermatologii Geriatrycznej, Kliniczny Profesor Dermatologii i Kliniczny Profesor Medycyny w Rutgers New Jersey Medical School Członek Królewskiego Kolegium Medycznego Autorka licznych publikacji naukowych z zakresu dermatologii

30 lat doświadczenia lekarskiego

Castle Connolly Top Doctors • LECZENIE WSZYSTKICH CHORÓB SKÓRY • ROZPOZNAWANIE NOWOTWORÓW • BIOPSJE WYKONYWANE W GABINECIE • USUWANIE ZNAMION, BRODAWEK I BLIZN

Tel: 973 472 5044 Mówimy po polsku

NASZ NOWY ADRES 60 Main Ave., Wallington, NJ 07057 CLIFTON-WALLINGTON MEDICAL GROUP

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


10 Aktualności

Historyczna ugoda Kościoła w Nowym Jorku 800 milionów dolarów dla ofiar nadużyć Po latach procesów i trudnych negocjacji Archidiecezja Nowego Jorku jest bliska zamknięcia jednej z największych spraw dotyczących wykorzystywania seksualnego w historii amerykańskiego Kościoła katolickiego. Około 1300 osób, które wystąpiły z roszczeniami przeciwko archidiecezji, zaakceptowało porozumienie przewidujące wypłatę łącznie 800 milionów dolarów. To druga najwyższa kwota uzgodniona w podobnej sprawie przez katolicką archidiecezję w Stanach Zjednoczonych.

Koniec wieloletniego sporu coraz bliżej Informację o jednomyślnym przyjęciu warunków ugody przekazał 24 października arcybiskup Ronald Hicks w wiadomości skierowanej do duchownych Archidiecezji Nowego Jorku. Porozumienie dotyczy osób, które oskarżyły duchownych oraz świeckich pracowników instytucji kościelnych o wykorzystywanie seksualne, przede

PLUS 5 listopada 2026

kazana w dwóch częściach. Pierwsza wypłata, wynosząca około 615 milionów dolarów, ma nastąpić po sfinalizowaniu porozumienia. Pozostałe 185 milionów dolarów archidiecezja zobowiązała się przekazać w ciągu około 15 miesięcy. Nie oznacza to jednak, że każdy z poszkodowanych otrzyma identyczną kwotę. Wysokość indywidualnych odszkodowań będzie zależała od przyjętych zasad podziału środków. W korespondencji skierowanej do klientów prawnicy Jeff Anderson i Trusha Goffe informowali, że przewidywana minimalna wypłata dla osoby objętej ugodą wyniesie 250 tysięcy dolarów. Dla wielu powodów pieniądze nie są jednak najważniejszym aspektem porozumienia. Po latach oczekiwania istotne znaczenie ma również oficjalne uznanie doznanej krzywdy i możliwość zakończenia wyczerpujących postępowań. Adwokaci podkreślają, że wśród ich klientów mieszają się poczucie ulgi, smutek i świadomość, że żadne odszkodowanie nie cofnie wydarzeń z przeszłości.

wszystkim w okresie dzieciństwa. Choć strony uzgodniły już najważniejsze warunki, formalne zakończenie sprawy wymaga jeszcze podpisania dokumentów. Według zapowiedzi ma to nastąpić w tygodniu obejmującym 6 listopada. Droga do porozumienia była wyjątkowo skomplikowana. Wstępne warunki ustalono już w maju, ale ich wejście w życie uzależniono od zgody wszystkich osób objętych negocjacjami. W praktyce oznaczało to, że sprzeciw nawet jednego z około 1300 powodów mógł doprowadzić do zerwania całej ugody. Adwokaci reprezentujący poszkodowanych ostrzegali wcześniej, że fiasko negocjacji mogłoby skłonić Prawo, które otworzyło archidiecezję do ogłoszenia upadłości, drogę do sądów co znacznie wydłużyłoby postępowania i skomplikowało wypłatę odszkoTak duża liczba roszczeń nie byłaby dowań. możliwa bez zmian w prawie stanu Nowy Jork. Przełomem okazała się uchwalona 800 milionów dolarów, ale w 2019 roku ustawa Child Victims Act, nie dla wszystkich po równo która rozszerzyła możliwości dochoUzgodniona suma zostanie prze- dzenia roszczeń przez osoby wykorzy-

stywane seksualnie w dzieciństwie. Nowe przepisy pozwoliły poszkodowanym wnosić pozwy cywilne do ukończenia 55. roku życia. Wprowadzono również specjalny okres umożliwiający składanie pozwów dotyczących znacznie starszych zdarzeń, nawet jeśli według wcześniejszych regulacji roszczenia były już przedawnione. Okres ten zakończył się w sierpniu 2021 roku. W rezultacie do sądów trafiły setki spraw dotyczących wydarzeń sprzed wielu dziesięcioleci. Pozwy obejmowały nie tylko zarzuty wobec konkretnych sprawców, ale również odpowiedzialność instytucji kościelnych za niewłaściwe reagowanie na zgłoszenia i ochronę osób dopuszczających się nadużyć.

Kościół sprzedaje nieruchomości, by zdobyć pieniądze Zebranie 800 milionów dolarów stanowi ogromne obciążenie finansowe dla archidiecezji, która obejmuje Manhattan, Bronx i Staten Island oraz siedem hrabstw położonych na północ od Nowego Jorku. Na tym obszarze funkcjonuje około 300 kościołów i ponad 150 szkół parafialnych, a liczba katolików szacowana jest na 2,5 miliona. Aby przygotować się do wypłat, władze kościelne rozpoczęły sprzedaż części majątku i ograniczanie wydatków. Jedną z najważniejszych transakcji była sprzedaż w 2024 roku siedziby archidiecezji przy First Avenue na Man-


Aktualności 11 hattanie za 100 milionów dolarów. Przeprowadzono również redukcję zatrudnienia oraz zmniejszono budżet operacyjny o 10 procent. Jeszcze w grudniu 2025 roku, za kierownictwa kardynała Timothy’ego Dolana, archidiecezja przystąpiła do mediacji, zapowiadając przeznaczenie ponad 300 milionów dolarów na rozwiązanie spraw odszkodowawczych. Ronald Hicks, który objął kierownictwo archidiecezji w lutym, kontynuował negocjacje. Przyznawał, że oszczędności były bolesne dla instytucji kościelnych, ale konieczne, aby zapewnić środki dla poszkodowanych.

Ugoda nie kończy wszystkich roszczeń Choć porozumienie ma zakończyć spór pomiędzy archidiecezją a powodami, otwarta pozostaje kwestia odpowiedzialności firm ubezpieczeniowych. Archidiecezja prowadzi odrębny spór z ubezpieczycielami powiązanymi z grupą Chubb, dotyczący zakresu ochrony wynikającej z zawartych polis. Poszkodowani zachowują możliwość dochodzenia dodatkowych środków od ubezpieczycieli. Ewentualnie odzyskane pieniądze mają zasilić fundusz przeznaczony na wypłaty dla ofiar. Zawarcie ugody pozwoli jednocześnie Archidiecezji Nowego Jorku uniknąć postępowania upadłościowego, na które zdecydowały się inne instytucje kościelne mierzące się z podobnymi roszczeniami. Przykładem jest diecezja Rockville Centre na Long Island, która zmagała się z ponad 200 pozwami i podjęła działania zmierzające do sprzedaży majątku. W grudniu 2025 roku upadłość ogłosiła również parafia Niepokalanego Serca Maryi w Scarsdale, występująca w licznych sprawach dotyczących wykorzystywania seksualnego.

Druga największa ugoda w Stanach Zjednoczonych Kwota uzgodniona w Nowym Jorku ustępuje jedynie porozumieniu zawartemu przez Archidiecezję Los Angeles. W 2024 roku tamtejsze władze kościelne zgodziły się wypłacić 880 milionów dolarów około tysiącowi poszkodowanych. Wcześniej archidie-

cezja przeznaczyła już 740 milionów dolarów na rozstrzygnięcie innych roszczeń. W ostatnich latach wielomilionowe porozumienia zawierano także w innych częściach kraju. Archidiecezja San Francisco zaakceptowała ugodę o wartości 395 milionów dolarów, obejmującą około 500 spraw, natomiast w Nowym Orleanie sąd federalny zatwierdził porozumienie przewidujące co najmniej 230 milionów dolarów. Skala tych wypłat pokazuje, jak ogromne konsekwencje finansowe i społeczne mają ujawniane od lat przypadki wykorzystywania seksualnego w instytucjach kościelnych. Odszkodowania to nie wszystko Jednym z istotnych elementów nowojorskiego porozumienia jest zobowiązanie archidiecezji do utrzymywania publicznie dostępnej listy duchownych, wobec których pojawiły się wiarygodne oskarżenia o wykorzystywanie seksualne. Lista ma być aktualizowana w przypadku kolejnych potwierdzonych zgłoszeń. Dla przedstawicieli poszkodowanych jest to ważny krok w kierunku większej przejrzystości, choć nie wszyscy uznają go za wystarczający. Adwokat Mitchell Garabedian, reprezentujący 23 osoby, wskazywał wcześniej, że porozumienie może przynieść ofiarom jedynie część oczekiwanego uznania krzywd, jawności i odpowiedzialności. Podobne stanowisko prezentował Jeff Anderson, który mimo poparcia dla ugody podkreślał, że droga do pełnego rozliczenia nadużyć w Kościele pozostaje długa. Arcybiskup Hicks wyraził natomiast nadzieję, że zakończenie negocjacji przyniesie poszkodowanym choć częściowe poczucie sprawiedliwości i pojednania. Dla około 1300 osób porozumienie może oznaczać koniec wieloletniej walki prawnej. Nie zamyka jednak szerszej debaty o odpowiedzialności instytucji kościelnych, ochronie dzieci i konieczności ujawniania nadużyć. Nowojorska ugoda jest więc nie tylko jednym z największych rozstrzygnięć finansowych w historii amerykańskiego Kościoła katolickiego, ale również kolejnym etapem procesu, w którym ofiary domagają się czegoś więcej niż pieniędzy – prawdy, odpowiedzialności i gwarancji, że podobne tragedie nie będą się powtarzać.

ICU Automotive Greg's Garage

WYSYŁASZ AUTO DO POLSKI? ZABEZPIECZ GO PRZED KRADZIEŻĄ Polski mechanik z 25-letnim doświadczeniem

CANLOCK Ochrona przed wszystkimi znanymi metodami kradzieży.

AUDI?

TO DORADZĘ I NAPRAWIĘ

KAŻDY MODEL

Dostępna do każdego samochodu.

201-456-5334 Grzegorz • ICUautomotive.com

JEDYNE W NEW JERSEY

CENTRUM MEDYCYNY OGÓLNEJ I GERIATRYCZNEJ

Roland Łosoś, MD

LEKARZ MÓWI PO POLSKU

specjalista chorób wewnętrznych i geriatrii ◆ porady i leczenie dla osób z różnych grup

wiekowych

◆ wizyta/konsultacja tego samego dnia ◆ badania laboratoryjne i diagnostyczne,

takie jak sonograf tarczycy, narządów jamy brzusznej, ECHO serca, badania naczyń krwionośnych na miejscu ◆ wizyty domowe u osób obłożnie chorych ◆ zabiegi „małej chirurgii” i dermatologiczne, punkcja zmian skórnych Lekarz posiada uprawnienia w większości lokalnych szpitali

Mówimy po polsku, angielsku, rosyjsku, hiszpańsku

155 Park Ave., Suite 206, Lyndhurst, NJ 07071

Tel.: (201) 933-4700

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


12 Aktualności

GEICO musi oddać kierowcom miliony dolarów Ponad 15 tysięcy polis z nieprawidłowościami

Tysiące kierowców w New Jersey płaciło za ubezpieczenie samochodu więcej, niż powinno. Stanowa kontrola wykazała poważne nieprawidłowości w działalności jednego z największych amerykańskich ubezpieczycieli – GEICO. Firma została zobowiązana do zwrotu klientom ponad 10,5 miliona dolarów oraz zapłacenia 1,2 miliona dolarów kary. Sprawa dotyczy ponad 15 tysięcy polis i pokazuje, że nawet składki naliczane przez największe towarzystwa ubezpieczeniowe nie zawsze są zgodne z obowiązującymi przepisami.

rosnącymi kosztami ubezpieczeń. Dla wielu rodzin obowiązkowa polisa komunikacyjna stała się jednym z bardziej odczuwalnych wydatków w domowym budżecie. Tym większe znaczenie mają wyniki kontroli przeprowadzonej przez stanowy Departament Bankowości i Ubezpieczeń (Department of Banking and Insurance – DOBI). Urzędnicy ustalili, że GEICO i powiązane z nim spółki stosowały praktyki, które w części przypadków prowadziły do pobierania od klientów zawyżonych składek. Kontrola ujawniła również uchybienia związane z wypowiadaniem umów KIEROWCY PŁACILI i informowaniem ubezpieczonych o przysługujących im prawach. WIĘCEJ, NIŻ POWINNI Łącznie nieprawidłowości dotyWłaściciele samochodów w New czyły ponad 15 tysięcy polis. W Jersey od kilku lat zmagają się z wyniku interwencji regulatora firma

PLUS 5 listopada 2026

ma zwrócić kierowcom ponad 10,5 miliona dolarów, a dodatkowo zapłacić stanowi karę w wysokości 1,2 miliona dolarów. Co istotne, część pieniędzy zaczęła trafiać do klientów jeszcze podczas prowadzenia kontroli, gdy inspektorzy identyfikowali kolejne błędy.

likwidacji szkód całkowitych. Chodziło o sytuacje, w których samochód uznano za nienadający się do ekonomicznie uzasadnionej naprawy, ale właściciel zdecydował się zatrzymać pojazd. Według regulatora firma nie zawsze właściwie informowała takich klientów o ich prawach. Departament ocenił, że wykryte SKARGI KLIENTÓW problemy nie miały wyłącznie charakteru pojedynczych pomyłek, lecz URUCHOMIŁY KONTROLĘ wskazywały na powtarzające się niePostępowanie rozpoczęło się we prawidłowości w procedurach ubezwrześniu 2024 roku. Impulsem były pieczyciela. skargi kierowców dotyczące wysokości składek, sposobu rozpatrywania JEDEN BŁĄD KOSZTOWAŁ roszczeń oraz decyzji o wypowiada- MILIONY DOLARÓW niu ubezpieczeń. Inspektorzy przeanalizowali dziaSzczególnie kosztowna okazała się łalność GEICO w okresie od czerwca nieprawidłowość związana z progra2023 do maja 2024 roku. Sprawdzono mem accident forgiveness, czyli tak praktyki pięciu podmiotów należą- zwanym wybaczaniem wypadków. cych do grupy: Government EmployTo rozwiązanie oferowane przez ees Insurance Company, GEICO niektórych ubezpieczycieli, które w Secure, GEICO Choice, GEICO Indem- określonych okolicznościach pozwala nity oraz GEICO Casualty. uniknąć podwyżki składki po pierwWyniki kontroli wskazały na cztery szym wypadku z winy kierowcy. Szczegółowe zasady zależą od kongłówne rodzaje naruszeń. Pierwszym było stosowanie kretnej polisy i warunków programu. stawek ubezpieczeniowych wyżKontrola wykazała, że 4662 polisy szych niż te, na które zgodę wyra- objęte tym mechanizmem zostały ził stanowy regulator. W New Jersey niewłaściwie przeniesione pomiędzy towarzystwa ubezpieczeniowe nie spółkami należącymi do GEICO. mogą dowolnie podnosić cen polis. Błąd miał konsekwencje finanProponowane zmiany taryf pod- sowe dla ubezpieczonych. Po jego legają odpowiednim procedurom skorygowaniu firma musiała przyzatwierdzania. znać klientom około 6,74 miliona Drugim problemem były przy- dolarów w formie zwrotów lub zalipadki wypowiadania umów z powo- czeń na poczet przyszłych składek. dów niezgodnych z obowiązującymi Daje to średnio około 1450 dolazasadami. rów na polisę objętą tą kategorią Trzecia kategoria dotyczyła zawia- nieprawidłowości. Nie oznacza to domień wysyłanych do klientów. jednak, że każdy kierowca otrzyNiektóre dokumenty nie zawierały mał taką właśnie kwotę. Wysokość wymaganych prawem informacji, co poszczególnych korekt mogła się mogło wpływać na decyzje o nieprze- różnić, a szczegółowe dane o indydłużaniu polis. widualnych wypłatach nie zostały Czwarty zarzut odnosił się do podane.


Aktualności 13 To właśnie ten przypadek odpowiada za znaczną część łącznej wartości pieniędzy zwracanych klientom. CZY TRZEBA SKŁADAĆ WNIOSEK O ZWROT? Dla kierowców najważniejsze jest pytanie, czy ich polisa została objęta kontrolą i czy przysługuje im zwrot. Osoby, które miały ubezpieczenie GEICO w New Jersey między czerwcem 2023 a majem 2024 roku, powinny sprawdzić historię płatności oraz korespondencję otrzymaną od firmy. Warto zwrócić uwagę nie tylko na ewentualny przelew, ale także na korekty rozliczeń i środki zaliczone na poczet kolejnych rat ubezpieczenia. Zwrot nie zawsze musi oznaczać osobną wpłatę na konto bankowe. Nie każdy klient GEICO z tego okresu automatycznie kwalifikuje się do otrzymania pieniędzy. Wszystko zależy od tego, czy jego polisa była objęta konkretną nieprawidłowością. Jeśli kierowca nie ma pewności, może skontaktować się bezpośrednio z ubezpieczycielem i poprosić o sprawdzenie historii swojej polisy. Warto zapytać, czy została ona objęta ustaleniami kontroli DOBI, czy naliczono jakąkolwiek korektę oraz w jaki sposób obliczono jej wysokość. W przypadku braku satysfakcjonującej odpowiedzi możliwe jest złożenie skargi do stanowego Departamentu Bankowości i Ubezpieczeń. Z DOBI można skontaktować się telefonicznie pod numerami 1-800446-7467 lub 609-292-7272. Departament przyjmuje również skargi za pośrednictwem swojej strony internetowej. GEICO ZAPOWIADA ZMIANY

Przedstawiciele stanowych władz podkreślają, że sprawa jest przykładem znaczenia nadzoru nad rynkiem ubezpieczeniowym. Susan Ochs, pełniąca obowiązki komisarza Departamentu Bankowości i Ubezpieczeń, wskazała, że ochrona konsumentów pozostaje jednym z podstawowych zadań urzędu. Jej zdaniem zarówno zwroty dla klientów, jak i kara finansowa mają pokazać, że firmy ubezpieczeniowe muszą przestrzegać przepisów obowiązujących w New Jersey. GEICO zapewnia natomiast, że podjęło już działania mające na celu wdrożenie zaleceń pokontrolnych. Rzecznik firmy Michael Young poinformował, że ubezpieczyciel zamierza nadal rozwijać działalność w stanie. Zwrócił również uwagę na niedawne obniżenie niektórych stawek ubezpieczeniowych w New Jersey. Wyniki kontroli nie oznaczają zatem wycofania się GEICO z lokalnego rynku. Firma będzie jednak musiała dostosować swoje procedury do wymagań regulatora. UBEZPIECZENIA W NEW JERSEY CORAZ DROŻSZE Sprawa GEICO pojawia się w szczególnie trudnym dla kierowców okresie. New Jersey od lat należy do stanów, w których utrzymanie samochodu jest kosztowne, a ceny polis komunikacyjnych stanowią istotne obciążenie finansowe. W ostatnich latach towarzystwa ubezpieczeniowe regularnie występowały do władz stanowych o zgodę na podnoszenie składek. Według danych opisanych przez New Jersey Monitor, dotyczących 77 ubezpieczycieli samochodowych, większość firm od 2022 roku co roku

ADWOKAT RAYMOND RYDUCHOWSKI UPRAWNIENIA w NJ, NY and PA Tel. 201-790-1147

biegle po

CZY CENA POLISY ZALEŻY OD TEGO, GDZIE MIESZKAMY? Dyskusja o cenach ubezpieczeń w New Jersey wykracza daleko poza samą wysokość podwyżek. Organizacje broniące praw konsumentów od dawna domagają się ograniczenia wykorzystywania niektórych informacji osobistych przy ustalaniu składek. Chodzi między innymi o wykształcenie, zawód, stan cywilny, kod pocztowy oraz dane związane z historią kredytową. Zdaniem krytyków takie kryteria mogą prowadzić do sytuacji, w której dwie osoby o podobnym doświadczeniu za kierownicą płacą bardzo różne kwoty za porównywalną

ochronę ubezpieczeniową. Przedstawiciele branży argumentują natomiast, że odpowiednio dobrane czynniki pozwalają dokładniej oceniać ryzyko i ustalać składki na podstawie danych statystycznych. Spór ten od lat pozostaje nierozstrzygnięty, a propozycje zmian przepisów nie doprowadziły dotychczas do zasadniczej reformy systemu. WARTO SPRAWDZAĆ NIE TYLKO CENĘ, ALE I ROZLICZENIA Historia GEICO pokazuje, że nawet jeśli kierowca terminowo opłaca składki i nie zgłasza żadnych szkód, warto okresowo sprawdzać dokumenty otrzymywane od ubezpieczyciela. Szczególnej uwagi wymagają zmiany wysokości składki przy odnowieniu polisy, przeniesienie umowy do innej spółki, utrata wcześniej przyznanych zniżek czy korekty po zgłoszeniu szkody. Nie każda podwyżka oznacza oczywiście błąd lub naruszenie przepisów. Jeżeli jednak kwota różni się od wcześniejszych ustaleń albo firma nie potrafi jasno wyjaśnić sposobu naliczenia składki, warto poprosić o szczegółowe rozliczenie. W przypadku GEICO kontrola wykazała, że nieprawidłowości mogły pozostawać niezauważone przez tysiące klientów. Ponad 10,5 miliona dolarów zwrotów to nie tylko finansowa konsekwencja błędów ubezpieczyciela. To również przypomnienie, że kierowcy mają prawo domagać się przejrzystych rozliczeń, a zatwierdzone przez stan zasady ustalania składek obowiązują nawet największe firmy na rynku.

WYCIECZKI Busem z Polskim przewodnikiem

Wycieczki dla osób "solo", par i rodzin

OFERUJE USŁUGI PRAWNE: • WYPADKI (Opłata tylko po wygranej sprawie) • SPRAWY RODZINNE: Rozwody (Za zgodą i bez zgody współmałżonka) • SPRAWY KRYMINALNE: Areszty; Mandaty/ DWI; Kradzieże; Pobicia • IMIGRACJA (Wszystkie Stany): Pobyt Stały; Obywatelstwo; Deportacja ówi Adwokat m • TESTAMENTY polsku

składała wnioski o podwyżki. W tym okresie regulator zatwierdził 69 podwyżek o dwucyfrowej wartości procentowej. Także GEICO ubiegało się w 2024 roku o zwiększenie stawek. Wnioski poszczególnych spółek przewidywały wzrosty od 6,8 do 26,3 procent. Departament zatwierdził ostatecznie podwyżki mieszczące się w przedziale od 6,8 do 19,1 procent. Wzrost kosztów ubezpieczeń jest przedmiotem coraz większej krytyki ze strony organizacji konsumenckich. Przedstawiciele Consumer Federation of America zarzucają stanowemu regulatorowi zbyt dużą przychylność wobec wniosków firm ubezpieczeniowych. Departament odpiera te zarzuty, podkreślając, że każda proponowana zmiana podlega analizie aktuarialnej. Według DOBI od 2023 roku urząd nie dopuścił do wprowadzenia podwyżek składek o łącznej wartości niemal 1,2 miliarda dolarów.

Floryda Sylwestrowa – 10 dni (26 GRUDNIA – 4 STYCZNIA) - $1790

Floryda – Miami i Key West, 9 dni Adres: 57 Locust Avenue, Wallington, NJ 07057 (For GPS użyj 226 Hayward Place Adres)

Zobacz Usługi Prawne www.ryduchowskilaw.com

(26 GRUDNIA – 3 STYCZNIA) - $1690 Washington, D.C. – jednodniowa wycieczka, 13 GRUDNIA New York – Christmas Show, 20 GRUDNIA

www.ampolinc.com | 609-647-9054 | ampoltours@yahoo.com tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


14

REKLAMA

Oferujemy fachowość i doświadczenie dla małych i d u ż yc h k l i e n t ó w. Z a p e w n i a my a t ra kc y j n e i konkurencyjne stawki na przewóz i inne usługi. Gwarancją jakości naszych usług jest ponad 30 lat działalności na rynku amerykańskim. • Transport całych kontenerów od drzwi do drzwi między USA i Europą (Import & Export) • Kontenery małe (20ſt), duże (40ſt i 40ſt HC) i specjalistyczne (20ſt & 40ſt Open Top, 20ſt & 40ſt Flat Rack) • Wysyłka samochodów, maszyn, motocykli, ATVs, jet-skis i łodzi • Wysyłka mienia przesiedleńczego • Wysyłka ładunków handlowych i ponadgabarytowych • Oddziały w Polsce, Niemczech, Wielkiej Brytanii, na Litwie, Węgrzech i w Portugalii • Agencja celna w Gdyni

Mówimy po polsku

• Przygotowujemy dokumentację transportową i celną

Biuro główne:

tel: 732-516-9555 fax: 732-516-9777 219 South Street www.icetransport.com Suite 100 New Providence, NJ 07974 stawki@icetransport.com

Przyjdź i przekonaj się o naszych WIELKICH zniżkach! ❖ wędzona kiełbasa ❖ kabanosy ❖ krakowska ❖ ❖ wędzony boczek ❖ smoked butts ❖ salceson ❖ mortadela

SUPER SPECJALNE CENY!

lska e w a w d Po 9 za funt

ocka p o S a c i różniowej) Polęd(bw ez folii p a funt z $4.85

a K$a3s.3z5azanfuknt

$4.1

Pośpiesz się - promocyjne ceny czekają

y chleb ż e i w ś i k Polsk ochene $6.99 za

b

Bogaty wybór wędlin własnego wyrobu, przygotowywanych codziennie w naszej masarni 66 Fadem Road, Springfield, NJ 07081 Tel.: 973-379-4662, Fax: 973-379-4933 sales@schmalzs.com www.Schmalzs.com

PLUS 5 listopada 2026

Godziny otwarcia:

wtorek, środa, czwartek, piątek 10am-3pm sobota 7am-1pm

Ceny obowiązują tylko i wyłącznie w naszym sklepie firmowym


REKLAMA

15

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


16 Aktualności

Oddaj krew przed świętami i odbierz kartę podarunkową Czerwony Krzyż apeluje do Amerykanów Zbliżający się sezon świąteczny to dla banków krwi jeden z trudniejszych okresów w roku. Amerykański Czerwony Krzyż ostrzega przed niedoborami i zachęca mieszkańców Stanów Zjednoczonych do zgłaszania się do punktów pobrań. Aby zwiększyć zainteresowanie akcją, organizacja przygotowała specjalne nagrody dla dawców, w tym karty podarunkowe Amazon. Na udział w promocji jest czas do 22 listopada.

Przed świętami liczy się każda donacja Dla wielu Amerykanów listopad oznacza początek przygotowań do Thanksgiving, a następnie Bożego Narodzenia. W kalendarzach pojawiają się rodzinne spotkania, podróże, zakupy i dodatkowe obowiązki. W tym czasie łatwo odłożyć na później sprawy, które nie wydają się pilne.

Jedną z nich jest oddawanie krwi. Tymczasem potrzeby szpitali nie zmniejszają się wraz z nadejściem świąt. Pacjenci po poważnych wypadkach, osoby przechodzące operacje, chorzy onkologicznie czy osoby wymagające regularnych transfuzji nadal potrzebują krwi i jej składników. Amerykański Czerwony Krzyż przypomina, że utrzymanie odpowiednich zapasów wymaga systematycznego napływu dawców. Nie wystarczy jednorazowa mobilizacja w sytuacji kryzysowej. Krew musi być dostępna wtedy, gdy lekarze jej potrzebują, a zapotrzebowania nie zawsze da się przewidzieć. Dlatego organizacja rozpoczęła jesienną kampanię zachęcającą mieszkańców do oddawania krwi jeszcze przed najbardziej intensywnym okresem świątecznym.

Karta Amazon i dodatkowe punkty dla dawców Osoby, które oddadzą krew w ramach akcji trwającej do 22 listopada, mogą skorzystać ze specjalnej oferty przygotowanej przez Amerykański Czerwony Krzyż.

PLUS 5 listopada 2026

Przewidziano elektroniczną kartę podarunkową Amazon o wartości 10 dolarów oraz 500 dodatkowych punktów w programie Blood Donor Rewards. Punkty te można wymienić na kolejną elektroniczną kartę podarunkową. Łączna wartość zachęt może wynieść do 20 dolarów. Choć kwota nie jest wysoka, organizatorzy liczą, że dodatkowy upominek zachęci do wizyty osoby, które od dawna planowały oddać krew, ale nie znajdowały na to czasu. Warto pamiętać, że warunki otrzymania nagród określa organizator akcji. Przed umówieniem wizyty dobrze sprawdzić szczegóły promocji oraz zasady programu punktowego. Najważniejszym celem pozostaje jednak nie nagroda, lecz pomoc pacjentom, dla których dostępność krwi może decydować o zdrowiu i życiu.

Zapasy krwi pod presją Tegoroczna sytuacja jest szczególnie niepokojąca. Amerykański Czerwony Krzyż informował o poważnych problemach z dostępnością krwi w skali całego kraju. Latem liczba donacji spadła do najniższego poziomu od czterech lat. Niedobory były na tyle dotkliwe, że organizacja musiała ograniczyć dostawy krwi grupy 0 do szpitali. To szczególnie ważna grupa z punktu widzenia medycyny ratunkowej. Krwinki czerwone grupy 0 Rh ujemnej mogą być wykorzystywane w nagłych przypadkach, kiedy nie ma czasu na ustalenie grupy krwi pacjenta. Z tego powodu ich odpowiedni zapas ma ogromne znaczenie na oddziałach ratunkowych i podczas leczenia osób z masywnymi krwotokami. Nie oznacza to jednak, że potrzebna jest wyłącznie krew grupy 0. Szpitale korzystają ze wszystkich grup krwi, a ich dostępność pozwala dobierać odpowiednie preparaty do potrzeb konkretnych pacjentów. Dlaczego krwi nie można po prostu zmagazynować na cały rok? W przeciwieństwie do wielu innych produktów medycznych krew i jej składniki mają ograniczony okres przydatności. Krwinki czerwone

Kto może oddać krew w Stanach Zjednoczonych? Wiele osób rezygnuje z oddawania krwi, ponieważ nie wie, czy spełnia wymagania. W Stanach Zjednoczonych podstawowe kryteria obejmują odpowiedni wiek, masę ciała i ogólny stan zdrowia. W przypadku standardowego oddawania krwi pełnej dawca powinien zazwyczaj mieć co najmniej 17 lat, choć w niektórych stanach możliwe jest oddawanie krwi już w wieku 16 lat za zgodą rodzica lub opiekuna. Minimalna masa ciała wynosi zwykle 110 funtów, czyli około 50 kilogramów. Przed donacją przeprowadzana jest krótka ocena stanu zdrowia, obejmująca między innymi sprawdzenie poziomu hemoglobiny oraz rozmowę dotyczącą przebytych chorób, przyjmowanych leków i innych okoliczności mogących wpływać na bezpieczeństwo pobrania. Niektóre schorzenia lub zabiegi mogą wymagać czasowego odroczenia donacji, ale nie zawsze oznaczają trwałą dyskwalifikację. Samo pobranie krwi pełnej trwa W listopadzie również zwykle około 8–10 minut, natomiast na całą wizytę, wraz z rejestracją, bezpłatne badanie A1C badaniem wstępnym i odpoczynJesienna kampania Czerwonego kiem, należy przeznaczyć mniej Krzyża obejmuje także dodatkową więcej godzinę. korzyść zdrowotną. W listopadzie organizacja zapowiada bezpłatne Jak znaleźć najbliższy badania poziomu hemoglobiny gli- punkt pobrań? kowanej, znanej jako A1C. Badanie pozwala oszacować Amerykański Czerwony Krzyż średni poziom glukozy we krwi z organizuje pobrania zarówno w staostatnich dwóch–trzech miesięcy. łych placówkach, jak i podczas lokalJest powszechnie wykorzystywane nych akcji w szkołach, kościołach, w diagnostyce stanu przedcukrzyco- firmach oraz ośrodkach społecznych. wego i cukrzycy oraz w monitorowaNajprostszym sposobem znalezieniu przebiegu choroby. nia terminu jest skorzystanie z oficjalW odróżnieniu od pojedynczego nej strony Red Cross Blood Services pomiaru glukozy A1C daje obraz lub aplikacji Red Cross Blood Donor. poziomu cukru w dłuższym okre- Po wpisaniu kodu pocztowego sie. Dla części dawców może to być można sprawdzić dostępne lokalizaokazja do uzyskania dodatkowej cje i zarezerwować wizytę. informacji o stanie zdrowia. Należy Organizacja zachęca również jednak pamiętać, że wynik takiego do oddawania płytek krwi, które są badania nie zastępuje konsultacji szczególnie potrzebne pacjentom lekarskiej ani pełnej diagnostyki, jeśli przechodzącym intensywne leczenie. istnieje podejrzenie zaburzeń gospoPrzed wizytą warto zadbać o darki cukrowej. nawodnienie, zjeść odpowiedni posiPrzed wizytą warto sprawdzić, łek i zabrać wymagany dokument czy badanie będzie dostępne w identyfikacyjny. Jesienna akcja potrwa do 22 listowybranym punkcie pobrań oraz jakie warunki należy spełnić, aby z niego pada. Osoby zainteresowane oddaskorzystać. niem krwi mogą sprawdzić dostępne terminy na stronie redcrossblood. org lub telefonicznie pod numerem 1-800-RED-CROSS (1-800-733-2767). można przechowywać w odpowiednich warunkach przez maksymalnie 42 dni. Płytki krwi, wykorzystywane między innymi w leczeniu pacjentów onkologicznych i osób z zaburzeniami krzepnięcia, mają znacznie krótszy okres przechowywania, zwykle od pięciu do siedmiu dni. To właśnie dlatego regularne donacje są tak istotne. Nawet jeśli w jednym tygodniu uda się zgromadzić większą ilość krwi, nie rozwiązuje to problemu na kolejne miesiące. Każdego dnia potrzebni są nowi dawcy, którzy pozwolą uzupełniać zużywane zapasy. Jesienią dodatkowym utrudnieniem mogą być sezonowe infekcje, wyjazdy i napięte harmonogramy. Osoby, które zwykle oddają krew regularnie, czasami rezygnują z wizyty lub przesuwają ją na późniejszy termin. Z perspektywy pojedynczego dawcy kilkutygodniowe opóźnienie może wydawać się nieistotne. Gdy jednak podobną decyzję podejmują tysiące osób, konsekwencje odczuwają szpitale w całym kraju.


REKLAMA

17

Choose the Medicare experience you can trust

Jerzy Wiech Licensed Sales Agent 9082468057, TTY 711

Y0066_P2366025_C

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


18 Podróże z Andrzejem Kulką

Alaskańskie maskonury Mogłoby się wydawać, że człowiek z wiekiem mądrzeje, co w moim przypadku obieżyświata (106 państw świata zaliczone) powinno się objawiać - między innymi - umiejętnością opanowania do perfekcji trudnej sztuki pakowania bagażu na dłuższe wyjazdy. Otóż... nic z tego nie wyszło podczas przygotowań do tegorocznego sezonu wycieczkowego na Alaskę. Zamiast pojedynczego, skromnego pakunku zmuszony byłem do zabrania ogromnego ładunku ze znaczącą nadwagą, na szczęście bez dodatkowych opłat, gdyż w American Airlines zdołałem wylatać 3 miliony kilometrów i urzędnicy przy odprawie patrzą na mnie łaskawym okiem. Mało tego, aby skompletować wszystko co tak naprawdę potrzebowałem zabrać, musiałem jeszcze taszczyć dodatkową torbę tylko i wyłącznie ze sprzętem wędkarskim, bo powszechnie przecież wiadomo, że Alaska to wędkarski raj, a niewiele detali podczas podróży sprawia mi większą przyjemność, niż możliwość złowienia łososia i zgrilowanie go dla Uczestników na wieczornym ognisku w lesie! Pasja nieustannego poznawania świata i potrzeba jego uwieczniania na fotografii sprawiła, że tym razem zapakowałem nie tylko profesjonalny aparat Nikon D850 z obiektywami, ale i drona DJI Mini3. W tym roku zabrałem również dwie nowości: aparat Insta 360 do robienia fenomenalnych ujęć 360 stopni oraz półauto-

PLUS 5 listopada 2026

matyczny teleskop SeeStar S30 Pro. To wszystko z nadzieją dokonania zdjęć, jakie trudno uzyskać telefonem, chociaż przyznam, że właśnie nim wykonuję 90% zdjęć, które przedstawiam na fejsbuku. I tu nadchodzi czas, aby przejść do rzeczy i pokazać niektóre z obiecanych zdjęć, zaczynając od zbliżeń teleobiektywem Nikkor AF-S, 70-200 mm, ze stałym światłem f 2.8. Na początek fotografie ptaków z Parku Narodowego Fiordów Kenai, gdzie udało mi się „ustrzelić“ kilka orłów bielików amerykańskich, a przede wszystkim urokliwych maskonurów pacyficznych (Fratercula corniculata), zwracających swoją uwagę kolorowym jak u tukana dziobem, polujących głównie na małe rybki, ale też na drobne bezkręgowce. Ten śliczny, średniej wielkości ptak spędza większość swojego życia pelagicznie, na otwartym oceanie, ale latem gromadzi się w koloniach na skalistych wyspach i klifach m.in. na wyspach Chiswell na Alasce, które odwie-

Maskonur pacyficzny.

dzamy z każdą naszą alaskańską grupą płynąc do lodowca Holgate we fiordzie Aialik. Maskonur pacyficzny posiada charakterystyczne czarno-białe upierzenie, jaskrawo pomarańczowe nogi, białą twarz oraz mocno spłaszczony, żółto-czerwony dziób. Nad okiem dorosłych osobników w szacie godowej wyrasta mały, czarny wyrostek skórny, niby róg, któremu ptak zawdzięcza swoją nazwę naukową i angielską (horned puffin). Ciekawostka - maskonury są zdolne nurkować na głębokość do kilkudziesięciu metrów, gdyż ich kości są pełne i przez to cięższe niż u większości ptaków. Ale z tego samego powodu, w powietrzu poruszają się z trudnością, frunąc ciężkim, nieco śmiesznym lotem. Na Alasce występuje również drugi gatunek maskonura zwany złotoczubym (Fratercula cirrhata, tufted puffin), posiadającym długie, żółte czuby wysoko na skroniach. Akurat dzisiaj, w jak zawsze niespodziewanej chwili podczas naszego kolejnego rejsu we fiordach, z podniebnej półki skalnej zerwał się

maskonur pacyficzny, ten z „rogiem“, i z prędkością 90 km/godzinę przeleciał mi tuż przed nosem. Jestem na taką sytuację w pełni przygotowany mając w aparacie ustawienia o wartości czułości ISO 1600, z przysłoną 2.8 i w trybie sportowym, gdzie Nikon D850 może rejestrować 7 kolejnych ujęć w ciągu każdej sekundy. Rezultat nie do osiągnięcia nawet najnowszym telefonem, i właśnie dla takich chwil chyba warto dźwigać ciężki i obszerny bagaż, o którym wspomniałem na samym początku. Zdjęcia maskonurów spoczywających na skałach w głębi fiordu to już była błahostka, chociaż wymagająca większych zbliżeń. Oto efekty, zapraszam na Alaskę latem 2027! Tekst i zdjęcia: Andrzej Kulka Autor jest zawodowym przewodnikiem i właścicielem biura podróży EXOTICA TRAVEL. Biuro organizuje wycieczki po całym świecie, w tym na Alaskę, w lecie 2027. Informacje i rezerwacje: EXOTICA TRAVEL, Chicago IL 60634. tel. (773) 237 7788, strona internetowa: https://andrzejkulka.com/


Podróże z Andrzejem Kulką 19

Fiordy Kenai, gdzie latem wykluwają się maskonury pacyficzne.

Maskonur pacyficzny w locie.

Maskonury pacyficzne przy gniazdach.

Maskonur złotoczuby na powierzchni wody.

Gniazdowiska maskonurów w malowniczej scenerii fiordów Alaski. Biuro podróży EXOTICA TRAVEL zaprasza na

WYCIECZKI ●

z polskim przewodnikiem NEPAL, INDIE - 14 dni: 22 listopada - 7 grudnia AUSTRALIA, SYLWESTER 2026/2027 - 12 dni: 27 grudnia - 7 stycznia NIKARAGUA (KOSTARYKA) - 7 dni: 3 stycznia NOWA ZELANDIA - 12 dni: 5 - 17 stycznia WIETNAM, LAOS, KAMBODŻA - 16 dni: 23 stycznia - 7 lutego PATAGONIA; ARGENTYNA, CHILE (hike) - 16 dni; 18 lutego 2027 ARGENTYNA, BRAZYLIA, URUGWAJ - 12 dni: 13 lutego 2027

JAPONIA 2027 - 8 dni: 30 marca, 6 kwietnia PERU - 12 dni: 17 kwietnia 2027, 9 października 2027 MALTA, SYCYLIA, (TUNEZJA) - 12 dni: 17 - 28 kwietnia 2027 ALASKA ULTIMA - 9 dni: 11, 20 czerwca, 16 lipca 11, 20, 30 sierpnia

Bilety lotnicze, indywidualne pakiety APPLE VACATIONS: CANCUN – HAWAJE – PUNTA CANA – PUERTO VALLARTA – DOMINIKANA – JAMAJKA EXOTICA TRAVEL www.andrzejkulka.com 6741 W Belmont Ave, Chicago IL 60634 email: andrzejkulka@aol.com tel. 773 237 7788 | facebook - andrzejkulka

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


20 Na wesoło

Gabinet

DENTYSTYCZNY

Małgorzata Wiwart-Truszkowska D.D.S.

dentystyka ogólna i kosmetyczna

• kuchnie • łazienki • wykończenia piwnic i poddaszy • tarasy • malowanie • wymiana okien i drzwi • płytki • podłogi • „złota rączka” - handyman • i wiele innych

1277 Main Ave, Clifton, NJ

Tel.: 973-478-6123 646-784-0096

G

przyciska do ramienia telefon i mówi: - Nie, Krysiu, w tej chwili nic nie robię, dobrze, że zadzwoniłaś.

Siedzi sobie lew, ziewa. Patrzy, a tu mrówka biegnie. Lew pyta: - Te, mrówa, gdzie tak pędzisz? - Nie słyszałeś? Słoń i hipopotam się pobili, Idzie facet ze strzelbą w jednej obaj są ciężko poturbowani. - No i małym pudełeczkiem w drugiej ale co ty masz do tego? - Lecę krew ręce. Spotyka go kolega: - No cześć. oddać. Gdzie idziesz? - Do teściowej na urodziny. Kolczyki jej kupiłem. - A strzelba po co? - Jak to? A dziurki w uszach czym zrobić? Rozmowa przyjaciółek: - Wiesz, wczoraj mój mąż nie wrócił na noc do domu. Powiedział, że spał u przyjaciela. Zadzwoniłam do jego pięciu Rozmowa podczas przyjmonajlepszych kumpli. - I co? - Okazało wania do pracy: - Ile ma pani lat? się, że u dwóch spał, a u trzech jesz- - Bliżej mi do trzydziestki, niż do cze śpi. dwudziestki. - To znaczy ile? - Pięćdziesiąt.

G

G

G

G

Wracam do domu z pracy i co widzę: żona w kuchni, lewą ręką miesza zupę, prawą przeciera blat ścierką, jednym okiem zerka na bawiącego się synka, drugim śledzi swój ulubiony serial, nogami froteruje podłogę, prawym policzkiem

G

nie może trafić kluczem w dziurkę - Odkręcam koło - odpowiada zamka. Żona stoi za nim i kręcąc facet. głową mruczy z ironią: - Nooo, nieźle Ten z mercedesa bierze kamień się zapowiada... wali w szybę i mówi: - To ja wezmę radio.

G

G

Blondynka telefonuje do Telekomunikacji i mówi: Dyrektorka domu wczasowego – Nie mogę połączyć się z Inter- wita w progu wczasowicza: netem. - Postaramy się, by czuł się Pan, – Czy poprawnie wpisała pani jak u siebie w domu! hasło? - Zwariowała pani?! Ja tu przyje– Tak, widziałam jak robił to mój chałem wypocząć! mąż. – A jakie jest to hasło? – Pięć gwiazdek.

G

G

Dwie małe dziewczynki stoją przy wadze. Jedna ostrzega kolePo hucznym weselu odbywającym się w hotelowej restauracji, Jedzie facet BMW i złapał gumę. żankę: młoda para wynajmuje sobie pokój, Zatrzymał się na poboczu i zmienia - Nie wchodź na nią, od tego się żeby jak najszybciej doszło do koło. Podjeżdża mercedes wysiada płacze! „konsumpcji związku“. Zdenerwo- gościu i się pyta: - Co pan robi? wany pan młody drżącymi rękami

G

Grace S. Nehrebecki ROZLICZENIA PODATKOWE

• rozliczenia elektroniczne dla osób indywiduanych • rozliczenia firm – LLC, spółki i korporacje

Prowadzenie księgowości dla firm Payroll – podatki dla pracowników Tel: 973-472-7722 Fax: 973-472-7077 nehrebeckigs@outlook.com 1033 Broad Street, Cilfton, NJ 07013

PLUS 5 listopada 2026

Mówimy

po polsku


REKLAMA

21

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


22 Kuchenne hobby

PLUS 5 listopada 2026


J

eden piekarnik, jedna blacha, kilka prostych składników i obiad gotowy. Bez stania przy kuchence, bez pilnowania kilku garnków i bez sterty naczyń do zmywania. Jesienią, kiedy dni stają się krótsze, a wieczory chłodniejsze, takie gotowanie sprawdza się szczególnie dobrze. Amerykanie nazywają je sheet-pan dinners, czyli obiadami przygotowywanymi na jednej blasze. To jeden z najprostszych sposobów na smaczny, domowy posiłek dla całej rodziny. Pomysł jest banalnie prosty. Na dużej blasze układamy mięso, rybę, kiełbasę lub inne ulubione składniki, dodajemy warzywa, odrobinę oliwy i przyprawy, a następnie wszystko wstawiamy do piekarnika. Podczas pieczenia smaki się przenikają, warzywa lekko karmelizują, a kuchnię wypełnia apetyczny zapach. Największa zaleta? Nie trzeba przygotowywać osobno mięsa, ziemniaków i dodatków. Wszystko powstaje niemal jednocześnie, a po obiedzie do umycia pozostaje właściwie tylko blacha. Jesień jest idealną porą na takie dania. W sklepach pojawiają się dynie, bataty, brukselka, marchew, kalafior i różne odmiany ziemniaków. Wystarczy połączyć je z ulubionymi dodatkami, aby za każdym razem przygotować coś innego. Oto kilka propozycji, które warto wypróbować.

KURCZAK Z ZIEMNIAKAMI I JESIENNYMI WARZYWAMI Klasyczny rodzinny obiad, który praktycznie robi się sam. Soczyste mięso, rumiane ziemniaki i słodkawa marchew tworzą połączenie, które smakuje zarówno dorosłym, jak i dzieciom. Składniki na 4 porcje: 4–6 udek lub podudzi kurczaka, około 700 g małych ziemniaków, 3 marchewki, 1 czerwona cebula, 3 łyżki oliwy, 3 ząbki czosnku, 1 łyżeczka słodkiej papryki, 1 łyżeczka suszonego tymianku, sól i pieprz Przygotowanie: Rozgrzej piekarnik do 425°F. Ziemniaki przekrój na połówki, marchew pokrój na grubsze kawałki, a cebulę na ćwiartki. Warzywa wymieszaj z oliwą, czosnkiem i przyprawami. Rozłóż je na dużej blasze, a pomiędzy nimi ułóż kurczaka natartego solą, pieprzem i

Kuchenne hobby 23 papryką. Piecz około 40–50 minut, aż ziemniaki będą miękkie, skórka kurczaka rumiana. Mały sekret: pod koniec pieczenia można skropić całość sokiem z cytryny i posypać świeżą natką pietruszki. Danie nabierze świeżości i pięknego aromatu.

ŁOSOŚ Z BROKUŁAMI, BATATAMI I CYTRYNĄ Lekki, kolorowy obiad, który wygląda elegancko, choć jego przygotowanie nie wymaga większego wysiłku. Delikatny łosoś doskonale komponuje się ze słodyczą pieczonych batatów i lekko chrupiącymi brokułami. Składniki na 4 porcje: 4 filety z łososia, 2 średnie bataty, 1 duży brokuł, 1 cytryna, 3 łyżki oliwy, 2 ząbki czosnku, 1 łyżeczka suszonego koperku, sól i pieprz Przygotowanie: Rozgrzej piekarnik do 425°F. Bataty obierz, pokrój w kostkę, wymieszaj z oliwą i przyprawami. Rozłóż na blasze i piecz przez 15 minut. Następnie dodaj różyczki brokułu skropione oliwą. Piecz kolejne 10 minut. Na końcu ułóż na blasze filety z łososia, doprawione czosnkiem, koperkiem, solą i pieprzem. Na każdym połóż plasterek cytryny. Piecz jeszcze około 10–15 minut, zależnie od grubości filetów. Mały sekret: przed podaniem wymieszaj łyżkę miodu z łyżeczką musztardy Dijon i odrobiną soku z cytryny. Taki sos świetnie podkreśla smak łososia.

KIEŁBASA Z PAPRYKĄ, CEBULĄ I ZIEMNIAKAMI

piórka. Dodaj wszystko do ziemniaków, wymieszaj i piecz kolejne 20–25 minut, aż warzywa będą miękkie, a kiełbasa lekko przypieczona. Mały sekret: podawaj z musztardą francuską, ogórkiem kiszonym lub prostym sosem jogurtowo-czosnkowym. To również świetne danie na następny dzień – wystarczy je podgrzać.

mozzarellę i wstaw blachę do piekarnika jeszcze na 3–5 minut, aż ser się rozpuści. Przed podaniem posyp świeżą bazylią. Mały sekret: kilka łyżeczek zielonego pesto dodanych po upieczeniu całkowicie odmieni smak potrawy. To jeden z tych obiadów, które wyglądają jak z włoskiej restauracji, choć ich przygotowanie zajmuje zaledwie kilka minut.

GNOCCHI Z POMIDORKAMI I MOZZARELLĄ – BEZ GOTOWANIA!

JEDNA BLACHA, MNÓSTWO MOŻLIWOŚCI

Ten przepis może zaskoczyć nawet osoby, które często przygotowują włoskie kluski. Gnocchi nie trzeba wcześniej gotować w wodzie. Wystarczy wrzucić je na blachę razem z warzywami, a podczas pieczenia nabiorą lekko chrupiącej skórki i pozostaną miękkie w środku. Składniki na 4 porcje: 2 opakowania gnocchi po 16 oz, około 300 g pomidorków koktajlowych, 1 cukinia, 1 czerwona cebula, 3 łyżki oliwy, 2 ząbki czosnku, 1 łyżeczka włoskich ziół, 1 kulka mozzarella, świeża bazylia, sól i pieprz Przygotowanie: Rozgrzej piekarnik do 425°F. Gnocchi wyjmij z opakowania i bez gotowania przełóż na blachę. Dodaj pomidorki, pokrojoną cukinię, cebulę, czosnek, oliwę i przyprawy. Wszystko dokładnie wymieszaj i rozłóż równomiernie. Piecz przez około 20–25 minut, mieszając raz w połowie czasu. Pod koniec dodaj porwaną na kawałki

Największą zaletą sheet-pan dinners jest swoboda. Nie trzeba sztywno trzymać się przepisu. Zamiast brokułów można wykorzystać kalafior, zamiast ziemniaków bataty, a zamiast kurczaka indyka, tofu lub ciecierzycę. To także doskonały sposób na wykorzystanie warzyw, które pozostały w lodówce. Kilka marchewek, pół papryki, kawałek cebuli czy garść pomidorków mogą stać się podstawą zupełnie nowego obiadu. I właśnie dlatego warto zaprzyjaźnić się z tą metodą gotowania. Nie wymaga szczególnych umiejętności, drogich składników ani długiego przygotowania. Wystarczy jedna blacha, odrobina wyobraźni i rozgrzany piekarnik. A kiedy po obiedzie zamiast zmywać kilka garnków i patelni można usiąść z rodziną przy herbacie, trudno nie uznać tego za jeden z najlepszych kuchennych pomysłów na jesień.

To propozycja szczególnie bliska polskim smakom. Wędzona kiełbasa, słodka papryka, cebula i pieczone ziemniaki przypominają domowe obiady, ale w znacznie prostszej wersji. Składniki na 4 porcje: około 450 g w pełni ugotowanej kiełbasy wędzonej, 700 g małych ziemniaków, 2 czerwone papryki, 1 żółta paprika, 1 duża cebula, 3 łyżki oliwy, 1 łyżeczka wędzonej papryki, 1 łyżeczka majeranku, sól i pieprz Przygotowanie: Rozgrzej piekarnik do 425°F. Ziemniaki pokrój na niewielkie kawałki, wymieszaj z oliwą i przyprawami, a następnie piecz przez około 20 minut. W tym czasie pokrój kiełbasę w grube plasterki, paprykę w paski, a cebulę w

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


24

REKLAMA

Szybka. Niezawodna. Polska. Twoja zaufana firma wysyłkowa od 50 lat! • Paczki Lotnicze i Morskie - do Polski i Europy • Kontenery – z każdego miejsca w USA do każdego miejsca w Polsce • Mienie Przesiedlenia • Samochody, Motocykle, Łodzie • Przesyłki Komercyjne • PolamerSEND – paczki do Polski z każdego miejsca w USA • Dolary do Polski – do odbioru w gotówce, na konto, nawet do domu

Witamy w

POL-CAR Collision Repair!

• Bilety Lotnicze i Wakacje All-Inclusive

Nasza specjalność to:

• Kwiaty na każdy adres w Polsce

❖ Blacharstwo i lakiernictwo ❖ Kompleksowe naprawy

• Zestawy gotowe na każdą okazję GREENPOINT

MASPETH

167 Greenpoint Ave Brooklyn NY 11222 Tel: (718) 349 1319

64-02 Flushing Ave. Maspeth NY 11378 Tel: (718) 326 2260

ROSELLE

WALLINGTON

275 Cox St. Roselle, NJ. 07203 Tel: (908) 352 9100

130 Main Ave. Wallington NJ 07057 Tel: (973) 779 6613

www.polamerNY.com

PLUS 5 listopada 2026

powypadkowe samochodów wszystkich marek ❖ Współpraca ze wszystkimi firmami ubezpieczeniowymi ❖ Wysoka jakość usług i dobra cena

Pomagamy h w rozmowac i am z firm owymi ubezpieczeni


REKLAMA

25

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


26 Z życia Polonii

Szaleństwo

na Dzikim Zachodzie To na pewno był najbardziej szalony bal kostiumowy zorganizowany przez Children’s Smile Foundation. „Wild West Ball“ odbył się w sobotę, 17 października, w sali bankietowej The Royal Manor w Garfield w stanie New Jersey, a więc adekwatnie do tytułu imprezy–na zachód od Nowego Jorku. Kapelusze, kowbojki, kraciaste koszule, dżinsowe spodnie, zamszowe kurtki z frędzlami, kamizelki, skórzane paski z dużym klamrami, chusty, apaszki i bandanki, a także gwiazdy szeryfa w klapach garniturów dominowały w ubiorze uczestników balu. Pojawiła się nawet stara strzelba, która zrobiła ogromną furorę, zwłaszcza podczas robienia pamiątkowych zdjęć na tzw. ściance fotograficznej, która także była wykonana w stylu westernowym. Zawierała nawet prawdzie siano, kowbojki oraz końskie siodło. Również muzyka, którą przez cały wieczór serwował DJ Marek, w dużym stopniu utrzymana była w tym stylu. Okazało się, że przy przebojach country Polonia również doskonale się bawi. Bal pod nazwą „Dziki Zachód“ rozpoczął się częścią oficjalną, którą poprowadziła Joanna Gwóźdź, prezes Children’s Smile Foundation. „Spotkaliśmy się dziś wieczorem, aby cieszyć

się wspólnie spędzonym czasem. Pamiętajmy jednak, że tej naszej urocz ystości pr z yświeca przede wszystkim

Część oficjalną prowadziła Joanna Gwóźdź, prezes Children's Smile Foundation.

ważny cel–niesienie pomocy dzieciom, które potrzebują naszego wsparcia. Od ponad 25 lat Children’s Smile Foundation pomaga potrzebującym dzieciom, tym które zmagają się z problemami zdrowotnymi, jak również trudnościami finansowymi“–podkreśliła Joanna Gwóźdź. W dalszej części swojego przemó-

Westernowa ścianka cieszyła się dużym zainteresowaniem osób robiących pamiątkowe fotografie.

PLUS 5 listopada 2026

wienia opowiedziała o problemach dzieci, które w ostatnim czasie otrzymały wsparcie z fundacji. Przedstawiła również Joannę Przedworską z Garfield, samotną matkę pięciorga dzieci, które kilkanaście lat temu straciły ojca i od tego czasu są pod opieką Children’s Smile Foundation. Dochód z tego balu przezna-


Z życia Polonii 27 czony był m.in. na ich dalsze wsparcie. Pani Joanna opowiedziała o swojej trudnej sytuacji rodzinnej oraz o pomocy jaką przez wiele lat otrzymuje z polonijnej fundacji. „Chcę wam wszystkim podziękować, bo dzięki wam moje dzieci przez tyle lat mogły mieć spokojne wakacje i nie musiały siedzieć w domu–podkreśliła.–Mogły uczyć się w polskiej szkole, pojechać na ‚Wakacje z Panem Bogiem’ i różne inne wyjazdy. Mogły też odpowiednio przeżyć swoje dzieciństwo. Dzieci naprawdę miło to wspominają i nigdy tego nie zapomną. Oprócz tego będą dalej siały dobro, które od was i waszych sponsorów otrzymaliśmy“–zapewniła pani Przedworska. W części oficjalnej, krótkie przemówienie wygłosił także kapelan fundacji, ks. Grzegorz Markulak, który również udzielił uczestnikom balu okolicznościowego błogosławieństwa. Z kolei na koniec specjalne podziękowania za udział w charytatywnej imprezie oraz wsparcie podopiecznych Children›s Smile Foundation przekazała jej prezes. «Niech dzisiejsza wspólna zabawa przypomina nam, jak wiele możemy osiągnąć, gdy otwieramy serca na potrzeby innych. Dzięki państwa życzliwości, hojności i otwartym sercom, ten wyjątkowy wieczór nabiera prawdziwego znaczenia. Nawet najdłuższa droga staje się łatwiejsza, gdy idziemy nią razem, niosąc w sercach nadzieję. Kiedy los wystawia nas na próbę, a przyszłość wydaje się niepewna, okazana dobroć może rozświetlić dziecku drogę i przywrócić wiarę w lepsze jutro. Łącząc siły, otwierając serca i wyciągając pomocną dłoń, sprawiamy, że żadne dziecko nie musi samotnie mierzyć się z trudnościami. Wspólnie możemy przemieniać troskę w nadzieję, a nadzieję, w przyszłość pełną nowych możliwości. Dziękujemy, że są dziś państwo z nami i razem z Children’s Smile Foundation pomagają tworzyć taką przyszłość»–podkreśliła Joanna Gwóźdź. Przekazała również podziękowania wolontariuszom i osobom, które swoją pracą wsparły przygotowania do balu, a także sponsorom, którzy przekazali nagrody na loterię fantową. Wśród takich osób były wolontariuszki: Katarzyna Czernecka-Dziubyna, Marta Medyna, Barbara Sala-Maślanka, Gabriela Dziubyna, Nicole Maślanka oraz Marta Wójtowicz i Magda Skrzpek z Party Decor, które przygotowały piękną dekorację stołów i ściankę fotograficzną, a także donatorzy: Maria Bialska, Edward Żyłka i Piotr Praszkowicz oraz sklepy z Garfield: Bartek Deli, Krakus Foods Polish Deli i Piast Meats & Provisions. Zarząd Children’s Smile Foundation jest także bardzo wdzięczny właścicielowi The Royal Manor za donację w postaci rabatu w opłacie związanej z organizacją balu. PR Children’s Smile Foundation Autor zdjęć: Wojtek Maślanka

Samotna matka pięciorga dzieci, Joanna Przedworska opowiedziała o swojej trudnej sytuacji rodzinnej.

Uczestnicy balu świetnie się bawili przez cały wieczór.

Uczestnikom balu dopisywały wyśmienite humory.

Uczestnicy Balu "Dziki Zachód" byli odpowiednio ucharakteryzowani do jego tematu

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


28 28 Ubezpieczenia bez tajemnic

PLUS 5 listopada 2026


30 Kącik milusińskich

Ć I B O R Z JA K

Kotylion to symbol w barwach narodowych przypinany podczas ważnych uroczystości. Polacy w kraju i za granicą przypinają go do ubrania na przykład 11 listopada, gdy obchodzone jest Święto Niepodległości.

O I L N Y ? T O K

Opracowanie i ilustracje: www.zielonea.eu

©2024 PLUS Media Group Corp.

PRZYGOTUJ:

Kartka A4 koloru białego Kartka A4 koloru czerwonego ołówek linijka cyrkiel (lub przedmiot, od którego odrysujesz nieduże np. 4 cm kółka) nożyczki klej (najwygodniejszy będzie w sztyfcie) kawałki wstążek w kolorach białym i czerwonym (długość około 20 cm, szerokość około 1 cm) taśma dwustronna (wystarczy mały kawałek)

Postępuj kolejno krok po kroku, tak jak to pokazujemy, a stworzysz wspaniałe kotyliony.

2. Wytnij 12 pasków o szerokości 1 cm i długości 12 cm z białej kartki.

Możesz poprosić o pomoc kogoś z rodziny. Pamiętaj, że wspólne tworzenie to wspaniała zabawa.

PLUS 5 listopada 2026

1. Odrysuj i wytnij z białej kartki 2 kółka o średnicy około 4 cm.

3. Wytnij 12 pasków o szerokości 1 cm i długości 7 cm z czerwonej kartki.


Kącik milusińskich 31

4. Sklej ze sobą końce pasków tak, by powstały pętelki. klej Aby wyszło równo, naklejaj je parami naprzeciwko siebie.

5. Naklej białe pętelki na jedno z kółek.

6. Przyklej czerwone pętelki tak, by ich środki były tam, gdzie są krawędzie białych.

7.

Możesz poprosić dorosłą osobę, by nad ogniem przypaliła lekko końcówki wstążek, aby się nie strzępiły.

Przygotuj wstążeczki. Kawałki 8-10 cm możesz na końcu wyciąć tak jak na rysunku.

8.

G

! E W O T O

Odwróć kotylion czerwonymi pętelkami do dołu i przyklej wstążeczki. Na wierzch przyklej drugie papierowe kółeczko (z punktu 1). Gotowy kotylion przyklej do ubrania za pomocą dwustronnej taśmy. tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


32 Horoskop

21.03 - 19.04

20.04 - 22.05

23.04 - 21.06

22.06 - 22.07

23.07 - 23.08

23.07 - 23.08

BARAN W tym tygodniu nie działaj pochopnie. Jeżeli jesteś zdenerwowany lub za bardzo podniecony, zachowaj ostrożność i unikaj niebezpiecznych sytuacji oraz podejmowania ważnych decyzji.

23.09 - 22.10

BYK Szczęście powinno ci teraz sprzyjać, sprawy, które od dawna czekały na zakończenie uda się wreszcie zakończyć. Łatwo dogadasz się ze wszystkimi, unikniesz niepotrzebnych kłótni lub sporów. Będziesz też wzbudzać spore zainteresowanie płci przeciwnej.

23.10 - 21.11

BLIŹNIĘTA To powinien być spokojny, przyjemny tydzień. Być może nawet będziesz sobie mógł pozwolić na odrobinę lenistwa. Nie będzie ci brakować ciepła i zrozumienia ze strony otoczenia i rodziny.

22.11 - 21.12

22.12 - 19.01

LEW W najbliższych dniach możesz zabłysnąć bystrością umysłu, poczuciem humoru, elokwencją. Działaj jednak z rozwagą, bo łatwo możesz przesadzić. Dbaj o relacje z otoczeniem, trzymaj swój ostry język na wodzy.

20.01 - 18.02

PANNA W najbliższym czasie twój nastrój powinien się zdecydowanie poprawić. Uwierz w to, że marzenia mogą stać się rzeczywistością. Wystarczy tylko myśleć pozytywnie i zacząć je realizować. Nie zapominaj o tym, że szczęście sprzyja odważnym.

19.02 - 20.03

PROMOCJA! KUCHNIA 10’×10’

WSZYSTKO DO ŁAZIENKI I KUCHNI!

$4,999

SKORPION W najbliższych dniach postaraj się znaleźć chociaż kilka chwil wyłącznie dla siebie, zajmij się swoim hobby, zwolnij. Twój organizm domaga się odpoczynku. STRZELEC W najbliższym czasie czekają cię prawdziwe uniesienia serca i wiele wspaniałych chwil. Otwórz się na szczęście, które wyraźnie się do ciebie uśmiecha. Twoja forma zarówno psychiczna, jak i fizyczna będzie całkiem zadowalająca. KOZIOROŻEC Możesz teraz nie wiem co robić, a i tak pewnych rzeczy i sytuacji nie uda się zmienić. Postaraj się z pogodą ducha zaakceptować to, co masz.

RAK Gwiazdy wróżą przypływ energii. Jeśli masz jakieś zaległości w pracy, teraz powinno ci się udać szybko z nimi uporać. Pomyśl o domowych porządkach. Relacje z partnerem bardzo dobre.

Twój sklep, w którym kupisz

WAGA Więcej uwagi poświęć teraz swojemu partnerowi i sprawom uczuć. Nie warto żyć samą tylko pracą. Zaplanuj wolny czas, wybierzcie się do teatru albo do kina. Stwórz miły nastrój.

REGULARNIE $6,600 OSZCZĘDZASZ $1,601!

WODNIK W tym tygodniu wiele może się dziać i wiele możesz chcesz zmieniać, burzyć i przebudowywać. Zastanów się, czy na pewno chcesz tej zmiany, bo może jednak nie jest to najlepsze wyjście z sytuacji. RYBY W tym tygodniu twoje samopoczucie może nie być najlepsze. W pracy oraz w domu staraj się rozwiązywać problemy pokojowo, nie bądź drażliwy, unikaj konfliktów. Postaraj się znaleźć chociaż kilka chwil wyłącznie dla siebie, potrzebujesz teraz odrobiny samotności i wyciszenia. Także twój organizm domaga się odpoczynku. W ZESTAWIE: • Szafki shaker białe lub szare • Blat z kwarcu • Białe płytki „subway” • Uchwyty i zlew

25%

20+

DLACZEGO MY? ✓ 100% ALL WOOD CABINETRY

RABAT

NA DRZWI SZKLANE DO ŁAZIENKI!

LAT

✓ NAJWYŻSZA JAKOŚĆ

DOŚWIADCZENIA

✓ SZYBKA REALIZACJA

✓ DARMOWA KONSULTACJA

200+ 5-STAR REVIEWS

DARMOWY PROJEKT 3D

DOSTAWY NJ / NY / PA

UMÓW SIĘ JUŻ DZIŚ! DARMOWA KONSULTACJA I PROJEKT 3D

Znajdziesz u nas najlepsze marki:

SHOWROOM

30% RABAT NA PŁYTKI

SHOWROOM 57 RIVER DRIVE PASSAIC, NJ 07055

973-778-3355

️ info@bjfloorsandkitchens.com

PLUS 5 listopada 2026

613 BLOOMFIELD AVE WEST CALDWELL, NJ 07006

973-228-1900

sales@bjfloorsandkitchens.com

UMÓW WIZYTĘ ONLINE LUB TELEFONICZNIE ODWIEDŹ NASZĄ STRONĘ: www.bjfloorsandkitchens.com


Wokół domu 33

Kupujesz dom w New Jersey? Sprawdź nie tylko nieruchomość, ale również to, co znajduje się wokół niej! Wyobraź sobie dom z piękną kuch- lizę dokumentów własnościowych nią, zadbanym ogrodem i spokojną (title report) i mapy geodezyjnej (proulicą. Inspekcja techniczna nie wyka- perty survey), a prawnikowi zleć wyjazuje poważnych usterek, cena mieści śnienie zapisów, które mogą wpłynąć się w budżecie, a Ty już planujesz, gdzie na Twoje plany. postawisz grill. Jest tylko jeden szcze4. Wieże telefonii komórkowej i gół: za kilka lat na sąsiedniej działce instalacje 5G może powstać centrum danych, Sprawdź, czy w pobliżu znajdują się ruchliwa droga albo duży kompleks wieże telekomunikacyjne, szczególnie magazynowy. jeśli zależy Ci na widoku z okien i pryKupując nieruchomość, łatwo watności w ogrodzie. Warto też ustaskupić się na tym, co widać podczas lić, czy planowane są nowe instalacje. oględzin. Sprawdzamy dach, funda- Sama obecność wieży nie stanowi menty, instalacje i wysokość podatków. dowodu zagrożenia zdrowotnego; To konieczne, ale nie wystarczy. Równie znaczenie mają konkretna lokalizacja ważne jest otoczenie nieruchomości, i zgodność instalacji z obowiązującymi jej historia prawna i środowiskowa normami. oraz plany zagospodarowania sąsied5. Planowane inwestycje w nich terenów. W New Jersey odpowied- sąsiedztwie nie przygotowanie, czyli due diligence, Działka, na której dziś rosną drzewa, może pomóc uniknąć problemów, za kilka lat może zostać przeznaczona których nie rozwiąże nawet najdroższy pod zabudowę mieszkaniową, magaremont. zyn lub centrum handlowe. Sprawdź 10 rzeczy, które warto sprawdzić lokalny Master Plan, obowiązujące przed zakupem domu przepisy zoning oraz wnioski o zatwier1. Ryzyko powodzi dzenie nowych projektów. Zwróć Nie zakładaj, że dom jest bezpieczny uwagę na planowane drogi, parkingi tylko dlatego, że nie stoi bezpośrednio i duże inwestycje, które mogą zmienić nad rzeką. Intensywne opady, niewy- natężenie ruchu, poziom hałasu i chadolna kanalizacja deszczowa i słabe rakter okolicy. odwodnienie mogą prowadzić do 6. Informacje dotyczące bezpiezalewania piwnic i posesji. Sprawdź czeństwa okolicy mapy FEMA, informacje New Jersey Przed zakupem warto zapoznać się Department of Environmental Protec- z oficjalnymi informacjami o bezpietion (NJDEP), historię podtopień oraz czeństwie w danej miejscowości. W koszt ubezpieczenia przeciwpowo- New Jersey można również sprawdzić dziowego. Pamiętaj, że nieruchomość publiczny rejestr osób objętych przepipoza oficjalną strefą powodziową rów- sami Megan’s Law. Należy korzystać z nież może być narażona na zalanie. oficjalnych źródeł i pamiętać, że rejestr 2. Centra danych i duże obiekty nie obejmuje wszystkich zarejestrotechniczne wanych osób. Warto także odwiedzić Rozwój sztucznej inteligencji zwięk- okolicę o różnych porach dnia i porozsza zapotrzebowanie na centra danych. mawiać z mieszkańcami. 7. Linie wysokiego napięcia W zależności od projektu takie obiekty mogą generować hałas urządzeń Duże linie energetyczne mogą chłodzących, wykorzystywać genera- wpływać na wygląd okolicy, atraktory awaryjne i wymagać rozbudowy cyjność nieruchomości i możliwości infrastruktury energetycznej. Sprawdź wykorzystania części działki. Sprawdź nie tylko istniejące obiekty, lecz także ich przebieg, ewentualne ograniczewnioski inwestycyjne składane w lokal- nia zabudowy oraz plany rozbudowy nych Planning Boards i Zoning Boards. infrastruktury. Wpływ bliskości linii na 3. Ograniczenia dotyczące działki wartość domu zależy od konkretnej (easements) lokalizacji i preferencji kupujących. Własna działka nie zawsze ozna8. Trasy samolotów i hałas lotnicza pełną swobodę zabudowy. Przez czy jej część mogą przebiegać instalacje Dom może znajdować się daleko gazowe, wodociągowe, energetyczne od lotniska, a mimo to być narażony lub telekomunikacyjne. Takie ograni- na regularny hałas samolotów. Dotyczenia mogą utrudnić budowę basenu, czy to między innymi okolic Newark garażu czy ogrodzenia. Poproś o ana- Liberty International Airport i Teter-

boro Airport. Odwiedź nieruchomość o różnych porach dnia, zwróć uwagę na ruch lotniczy i sprawdź dostępne mapy hałasu. Cisza, która panuje podczas jednej wizyty, nie zawsze jest codziennością. 9. Historia środowiskowa terenu Dawne zakłady przemysłowe, stacje benzynowe i podziemne zbiorniki na olej opałowy mogą wiązać się z ryzykiem skażenia gruntu lub wód podziemnych. Sprawdź dostępne informacje NJDEP o terenach objętych postępowaniami środowiskowymi. Zwróć też uwagę na tereny podmokłe (wetlands) i inne ograniczenia, które mogą utrudnić rozbudowę lub zmianę sposobu użytkowania działki. 10. Granice działki, przepisy i pozwolenia Planujesz basen, dodatkowy garaż lub rozbudowę domu? Najpierw sprawdź granice nieruchomości, wymagane odległości od granic działki (setbacks), dopuszczalną powierzchnię zabudowy i lokalne przepisy. Zweryfikuj również pozwolenia dotyczące istniejących dobudówek i wykończonych piwnic. To, że poprzedni właściciel korzystał z pomieszczenia przez lata, nie oznacza automatycznie, że zostało ono legalnie zatwierdzone.

tek

Inspekcja domu to dopiero począ-

Standardowa inspekcja ocenia przede wszystkim stan techniczny budynku. Nie zastępuje analizy dokumentów własnościowych, ograniczeń prawnych, planowanych inwestycji ani historii środowiskowej. Dlatego przed finalizacją transakcji warto współpracować z doświadczonym agentem nieruchomości, prawnikiem i inspektorem. Wszystkie kontrole należy przeprowadzić w terminach przewidzianych umową, aby zachować dostępne możliwości negocjacji lub wycofania się z transakcji. Skontaktuj się z nami zanim rozpoczniesz szukanie domu. Pomożemy Tobie przygotować listę kwestii do sprawdzenia, przyjrzeć się lokalizacji i zaplanować kolejne kroki przed podjęciem jednej z najważniejszych decyzji finansowych w życiu. Lepiej sprawdzić jeden szczegół za dużo, niż odkryć kosztowny problem już po odebraniu kluczy. Opracowano: Kasia Nowakowska 📞 973.626.2528 i Wojciech Baranowski 📞201.259.8132 | Licencjonowani Agenci Nieruchomości

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


34 Śladami historii

Polonia, Wisconsin Kaszubi i Polacy, którzy zamienili lasy i bagna Wisconsin w gospodarstwa W poprzednim odcinku„Śladami historii” odwiedziliśmy Parisville w Michigan – jedną z najstarszych polskich osad rolniczych w Stanach Zjednoczonych. Dzisiaj ruszamy dalej na zachód, do Wisconsin. Wśród pól i niewielkich miejscowości hrabstwa Portage znajduje się osada, której nazwa właściwie nie wymaga tłumaczenia – Polonia. To właśnie tutaj w połowie XIX wieku zaczęli osiedlać się polscy emigranci, przede wszystkim Kaszubi. Nie zastali gotowych gospodarstw ani wygodnych dróg. Były lasy, podmokła ziemia i ogrom pracy. A jednak w ciągu kilkudziesięciu lat stworzyli jedną z najbardziej charakterystycznych polskich społeczności rolniczych w Ameryce. Na mapie Wisconsin Polonia jest niewielkim punktem, położonym około 10 mil na wschód od Stevens Point. Nie ma tu polskiej dzielnicy z restauracjami i sklepami, nie ma wielkomiejskich kamienic ani ruchliwych ulic. Są gospodarstwa, pola, kościół i krajobraz, który niewiele przypomina Amerykę znaną z filmów. A jednak właśnie tutaj zaczyna się ważny rozdział historii polskiego osadnictwa w regionie Wielkich Jezior. Z KASZUB DO AMERYKI W połowie XIX wieku ziemie polskie znajdowały się pod zaborami. Kaszuby, położone na Pomorzu, należały do państwa pruskiego. Wielu mieszkańców tamtejszych wsi utrzymywało się z niewielkich gospodarstw, które nie zawsze wystarczały na wyżywienie całej rodziny. Ameryka oferowała coś, co w rodzinnych stronach było coraz trudniej osiągnąć – możliwość zdobycia własnej ziemi. Jednym z pierwszych osadników w okolicy dzisiejszej Polonii był Michał Kożyczkowski. W 1857 roku przybył do hrabstwa Portage wraz z żoną Franciszką i siedmiorgiem dzieci. Rodzina pochodziła z Kaszub. Nie przyjechali do istniejącej polskiej społeczności. Wyruszyli w miejsce, gdzie dopiero trzeba było

PLUS 5 listopada 2026

stworzyć warunki do życia. Za nimi zaczęli przybywać następni. W 1858 roku w okolicy dzisiejszego Ellis mieszkało już pięć polskich rodzin. Z czasem osadników było coraz więcej. Przyciągały ich wiadomości od krewnych i znajomych, którzy wcześniej zdecydowali się na podróż przez Atlantyk. W ten sposób powstawał charakterystyczny łańcuch emigracyjny. Jedna rodzina sprowadzała następną, a niewielka osada stopniowo zamieniała się w polską społeczność. ZIEMIA, KTÓRĄ TRZEBA BYŁO WYDRZEĆ LASOWI Dzisiejsze Wisconsin kojarzy się przede wszystkim z rolnictwem, hodowlą bydła i produkcją mleka. W połowie XIX wieku znaczna część środkowego Wisconsin wyglądała jednak zupełnie inaczej. Tereny, na których osiedlali się Polacy, pokrywały lasy. W wielu miejscach ziemia była podmokła, a przygotowanie jej pod uprawę wymagało ogromnego wysiłku. Najpierw trzeba było wyciąć drzewa. Następnie usunąć pnie, korzenie i kamienie. Dopiero wtedy można było rozpocząć uprawę. Nie było traktorów ani nowoczesnych maszyn. Osadnicy pracowali siekierami, piłami i prostymi narzędziami. Budowali drewniane domy, stodoły i obory. Przygotowywali drogi, które umożliwiały dojazd do sąsiednich gospodarstw. Była to Ameryka zupełnie inna od tej, do której kilkadziesiąt lat później przybywali polscy emigranci szukający pracy w fabrykach Chicago, Milwaukee czy Detroit. Mieszkańcy Polonii byli przede wszystkim rolnikami. Nie szukali pracy u amerykańskich przemysłowców. Chcieli gospodarować na własnej ziemi.

siebie, a podróż do najbliższego miasta mogła zajmować wiele godzin. Z czasem osadnicy zaczęli jednak tworzyć coraz silniejsze więzi. Pomagali sobie przy budowie domów, karczowaniu lasów i pracach polowych. Wspólne pochodzenie i język ułatwiały życie w nowym kraju. Szczególne znaczenie miała religia. Podobnie jak w Pannie Marii, Cestohowie i Parisville, również tutaj polska społeczność zaczęła organizować się wokół kościoła. W 1864 roku mieszkańcy uzyskali zgodę na utworzenie własnej parafii pod wezwaniem św. Józefa. Pierwszym duszpasterzem został ksiądz Bonawentura Buczyński. Początkowo kościół znajdował się w okolicy Ellis, przy skrzyżowaniu dróg nazywanym Poland Corners. Dla rozproszonych po gospodarstwach emigrantów było to miejsce o ogromnym znaczeniu. Niedzielna Msza oznaczała nie tylko spotkanie religijne. Była okazją do rozmów, wymiany wiadomości i podtrzymywania kontaktów z innymi polskimi rodzinami. SKĄD SIĘ WZIĘŁA NAZWA POLONIA?

Nazwa miejscowości pojawiła się kilka lat później. W 1871 roku pierwszy kościół przeniesiono około dwóch mil na wschód, na pobliskie wzgórze. To właśnie temu miejscu ksiądz Józef Dąbrowski nadał nazwę Polonia. Nie była to nazwa przypadkowa. W przeciwieństwie do Cestohowy w Teksasie nie nawiązywała do konkretnego polskiego miasta. Odnosiła się do całej polskiej społeczności żyjącej poza ojczyzną. Warto pamiętać, że w 1871 roku Polska nadal znajdowała się pod zaborami. Nie istniała jako niepodległe państwo. Dla ludzi, którzy opuścili rodzinne strony, nazwanie PIĘĆ RODZIN I POCZĄTEK nowej osady Polonią miało więc znaczenie szczególne. POLSKIEJ OSADY Mieszkali w Wisconsin, pracowali Początki społeczności były na amerykańskiej ziemi, ale chcieli skromne. Pierwsze rodziny miesz- zachować pamięć o swoim pochokały w dużych odległościach od dzeniu.

I tak nazwa przetrwała ponad 150 lat. KASZUBSKA OSADA W SERCU WISCONSIN Polonia różniła się od wielu innych polskich społeczności w Ameryce. Jej mieszkańcy pochodzili w dużej mierze z Kaszub – regionu, który do dziś zachowuje własne tradycje i język. Kaszubi przywieźli ze sobą nie tylko doświadczenie rolnicze, lecz także regionalne zwyczaje, rodzinne nazwiska i silne przywiązanie do Kościoła katolickiego. W wielu domach przez kolejne pokolenia posługiwano się językiem kaszubskim lub polskim. Życie rodzinne i religijne pomagało zachować więź z miejscami oddalonymi o tysiące mil. Podobne kaszubskie społeczności powstawały również w innych częściach Wisconsin i sąsiednich stanach. Szczególne miejsce w historii kaszubskiej emigracji zajmuje także Winona w Minnesocie. Polonia była jednak jednym z ważnych ośrodków rolniczego osadnictwa Kaszubów w środkowym Wisconsin. SZKOŁA PROWADZONA PRZEZ FELICJANKI W 1874 roku w Polonii rozpoczęła działalność szkoła parafialna prowadzona przez siostry felicjanki, które przybyły z Krakowa. Dla polskich emigrantów szkoła była równie ważna jak kościół. Rodzice chcieli, aby ich dzieci zdobyły wykształcenie i potrafiły odnaleźć się w amerykańskim społeczeństwie, ale jednocześnie nie zapomniały o języku i tradycjach przodków. Szkoła rozwijała się razem z parafią. Na początku XX wieku Polonia była już znacznie większą społecznością niż niewielka grupa rodzin, która osiedliła się tutaj w latach pięćdziesiątych XIX wieku. W 1907 roku parafia liczyła około 320 rodzin, a do szkoły uczęszczało około 200 dzieci. Działał również sierociniec. To imponujące liczby jak na rolniczą osadę, która pół wieku wcześniej powstawała pośród lasów Wisconsin. Kościół, szkoła, rodzina i gospodarstwo – właśnie wokół tych czterech elementów przez dziesię-


Śladami historii 35 ciolecia koncentrowało się życie miejscowej Polonii. OD POLSKIEJ OSADY DO AMERYKAŃSKIEJ WSI Z czasem następowały zmiany, które znamy również z innych miejsc odwiedzonych w naszym cyklu. Dzieci pierwszych osadników dorastały już w Ameryce. Kolejne pokolenia uczyły się angielskiego, wyjeżdżały do większych miast i podejmowały pracę poza rolnictwem. Nie wszyscy chcieli pozostać na rodzinnych gospodarstwach. Część ziemi przechodziła w ręce następnych pokoleń, inne gospodarstwa zmieniały właścicieli. Polonia nie stała się wielkim miastem. Pozostała niewielką społecznością rolniczą. Ale jej historia nie zniknęła. Przetrwały nazwiska pierwszych rodzin, parafialne księgi, cmentarze i krajobraz ukształtowany przez pokolenia rolników. POLONIA DZISIAJ Dzisiaj Polonia znajduje się w hrabstwie Portage, niedaleko Ste-

vens Point. Według spisu ludności z 2020 roku miejscowość liczyła 565 mieszkańców. Najważniejszym śladem polskiej przeszłości pozostaje miejscowa tradycja parafialna, związana z historyczną społecznością katolicką. W okolicy można zobaczyć także dawne gospodarstwa i cmentarze, na których znajdują się nazwiska rodzin polskich i kaszubskich osadników. O polsk im dziedzictwie regionu przypomina również stanowa droga numer 66, nosząca nazwę Polish Heritage Highway – Droga Polskiego Dziedzictwa. To jeden z tych szczegółów, które łatwo przeoczyć podczas podróży po Ameryce. Zwykła droga prowadząca przez pola Wisconsin okazuje się pamiątką po emigrantach, którzy ponad półtora wieku temu przybyli tutaj z ziem polskich. POLSKA HISTORIA ZAPISANA W KRAJOBRAZIE W poprzednich odcinkach odwiedzaliśmy miejsca, w któ-

rych polscy emigranci budowali kościoły, szkoły i całe społeczności. W Pannie Marii był to słynny dąb i pierwsza polska parafia. W Cestohowie – nazwa nawiązująca do Jasnej Góry. W Parisville – polscy farmerzy, którzy zamieniali lasy Michigan w gospodarstwa. Historia Polonii w Wisconsin jest pod wieloma względami podobna. Tutaj również nie powstało wielkie polskie miasto. Nie ma monumentalnego pomnika pierwszych osadników ani dzielnicy, którą odwiedzają tysiące turystów. Pozostało coś innego. Nazwa. Kościół. Cmentarz. Pola i gospodarstwa, których początki sięgają czasów, gdy Kaszubi przybywali do Wisconsin z siekierami i nadzieją na własną ziemię. Kiedy więc jedziemy dzisiaj przez środkowe Wisconsin i mijamy tablicę z nazwą Polonia, warto pamiętać, że nie jest to przypadkowy punkt na mapie. To miejsce, w którym polscy emigranci stworzyli nowy dom i pozostawili po sobie ślad widoczny do dzisiaj.

WARTO WIEDZIEĆ Gdzie: Polonia, Portage County, Wisconsin Początek polskiego osadnictwa: 1857 rok Pierwsi osadnicy: Michał i Franciszka Kożyczkowscy z siedmiorgiem dzieci oraz kolejne rodziny kaszubskie Skąd przybyli: przede wszystkim z Kaszub na Pomorzu Pierwsza polska parafia: św. Józefa, utworzona w 1864 roku Skąd nazwa: nadana w 1871 roku przez ks. Józefa Dąbrowskiego Szkoła parafialna: od 1874 roku, prowadzona przez siostry felicjanki Rozwój osady: w 1907 roku parafia liczyła około 320 rodzin, a szkoła około 200 uczniów Liczba mieszkańców: 565 według spisu z 2020 roku Polski ślad: Polish Heritage Highway – stanowa droga nr 66 Co zobaczyć: historyczne miejsca związane z parafią, cmentarz, dawne gospodarstwa i rolniczy krajobraz Polonii.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


36

REKLAMA

Lekarz Medycyny

Małgorzata Komza, MD 17 Sylvan Street, Suite 103 B, Rutherford,NJ Tel: (201) 691 7110 www.KomzaMD.com

Ewaluacja i leczenie • uzależnień • chorób psychicznych • problemów emocjonalnych u dzieci młodzieży i dorosłych • depresja • stany lękowe • nerwice • bezsenność • psychoza • ADHD • OCD Uzależnienia od: alkoholu, benzodiazepin, heroiny/painkillers Dr Komza jest certyfikowana w leczeniu uzależnień od heroiny i innych opiatów za pomocą leku SUBOXONE

Ewa Czyzewski, M.D. Internal Medicine

Dariusz Nowak, M.D. Robert Czyzewski, M.D. Kathrin Serrao, M.D. Endocrinology Nephrology Endocrinology

Edyta Kolbusz, APN Internal Medicine

LINDEN MEDICAL GROUP @ CLIFTON

Anna Burdzy, PA-C Endocrinology

AMERICAN BOARD-CERTIFIED PHYSICIANS SPECIALIZING IN INTERNAL MEDICINE, ENDOCRINOLOGY, NEPHROLOGY & HYPERTENSION CHOROBY WEWNĘTRZNE • NADCIŚNIENIE • SZCZEPIENIA • LECZENIE POWYPADKOWE SCHORZENIA REUMATYCZNE • CUKRZYCA • LECZENIE NADWAGI • USG I BIOPSJE TARCZYCY • LECZENIE NIEWYDOLNOŚCI SEKSUALNEJ • CHOROBY NEREK I DRÓG MOCZOWYCH • DIALIZY • BADANIA IMIGRACYJNE • OPIEKA PO PRZESZCZEPACH NEREK I WĄTROBY

Nasi lekarze pomagają pacjentom w NJ, NY, PA i CT od 1999 roku, zapewniając najlepszą opiekę medyczną, profesionalizm i plan na lepsze jutro. Jesteśmy otwarci w 3 gabinetach od pon. do soboty. Nasz miły personel udziela odpowiedzi na wszystkie pytania w zakresie zdrowotnym. 1033 CLIFTON AVE, SUITE 108 in CLIFTON Tel: 973-577-1995 (WSZYSCY LEKARZE) 515 N. WOOD AVE, SUITE 201 in LINDEN Tel: 908-934-0091 (DR. NOWAK i DR. SERRAO) 515 N. WOOD AVE, SUITE 302 in LINDEN Tel: 908-925-3300 (DRS. CZYZEWSCY i EDYTA KOLBUSZ)

PLUS 5 listopada 2026

Manager Bogusia Foti z długoletnim doświadczeniem, odpowie na pytania związane z rachunkowością, wyborem ubezpieczenia, czy renty inwalidzkiej.


38 Weekend z PLUSem

Jabłkowy weekend w Pensylwanii Jesienna wioska, która wygląda jak z bajki

Wyobraźcie sobie niewielką wioskę, w której zamiast wielkich centrów handlowych stoją urokliwe domki z kamienia i drewna, pomiędzy nimi wiją się ceglane alejki, a w powietrzu unosi się zapach pieczonych jabłek, cynamonu i gorącego cydru. W witrynach sklepów pojawiają się jesienne dekoracje, z restauracji dobiegają apetyczne zapachy, a spacerowicze niespiesznie zaglądają do butików i galerii. Tak wygląda listopadowy weekend w Peddler’s Village – jednym z najbardziej niezwykłych miejsc w Pensylwanii. W dniach 7–8 listopada 2026 roku odbędzie się tutaj doroczny Apple Festival, który od ponad pół wieku przyciąga miłośników jesiennych smaków, rodzinnych wycieczek i małych miasteczek z charakterem. WIOSKA, KTÓRA WYGLĄDA NA STARSZĄ, NIŻ JEST Peddler’s Village znajduje się w Lahaska, w malowniczym hrabstwie Bucks County, niedaleko New Hope i granicy z New Jersey. To okolica, która od dawna przyciąga mieszkańców Filadelfii, Nowego Jorku i pobliskich przedmieść. Krajobraz tworzą tu łagodne wzgórza, stare gospodarstwa, kamienne domy, niewielkie miasteczka i drogi prowadzące przez tereny, które zachowały wiele ze swojego dawnego uroku. Kto odwiedza Peddler’s Village po raz pierwszy, może być przekonany, że trafił do zabytkowej osady pamiętającej czasy kolonialnej Ameryki. Budynki z charakterystycznymi dachami, drewniane szyldy, kamienne elewacje i wąskie alejki sprawiają wrażenie, jakby wioska istniała tutaj od dwóch stuleci. Tymczasem jej historia rozpoczęła się dopiero w 1962 roku. Wtedy właśnie przedsiębiorca Earl Jamison wraz z żoną Sheilą postanowili stworzyć miejsce, które nie będzie przypominało typowego amerykańskiego centrum handlowego. Zamiast dużych sklepów i parkingów otaczających jeden budynek wyobrażali sobie niewielką wioskę, po której można spacerować, zatrzymywać się w kawiarniach i odkrywać kolejne sklepiki. Inspiracją były między innymi podróże Jamisona do Carmel w Kalifornii, słynącego z artystycznej atmosfery i urokliwej zabudowy. Na terenie dawnego gospodarstwa, gdzie wcześniej znajdowały się między innymi kurniki i zabudowania gospodarcze, powstało początkowo zaledwie 14 sklepów oraz restauracja Cock ’n Bull.

PLUS 5 listopada 2026

Był to pomysł dość odważny jak na czasy, kiedy w Ameryce coraz większą popularność zdobywały nowoczesne centra handlowe. Jamison postawił jednak na coś zupełnie innego – zakupy miały być nie tylko koniecznością, lecz także przyjemnością i sposobem spędzania wolnego czasu. Ponad sześć dekad później trudno odmówić mu racji. Dzisiaj Peddler’s Village zajmuje około 42 akrów i obejmuje ponad 60 sklepów, restauracje, kawiarnie, ogrody, hotel oraz miejsca rodzinnej rozrywki. Mimo rozwoju zachowało jednak atmosferę niewielkiej, przyjaznej wioski, w której warto po prostu pobyć. GDZIE JESIEŃ MA SMAK JABŁEK Najbliższy weekend będzie szczególną okazją do odwiedzenia tego miejsca. W sobotę i niedzielę, 7 i 8 listopada, Peddler’s Village zaprasza na doroczny Apple Festival. Święto jabłek ma tutaj długą tradycję. Po raz pierwszy zorganizowano je w 1973 roku, a z czasem stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych jesiennych wydarzeń w Bucks County. Wydawałoby się, że jabłko to owoc zbyt zwyczajny, aby poświęcać mu cały festiwal. W Pensylwanii jest jednak czymś więcej niż tylko składnikiem szarlotki. Stan ten ma długą tradycję sadowniczą. Jabłonie od pokoleń są częścią krajobrazu wiejskich terenów Pensylwanii, a jesienne zbiory stanowią ważny element lokalnej kultury i kuchni. Podczas Apple Festival jabłka pojawiają się w najróżniejszych postaciach. Są wypieki, słodkie przekąski, sezonowe przysmaki i gorący cydr, którego zapach doskonale komponuje się z chłodnym listopadowym powietrzem. Amerykański apple cider może być dla polskich Czytelników pewnym zaskoczeniem. W przeciwieństwie do cydru znanego w Polsce, który najczęściej jest napojem alkoholowym, tutaj nazwa ta zwykle oznacza świeży, niefiltrowany sok jabłkowy. Podgrzany z cynamonem, goździkami i odrobiną pomarańczy staje się jednym z najbardziej charakterystycznych smaków amerykańskiej jesieni. Warto spróbować również tradycyjnych apple cider donuts – niewielkich pączków o korzennym aromacie, często obtaczanych w cukrze z cynamonem. To przysmak, który szczególnie dobrze smakuje jeszcze ciepły, z kubkiem kawy lub herbaty. Nie brakuje także klasycznych amerykańskich jabłeczników, karmelizowanych jabłek i wypieków, które przypominają, że czasami

najprostsze składniki potrafią dać najwięcej przyjemności. DLACZEGO WŁAŚNIE JABŁKA? Historia jabłek w Ameryce jest ciekawsza, niż mogłoby się wydawać. Chociaż na kontynencie północnoamerykańskim występowały rodzime gatunki jabłoni, znane nam dzisiaj jabłka deserowe przywieźli ze sobą europejscy osadnicy. Z czasem sadownictwo stało się ważną częścią gospodarki wielu stanów, zwłaszcza tych położonych na północnym wschodzie kraju. Jabłka były łatwe do przechowywania, można było je suszyć, przerabiać na ocet, gotować i wykorzystywać do produkcji napojów. W czasach, kiedy nie istniały lodówki ani całoroczne dostawy świeżych owoców z całego świata, stanowiły cenny element zimowych zapasów. W amerykańskiej kulturze jabłko zyskało z czasem niemal symboliczne znaczenie. Pojawiało się w szkolnych tradycjach, przysłowiach, opowieściach o pionierach i domowych przepisach przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Słynne powiedzenie as American as apple pie nie wzięło się przecież znikąd. Choć sam jabłecznik ma europejskie korzenie, w Stanach Zjednoczonych stał się symbolem domowego ciepła, rodzinnych spotkań i tradycyjnej kuchni. W Peddler’s Village można poczuć tę tradycję wszystkimi zmysłami. ZAKUPY, KTÓRE NIE PRZYPOMINAJĄ ZAKUPÓW Jednym z powodów, dla których Peddler’s Village przyciąga turystów przez cały rok, są jego niezwykłe sklepy. Nie znajdziemy tutaj typowej galerii handlowej z identycznymi witrynami znanych sieci. Zamiast tego można odkrywać niewielkie butiki, sklepy z rękodziełem, dekoracjami do domu, biżuterią, zabawkami, produktami spożywczymi i oryginalnymi prezentami. Niektóre z nich specjalizują się w rzeczach, których trudno szukać w zwykłych sklepach. Można natrafić na ręcznie wykonane ozdoby, nietypowe akcesoria kuchenne, lokalne przysmaki, świece zapachowe czy drobiazgi przypominające dawne amerykańskie miasteczka. Największą przyjemnością jest jednak samo zaglądanie do kolejnych miejsc. Listopad jest na to doskonałym momentem. Halloween już za nami, a Boże Narodze-


Weekend z PLUSem 39 JESIEŃ W BUCKS COUNTY MA SWÓJ NIEPOWTARZALNY UROK

MIEJSCE, W KTÓRYM MOŻNA ZOSTAĆ NA DŁUŻEJ

Peddler’s Village nie byłoby tym samym miejscem bez restauracji Cock ’n Bull, która działa tutaj od początku istnienia wioski. Jej nazwa nawiązuje do tradycji angielskich zajazdów, a wnętrza i charakter restauracji wpisują się w atmosferę całego kompleksu. To właśnie takie miejsca przypominają, że Peddler’s Village od początku miało być czymś więcej niż skupiskiem sklepów. Pomysł polegał na stworzeniu przestrzeni, do której ludzie przyjeżdżają nie tylko po zakupy, ale także po wspólnie spędzony czas. Dzisiaj na terenie wioski można znaleźć różnorodne restauracje i kawiarnie. Jedne zachęcają tradycyjną amerykańską kuchnią, inne oferują lżejsze posiłki, desery czy przekąski. W chłodny listopadowy dzień szczególnie przyjemnie jest zatrzymać się na gorącą zupę, kawę lub kawałek świeżego ciasta. A ponieważ festiwal przyciąga wielu odwiedzających, na spokojniejszy posiłek warto wybrać godzinę nieco wcześniejszą lub późniejszą niż typowa pora obiadowa.

Samo hrabstwo Bucks County zasługuje na osobną wycieczkę. To jeden z najbardziej malowniczych regionów południowo-wschodniej Pensylwanii, znany z zabytkowych miasteczek, historycznych gospodarstw, starych młynów i krajobrazów, które przez lata inspirowały artystów. W XIX i na początku XX wieku okolice New Hope stały się ważnym ośrodkiem amerykańskiego malarstwa pejzażowego. Artyści przyjeżdżali tutaj, aby utrwalać na płótnach rzekę Delaware, kamienne domy, wiejskie drogi i zmieniające się pory roku. Z czasem powstało środowisko malarskie znane jako Pennsylvania Impressionists, którego twórczość do dziś stanowi ważną część artystycznej historii regionu. Nic dziwnego, że Bucks County nadal przyciąga fotografów i miłośników pięknych krajobrazów. Na początku listopada najintensywniejsze barwy jesieni mogą już ustępować miejsca bardziej stonowanym odcieniom brązu, złota i czerwieni. Ale właśnie wtedy okolica nabiera szczególnego, spokojnego charakteru. Nagie gałęzie starych drzew odsłaniają widoki, których latem nie sposób zobaczyć, a niskie jesienne słońce pięknie oświetla kamienne budynki i wiejskie drogi. Warto więc potraktować podróż do Peddler’s Village nie tylko jako wyjazd na festiwal, ale również jako okazję do poznania jednego z najciekawszych zakątków Pensylwanii.

Choć Peddler’s Village doskonale nadaje się na jednodniową wycieczkę, niektórzy odwiedzający decydują się pozostać tutaj na noc. Na terenie kompleksu działa Golden Plough Inn – kameralny hotel nawiązujący charakterem do tradycyjnych zajazdów. Nocleg pozwala zobaczyć wioskę w zupełnie innej odsłonie. Kiedy większość turystów wyjedzie, alejki pustoszeją, w oknach restauracji zapalają się światła, a cała okolica staje się spokojniejsza. Można wtedy wybrać się na wieczorny spacer, zjeść kolację bez pośpiechu i następnego ranka rozpocząć dzień od kawy, zanim pojawią się kolejni goście. Dla par szukających pomysłu na romantyczny weekend albo osób, które po prostu chcą na chwilę odpocząć od codziennego tempa życia, może to być szczególnie atrakcyjna propozycja. Peddler’s Village pokazuje, że nawet w świecie zakupów internetowych i szybkiego tempa życia wciąż jest miejsce na niewielkie sklepiki, lokalne wydarzenia i atmosferę, której nie da się zamówić z dostawą do domu.

DZIECI TEŻ ZNAJDĄ TU SWÓJ MAŁY RAJ

DWA STANY PODCZAS JEDNEGO WEEKENDU

Peddler’s Village jest miejscem przyjaznym rodzinom, a Apple Festival to dobra okazja, aby zaplanować wspólny wyjazd z dziećmi. Sama wioska przypomina nieco scenerię z bajki. Niewielkie domki, kolorowe witryny, ogrody, mostki i sezonowe dekoracje sprawiają, że spacer może stać się małą przygodą. Dodatkową atrakcją jest Giggleberry Fair – rodzinne centrum rozrywki, w którym najmłodsi mogą spędzić czas na zabawie. Znajduje się tam między innymi zabytkowa karuzela z 1922 roku, a także rozbudowane konstrukcje do wspinania i zabawy oraz gry zręcznościowe. Dla dzieci to okazja do aktywnego spędzenia czasu, a dla rodziców sposób na urozmaicenie wycieczki. Warto pamiętać, że choć sam Apple Festival jest bezpłatny, niektóre atrakcje, w tym zabawy w Giggleberry Fair, wymagają zakupu osobnych biletów. Nie trzeba jednak korzystać z dodatkowych rozrywek, aby dobrze spędzić tutaj dzień. Wystarczy spacer, coś słodkiego, kilka ciekawych sklepów i możliwość wspólnego odkrywania nowego miejsca.

Jeżeli po wizycie na Apple Festival pozostanie jeszcze trochę czasu, warto przejechać się do pobliskiego New Hope. To niewielkie miasteczko położone nad rzeką Delaware, które od dziesięcioleci przyciąga artystów, pisarzy, kolekcjonerów antyków i turystów. Jego historia sięga czasów kolonialnych, kiedy okolica rozwijała się dzięki przeprawom przez rzekę, młynom i handlowi. Dzisiaj New Hope słynie z galerii sztuki, restauracji, butików, zabytkowych budynków i wyjątkowej atmosfery. Spacerując wzdłuż Main Street, można zajrzeć do sklepów z antykami, odwiedzić jedną z kawiarni albo po prostu usiąść nad rzeką i obserwować przepływającą wodę. Jedną z największych atrakcji jest możliwość przejścia pieszo przez most do Lambertville, położonego już po stronie New Jersey. Dwa miasteczka dzieli tylko rzeka, ale każde ma nieco inny charakter. Spacer pomiędzy New Hope a Lambertville to przyjemność sama w sobie. Z mostu rozciąga się widok na rzekę Delaware, brzegi obu stanów i zabudowę historycznych miasteczek. W ten sposób jeden jesienny wyjazd może połączyć festiwal, zakupy, historię, sztukę i spacer nad rzeką.

nie zbliża się wielkimi krokami. W sklepach widać już świąteczne dekoracje, ale atmosfera nie jest jeszcze tak gorączkowa jak w grudniu. To dobry czas, aby spokojnie poszukać prezentów, kupić coś wyjątkowego do domu albo po prostu zainspirować się pomysłami na nadchodzące święta. WIOSKA Z WŁASNĄ RESTAURACYJNĄ HISTORIĄ

LISTOPADOWY WEEKEND BEZ POŚPIECHU Apple Festival odbędzie się 7 i 8 listopada, w godzinach od 11:00 do 18:00. Wstęp na wydarzenie oraz korzystanie z ogólnodostępnych parkingów są bezpłatne. Trzeba jednak pamiętać, że festiwal cieszy się dużą popularnością, dlatego najlepiej przyjechać rano, zanim pojawią się największe tłumy. Warto też zabrać wygodne buty i cieplejszą kurtkę. Listopadowa pogoda w Pensylwanii bywa kapryśna, a większość atrakcji znajduje się na świeżym powietrzu. Niektóre stoiska mogą przyjmować wyłącznie gotówkę, więc dobrze mieć przy sobie kilka banknotów. Najważniejsze jednak, aby nie planować wszystkiego co do minuty. Peddler’s Village jest miejscem, które najlepiej poznaje się bez pośpiechu. Można skręcić w przypadkową alejkę, odkryć niewielki sklepik, zatrzymać się przy wystawie, spróbować czegoś nowego albo po prostu usiąść z kubkiem gorącego cydru i nacieszyć się atmosferą. Bo nie każdy weekend musi być pełen wielkich atrakcji i dalekich podróży. Czasami wystarczy niewielka wioska, kilka godzin wolnego czasu i zapach świeżo pieczonego jabłecznika. A jeśli do tego wszystkiego dołożymy jesienny krajobraz Bucks County, zabytkowe uliczki New Hope i spacer nad rzeką Delaware, otrzymamy jeden z tych listopadowych weekendów, które wspomina się jeszcze długo po powrocie do domu.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


40 Memento mori

Pytania Czytelników Moja mama zmarła w Polsce w 2024 roku. Siostra nigdy nie zgłosiła jej śmierci do Social Security w USA, a emerytura mamy nadal wpływa na konto, które miała wspólnie z siostrą. Obawiam się, że kiedy sprawa wyjdzie na jaw, również ja mogę mieć problemy. Co powinnam zrobić? Największe problemy może mieć siostra, która pobiera emeryturę mamy z konta. Kiedy wyjdzie na jaw, że mama nie żyje, będzie musiała zwrócić wszystkie pieniądze otrzymane z Social Security po jej śmierci. Świadome pobieranie takich świadczeń może być przestępstwem. Ponieważ mama zmarła w Polsce, Social Security mogło nie otrzymać informacji o jej śmierci. Im szybciej zgłosicie ten fakt i zatrzymacie wypłaty, tym lepiej. Należy przesłać odpowiedni formularz wraz z aktem zgonu. Social Security wstrzyma świadczenia i poinformuje o kwocie, którą trzeba zwrócić. Mój mąż zmarł w USA. Czy muszę powiadomić o jego śmierci jakieś urzędy w Polsce, skoro przez

PLUS 5 listopada 2026

ostatnie 40 lat tam nie mieszkał i nie pobierał żadnych świadczeń? Tak, warto zgłosić śmierć męża w polskim urzędzie stanu cywilnego, ponieważ był obywatelem Polski. W przeciwnym razie w polskich rejestrach może nadal figurować jako osoba żyjąca. Podobnie jak w przypadku rejestracji zagranicznych aktów małżeństwa czy rozwodu, można również dokonać transkrypcji aktu zgonu. Po śmierci ojca odziedziczyłam samochód. Chciałam go sprzedać, ale kupujący powiedział, że nie mogę tego zrobić, ponieważ dokument własności (title) nadal jest wystawiony na nazwisko ojca. Co powinnam zrobić? Powinna Pani udać się do właściwego urzędu z aktem zgonu ojca oraz dokumentami potwierdzającymi prawo do samochodu i dopełnić formalności związanych z przeniesieniem własności. Po przepisaniu dokumentu title na swoje nazwisko będzie Pani mogła podpisać go przy sprzedaży pojazdu. Izabela Van Tassel

PROFESJONALNE WYKOŃCZENIA

ŁAZIENEK – 10 LAT DOŚWIADCZENIA W NJ –

Szukasz fachowca, który zadba o każdy detal? Oferuję kompleksowe wykonanie Twojej wymarzonej łazienki. Specjalizacja: Precyzyjne układanie płytek, profesjonalna hydraulika i elektryka. Technologia: Pracuję na sprawdzonych systemach hydroizolacji Schluter oraz płytach GoBoard – gwarancja trwałości i szczelności na lata. Doświadczenie: 10 lat pracy na rynku amerykańskim. Solidnie, czysto i terminowo.

Tomek

ZADZWOŃ PO DARMOWĄ WYCENĘ: 201-466-8386


Poradnik sukces 41 USA popularne staje się pobiera- obecności maluchów. Przełamanie Dom czy pole bitwy? Jak żyć w nie od dorosłych dzieci rynkowego tej zasady wprowadza w głowach który rodzice w tajemnicy dzieci chaos i wywołuje awantury. wielopokoleniowej rodzinie i nie zwariować czynszu, odkładają na osobne konto, by Barter p o k o l e n i o w y. Żyjemy w czasach, gdy model „rodziny na swoim” przechodzi znaczące zmiany. Drożejące nieruchomości, rosnące koszty opieki nad dziećmi, starzejące się społeczeństwo i powroty dorosłych dzieci do gniazda sprawiły, że pod jednym dachem coraz częściej spotykają się trzy, a nawet cztery pokolenia. Dla jednych to świadomy wybór, dla innych konieczność ekonomiczna. Prawda jest taka, że dom wielopokoleniowy to nie sielankowy obrazek z reklamy, lecz niekiedy strefa stałego konfliktu. Dane rynkowe pokazują, że zjawisko to staje się nową normą po obu stronach Atlantyku, choć podłoże kulturowe w Polsce i USA drastycznie się różni. Polski „kod genetyczny” W naszym kraju dom wielopokoleniowy jest mocno zakorzeniony w tradycji i realiach mieszkaniowych. Przez dekady, z powodów historycznych, deficytu lokali w PRL oraz silnych więzi rodzinnych, budowanie wielkich domów uchodziło za szczyt życiowego sukcesu. Polacy mają wyższy poziom tolerancji na bliskość, ale granice prywatności bywają u nas niezwykle płynne. Co mówią statystyki? Według danych Eurostatu, Polska znajduje się w ścisłej czołówce państw UE pod względem tak zwanych gniazdowników. Aż 45–50% młodych Polaków w wieku od 18 do 34 lat wciąż mieszka z rodzicami. Ponadto, z uwagi na brak systemowego wsparcia w opiece nad najmłodszymi, szacuje się, że w Polsce ponad 60% dziadków angażuje się w regularną opiekę nad wnukami. W polskiej kulturze rodzice często mają poczucie, że nawet dorosłe dzieci powinny podporządkować się niepisanym zasadom starszyzny, co rodzi silne napięcia wokół kwestii autonomii. Amerykański indywidualizm kontra rzeczywistość W USA sytuacja wygląda inaczej – tu fundamentem społeczeństwa jest indywidualizm. Amerykański sen zakłada, że młody człowiek po szkole średniej opuszcza dom, wyjeżdża na studia i od tego momentu radzi sobie sam. Powrót dorosłego dziecka do domu (boomerang kids) lub zamieszkanie

ze starzejącymi się rodzicami jest przez tamtejsze społeczeństwo podświadomie postrzegane jako życiowa porażka. Ale świat się zmienia. Badania instytutu Pew Research Center wykazują, że blisko 20% populacji USA (czyli około 60 milionów Amerykanów) mieszka obecnie w domach wielopokoleniowych. To niemal czterokrotny wzrost w porównaniu z latami 70. XX wieku. Co więcej, ponad połowa młodych dorosłych w USA (w wieku 18–29 lat) spędziła w ostatnich latach przynajmniej kilka miesięcy w domu rodzinnym z powodów finansowych. W realiach USA życie wielopokoleniowe (multigenerational living) odradza się dziś głównie przez wysokie koszty: astronomiczne ceny opieki medycznej, domów opieki dla seniorów oraz wysokie stopy procentowe kredytów hipotecznych. Amerykanie łatwiej spisują formalne kontrakty, ale trudniej znoszą emocjonalne koszty rezygnacji z pełnej niezależności. Finanse na stół, czyli zasada zero domysłów Największym zabójcą rodzinnej atmosfery są niedomówienia dotyczące pieniędzy. Myślenie w kategoriach „jakoś to będzie, przecież jesteśmy rodziną” to najprostsza droga do katastrofy. Dom wielopokoleniowy potrzebuje transparentnego budżetu, prowadzonego z chłodną, biznesową precyzją. Rozliczaj koszty jak korporacja. Kto płaci za prąd, a kto za podatki od nieruchomości? Jak dzielicie rachunki za Internet, streamingi i zakupy spożywcze? Najlepszym rozwiązaniem jest stworzenie wspólnego funduszu operacyjnego. Każde pracujące pokolenie wpłaca na początku miesiąca kwotę proporcjonalną do swoich zarobków na wspólne konto, z którego opłacane są media i wspólne zakupy. Zasada wkładu dla dorosłych dzieci. Jeśli dorosłe dziecko wraca do domu, by oszczędzić na wkład własny, nie powinno żyć całkowicie na twój koszt. Nawet symboliczny wkład w rachunki uczy dyscypliny i ucina toksyczne poczucie, że wszystko jest za darmo. W

oddać go im w formie czeku w dniu wyprowadzki. W Polsce to podejście wciąż budzi opór, ale warto wdrożyć choćby jego łagodniejszą wersję. Zero pretensji. Wszystkie ustalenia finansowe muszą być jasne. Zapiszcie je na kartce. Gdy zasady są przejrzyste, poziom podświadomego stresu i wzajemnych żalów spada do zera. Architektura przestrzeni – strefy suwerenności Człowiek potrzebuje prywatności tak samo jak tlenu. Brak wyraźnych granic fizycznych w domu rodzi frustrację, która z czasem przemienia się w agresję. Jeśli dziadkowie, rodzice i nastolatkowie nieustannie wpadają na siebie w ciasnym korytarzu, wybuch jest tylko kwestią czasu. Moja przestrzeń, moja twierdza. Każde pokolenie musi mieć miejsce, w którym może żyć na własnych warunkach. W amerykańskich domach idealnie sprawdzają się tzw. mother-in-law suites (osobne skrzydła domu z mini-kuchnią) lub zaadaptowane piwnice. W polskich realiach mniejszego metrażu kluczowa staje się zasada zamkniętych drzwi. Pokój dorosłego dziecka czy sypialnia dziadków to strefy suwerenne; nikt nie ma prawa tam wejść bez pukania. Harmonogram części wspólnych. Kuchnia i salon to główne punkty zapalne. Ustalenie prostych ram – np. podziału lodówki na półki przypisane do konkretnych mikrorodzin czy wyznaczenie godzin przygotowywania posiłków – drastycznie zmniejsza liczbę codziennych mikro-tarć. Podział stref wpływów Wielopokoleniowy dom bardzo często cierpi na kryzys przywództwa. Babcia uważa, że ma monopol na mądrość życiową; młody ojciec chce wprowadzać nowoczesne metody dyscypliny, a nastolatek ignoruje i jednych i drugich. Aby to działało, musisz wprowadzić jasny podział stref wpływu. Wychowanie dzieci należy wyłącznie do rodziców. To nienaruszalna zasada. Dziadkowie są do kochania i wspierania, nie do dyktowania warunków i podważania decyzji rodziców w

Wykorzystajcie swoje naturalne atuty zamiast walczyć ze sobą. Seniorzy mają czas, więc mogą odebrać dzieci ze szkoły lub dopilnować domowy obiad. Młodsze, aktywne zawodowo pokolenie w zamian bierze na siebie ciężkie zakupy, ogarnięcie skomplikowanych spraw technologicznych oraz transport. Każdy musi wnosić do tej wspólnoty realną wartość. Nastolatki mogą kosić trawę, wyrzucać śmieci, uczyć dziadków obsługi komputera. Komunikacja bez pasywnej agresji W polskiej kulturze bardzo popularne są tzw. odfukiwanie, ciche dni i rzucanie złośliwych uwag. Amerykanie z kolei mają tendencję do sztucznego optymizmu (toxic positivity), pod którym ukrywają pretensje, dopóki garnek nie wykipi. Oba podejścia są destrukcyjne. Amerykańskie badania nad rodzinami wielopokoleniowymi wskazują, że brak jasnych struktur komunikacyjnych podnosi ryzyko wystąpienia objawów depresyjnych u generacji sandwich (rodziców w środku) aż o 30%. Konferencje rodzinne. Raz w miesiącu usiądźcie przy stole i zróbcie status operacyjny. Przegadajcie to, co nie działa. Niedomyta patelnia pozostawiona w zlewie potrafi po trzech miesiącach urosnąć do rangi konfliktu stulecia. Rozładujcie te bomby, zanim wybuchną. Zrozumienie lęków drugiej strony. Każde pokolenie niesie inny bagaż emocjonalny. Seniorzy boją się utraty niezależności i bycia ciężarem. Pokolenie sandwich jest skrajnie przemęczone i zestresowane. Młodzi walczą o swoją autonomiczną tożsamość. Zrozumienie tych głębokich motywacji to klucz do sukcesu. Elżbieta Baumgartner Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek-poradników. Jej najnowsza książka to „Jak inwestować pieniądze bez stresu i ich nie stracić”, dostępna w wersji elektronicznej na witrynie Poradnika Sukces, www.PoradnikSukces. com, poczta@poradniksukces.com, 1-718-224-3492.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


42 Rozrywka Rozwiązanie krzyżówki prześlij do nas e-mailem na adres ogloszenia@tygodnikplus.com lub na nasz adres pocztowy P.O. Box 18761 Sarasota FL 34231 wraz z podaniem imienia, nazwiska i dokładnego adresu. Wszystkie prawidłowe rozwiązania przesłane do dnia 5.11.26r. wezmą udział w losowaniu nagrody. Dane laureata obecnej krzyżówki zamieścimy na naszej stronie w dniu 12.11.26r. Nadesłanie przez Czytelnika rozwiązania krzyżówki oznacza, iż wyraża on zgodę na opublikowanie imienia, nazwiska oraz miejsca zamieszkania na liście laureatów. Rozwiązania prosimy przysyłać tylko raz. Duplikaty będą kasowane.

SPONSOREM NAGRODY JEST:

NAGRODA TYGODNIA:

Za prawidłowe rozwiązanie krzyżówki z nr 43 (950) nagrodę wylosowała Pani Helena Okulewicz z Maywood. Gratulujemy! Hasło: „Z pamiętników samotnika”

Bezpłatny Tygodnik Polonijny REDAKCJA P.O. Box 18761 Sarasota FL 34231 Tel: 973–928-3838, 973-928-3839

info@tygodnikplus.com REDAKTOR NACZELNA Katarzyna Ginsburg katarzyna@tygodnikplus.com ZESPÓŁ REDAKCYJNY Zuza Ducka, Anna Bargiel, Grzegorz Kogut STALE WSPÓŁPRACUJĄ Elżbieta Baumgartner, Andrzej Kulka, Grażyna Torbus PROJEKT GRAFICZNY i DTP Jacek McFrey

PLUS 5 listopada 2026

REKLAMA I MARKETING 973-928-3838 reklama@tygodnikplus.com OGŁOSZENIA DROBNE ogloszenia@tygodnikplus.com WYDAWCA

PLUS Media Group Corp. Wszelkie prawa zastrzeżone. Wykorzystywanie w całości lub częściowo grafiki lub tekstu z reklam wykonanych przez PLUS jest surowo zabronione. Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo redagowania nadesłanych tekstów i nie odpowiada za treść zamieszczonych reklam i ogłoszeń. Zastrzega sobie również prawo do odmówienia druku reklamy lub ogłoszenia bez podania przyczyny.Redakcja nie ponosi żadnej odpowiedzialności za wszelkiego rodzaju porady i wskazówki zawarte w artykułach sponsorujących.

Adres internetowy www.tygodnikplus.com ©2007-2026 PLUS Media Group, Corp.


Nowości 43

Nowa Floryda, nowy PLUS, nowa strona internetowa!

Rozwijamy się nie tylko na papierze, ale również w internecie! Wraz z uruchomieniem florydzkiej edycji Tygodnika PLUS oddaliśmy do dyspozycji naszych Czytelników odświeżoną i udoskonaloną stronę internetową tygodnikPLUS.com. Nowoczesny wygląd, bardziej przejrzysty układ i wygodniejszy dostęp do publikowanych treści to kolejny krok w rozwoju naszej gazety, która od lat towarzyszy Polonii w Stanach Zjednoczonych. TRZY EDYCJE, JEDEN ADRES Uruchomienie wydania florydzkiego było dla naszej redakcji doskonałą okazją, aby przyjrzeć się również temu, jak prezentujemy nasze treści w internecie. Skoro PLUS dociera już do Czytelników w Nowym Jorku, New Jersey, Pensylwanii i na Florydzie, chcieliśmy stworzyć przestrzeń internetową, która będzie odpowiadała potrzebom tak szerokiej społeczności. Dlatego postanowiliśmy odświeżyć naszą witrynę, poprawić jej funkcjonalność i nadać jej bardziej współczesny charakter. Pod dobrze znanym adresem tygodnikPLUS.com Czytelnicy mogą znaleźć informacje związane z naszymi trzema regionalnymi wydaniami: Nowy Jork, New Jersey/ Pensylwania oraz Floryda. To szczególnie ważne dla Polonii, której życie coraz częściej toczy się pomiędzy różnymi stanami. Wielu

naszych wieloletnich Czytelników przeprowadziło się z północnego wschodu na południe, ale nadal interesuje się wydarzeniami z dawnych okolic. Inni mają rodziny i przyjaciół na Florydzie i chcą wiedzieć, co dzieje się w tamtejszej społeczności. Teraz wszystkie te regiony łączy nie tylko tytuł naszej gazety, ale również wspólna przestrzeń internetowa. NOWOCZEŚNIEJ, CZYTELNIEJ, WYGODNIEJ Przy projektowaniu odświeżonej strony zależało nam przede wszystkim na wygodzie użytkowników. Wiemy, że dzisiaj wiadomości czyta się inaczej niż jeszcze kilka lat temu. Jedni przeglądają artykuły przy porannej kawie na komputerze, inni sięgają po telefon w drodze do pracy, a jeszcze inni zaglądają do internetu wieczorem, szukając informacji o wydarzeniach w swojej okolicy. Dlatego nowa odsłona witryny została pomyślana tak, aby poruszanie się po niej było prostsze i bardziej intuicyjne. Przejrzysta prezentacja treści, uporządkowany układ oraz nowocześniejsza szata graficzna mają ułatwiać odnajdywanie interesujących artykułów i poznawanie kolejnych publikacji. Chcemy, aby Czytelnicy mogli

skupić się na tym, co najważniejsze Bo PLUS ma być tam, gdzie są – na wiadomościach, historiach i nasi Czytelnicy – zarówno w lokaltematach, które ich interesują. nych polskich sklepach i punktach dystrybucji, jak i na ekranach komWIĘCEJ NIŻ WIADOMOŚCI puterów oraz telefonów. Tygodnik PLUS od początku był czymś NOWE MOŻLIWOŚCI DLA więcej niż tylko źródłem POLONIJNYCH FIRM informacji. Na naszych łamach od lat spotykają Rozwój naszej obecności intersię sprawy codzienne, netowej ma znaczenie również dla polonijne tradycje, histo- przedsiębiorców i reklamodawców, ria, kultura, podróże i którzy od lat współtworzą sukces opowieści o ludziach. Tygodnika PLUS. Tę różnorodność Polskie firmy są ważną częścią chcemy rozwijać również życia naszych społeczności. To nie tylko miejsca pracy i usługi, ale w internecie. Na tygodnikPLUS.com często także przestrzenie spotkań, będziemy prezentować wzajemnej pomocy i budowania artykuły dotyczące życia relacji. w Stanach ZjednoczoDzięki połączeniu tradycyjnych nych, spraw ważnych dla wydań drukowanych z obecnością Polaków mieszkających w internecie chcemy jeszcze skuza oceanem, wydarzeń teczniej wspierać ich promocję i lokalnych, ciekawostek, pomagać im docierać do polskojęzdrowia, edukacji oraz zycznych klientów. miejsc wartych odwiedzenia. Rozszerzenie działalności na Szczególne miejsce nadal będą Florydę otwiera przy tym nowe zajmowały historie polonijne. To możliwości współpracy między właśnie one najlepiej pokazują, jak przedsiębiorcami z różnych regioróżnorodna, aktywna i interesująca nów Stanów Zjednoczonych. jest nasza społeczność. Chcemy przedstawiać ludzi, ZAPRASZAMY NA którzy rozwijają własne firmy, TYGODNIKPLUS.COM angażują się społecznie, pielęgnują polskie tradycje, odnoszą sukcesy Nowa strona internetowa to zawodowe i budują mosty między kolejny etap zmian, które towarzyPolską a Ameryką. szą rozwojowi naszej gazety. Nie A dzięki obecności w kolejnych traktujemy jej jednak jako projektu stanach takich historii będzie jesz- zakończonego raz na zawsze. cze więcej. Chcemy ją nadal udoskonalać, rozwijać i dostosowywać do oczePLUS ZAWSZE POD RĘKĄ kiwań Czytelników. Dlatego zachęChoć internet stał się nieod- camy Was do odwiedzania witryny, łączną częścią codzienności, dru- czytania publikowanych artykułów i kowane wydania Tygodnika PLUS dzielenia się swoimi opiniami. pozostają niezwykle ważnym eleJeżeli macie pomysły na tematy, mentem naszej działalności. o których powinniśmy napisać, Wiemy, że wielu Czytelników znacie interesujących ludzi lub ceni możliwość wzięcia gazety do chcecie poinformować nas o wydaręki, spokojnego przeczytania arty- rzeniu w swojej społeczności, czekułu i odłożenia numeru na później. kamy na wiadomości. Papier ma swój niepowtarzalny Bo choć zmieniają się technocharakter, którego nie zamierzamy logie, wygląd stron internetowych zastępować. i miejsca, do których docieramy, Nasza strona internetowa jest nasza misja pozostaje taka sama: jego naturalnym uzupełnieniem. informować, łączyć i być blisko PoloPozwala być bliżej Czytelni- nii. ków również pomiędzy kolejnymi Nowy Jork, New Jersey, Pensylwydaniami, docierać do osób, które wania i Floryda. Trzy regionalne nie mają możliwości regularnego wydania, jedna redakcja i jeden odbierania drukowanej gazety, wspólny adres: tygodnikPLUS.com. oraz dzielić się treściami z rodziną i Zapraszamy do odwiedzenia znajomymi niezależnie od miejsca naszej nowej strony! zamieszkania.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


44 Zdrowie

Zmiana czasu na zimowy chroni nasze ciało, ale źle wpływa na nastrój W ostatni weekend cofnęliśmy wskazówki zegarów, co naukowcy zgodnie nazywają powrotem do właściwego czasu dla naszej fizjologii. Choć dla organizmu i porannej energii to dobra wiadomość, to krótsze, ciemne popołudnia stają się poważnym wyzwaniem dla psychiki. O korzyściach i zagrożeniach dla zdrowia wynikających ze zmiany czasu rozmawiamy z prof. dr hab. Edytą Reszką z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. Po raz pierwszy taką zmianę – tyle, że na czas letni - zastosowano w czasie I wojny światowej, dokładnie 30 kwietnia 1916 roku na terenie Cesarstwa Niemieckiego oraz Austro-Węgier. Głównym celem tej zmiany było zaoszczędzenie węgla używanego do produkcji energii elektrycznej, głównie na potrzeby oświetlenia fabryk i miast, co miało ogromne znaczenie dla gospodarki wojennej. Przepisy te szybko skopiowały inne kraje biorące udział w wojnie, w tym Wielka Brytania i Stany Zjednoczone. Ponownie czas letni narzuciła III Rzesza podczas II wojny światowej na terenach okupowanych, w tym w Polsce, aby maksymalnie wykorzystać światło dzienne w przemyśle zbrojeniowym. Po wojnie większość krajów z tego zrezygnowała. Kluczowy dla współczesnego kształtu zmiany czasu był kryzys naftowy z lat 1973–1974. Konflikt

na Bliskim Wschodzie wywołał gigantyczne problemy z paliwem i drastyczny wzrost cen ropy. To zmusiło kraje europejskie do masowego powrotu do czasu letniego w celu oszczędzania drogiej energii. W Polsce czas letni wprowadzono ponownie na stałe w 1977 roku. CZYLI ZDECYDOWAŁY O TYM ARGUMENTY GOSPODARCZE? Początkowo tak . Potem jednak także geograficzne i tzw. mechaniki nieba, c z y l i pochylenia osi Ziemi, przez co zimą słońce w naszej szerokości geograficznej wschodzi bardzo późno i świeci krótko. Z czasem te zmiany wprowadzono w większości krajów Europejskich i Ameryki Północnej. Tzw. Daylight Saving Time to praktyka polegająca na przestawianiu wskazówek zegara o jedną godzinę do przodu wiosną (zazwyczaj w ostatnią niedzielę marca) i o godzinę do tyłu jesienią (w ostatnią niedzielę października)

OPIEKA DENTYSTYCZNA dla całej rodziny 500 North Wood Ave, Suite 1A, Linden NJ 07036 Tel: (908) 718 - 7337 ATRAKCYJNE CENY Gabinet otwarty do późnych godzin wieczornych oraz w soboty Akceptujemy wiekszość ubezpieczeń

PLUS 5 listopada 2026

we Darmo acje lt konsu

www.annapawlowskadds.com

GABINET DENTYSTYCZNY

Coraz częściej jednak mówi się o tym, że oszczędność energii, która była podstawowym argumentem zwolenników zmiany czasu straciła na znaczeniu – o ile kiedyś światło generowało ogromne zużycie prądu, dziś, w dobie energooszczędnych żarówek LED oraz elektroniki, zyski z dłuższego dnia są niezauważalne. CORAZ WIĘCEJ MÓWI SIĘ O ODEJŚCIU OD TEGO ZWYCZAJU… To prawda, jednak Komisja Europejska opublikowała oficjalny harmonogram zmian czasu aż do 2031 roku, co oznacza, że przez najbliższe lata dwa razy w roku nadal będziemy przestawiać zegarki. Politycy i urzędnicy uzasadniając tę decyzję, zasłaniają się skomplikowanymi k w e stiami logistyczn y m i , podczas gdy głos naukowców i lekarzy alarmujących o zdrowiu schodzi na dalszy plan. A JAKI WPŁYW NA ZDROWIE MA ZMIANA CZASU? Przede wszystkim zaburza nam nasz wewnętrzny zegar biologiczny. Jest on synchronizo-

wany z dobą, stąd po angielsku mówi się cirkadian rhytm, czyli rytm okołodobowy. To doskonale wyjaśnia, dlaczego zmiana czasu tak mocno w nas uderza. Nasz organizm reaguje na światło słoneczne, więc kiedy nagle, z dnia na dzień, przesuwamy wskazówki zegara, fundujemy swojemu organizmowi zjawisko identyczne z jet-lagiem jakiego doświadczamy po locie przez kilka stref czasowych. Tyle, że bez ruszania się z domu. Zabiera, albo dodaje nam się jedną godzinę snu i to powoduje rozregulowanie tych naszych wewnętrznych funkcji fizjologicznych, behawioralnych, molekularnych. Nasz zegar biologiczny pełni funkcję zegara centralnego. Jądro nadskrzyżowaniowe podwzgórza (SCN), które znajduje się tuż nad miejscem, gdzie krzyżują się nerwy wzrokowe ma bezpośrednie „połączenie” z naszymi oczami. Kiedy więc rano światło słoneczne pada na siatkówkę, SCN natychmiast dostaje sygnał: „Jest dzień, wyłączamy melatoninę, włączamy kortyzol, czas wstać”. To ono nadaje główny rytm całemu ciału, każdej najmniejszej komórce. Zaburzenie tego procesu prowadzi do zaburzeń snu, a to przekłada się na gorsze samopoczucie, zmęczenie, a w dalszym efekcie może prowadzić do rozwoju pewnych chorób cywilizacyjnych. AŻ TAK? Niestety tak. Dla biologii naszego organizmu przewlekły rozstrój rytmu okołodobowego, wywołany m.in. przez sztuczne zmiany czasu stanowi potężny czynnik stresogenny. Jednym z efektów może być nawet większe ryzyko zachorowa-

Elżbieta Fruchtman Tłumacz – notariusz

1(201) 725 2067

elizabethfruchtman@yahoo.com

• Apostille • Podania w języku polskim i angielskim EMERYTURY, DISABILITY I OBYWATELSTO PO POLSKU Wiele usług telefonicznie Jestem Notary Public potwierdzam tożsamość osoby składającej podpisy łacznie z klauzulą apostille, przygotowuję upoważnienia, odwołania, pełnomocnictwa z klauzulą apostille lub bez w języku polskim zgodnie z obowiązującymi w Polsce wymaganiami prawnymi. Ponadto Jestem licencjonowanym instruktorem różnych rodzajów Yogi. Zapraszam!


Zdrowie 45 nia na nowotwory. W 2019 roku Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) oficjalnie zaklasyfikowała pracę zmianową, czyli permanentne zaburzenie rytmu okołodobowego wywołane przez narażenie na światło w nocy, jako prawdopodobny czynnik rakotwórczy. Geny zegarowe w naszych komórkach kontrolują bowiem cykl podziału komórkowego i naprawę uszkodzonego DNA. Gdy zegar wewnętrzny jest zaburzony, uszkodzone komórki zamiast ulegać autodestrukcji, mogą zacząć dzielić się w sposób niekontrolowany. Zaburzenie rytmu okołodobowego wpływa także na układ krążenia wzrost hormonów stresu (kortyzolu i katecholamin) oraz stanów zapalnych niszczy naczynia krwionośne, prowadząc do przewlekłego nadciśnienia i miażdżycy. Także psychiatrzy i neurolodzy coraz głośniej mówią o tym, że rozregulowanie naszego wewnętrznego zegara biologicznego to nie tylko kwestia zmęczenia, ale realny czynnik wyzwalający głębokie kryzysy psychiczne, w tym depresję. Gdy nasz zegar biologiczny próbuje się zaadaptować do zewnętrznych warunków sztucznie narzuconych, w organizmie dochodzi do wspomnianego wcześniej zjawiska, które nauka nazywa społecznym jet-lagiem (social jet lag) Zaobserwowano nawet, że w poniedziałki tuż po zmianie czasu częściej dochodzi do zawałów, udarów, a nawet wypadków drogowych czy wypadków przy pracy - ale to dotyczy raczej zmiany na czas letni. W przypadku zmiany na czas zimowy można powiedzieć, że wracamy do naszego właściwego czasu strefowego, związanego z południkiem zerowym Greenwich, referencyjnym punktem odniesienia dla stref czasowych. CZYLI ZMIANA CZASU JEST DLA NAS KORZYSTNA? Jest pozytywna dla naszej fizjologii, dla naszego rytmu okołodobowego. To szczególnie ważne dla nastolatków, u których w okresie dojrzewania (mniej więcej między 12. a 22. rokiem życia) dochodzi do naturalnego przesunięcia fazy snu. Ich mózg zaczyna produkować melatoninę (hormon snu) nawet o 2 godziny później niż u dzieci czy dorosłych.

To także kwestia chronotypu, czyli uwarunkowanych genetycznie preferencji dotyczących godzin snu i aktywności, który w tym przypadku dotyczy tzw. sów, czyli osób, które lubią siedzieć do późna, ale za to nie lubią wstawać rano. Zmiana czasu na zimowy oznacza jednak także to, że skraca się dzień, a popołudnia będą ciemniejsze – co już nie dla nas jest korzystne. Z badań wynika, że większość Polaków wolałaby pozostać przy czasie letnim. Musimy jednak szukać pozytywów: jaśniejsze poranki sprawią, że nie będziemy podróżować do pracy w ciemnościach – to zdecydowany plus. Niestety ciemne popołudnia i plucha, która wynika z pogody w tym czasie, to z kolei czynnik depresyjny. Zdaniem specjalistów powrót do czasu zimowego zwiększa ryzyko depresji sezonowej, czy choroby dwubiegunowej. Jak więc sobie z tym radzić? Podstawą naszego zdrowia jest zadbanie o głęboki, regenerujący sen. Warto przy tym pamiętać, że każdego dnia potrzebujemy kontaktu ze słońcem, dlatego przy każdej okazji powinniśmy dbać o aktywność na świeżym powietrzu. Z kolei po południu, gdy na zewnątrz robi się ciemno, kluczowe staje się zwrócenie uwagi na barwę oświetlenia. Współcześnie korzystamy głównie z lamp LED, które emitują ogromne ilości światła niebieskiego. Włączając je w domu pod koniec dnia, doprowadzamy do biologicznego oszustwa: nasz mózg myśli, że wciąż trwa środek dnia, i całkowicie blokuje wydzielanie melatoniny. Właśnie dlatego pod wieczór, kiedy nasz zegar biologiczny wchodzi w fazę wyciszenia, powinniśmy drastycznie ograniczyć kontakt ze światłem niebieskim. Przede wszystkim unikajmy monitorów i smartfonów tuż przed pójściem do łóżka, aby zapewnić sobie zdrowy i prawidłowy wypoczynek. Nie oznacza to jednak, że musimy całkowicie bać się niebieskiego światła. Jest ono nam niezwykle potrzebne do kreatywności, energii i pobudzenia do pracy, ale musi działać na nas o odpowiedniej porze – rano oraz w południe. Gdy dzień się kończy, a nasza aktywność naturalnie spada, wybierajmy wyłącznie oświetlenie o ciepłej barwie. Źródło: zdrowie.pap.pl

UBEZPIECZENIE MEDICARE • Advantage Plans • Supplement Plans • Prescription Drug Plans

Doświadczony Broker współpracujący z wieloma firmami ubezpieczeniowymi odpowie na nurtujące Cię pytania związane z: • przejściem na emeryturę, • uzyskaniem zdrowotnych ubezpieczeń emerytalnych Medicare, • obsługą indywidualnych kont emerytalnych IRA, • transferem pieniędzy z pracowniczych kont 401k 403 b, planów unii • asysta w urzędzie Social Security • ubezpieczenia na życie • ubezpieczenie zwiazane z pochówkiem - final expense insurance

Zadzwoń dziś: Agnieszka Rola Licencjonowany Broker NJ ,NY 917 716 4245 agnesrola@gmail.com

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


46 Ogłoszenia drobne DAM PRACĘ

Potrzebna osoba do prac remontowych w NJ, Morris County. Wymagany własny transport. Tel.: 201-486-0788

Poszukuję kobiety w średnim wieku bez nałogów do opieki nad psem (Golden Retriver) w Morristown NJ. Do obowiązków należą: długie spacery z psem i

PLUS 5 listopada 2026

prowadzenie domu. Praca z zamieszkaniem lub bez. Dzwonić po godz 4pm 201446-1307 (zostawić imię i numer telefonu) Potrzebna dziewczyna do duetu sprzątającego 3, 5 dni w tygodniu. Bergen county, okolice: Garfield, Wallington, Clifton, Passaic, Elmwood Park. Miła atmosfera pracy. Tel.: 201-515-0357

NIERUCHOMOŚCI W PL

SPRZEDAM

Sprzedam dom w Polsce: Tarnów, Mościce, ul. Śląska. Powierzchnia 216m2, działka 6a. Rok budowy 2020. Blisko komunikacja, szkoły, sklepy. Cena $250tyś. Kontakt: nedzkawlodek@gmail. com

Sprzedam: meble, obrazy, numizmatykę, nowe futra oraz kurtkę z: norki, lisa, karakułów; wózek inwalidzki, pampersy, biżuterię ArtDeko, nowe markowe męskie krawaty i marynarki (nadal z ceną sklepową), obuwie itd. Tel.: 973-979-6098 (sms) Clifton.


47

REKLAMA

NASZE USŁUGI Podstawowa opieka zdrowotna i medycyna rodzinna • Lekarze z certyfikacją specjalistyczną • Profilaktyka chorób oraz szczepienia ochronne • Dostęp do najnowszych osiągnięć medycyny • Skuteczny system kierowania do lekarzy specjalistów • Kompleksowa opieka nad pacjentem

Nefrologia • Kontrola i leczenie nadciśnienia tętniczego • Profilaktyka oraz leczenie chorób nerek • Zapobieganie konieczności dializoterapii • Leczenie nerkozastępcze (dializoterapia) Dr. Louis Perdomo, MD

ZAANGAŻOWANI W PROFILAKTYKĘ I SKUTECZNE LECZENIE

221 West Grand Ave | Montvale, NJ 07645 PCNMD.COM Telefon: (201) 746-9333 | Fax: (201) 746-9335 Dołącz do listy pacjentów Dr. Gabrieli Zadzwoń lub napisz: PCNmedicalgroup@gmail.com

PRIMARY CARE AND NEPHROLOGY

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
PLUSNJ11052026 by PLUS Media Group - Issuu