Issuu

T YG O D N I K W N E W J E R S E Y I P E N S Y LWA N I I 1 października 2026

nr 40 (947)

October 1, 2026

Dermatolog Profesor

Camila Krysicka Janniger, M.D., F.A.A.D.

Szybka. Niezawodna. Polska.

Twoja zaufana firma wysyłkowa od 50 lat!

Szef Pracowni Dermatologii Geriatrycznej, Kliniczny Profesor Dermatologii i Kliniczny Profesor Medycyny w Rutgers New Jersey Medical School

• Paczki Lotnicze i Morskie - do Polski i Europy • Kontenery – z każdego miejsca w USA do każdego miejsca w Polsce

Członek Królewskiego Kolegium Medycznego

• Mienie Przesiedlenia • Samochody, Motocykle, Łodzie • Przesyłki Komercyjne • PolamerSEND – paczki do

Autorka licznych publikacji naukowych z zakresu dermatologii

30 lat doświadczenia lekarskiego

Polski z każdego miejsca w USA • Dolary do Polski – do odbioru w gotówce, na konto, nawet do domu • Bilety Lotnicze i Wakacje AllInclusive • Kwiaty na każdy adres w Polsce • Zestawy gotowe na każdą okazję GREENPOINT

Castle Connolly Top Doctors • LECZENIE WSZYSTKICH CHORÓB SKÓRY • ROZPOZNAWANIE NOWOTWORÓW • BIOPSJE WYKONYWANE W GABINECIE • USUWANIE ZNAMION, BRODAWEK I BLIZN

MASPETH

167 Greenpoint Ave Brooklyn NY 11222 Tel: (718) 349 1319

64-02 Flushing Ave. Maspeth NY 11378 Tel: (718) 326 2260

Tel: 973 472 5044

ROSELLE

WALLINGTON

NASZ NOWY ADRES 60 Main Ave., Wallington, NJ 07057 CLIFTON-WALLINGTON MEDICAL GROUP

275 Cox St. Roselle, NJ. 07203 Tel: (908) 352 9100

Mówimy po polsku

130 Main Ave. Wallington NJ 07057 Tel: (973) 779 6613

www.polamerNY.com Specjaliści chorób wewnętrznych i leczenia bólu • 2 dogodne lokalizacje • ponad 30 lat doświadczenia • spełniamy wszystkie Twoje potrzeby zdrowotne

Akceptujemy większość ubezpieczeń, w tym Medicare Umawianie wizyt: 973-473-4400

str.

• • •

•

• Ą

PLUS 1 października 2026

REKLAMA

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

6 Aktualności

19 stanów chce skończyć ze zmianą czasu Teraz decyzja należy do Kongresu

W całym kraju zainteresowanie tematem pozostaje duże. Według National Conference of State Legislatures od 2015 roku praktycznie każdy stan rozpatrywał propozycje dotyczące zmiany obowiązujących zasad, a w ostatnich latach stanowe legislatury zajmowały się setkami projektów i rezolucji w tej sprawie.

Czas letni czy standardowy?

Jesienią Amerykanów ponownie czeka cofanie zegarków, ale niewykluczone, że w przyszłości ta tradycja przejdzie do historii. Dziewiętnaście stanów przyjęło już przepisy umożliwiające pozostanie przy czasie letnim przez cały rok. Same nie mogą jednak wprowadzić ich w życie. Ostatnie słowo należy do Kongresu, gdzie ponownie rozpatrywany jest Sunshine Protection Act. Debata o rezygnacji z przestawiania zegarków dwa razy w roku trwa w Stanach Zjednoczonych od lat. W ostatnich miesiącach sprawa nabrała jednak tempa. 14 lipca Izba Reprezentantów przyjęła Sunshine Protection Act stosunkiem głosów 308 do 117. Dzień później projekt trafił do Senatu i został skierowany do Komisji Handlu, Nauki i Transportu. Jeśli przejdzie również przez tę izbę Kongresu i zostanie podpisany przez prezydenta, czas letni mógłby stać się stałym rozwiązaniem w większości kraju. Nie jest to pierwsza próba wpro-

PLUS 1 października 2026

wadzenia takiej zmiany. W 2022 roku podobny projekt przeszedł przez Senat, ale nie został przyjęty przez Izbę Reprezentantów. Tym razem sytuacja jest odwrotna – zgodę wyraziła już Izba, a projekt czeka na działania Senatu.

Stany nie mogą zrobić tego samodzielnie Obecne prawo federalne pozwala poszczególnym stanom zrezygnować z czasu letniego i przez cały rok stosować czas standardowy. Z takiego rozwiązania korzystają Hawaje oraz większość Arizony. Podobnie jest w kilku amerykańskich terytoriach, m.in. Portoryko, Guam i na Wyspach Dziewiczych Stanów Zjednoczonych. Prawo nie daje jednak stanom możliwości samodzielnego wyboru całorocznego czasu letniego. Aby było to możliwe, konieczna jest zmiana przepisów na poziomie federalnym. Mimo tej przeszkody 19 stanów

Choć wiele osób chce przede wszystkim zakończenia przestawiania zegarków, nie ma pełnej zgody co do tego, który czas powinien obowiązywać przez cały rok. Część stanów opowiada się za stałym czasem letnim, oznaczającym więcej światła po południu i wieczorem. Inne rozważają pozostanie przy czasie standardowym, dzięki któremu zimą słońce wschodziłoby wcześniej. W 2026 roku w 16 stanach przedstawiono łącznie 23 projekty dotyczące czasu letniego lub standardowego. Wśród nich znalazły się propozycje zarówno stałego czasu letniego, jak i całorocznego czasu standardowego. Także w New Jersey pojawiły się w tym roku oba rozwiązania: jeden projekt przewiduje stały czas letni, drugi – stały czas standardowy. Oba pozostają w toku prac legislacyjprzyjęło już regulacje przygotowu- nych. jące je do takiego rozwiązania, gdy tylko Kongres na nie pozwoli. W Jesienią zegarki niektórych przypadkach wprowa- jeszcze cofniemy dzenie nowych zasad uzależnione jest również od podobnych decyzji Na razie dla mieszkańców USA nic się nie zmienia. Sunshine Prosąsiednich stanów. tection Act znajduje się w Senacie, a Floryda była pierwsza jego dalsze losy nie są jeszcze przePierwszym stanem, który zdecy- sądzone. dował się na taki krok, była Floryda Jeżeli do jesieni nie zostanie w 2018 roku. W kolejnych latach uchwalona zmiana obowiązujądołączały następne. Obecnie na cych zasad, 1 listopada 2026 roku o liście znajduje się 19 stanów: Flo- godz. 2:00 w nocy większość Ameryda, Delaware, Maine, Oregon, rykanów cofnie zegarki o godzinę, Tennessee, Waszyngton, Idaho, przechodząc ponownie na czas Luizjana, Karolina Południowa, standardowy. Zgodnie z obecnymi Utah, Wyoming, Alabama, Geor- przepisami czas letni rozpoczyna się gia, Minnesota, Missisipi, Montana, w USA w drugą niedzielę marca, a Kolorado, Oklahoma oraz – od 2025 kończy w pierwszą niedzielę listoroku – Teksas. pada. Nie oznacza to jednak, że wszystDla Florydy będzie to już ósmy kie natychmiast przeszłyby na nowy rok oczekiwania na możliwość realisystem po zmianie prawa fede- zacji decyzji podjętej w 2018 roku. ralnego. Część stanowych ustaw Czy tej jesieni Amerykanie przestazawiera dodatkowe warunki doty- wią zegarki po raz ostatni, zależy czące działań podejmowanych teraz od dalszych losów ustawy w przez sąsiadów. Waszyngtonie.

REKLAMA

POLSKA PROTEZOWNIA DENTYSTYCZNA

HUSAR DENTAL LAB Protezy – każdy rodzaj Naprawa protez na poczekaniu Najwyższa jakość zębów i akrylu

92 Main Ave Akceptujemy Wallington, NJ 07057 karty kredytowe tel. 973-777-1507

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

8 Aktualności

Costco rozszerza dostawy w USA

nie, ale nie zawsze mają możliwość pojechania do jednego z dużych magazynów. Zakupy w tej sieci często oznaczają również duże opakowania i cięższe produkty, dlatego Zakupy przywiozą DoorDash i Uber Eats możliwość dostarczenia ich bezpośrednio pod drzwi może być dodatCzłonkowie Costco zyskają wiedzią na zainteresowanie samych kowym udogodnieniem. kolejne możliwości robienia zaku- użytkowników. Sieć miała nalepów bez wychodzenia z domu. Sieć żeć do najczęściej wyszukiwanych Uber Eats również rozszerza współpracę z najwięk- sprzedawców, których produktów rozszerza dostawy Costco szymi platformami dostawczymi w nie można było dotychczas zamaStanach Zjednoczonych. DoorDash wiać przez DoorDash w USA. DoorDash nie będzie jedyną platformą walczącą o zamówienia po raz pierwszy uruchamia dostawy z Costco na skalę ogólnokrajową, a Od produktów spożywczych członków Costco. Niemal równoUber Eats rozszerza dotychczasową po elektronikę cześnie Uber Eats poinformował o usługę na cały kraj. Zamówić będzie rozszerzeniu własnej współpracy z można nie tylko żywność, ale rówNowa usługa nie będzie ograni- siecią na cały kraj. nież artykuły gospodarstwa domo- czona do artykułów spożywczych. Nie jest to zupełnie nowe partwego i elektronikę. Klienci będą mogli zamawiać nerstwo. Uber Eats rozpoczął Costco od lat rozwija sprzedaż również produkty gospodarstwa dostawy z Costco w Stanach Zjedinternetową i dostawy do domu, domowego oraz wybrane artykuły noczonych już w 2024 roku, ale jednak najnowsze umowy znacz- elektroniczne dostępne w magazy- początkowo usługa obejmowała jedynie 17 stanów. Teraz jej zasięg nie zwiększają wybór dostępny dla nach Costco. klientów. Do Instacart, z którym sieć Z dostaw będą mogli korzystać ma zostać rozszerzony na cały amewspółpracuje od niemal dekady, członkowie Costco. Informacje doty- rykański rynek. dołączają teraz dwie platformy koja- czące członkostwa będzie można Uber współpracuje z Costco rzone przede wszystkim z dosta- połączyć z kontem DoorDash, co także poza USA. Podobne dostawy wami posiłków z restauracji. pozwoli klientom korzystać z usługi oferowane są m.in. w Kanadzie, DoorDash poinformował o roz- za pośrednictwem aplikacji. Meksyku, Japonii, Francji i Hiszpanii. poczęciu współpracy obejmującej To potencjalnie duży rynek. Dla klientów oznacza to przede magazyny Costco w całych Stanach Costco ma około 81 milionów człon- wszystkim większy wybór. Osoby Zjednoczonych. Obie firmy współ- ków na całym świecie, a większość z korzystające z Costco nie będą uzapracowały już wcześniej na innych nich mieszka w Stanach Zjednoczo- leżnione od jednej aplikacji, a przed rynkach, m.in. w Australii, Szwecji i nych. Firma z siedzibą w Issaquah w złożeniem zamówienia będą mogły Portoryko, jednak w kontynentalnej stanie Waszyngton prowadzi obec- sprawdzić dostępność produktów, części USA jest to pierwsze partner- nie 639 magazynów w 47 stanach. warunki dostawy czy oferowane stwo o tak dużym zasięgu. Rozszerzenie dostaw może być przez poszczególne platformy proFirma przyznała, że wprowadze- szczególnie wygodne dla osób, mocje. nie Costco do aplikacji jest odpo- które korzystają z Costco regular-

PLUS 1 października 2026

Costco od lat dostarcza zakupy do domu Dostawa produktów z Costco nie jest nowym pomysłem. Sieć od niemal dziesięciu lat współpracuje z Instacart, który umożliwia klientom robienie zakupów bez osobistej wizyty w magazynie. Dołączenie DoorDash i rozszerzenie współpracy z Uber Eats pokazują jednak, że firma chce udostępnić tę możliwość znacznie szerszej grupie konsumentów. Zmienia się jednocześnie sam rynek dostaw. DoorDash i Uber Eats zaczynały przede wszystkim od przewożenia gotowych posiłków z restauracji, ale w ostatnich latach coraz mocniej inwestują w zakupy spożywcze i detaliczne. Obie firmy nawiązują współpracę z kolejnymi dużymi sieciami handlowymi. Jesienią ubiegłego roku DoorDash i Uber Eats poinformowały również o partnerstwie z Kroger, największą siecią supermarketów w USA. Dla konsumentów kierunek tych zmian jest jasny: aplikacje, które jeszcze kilka lat temu służyły głównie do zamawiania pizzy czy obiadu, coraz częściej stają się miejscem, w którym można zrobić znaczną część codziennych zakupów – od mleka i warzyw po środki czystości, produkty do domu, a nawet elektronikę.

REKLAMA

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

10 Aktualności

Po 25 latach domkną odbudowę World Trade Center Ruszyła budowa 2 WTC

Przez lata była jednym z najbardziej widocznych brakujących elementów odbudowanego World Trade Center. Teraz historia 2 World Trade Center wreszcie wchodzi w decydującą fazę. Po latach zmieniania projektów, poszukiwania najemców i problemów finansowych rozpoczęła się budowa ostatniego komercyjnego wieżowca kompleksu. Nowa siedziba American Express będzie miała 55 pięter i 374 metry wysokości. Zakończenie inwestycji planowane jest na 2031 rok. 9 lipca 2026 roku na terenie World Trade Center odbyła się oficjalna ceremonia rozpoczęcia budowy. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele American Express, Silverstein Properties i Port Authority of New York and New Jersey, a także władze miasta i stanu. Wcześniejsze prace przygotowawcze rozpoczęły się już w marcu. Moment jest symboliczny. Od zamachów z 11 września 2001 roku mija ćwierć wieku, a 2 WTC będzie ostatnim nowym biurowcem powstającym w ramach odbudowy kompleksu World Trade Center.

Wieża, na którą Nowy Jork czekał od lat Historia nowego World Trade Center rozpoczęła się długo przed wbiciem pierwszej łopaty pod obecną wieżę. Po zniszczeniu Twin Towers rozpoczęła się wielka debata o tym, jak powinno wyglądać miejsce, które stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Nowego Jorku. W 2003 roku wybrano koncepcję Daniela Libeskinda dotyczącą zagospodarowania terenu. W kolejnych latach kompleks stopniowo odbudowywano. Powstały m.in. One World Trade Center, 4 World Trade Center i 3 World Trade Center, a wcześniej otwarto nowe 7 World Trade Center. Jednym z najdłużej czekających na realizację elementów pozostawała działka przy 200 Greenwich Street – miejsce przeznaczone pod 2 World Trade Center.

Foster, Ingels i kolejne wersje projektu

Wizualizacja projektu 2 World Trade Center zaprezentowanego przez American Express w lutym 2026 roku, autorstwa pracowni Foster + Partners.

PLUS 1 października 2026

Pierwszą głośną koncepcję 2 WTC przygotował Norman Foster. Projekt przedstawiony w 2006 roku zakładał powstanie smukłego wieżowca z charakterystycznym zwieńczeniem przypominającym cztery diamenty. Plany pokrzyżował jednak kryzys finansowy. W 2008 roku rozpoczęto prace przy działce, a w latach 2010–2013 wykonano fundamenty i część konstrukcji znajdującej się poniżej poziomu ulicy. Później projekt ponownie utknął. Przez kolejne lata problemem było znalezienie firmy gotowej zająć wystarczająco dużą część przyszłego biurowca. W pewnym momencie Norman Foster został zastąpiony przez duńskiego architekta Bjarke Ingelsa i jego pracownię BIG. Nowa koncepcja

Aktualności 11 374 metry nad Manhattanem Nowy 2 World Trade Center będzie miał 55 pięter i 1,226 stóp, czyli około 374 metrów wysokości. Łączna powierzchnia wyniesie prawie 2 miliony stóp kwadratowych. Budynek będzie mógł pomieścić nawet 10 tysięcy pracowników American Express. Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów projektu mają być tereny zielone wkomponowane w wieżowiec. Foster + Partners zaplanowało ponad akr przestrzeni zewnętrznej. Powstaną trzy duże tarasy, sześć narożnych ogrodów oraz trzy zielone dachy. Łącznie będzie to ponad 52 tys. stóp kwadratowych przestrzeni na świeżym powietrzu.

stworzyć ponad 3,200 bezpośrednich i pośrednich miejsc pracy związanych z budową oraz przynieść około 5,9 mld dolarów korzyści gospodarczych dla Nowego Jorku. Podczas lipcowej ceremonii burmistrz Zohran Mamdani podkreślał zarówno gospodarcze znaczenie projektu, jak i wyjątkowy charakter miejsca, w którym powstaje wieżowiec. Zwrócił uwagę, że nowa siedziba American Express będzie kolejnym etapem wieloletniej odbudowy Lower Manhattan po tragedii z 2001 roku.

Ostatni element układanki Nowy 2 World Trade Center nie będzie próbą odtworzenia jednej z dawnych Twin Towers. Architektonicznie będzie zupełnie innym budynkiem i częścią nowego kompleksu, który powstawał etapami przez ćwierć wieku. Jego znaczenie jest jednak większe niż kolejnego biurowca w panoramie Nowego Jorku. To właśnie ta inwestycja ma domknąć komercyjną część odbudowy World Trade Center. Jeśli harmonogram zostanie utrzymany, w 2031 roku, trzy dekady po zamachach z 11 września, jeden z najdłużej niezabudowanych fragmentów kompleksu wreszcie wypełni się nowym wieżowcem. Dla Lower Manhattan będzie to symboliczne zakończenie procesu odbudowy, który rozpoczął się w miejscu pozostawionym po zniszczonych Twin Towers.

Pierwotny projekt Normana Fostera za kładał charakterystyczne zwieńczenie w kształcie diamentu, opadające w kierunku miejsca pamięci ofiar zamachów z 11 września.

znacząco różniła się od wcześniejszej – wieżowiec miał przypominać ustawione jeden na drugim, stopniowo cofające się szklane bloki. Ostatecznie również ten projekt nie doczekał się realizacji. Silverstein Properties wróciło do współpracy z Foster + Partners, ale nie oznaczało to prostego odkurzenia projektu sprzed dwóch dekad. Powstała nowa koncepcja dostosowana do współczesnych potrzeb dużej korporacji.

American Express odmienił los inwestycji Przełom nastąpił w lutym 2026 roku. American Express ogłosił, że wybuduje przy 2 World Trade Center swoją nową globalną siedzibę. Dla firmy jest to jednocześnie powrót do własnych korzeni. American Express powstał w Nowym Jorku w 1850 roku i od ponad 170 lat jest związany z Lower Manhattan. Obecna siedziba przedsiębiorstwa znajduje się przy 200 Vesey Street, tuż obok kompleksu WTC. Firma pozostanie tam do czasu ukończenia nowego budynku. Tym razem sytuacja różni się też zasadniczo od wcześniejszych prób realizacji wieżowca. American Express nie będzie jednym z wielu najemców. Firma ma zostać właścicielem i jedynym użytkownikiem 2 WTC, co zapewniło projektowi stabilność, której przez lata brakowało.

Budynek ma być w pełni elektryczny i energooszczędny, wyposażony w nowoczesne systemy zarządzania, a inwestorzy zamierzają ubiegać się o certyfikację LEED. Wieża będzie również bezpo średnio połączona z Oculus, co zapewni dostęp do metra i pociągów PATH. U jej podstawy powstanie ogólnodostępny plac.

Tysiące miejsc pracy Inwestycja będzie miała znaczenie nie tylko dla panoramy Manhattanu. Według przedstawionych szacunków realizacja projektu ma

Proponowany projekt 2 World Trade Center autorstwa Bjarke Ingels Group z 2015 roku.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

REKLAMA

KANCELARIE ADWOKACKIE NOWY JORK - WARSZAWA mec. Jerzy Sokół Adwokat jest absolwentem prawa Uniwersytetu Warszawskiego oraz University of Connecticut, z praktyką w Polsce i USA

SPRAWY W USA: • Spadkowe i testamenty • Imigracyjne: obrona przed deportacją/przesłuchania w sądach/ redukcja kaucji • Bankructwa

SPRAWY W POLSCE: • Sprawy spadkowe i testamenty • Odzyskiwanie mienia • Sprawy majątkowe • Sprawy karne/ cywilne

861 Manhattan Avenue, pokój 6 Brooklyn, NY 11222 adwokatsokol@gmail.com

Adres biura w Polsce: ul. Prusa 2, 00-439 Warszawa tel. 011-48-22-219-5088

718-389-5115

www.adwokatsokol.com

PLUS 1 października 2026

REKLAMA

Witamy w

POL-CAR Collision Repair! Nasza specjalność to: ❖ Blacharstwo i lakiernictwo ❖ Kompleksowe naprawy

powypadkowe samochodów wszystkich marek ❖ Współpraca ze wszystkimi ﬁrmami ubezpieczeniowymi ❖ Wysoka jakość usług i dobra cena

Pomagamy h w rozmowac z ﬁrmami owymi ubezpieczeni

DR. ANNETTE BURON Tel: 862 233 8438

Doktor mówi po polsku

NASZE USŁUGI • Indywidualne wkładki ortopedyczne • Obuwie dla osób dorosłych i dzieci – dla diabetyków oraz ortopedyczne • RTG wykonywane na miejscu w gabinecie • Terapia falą uderzeniową • Leczenie wrastających paznokci • Leczenie brodawek • Przyjmujemy pacjentów bez wcześniejszej rejestracji (walk-ins) • Dostępne wizyty tego samego dnia

LODI 4 Hunter St Suite 201 Lodi, NJ 07644 20 Prospect Ave Suite 803 Hackensack NJ 07601 663 Palisades Ave Suite 204 Cliffside Park NJ 07010 185 Central Ave Suite 214 East Orange NJ 07018

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

14 Styl życia

ILE NAPRAWDĘ KOSZTUJĄ DZIŚ STUDIA W USA? Cena może przekroczyć 100 tysięcy dolarów rocznie

Jeszcze niedawno roczny koszt studiów przekraczający 100 tysięcy dolarów wydawał się granicą niemal niewyobrażalną. Dziś w Stanach Zjednoczonych przekroczyło ją już 15 uczelni, podczas gdy rok wcześniej były tylko dwie. Kolejne są bardzo blisko. Nie oznacza to jednak, że każdy student tych szkół rzeczywiście płaci sześciocyfrowy rachunek. Amerykański system finansowania studiów jest znacznie bardziej skomplikowany: obok oficjalnej ceny istnieje bowiem cena netto, a różnica między nimi może wynosić dziesiątki tysięcy dolarów. Koszt wyższego wykształcenia od lat jest jednym z największych zmartwień amerykańskich rodzin. Rodzice zaczynają odkładać na college, kiedy dzieci są jeszcze małe, a uczniowie ostatnich klas high school przy wyborze szkoły coraz częściej patrzą nie tylko na jej renomę, kierunek czy lokalizację, ale również na to, ile długu może pozostać im po uzyskaniu dyplomu. Najnowsze ceny mogą rzeczywiście robić wrażenie. Według danych przytaczanych przez „The Washington Post” już 15 amerykańskich uczelni przekroczyło poziom 100 tys. dolarów rocznie, jeśli uwzględnić całkowity koszt studiowania. Rok wcześniej były tylko dwie, a co najmniej dziewięć kolejnych szkół znajduje się tuż poniżej tej granicy. Problem polega na tym, że określenie „koszt studiów” może oznaczać kilka zupełnie różnych rzeczy.

PLUS 1 października 2026

OD 4 TYSIĘCY DO PONAD 100 TYSIĘCY DOLARÓW Najpierw trzeba oddzielić czesne od pełnego kosztu studiowania. Według College Board w roku akademickim 2025–26 przeciętne czesne wraz z obowiązkowymi opłatami w publicznym dwuletnim college’u wynosi 4,150 dolarów rocznie dla studentów z danego dystryktu. Na publicznej czteroletniej uczelni przeciętny student będący mieszkańcem danego stanu płaci 11,950 dolarów, natomiast dla osoby przyjeżdżającej z innego stanu średnia wzrasta do 31,880 dolarów. Na prywatnej czteroletniej uczelni non-profit przeciętne czesne i opłaty wynoszą już 45 tysięcy dolarów rocznie. Różnice są ogromne również pomiędzy poszczególnymi stanami. Przeciętne czesne dla mieszkańca stanu na publicznej czteroletniej uczelni wynosi w roku 2025–26 zaledwie 6,360 dolarów na Florydzie, podczas gdy w Vermont jest to 18,090 dolarów. I nadal mówimy wyłącznie o czesnym i obowiązkowych opłatach. Student musi przecież gdzieś mieszkać, jeść, kupować książki i materiały, dojeżdżać na zajęcia, a także pokrywać wiele innych codziennych wydatków. Po ich doliczeniu College Board szacuje prze-

ciętny roczny budżet studenta publicznego dwuletniego college’u na 21,320 dolarów. Na publicznej czteroletniej uczelni jest to średnio 30,990 dolarów dla mieszkańca stanu i 50,920 dolarów dla osoby spoza stanu. W prywatnej czteroletniej szkole non-profit przeciętny pełny budżet dochodzi do 65,470 dolarów rocznie. Na tym tle uczelnie z rachunkiem przekraczającym 100 tysięcy dolarów rzeczywiście znajdują się na samym szczycie amerykańskiego rynku edukacyjnego. 100 TYSIĘCY NIE OZNACZA, ŻE TYLE TRZEBA ZAPŁACIĆ Tu pojawia się jednak jeden z największych paradoksów amerykańskiego systemu. Cena podawana przez uczelnię – tzw. sticker price – może mieć niewiele wspólnego z ostatecznym rachunkiem konkretnego studenta. Od ceny katalogowej odejmowane są granty i stypendia. W rezultacie dwie osoby studiujące na tej samej uczelni i mieszkające nawet w tym samym akademiku mogą ponosić zupełnie inne koszty. College Board zwraca uwagę, że większość studentów studiów licencjackich w pełnym wymiarze otrzymuje jakąś formę pomocy grantowej. W roku akademickim 2022–23 otrzymywało ją 76 proc. studentów rozpoczynających

Styl życia 15 naukę w publicznych dwuletnich college’ach, 79 proc. na publicznych uczelniach czteroletnich oraz aż 87 proc. na prywatnych uczelniach non-profit. Dlatego podczas porównywania szkół dużo ważniejsze od samego czesnego może być pojęcie net price, czyli ceny netto. To kwota pozostająca po uwzględnieniu grantów i stypendiów, których – w przeciwieństwie do pożyczek – zasadniczo nie trzeba spłacać. College Board radzi kandydatom, aby nie rezygnowali ze szkoły wyłącznie po zobaczeniu ceny katalogowej, lecz wcześniej sprawdzili jej kalkulator ceny netto. Niemal wszystkie uczelnie udostępniają takie narzędzia. Rodzina podaje tam m.in. informacje o dochodach i sytuacji finansowej, a kalkulator pozwala oszacować, jakiej pomocy można się spodziewać. NAJDROŻSZA SZKOŁA MOŻE OKAZAĆ SIĘ TAŃSZA Prowadzi to do sytuacji, która dla wielu rodziców początkowo wydaje się nielogiczna. Prywatny college z oficjalnym kosztem zbliżającym się do 100 tysięcy dolarów może dla konkretnego studenta okazać się tańszy niż publiczna uczelnia z dużo niższym cennikiem. Wszystko zależy od pakietu pomocy finansowej. Najbogatsze amerykańskie uniwersytety dysponują ogromnymi funduszami i mogą przeznaczać znaczne kwoty na pomoc dla studentów. Niektóre w ostatnich latach dodatkowo rozszerzały programy pomocy, podnosząc poziom dochodów rodzin kwalifikujących się do częściowego lub nawet całkowitego pokrycia czesnego. To właśnie dlatego nie należy automatycznie zakładać, że szkoła z ceną 95 czy 100 tysięcy dolarów jest poza zasięgiem rodziny, zanim ta otrzyma rzeczywistą ofertę finansową. CZY STUDIA NAPRAWDĘ DROŻEJĄ? Tu pojawia się kolejna niespodzianka. Jeżeli spojrzymy na trzy dekady, wzrost jest bezdyskusyjny. Po uwzględnieniu inflacji przeciętne roczne czesne i opłaty na publicznej czteroletniej uczelni wzrosły z 5,940 dolarów w roku 1995–96 do 11,950 dolarów w 2025–26. W prywatnych uczelniach non-profit nastąpił wzrost z 25,820 do 45 tysięcy dolarów. Ostatnia dekada wygląda jednak inaczej. Między rokiem akademickim 2015–16 a 2025–26, po uwzględnieniu inflacji, przeciętne czesne i opłaty w publicznych dwuletnich college’ach spadły o 10 proc., a na publicznych czteroletnich uczelniach dla mieszkańców danego stanu – o 7 proc. Na prywatnych czteroletnich uczelniach non-profit wzrosły w tym okresie tylko o około 2 proc. To zupełnie inny obraz niż ten, który może wynikać z nagłówków o uczelniach przekraczających właśnie 100 tysięcy dolarów rocznie.

Jeszcze ciekawiej wygląda cena po uwzględnieniu pomocy finansowej. College Board szacuje, że przeciętne czesne netto dla rozpoczynającego studia mieszkańca stanu na publicznej czteroletniej uczelni spadło – po uwzględnieniu inflacji – z maksimum 4,450 dolarów w roku 2012–13 do około 2,300 dolarów w 2025–26. W prywatnych szkołach non-profit przeciętne czesne netto spadło z 19,810 dolarów w 2006– 07 do około 16,910 dolarów obecnie. Nie znaczy to oczywiście, że cały rok studiów kosztuje 2,300 czy 16,910 dolarów. Są to kwoty dotyczące czesnego i opłat po uwzględnieniu grantów. Nadal pozostają mieszkanie, jedzenie, transport, książki i wydatki osobiste. POMOC FINANSOWA NIE ROZWIĄZUJE WSZYSTKIEGO I właśnie tutaj zaczyna się problem wielu rodzin. Nawet jeśli student otrzyma 30 czy 40 tysięcy dolarów pomocy, może nadal pozostać do zapłacenia rachunek wynoszący kilkadziesiąt tysięcy rocznie. Największą pomoc opartą na potrzebach finansowych otrzymują zazwyczaj gospodarstwa o niższych dochodach. Bardzo zamożne rodziny mogą natomiast pokryć pełny koszt z własnych środków. Pomiędzy nimi znajduje się szeroka grupa rodziców, którzy zarabiają zbyt dużo, aby kwalifikować się do najbardziej hojnej pomocy, ale jednocześnie zdecydowanie za mało, aby bezboleśnie wypisać czek na 70, 80 czy 100 tysięcy dolarów rocznie. Przy czteroletnich studiach różnica jest ogromna. Nawet 50 tysięcy dolarów rocznie oznacza przecież 200 tysięcy dolarów przez cztery lata, i to bez uwzględnienia przyszłych podwyżek. Dlatego rodzina powinna patrzeć nie tylko na pierwszy rok, ale również oszacować koszt całej edukacji. A CO Z DŁUGIEM? Rosnące ceny wywołują zrozumiały strach przed pożyczkami studenckimi. Obraz zadłużenia również jest jednak bardziej złożony, niż sugerują historie o absolwentach kończących studia z sześciocyfrowym długiem. Według College Board w roku akademickim 2023–24 47 proc. absolwentów studiów licencjackich publicznych i prywatnych uczelni non-profit kończyło naukę z zadłużeniem. Oznacza to jednocześnie, że ponad połowa kończyła bez długu. Wśród tych, którzy pożyczali, przeciętne zadłużenie wynosiło 29,560 dolarów. Nie zmienia to faktu, że dla konkretnego absolwenta kilkadziesiąt tysięcy dolarów długu może oznaczać wieloletnie zobowiązanie. Dlatego przy wyborze szkoły warto porównywać nie tylko wysokość przyznanego pakietu finansowego, ale także to, z czego ten pakiet się

składa. Grant w wysokości 20 tysięcy dolarów jest czymś zupełnie innym niż możliwość pożyczenia 20 tysięcy. CENA TO DOPIERO POCZĄTEK KALKULACJI Rodzice i przyszli studenci powinni więc zachować ostrożność zarówno wobec przerażających sześciocyfrowych cenników, jak i atrakcyjnie wyglądających ofert pomocy. Przy porównywaniu uczelni warto sprawdzić przede wszystkim pełny cost of attendance, indywidualną cenę netto, wysokość grantów i stypendiów oraz kwotę, którą trzeba będzie pokryć z oszczędności, bieżących dochodów lub pożyczek. Ważne jest również to, czy pomoc finansowa będzie dostępna przez wszystkie cztery lata i jakie warunki trzeba spełniać, aby ją utrzymać. Nie bez znaczenia pozostaje także miejsce zamieszkania. Student wybierający publiczną uczelnię we własnym stanie może zapłacić za czesne wielokrotnie mniej niż osoba przyjeżdżająca z innego stanu. W niektórych przypadkach rozpoczęcie edukacji w lokalnym community college, a następnie przeniesienie się na czteroletnią uczelnię może dodatkowo zmniejszyć całkowity rachunek. NIE ISTNIEJE JEDNA „CENA STUDIÓW W AMERYCE” Informacja, że 15 amerykańskich uczelni kosztuje już ponad 100 tysięcy dolarów rocznie, pokazuje, jak wysoko mogą sięgać oficjalne cenniki najbardziej kosztownych instytucji. Nie opisuje jednak sytuacji przeciętnego studenta. W jednym systemie funkcjonuje community college z czesnym wynoszącym kilka tysięcy dolarów, publiczny uniwersytet oferujący znacznie niższe stawki mieszkańcom własnego stanu oraz prywatna elitarna uczelnia, której pełny koszt przekracza sześciocyfrową granicę. Do tego dochodzą granty, stypendia i inne formy pomocy, które sprawiają, że cena widoczna na stronie uczelni i cena zapłacona przez konkretną rodzinę mogą być zupełnie różne. Dlatego pytanie „ile kosztują studia w USA?” nie ma jednej odpowiedzi. W przypadku jednej rodziny może to być kilkanaście tysięcy dolarów rocznie, w przypadku innej – kilkadziesiąt, a w najbardziej kosztownym wariancie ponad 100 tysięcy. I właśnie dlatego przy wyborze college’u najważniejsza liczba często nie znajduje się na pierwszej stronie cennika. Jest nią indywidualna cena netto – czyli to, ile rodzina naprawdę będzie musiała zapłacić po uwzględnieniu bezzwrotnej pomocy finansowej.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

REKLAMA

PROMOCJA! KUCHNIA 10’×10’

Twój sklep, w którym kupisz

WSZYSTKO DO ŁAZIENKI I KUCHNI!

$4,999

REGULARNIE $6,600 OSZCZĘDZASZ $1,601!

W ZESTAWIE: • Szafki shaker białe lub szare • Blat z kwarcu • Białe płytki „subway” • Uchwyty i zlew

25%

20+

DLACZEGO MY? ✓ 100% ALL WOOD CABINETRY

RABAT

NA DRZWI SZKLANE DO ŁAZIENKI!

LAT

✓ NAJWYŻSZA JAKOŚĆ

DOŚWIADCZENIA

✓ SZYBKA REALIZACJA

✓ DARMOWA KONSULTACJA

200+ 5-STAR REVIEWS

DARMOWY PROJEKT 3D

DOSTAWY NJ / NY / PA

UMÓW SIĘ JUŻ DZIŚ! DARMOWA KONSULTACJA I PROJEKT 3D

Znajdziesz u nas najlepsze marki:

SHOWROOM

30% RABAT NA PŁYTKI

SHOWROOM 57 RIVER DRIVE PASSAIC, NJ 07055

973-778-3355

️ info@bjﬂoorsandkitchens.com

PLUS 1 października 2026

613 BLOOMFIELD AVE WEST CALDWELL, NJ 07006

973-228-1900

sales@bjﬂoorsandkitchens.com

UMÓW WIZYTĘ ONLINE LUB TELEFONICZNIE ODWIEDŹ NASZĄ STRONĘ: www.bjﬂoorsandkitchens.com

REKLAMA

WOJCIECH KONIOR ND, CNS, MS NATUROPATA, SPECIALISTA ŻYWIENIA BOARD CERTIFIED by AMERICAN ALTERNATIVE MEDICAL ASSOCIATION

DIPLOMATE in INTEGRATED ALTERNATIVE MEDICINE CERTIFIED NUTRITION SPECIALIS Ogólna Medycyna Naturalna

25 Brookside Dr Oak Ridge NJ 07438 973-208-0112

517 River Drive cell:973-769-8248

www.naturalmedicinecenterllc.com

NATURALNA DROGA DO ZDROWIA TERAPIA MANUALNA Bóle Pleców, Stawów, Mięśni PORADY DIETETYCZNE INDYWIDUALNE PROGRAMY ODCHUDZAJACE OCZYSZCZANIE ORGANIZMU Z TOKSYN PODNOSZENIE ENERGII I SPRAWNOSCI POPRAWA ODPORNOŚCI ORGANIZMU ZIOŁOLECZNICTWO MEDYCYNA ZAPOBIEGAWCZA WITAMINY I MINERAŁY LASEROWA STYMULACJA PUNKTÓW AKUPUNKTUROWYCH ******************** ANALIZA MINERAŁOWA na PODSTAWIE TESTÓW WŁOSÓW TESTY NA ALERGIE POKARMOWE BADANIE POZIOMU WITAMINY ”D” BADANIE POZIOMU WOLNYCH RODNIKÓW ******************** Z pytaniami proszę dzwonić na powyższe numery telefoniczne

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

18 Podróże z Andrzejem Kulką

Republika Południowej Afryki - Przylądek Dobrej Nadziei Półwysep Przylądkowy rozciąga się w linii prostej około 50 km od Kapsztadu, kończąc na słynnym Przylądku Dobrej Nadziei. Zawsze mi się wydawało, że jest to najdalszy kraniec kontynentu afrykańskiego, jednak najbardziej na południe wysuniętym skrawkiem Czarnego Lądu jest Cape Agulhas, czyli Przylądek Igielny, odległy stąd o ponad setkę kilometrów na wschód. Tak czy inaczej, Cape of Good Hope posiada w świecie swoją sławę, a jego opłynięcie (zanim zbudowano Kanał Sueski) było jednym z najbardziej znaczących wydarzeń w podróży wokół Afryki, w drodze do Indii czy Australii. Będąc w RPA z grupami, zazwyczaj docieram do Przylądka Dobrej Nadziei prywatnym mikrobusem, szybko i wygodnie, ale najchętniej wracam wspomnieniami do marca 2004, kiedy wraz z kilkoma mocnymi uczestnikami zdecydowaliśmy się dojechać do celu na rowerze! W firmie Downhill Adventures przy zbiegu ulic Long, Kloof i Orange, za 100 randów i za okazaniem karty kredytowej wypożyczyliśmy rowery, aby odbyć relaksująco/wycieńczającą podróż wzdłuż Półwyspu Przylądkowego. Pakuję w plecak dwie litrowe butelki wody, dwa banany, czekoladę z orzechami i... w drogę! Aby oszczędzić mięśnie na początek, zamiast objeżdżać pókolem całe miasto na poziomie morza, decydujemy się na pchanie rowerów na prze-

łączkę oddzielającą Lwią Górę od Góry Stołowej. Ten “spacer” zajął około 40 minut, ale za to otrzymaliśmy nagrody w postaci fantastycznego widoku na plażę Camps Bay i kilka zębatych szczytów znanych jako Dwunastu Apostołów. Przysięgam powrócić na tą plażę nazajutrz, a póki co oddajemy się długiemu, rozkosznemu zjazdowi do samego brzegu Atlantyku. Dalsza jazda jest lekka, łatwa i przyjemna, z postojami co kilka minut w każdym nadającym się do obfotografowania zakątku. Panorama gór obrzeżonych oceanem zniewala, zwłaszcza przy dzisiejszej, ślicznej pogodzie. Mijamy strome, malownicze zbocza porośnięte sosnami i zagajnikami eukaliptusów o upojnym zapachu olejków eterycznyh intensywnie wydzielanych właśnie teraz, w upale przedpołudniowych godzin. Znienacka, po prawej stronie ukazuje się plaża Llandundo, przeważnie ukryta dla oczu ludzi w szybko mknących pojazdach. Stajemy zauroczeni krajobrazem wybrzeża, w ciszy robiąc zdjęcia, a przy okazji zwracając uwagę na przyrodnicze detale. Widzę cudne kwiaty o gruboszowatych “liściach”, które rozsławiają całą Afrykę Południową, kiedy zakwitają pustynie Namaqualandu. Reprezentują one tzw. “państwo” przylądkowe, na terenie którego bytują rośliny reprezentujące nieprawdopodobną ilość dziewięciu tysięcy gatunków na niewielkim w sumie obszarze!

W Hout Bay przystajemy na posiłek we włoskiej kawiarence Coccina, gdzie mają dania na wagę, można więc z bufetu wybrać najulubieńsze smakołyki. Chyba nic lepszego nie można wymyśleć w Hout Bay jak godzinny rejs na Wyspę Fok. Każdy, kto jeszcze nie widział tych sympatycznych zwierząt w naturalnym środowisku na pewno się uraduje, więc płyniemy! Po rejsie wkraczamy ponownie na siodła i podjeżdżamy do Chapman’s Peak, skąd roztacza się obezwładniająca panorama zatoki Hout Bay i okolicznych wzgórz z dominującym szczytem Rhodes Mountain. Nieco dalej, na drodze zaczynają się roboty drogowe, jest wąsko i niebezpiecznie, ale stres zostaje w zupełności wynagrodzony wspaniałym widokiem długiej, szerokiej, śnieżnobiałej plaży Kommetjie. A dalej... zabrakło nam czasu. Liczne postoje w zachwycających miejscach zeżarły czas jak zegarowe potwory jakieś. Zanim się zorientowaliśmy, było już wczesne popołudnie, zbyt późno, żeby na rowerach kontynuować jazdę. Chcąc

jeszcze tego dnia zaliczyć Przylądek, pakujemy rowery na przygodny pick-up i wygodnie jedziemy dalej. Pośladki odczuwają wyraźną ulgę, a ja przypominam sobie, że firma Downhill Adventures oferowała nam przejazd bezpośrednio na Przylądek i dopiero tam transfer na rowery, co pewnie jest niezłą opcją na przyszłość. Stajemy w końcu na legendarnym Przylądku Dobrej Nadziei, około 70 kilometrów od nabrzeża Waterfront w Kapsztadzie, gdzie spotykają się dwa oceany: Indyjski i Atlantycki. Wykonujemy fotki pod tablicą pamiątkową i oglądamy miejsce, gdzie żeglarze Bartolomeo Diaz oraz Vasco Da Gama postawili pierwsze krzyże na afrykańskim kontynencie. Zapada zmierzch, pora wracać do hotelu. Tekst i zdjęcia: Andrzej Kulka Autor jest zawodowym przewodnikiem i właścicielem chicagowskiego biura podróży EXOTICA TRAVEL, organizującego wycieczki po całym świecie. Bliższe informacje i rezerwacje: EXOTICA TRAVEL, tel. (773) 237 7788, strona internetowa: https://andrzejkulka.com/upcoming-trips/

Na Przylądku Dobrej Nadziei.

Ogrzewanie i Chłodzenie po godzinach Zadzwoń do Jacka: 973-289-0149 (komórka)

◊ serwis ◊ naprawa ◊ wymiana

◊ dobijanie gazu ◊ czyszczenie systemów wentylacyjnych

PLUS 1 października 2026

• kuchnie • łazienki • wykończenia piwnic i poddaszy • tarasy • malowanie • wymiana okien i drzwi • płytki • podłogi • „złota rączka” - handyman • i wiele innych

Podróże z Andrzejem Kulką 19

Kolonia fok.

Osada Camps Bay.

Przylądek Dobrej Nadziei.

Skały Dwunastu Apostołów.

Rowerem do Przylądka Dobrej Nadziei. Biuro podróży EXOTICA TRAVEL zaprasza na

WYCIECZKI ●

z polskim przewodnikiem POŁUDNIE AFRYKI - 10 dni: 31 października - 9 listopada

JAPONIA 2027 - 8 dni: 30 marca, 6 kwietnia

NEPAL, INDIE - 14 dni: 22 listopada - 7 grudnia AUSTRALIA, SYLWESTER 2026/2027 - 12 dni: 27 grudnia - 7 stycznia

PERU - 12 dni: 17 kwietnia 2027, 9 października 2027

NIKARAGUA (KOSTARYKA) - 7 dni: 3 stycznia NOWA ZELANDIA - 12 dni: 5 - 17 stycznia WIETNAM, LAOS, KAMBODŻA - 16 dni: 23 stycznia - 7 lutego PATAGONIA; ARGENTYNA, CHILE (hike) - 16 dni; 18 lutego 2027 ARGENTYNA, BRAZYLIA, URUGWAJ - 12 dni: 13 lutego 2027

c Zatoka Camps Bay

MALTA, SYCYLIA, (TUNEZJA) - 12 dni: 17 - 28 kwietnia 2027 ALASKA ULTIMA - 9 dni: 11, 20 czerwca, 16 lipca 11, 20, 30 sierpnia

Bilety lotnicze, indywidualne pakiety APPLE VACATIONS: CANCUN – HAWAJE – PUNTA CANA – PUERTO VALLARTA – DOMINIKANA – JAMAJKA EXOTICA TRAVEL www.andrzejkulka.com 6741 W Belmont Ave, Chicago IL 60634 email: andrzejkulka@aol.com tel. 773 237 7788 | facebook - andrzejkulka

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

20 Na wesoło

WYCIECZKI Gabinet DENTYSTYCZNY Busem z Polskim przewodnikiem

Lotnisko w Nowym Jorku. Facet Wycieczki dla osób "solo", par i rodzin wchodzi do windy, a za nim kobieta w mundurku, mini spódnica, żakiet, Kanada – 7 dni, od 20 października stewardesa jakaś. Facet podniecony tą sytuacja mówi: - Hello, do you fly Wycieczki dookoła USA – 17 dni od 2 października USA Airways? Kobieta nie odzywa Nowy Orlean/Teksas 13 – 12 listopada się, tylko patrzy na niego zdziwiona. Facet pomyślał no to co, spróbuję Floryda Sylwestrowa w grudniu, 9 i 10 dni jeszcze raz: - Flugen Sie Lufthansa Ponadto: Waszyngton/Capitol, Jaskinie, Niagara, Amisze, ja? Kobieta bardziej zdziwiona patrzy na niego i nic nie mówi. No Acadia i inne trudno – pomyślał facet, ale próbuje jeszcze raz: - Volare sinora Alitalia? www.ampolinc.com | 609-647-9054 | ampoltours@yahoo.com Wtedy kobieta mówi: - A w mordę dalej, a w tym czasie zjawia się patrol Na korytarzu pewnej firmy stoi chcesz palancie? - Aha, LOT! policji w radiowozie. Policjant z pracownik przy niszczarce do dokuuśmiechem pyta: - Co, zaklinowało mentów. Podchodzi do niego dyreksię? A kierowca, cedząc przez zęby: tor z dokumentem w ręku. Na tym - Nie, most wiozę, tylko się paliwo dokumencie pełno pieczątek i kilka skończyło! podpisów. Dyrektor mówi do praGóral w sklepie wolnocłowym na cownika: - Wie pan, wstyd się przynowojorskim lotnisku zwraca się do znać, ale ja nie bardzo wiem, jak się sprzedawcy: - You now, wiesz facet, I to obsługuje. Czy mógłby mi pan want to buy...piła. Widząc brak konpokazać, jak to działa? - Ależ oczytaktu mówi: - Piła, piłka i pokazuje Wchodzi facet do sklepu zoo- wiście, panie dyrektorze! Pracownik rękoma wielką obłość oraz demon- logicznego i mówi: - Chciałbym wziął dokument z ręki dyrektora, struje koszykarskie odbijanie - You kupić tego żółwia z wystawy, który włożył do niszczarki, bzzziiiit i po now, piła - odbija wyimaginowaną stepuje. - Stepujący żółw?! O Boże! wszystkim. A dyrektor: - To ja jeszpiłkę do koszykówki. - Oooh, ball? - Zapomniałem wyłączyć grzałki do cze jedną kopię poproszę! pyta sprzedawca - You need to buy a piasku! ball? - Yes - cieszy się góral, ball, piła teraz patrz mi na usta - łańcuchowa.

Małgorzata Wiwart-Truszkowska D.D.S.

dentystyka ogólna i kosmetyczna 1277 Main Ave, Clifton, NJ

Tel.: 973-478-6123 646-784-0096

A Na przystanku spotykają się dwaj koledzy. - Jak ci się wiedzie? Ożeniłeś się wreszcie? - Jeszcze nie? - To na co czekasz? - Na autobus.

A - Dlaczego już po raz czwarty kupuje pan bilet na ten sam seans?! - dziwi się kasjerka. - Bo wszystkie poprzednie podarł mi ten facet przed wejściem!

Przychodzi dwóch facetów obok W windzie stoi facet i blondynka. Sejmu i słyszą jak wrzyscy drą się: Jasiu spotyka stonogę i mówi: Facet się pyta: - Na drugie? - Iwona. „Sto lat! Sto lat!“ Jeden do drugiego: - Czemu nie byłaś na lodowisku? - Ktoś tam chyba ma urodziny. - Nie. Bo zanim założyłam łyżwy przyszła Jedzie facet na maxa załadowaną Wiek emerytalny ustalają. ciężarówką i pech chciał, że zaklinowiosna. wała mu się pod mostem. Wychodzi, ogląda, co by tu zrobić, żeby ruszyć

PLUS 1 października 2026

REKLAMA

Lekarz Medycyny

Małgorzata Komza, MD 17 Sylvan Street, Suite 103 B, Rutherford,NJ Tel: (201) 691 7110 www.KomzaMD.com

Ewaluacja i leczenie • uzależnień • chorób psychicznych • problemów emocjonalnych u dzieci młodzieży i dorosłych • depresja • stany lękowe • nerwice • bezsenność • psychoza • ADHD • OCD Uzależnienia od: alkoholu, benzodiazepin, heroiny/painkillers Dr Komza jest certyﬁkowana w leczeniu uzależnień od heroiny i innych opiatów za pomocą leku SUBOXONE

Ewa Czyzewski, M.D. Internal Medicine

Dariusz Nowak, M.D. Robert Czyzewski, M.D. Kathrin Serrao, M.D. Endocrinology Nephrology Endocrinology

Edyta Kolbusz, APN Internal Medicine

LINDEN MEDICAL GROUP @ CLIFTON

Anna Burdzy, PA-C Endocrinology

AMERICAN BOARD-CERTIFIED PHYSICIANS SPECIALIZING IN INTERNAL MEDICINE, ENDOCRINOLOGY, NEPHROLOGY & HYPERTENSION CHOROBY WEWNĘTRZNE • NADCIŚNIENIE • SZCZEPIENIA • LECZENIE POWYPADKOWE SCHORZENIA REUMATYCZNE • CUKRZYCA • LECZENIE NADWAGI • USG I BIOPSJE TARCZYCY • LECZENIE NIEWYDOLNOŚCI SEKSUALNEJ • CHOROBY NEREK I DRÓG MOCZOWYCH • DIALIZY • BADANIA IMIGRACYJNE • OPIEKA PO PRZESZCZEPACH NEREK I WĄTROBY

Nasi lekarze pomagają pacjentom w NJ, NY, PA i CT od 1999 roku, zapewniając najlepszą opiekę medyczną, profesionalizm i plan na lepsze jutro. Jesteśmy otwarci w 3 gabinetach od pon. do soboty. Nasz miły personel udziela odpowiedzi na wszystkie pytania w zakresie zdrowotnym. 1033 CLIFTON AVE, SUITE 108 in CLIFTON Tel: 973-577-1995 (WSZYSCY LEKARZE) 515 N. WOOD AVE, SUITE 201 in LINDEN Tel: 908-934-0091 (DR. NOWAK i DR. SERRAO) 515 N. WOOD AVE, SUITE 302 in LINDEN Tel: 908-925-3300 (DRS. CZYZEWSCY i EDYTA KOLBUSZ)

Manager Bogusia Foti z długoletnim doświadczeniem, odpowie na pytania związane z rachunkowością, wyborem ubezpieczenia, czy renty inwalidzkiej.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

22 Kuchenne hobby

BUTTERNUT, ACORN CZY KABOCHA? KUPUJEMY DYNIĘ – ALE KTÓRĄ?

PLUS 1 października 2026

aździernik w Ameryce bez dyni właściwie nie istnieje. Są przed domami, na farmach, w supermarketach i oczywiście w kuchni. Tyle że wielka pomarańczowa dynia, którą najchętniej zabieramy na Halloween, wcale nie musi być najlepszym wyborem do zupy czy ciasta. Butternut, Acorn, Kabocha, Spaghetti Squash, Sugar Pumpkin – każda smakuje inaczej i każda ma swoje kulinarne zadanie. Zanim więc wrzucimy pierwszą lepszą dynię do koszyka, warto wiedzieć, co kryje się pod jej skórką. Jesienią dział warzywny w amerykańskim supermarkecie może przypominać wystawę dekoracji. Dynie są pomarańczowe, żółte, zielone, kremowe, gładkie, prążkowane, okrągłe i podłużne.

Kuchenne hobby 23 i makaronu, można dodać ją do sałatki albo zrobić z niej purée. Co więcej, takie purée świetnie sprawdzi się również w wypiekach.

Acorn – mała dynia na jedną kolację

jak makaron. To nadal warzywo. niu dynia powinna trafić do lodówki. Ale możemy potraktować ją jako bazę do sosu marinara, pesto, par- Jedna dynia, trzy obiady mezanu, kurczaka czy pieczonych Jeżeli kupimy większą Butternut, warzyw. nie musimy od razu przygotowywać ogromnego garnka zupy. Możemy Sugar Pumpkin – ta jest upiec ją w całości lub w kawałkach i wykorzystać na kilka sposobów. naprawdę do pumpkin pie Pierwszego dnia część podajemy W październiku łatwo pomyśleć, jako pieczoną dynię – z oliwą, solą, że każde pomarańczowe pump- pieprzem i rozmarynem. kin nadaje się do słynnego Drugiego miksujemy miąższ z amerykańskiego pumpkin pie. Nie- bulionem, podsmażoną cebulą i zupełnie. przyprawami. Powstaje zupa krem, Jeśli chcemy zrobić własne którą możemy wykończyć śmiepurée, szukajmy nazw Sugar Pump- tanką albo mlekiem kokosowym. kin albo Pie Pumpkin. Purdue ExtenZ pozostałej części robimy purée. sion właśnie te odmiany wskazuje Trafia do lodówki i następnego jako przeznaczone do gotowa- ranka dodajemy je do pancakes, nia. Po upieczeniu miąższ można muffinek albo pumpkin bread. zmiksować i wykorzystać nie tylko I nagle jedna dynia nie jest już do pumpkin pie, lecz także do wielkim warzywem, z którym nie pumpkin bread, muffinek, panca- wiadomo, co zrobić, lecz bazą kilku kes, zupy czy sosu. posiłków.

Acorn Squash wygląda trochę jak wielki żołądź – stąd jej nazwa. Najczęściej ma ciemnozieloną, mocno żebrowaną skórkę. Jej smak jest łagodny, lekko orzechowy i maślany. Najprostszy sposób przygotowania? Przekroić ją na pół, usunąć pestki, posmarować oliwą i upiec. Można podać ją z masłem, odrobiną syropu klonowego i przyprawami. Ale Acorn ma jeszcze jedną zaletę – jej naturalny kształt aż prosi się o nadziewanie. Połówki możemy wypełnić farszem z ryżu, quinoa, kiełbasy, żurawiny, orzechów czy warzyw i ponownie zapiec. Wygląda Wielka dynia na Halloween? efektownie, a właściwie sama tworzy naczynie do podania. Jak wybrać dobrą dynię? Zostawmy ją na ganku Niezależnie od odmiany To chyba najważniejsza zasada Kabocha – dynia, zwróćmy uwagę na kilka rzeczy. październikowych zakupów. Dynia lub winter squash którą warto odkryć Duże pomarańczowe dynie powinna być twarda i ciężka w stotypu jack-o’-lantern są oczywiście Jeżeli nigdy nie kupowaliśmy sunku do swojej wielkości. Skórka jadalne, ale zostały wyhodowane Kabocha Squash, tej jesieni warto nie powinna mieć miękkich miejsc, przede wszystkim z myślą o dać jej szansę. Z zewnątrz jest naj- głębokich pęknięć ani oznak gnicia. wielkości i wycinaniu. Ich miąższ jest częściej ciemnozielona, czasem z Purdue zaleca również unikanie zwykle bardziej włóknisty, wodnisty jaśniejszymi smugami. W środku egzemplarzy z wilgotną, czerniejącą i mniej intensywny w smaku kryje intensywnie pomarańczowy, lub pomarszczoną łodygą. niż miąższ mniejszych odmian zwarty miąższ. Nie trzeba natomiast szukać kulinarnych. Kabocha jest słodsza i bardziej dyni idealnej wizualnie. Mała rysa Do gotowania i pieczenia lepiej mączysta niż wiele innych dyni. Po czy nierówny kolor nie muszą wpływybierać małe dynie oznaczone upieczeniu jej konsystencja może wać na smak. Niepokojące są przede jako Sugar Pumpkin lub Pie Pump- przypominać połączenie dyni i słod- wszystkim miękkie miejsca i uszkokin. Są słodsze, bardziej zwarte kiego ziemniaka. Jest świetna do dzenia sięgające miąższu. i mniej włókniste. Czyli prosta zup, curry, pieczenia i purée. zasada: duża dynia – do dekoracji, Co ciekawe, źródła uniwer- Nie wkładaj całej mała pie pumpkin – do kuchni. syteckie wymieniają Kabocha dyni do lodówki wśród odmian szczególnie dobrze Butternut – najłatwiejszy nadających się do przygotowania To kolejna różnica między dynią intensywnego w smaku dyniowego a wieloma innymi warzywami. początek purée. Niepokrojone winter squash najJeżeli mamy kupić tylko jedną lepiej przechowywać w chłodnym, dynię, Butternut Squash będzie Spaghetti Squash suchym i dobrze wentylowanym prawdopodobnie najbardziej uni- – makaron, który miejscu. W zależności od odmiany mogą wytrzywersalnym wyborem. rośnie w dyni Rozpoznamy ją bez problemu: mać od kilku tygoma jasnobeżową skórkę, wydłuTo chyba najbardziej niezwykła dni do nawet kilku żoną szyjkę i rozszerzenie na dole. z całej grupy. Na pierwszy rzut oka miesięcy. Purdue W środku znajduje się intensywnie nic nie wskazuje na to, co wydarzy podaje przykłapomarańczowy miąższ. Butternut się po upieczeniu. Spaghetti Squash dowo około 2–3 jest słodka, delikatnie orzechowa i jest owalna, najczęściej żółta i miesięcy dla Butterpo upieczeniu staje się miękka oraz wygląda dość niepozornie. nut i Cheese Pumpkremowa. Po obróbce cieplnej jej miąższ kin, podczas gdy Świetnie nadaje się na zupę rozdziela się jednak na długie odpowiednio przechokrem. Możemy pokroić ją w kostkę, włókna przypominające nitki spa- wywana Kabocha może skropić oliwą, upiec i podać jako ghetti. Nie oczekujmy oczywiście, zachować jakość jeszcze dodatek do mięsa. Pasuje do risotto że będzie smakowała identycznie dłużej. Dopiero po przekroje-

Jesienią warto wyjść poza pomarańczową dynię Październikowe stoiska kuszą przede wszystkim klasycznymi pomarańczowymi dyniami. Ale jeśli chcemy naprawdę odkryć ich smak, warto spojrzeć kawałek dalej. Weźmy Butternut do zupy. Acorn do nadziewania. Kabocha do pieczenia. Spaghetti Squash do sosu pomidorowego. A małą Sugar Pumpkin zostawmy na pumpkin pie. Bo podobnie jak w przypadku jabłek, dynia dyni nierówna. I być może największym kulinarnym błędem tej jesieni byłoby kupowanie ich wszystkich tylko po to, żeby stały przed drzwiami.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

REKLAMA

Oferujemy fachowość i doświadczenie dla małych i d u ż yc h k l i e n t ó w. Z a p e w n i a my a t ra kc y j n e i konkurencyjne stawki na przewóz i inne usługi. Gwarancją jakości naszych usług jest ponad 30 lat działalności na rynku amerykańskim.

ICU Automotive Greg's Garage

WYSYŁASZ AUTO DO POLSKI? ZABEZPIECZ GO PRZED KRADZIEŻĄ Polski mechanik z 25-letnim doświadczeniem

• Transport całych kontenerów od drzwi do drzwi między USA i Europą (Import & Export) • Kontenery małe (20ﬅ), duże (40ﬅ i 40ﬅ HC) i specjalistyczne (20ﬅ & 40ﬅ Open Top, 20ﬅ & 40ﬅ Flat Rack) • Wysyłka samochodów, maszyn, motocykli, ATVs, jet-skis i łodzi • Wysyłka mienia przesiedleńczego • Wysyłka ładunków handlowych i ponadgabarytowych • Oddziały w Polsce, Niemczech, Wielkiej Brytanii, na Litwie, Węgrzech i w Portugalii • Agencja celna w Gdyni

CANLOCK Ochrona przed wszystkimi znanymi metodami kradzieży.

AUDI?

TO DORADZĘ I NAPRAWIĘ

KAŻDY MODEL

Dostępna do każdego samochodu.

201-456-5334 Grzegorz • ICUautomotive.com

PLUS 1 października 2026

• Przygotowujemy dokumentację transportową i celną

Biuro główne:

Mówimy po polsku

tel: 732-516-9555 fax: 732-516-9777 219 South Street www.icetransport.com Suite 100 New Providence, NJ 07974 stawki@icetransport.com

REKLAMA

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

REKLAMA

Przyjdź i przekonaj się o naszych WIELKICH zniżkach! ❖ wędzona kiełbasa ❖ kabanosy ❖ krakowska ❖ ❖ wędzony boczek ❖ smoked butts ❖ salceson ❖ mortadela

SUPER SPECJALNE CENY!

lska e w a w d Po 9 za funt

oc op S a c i j) w e Polęd(bez folii prózażnfiounwt $4.85

a K$a3s.3z5azanfuknt

$4.1

Pośpiesz się - promocyjne ceny czekają

y chleb ż e i w ś i k Polsk ochene $6.99 za

Bogaty wybór wędlin własnego wyrobu, przygotowywanych codziennie w naszej masarni 66 Fadem Road, Springfield, NJ 07081 Tel.: 973-379-4662, Fax: 973-379-4933 sales@schmalzs.com www.Schmalzs.com

PLUS 1 października 2026

Godziny otwarcia:

wtorek, środa, czwartek, piątek 10am-3pm sobota 7am-1pm

Ceny obowiązują tylko i wyłącznie w naszym sklepie firmowym

Kącik milusińskich 27

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

28 Kącik milusińskich

PLUS 1 października 2026

Kącik milusińskich 29

KOLOROWE ŻOŁĘDZIE

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

32 Horoskop

21.03 - 19.04

20.04 - 22.05

23.04 - 21.06

22.06 - 22.07

BARAN Wpływ planet na zodiakalne Barany w nowym tygodniu będzie z pewnością owocował mnóstwem pozytywnych zdarzeń i emocji. Nie musisz bać się, że coś pójdzie nie po twojej myśli. BYK Tydzień dla Byków będzie bardzo łaskawy, spokojny i dość leniwy – niektóre osoby spod tego znaku poczują się wręcz znudzone. Spokój to ogromna siła, o czym w następnych dniach będziesz mógł się przekonać. BLIZNIĘTA Bliźnięta będą chętnie zajmować się problemami swoich najbliższych. Swój czas poświęcisz teraz na rozwiązanie dręczących cię od dłuższego czasu problemów, spłaty starych długów. RAK Dzięki sprzyjającemu ustawieniu Marsa Raki będą w tym tygodniu walczyć(z powodzeniem) o swoje. W tym tygodniu wszelkie negocjacje pójdą jak z płatka. Możesz pozwolić sobie nawet na odrobinę brawury.

23.07 - 23.08

LEW Nowy tydzień dla zodiakalnych Lwów będzie czasem obfitym w nowe problemy, jednak nie zabraknie w nim także czasu na zadbanie o siebie i zapewnienie sobie dużej dozy rozrywki.

23.07 - 23.08

PANNA Najbliższy tydzień zodiakalnym Pannom upłynie pod znakiem refleksji i podsumowań. Wykorzystaj ten czas na odpoczynek i regenerację przed nowym, intensywnym czasem w twoim życiu

23.09 - 22.10

23.10 - 21.11

22.11 - 21.12

22.12 - 19.01

20.01 - 18.02

19.02 - 20.03

WAGA Kolejny tydzień będzie dla zodiakalnych Wag okresem pełnym wyzwań. Będziesz starał się za wszelką cenę spełnić oczekiwania otaczających cię ludzi, co przyniesie ci duże powodzenie. SKORPION Wykorzystaj ten czas na porządkowanie swoich spraw. Niektóre z nich nie będą czekały do urlopu. W połowie tygodnia szczególnym powodzeniem będziesz się cieszyć w sprawach urzędowych i administracyjnych – masz szanse bez nerwów i długiego oczekiwania załatwić wszystko, czego potrzebujesz. STRZELEC Wszystkie starania ostatnich tygodni odniosą wyczekiwany i tak potrzebny twojej karierze zawodowej sukces. Zdobędziesz uznanie w oczach przełożonych, jednak w zawodowym otoczeniu przybędzie również wrogów. KOZIOROZEC Zodiakalne Koziorożce będą tryskać energią i humorem, choć częściej będą z ich ust padać sarkastyczne i ironiczne uwagi. Nie będzie to w stanie nikogo zezłościć, ale pilnuj się, żeby nie przesadzić. WODNIK Nowy tydzień upłynie pod znakiem pokaźnego zastrzyku finansowego, nowych zawodowych wyzwań ale i wypoczynku w domowym zaciszu, z dala od zgiełku i codziennej rutyny. Nie staraj się na siłę robić rzeczy, co do których nie jesteś przekonany. RYBY Zodiakalne Ryby w najbliższych dniach będą w fazie nieco skomplikowanych relacji ze światem. Większość Ryb będzie miało pobudzoną percepcję, dzięki czemu będą mogli pokonać swoich wrogów w kilku prostych ruchach.

• Advantage Plans • Supplement Plans • Prescription Drug Plans

Doświadczony Broker współpracujący z wieloma ﬁrmami ubezpieczeniowymi odpowie na nurtujące Cię pytania związane z: • przejściem na emeryturę, • uzyskaniem zdrowotnych ubezpieczeń emerytalnych Medicare, • obsługą indywidualnych kont emerytalnych IRA, • transferem pieniędzy z pracowniczych kont 401k 403 b, planów unii • asysta w urzędzie Social Security • ubezpieczenia na życie • ubezpieczenie zwiazane z pochówkiem - ﬁnal expense insurance

Zadzwoń dziś: Agnieszka Rola Licencjonowany Broker NJ ,NY 917 716 4245 agnesrola@gmail.com

PLUS 1 października 2026

OPIEKA DENTYSTYCZNA dla całej rodziny 500 North Wood Ave, Suite 1A, Linden NJ 07036 Tel: (908) 718 - 7337 ATRAKCYJNE CENY Gabinet otwarty do późnych godzin wieczornych oraz w soboty Akceptujemy wiekszość ubezpieczeń

we Darmo acje lt konsu

www.annapawlowskadds.com

UBEZPIECZENIE MEDICARE GABINET DENTYSTYCZNY

Ubezpieczenia bez tajemnic 33

Czy kredytowane auto musi mieć dwustronne ubezpieczenie? Jeżeli kupiłaś samochód na kredyt, bank będzie wymagał od ciebie kupienia również ubezpieczenia od kolizji. A komu będzie wypłacone odszkodowanie w razie szkody: Tobie, czy bankowi? Pieniądze za odszkodowanie generalnie otrzymuje bank. Jeśli jest to kradzież, to bank bierze sobie kwotę, której brakuje, aby spłacić kredyt, resztę zaś oddaje tobie. W przypadku szkody nie z twojej winy niemal na 100% bank poprosi cię o naprawę auta na fakturę, którą płaci ubezpieczyciel sprawcy. Bywa jednak różnie - czasem banki zgadzają się na wypłatę odszkodowania właścicielowi samochodu, pod warunkiem, że nie jest to szkoda całkowita. W przypadku odszkodawania z puli kolizyjnej bank prawdopodobnie będzie wymagał doubezpieczenia po szkodzie. Jeśli kupujesz

samochód na kredyt, co jest niezwykle wygodną i popularną formą finansowania samochodu, powinieneś wiedzieć, że musisz liczyć się z pewnymi zobowiązaniami wobec banku. Kupując samochód na kredyt, musisz liczyć się z tym, że bank: sprawdzi twoją wiarygodność kredytową. Możesz rozmawiać z bankiem, nawet jeśli nie znasz jeszcze dokładnie marki samochodu, który chcesz kupić. Bank sprawdzi twoją wiarygodność kredytową i poinformuje cię, czy może przyznać ci oczekiwaną przez ciebie kwotę pieniędzy, będzie najprawdopodobniej oczekiwał od ciebie zapłacenia prowizji od przyznania kredytu, poprosi cię o zakup polisy z opcją pokrycia kradzieży oraz kolizji,

nawet jeśli ty nie widzisz takiej konieczności. Jednak, w sytuacji kradzieży pojazdu, odszkodowanie wystarczy na spłatę kredytu. Bez ubezpieczenia dwustronnego, ty pozostałbyś bez samochodu, a bank nadal oczekiwałby od ciebie spłaty rat kredytu. W przypadku kradzieży musisz jednak liczyć się z tym, że mając kredyt samochodowy, to bank uzyska pieniądze z odszkodowania, nawet jeśli spłacisz do tego czasu całkiem sporą jego część, może również oczekiwać od ciebie przeglądu technicznego w autoryzowanym serwisie, a to może być związane z wyższym kosztem przeprowadzenia takich badań, oczekuje, że uzyskasz jego zgodę w sytuacji, w której będziesz chciał sprzedać auto, czyli sprzedaż samochodu w kredycie może odbyć się tylko za zgodą banku.

Kupno samochodu na kredyt to zazwyczaj spory koszt, a przeważnie trafia się jeszcze kilka nieprzewidzianych wydatków, dlatego watro jest sprawdzić cenę wymaganego przez bank ubezpieczenia w naszej agencji. Dajemy możliwość porównania w jednym miejscu ceny kilku ubezpieczeń oferowanych przez różnych ubezpieczycieli. Pamiętaj, że kupując ubezpieczenie za pośrednictwem naszej agencji masz możliwość wybrania najlepszego zakresu za możliwie najniższą cenę. Profesjonalny i doświadczony zespół pracowników pomoże dokonać właściwego wyboru. Powierzając nam ochronę ubezpieczeniowa zyskujecie Państwo wiarygodnego i solidnego partnera, który zadba o Wasze bezpieczeństwo. Bardzo prosimy szczegółowe pytania kierować bezpośrednio do Choice Int. Agency i Royal Crown Realty przy 348 Main Ave Wallington, NJ 07057, telefonicznie pod numer 973-773-7448 lub mailowo na adres royalcrownrealty@aol. com. Grażyna Torbus

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

34 Kartka z historii

Tajemnica grobu Kazimierza Pułaskiego

Plantation niedaleko Savannah. To tam miał trafić ciężko ranny generał i tam miał zostać pochowany. Za tą wersją przemawiał m.in. list kapitana Wasp, Samuela Bulfincha, z 15 października 1779 roku. Pisał on o amerykańskim oficerze, który zmarł i którego ciało przekazano do pochowania na lądzie. Dokument nie wymieniał Pułaskiego z nazwiska, ale późniejsi badacze uznali, że mógł dotyczyć właśnie jego. Przez dziesięciolecia obie wersje funkcjonowały równolegle. Tymczasem mieszkańcy Savannah postanowili uczcić polskiego bohatera monumentalnym pomnikiem. W 1853 roku, podczas przygotowań do jego budowy, na Greenwich Plantation otwarto grób, który według miejscowej tradycji miał być miejscem spoczynku Pułaskiego. W grudniu 1853 roku wydobyto z niego ludzkie szczątki. Zbadali je miejscowi lekarze. Uznali, że wiek, budowa i wzrost zmarłego odpowiadają temu, co wiadomo było o generale. Kości umieszczono następnie w hermetycznie zamkniętej metalowej skrzyni i złożono w konstrukcji monumentu na Monterey Square. Wydawało się, że generał znalazł wreszcie miejsce wiecznego spoczynku. Ponad 140 lat późgres powierzył mu stopień generała brygady i niej skrzynię otwarto ponownie. dowództwo kawalerii. Później utworzył własny SZKIELET PASOWAŁ. ALE MIEDNICA NIE Legion Pułaskiego. To właśnie z tego okresu wywodzi się jego Kiedy w 1996 roku naukowcy rozpoczęli badaamerykański przydomek – „Father of the Ameri- nie szczątków, znaleźli cały zestaw wskazówek can Cavalry”, ojciec amerykańskiej kawalerii. sugerujących, że XIX-wieczni mieszkańcy SavanJego amerykańska kariera była jednak niezwy- nah mogli mieć rację. Wiek zmarłego odpowiadał kle krótka. wiekowi Pułaskiego. Zgadzał się również niewielki wzrost. OSTATNIA SZARŻA Na szkielecie widoczne były zmiany charakJesienią 1779 roku wojska amerykańskie i fran- terystyczne dla człowieka, który znaczną część cuskie próbowały odbić Savannah z rąk Brytyjczy- życia spędzał w siodle. Dla jednego z najwybitków. niejszych kawalerzystów swojej epoki trudno 9 października podczas ataku Pułaski ruszył byłoby znaleźć bardziej odpowiedni ślad. Były konno w kierunku brytyjskich pozycji. Relacje też urazy odpowiadające obrażeniom, które – uczestników bitwy różnią się w szczegółach, ale według źródeł historycznych – odniósł Pułaski. są zgodne co do najważniejszego: polski gene- Naukowcy znaleźli między innymi ślad zagojorał został ciężko ranny kartaczem wystrzelonym z nego urazu prawej ręki. brytyjskiego działa. Miał zaledwie 34 lata. Im więcej elementów układanki trafiało na I właśnie tutaj zaczyna się zagadka, która miała swoje miejsce, tym bardziej wydawało się, że rozprzetrwać ponad dwa stulecia. Co właściwie stało wiązanie jest blisko. Aż antropolodzy przyjrzeli się się z Pułaskim po bitwie? miednicy. Według jednej z najbardziej rozpowszechnioJej budowa była charakterystyczna dla szkienych wersji ciężko rannego generała wniesiono letu kobiecego. Również delikatna struktura na pokład amerykańskiego statku Wasp. Pułaski twarzy wskazywała na cechy zwykle klasyfikomiał umrzeć podczas rejsu w kierunku Charle- wane przez antropologów jako żeńskie. ston, a ponieważ jego ciało szybko się rozkładało, Pojawił się oczywisty wniosek: być może w pochowano go w morzu w pobliżu Tybee Island. 1853 roku popełniono błąd i pod pomnikiem Tak twierdził między innymi Paul Bentalou, Pułaskiego pochowano zupełnie inną osobę. oficer Legionu Pułaskiego, który wiele lat później Tylko dlaczego tak wiele pozostałych szczegółów utrzymywał, że był świadkiem wydarzeń. zgadzało się z życiorysem generała? Ale istniała również druga opowieść. Według niej Pułaski wcale nie został pochowany w Atlan- DNA MIAŁO ROZWIĄZAĆ ZAGADKĘ tyku. Badacze postanowili wykorzystać genetykę. Próbki pobrane ze szczątków z Savannah próGRÓB NA PLANTACJI GREENWICH bowano porównać z materiałem genetycznym Alternatywna wersja prowadziła na Greenwich pochodzącym od krewnej Pułaskiego pochowa-

Co odkryto ponad 200 lat po jego śmierci? Był bohaterem dwóch narodów, jednym z ojców amerykańskiej kawalerii i polskim arystokratą, który oddał życie w walce o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Jednak historia Kazimierza Pułaskiego nie zakończyła się wraz z jego śmiercią pod Savannah w 1779 roku. Przez ponad dwa stulecia trwał spór o to, gdzie naprawdę został pochowany. Jego domniemane szczątki wykopywano, przenoszono, ponownie składano do grobu, a w końcu poddano badaniom antropologicznym i genetycznym. To, co odkryli naukowcy, przyniosło odpowiedź na jedną zagadkę i stworzyło kolejną. METALOWA SKRZYNIA POD POMNIKIEM Jest rok 1996. W Monterey Square, jednym z najbardziej malowniczych placów historycznej części Savannah w Georgii, rozpoczyna się renowacja XIX-wiecznego pomnika Kazimierza Pułaskiego. Monument wymaga poważnych napraw. Nikt nie spodziewa się jednak, że prowadzone prace otworzą jedno z najbardziej niezwykłych historycznych śledztw dotyczących bohatera amerykańskiej wojny o niepodległość. Pod pomnikiem znajduje się skorodowana metalowa skrzynia. W środku – ludzkie kości. Na skrzyni umieszczona jest tabliczka z nazwiskiem „Brigadier General Casimir Pulaski”. Teoretycznie wszystko powinno być jasne. Od połowy XIX wieku przyjmowano, że właśnie tam spoczywają szczątki polskiego generała. Naukowcy postanowili jednak wykorzystać okazję i odpowiedzieć na pytanie, które historyków nurtowało od pokoleń: czy to naprawdę Kazimierz Pułaski? Nie spodziewali się, że pierwsze badanie szkieletu jeszcze bardziej skomplikuje sprawę. POLAK, KTÓRY WALCZYŁ O DWIE OJCZYZNY Zanim jednak wrócimy do kości znalezionych w Savannah, trzeba cofnąć się do XVIII wieku. Kazimierz Pułaski urodził się w 1745 roku w Warszawie w rodzinie szlacheckiej. Jako bardzo młody człowiek zaangażował się w konfederację barską i walkę przeciwko rosyjskim wpływom w Rzeczypospolitej. Po jej upadku znalazł się na emigracji. Ostatecznie trafił do Francji, gdzie poznał Benjamina Franklina. To właśnie Franklin pomógł mu znaleźć drogę do Ameryki, która prowadziła własną wojnę o niepodległość przeciwko Wielkiej Brytanii. Pułaski przybył do Ameryki w 1777 roku. Szybko pokazał swoje wojskowe umiejętności. Podczas bitwy nad Brandywine poprowadził kawalerię do szarży, która pomogła zabezpieczyć odwrót amerykańskich wojsk. Wkrótce Kon-

PLUS 1 października 2026

Kartka z historii 35 nej w Europie. Problemem okazał się stan kości. Metalowy pojemnik przez lata korodował, a znajdujące się wewnątrz szczątki były w bardzo złym stanie. Technologia dostępna w latach 90. nie pozwoliła uzyskać wystarczająco pewnego wyniku. Śledztwo utknęło. Na szczęście naukowcy zrobili coś, co później okazało się kluczowe: zachowali część próbek kostnych na przyszłość, licząc, że technologia analizy DNA kiedyś się poprawi. I rzeczywiście tak się stało. Ale zanim nauka dogoniła zagadkę Pułaskiego, trzeba było zdecydować, co zrobić z jego domniemanymi szczątkami. GENERAŁ POCHOWANY PONOWNIE 9 października 2005 roku, dokładnie w 226. rocznicę bitwy pod Savannah, miasto urządziło Pułaskiemu uroczysty pogrzeb. Była msza, kondukt, żołnierze, polskie i amerykańskie delegacje, jeźdźcy konni oraz wojskowe honory. Trumna przeszła przez Savannah do Monterey Square. Szczątki ponownie złożono w krypcie przy pomniku. Historia zatoczyła koło. W 1779 roku Pułaski zginął pod Savannah. W 1853 roku domniemane szczątki wydobyto z ziemi na Greenwich Plantation. W połowie XIX wieku umieszczono je pod pomnikiem. W 1996 roku ponownie je wydobyto. A w 2005 roku znów spoczęły w Savannah. Tyle że najważniejsze pytanie wciąż pozostawało bez ostatecznej odpowiedzi. ŚLEDZTWO RUSZA PONOWNIE Przełom nastąpił dekadę później. W 2015 roku antropolożka Virginia Hutton Estabrook z Georgia Southern University oraz jej studentka Lisa Powell wróciły do sprawy. Co ciekawe, ojciec Lisy, Chuck Powell, uczestniczył w pierwotnym dochodzeniu dotyczącym szczątków w latach 90. Zachowały się jego notatki i dokumentacja, a Estabrook miała dostęp do próbek kostnych pozostawionych po wcześniejszych badaniach. Smithsonian Channel pomógł sfinansować kosztowne analizy DNA. Tym razem technologia była znacznie bardziej zaawansowana. Naukowcy porównali mitochondrialne DNA pobrane ze szczątków w Savannah z DNA krewnej Pułaskiego. Mitochondrialne DNA dziedziczone jest w linii matczynej, dlatego mogło posłużyć do ustalenia rodzinnego pokrewieństwa. Wyniki wykazały zgodność. W połączeniu z wiekiem, wzrostem, urazami, zmianami w kościach związanymi z jazdą konną oraz historycznym miejscem pochówku dawało to naukowcom mocne podstawy, by uznać, że szczątki z Monterey Square rzeczywiście należą do Kazimierza Pułaskiego. National Park Service

opisuje dziś wyniki badań z 2019 roku jako wskazujące, że szczątki są najprawdopodobniej jego. Jedna zagadka została rozwiązana. Ale natychmiast powróciła druga. Skoro to Pułaski, dlaczego jego szkielet ma cechy typowe dla kobiety? TAJEMNICA MIEDNICY PUŁASKIEGO Naukowcy zaczęli rozważać możliwość, że Pułaski mógł urodzić się z cechami interpłciowymi. Termin „interpłciowość” obejmuje różne wrodzone warianty rozwoju cech płciowych, które nie mieszczą się całkowicie w typowych biologicznych wzorcach męskich lub żeńskich. W przypadku Pułaskiego jedną z rozważanych możliwości stał się wrodzony przerost nadnerczy – congenital adrenal hyperplasia, czyli CAH. W niektórych postaciach tego zaburzenia organizm osoby z chromosomami XX może produkować podwyższony poziom androgenów, co może prowadzić do maskulinizacji niektórych cech ciała. Hipoteza pozwalała naukowcom wyjaśnić niezwykłe połączenie cech. Pułaski przez całe życie funkcjonował jako mężczyzna. Został ochrzczony jako chłopiec, wychowywano go jako mężczyznę, był żołnierzem i kawalerzystą. Na portretach ma zarost, a także cofającą się linię włosów. Jednocześnie jego domniemany szkielet ma miednicę o budowie typowo żeńskiej oraz mieszankę cech czaszki klasyfikowanych jako męskie i żeńskie. To właśnie CAH stało się jednym z możliwych wyjaśnień tej sprzeczności. Trzeba jednak zaznaczyć bardzo wyraźnie: nie ma podstaw, aby przedstawiać diagnozę CAH u Pułaskiego jako bezspornie udowodniony fakt. Badanie DNA pomogło w identyfikacji szczątków poprzez ustalenie pokrewieństwa. Nie dostarczyło jednak materiału genetycznego pozwalającego definitywnie określić chromosomy Pułaskiego ani potwierdzić konkretnego wariantu interpłciowości. Nawet współczesne opracowania naukowe określają CAH jako możliwe wyjaśnienie, a nie pewną diagnozę. CZY PUŁASKI WIEDZIAŁ? Tego prawdopodobnie nigdy się nie dowiemy. Nie istnieją znane źródła historyczne, w których Pułaski pisałby o własnej anatomii czy jakiejkolwiek chorobie odpowiadającej współczesnemu rozumieniu interpłciowości. W XVIII wieku nie istniała również dzisiejsza wiedza o chromosomach, hormonach i zaburzeniach rozwoju płciowego. Jeśli hipoteza naukowców jest prawidłowa, sam Pułaski mógł w ogóle nie wiedzieć o biologicznych cechach, które ponad dwa stulecia później dostrzegli antropolodzy. Virginia Hutton Estabrook podkreślała też, że sposób ujawniania się takich cech może być bardzo różny u poszczególnych osób. Dlatego sensacyjne określenia w rodzaju „Pułaski był kobietą”, które pojawiały się po ogłoszeniu wyników badań, są zbyt daleko idącym uproszczeniem.

Z dostępnych źródeł historycznych wynika jednoznacznie, że Kazimierz Pułaski przez całe swoje życie był znany, wychowywany i funkcjonował społecznie jako mężczyzna. Pytanie naukowców dotyczy biologicznych cech jego organizmu, a nie tego, kim był w XVIII-wiecznym społeczeństwie. BOHATER, KTÓREGO HISTORIA NIE SKOŃCZYŁA SIĘ W 1779 ROKU Najbardziej niezwykłe w tej opowieści jest jednak to, jak długo Pułaski pozostawał bohaterem nie tylko historii, lecz także naukowego śledztwa. Po śmierci istniały sprzeczne relacje dotyczące jego pochówku. Później szczątki przypisywane generałowi wydobyto z nieoznaczonego grobu. Następnie przeniesiono je pod pomnik. Po ponad stu latach otwarto grób ponownie. Kości przez lata badali antropolodzy i genetycy. W 2005 roku odbył się kolejny uroczysty pochówek, a kilkanaście lat później nauka pozwoliła powrócić do pozostawionych próbek i znaleźć odpowiedź, której wcześniej nie dało się uzyskać. W międzyczasie pamięć o Pułaskim rosła. Jego nazwiskiem nazwano amerykańskie miasta, hrabstwa, ulice, szkoły i okręty. W Chicago obchodzony jest Casimir Pulaski Day, a w Nowym Jorku każdego roku Piątą Aleją maszeruje Parada Pułaskiego. W 2009 roku Kongres i prezydent Barack Obama nadali mu pośmiertnie honorowe obywatelstwo Stanów Zjednoczonych – wyróżnienie przyznawane w historii USA niezwykle rzadko. W Savannah jego pomnik nadal stoi na Monterey Square, niedaleko miejsca, w którym 9 października 1779 roku został śmiertelnie ranny. Pod nim znajdują się szczątki, które po ponad dwóch stuleciach badań naukowcy z dużym prawdopodobieństwem przypisują polskiemu generałowi. I być może właśnie dlatego historia Pułaskiego tak dobrze pasuje do przedednia nowojorskiej Parady Pułaskiego. Za sztandarami, biało-czerwonymi szarfami i nazwiskiem, które zna niemal każdy Polak w Ameryce, kryje się znacznie bardziej niezwykła opowieść. Opowieść o człowieku, który walczył najpierw o wolność Polski, potem Stanów Zjednoczonych, zginął daleko od ojczyzny, a po śmierci jeszcze przez ponad 200 lat pozostawał bohaterem jednej z najbardziej fascynujących zagadek amerykańskiej historii. Nauka pomogła odpowiedzieć na pytanie, gdzie spoczywa Kazimierz Pułaski. Jednocześnie pozostawiła nam tajemnicę dotyczącą samego generała, której być może nigdy nie uda się rozstrzygnąć z absolutną pewnością. Jedno natomiast nie uległo zmianie. Jak zauważyła Estabrook po ogłoszeniu wyników badań, nowe odkrycia nie zmieniają tego, czego Pułaski dokonał. Jego szarża pod Savannah, służba w Armii Kontynentalnej i miejsce w historii amerykańskiej niepodległości pozostają dokładnie takie same.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

Felieton 37

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

38 Weekend z PLUSem

Biało-czerwona Piąta Aleja Jedziemy na 89. Paradę Pułaskiego Są takie dni, kiedy Manhattan wygląda zupełnie inaczej. Zamiast zwykłego tłumu przechodniów Piątą Aleję wypełniają biało-czerwone flagi, polskie stroje ludowe, orkiestry, harcerze, uczniowie polskich szkół i całe rodziny. W niedzielę, 4 października 2026 roku, Nowy Jork ponownie stanie się miejscem jednego z największych świąt Polonii – 89. Parady Pułaskiego. A ponieważ Stany Zjednoczone obchodzą w tym roku 250-lecie niepodległości, tegoroczny przemarsz będzie miał szczególnie symboliczny charakter. PRAWIE 90 LAT BIAŁOCZERWONEJ TRADYCJI Historia nowojorskiej Parady Pułaskiego sięga lat 30. XX wieku. General Pulaski Memorial Parade Committee powstał w 1936 roku, a pierwsza parada odbyła się rok później. Od tego czasu jesienny przemarsz stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych tradycji Polonii w Stanach Zjednoczonych. Organizatorzy określają ją jako najstarszą paradę etniczną w Nowym Jorku ustanowioną w XX wieku oraz drugą najstarszą paradę w historii miasta. Przez kolejne dekady do nowojorskiej Polonii dołączały kontyngenty z New Jersey, Connecticut i innych stanów, a Piąta Aleja stała się raz w roku miejscem wielkiej manifestacji polskiego dzie-

dzictwa. Maszerują polskie szkoły, parafie, harcerze, organizacje społeczne i młodzieżowe, weterani, zespoły folklorystyczne i orkiestry. Są sztandary, stroje regionalne i oczywiście tysiące polskich oraz amerykańskich flag. Ale chyba najważniejsi są ludzie. Dziadkowie, którzy pamiętają Polskę sprzed emigracji, idą obok wnuków urodzonych już w Stanach Zjednoczonych. Jedni mówią po polsku na co dzień, inni znają tylko kilka słów. Tego dnia wszyscy spotykają się jednak pod tymi samymi biało-czerwonymi flagami. DLACZEGO WŁAŚNIE PUŁASKI? Kazimierz Pułaski jest jedną z postaci najmocniej łączących historię Polski i Stanów Zjednoczonych. Po przybyciu do Ameryki włączył się w walkę kolonistów o niepodległość. 15 września 1777 roku Kongres Kontynentalny powierzył mu dowództwo kawalerii. Pułaski został ciężko ranny podczas walk pod Savannah w 1779 roku i zmarł wskutek odniesionych ran. Ponad dwa stulecia później Ameryka uhonorowała go w wyjątkowy sposób. 7 listopada 2009 roku otrzymał pośmiertnie honorowe obywatelstwo Stanów Zjednoczonych, gdy prezydent Barack Obama podpisał uchwałę Kongresu. Dlatego Parada Pułaskiego od początku była czymś więcej niż pre-

Parada Pułaskiego na Piątej Alei w Nowym Jorku, 1950 r. W pierwszych latach po II wojnie światowej uroczystości przyciągały wybitnych przedstawicieli polskiej emigracji wojennej.

PLUS 1 października 2026

zentacją polskiego folkloru. Przypomina również, że Polacy uczestniczyli w historii Ameryki od czasów walki o jej niepodległość. „ZA NASZĄ I WASZĄ WOLNOŚĆ!” W roku 250-lecia Stanów Zjednoczonych ten polsko-amerykański związek będzie szczególnie mocno podkreślany. Hasło 89. Parady brzmi: „For Our Freedom and Yours! General Kosciuszko and General Pulaski – Soldiers of Liberty for Poland and America. Saluting 250 years of American Independence”. Tym razem organizatorzy przypominają więc dwóch polskich bohaterów amerykańskiej wojny o niepodległość – Kazimierza Pułaskiego i Tadeusza Kościuszkę. SŁAWNI GOŚCIE – OD ANDERSA I REAGANA PO WSPÓŁCZESNYCH PREZYDENTÓW Przez niemal dziewięć dekad historia Parady Pułaskiego splatała się z historią Polski, Stanów Zjednoczonych i samej Polonii. Na związane z nią uroczystości przyjeżdżali prezydenci, dowódcy wojskowi, parlamentarzyści, dyplomaci, duchowni, sportowcy i artyści. Lista tych nazwisk jest właściwie małą kroniką polsko-amerykańskiej historii ostatnich kilkudziesięciu lat. Już w pierwszych latach po II wojnie światowej obchody miały wyraźny wymiar patriotyczny. W 1950 roku uczestniczył w nich gen.

Władysław Anders, jeden z najważniejszych polskich dowódców czasu wojny. Rok później do Nowego Jorku przyjechał gen. Tadeusz„Bór” Komorowski, dowódca Armii Krajowej i Powstania Warszawskiego. Podczas uroczystej kolacji w Waldorf-Astorii mówił o Pułaskim, wolności Polski i sytuacji kraju znajdującego się wówczas w sowieckiej strefie wpływów. Jedna z najbardziej symbolicznych chwil w historii wydarzenia nastąpiła w 1983 roku, kiedy na doroczny bankiet Parady Pułaskiego przybył prezydent USA Ronald Reagan. Polska znajdowała się wówczas w centrum międzynarodowej uwagi w związku z sytuacją po stanie wojennym i działalnością Solidarności. Reagan otrzymał podczas spotkania znaczek Solidarności, przypiął go do ubrania i w swoim wystąpieniu mówił o wolności, Polsce oraz wkładzie Amerykanów polskiego pochodzenia w rozwój Stanów Zjednoczonych. W następnych dekadach lista znanych gości rosła. Honorowymi Marszałkami byli m.in. marszałek Senatu Longin Pastusiak w 2004 roku, kard. Stanisław Dziwisz w 2015 roku, Anna Maria Anders w 2016 roku oraz marszałek Senatu Stanisław Karczewski w 2017 roku. Szczególnie ciekawa jest obecność Anny Marii Anders – ponad sześć dekad po tym, jak w nowojorskich obchodach uczestniczył jej ojciec, gen. Władysław Anders. Parada przyciągała nie tylko polityków i duchownych. W 2021 roku Honorowym Marszałkiem została mistrzyni olimpijska Anita Włodarczyk, a rok później jednym

Prezydent Ronald Reagan podczas 47. dorocznego bankietu Parady Pułaskiego w Waldorf-Astorii, 25 września 1983 r. Podczas uroczystości założył przypinkę Solidarności i mówił o wolności Polski oraz wkładzie Polonii w rozwój USA.”

Weekend z PLUSem 39 z gości honorowych była Karolina Bielawska, Miss World 2021. W 2022 roku w wydarzeniu uczestniczyli również przedstawiciele polskiej dyplomacji i samorządów, w tym ambasador RP w USA Marek Magierowski, ambasador RP przy ONZ Krzysztof Szczerski i prezydent Rzeszowa Konrad Fijołek. Kolejny historyczny moment nastąpił w 2023 roku. Andrzej Duda został pierwszym urzędującym prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej, który osobiście wziął udział w nowojorskiej Paradzie Pułaskiego. Razem z Polonią przeszedł Piątą Aleją podczas 86. edycji wydarzenia. Honorowym Marszałkiem tamtej parady był ówczesny minister kultury Piotr Gliński. Także ostatnie edycje pokazują, że Piąta Aleja pozostaje ważnym miejscem spotkania Polski z Polonią. W 2025 roku w uroczystościach uczestniczyli m.in. marszałek Sejmu Szymon Hołownia, komendant główny Policji Marek Boroń oraz prezydent Krakowa Aleksander Miszalski. W tym roku Honorowym Marszałkiem 89. Parady został dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Od Andersa i „Bora” Komorowskiego, przez Ronalda Reagana, po współczesnych przedstawicieli Polski – lista gości pokazuje, że Parada Pułaskiego od dawna jest czymś więcej niż lokalnym polonijnym pochodem. Przez kolejne dekady była również miejscem spotkania Polski i Ameryki oraz wydarzeniem, podczas którego historia obu krajów wielokrotnie przecinała

się na nowojorskiej Piątej Alei. PARADA ZACZYNA SIĘ NA DŁUGO PRZED PIĄTĄ ALEJĄ Dla widza parada trwa kilka godzin. Dla jej uczestników przygotowania potrafią trwać niemal cały rok. Poszczególne polonijne społeczności wybierają własnych marszałków, Miss Polonia i Junior Miss Polonia, organizują bale i uroczystości szarfowania, przygotowują stroje, sztandary oraz własne kontyngenty. Organizatorzy nazywają lokalnych marszałków oraz Miss i Junior Miss Polonia „sercem i duszą” parady. I właśnie w tym tkwi jej wyjątkowość. Piątą Aleją nie idzie jedna anonimowa grupa. Maszerują dziesiątki małych polonijnych społeczności, z których każda przywozi na Manhattan kawałek swojej własnej historii. IWONA KORGA NA CZELE 89. PARADY Wielkim Marszałkiem tegorocznej Parady Pułaskiego została dr Iwona Korga, prezes i dyrektor wykonawcza Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce oraz skarbnik Rady Dyrektorów Polsko-Słowiańskiej Federalnej Unii Kredytowej. Zgodnie z materiałami Komitetu przekazanymi redakcji Honorowym Marszałkiem jest dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej w Polsce. Tegoroczna parada zgromadzi liczne kontyngenty reprezentujące polonijne środowiska z całego

Lech Wałęsa podczas 68. Parady Pułaskiego w Nowym Jorku, 2 października 2005 roku. Były prezydent RP i laureat Pokojowej Nagrody Nobla maszerował Piątą Aleją w tradycyjnej biało-czerwonej szarfie, u boku ówczesnego burmistrza Nowego Jorku Michaela Bloomberga.

regionu. Oficjalna strona wymienia już reprezentacje m.in. Greenpointu, Ridgewood, Borough Park, Ozone Park, Rockaway Beach i Rockland County. Warto również wspomnieć, że jeden z głównych sponsorów wydarzenia, Polsko-Słowiańska Federalna Unia Kredytowa, obchodzi w tym roku 50-lecie działalności. DZIEŃ ZACZNIE SIĘ W KATEDRZE ŚW. PATRYKA Paradowa niedziela rozpocznie się dużo wcześniej niż sam przemarsz. O godz. 9:00 w Katedrze św. Patryka odprawiona zostanie tradycyjna Msza Parady Pułaskiego. Następnie, o 10:30, w 3 West Club odbędzie się Parade Breakfast. A później czas przenieść się na Piątą Aleję. O godz. 12:30 ruszy 89. Parada Pułaskiego. GDZIE NAJLEPIEJ OGLĄDAĆ? Jeśli zależy nam na miejscu bezpośrednio przy barierkach, warto przyjechać do Midtown wcześniej. Przy tak dużej liczbie uczestników nie należy też oczekiwać, że wszystkie kontyngenty zobaczymy tuż po godz. 12:30 – parada trwa przez kilka godzin. Najlepszym rozwiązaniem będzie transport publiczny. W związku z przemarszem trzeba liczyć się z zamknięciami ulic i dużymi utrudnieniami dla samochodów w Midtown. Wyjazd można natomiast łatwo zamienić w całodniową wyprawę do

Nowego Jorku. Katedra św. Patryka znajduje się naprzeciwko Rockefeller Center, niedaleko są Bryant Park i New York Public Library, a spacerując Fifth Avenue na północ, dotrzemy do Central Parku. TRADYCJA, KTÓRA ŁĄCZY POKOLENIA Najbardziej niezwykłe w Paradzie Pułaskiego jest chyba to, że po prawie 90 latach nadal spełnia tę samą rolę. Zmienił się Nowy Jork. Zmieniła się Polonia. Dawne polskie dzielnice nie wyglądają już tak samo, a kolejne pokolenia coraz częściej urodziły się nie nad Wisłą, lecz nad Hudsonem. A jednak w pierwszą niedzielę października rodziny nadal wyciągają z szaf biało-czerwone stroje, dzieci zakładają ludowe kostiumy, szkoły zabierają swoje sztandary, orkiestry przygotowują instrumenty, a kolejne polonijne społeczności jadą na Manhattan. Jedni przychodzą, ponieważ pamiętają Polskę. Inni dlatego, że znają ją przede wszystkim z opowieści rodziców i dziadków. I być może właśnie dlatego warto zobaczyć Paradę Pułaskiego przynajmniej raz na żywo. Bo tego dnia nie trzeba szukać polskich śladów ukrytych gdzieś pomiędzy nowojorskimi budynkami. Polska wychodzi na sam środek jednej z najsłynniejszych ulic świata.

Prezydent RP Andrzej Duda podczas 86. Parady Pułaskiego na Fifth Avenue, 1 października 2023 r. Był pierwszym urzędującym prezydentem Polski, który uczestniczył w nowojorskiej Paradzie Pułaskiego.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

40 Memento mori

Identyfikacja ofiar World Trade Center trwa już ćwierć wieku Minęło 25 lat od zamachów na World Trade Center, a proces identyfikacji ofiar wciąż nie został zakończony. Dzięki coraz bardziej zaawansowanym metodom analizy DNA oraz genealogii genetycznej nawet po dziesięcioleciach udaje się ustalić tożsamość osób, których szczątki odnaleziono na miejscu tragedii. Dla ich rodzin oznacza to długo oczekiwane odpowiedzi, ale także powrót do wydarzeń, które na zawsze zmieniły ich życie. 24 sierpnia 2026 roku zidentyfikowano szczątki kobiety, która zginęła podczas ataków terrorystycznych na World Trade Center 25 lat wcześniej. Była to 1654. ofiara, której tożsamość udało się potwierdzić w toku wieloletnich badań. Wciąż jednak 1099 ofiar pozostaje niezidentyfikowanych. Identyfikacja przeprowadzona w sierpniu była możliwa dzięki zastosowaniu FIGG – Forensic

PLUS 1 października 2026

Investigative Genetic Genealogy, czyli śledczej genealogii genetycznej. Metoda ta łączy analizę DNA z informacjami genealogicznymi. Bazy wykorzystywane w takich badaniach zawierają między innymi dane osób, które dobrowolnie udostępniły swój profil genetyczny. Porównywanie materiału może pozwolić na odnalezienie krewnych, a następnie stworzenie drzewa genealogicznego prowadzącego do ustalenia tożsamości nieznanej osoby. Identyfikacja szczątków z World Trade Center jest wyjątkowo trudna. Materiał biologiczny został narażony na działanie ogromnej temperatury oraz wielu substancji mogących niszczyć DNA – od paliwa lotniczego i oleju napędowego po pleśń, bakterie, światło słoneczne i związki chemiczne znajdujące się w budynkach. Śledczy pracują obecnie przede wszystkim z niewielkimi fragmen-

tami kości. Rozwój technologii sprawia jednak, że materiał, który jeszcze kilka czy kilkanaście lat temu nie pozwalał na uzyskanie odpowiedzi, może zostać ponownie przebadany. Odzyskane po zamachach szczątki znajdują się w specjalnym repozytorium prowadzonym przez nowojorskie Office of Chief Medical Examiner (OCME), zlokalizowanym w kompleksie National September 11 Memorial, w miejscu, gdzie niegdyś stały wieże World Trade Center. Dostęp do obiektu o powierzchni około 230 metrów kwadratowych jest ściśle ograniczony, natomiast zaawansowane badania identyfikacyjne prowadzone są poza nim. Kiedy pojawia się nowe dopasowanie, OCME kontaktuje się z rodziną. Zdarza się, że bliscy jednej ofiary otrzymują takie wiadomości więcej niż raz, ponieważ kolejne odnajdywane fragmenty szczątków mogą być identyfikowane w różnym czasie. Dla tych rodzin żałoba wygląda inaczej. Minęło już ćwierć wieku – 25 lat urodzin, rocznic i świąt,

dorastania dzieci i narodzin wnuków. A mimo to dla wielu bliskich nadal nie nastąpiło pełne pożegnanie. Dlatego pracownicy OCME podkreślają znaczenie empatii w kontaktach z rodzinami. Repozytorium przy miejscu pamięci zawiera tysiące fragmentów ludzkich szczątków. Dla bliskich jest ono czymś więcej niż laboratorium czy miejscem przechowywania materiału do dalszych badań. To miejsce, w którym spoczywa część osób, które kochali. Niektórzy przychodzą tam, aby pobyć w ciszy, inni wciąż czekają na wiadomość, że kolejna identyfikacja przyniosła odpowiedź właśnie ich rodzinie. Historia identyfikacji ofiar 11 września pokazuje, że śmierć nie zawsze przynosi zakończenie. Nie zawsze jest ciało, które można pochować. Nie zawsze odbywa się pogrzeb. Nie zawsze istnieje grób, przy którym można stanąć. Czasem na możliwość takiego pożegnania trzeba czekać całe dziesięciolecia. Izabela Van Tassel

Poradnik sukces 41

Finansowe dziedzictwo dziadków: mądrość, która nigdy się nie starzeje Dzień Babci i Dziadka (Grandparents Day) w Stanach celebruje się tydzień po Labor Day, a w tym roku przypada on na 13 września. Tego dnia warto przypomnieć sobie, że dziadkowie są nie tylko strażnikami wspomnień, ale także strażnikami finansowej mądrości. Mądrości, która nigdy się nie starzeje, choć świat wokół zmienia się szybciej niż kiedykolwiek. W epoce rzeczy jednorazowego użytku, fast fashion, zabawek kupowanych na kilogramy i wyrzucanych po tygodniu, lekcje dziadków brzmią jak głos z innego świata. A jednak to właśnie te lekcje są dziś najbardziej potrzebne, bo dziadkowie pamiętają czasy prawdziwego ubóstwa i prawdziwych wyrzeczeń. Czasy, gdy jadło się tylko to, co samemu wyhodowało się na farmie. Czasy, gdy niczego się nie marnowało, bo każdy drobiazg był zbyt cenny.

Pokolenie, które budowało majątek w ciszy

nie pokazuje się na Instagramie. Ale trwa.

Lekcja, która nie starzeje się nigdy „Nie marnuj”. To najważniejsza lekcja dziadków, która w dzisiejszym świecie brzmi jak rewolucja. Dziadkowie pamiętają czasy, gdy nic nie było pewne. Gdy jedzenie zdobywało się z trudem. Gdy ubrania nosiło się tak długo, aż nie dało się ich już naprawić. Gdy zabawki robiło się z patyków, sznurka i wyobraźni. Gdy każdy kawałek chleba miał wartość. Gdy nic się nie wyrzucało, bo wszystko mogło się jeszcze przydać. Dziś żyjemy w świecie nadmiaru. W świecie rzeczy jednorazowych. W świecie, w którym dzieci mają po sto zabawek, a i tak nudzą się po pięciu minutach. W świecie, gdzie ubrania kupuje się na sezon, a potem wyrzuca. W świecie, gdzie jedzenie marnuje się w ilościach, które dziadkom nie mieszczą się w głowie. Lekcja dziadków i babć jest prosta: nie marnuj, nie wyrzucaj, nie kupuj bez potrzeby. Szanuj to, co masz, bo szacunek do rzeczy jest szacunkiem do pracy, a szacunek do pracy jest szacunkiem do życia.

bezpieczeństwu, zdrowiu, przyszłości. Nie służą pokazowi, ani porównywaniu się z innymi. Trzecia lekcja to unikanie długów. „Mądry zwyczaj: nie pożyczaj”, mówią dziadek i babcia. Dla nich dług nie jest narzędziem, lecz zagrożeniem. Jest czymś, co odbiera wolność. Dlatego żyli bez kredytów, bez kart, bez pożyczek. I dlatego tak wielu z nich ma dziś majątek, który powstał nie dzięki ryzyku, ale dzięki ostrożności. Czwarta lekcja to wdzięczność. Dziadkowie potrafią cieszyć się tym, co mają. Nie gonią za nowościami, nie porównują się z sąsiadami. Nie potrzebują więcej, żeby czuć się dobrze. To jest lekcja, której młodsze pokolenia potrzebują bardziej niż kiedykolwiek.

oceniać czy porównywać, lecz po to, żeby zrozumieć. Po to, żeby nauczyć się czegoś, czego nie ma w podręcznikach. Można zapytać: jak wyglądała twoja pierwsza praca w Ameryce. Co było dla ciebie najważniejsze w oszczędzaniu? Jakie decyzje finansowe uważasz za najlepsze? Jakie błędy chciałbyś, żebyśmy my uniknęli? Co chciałbyś, żebyśmy przekazali dalej wnukom? Te rozmowy są bezcenne. Nie tylko dlatego, że uczą finansów. Uczą historii, pokory, wdzięczności. Uczą tego, że majątek nie jest tylko liczbą na koncie. Jest historią życia.

Najważniejsza myśl na koniec

Finansowe dziedzictwo dziadków nie polega na tym, ile zostawią w spadku, lecz na tym, ile zostawili w naszych głowach. Ich lekcje są jak stare monety. Nie błyszczą, ale mają wartość. Nie są modne, ale są trwałe. Nie są głośne, ale są prawdziwe. W Grandparents Day warto zatrzymać się na chwilę i pomyśleć, że dziadkowie są jak kompas. Nie Dlaczego mądrość prowadzą nas do szybkiego zysku. Prowadzą nas do stabilności, do dziadków jest dziś bezpieczeństwa, do mądrości, która tak cenna nigdy się nie starzeje. Elżbieta Baumgartner Współczesny świat finansów jest szybki, głośny i pełen pokus. Reklamy mówią: kup teraz, zapłać Elżbieta Baumgartner jest później. Banki mówią: weź kredyt, autorką wielu książek-poradnizasługujesz na to. Media mówią: ków. Jej najnowsza książka to „Jak jeśli nie masz najnowszego tele- inwestować pieniądze bez stresu i fonu, jesteś w tyle. A dziadkowie ich nie stracić”, dostępna w wersji mówią: poczekaj, zastanów się. elektronicznej na witrynie PoradLekcje, które dziadkowie Czy naprawdę tego potrzebujesz? nika Sukces, www.PoradnikSukces. przekazują mimochodem Czy to jest warte twojego spokoju? com, poczta@poradniksukces.com, Dziadkowie nie uczą finansów Ich głos jest jak hamulec w świecie, 1-718-224-3492. wykładami. Uczą przykładem. Ich który pędzi bez opamiętania. I włalekcje są proste, ale mają w sobie śnie dlatego jest tak ważny. siłę, której nie da się przecenić. Dziadkowie uczą, że stabilność „Jak inwestować jest ważniejsza niż błysk. Że bezpiepieniądze bez stresu Pierwsza lekcja to cierpliwość. czeństwo jest ważniejsze niż pokaz. i ich nie stracić” Dziadek, który odkładał pienią- Że majątek buduje się nie przez Najnowsza książka Elżbiety Baumgartner dze przez trzydzieści lat, wie, że wielkie decyzje, ale przez małe, omawia następujące tematy: Pierwsze kroki na giełdzie. Ryzyko w inwestowaniu i jak mu powtarzalne wybory. Że pieniądze majątek nie powstaje z błysku, podołać. Jak ustawić swój portfel. są ważne, ale nie najważniejsze. Inwestycyjne narzędzia stateczne i agresywne. lecz z konsekwencji. Z małych Najważniejsze jest to, co pieniądze Inwestor, trader czy spekulant? Inwestycyjne strategie bez stresu na autopilocie. Droga do kroków, z wyborów, które nie są mogą chronić: zdrowie, rodzinę, miliona. Ile potrzebujesz, by starczyło na resztę dom, przyszłość. życia. Konta inwestycyjne uprzywilejowane spektakularne, ale są mądre.

Dziadkowie Polonii to pokolenie, które nie miało łatwego startu. Wielu z nich przyjechało do Ameryki z jedną walizką, z kilkoma dolarami, z nadzieją, że tu uda się zbudować życie, którego nie dało się zbudować w Polsce. Pracowali ciężko, często po godzinach, czasem na kilka etatów. Ich filozofia była prosta. Wydawaj mniej, niż zarabiasz. Oszczędzaj na czarną godzinę. Nie kupuj rzeczy, których nie potrzebujesz. Nie zadłużaj się na zachcianki. Nie pokazuj majątku, bo majątek lubi ciszę. To nie była bieda, lecz strategia przetrwania, która z czasem stała się strategią budowania majątku. Wiele lat później okazało się, że strategia dziadków działała lepiej niż niejedna nowoczesna metoda inwestowania. Dziadkowie, którzy całe życie żyli skromnie, często mają Druga lekcja to odpowiedzialdziś domy warte setki tysięcy dolaność. Dziadkowie wiedzą, że rów, oszczędności, a nawet inwepieniądze są narzędziem, nie stycje, o których nikt w rodzinie nie celem. Mają służyć rodzinie, wiedział. To jest finansowe dziedzictwo, które nie krzyczy, nie błyszczy,

Finansowe dziedzictwo, które warto pielęgnować Grandparents Day to idealny moment, żeby zapytać dziadków o ich życiową drogę. Nie po to, żeby

podatkowo. Kiedy zero podatków od zysków. Pułapki na giełdzie. Jak zabezpieczyć rodzinę. Konta dla dzieci: co zyskasz, co stracisz. Jak przekazać dorobek najbliższym i uniknąć podatków. Kiedy zostawienie wszystkiego małżonkowi nie jest bezpieczne. Książka w wersji elektronicznej (PDF) jest dostępna na sieci w witrynie

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

42 Rozrywka Rozwiązanie krzyżówki prześlij do nas e-mailem na adres ogloszenia@tygodnikplus.com lub na nasz adres pocztowy P.O. Box 18761 Sarasota FL 34231 wraz z podaniem imienia, nazwiska i dokładnego adresu. Wszystkie prawidłowe rozwiązania przesłane do dnia 8.10.26r. wezmą udział w losowaniu nagrody. Dane laureata obecnej krzyżówki zamieścimy na naszej stronie w dniu 15.10.26r. Nadesłanie przez Czytelnika rozwiązania krzyżówki oznacza, iż wyraża on zgodę na opublikowanie imienia, nazwiska oraz miejsca zamieszkania na liście laureatów. Rozwiązania prosimy przysyłać tylko raz. Duplikaty będą kasowane.

SPONSOREM NAGRODY JEST:

NAGRODA TYGODNIA:

Za prawidłowe rozwiązanie krzyżówki z nr 38 (945) nagrodę wylosowała Pani Jolanta Buczek z Trenton. Gratulujemy! Hasło: „Nadzieja karmi ale nie tuczy“

PLUS 1 października 2026

REKLAMA

Grace S. Nehrebecki ROZLICZENIA PODATKOWE

• rozliczenia elektroniczne dla osób indywiduanych • rozliczenia firm – LLC, spółki i korporacje

Prowadzenie księgowości dla firm Payroll – podatki dla pracowników Tel: 973-472-7722 Fax: 973-472-7077 nehrebeckigs@outlook.com 1033 Broad Street, Cilfton, NJ 07013

Mówimy

po polsku

Elżbieta Fruchtman Tłumacz – notariusz

1(201) 725 2067

elizabethfruchtman@yahoo.com

• Apostille • Podania w języku polskim i angielskim EMERYTURY, DISABILITY I OBYWATELSTO PO POLSKU Wiele usług telefonicznie Jestem Notary Public potwierdzam tożsamość osoby składającej podpisy łacznie z klauzulą apostille, przygotowuję upoważnienia, odwołania, pełnomocnictwa z klauzulą apostille lub bez w języku polskim zgodnie z obowiązującymi w Polsce wymaganiami prawnymi. Ponadto Jestem licencjonowanym instruktorem różnych rodzajów Yogi. Zapraszam!

EMERYTURA

UBEZPIECZENIE

JACEK FRUCHTMAN PROWADZĘ BIURO W POLSCE •

POMAGAM W UBIEGANIU SIĘ O EMERYTURĘ Z ZUS I UBEZPIECZENIE NFZ

•

DZIĘKI ZNIESIENIU PRZEZ KONGRES USA KLAUZULI „WINDFALL ELIMINATION” MOŻNA JUŻ BEZ KONSEKWENCJI PODATKOWYCH WYBRAĆ KRAJ I BANK, GDZIE BĘDA WYPŁACANE ŚWIADCZENIA

•

NIE MA KONIECZNOŚCI PRZYJAZDU DO POLSKI

•

OSOBIŚCIE REPREZENTUJĘ PAŃSTWA W ODDZIAŁACH ZUS

•

SKUTECZNIE ODSZUKUJĘ ZAŚWIADCZENIA O ZATRUDNIENIU I ZAROBKACH – „KAPITAŁ POCZĄTKOWY”

•

POMAGAM W ROZWIĄZYWANIU JUŻ ISTNIEJĄCYCH PROBLEMÓW Z ZUS

ADRES: UL. OKRZEI 21B/7 81-733 SOPOT

KONTAKT: TEL. +48 500-553-465 MESSENGER, FACETIME, WHATSAPP jacekfruchtman55@gmail.com

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

44 Zdrowie

POSIŁKI Z RODZINĄ DZIAŁAJĄ NA DZIECI JAK PARASOL OCHRONNY

Tam, gdzie rodziny jedzą razem posiłki, głębokie kryzysy i uzależnienia zdarzają się rzadziej. Wieloletnie badania socjologiczne i medyczne wykazują, że wspólne śniadania, obiady czy kolacje działają jak naturalny bufor ochronny przed zachowaniami ryzykownymi. Kiedyś rodzinne obiady były normą: tata wracał z pracy, mama przygotowywała jedzenie, a dzieci wiedziały, że lepiej się nie spóźniać. Nikt nie nazywał tego rytuałem. Tak po prostu było. Z czasem ten rytm zaczął zanikać pod naporem współczesnego tempa życia. Tradycyjny model, w którym cała rodzina spotykała się o stałej porze przy jednym stole, ustąpił miejsca elastyczności, ale też chaosowi.

PLUS 1 października 2026

Obecnie jedynie 46 proc. polskich rodzin spożywa wspólne posiłki codziennie. Raz w tygodniu wspólne jedzenie deklaruje niemal 90 proc. Polaków. Tymczasem wspólne posiłki trudno przecenić – i nie chodzi tylko o zaspokajanie głodu. W trakcie wspólnego jedzenia dbamy o dobre relacje, wzmacniamy więzi społeczne i poczucie przynależności. A to nie wszystko. Regularne obiady czy kolacje rodzinne są silnie powiązane z bogatszym słownictwem u maluchów i lepszymi wynikami w nauce. Wspólny posiłek to też naturalny moment na odłączenie się od ekranów i pracy. Rozmowa i śmiech przy stole obniżają poziom kortyzolu (hormonu stresu), pomaga oderwać się

od codziennych zmartwień i uczy celebrować chwilę. Są także zdrowotne korzyści wspólnych posiłków. WSPÓLNE POSIŁKI CHRONIĄ PRZED NAŁOGAMI Z badań naukowców z National Center on Addiction and Substance Abuse (CASA) działającego przy Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku wynika, że nastolatki, które regularnie jadły posiłki z rodziną (pięć lub więcej razy w tygodniu), rzadziej sięgały po alkohol, papierosy i narkotyki. Naukowcy wskazują na kilka kluczowych

Zdrowie 45 mechanizmów. Regularne spotkania przy stole dają rodzicom szansę na bieżąco obserwować emocje, humor i zachowanie dziecka. Łatwiej wtedy zauważyć pierwsze sygnały, że dzieje się coś złego. Same nastolatki deklarują zresztą, że to właśnie przy stole najczęściej rozmawiają o swoich problemach – a to zmniejsza poczucie osamotnienia, które często pcha młodych ludzi w stronę używek. Poza tym czas spędzony razem buduje w dziecku silne poczucie własnej wartości i przynależności. Nastolatki, które czują silną więź z rodziną mają mniejszą potrzebę szukania akceptacji w grupach rówieśniczych o charakterze ryzykownym. Do tego rutyna, jaką tworzą wspólne spotkania przy stole, daje dzieciom poczucie stabilizacji i bezpieczeństwa, co jest kluczowe w pełnym zawirowań wieku dorastania. PRZY WSPÓLNYM STOLE MNIEJ ZABURZEŃ ODŻYWIANIA To nie wszystko. Project EAT (Eating and Activity in Teens and Young Adults), prowadzony przez naukowców z Uniwersytetu Minnesoty wykazał, że regularne rodzinne posiłki wiązały się z lepszą jakością diety i mniejszym ryzykiem zaburzeń odżywiania (niezdrowe praktyki kontroli masy ciała i objadanie się). W badaniu Project EAT częstość występowania skrajnych zachowań kontroli masy ciała (samoczynne wymiotowanie i stosowanie środków przeczyszczających, tabletek odchudzających lub leków moczopędnych) wzrosła z 14,5 proc. do 23,9 proc. wśród uczestniczek w okresie 5 lat, w miarę jak przechodziły one ze średniego do późnego okresu dojrzewania. Zaburzenia odżywiania są powiązane z szeregiem szkodliwych konsekwencji behawioralnych, fizycznych i psychologicznych, w tym gorszą jakością diety, przyrostem masy ciała i wystąpieniem otyłości,

objawami depresji oraz wystąpieniem zaburzeń odżywiania. Naukowcy sugerują potencjalną rola rodzinnych posiłków jako czynnika ochronnego przed zaburzonymi zachowaniami żywieniowymi. Zgodnie z wynikami badań nastolatki, szczególnie dziewczęta, które zgłaszają częstsze rodzinne posiłki, rzadziej angażują się w zaburzone zachowania żywieniowe. W retrospektywnym badaniu studentek częstotliwość rodzinnych posiłków w dzieciństwie była odwrotnie skorelowana z objawami bulimii, nawet po uwzględnieniu kilku miar dynamiki rodziny. Ponadto w wywiadach przeprowadzonych z nastoletnimi dziewczętami z cukrzycą typu 1 i ich rodzicami regularne rodzinne posiłki wyłoniły się jako jeden z głównych czynników ochronnych przed niezdrowymi praktykami kontroli masy ciała. OD JEDZENIA WAŻNIEJSZE RELACJE W tm miejscu nie sposób nie wspomnieć o dr Anne Fishel z Harvard Medical School, która spopularyzowała wiedzę na temat tego, dlaczego ten prosty rodzinny rytuał ma tak duże znaczenie. Opracowała ona program społeczno-edukacyjnego o nazwie The Family Dinner Project, który pokazuje rodzinom, jak wykorzystywać

wspólne posiłki do budowania więzi i wzmacniania relacji. W ramach projektu organizowane są warsztaty i wydarzenia lokalne (m.in. wspólne kolacje dla rodzin organizowane w szkołach) oraz udostępniane są bezpłatne materiały edukacyjne. Zdaniem Fishel wcale nie chodzi o przygotowywanie wykwintnych dań – liczy się sam fakt zjedzenia czegoś razem. Rodzinny posiłek to przede wszystkim przestrzeń do rozmowy. Jednak – co ważne – podstawą jest odłożenie telefonów i wyłączenie telewizora. Liczy się też atmosfera przy posiłku – drobne żarty, opowieści o tym co zdarzyło się w ciągu dnia lub wspominanie historii z przeszłości – sprawia, że dzieci kojarzą wspólne chwile z pozytywnymi emocjami i wzmacniają więź, a taka atmosfera pomaga rozładować napięcie i obniża poziom stresu. Warto jednak zaznaczyć, że wspólne posiłki to nie panaceum na wszelkie trudności wychowawcze czy rodzinne kryzysy. Nie chodzi też o presję, by bez względu na wszystko codziennie o tej samej porze zasiadać do obiadu. Chodzi raczej o świadome tworzenie przestrzeni do kontaktu, rozmowy i budowania relacji. Źródło: zdrowie.pap.pl

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

46 Ogłoszenia drobne DO WYNAJĘCIA Do wynajęcia od zaraz 5 pokojowe mieszkanie na drugim piętrze w Bloomfield NJ, w czterorodzinnym domu. Pralka i suszarka na miejscu. $1900. Tel: 862-220-2411

Do wynajęcia apartament: 2 sypialnie, salon z jadalnią i kuchnia. Parter, 31 Sherman Pl., Clifton, NJ. $2,000 + depozyt. Preferowane osoby bez małych dzieci i zwierząt. Tel. 973-340-1072.

DAM PRACĘ Looking for someone compassionate and reliable for 63-year-old woman in Monmouth County, NJ, who is fairly independent, needs some support with tasks, including dressing, bathing, and meal preparation, prefer live in position. Tel.: (732)598-3257

Seeking medical secretary for a pediatric office in Wallington NJ. Non smoking and legal documents are necessary. Please send your resume to primecarepediatricspc@gmail. com

PRACOWNIK TERENOWY PEŁNY ETAT • PÓŁNOCNE NEW JERSEY • OD ZARAZ

Profesjonalna firma zajmująca się konserwacją podłóg poszukuje pracownika terenowego.

ZAKRES PRACY Czyszczenie i konserwacja różnego rodzaju powierzchni podłogowych. Doświadczenie mile widziane, ale niewymagane. ZADZWOŃ

(201) 300-9905

PLUS 1 października 2026

OFERUJEMY • konkurencyjne wynagrodzenie • premię • rozwój zawodowy • pracę na pełny etat

NAPISZ

info@pkrestoration.com

REKLAMA

NASZE USŁUGI Podstawowa opieka zdrowotna i medycyna rodzinna • Lekarze z certyfikacją specjalistyczną • Profilaktyka chorób oraz szczepienia ochronne • Dostęp do najnowszych osiągnięć medycyny • Skuteczny system kierowania do lekarzy specjalistów • Kompleksowa opieka nad pacjentem

Nefrologia • Kontrola i leczenie nadciśnienia tętniczego • Profilaktyka oraz leczenie chorób nerek • Zapobieganie konieczności dializoterapii • Leczenie nerkozastępcze (dializoterapia) Dr. Louis Perdomo, MD

ZAANGAŻOWANI W PROFILAKTYKĘ I SKUTECZNE LECZENIE

221 West Grand Ave | Montvale, NJ 07645 PCNMD.COM Telefon: (201) 746-9333 | Fax: (201) 746-9335 Dołącz do listy pacjentów Dr. Gabrieli Zadzwoń lub napisz: PCNmedicalgroup@gmail.com

PRIMARY CARE AND NEPHROLOGY

MD KORU

Medycyna Estetyczna & Wellness

Gdzie nauka spotyka piękno Zadbaj o swój wygląd i samopoczucie w nowoczesnym gabinecie prowadzonym przez doświadczoną specjalistkę: Dorota Mironiuk, MSN, APN, AGNP-C Oferujemy szeroki zakres zabiegów estetycznych i terapii zdrowotnych dla kobiet i mężczyzn: Medycyna estetyczna: • Botox®, Dysport®, Jeuveau®, Daxxify® • Wypełniacze (Restylane®, Juvederm®, Versa®, RHA®) • Sculptra®, Radiesse® • Modelowanie twarzy i redukcja tkanki tłuszczowej (Kybella®) • Zabiegi PRP / PRF / EZ Gel

Wellness & zdrowie: • Terapia hormonalna (BHRT) dla kobiet i mężczyzn • Kroplówki witaminowe IV • Zastrzyki: witamina D, B12 • Programy odchudzania • Medycyna funkcjonalna • PRP na włosy i skórę

Zabiegi na twarz i ciało: • Mikronakłuwanie (z PRP) • DiamondGlow Facial • IPL – fotoodmładzanie • Laser CO2 (CoolPeel) • Morpheus8 – twarz, szyja i ciało • Modelowanie twarzy (żwacze, „gummy smile”) • Rozpuszczanie wypełniaczy

Tel. 201-300-0255 3699 Route 46, Parsippany, NJ 07054

Zadzwoń i umów wizytę już dziś:

Oferta specjalna dla nowych pacjentów:

$50 ZNIŻKI

przy wydatku powyżej $200

Twoje piękno. Twoje zdrowie. Nasza wiedza.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com