Issuu

T YG O D N I K W N E W J E R S E Y I P E N S Y LWA N I I 27 sierpnia 2026

nr 35 (942)

August 27, 2026

DO NEW JERSEY, NEW YORK, CONNECTICUT, PENNSYLVANIA Teraz możesz zamówić nasze słynne domowe potrawy z dostawą bezpośrednio do Ciebie. Wystarczy tylko wybrać adres, datę i godzinę na naszej stronie internetowej!

ZAMÓW ONLINE: CATERING.PIAST.COM

(973) 340-4722 P I A S T M E AT S & P R O V I S I O N S , I N C . 8 0 0 R I V E R D R . G A R F I E L D , N J 0 7 0 2 6

• • •

•

• Ą

REKLAMA

Lekarz Medycyny

Małgorzata Komza, MD 17 Sylvan Street, Suite 103 B, Rutherford,NJ Tel: (201) 691 7110 www.KomzaMD.com

Ewaluacja i leczenie • uzależnień • chorób psychicznych • problemów emocjonalnych u dzieci młodzieży i dorosłych • depresja • stany lękowe • nerwice • bezsenność • psychoza • ADHD • OCD Uzależnienia od: alkoholu, benzodiazepin, heroiny/painkillers Dr Komza jest certyﬁkowana w leczeniu uzależnień od heroiny i innych opiatów za pomocą leku SUBOXONE

Ewa Czyzewski, M.D. Internal Medicine

Dariusz Nowak, M.D. Robert Czyzewski, M.D. Kathrin Serrao, M.D. Endocrinology Nephrology Endocrinology

Edyta Kolbusz, APN Internal Medicine

LINDEN MEDICAL GROUP @ CLIFTON

Anna Burdzy, PA-C Endocrinology

AMERICAN BOARD-CERTIFIED PHYSICIANS SPECIALIZING IN INTERNAL MEDICINE, ENDOCRINOLOGY, NEPHROLOGY & HYPERTENSION CHOROBY WEWNĘTRZNE • NADCIŚNIENIE • SZCZEPIENIA • LECZENIE POWYPADKOWE SCHORZENIA REUMATYCZNE • CUKRZYCA • LECZENIE NADWAGI • USG I BIOPSJE TARCZYCY • LECZENIE NIEWYDOLNOŚCI SEKSUALNEJ • CHOROBY NEREK I DRÓG MOCZOWYCH • DIALIZY • BADANIA IMIGRACYJNE • OPIEKA PO PRZESZCZEPACH NEREK I WĄTROBY

Nasi lekarze pomagają pacjentom w NJ, NY, PA i CT od 1999 roku, zapewniając najlepszą opiekę medyczną, profesionalizm i plan na lepsze jutro. Jesteśmy otwarci w 3 gabinetach od pon. do soboty. Nasz miły personel udziela odpowiedzi na wszystkie pytania w zakresie zdrowotnym. 1033 CLIFTON AVE, SUITE 108 in CLIFTON Tel: 973-577-1995 (WSZYSCY LEKARZE) 515 N. WOOD AVE, SUITE 201 in LINDEN Tel: 908-934-0091 (DR. NOWAK i DR. SERRAO) 515 N. WOOD AVE, SUITE 302 in LINDEN Tel: 908-925-3300 (DRS. CZYZEWSCY i EDYTA KOLBUSZ)

PLUS 27 sierpnia 2026

Manager Bogusia Foti z długoletnim doświadczeniem, odpowie na pytania związane z rachunkowością, wyborem ubezpieczenia, czy renty inwalidzkiej.

REKLAMA

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

6 Aktualności

Floryda „dziękuje” Nowemu Jorkowi za nowych mieszkańców i biznes.

strony oraz niższe podatki i większy Amerykanie mogą nacisk na sektor prywatny z drugiej. głosować… przeprowadzką

Prowokacyjna kampania na Times Square

Mamdani w centrum politycznej prowokacji

Na jednym z najbardziej rozpoznawalnych skrzyżowań świata pojawiła się reklama, która trudno uznać za zwykłą promocję Florydy. Florida Chamber of Commerce wykorzystała billboard na Times Square, aby w przewrotny sposób „podziękować” burmistrzowi Nowego Jorku Zohranowi Mamdaniemu za politykę, która – zdaniem organizacji – pomaga Słonecznemu Stanowi przyciągać kolejnych mieszkańców, przedsiębiorców i inwestycje. Na ogromnej reklamie umieszczonej przy Broadway i West 43rd Street znalazło się hasło „Thanks for the jobs!”, czyli „Dzięki za miejsca pracy!”. Mamdani został natomiast ironicznie nazwany przez organizację „Economic Developer of the Year”. Billboard jest elementem szerszej kampanii„Free Enterprise Florida”, za pomocą której przedstawiciele florydzkiego biznesu chcą promować stan jako miejsce przyjazne przedsiębiorcom – z niższymi podatkami, mniejszą liczbą regulacji i gospodarką opartą na prywatnej przedsiębiorczości.

godzinie. Dla porównania Nowy Jork ma w tym samym czasie tracić Wybór Zohrana Mamdaniego około 1,1 mln dolarów. jako bohatera reklamy nie jest przypadkowy. Florida Chamber przedOrganizacja wskazuje również stawia jego politykę jako przykład na różnicę w migracji ludności. kierunku gospodarczego, przed Według przedstawionych przez nią którym organizacja chce ostrzegać. wyliczeń Florydzie przybywa netto średnio około 551 mieszkańców Wilson uważa, że zwiększanie dziennie, podczas gdy Nowy Jork obciążeń dla mieszkańców i przedtraci około 115 osób każdego dnia. siębiorców może przynosić skutek odwrotny do zamierzonego. Jeżeli Te liczby są jednym z głównych prowadzenie firmy lub utrzymanie argumentów kampanii, która przed- gospodarstwa domowego staje stawia migrację między stanami się zbyt kosztowne, ludzie mogą jako coś więcej niż przeprowadzkę w po prostu przenieść się tam, gdzie poszukiwaniu słońca i cieplejszego warunki są dla nich korzystniejsze. klimatu. Zdaniem jej autorów coraz większą rolę odgrywają podatki, Właśnie na tym założeniu opiera koszty prowadzenia działalności się prowokacyjne „podziękowanie” oraz ogólne warunki gospodarcze. widoczne na Times Square: jeśli polityka Nowego Jorku skłania przedsiębiorców i mieszkańców do wyjazdu, Dwa zupełnie różne modele Floryda jest gotowa ich przyjąć. Florida Chamber wykorzystuje billboard przede wszystkim do pokazania kontrastu pomiędzy dwoma podejściami do gospodarki.

Mark Wilson argumentuje, że w ciągu ostatnich 15 lat Floryda ponad 50 razy obniżała różnego rodzaju podatki, a mimo to wpływy Nowy Jork traci, do stanowej kasy rosły. Według organizacji jest to efekt szybkiego Floryda zyskuje? wzrostu gospodarczego, napływu Florida Chamber of Commerce mieszkańców oraz rozwoju przednie ukrywa, że kampania jest odpo- siębiorstw, które poszerzają bazę wiedzią na trwającą od lat migrację podatkową. mieszkańców i kapitału pomiędzy Gospodarka Florydy ma obecnie stanami. Floryda jest jednym z głównych kierunków przeprowadzek osiągać wartość około 1,8 biliona osób opuszczających północno- dolarów. -wschodnią część kraju, w tym Nowy Jork. Izba zwraca również uwagę na skalę wydatków publicznych. Prezes organizacji Mark Wilson Według danych prezentowanych w przekonuje, że wraz z nowymi kampanii budżet stanu Nowy Jork mieszkańcami na południe przeno- jest ponad dwukrotnie większy od szą się również przedsiębiorstwa, budżetu Florydy. Co więcej, sam inwestycje, miejsca pracy i dochody budżet miasta Nowy Jork ma przepodlegające opodatkowaniu. wyższać wydatki całego stanu Floryda o ponad 8 mld dolarów. Według danych przywoływanych przez Florida Chamber, Słoneczny Dla autorów kampanii jest to Stan ma zyskiwać netto około 2,4 dowód na dwie konkurujące ze sobą mln dolarów dochodu podlega- filozofie: większą rolę administracji i jącego opodatkowaniu w każdej wyższe wydatki publiczne z jednej

PLUS 27 sierpnia 2026

Za kampanią kryje się ciekawsze zjawisko charakterystyczne dla Stanów Zjednoczonych. Pięćdziesiąt stanów oznacza pięćdziesiąt różnych systemów podatkowych, regulacji i modeli prowadzenia polityki gospodarczej. Mieszkańcy oraz przedsiębiorcy mają więc możliwość „głosowania nogami” i przeniesienia się do miejsca oferującego bardziej odpowiadające im warunki. Floryda od lat wykorzystuje ten argument w swojej promocji. Brak stanowego podatku dochodowego od osób fizycznych, klimat sprzyjający biznesowi i szybko rosnąca populacja stały się ważną częścią wizerunku stanu.

Dla Polonii temat jest szczególnie interesujący. Migrację z Nowego Jorku, New Jersey i innych północnych stanów na Florydę coraz wyraźniej widać również w polsko-amerykańskiej społeczności. Wraz z rodzinami przeprowadzają się przedsiębiorcy, powstają nowe polNowojorski ratusz nie zgadza się skie biznesy, organizacje i inicjatywy jednak z takim obrazem sytuacji. społeczne. Administracja Mamdaniego odrzuciła argumentację Florida Chamber, wskazując, że wskaźniki gospodar- Gospodarcza rywalizacja cze miasta pozostają bardzo dobre. dopiero się rozkręca Florida Chamber przekonuje, że jej celem nie jest udowodnienie, że sukces jednego stanu musi oznaczać porażkę drugiego. Poszczególne Billboard może przyciągać stany mają raczej pełnić rolę swouwagę ze względu na zaczepne istych laboratoriów, w których testohasło, ale stojąca za nim kampania wane są różne pomysły na podatki, ma znacznie szerszy cel. regulacje, wydatki publiczne i wspieranie przedsiębiorczości. Florida Chamber of Commerce chce rozpocząć ogólnokrajową dysW roku 250-lecia Stanów Zjednokusję o tym, dlaczego jedne stany czonych organizacja chce wykorzyprzyciągają mieszkańców i przedsię- stać kampanię do promocji wolnej biorstwa, podczas gdy inne mierzą przedsiębiorczości jako sposobu na się z ich odpływem. przyspieszenie wzrostu gospodarczego kraju powyżej 3 proc. Dlatego Times Square ma być dopiero pierwszym etapem Billboard na Times Square jest akcji. Mark Wilson zapowiada, że więc czymś więcej niż politycznym podobna uwaga może zostać skie- żartem wymierzonym w burmirowana w stronę Chicago, Kalifornii strza Nowego Jorku. To efekt coraz oraz Minneapolis. Organizacja chce ostrzejszej konkurencji między amezestawiać stosowaną tam politykę rykańskimi stanami o ludzi, firmy, gospodarczą z rozwiązaniami obo- miejsca pracy i pieniądze. A Floryda wiązującymi na Florydzie. daje jasno do zrozumienia, że w tej rywalizacji zamierza być wyjątkowo agresywnym graczem.

To nie tylko spór Nowy Jork–Floryda

REKLAMA

JEDYNE W NEW JERSEY

CENTRUM MEDYCYNY OGÓLNEJ I GERIATRYCZNEJ

Roland Łosoś, MD

LEKARZ MÓWI PO POLSKU

specjalista chorób wewnętrznych i geriatrii ◆ porady i leczenie dla osób z różnych grup

wiekowych

◆ wizyta/konsultacja tego samego dnia ◆ badania laboratoryjne i diagnostyczne,

takie jak sonograf tarczycy, narządów jamy brzusznej, ECHO serca, badania naczyń krwionośnych na miejscu ◆ wizyty domowe u osób obłożnie chorych ◆ zabiegi „małej chirurgii” i dermatologiczne, punkcja zmian skórnych Lekarz posiada uprawnienia w większości lokalnych szpitali

Mówimy po polsku, angielsku, rosyjsku, hiszpańsku

155 Park Ave., Suite 206, Lyndhurst, NJ 07071

Tel.: (201) 933-4700

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

8 Aktualności

Newark inwestuje w bezpieczeństwo

Nowy radar pomoże kontrolerom śledzić ruch na lotnisku

Na jednym z najbardziej ruchliwych lotnisk w regionie Nowego Jorku pojawia się nowa technologia, która ma ograniczyć ryzyko niebezpiecznych zdarzeń na pasach startowych. Federalna Administracja Lotnictwa (FAA) wdraża na Newark Liberty International Airport nowoczesny radar pozwalający kontrolerom dokładniej obserwować samoloty oraz pojazdy poruszające się po płycie lotniska – również nocą i przy ograniczonej widoczności. System Surface Movement Radar Model 4 (SMR-4) zastąpi urządzenia wykorzystywane od około trzech dekad. Modernizacja Newark jest częścią znacznie większego federalnego programu unowocześniania infrastruktury kontroli ruchu lotniczego w Stanach Zjednoczonych.

Trzydziestoletnia technologia odchodzi na emeryturę Na dużym lotnisku bezpieczeństwo nie kończy się w chwili, gdy samolot dotknie kołami pasa. Równie ważne jest kontrolowanie tego, co dzieje się na ziemi – podczas kołowania, przekraczania pasów startowych, przemieszczania pojazdów technicznych czy przygotowania maszyn do kolejnego lotu. Nowy SMR-4 ma zapewniać kontrolerom znacznie dokładniejszy obraz tej sytuacji. Radar wykrywa poruszające się po powierzchni lotniska samoloty i pojazdy, a także maszyny znajdujące się na końcowym etapie podejścia do lądowania.

PLUS 27 sierpnia 2026

Według administratora FAA Bryana Bedforda urządzenie zainstalowane w Newark jest piątym radarem tego typu wdrożonym dotychczas w kraju. Plany są jednak znacznie większe. FAA zamierza rozmieścić łącznie 53 nowe radary na 44 najbardziej ruchliwych amerykańskich lotniskach. Modernizacja stała się konieczna również z bardzo praktycznego powodu. Dotychczasowe systemy mają około 30 lat, a zdobywanie części zamiennych i utrzymywanie ich w sprawności jest coraz trudniejsze. Niektóre elementy nie są już produkowane, przez co naprawa starej infrastruktury staje się bardziej skomplikowana i kosztowna.

Bezpieczeństwo również we mgle i podczas ulewy Jedną z największych zalet nowego systemu ma być możliwość dokładnego śledzenia ruchu niezależnie od tego, co kontroler widzi z okien wieży. Przy dobrej pogodzie obserwacja płyty lotniska jest stosunkowo łatwa. Sytuacja zmienia się jednak nocą, podczas intensywnych opadów, mgły lub innych warunków ograniczających widoczność. W takich momentach SMR-4 ma pełnić rolę dodatkowych„oczu” kontrolera. Nawet jeśli z wieży trudno dostrzec konkretny samolot lub pojazd, jego położenie pozostanie widoczne na ekranie radarowym. Sekretarz transportu Sean Duffy podkreśla, że takie rozwiązanie zwiększa nie tylko bezpieczeń-

stwo, lecz także odporność całego lerom informacji potrzebnych do systemu zarządzania ruchem lotni- odpowiedniej reakcji. czym na trudne warunki. Newark częścią większej Najgroźniejsze są modernizacji pomyłki na pasach Instalacja nowego urządzenia Jednym z problemów, które w New Jersey nie jest pojedynczą nowa technologia ma pomagać inwestycją. Departament Transograniczać, są tzw. runway incur- portu oraz FAA prowadzą szerszy sions, czyli sytuacje, w których program wymiany i rozbudowy syssamolot, samochód lotniskowy, temów zwiększających świadomość inny pojazd lub osoba znajdzie się sytuacyjną na powierzchni lotnisk. na pasie startowym bez odpowiedW ciągu ostatniego roku na niego zezwolenia albo w niewłaści- amerykańskich lotniskach zainstawym momencie. lowano już 96 nowych systemów Nie każde takie zdarzenie pro- związanych z poprawą bezpieczeńwadzi bezpośrednio do zagroże- stwa ruchu naziemnego. nia katastrofą. Statystyki obejmują SMR-4 w Newark wpisuje się incydenty o bardzo różnym stopniu więc w znacznie większą transforpowagi – od odstępstw od procedur mację infrastruktury lotniczej, której po sytuacje wymagające natych- część była projektowana i instalomiastowej reakcji kontrolerów lub wana kilkadziesiąt lat temu. pilotów. Co istotne, nowy radar został Przy ogromnej liczbie operacji wyprodukowany w Syracuse w wykonywanych każdego dnia na stanie Nowy Jork. Bryan Bedamerykańskich lotniskach nawet ford zwrócił uwagę, że federalna pojedynczy błąd może jednak mieć modernizacja ma nie tylko poprapoważne konsekwencje. Szczegól- wić bezpieczeństwo, lecz również nie niebezpieczna jest sytuacja, gdy zwiększać udział amerykańskich jedna maszyna rozpoczyna start lub producentów w budowie kluczowej lądowanie, a na tym samym pasie infrastruktury transportowej. niespodziewanie znajduje się inny samolot albo pojazd. Ważna zmiana dla Dlatego możliwość precyzyj- lotniska obsługującego nego monitorowania ruchu na miliony pasażerów ziemi staje się jednym z ważnych elementów zapobiegania potenDla podróżnych techniczna nazwa SMR-4 może niewiele znacjalnym kolizjom. czyć, a sam radar prawdopodobPonad tysiąc nie pozostanie niezauważalnym elementem infrastruktury. Jego incydentów rocznie rola może być jednak szczególnie Dane FAA pokazują, że pro- istotna właśnie na tak dużym i intenblem nadal występuje na znaczącą sywnie wykorzystywanym lotnisku skalę. W roku fiskalnym 2026 odno- jak Newark. towano dotychczas 1 102 przyNowoczesny system ma pomóc padki wtargnięć na pasy lub innych kontrolerom szybciej identyfikonieprawidłowości związanych z wać potencjalnie niebezpieczne bezpieczeństwem na pasach star- sytuacje, lepiej orientować się w towych. W analogicznym okresie ruchu na ziemi i zachować pełniejpoprzedniego roku było ich 1 197. szy obraz lotniska nawet wtedy, gdy Oznacza to spadek, ale federalne pogoda ogranicza widoczność. władze chcą dalej ograniczać liczbę W lotnictwie, gdzie bezpieczeńtakich zdarzeń. stwo budowane jest przez wiele Statystyki obejmują m.in. błędy nakładających się na siebie zabezpilotów, nieprawidłowości opera- pieczeń, nowy radar staje się kolejną cyjne, odstępstwa od obowiązu- warstwą ochrony. A dla pasażerów jących procedur oraz przypadki korzystających z Newark najważpojawienia się pojazdów lub osób niejszy efekt tej inwestycji powiw miejscach, w których nie powinny nien być prosty: mniejsze ryzyko, że się znajdować. błąd lub nieporozumienie na pasie Nowoczesny radar nie wyeli- startowym przerodzi się w poważny minuje błędów człowieka, może incydent. jednak szybciej dostarczyć kontro-

REKLAMA

Dermatolog Profesor

Camila Krysicka Janniger, M.D., F.A.A.D. Szef Pracowni Dermatologii Geriatrycznej, Kliniczny Profesor Dermatologii i Kliniczny Profesor Medycyny w Rutgers New Jersey Medical School Członek Królewskiego Kolegium Medycznego Autorka licznych publikacji naukowych z zakresu dermatologii

30 lat doświadczenia lekarskiego

Castle Connolly Top Doctors • LECZENIE WSZYSTKICH CHORÓB SKÓRY • ROZPOZNAWANIE NOWOTWORÓW • BIOPSJE WYKONYWANE W GABINECIE • USUWANIE ZNAMION, BRODAWEK I BLIZN

Tel: 973 472 5044 Mówimy po polsku

NASZ NOWY ADRES 60 Main Ave., Wallington, NJ 07057 CLIFTON-WALLINGTON MEDICAL GROUP tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

10 Aktualności

Trump Accounts z nowymi możliwościami Do oszczędności dzieci mogą dołączyć pracodawcy

Program Trump Accounts, który ma pomagać amerykańskim rodzinom budować kapitał dla dzieci od najmłodszych lat, może zostać rozszerzony o nowe rozwiązania. Departament Skarbu USA przedstawił propozycję przepisów pozwalających na dokonywanie wpłat na rachunki dzieci bezpośrednio poprzez miejsce pracy rodziców. W finansowaniu kont mogliby uczestniczyć także sami pracodawcy. Jeżeli proponowane regulacje wejdą w życie, Trump Accounts mogą stać się nie tylko rodzinnym rachunkiem inwestycyjnym, ale również kolejnym benefitem oferowanym przez firmy swoim pracownikom.

Nawet 2,500 dolarów od pracodawcy

W praktyce oznaczałoby to, że odkładanie pieniędzy na przyszłość dziecka mogłoby zostać częściowo zintegrowane z benefitami pracowniczymi – podobnie jak w przypadku innych programów oszczędnościowych oferowanych przez amerykańskie firmy.

Ponad 50 firm zainteresowanych programem Departament Skarbu informuje, że ponad 50 przedsiębiorstw zadeklarowało już zamiar dokonywania wpłat na Trump Accounts. Na razie nie ujawniono jednak pełnej listy uczestniczących firm. Szef IRS Frank Bisignano przekazał, że przy przygotowywaniu nowych rozwiązań urząd współpracował z niektórymi spośród największych pracodawców w kraju. Nie oznacza to jednak, że proponowane regulacje są już ostateczne. Projekt przechodzi procedurę konsultacji publicznych, a na 13 października zaplanowano wysłuchanie. Dopiero po zakończeniu tego procesu Departament Skarbu oraz IRS będą mogły przyjąć końcową wersję zasad.

Sekretarz skarbu Scott Bessent poinformował, że zgodnie z przedstawioną propozycją pracodawcy mogliby przekazywać do 2,500 dolarów rocznie na rachunki osób pozostających na utrzymaniu pracownika. Środki te miałyby korzystać z preferencyjnego traktowania podatkowego. Nowe zasady mają również stworzyć możliwość dokonywania wpłat przez samych pracowników Firmy na razie za pośrednictwem systemu wyna- podchodzą ostrożnie grodzeń.

PLUS 27 sierpnia 2026

Deklaracje Departamentu Skarbu kontrastują z wcześniejszym badaniem przeprowadzonym przez Mercer wśród około 350 pracodawców. Zaledwie 4 proc. ankietowanych firm przewidywało wówczas, że zacznie wpłacać pieniądze na Trump Accounts w 2026 lub 2027 roku. Około dwóch trzecich przedsiębiorstw deklarowało, że nie planuje ani finansowania rachunków, ani ułatwiania pracownikom dokonywania wpłat. Pozostałe firmy nie miały jeszcze sprecyzowanego stanowiska. Nowe korzyści podatkowe mogą jednak zmienić podejście części pracodawców. Jeśli wpłaty na rachunki dzieci staną się atrakcyjnym benefitem pracowniczym, program może zyskać większe znaczenie w rywalizacji firm o pracowników.

podmiotów, na rachunku może stopniowo powstawać kapitał przeznaczony na dorosłe życie. Po osiągnięciu odpowiedniego wieku Trump Account ma funkcjonować według zasad przewidzianych dla indywidualnych rachunków emerytalnych.

Prywatni darczyńcy również chcą dokładać

Program ma przyciągać nie tylko rodziny i przedsiębiorstwa. Departament Skarbu zapowiada możliwość wykorzystywania prywatnej filantropii do zwiększania wartości rachunków dzieci. Wśród osób deklarujących wsparcie znaleźli się Michael Dell i jego żona Susan. Rozważane są również rozwiązania pozwalające przekazywać na rzecz programu łatwo zbywalne akcje spółek w ramach Miliony dzieci już działalności filantropijnej. To może stworzyć dodatkowy zapisanych sposób budowania kapitału dzieci Trump Accounts zostały urucho- niezależnie od środków odkładamione przez Departament Skarbu 4 nych przez ich rodziców. lipca. Według Bessenta do końca lipca do programu zapisano około 7 Trump Account jako nowy milionów dzieci. benefit pracowniczy? Rachunki, nazywane również kontami 530A, zostały pomyTo właśnie możliwość zaangażoślane jako długoterminowe konta wania pracodawców może okazać oszczędnościowo-inwestycyjne dla się jednym z najważniejszych eleosób poniżej 18. roku życia. mentów kolejnego etapu proKonto w imieniu dziecka otwiera gramu. uprawniona osoba dorosła. PieniąW Stanach Zjednoczonych pakiet dze mogą następnie pochodzić benefitów od dawna jest ważną częz różnych źródeł – od rodziców i ścią wynagrodzenia. Ubezpieczenie innych członków rodziny po pod- zdrowotne, 401(k), Health Savings mioty dokonujące wpłat na rzecz Account czy pomoc w finansowadziecka. niu edukacji często mają duże znaŚrodki mają być inwestowane w czenie przy wyborze miejsca pracy. fundusze związane z amerykańskim Trump Accounts mogłyby dołąrynkiem akcji, a opodatkowanie czyć do tej listy jako benefit skierowypracowanych zysków zostaje wany szczególnie do pracowników odroczone. wychowujących dzieci. Dla rodziny nawet stosunkowo niewielka kwota przekazywana Tysiąc dolarów na regularnie przez wiele lat może mieć dobry początek znaczenie, zwłaszcza jeśli środki są Jednym z najbardziej charakte- przez cały ten okres inwestowane. rystycznych elementów programu Na razie jednak rodzice i prajest przewidziana dla kwalifikują- cownicy powinni pamiętać o cych się dzieci początkowa wpłata jednym: nowe zasady dotyczące federalna w wysokości 1,000 dola- wpłat związanych z zatrudnieniem rów. są propozycją, a nie ostatecznie oboZałożenie jest proste: pienią- wiązującymi regulacjami. Ich końdze zainwestowane na początku cowy kształt będzie znany dopiero życia dziecka mają mieć wiele lat na po zakończeniu procesu konsultacji wypracowanie zysków. Wraz z kolej- i wydaniu finalnych przepisów przez nymi wpłatami rodziny, a potencjal- Departament Skarbu i IRS. nie również pracodawców i innych

REKLAMA

ADWOKAT RAYMOND RYDUCHOWSKI UPRAWNIENIA w NJ, NY and PA Tel. 201-790-1147

OFERUJE USŁUGI PRAWNE: • WYPADKI (Opłata tylko po wygranej sprawie) • SPRAWY RODZINNE: Rozwody (Za zgodą i bez zgody współmałżonka) • SPRAWY KRYMINALNE: Areszty; Mandaty/ DWI; Kradzieże; Pobicia • IMIGRACJA (Wszystkie Stany): Pobyt Stały; Obywatelstwo; Deportacja ówi Adwokat m • TESTAMENTY polsku biegle po

Adres: 57 Locust Avenue, Wallington, NJ 07057 (For GPS użyj 226 Hayward Place Adres)

Zobacz Usługi Prawne www.ryduchowskilaw.com

Elżbieta Fruchtman Tłumacz – notariusz

1(201) 725 2067

elizabethfruchtman@yahoo.com

• Apostille • Podania w języku polskim i angielskim EMERYTURY, DISABILITY I OBYWATELSTO PO POLSKU Wiele usług telefonicznie Jestem Notary Public potwierdzam tożsamość osoby składającej podpisy łacznie z klauzulą apostille, przygotowuję upoważnienia, odwołania, pełnomocnictwa z klauzulą apostille lub bez w języku polskim zgodnie z obowiązującymi w Polsce wymaganiami prawnymi. Ponadto Jestem licencjonowanym instruktorem różnych rodzajów Yogi. Zapraszam!

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

Technologie 13

IOS 27 CORAZ BLIŻEJ

Apple szykuje jedną z najważniejszych zmian w iPhone’ach od lat

Jesienią na iPhone’y trafi iOS 27, a tegoroczna aktualizacja może okazać się znacznie

tylko głos wyskakujący po powiedzeniu „Siri”, lecz pełnoprawny asystent AI zbliżony sposobem wszystkim na sztuczną inteligencję, całkowicie przebudowaną Siri, większą personalizację działania do współczesnych chatbotów. ważniejsza niż zwykła zmiana wyglądu czy dodanie kilku nowych funkcji. Apple stawia przede

oraz rozwiązania, które mają sprawić, że telefon zacznie lepiej rozumieć nie tylko nasze polecenia, ale także kontekst tego, co robimy.

System został oficjalnie zaprezentowany podczas czerwcowej konferencji WWDC 2026 i jest już dostępny w wersjach testowych. Apple zapowiada publiczną premierę jesienią, a wszystko wskazuje na tradycyjny wrześniowy debiut w okolicach premiery nowych iPhone’ów.

Wyobraźmy sobie prostą sytuację: ktoś wysłał nam kilka dni temu adres restauracji, później otrzymaliśmy e-mail z potwierdzeniem rezerwacji, a w kalendarzu mamy zapisane spotkanie. Zamiast przeszukiwać trzy aplikacje, idea jest taka, aby Siri potrafiła wykorzystać dostępny kontekst i pomóc znaleźć potrzebną informację. NAJWIĘKSZA ZMIANA? SIRI WRESZCIE Nowa Siri zyskuje również świadomość tego, co znajduje się aktualnie na ekranie, oraz MA BYĆ NAPRAWDĘ INTELIGENTNA szerszą wiedzę pozwalającą odpowiadać na Przez lata Siri była jednym z tych elementów pytania dotyczące świata i korzystać z aktualnych iPhone’a, które z jednej strony wyglądały futury- informacji z internetu. stycznie, a z drugiej potrafiły rozczarować przy SIRI DOSTANIE WŁASNĄ APLIKACJĘ bardziej skomplikowanym pytaniu. To kolejna znacząca zmiana. W iOS 27 pojawi W iOS 27 Apple próbuje to zmienić. Firma oficjalnie nazywa nową wersję Siri AI i przedstawia się osobna aplikacja Siri. ją jako znacznie bardziej konwersacyjnego i Użytkownik będzie mógł wracać do wczeosobistego asystenta. śniejszych rozmów z asystentem i rozpoczynać Najważniejszą zmianą będzie rozumienie oso- nowe konwersacje w jednym miejscu. Historia bistego kontekstu użytkownika. Siri będzie ma być prywatnie synchronizowana przez iCloud mogła odnajdywać informacje znajdujące się pomiędzy urządzeniami użytkownika. m.in. w wiadomościach, e-mailach i zdjęciach To wyraźny sygnał, że Apple chce zmienić oraz łączyć je, aby odpowiedzieć na pytanie. sposób, w jaki myślimy o Siri. Nie ma to już być

WIADOMOŚCI SAME PODPOWIEDZĄ, CO ZROBIĆ Sztuczna inteligencja ma pojawić się także bezpośrednio w codziennych aplikacjach. Jednym z ciekawszych przykładów są inteligentne sugestie w Messages. System może rozpoznać, że otrzymana wiadomość zawiera coś, co wymaga działania, i zaproponować odpowiedni kolejny krok. Jeżeli ktoś napisze, żebyśmy pamiętali o wykonaniu telefonu następnego dnia, iPhone może zaproponować utworzenie przypomnienia. Jeżeli rozmówca poprosi o konkretne zdjęcie, system może pomóc odnaleźć je w bibliotece fotografii. Zamiast więc otwierać kolejne aplikacje i ręcznie przepisywać informacje, część czynności będzie można wykonać jednym dotknięciem. ZDJĘCIA I GRAFIKA WCHODZĄ W ERĘ AI Apple Intelligence otrzyma również znacznie większe możliwości związane z obrazem. Nowa generacja narzędzi pozwoli m.in. edytować fotografie przy pomocy poleceń oraz ciąg dalszy na stronie 14

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

14 Technologie ciąg dalszy ze strony 13

tworzyć fotorealistyczne obrazy w Image Playground. Wygenerowane grafiki będzie można wykorzystywać chociażby jako tapety, tła czy Contact Posters. To kolejny przykład kierunku, w którym zmierza Apple: użytkownik ma coraz częściej mówić telefonowi, jaki efekt chce uzyskać, zamiast samodzielnie szukać odpowiedniej funkcji w menu. SAFARI TEŻ STANIE SIĘ INTELIGENTNIEJSZE Zmiany obejmą również przeglądarkę Safari. Apple zapowiada narzędzia AI pomagające organizować przeglądane treści oraz funkcję Notify Me, pozwalającą śledzić interesujące użytkownika informacje i otrzymywać powiadomienia, gdy pojawi się istotna zmiana. Apple Intelligence ma być coraz głębiej wbudowane w system, zamiast funkcjonować jako jedna dodatkowa aplikacja. I właśnie to może być najważniejszą różnicą pomiędzy iOS 27 a wcześniejszymi próbami wprowadzania AI do smartfonów. HASŁO WYCIEKŁO? IPHONE POMOŻE JE ZMIENIĆ Apple rozwija również aplikację Passwords. Jedna z nowych funkcji ma ułatwiać zmianę przejętych lub zagrożonych haseł. Firma zapowiada możliwość aktualizowania skompromitowanych haseł przy znacznie mniejszym udziale użytkownika – w niektórych sytuacjach wystarczyć ma pojedyncze dotknięcie. W czasach, gdy kolejne wycieki danych ujawniają miliony loginów i haseł, może to być jedna z mniej widowiskowych, ale bardziej praktycznych nowości. APPLE MAPS I FIND MY RÓWNIEŻ DOSTANĄ NOWE MOŻLIWOŚCI iOS 27 to nie tylko Siri. Apple zapowiedziało także zmiany w kilku popularnych aplikacjach. Maps otrzyma bardziej szczegółowy, wyko-

PLUS 27 sierpnia 2026

rzystujący AI widok Flyover, a w Stanach Zjednoczonych pojawi się funkcja Local Lists, pokazująca m.in. popularne restauracje oraz miejsca odpowiednie dla rodzin z dziećmi. Find My pozwoli natomiast dokładniej określać, jak długo chcemy udostępniać komuś swoją lokalizację. Zamiast wybierać jedynie podstawowe opcje, będzie można wskazać konkretną datę i godzinę zakończenia udostępniania. WIĘCEJ MOŻLIWOŚCI DLA RODZICÓW Apple wykorzystuje iOS 27 również do rozbudowy systemu ochrony dzieci. Firma podczas WWDC szczególnie podkreślała nowe funkcje parental controls i narzędzia pomagające rodzicom tworzyć bezpieczniejsze środowisko cyfrowe. To istotny kierunek, ponieważ smartfon coraz częściej staje się pierwszym osobistym urządzeniem elektronicznym dziecka, a rodzice próbują pogodzić możliwość kontaktu z kontrolą treści i czasu spędzanego przed ekranem. NIE WSZYSTKIE IPHONE’Y DOSTANĄ PEŁNE MOŻLIWOŚCI AI Tutaj pojawia się ważne zastrzeżenie. Sam iOS 27 i najbardziej zaawansowane funkcje Apple Intelligence to dwie różne kwestie. Nowa generacja Apple Intelligence wymaga odpowiednio wydajnego urządzenia. Według Apple funkcje AI w iOS 27 będą obsługiwane przez iPhone’y 16 i nowsze oraz iPhone’a 15 Pro i 15 Pro Max. Oznacza to, że właściciel starszego iPhone’a może otrzymać iOS 27, ale niekoniecznie wszystkie najbardziej reklamowane funkcje sztucznej inteligencji. Niektóre najbardziej zaawansowane rozwiązania mogą mieć jeszcze wyższe wymagania sprzętowe. W obecnych wersjach beta część nowych możliwości Siri dotyczących głosu jest ograniczona do najwydajniejszych modeli. NIEKTÓRE FUNKCJE AI BĘDĄ MIAŁY LIMITY Pojawia się również rozwiązanie, które może wzbudzić zainteresowanie użytkowników

iCloud+. Apple potwierdziło, że część funkcji Apple Intelligence wykorzystujących bardziej wymagające modele działające na serwerach – w tym generowanie obrazów – będzie miała dzienne limity użytkowania. Większy dostęp ma być oferowany w ramach większości planów iCloud+. To pokazuje, że wraz z rozwojem AI zmienia się również ekonomia korzystania ze smartfona. Nie wszystkie funkcje muszą być dostępne bez ograniczeń tylko dlatego, że kupiliśmy urządzenie. CARPLAY ZMIENI SAMOCHÓD W PRZEDŁUŻENIE IPHONE’A Jedne z najbardziej interesujących nowości iOS 27 dotyczą kierowców. Apple konsekwentnie rozwija CarPlay i chce, aby system przestał być jedynie prostym sposobem na wyświetlenie mapy, muzyki czy wiadomości z telefonu na ekranie samochodu. W iOS 27 CarPlay otrzyma kolejne możliwości, a jedną z najbardziej efektownych będzie obsługa aplikacji wideo w kompatybilnych samochodach. Kierowca oczywiście nie będzie mógł oglądać filmu podczas jazdy. Funkcja została zaprojektowana z myślą o sytuacjach, gdy samochód stoi – na przykład podczas oczekiwania na kogoś na lotnisku, postoju na parkingu czy ładowania auta elektrycznego. To szczególnie interesujące w przypadku

Technologie 15 samochodów elektrycznych. Ładowanie może trwać kilkanaście lub kilkadziesiąt minut, dlatego ekran samochodu coraz częściej zaczyna pełnić również funkcję centrum rozrywki. Apple umożliwi twórcom aplikacji przygotowanie interfejsu pozwalającego przeglądać materiały wideo bezpośrednio na ekranie CarPlay. W samochodach obsługujących odpowiednią technologię możliwe będzie również przesyłanie obrazu z iPhone’a za pomocą AirPlay. SIRI AI POJEDZIE RAZEM Z NAMI Jeszcze większe znaczenie może mieć połączenie CarPlay z nową generacją Siri. W iOS 27 asystent ma znacznie lepiej prowadzić rozmowę i zapamiętywać jej kontekst. W samochodzie ma to szczególne znaczenie – im więcej czynności można wykonać głosem, tym rzadziej kierowca musi dotykać ekranu. Nowa Siri w CarPlay będzie mogła odpowiadać na bardziej naturalne i rozbudowane pytania. Rozmowy rozpoczęte podczas jazdy mają być synchronizowane z aplikacją Siri na iPhonie, dzięki czemu będzie można później do nich wrócić. CarPlay otwiera się również na nową kategorię aplikacji konwersacyjnych sterowanych głosem. To ważna zmiana, bo pokazuje, że Apple przygotowuje samochodowy system na znacznie szersze wykorzystanie asystentów opartych na sztucznej inteligencji. Można więc wyobrazić sobie, że podczas jazdy będziemy nie tylko prosić o wyznaczenie trasy czy włączenie muzyki, ale prowadzić znacznie bardziej naturalną rozmowę z cyfrowym asystentem – bez sięgania po telefon. NAWIGACJA STANIE SIĘ BARDZIEJ ZAAWANSOWANA Duże zmiany czekają również aplikacje nawigacyjne. W iOS 27 ich twórcy otrzymają większą kontrolę nad sposobem prezentowania informacji na ekranie CarPlay. Nowe panele pozwolą umieszczać przy mapie dodatkowe elementy interfejsu, a funkcja Route Sharing umożliwi lepszą współpracę aplikacji nawigacyjnej z systemami samego samochodu. W kompatybilnych pojazdach informacje o trasie mogą być przekazywane również do zestawu wskaźników przed kierowcą lub wyświetlacza head-up display. W praktyce granica między „systemem samochodu” a „aplikacją z telefonu” będzie więc coraz mniej widoczna. CARPLAY ULTRA IDZIE JESZCZE DALEJ Trzeba przy tym odróżnić zwykły CarPlay od CarPlay Ultra. Ten drugi jest znacznie głębiej zintegrowany z samochodem. CarPlay Ultra może zajmować nie tylko centralny ekran multimedialny, ale również cyfrowe zegary znajdujące się przed kierowcą. Może pokazywać prędkościomierz, obrotomierz, poziom paliwa,

temperaturę, ciśnienie w oponach, informacje z systemów wspomagania kierowcy, mapy czy multimedia. Co więcej, z poziomu interfejsu Apple można sterować funkcjami samego samochodu – m.in. klimatyzacją i radiem, a w zależności od producenta również bardziej zaawansowanymi ustawieniami pojazdu. Obsługiwane są ekran dotykowy, fizyczne przyciski oraz Siri. System może także wyświetlać widżety z iPhone’a bezpośrednio na ekranach samochodu. CarPlay Ultra zadebiutował w samochodach Aston Martin w USA i Kanadzie, ale Apple od początku zapowiadało rozszerzanie rozwiązania na kolejnych producentów. SAMOCHÓD STAJE SIĘ KOLEJNYM EKRANEM APPLE Zmiany w iOS 27 pokazują szerszą strategię firmy. Apple nie chce już, aby iPhone jedynie„łączył się” z samochodem. Samochód ma stać się kolejną częścią ekosystemu Apple. Już iOS 26 przyniósł do CarPlay widżety, Live Activities, przypięte konwersacje w Messages oraz bardziej dyskretny ekran przychodzącego połączenia. Apple podaje, że CarPlay jest używany ponad 600 milionów razy dziennie. iOS 27 robi kolejny krok: dochodzą bardziej zaawansowana nawigacja, aplikacje konwersacyjne, wideo podczas postoju oraz znacznie inteligentniejsza Siri. Dla kierowców może to być jedna z najbardziej odczuwalnych zmian w całym iOS 27. Telefon coraz rzadziej trzeba będzie wyjmować z kieszeni, ponieważ jego najważniejsze funkcje będą dostępne bezpośrednio na ekranach samochodu. A jeśli rozwój CarPlay Ultra pójdzie zgodnie z planem Apple, za kilka lat przy wyborze nowego

auta możemy zwracać uwagę nie tylko na silnik, zasięg, spalanie czy wyposażenie, ale również na coś, co jeszcze niedawno brzmiałoby dość dziwnie: jak dobrze samochód współpracuje z naszym iPhonem. KIEDY POJAWI SIĘ IOS 27? Apple oficjalnie mówi o premierze jesienią 2026 roku, bez podawania konkretnego dnia. Biorąc pod uwagę dotychczasowy harmonogram firmy i obecny etap testów, oczekiwana jest premiera we wrześniu. System znajduje się już w fazie publicznych testów beta, a Apple regularnie wprowadza kolejne poprawki przed finalnym wydaniem. Użytkownicy mogą testować wersję beta poprzez oficjalny Apple Beta Software Program, choć w przypadku telefonu używanego na co dzień rozsądniej jest poczekać na stabilne wydanie. CZY WARTO CZEKAĆ? iOS 27 zapowiada się ciekawie przede wszystkim dlatego, że Apple nie próbuje już przekonywać użytkowników, że sztuczna inteligencja jest jedynie dodatkową funkcją telefonu. AI ma działać w całym systemie – w Siri, Messages, Photos, Safari, Passwords i kolejnych aplikacjach. Jeśli wszystko zadziała tak, jak zapowiada producent, największą zmianą może nie być żadna pojedyncza nowość. iPhone ma po prostu wymagać od użytkownika mniej klikania, wyszukiwania i przechodzenia między aplikacjami. Po latach, w których Siri coraz wyraźniej pozostawała w tyle za gwałtownie rozwijającą się sztuczną inteligencją, iOS 27 jest dla Apple próbą nadrobienia zaległości. I być może właśnie dlatego tegoroczna aktualizacja będzie ważniejsza od kolejnego nowego koloru iPhone’a.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

REKLAMA

Oferujemy fachowość i doświadczenie dla małych i d u ż yc h k l i e n t ó w. Z a p e w n i a my a t ra kc y j n e i konkurencyjne stawki na przewóz i inne usługi. Gwarancją jakości naszych usług jest ponad 30 lat działalności na rynku amerykańskim. • Transport całych kontenerów od drzwi do drzwi między USA i Europą (Import & Export) • Kontenery małe (20ﬅ), duże (40ﬅ i 40ﬅ HC) i specjalistyczne (20ﬅ & 40ﬅ Open Top, 20ﬅ & 40ﬅ Flat Rack) • Wysyłka samochodów, maszyn, motocykli, ATVs, jet-skis i łodzi

UBEZPIECZENIE MEDICARE • Advantage Plans • Supplement Plans • Prescription Drug Plans

Doświadczony Broker współpracujący z wieloma ﬁrmami ubezpieczeniowymi odpowie na nurtujące Cię pytania związane z: • przejściem na emeryturę, • uzyskaniem zdrowotnych ubezpieczeń emerytalnych Medicare, • obsługą indywidualnych kont emerytalnych IRA, • transferem pieniędzy z pracowniczych kont 401k 403 b, planów unii • asysta w urzędzie Social Security • ubezpieczenia na życie • ubezpieczenie zwiazane z pochówkiem - ﬁnal expense insurance

Zadzwoń dziś: Agnieszka Rola Licencjonowany Broker NJ ,NY 917 716 4245 agnesrola@gmail.com

PLUS 27 sierpnia 2026

• Wysyłka mienia przesiedleńczego • Wysyłka ładunków handlowych i ponadgabarytowych • Oddziały w Polsce, Niemczech, Wielkiej Brytanii, na Litwie, Węgrzech i w Portugalii • Agencja celna w Gdyni • Przygotowujemy dokumentację transportową i celną

Biuro główne:

Mówimy po polsku

tel: 732-516-9555 fax: 732-516-9777 219 South Street www.icetransport.com Suite 100 New Providence, NJ 07974 stawki@icetransport.com

REKLAMA

Przyjdź i przekonaj się o naszych WIELKICH zniżkach! ❖ wędzona kiełbasa ❖ kabanosy ❖ krakowska ❖ ❖ wędzony boczek ❖ smoked butts ❖ salceson ❖ mortadela

SUPER SPECJALNE CENY!

lska e w a w d Po 9 za funt

oc op S a c i j) w e Polęd(bez folii prózażnfiounwt $4.85

a K$a3s.3z5azanfuknt

$4.1

Pośpiesz się - promocyjne ceny czekają

y chleb ż e i w ś i k Polsk ochene $6.99 za

Bogaty wybór wędlin własnego wyrobu, przygotowywanych codziennie w naszej masarni 66 Fadem Road, Springfield, NJ 07081 Tel.: 973-379-4662, Fax: 973-379-4933 sales@schmalzs.com www.Schmalzs.com

Godziny otwarcia:

wtorek, środa, czwartek, piątek 10am-3pm sobota 7am-1pm

Ceny obowiązują tylko i wyłącznie w naszym sklepie firmowym

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

18 Podróże z Andrzejem Kulką Sycylia

Katania Poniedziałek 11 maja Z parkingu na stokach wulkanu Etna mamy tylko godzinę jazdy do hotelu w Katanii, usytuowanego a jakże by inaczej - na terenie starówki, o której wspomniałem, że stanowi część barokowych miast Italii objętych ochroną jako zabytki światowej klasy UNESCO. No i jak tu nie wyjść na miasto po przyjeździe na nocleg? Katania liczy obecnie około 300 tysięcy mieszkańców i jest po Palermo - drugim co do wielkości miastem Sycylii. Katania jest ładna, centrum miasta zadbane, czyste, widać sporo ludzi na ulicach Starówki, a po zmierzchu prawie wszystkie miejsca w restauracjach są wypełnione. Zarówno miejscowi jak i turyści bawią się znakomicie, muzycy śpiewają, a przechodnie wręcz tańczą na ulicach. Typowy przejaw „słodkiego życia“, włoskiego Dolce Vita, tego wygodnego, beztroskiego stylu bycia celebrującego przyjemności dnia codziennego, odnajdywanych w relaksowaniu się, w spotkaniach ze znajomymi, dobrym jedzeniu. Obieżyświaty znają ten styl również jako hakuna matata, pura vida czy hawajskie hang loose. Początki historii Katanii sięgają VIII wieku przed Chrystusem, kiedy Grecy założyli tutaj miasto, wkrótce po zajęciu Naksos i Syrakuz. Katania

poddała się Republice Rzymskiej w 263 roku pne, przez dwa wieku była częścią islamskiego emiratu aż została zdobyta przez chrześcijańskich Normanów pod wodzą Rogera I Sycylijskiego. Miasto przetrwało wiele katastrof - zostało zniszczone przez erupcję Etny w 1669 i potężne trzęsienie ziemi w 1693 roku. To ostatnie wydarzenie sprawiło, że niemal wszystkie podziwiane obecnie zabytki pochodzą z okresu już po odbudowie miasta. Ale... są wyjątki. W okolicy znaleziono bowiem kuriozalną rzeźbę słonia, wykonaną w antycznych czasach z czarnego bazaltu, która stała się symbolem Katanii, znanym powszechnie jako Liotru! Ta figura została 1737 roku umieszczona na marmurowej fontannie, przy czym na grzbiecie słonia ustawiono granitowy obelisk, przypominający egipski, ale pochodzący z Imperium Rzymskiego. Jak gdyby tego było mało, na szczycie obelisku znajduje się glob, na nim korona liści palmowych, tablica z inskrypcją dedykowaną św. Agacie i krzyż. Trąba słonia jest skierowana w stronę katedry świętej Agaty - patronki Katanii. Bazylika archikatedralna pod wezwaniem świętej Agaty Sycylijskiej (bo tak brzmi pełna nazwa tego kościoła), została zbudowana już w XI wieku, ale jej obecny wygląd po wspomnia-

nych wyżej katastrofach pochodzi z 1693 roku. Jest to piękny, barokowy kościół, do którego mam zamiar powrócić jeszcze dzisiaj, ale po zmierzchu, kiedy miejskie światła wydobędą z jego bryły magiczne kształty. W ogóle cały plac Piazza Duomo, z Fontanną dell’Elefante i Miejskim Ratuszem, jawi się wtedy jak gdyby przeniesiony w czasie do baroku, trzysta lat wstecz! Inne miejsce wzbudzające uwagę w centrum Katanii to gmach opery Bellliniego oraz ruiny rzymskiego amfiteatru Anfiteatro Romana di Catania. Ten ostatni nie dorównuje podobnym, świetnie zachowanym ruinom w Syrakuzach ani w Taorminie, ale stanowi niezbity dowód na mocny przejaw rzymskiej kultury na Sycylii. CIEKAWOSTKA. Obecność słonia w historii Katanii nie jest wbrew pozorom dziwaczna, gdyż fauna Sycylii w Paleolicie (epoka kamienia łupanego) obejmowała również słonie karłowate. Niektórzy paleontolodzy twierdzą nawet, że występowanie tych słoni na Sycylii mogła dać początek legendzie o Cyklopach. Starożytni Grecy, znajdując czaszki - większe niż ludzka, z centralną jamą nosową uznaną za oczodół - mogli przypuszczać, że były to czaszki jednookich olbrzymów?! Wracamy do rzeczywistości; śpimy w butikowym hotelu z pełnym wyposażeniem kuchennym, a ponieważ zwiedzając zabytkowe, słynne miasta nieco szalejemy finansowo w pełnych życia i uroku restauracjach, to kolację niektórzy z nas starają się spożywać we wła-

snym zakresie, korzystając z produktów, jakie nabywamy w Lidlu tuż za rogiem. Białe wino, włoskie, zupełnie niezłe kosztuje przykładowo 1.6 euro czyli niecałe 2 dolary USA, do tego francuski ser z bagietką i kolacja z głowy. Tekst i zdjęcia: Andrzej Kulka Autor jest zawodowym przewodnikiem i właścicielem chicagowskiego biura podróży EXOTICA TRAVEL, organizującego wycieczki po całym świecie. Bliższe informacje i rezerwacje: EXOTICA TRAVEL, tel. (773) 237 7788, strona internetowa: https://andrzejkulka.com/ upcoming-trips/

Fontanna Seéonia.

Witamy w

POL-CAR Collision Repair! Nasza specjalność to: ❖ Blacharstwo i lakiernictwo ❖ Kompleksowe naprawy

powypadkowe samochodów wszystkich marek ❖ Współpraca ze wszystkimi ﬁrmami ubezpieczeniowymi ❖ Wysoka jakość usług i dobra cena

PLUS 27 sierpnia 2026

Pomagamy h w rozmowac z ﬁrmami owymi ubezpieczeni

Podróże z Andrzejem Kulką 19

Bazylika św. Agaty.

Piazza Duomo.

Pozostałości rzymskiego teatru. Biuro podróży EXOTICA TRAVEL zaprasza na

WYCIECZKI ●

z polskim przewodnikiem POŁUDNIE AFRYKI - 10 dni: 31 października - 9 listopada

JAPONIA 2027 - 8 dni: 30 marca, 6 kwietnia

NEPAL, INDIE - 14 dni: 22 listopada - 7 grudnia AUSTRALIA, SYLWESTER 2026/2027 - 12 dni: 27 grudnia - 7 stycznia

PERU - 12 dni: 17 kwietnia 2027, 9 października 2027

NIKARAGUA (KOSTARYKA) - 7 dni: 3 stycznia NOWA ZELANDIA - 12 dni: 5 - 17 stycznia WIETNAM, LAOS, KAMBODŻA - 16 dni: 23 stycznia - 7 lutego PATAGONIA; ARGENTYNA, CHILE (hike) - 16 dni; 18 lutego 2027 ARGENTYNA, BRAZYLIA, URUGWAJ - 12 dni: 13 lutego 2027

MALTA, SYCYLIA, (TUNEZJA) - 12 dni: 17 - 28 kwietnia 2027 ALASKA ULTIMA - 9 dni: 11, 20 czerwca, 16 lipca 11, 20, 30 sierpnia

Bilety lotnicze, indywidualne pakiety APPLE VACATIONS: CANCUN – HAWAJE – PUNTA CANA – PUERTO VALLARTA – DOMINIKANA – JAMAJKA EXOTICA TRAVEL www.andrzejkulka.com 6741 W Belmont Ave, Chicago IL 60634 email: andrzejkulka@aol.com tel. 773 237 7788 | facebook - andrzejkulka

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

20 Na wesoło

WYCIECZKI

Gabinet

DENTYSTYCZNY

Busem z Polskim przewodnikiem

Małgorzata Wiwart-Truszkowska D.D.S.

Wycieczki dla osób "solo", par i rodzin

Kanada – 7 dni, od 20 września i od 20 października Wycieczki dookoła USA – 16 dni od 29 sierpnia i 17 dni od 2 października Nowy Orlean/Teksas 13 – 12 listopada Floryda Sylwestrowa w grudniu, 9 i 10 dni Ponadto: Waszyngton/Capitol, Jaskinie, Niagara, Amisze, Acadia i inne

dentystyka ogólna i kosmetyczna 1277 Main Ave, Clifton, NJ

Tel.: 973-478-6123 646-784-0096

www.ampolinc.com | 609-647-9054 | ampoltours@yahoo.com – Mój komputer pisze: „Press any key”. Co mam zrobić? – Nacisnąć dowolny klawisz. – Nie mogę. – DlaNarzeczeni rozmawiają z księ- czego? – Bo nie mam klawisza„Any”. dzem o ślubie. Narzeczony pyta: Proszę księdza, ile będzie kosztował ślub? Ksiądz na to: - Tyle, ile uzna pan za stosowne, mając na uwadze wartość osiągniętego szczęścia. Facet do dziewczyny na plaży, Facet się patrzy na narzeczoną, podczas wakacji: – Przepraszam, wzdycha, i daje księdzu 10 zl. Ksiądz czy to pani synek sypie piasek do sę przyjrzał jego kobiecie i... wydał mojego kubka z kawą? – Nie, mój mu resztę. to ten, który właśnie sprawdza, czy pański telefon działa pod wodą.

Nauczycielka pyta Jasia: – Jasiu, dlaczego spóźniłeś się do szkoły? – Dwóch znajomych rozmawia po Przez znak drogowy. – Jaki znak? – powrocie z urlopu: – Gdzie byłeś na „Uwaga! Szkoła. Zwolnij”. urlopie? – Nad morzem. – A gdzie mieszkałeś? – Tuż obok Kolumny Zygmunta. – Przecież to w Warszawie! – No to już wiem, czemu miałem tak daleko na plażę.

sie wszystko jest większe niż gdzie indziej - mówi barman. Po kilku piwach niewidomy pyta barmana, Do hotelu wchodzi para. Szat- gdzie jest toaleta. - Na drugim pięniarz odbierając płaszcze pyta: – Na trze, trzecie drzwi po prawej Niewijeden numerek? – Nie. My przyszli- domy idzie, ale gubi drogę i zamiast śmy na kawę. do toalety wchodzi do sali z basenem. Potyka się, wpada do wody i przerażony krzyczy: - Nie spłukiwać! Nie spłukiwać!

Pewnego razu niewidomy postanowił odwiedzić Teksas. Wsiada do samolotu teksańskich linii lotniczych i zapada się w miękkim, dużym fotelu. - Hej - mówi niewidomy - ale duży fotel. - W Teksasie wszystko jest większe niż gdzie indziej - mówi siedzący obok pasażer Po lądowaniu samolotu niewidomy pierwsze kroki skierował do baru. Dostał kufel z piwem, bada go dłońmi i mówi z podziwem: Ale duże kufle tu macie. - W Teksa-

G Blondynka płynie statkiem i widzi, że koło niej siedzi mężczyzna i się zastanawia jak do niego zagadać. Myśli, myśli i w końcu podchodzi do niego i się go pyta: - Pan też płynie tym statkiem?

Ogrzewanie i Chłodzenie po godzinach Zadzwoń do Jacka: 973-289-0149 (komórka)

◊ serwis ◊ naprawa ◊ wymiana PLUS 27 sierpnia 2026

◊ dobijanie gazu ◊ czyszczenie systemów wentylacyjnych

• kuchnie • łazienki • wykończenia piwnic i poddaszy • tarasy • malowanie • wymiana okien i drzwi • płytki • podłogi • „złota rączka” - handyman • i wiele innych

REKLAMA

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

22 Kuchenne hobby

Marynaty, przyprawy i sosy – sekret niezapomnianego smaku z grilla Nawet najlepszy kawałek mięsa czy najświeższa ryba mogą rozczarować, jeśli zabraknie odpowiedniego doprawienia. Z drugiej strony zbyt intensywna marynata potrafi całkowicie zdominować naturalny smak produktu. Prawdziwa sztuka grillowania polega na znalezieniu równowagi.

Marynata ma podkreślić charakter potrawy, a nie go ukryć. Dobrze dobrane przyprawy wydobywają aromat mięsa, ryb czy warzyw, a

PLUS 27 sierpnia 2026

odpowiednio przygotowany sos staje się idealnym dopełnieniem całego dania.

Po co właściwie marynujemy? Marynata spełnia kilka ważnych funkcji: nadaje smak i aromat, pomaga zachować soczystość mięsa,

delikatnie zmiękcza włókna, ogranicza wysychanie podczas grillowania, tworzy apetyczną, złocistą skórkę. Nie każdy produkt wymaga jednak długiego marynowania. Delikatne ryby czy owoce morza potrzebują zaledwie kilkunastu

Kuchenne hobby 23 czosnek, minut, natomiast karkówka lub Najlepsze przyprawy odrobina octu jabłkowego. żeberka zyskują najwięcej po cało- do grilla nocnym marynowaniu. Warto mieć w kuchni kilka pod- Marynata Z czego składa się stawowych przypraw: paprykę śródziemnomorska słodką, paprykę wędzoną, pieprz dobra marynata? czarny, pieprz cytrynowy, czosnek Idealna do ryb i warzyw. Klasyczna marynata opiera się na granulowany, cebulę granulowaną, chili, oregano, tymianek, rozmaryn, Składniki: trzech elementach: majeranek, kumin, kolendrę, gor oliwa, 1. Tłuszcz czycę. oregano, Najczęściej: Świeże zioła najlepiej dodawać bazylia, pod koniec grillowania lub tuż oliwa z oliwek, przed podaniem. czosnek, olej rzepakowy, skórka z cytryny, olej z awokado, Marynata klasyczna tymianek. olej sezamowy. do karkówki Pomaga równomiernie rozpro- Składniki: wadzić przyprawy i chroni mięso 4 łyżki oleju, przed wysychaniem. 3 ząbki czosnku, 2 łyżeczki słodkiej papryki, 2. Składnik kwaśny Może to być: 1 łyżeczka papryki wędzonej, sok z cytryny, majeranek, limonka, tymianek, ocet winny, sól, jogurt naturalny, pieprz. maślanka, Marynuj przez całą noc. musztarda.

Marynata orientalna Doskonała do łososia, kurczaka i tofu.

Kwaśne składniki zmiękczają Marynata musztardowomięso, ale ich nadmiar może pogor- miodowa szyć jego strukturę. Idealna do: 3. Przyprawy i zioła kurczaka, To właśnie one nadają potrawie indyka, charakter. schabu, Jak długo marynować? łososia.

Suche mieszanki przypraw – dry rub

Produkt

Zalecany czas

Wołowina

2–12 godzin

Karkówka

12–24 godziny

Żeberka

12–24 godziny

Kurczak

4–12 godzin

Indyk

4–12 godzin

Ryby

20–30 minut

Krewetki

15–20 minut

Warzywa

20–60 minut

Halloumi

15 minut

Dłużej nie zawsze znaczy lepiej – zbyt długie marynowanie ryb lub owoców morza może sprawić, że staną się miękkie i stracą swoją strukturę.

Składniki: 3 łyżki musztardy Dijon, 2 łyżki miodu, 3 łyżki oliwy, sok z połowy cytryny, pieprz.

Marynata BBQ Świetna do: żeberek, burgerów, skrzydełek. Składniki: ketchup, sos Worcestershire, brązowy cukier, papryka wędzona, chili,

Składniki: sos sojowy, imbir, czosnek, olej sezamowy, miód, sok z limonki.

Î Czy wiesz, że... Sos chimichurri, będący symbolem kuchni argentyńskiej, powstał prawdopodobnie w XIX wieku i do dziś jest nieodłącznym dodatkiem do tradycyjnego asado – argentyńskiego grillowania. Co ciekawe, w wielu rodzinach przepis na ten sos przekazywany jest z pokolenia na pokolenie, a jego skład różni się w zależności od regionu i rodzinnych tradycji.

Î Porada eksperta Nie bój się prostoty. Najlepsze steki często doprawia się jedynie solą i świeżo mielonym pieprzem. Natomiast delikatne ryby najlepiej smakują z oliwą, cytryną i świeżymi ziołami. Dobrze dobrana przyprawa ma wydobyć naturalny smak produktu, a nie go zagłuszyć.

Aioli Majonez z dużą ilością czosnku i oliwy. Idealny do ryb oraz grillowaNie każda potrawa potrzebuje nych ziemniaków. płynnej marynaty. W przypadku dużych kawałków mięsa świetnie Sos miodowo-musztardowy sprawdzają się suche mieszanki Pasuje niemal do wszystkiego. przypraw. Najpopularniejsza wersja Szczególnie dobrze komponuje się zawiera brązowy cukier, paprykę z kurczakiem. słodką, paprykę wędzoną, chili, pieprz, czosnek, cebulę, sól. Salsa mango Tak przygotowaną mieszanką Świeża salsa z: mango, czerwonej nacieramy mięso kilka godzin przed cebuli, kolendry, limonki, chili. Fangrillowaniem. tastyczny dodatek do ryb i owoców morza. Sosy, które warto znać Przyprawy z różnych Klasyczny sos BBQ stron świata Nieodłączny element amerykańskiego grillowania. Świetnie pasuje Każda kuchnia ma swoje charakdo: żeberek, burgerów, kurczaka. terystyczne smaki: USA – papryka wędzona, Chimichurri czosnek, pieprz, brązowy cukier. Argentyński sos przygotowyMeksyk – chili, limonka, wany z: natki pietruszki, oregano, kolendra, kumin. czosnku, oliwy, octu winnego. Włochy – bazylia, oregano, Doskonały do steków. rozmaryn. Grecja – cytryna, oregano, oliwa. Tzatziki Azja – imbir, sos sojowy, sezam. Grecki klasyk. Jogurt, ogórek, Eksperymentowanie z przypraczosnek, koperek i oliwa tworzą wami pozwala za każdym razem lekki dodatek do drobiu oraz odkrywać nowe smaki. warzyw. tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

REKLAMA

PROMOCJA! KUCHNIA 10’×10’

Twój sklep, w którym kupisz

WSZYSTKO DO ŁAZIENKI I KUCHNI!

$4,999

REGULARNIE $6,600 OSZCZĘDZASZ $1,601!

W ZESTAWIE: • Szafki shaker białe lub szare • Blat z kwarcu • Białe płytki „subway” • Uchwyty i zlew

25%

20+

DLACZEGO MY? ✓ 100% ALL WOOD CABINETRY

RABAT

NA DRZWI SZKLANE DO ŁAZIENKI!

LAT

✓ NAJWYŻSZA JAKOŚĆ

DOŚWIADCZENIA

✓ SZYBKA REALIZACJA

✓ DARMOWA KONSULTACJA

200+ 5-STAR REVIEWS

DARMOWY PROJEKT 3D

DOSTAWY NJ / NY / PA

UMÓW SIĘ JUŻ DZIŚ! DARMOWA KONSULTACJA I PROJEKT 3D

Znajdziesz u nas najlepsze marki:

SHOWROOM

30% RABAT NA PŁYTKI

SHOWROOM 57 RIVER DRIVE PASSAIC, NJ 07055

973-778-3355

️ info@bjﬂoorsandkitchens.com

PLUS 27 sierpnia 2026

613 BLOOMFIELD AVE WEST CALDWELL, NJ 07006

973-228-1900

sales@bjﬂoorsandkitchens.com

UMÓW WIZYTĘ ONLINE LUB TELEFONICZNIE ODWIEDŹ NASZĄ STRONĘ: www.bjﬂoorsandkitchens.com

REKLAMA

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

REKLAMA

SERDECZNE PODZIĘKOWANIA

EMERYTURA

Chciałbym z całego serca podziękować Mecenasowi Jerry’emu Kuzemczakowi za okazaną mi pomoc, życzliwość i wsparcie w niezwykle trudnym dla mnie czasie. Po śmierci mojej ukochanej Żony znalazłem się w bardzo ciężkiej sytuacji życiowej. Był to dla mnie czas bólu, bezradności i wielu problemów. W tych trudnych chwilach mogłem liczyć na pomoc i zrozumienie Pana Mecenasa. Szczególne podziękowania kieruję również do Pani Marty, za dobre słowo, serdeczność i otuchę, które były dla mnie bardzo ważne. Z pełnym przekonaniem polecam Mecenasa Jerry’ego Kuzemczaka całej Polonii. Jestem wdzięczny za okazane mi serce, pomoc i ludzkie podejście. „Kto przy prawdzie stoi, kłamstwa się nie boi.”

Z wielkim szacunkiem i wdzięcznością, Wiesław Okwiet

PLUS 27 sierpnia 2026

UBEZPIECZENIE

JACEK FRUCHTMAN PROWADZĘ BIURO W POLSCE •

POMAGAM W UBIEGANIU SIĘ O EMERYTURĘ Z ZUS I UBEZPIECZENIE NFZ

•

DZIĘKI ZNIESIENIU PRZEZ KONGRES USA KLAUZULI „WINDFALL ELIMINATION” MOŻNA JUŻ BEZ KONSEKWENCJI PODATKOWYCH WYBRAĆ KRAJ I BANK, GDZIE BĘDA WYPŁACANE ŚWIADCZENIA

•

NIE MA KONIECZNOŚCI PRZYJAZDU DO POLSKI

•

OSOBIŚCIE REPREZENTUJĘ PAŃSTWA W ODDZIAŁACH ZUS

•

SKUTECZNIE ODSZUKUJĘ ZAŚWIADCZENIA O ZATRUDNIENIU I ZAROBKACH – „KAPITAŁ POCZĄTKOWY”

•

POMAGAM W ROZWIĄZYWANIU JUŻ ISTNIEJĄCYCH PROBLEMÓW Z ZUS

ADRES: UL. OKRZEI 21B/7 81-733 SOPOT

KONTAKT: TEL. +48 500-553-465 MESSENGER, FACETIME, WHATSAPP jacekfruchtman55@gmail.com

28 Vademecum rodzica

POWRÓT DO SZKOŁY BEZ STRESU. JAK PRZYGOTOWAĆ DZIECKO – I CAŁĄ RODZINĘ – NA NOWY ROK SZKOLNY?

Wakacje mają to do siebie, że kończą się zdecydowanie szybciej, niż byśmy chcieli. Jeszcze niedawno były późne śniadania, basen, wyjazdy, wieczorne filmy i pytanie „co dzisiaj robimy?”, a nagle na stole pojawiają się listy szkolnych przyborów, nowy plecak i kalendarz, który zaczyna zapełniać się zajęciami. Dla dzieci powrót do szkoły oznacza dużą zmianę. Po kilku tygodniach swobody trzeba ponownie przyzwyczaić się do wczesnego wstawania, lekcji, prac domowych, obowiązków i bardziej uporządkowanego rytmu dnia. Dla rodziców również zaczyna się logistyczna układanka: poranne szykowanie, odwożenie do szkoły, odbieranie, lunchboxy, treningi, zajęcia dodatkowe i pilnowanie szkolnych terminów. A w wielu polonijnych rodzinach dochodzi do tego jeszcze jeden element – polska szkoła sobotnia. Dziecko wraca więc nie do jednej, ale właściwie do dwóch szkół. Od poniedziałku do piątku funkcjonuje w amerykańskim systemie edukacji, a w sobotę uczy się języka polskiego, historii, geografii i poznaje kulturę kraju swoich rodziców lub dziadków. Jak sprawić, żeby wejście w ten intensywny rytm było możliwie łagodne? NIE CZEKAJMY DO OSTATNIEGO WIECZORU WAKACJI Jednym z największych błędów jest pozostawienie wakacyjnego rytmu aż do dnia poprzedzającego rozpoczęcie szkoły. Jeżeli przez całe lato dziecko

PLUS 27 sierpnia 2026

chodziło spać o 11 wieczorem i wstawało o 9 czy 10 rano, trudno oczekiwać, że z dnia na dzień bez problemu zaśnie o 8:30 i następnego ranka pełne energii wstanie o 6:30. Warto rozpocząć zmianę około tygodnia lub dwóch przed rozpoczęciem zajęć. Nie trzeba robić rewolucji. Wystarczy co kilka dni przesuwać godzinę snu i pobudki o 15–20 minut. Jednocześnie dobrze wrócić do bardziej regularnych godzin posiłków. Śniadanie zaczyna ponownie pojawiać się rano, lunch mniej więcej o tej porze, w której dziecko będzie jadło go w szkole, a kolacja odpowiednio wcześniej. Szczególnie ważny jest wieczór. Telefon, tablet, komputer i telewizor nie pomagają organizmowi przejść w tryb odpoczynku. Ostatnia godzina przed snem może być czasem na kąpiel, przygotowanie ubrań na następny dzień, czytanie czy spokojną rozmowę. Pierwszy szkolny poniedziałek i tak będzie wystarczającym wyzwaniem. Nie ma potrzeby dokładać do niego niewyspanego dziecka. WYPRAWKA NIE MUSI BYĆ TYLKO KOLEJNYM OBOWIĄZKIEM Back to school dla rodziców często oznacza rachunek, dla dzieci może jednak oznaczać coś znacznie przyjemniejszego – początek czegoś nowego. Dlatego warto zaangażować dziecko w przygotowania. Niech samo wybierze plecak, piórnik, lunchbox, bidon czy część zeszytów i przyborów. Starsze

dziecko może dostać szkolną listę i razem z rodzicem sprawdzać, co już ma, a co trzeba dokupić. To również dobry moment na generalny przegląd zeszłorocznych rzeczy. Często okazuje się, że połowa przyborów wcale nie wymaga wymiany. Kilka dni przed rozpoczęciem zajęć dobrze wspólnie spakować plecak, przygotować miejsce do odrabiania lekcji i sprawdzić szkolny harmonogram. Im mniej niewiadomych pierwszego ranka, tym spokojniejszy start. NAJWAŻNIEJSZA ROZMOWA NIE DOTYCZY ZESZYTÓW Nowe buty i kredki kupić jest łatwo. Trudniej zauważyć, że dziecko zwyczajnie boi się powrotu. I wcale nie musi powiedzieć: „Boję się szkoły”. Może być bardziej drażliwe, mieć problemy z zasypianiem, narzekać na brzuch, złościć się przy rozmowie o szkole albo nagle oznajmić, że wcale nie chce tam wracać. Powodów może być mnóstwo. Nowy nauczyciel. Zmiana klasy. Obawa, że najlepszy kolega będzie w innej grupie. Trudności z matematyką. Konflikt z innym uczniem. Nowa szkoła. Lęk przed tym, czy zostanie zaakceptowane. Dlatego zamiast przekonywać: „Nie masz się czego bać”, lepiej zapytać: „Co najbardziej martwi cię w związku z powrotem?” Czasami odpowiedź będzie zaskakująco prosta. Nie należy też budować wyłącznie cukierkowego obrazu szkoły. Dziecko doskonale wie, że oprócz kolegów i wycieczek będą również sprawdziany, prace domowe i poranne pobudki. Lepiej pokazać mu, że nawet jeśli pojawią się trudniejsze momenty, nie będzie z nimi samo. PIERWSZE TYGODNIE NIE MUSZĄ BYĆ PERFEKCYJNE

przekąski w lunchboxie. Tymczasem dziecko dopiero adaptuje się do zmiany. Po całym dniu w szkole może być bardziej zmęczone, rozdrażnione albo po prostu potrzebować chwili, podczas której nikt niczego od niego nie chce. Dlatego pierwszych tygodni nie warto przeładowywać dodatkowymi zajęciami. Dobrze zostawić trochę miejsca na odpoczynek, zabawę i zwyczajne nicnierobienie. Szkoła jest ważna, ale życie dziecka nie powinno składać się wyłącznie z obowiązków. A W SOBOTĘ… ZNOWU DO SZKOŁY Dla tysięcy polskich dzieci mieszkających w Stanach Zjednoczonych szkolny tydzień nie kończy się w piątek. W sobotę rano znów zakładają plecak i jadą do polskiej szkoły. Dla rodziców wychowanych w Polsce może wydawać się oczywiste, że dziecko powinno mówić, czytać i pisać po polsku. Dla dziecka dorastającego w Ameryce sytuacja wygląda jednak zupełnie inaczej. Przez większość tygodnia słyszy angielski. Po angielsku uczy się matematyki i przyrody, rozmawia z kolegami, ogląda filmy, korzysta z internetu i stopniowo zaczyna również myśleć po angielsku. Dlatego utrzymanie polskiego języka wymaga pracy. Polska szkoła pomaga tę więź zachować. To oczywiście ortografia, gramatyka, czytanie i pisanie. Ale jest w tym coś znacznie większego. To Mickiewicz i Kopernik. Kraków i Warszawa. Polska historia, geografia, tradycje bożonarodzeniowe i wielkanocne. Akademie z okazji 3 Maja i 11 Listopada. Kolędy, polskie piosenki i historie, których dzieci wychowujące się wyłącznie w amerykańskiej szkole prawdopodobnie nigdy by nie poznały.

POLSKA SZKOŁA TO RÓWNIEŻ POCZUCIE, ŻE „NIE Rodzice często mają wobec JESTEM JEDYNY” września ogromne oczekiwania. Od pierwszego dnia wszystko ma dziaJest jeszcze jedna rzecz, której łać: porządek w pokoju, odrobione trudno nauczyć z podręcznika. Przynależność. lekcje, zajęcia dodatkowe, treningi, odpowiednia godzina snu i zdrowe Dziecko dorastające w polonijnej

Vademecum rodzica 29 rodzinie często funkcjonuje pomiędzy dwoma światami. W domu słyszy polski, u babci obowiązują polskie zwyczaje, na stole pojawiają się pierogi, barszcz i sernik, a rodzice opowiadają o kraju oddalonym o kilka tysięcy kilometrów. W poniedziałek rano wraca jednak do amerykańskiej szkoły. W polskiej szkole spotyka dzieci, które żyją podobnie. One również mają dziadków w Polsce. Też czasami odpowiadają rodzicom po angielsku, mimo że pytanie padło po polsku. Też obchodzą Thanksgiving, a chwilę później czekają na polską Wigilię. Dzięki temu polskość przestaje być wyłącznie czymś„z domu”. Staje się częścią relacji z rówieśnikami. I być może właśnie to jest największą wartością sobotnich szkół. „ALE JA NIE CHCĘ CHODZIĆ W SOBOTĘ!” Oczywiście nie zawsze wygląda to tak pięknie. Sobota rano. Koledzy śpią. Ktoś jedzie na mecz. Ktoś inny ma urodziny. A polskie dziecko słyszy: „Wstawaj, jedziemy do polskiej szkoły”. Entuzjazm bywa umiarkowany. To zupełnie normalne. Rodzice powinni pamiętać, że dla dziecka oznacza to dodatkowy dzień obowiązków po pięciu dniach amerykańskiej szkoły. Warto więc uważać, żeby polska szkoła nie zaczęła kojarzyć się wyłącznie z kolejnymi zadaniami, ocenami i presją. Dużą rolę odgrywa sposób, w jaki sami o niej mówimy. Jeśli sobotnia szkoła przedstawiana jest jako kara i obowiązek, dziecko właśnie tak zacznie ją traktować. Jeśli stanie się miejscem spotkań, wspólnych wydarzeń, polskich tradycji i przyjaźni, motywacja wygląda zupełnie inaczej. Nie chodzi przecież o to, aby każde dziecko mieszkające w USA pisało po polsku bez jednego błędu. Chodzi o to, żeby nie straciło języka, który łączy je z własną rodziną i historią. DWA JĘZYKI TO PREZENT NA CAŁE ŻYCIE Dzieci nie zawsze potrafią dziś docenić to, że rodzice konsekwentnie mówią do nich po polsku i wożą je w soboty do polskiej szkoły. Być może zrozumieją to dopiero jako dorośli.

Kiedy bez problemu porozmawiają z babcią i dziadkiem. Kiedy pojadą do Polski i będą potrafiły samodzielnie funkcjonować. Kiedy zaczną pracować i okaże się, że znajomość drugiego języka jest zawodowym atutem. Albo kiedy same zostaną rodzicami i po raz pierwszy powiedzą do swojego dziecka: „chodź do mamy” albo „chodź do taty”. Wtedy może się okazać, że te wszystkie sobotnie pobudki miały większe znaczenie, niż ktokolwiek przypuszczał. NIE ZAPOMINAJMY O… RODZICACH Powrót do szkoły jest zmianą również dla dorosłych. Nagle trzeba pamiętać o wszystkim: szkolnych e-mailach, formularzach, lunchach, treningach, wywiadówkach, projektach, bibliotekach, dniach bez mundurka, zdjęciach klasowych, urodzinach kolegów, a w polonijnych rodzinach dodatkowo o sobotniej szkole i jej wydarzeniach. Nie wszystko będzie działało idealnie. Któregoś ranka ktoś zapomni lunchboxa. Innym razem projekt szkolny przypomni się dziecku o 9 wieczorem. W sobotę rano będzie protest przeciwko polskiej szkole, a w poniedziałek okaże się, że ulubiona bluza została w piątek w klasie. To też jest część szkolnego roku. Najważniejsze, aby w całym tym organizacyjnym zamieszaniu dziecko wiedziało jedno: dom jest miejscem, do którego może wrócić nie tylko z dobrą oceną, ale również z problemem. Początek roku szkolnego ma w sobie coś wyjątkowego. Bo powrót do szkoły to nie tylko powrót do książek, ocen i obowiązków. To kolejny rok dorastania, nowych przyjaźni, sukcesów, czasem rozczarowań i odkrywania tego, kim nasze dziecko powoli się staje. A dla dzieci wychowujących się w polskich rodzinach w Ameryce jest w tym jeszcze jedna piękna możliwość: mogą dorastać w dwóch językach, poznawać dwa światy i czuć, że amerykańska codzienność i polskie korzenie wcale nie muszą się wykluczać. Mogą być dwiema częściami tej samej historii.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

30 Kącik milusińskich Pokoloruj obrazek zgodnie z kolorami poniżej.

Pomysł i ilustracje: www.zielonea.eu

Prenumerata www.plusik.us

1 2

4 1 5

5 5

6 4

PLUS 27 sierpnia 2026

1 6

1 3

4 6

3 3

4 2

4 4

Kącik milusińskich 31

32 Horoskop

21.03 - 19.04

20.04 - 22.05

23.04 - 21.06

22.06 - 22.07

23.07 - 23.08

BARAN Zarówno sprawy zawodowe, finansowe jak i towarzyskie będą się świetnie układać. Poczujesz również poprawę samopoczucia i kondycji, co pozwoli ci szybko stanąć na nogi po zdrowotnych problemach i zawirowaniach. BYK Gwiazdy wróżą przyspieszenie, wiele niezwykle korzystnych i potrzebnych zmian. Mocno ruszysz do przodu, zauważysz postęp niemal w każdej dziedzinie i sferze życia. W uczuciach czas niezbyt przyjemnej, ale koniecznej konfrontacji z partnerem. BLIZNIETA W sprawach zawodowych bardzo dobry czas. Możesz teraz awansować, dostać podwyżkę. W stałych związkach będzie panowała rodzinna i miłosna atmosfera. Warto zadbać o zdrowie. RAK W pracy zawodowej dobry czas, będziesz kreatywny i pełen pomysłów. Zostanie to zauważone przez szefa, może nawet przyniesie awans. Możesz mieć ochotę na flirty. Uważaj, takie zachowania mogą zranić twojego partnera. LEW W pracy trudny czas. Łatwo będziesz się męczyć i źle znosić wypełnianie obowiązków. Poczujesz, że jesteś za bardzo obciążony pracą, że potrzebujesz zmian. Jednak teraz zmiany nie będą możliwe. Unikaj alkoholu i innych używek. PANNA Najbliższe dni przyniosą wiele miłych chwil. Poradzisz sobie teraz ze wszystkimi sprawami i problemami. Będziesz spędzał czas miło i sympatycznie. Wreszcie nauczysz się jasno wyrażać swoje zdanie.

23.09 - 22.10

23.10 - 21.11

22.11 - 21.12

WAGA Możesz poczuć się przytłoczony obowiązkami, a to może odbić się niekorzystnie na twojej psychice. Stres może także powodować problemy zdrowotne. Wyciszenie i odpoczynek dobrze wpływa na stan zdrowia. SKORPION Przypływ energii i dobry nastrój zmobilizują cię do wprowadzenia zmian w życiu. Nowe inspiracje rozbudzą twoja wyobraźnię, pomogą ci też polepszyć kontakty z partnerem. STRZELEC Postaraj się znaleźć więcej czasu na wewnętrzne przemyślenia i skorygowanie swej drogi życiowej. Korzystaj z podpowiedzi swojej intuicji. Wybierz te z nich, które zagwarantują ci większy spokój i bezpieczeństwo.

22.12 - 19.01

KOZIOROŻEC Możesz teraz poznać kogoś interesującego na jakiejś uroczystości rodzinnej lub towarzyskiej. Nie trać jednak głowy, poznajcie się lepiej, daj wam czas. W pracy masz szansę wiele poprawić, ale nastaw się na większy wysiłek i spore wyrzeczenia.

20.01 - 18.02

WODNIK W tym tygodniu możesz być lekko poirytowany. Skłoni cie to do wielu nieprzemyślanych działań. Najpierw zaczniesz działać, a potem myśleć, co doprowadzi do wielu napięć i konfliktów. Postaraj się bardziej panować nad sobą.

19.02 - 20.03

RYBY Układ gwiazd sprzyja realizacji wielu zamierzeń. Możesz pozałatwiać swoje sprawy, wywiązać się z różnych zobowiązań, odrobić zaległości w pracy i jeszcze zadbać o dom i rodzinę. Wykażesz się świetną organizacją czasu. Będziesz w znakomitej formie fizycznej.

PROFESJONALNE WYKOŃCZENIA

ŁAZIENEK – 10 LAT DOŚWIADCZENIA W NJ –

Szukasz fachowca, który zadba o każdy detal? Oferuję kompleksowe wykonanie Twojej wymarzonej łazienki. Specjalizacja: Precyzyjne układanie płytek, profesjonalna hydraulika i elektryka. Technologia: Pracuję na sprawdzonych systemach hydroizolacji Schluter oraz płytach GoBoard – gwarancja trwałości i szczelności na lata. Doświadczenie: 10 lat pracy na rynku amerykańskim. Solidnie, czysto i terminowo.

Tomek

ZADZWOŃ PO DARMOWĄ WYCENĘ: 201-466-8386

Grace S. Nehrebecki ROZLICZENIA PODATKOWE

• rozliczenia elektroniczne dla osób indywiduanych • rozliczenia firm – LLC, spółki i korporacje

Prowadzenie księgowości dla firm Payroll – podatki dla pracowników Tel: 973-472-7722 Fax: 973-472-7077 nehrebeckigs@outlook.com 1033 Broad Street, Cilfton, NJ 07013

PLUS 27 sierpnia 2026

Mówimy

po polsku

Wokół domu 33

Essex County: miejsce, które się zmienia Od kolonialnego Newark, przez przemysł i laboratoria Thomasa Edisona, po dzisiejsze społeczności North Jersey. Essex County od ponad 340 lat nie przestaje pisać swojej historii. W Essex County można w ciągu kilkunastu minut przejechać przez kilka zupełnie różnych światów. W centrum Newark miejski rytm jest intensywny. Pociągi przyjeżdżają i odjeżdżają, ulice tętnią życiem, a historia miasta jest obecna niemal na każdym kroku. Kilka mil dalej krajobraz zaczyna się zmieniać. Pojawiają się stare drzewa, historyczne domy, lokalne restauracje i centra miasteczek, w których mieszkańcy znają swoich sąsiadów. Jeszcze dalej na zachód są spokojne dzielnice, większe działki i domy, których otoczenie bardziej przypomina przedmieścia niż część jednego z najbardziej zurbanizowanych regionów New Jersey. A jednak wszystko to jest Essex County i to właśnie różnorodność jest jego największą historią.

Historia zaczęła się w 1666 roku Essex County zostało utworzone w 1683 roku, ale historia regionu zaczęła się wcześniej. W 1666 roku grupa około 30 rodzin z Connecticut przybyła nad rzekę Passaic i założyła Newark. Była to jedna z pierwszych angielskich osad w tej części New Jersey. Miasto rozwijało się wraz z regionem. Najpierw dzięki rolnictwu i handlowi, później dzięki rzemiosłu i przemysłowi. W XIX wieku Newark stało się jednym z najważniejszych centrów przemysłowych kraju. Produkowano tutaj między innymi obuwie, biżuterię, wyroby skórzane i maszyny. Wraz z przemysłem przybywali ludzie. Kolejne fale imigrantów zmieniały charakter miasta i całego County. Essex County od początku było więc miejscem transformacji. W 1886 roku Thomas Edison przeniósł swoją działalność do West Orange. Stworzył tutaj kompleks laboratoryjny, który stał się jednym z najważniejszych centrów badań i rozwoju swojej epoki. To właśnie tutaj Edison i jego zespół pracowali nad kolejnymi wynalazkami, a ogromny kompleks obejmował laboratoria,

warsztaty i zakłady produkcyjne. Dzisiaj znajduje się tutaj Thomas Edison National Historical Park. Spacerując po zachowanych budynkach, można zobaczyć miejsce, w którym eksperymentowanie stało się częścią przemysłu na skalę, jakiej wcześniej nie znano. To ważny fragment historii Essex County. Nie tylko dlatego, że mieszkał tutaj Edison, ale przede wszystkim dlatego, że region pokazał, iż może zmieniać się razem z Ameryką.

Jedno County, wiele różnych światów Dzisiaj Essex County liczy około 896 tysięcy mieszkańców i obejmuje 22 gminy.Największym miastem jest Newark, ale obraz County nie kończy się na jego granicach. Montclair ma własny rytm. Historyczna architektura, restauracje, galerie, teatr i kolej do Nowego Jorku przyciągają ludzi, którzy chcą połączyć kulturę i życie lokalnej społeczności z dostępem do Manhattanu. Maplewood i South Orange oferują inną atmosferę. Centra miasteczek, stare drzewa, historyczne domy i stacje kolejowe tworzą charakterystyczny podmiejski styl życia. Livingston, Millburn i Short Hills pokazują jeszcze inne oblicze County. Więcej przestrzeni, spokojniejsze ulice i silny nacisk na życie rodzinne. West Orange łączy historię, naturę i wygodny dostęp do reszty North Jersey. Nie ma jednego Essex County, są dziesiątki jego wersji. Jedną z największych niespodzianek tego regionu jest natura. Wystarczy wyjechać kilka minut poza bardziej zurbanizowane części County, aby znaleźć się wśród lasów, szlaków i otwartych przestrzeni. South Mountain Reservation zajmuje ponad 2,000 akrów i rozciąga się na terenie West Orange, Maplewood, Millburn i części innych społeczności. Są tutaj szlaki piesze, strumienie, punkty widokowe oraz Hemlock Falls. Jest również Washington Rock, związany z historią wojny o niepodległość. Dzisiaj mieszkańcy nie przychodzą tutaj obserwować wojsk. Przychodzą pobiegać, wyprowadzić psa, przejść się z dziećmi albo po

prostu odpocząć. I właśnie w takich momentach najlepiej widać, czym jest Essex County. Historia jest tutaj obecna, ale życie toczy się dalej. Dom zaczyna się od pytania: jak chcesz żyć? Przez lata pracy na rynku nieruchomości zauważamy, że kupujący często rozpoczynają poszukiwania od parametrów domu. Ile sypialni? Jaki metraż? Garaż? Ogród? To ważne pytania, ale po pewnym czasie pojawia się pytanie znacznie ważniejsze: Gdzie chcę spędzić kolejne 10 czy 20 lat? Essex County daje tutaj wyjątkowo dużo możliwości. Można wybrać miejski styl życia w Newark. Można postawić na kulturę i lokalną atmosferę Montclair. Można szukać równowagi między Nowym Jorkiem a spokojem przedmieść w Maplewood czy South Orange. Można też wybrać większy dom i spokojniejszą codzienność w zachodniej części County. Dlatego znalezienie odpowiedniego domu zaczyna się często od

znalezienia odpowiedniego miejsca. Wybór domu to decyzja dotycząca nie tylko nieruchomości, ale również codziennego życia, dojazdów, sąsiedztwa i przyszłości rodziny. W Essex County różnice między poszczególnymi społecznościami są naprawdę duże. Dlatego zanim zaczniesz oglądać domy, warto najpierw odpowiedzieć sobie na jedno pytanie: Jak chcesz żyć? Dopiero potem warto szukać adresu. Jako lokalni agenci nieruchomości pomagamy klientom nie tylko znaleźć odpowiednią nieruchomość, ale przede wszystkim wybrać społeczność dopasowaną do ich stylu życia, potrzeb i planów na przyszłość. Jeżeli rozważasz przeprowadzkę do Essex County, zapraszamy do kontaktu. Porozmawiajmy o tym, czego naprawdę szukasz, a następnie znajdziemy miejsce, które może stać się najlepszym początkiem Twojego kolejnego rozdziału. Opracowano: Kasia Nowakowska 📞 973.626.2528 i Wojciech Baranowski 📞201.259.8132 | Licencjonowani Agenci Nieruchomości

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

34 Felieton

Ameryka, która wymyśla przyszłość

Kiedy dziś mówimy o Stanach Zjednoczonych, bardzo łatwo dać się wciągnąć w politykę. Trump, Demokraci, Republikanie, imigracja, ICE, podatki, wojny, kolejne wybory i następna awantura w mediach społecznościowych. Ameryka od dawna potrafi dzielić świat, ale w ostatnich latach robi to chyba szczególnie skutecznie. Tyle że w roku 250-lecia Stanów Zjednoczonych warto na chwilę odłożyć polityczne spory. Bo historia Ameryki to nie tylko historia prezydentów, wojen i wyborów. To również historia ludzi, którzy mieli odwagę powiedzieć:„A co, jeśli można zrobić to inaczej?” I właśnie ta ciekawość, czasami granicząca z szaleństwem, jest jedną z najbardziej fascynujących cech tego kraju. Przez 250 lat Stany Zjednoczone stały się miejscem narodzin lub rozwoju technologii, bez których trudno dziś wyobrazić sobie zwyczajne życie – telefonu, samolotu, mikrofalówki, lasera, internetu, mikroprocesora, fotografii cyfrowej, GPS, nowoczesnych rakiet czy wreszcie sztucznej inteligencji. A przecież wiele z tych wynalazków na początku wyglądało jak coś zupełnie niepraktycznego. OD 12 SEKUND DO DRUGIEGO KOŃCA ŚWIATA 17 grudnia 1903 roku na wydmach Kitty Hawk w Karolinie Północnej maszyna braci Wright utrzymała się w powietrzu zaledwie 12 sekund i przeleciała około 37 metrów. DWANAŚCIE SEKUND. Dzisiaj człowiek wsiada w Nowym Jorku do samolotu, zasypia, ogląda dwa filmy, narzeka na jedzenie i po kilku godzinach wysiada w Europie. Latamy na wakacje, na spotkania biznesowe, do rodziny. Dla Polonii samolot stał się wręcz częścią

PLUS 27 sierpnia 2026

życia – czymś, co pozwala funkcjonować pomiędzy dwoma krajami. A wszystko zaczęło się od konstrukcji, która przez kilkanaście sekund próbowała nie spaść na piasek. Podobnie było z telefonem. Od patentu Alexandra Grahama Bella w 1876 roku przeszliśmy do pierwszego publicznego połączenia z telefonu komórkowego wykonanego przez Martina Coopera w 1973 roku, a później do urządzenia, bez którego większość z nas nie wychodzi dziś nawet do łazienki. Smartfon jest telefonem chyba tylko z przyzwyczajenia. Jest aparatem, bankiem, mapą, gazetą, telewizorem, biletem lotniczym, sklepem, biurem i kontaktem z rodziną mieszkającą tysiące kilometrów dalej. I pomyśleć, że jeszcze nie tak dawno telefon wisiał na ścianie i miał kabel.

minuty. To chyba najlepsza definicja postępu. WYNALAZEK, DLA KTÓREGO NIE BYŁO ZASTOSOWANIA

Jeszcze zabawniejsza jest historia lasera. Kiedy Theodore Maiman zbudował w Kalifornii w 1960 roku pierwszy działający laser, technologię określano jako„rozwiązanie szukające problemu”. Nikt do końca nie wiedział, po co właściwie miałaby być potrzebna. Dzisiaj lasery są w medycynie, telekomunikacji, przemyśle, sklepach i centrach danych. Bez nich nie działałaby ogromna część infrastruktury współczesnego świata. To dobra lekcja także na dziś. Nie każda technologia musi od razu przynosić miliardy dolarów. Nie każdy eksperyment musi mieć natychmiastowe zastosowanie. Czasami WIELKIE ODKRYCIA CZASEM ZACZYNAJĄ trzeba pozwolić naukowcom i przedsiębiorcom zrobić coś, co początkowo wydaje się kompletnie SIĘ OD… ROZTOPIONEJ CZEKOLADY niepotrzebne. Bo może za 30 lat okaże się niezbędne. Jedna z rzeczy, które najbardziej lubię w historii wynalazków, to przypadek. Nie każda rewolucja zaczyna się od wielkiego INTERNET, KTÓRY NA POCZĄTKU NIE laboratorium i naukowca, który pewnego ranka POTRAFIŁ WYSŁAĆ SŁOWA „LOGIN” oznajmia: „Dzisiaj zmienię świat”. Podobnie było z internetem. Czasami zaczyna się od roztopionego batonika. W 1969 roku uruchomiono ARPANET, finanPercy Spencer pracował w firmie Raytheon nad sowaną przez amerykańską agencję DARPA sieć technologią radarową, gdy zauważył, że znajdu- łączącą komputery w ośrodkach naukowych. Pierwsza wiadomość miała brzmieć „LOGIN”. jąca się w jego kieszeni czekolada stopiła się pod Nie udało się. wpływem mikrofal. Zaczął eksperymentować System padł po przesłaniu dwóch liter: „LO”. – między innymi z kukurydzą i jajkiem – a z tych prób narodziła się technologia, która doprowaTrudno o piękniejszą historię technologii. Dzidziła do powstania kuchenki mikrofalowej. siaj awaria internetu na pięć minut potrafi doproPierwsze urządzenia ważyły ponad 300 kilo- wadzić pół biura do paniki, a jego praprzodek nie był w stanie przesłać pięciu liter. gramów. Dziś wkładamy do mikrofalówki wczorajszy A jednak właśnie z takich eksperymentów obiad i irytujemy się, że musimy czekać dwie powstała infrastruktura, bez której nie byłoby ban-

Felieton 35 kowości internetowej, zakupów online, mediów społecznościowych, streamingu, pracy zdalnej ani ogromnej części współczesnej gospodarki. APARAT, KTÓRY KODAK POWINIEN BYŁ POKOCHAĆ W 1975 roku inżynier Kodaka Steven Sasson skonstruował pierwszy cyfrowy aparat fotograficzny. Ważył około 3,6 kilograma, miał rozdzielczość 0,01 megapiksela, a zapisanie jednego czarno-białego zdjęcia trwało ponad 20 sekund. Brzmiało jak technologiczna ciekawostka. Dzisiaj każdego dnia robimy miliardy cyfrowych zdjęć. I tutaj pojawia się druga ważna lekcja amerykańskiej innowacyjności: nie wystarczy coś wynaleźć. Trzeba jeszcze zrozumieć, co właśnie się wynalazło. Historia biznesu pełna jest firm, które miały przyszłość w swoich rękach, ale bały się, że zniszczy ona ich dotychczasowy model działalności. Przyszłość ma natomiast paskudny zwyczaj – przychodzi niezależnie od tego, czy jesteśmy na nią gotowi. TECHNOLOGIA WOJSKOWA, BEZ KTÓREJ DZIŚ NIE TRAFILIBYŚMY DO RESTAURACJI GPS również nie powstał po to, żebyśmy mogli znaleźć najbliższą stację benzynową albo sprawdzić, czy do restauracji skręcić w lewo czy w prawo. System rozwijano od lat 70. na potrzeby amerykańskiego wojska. Przełom w jego udostępnianiu użytkownikom cywilnym nastąpił po tragedii południowokoreańskiego samolotu pasażerskiego, który w 1983 roku zboczył z kursu, znalazł się nad terytorium ZSRR i został zestrzelony. Zginęło 269 osób. Administracja Ronalda Reagana zapowiedziała później udostępnienie GPS do zastosowań cywilnych. Dzisiaj GPS prowadzi samoloty, samochody,

statki i karetki. Pomaga rolnikom, ekipom ratunkowym, firmom transportowym i każdemu z nas. A kiedy pomyli zjazd z autostrady, jesteśmy na niego śmiertelnie obrażeni. Do dobrego człowiek przyzwyczaja się wyjątkowo szybko. AMERYKANIE POLECIELI W KOSMOS. POTEM POSTANOWILI UŻYWAĆ RAKIET PONOWNIE Amerykańska historia technologii ma jeszcze jedną charakterystyczną cechę: kiedy wydaje się, że dana branża osiągnęła już granice możliwości, pojawia się ktoś, kto pyta, dlaczego właściwie robimy wszystko w ten sposób. Programy Mercury, Gemini i Apollo napędzały rozwój technologii kosmicznych. Kilkadziesiąt lat później kolejną zmianę przyniosło SpaceX, pokazując, że rakieta nie musi być jednorazowym, niezwykle drogim środkiem transportu. Można sprowadzić jej elementy na Ziemię i wykorzystać ponownie. Pomysł, który kiedyś brzmiał niemal jak science fiction, stał się elementem normalnych operacji kosmicznych. I być może właśnie to jest najbardziej amerykańskie ze wszystkiego: przekonanie, że jeśli coś jest bardzo drogie, trudne albo pozornie niemożliwe, to może po prostu robimy to jeszcze w niewłaściwy sposób. A TERAZ PRZYSZŁA SZTUCZNA INTELIGENCJA Dzisiaj stoimy przed kolejną rewolucją. Sztuczna inteligencja rozwijana jest od dziesięcioleci, ale dopiero generatywna AI sprawiła, że technologia wyszła z laboratoriów i trafiła bezpośrednio do zwykłych użytkowników. Systemy potrafią pisać, tłumaczyć, analizować dane, programować, generować obrazy i pomagać w wykonywaniu codziennych obowiązków.

I znowu słyszymy te same pytania. Czy zabierze nam pracę? Czy jest bezpieczna? Czy dzieci powinny z niej korzystać? Czy można jej ufać? Czy nie poszliśmy za daleko? To ważne pytania. Ale podobne obawy towarzyszyły niemal każdej wielkiej zmianie technologicznej. Być może za 30 lat ktoś będzie patrzył na dzisiejszego ChatGPT tak, jak my patrzymy na ważący kilogram telefon Martina Coopera albo cyfrowy aparat zapisujący jedno zdjęcie przez 20 sekund. NAJWAŻNIEJSZYM AMERYKAŃSKIM WYNALAZKIEM MOŻE BYĆ… ODWAGA Możemy spierać się o politykę Stanów Zjednoczonych. I powinniśmy. Ameryka popełniała błędy, podejmowała złe decyzje i nigdy nie była krajem idealnym. Ale 250 lat jej historii pokazuje coś, czego nie warto zgubić w codziennym politycznym hałasie. Największym bogactwem Ameryki nie były wyłącznie pieniądze, fabryki czy surowce. Była nim wiara, że można spróbować. Zbudować maszynę i zobaczyć, czy poleci. Połączyć dwa komputery i sprawdzić, czy potrafią ze sobą rozmawiać. Zamknąć komputer w małym chipie. Wysłać człowieka na Księżyc. Sprowadzić rakietę z powrotem na Ziemię. Nauczyć maszynę rozumieć ludzkie pytania. Czasem eksperyment kończył się sukcesem. Czasem porażką. A czasem wysłaniem tylko dwóch liter zamiast słowa „LOGIN”. Ale ktoś próbował. I być może właśnie dlatego, kiedy Ameryka świętuje swoje 250. urodziny, warto przypomnieć sobie nie tylko to, czym Stany Zjednoczone są dzisiaj, ale także to, czym przez dwa i pół wieku potrafiły być dla świata – miejscem, w którym pomysły uznawane za niemożliwe wyjątkowo często stawały się codziennością. Adam Wójcik

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

REKLAMA

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

38 Weekend z PLUSem

PLUS 27 sierpnia 2026

Weekend z PLUSem 39

Grounds For Sculpture – park, w którym sztuka ożywa Czy można spacerować po ogrodzie, w którym za każdym zakrętem czeka dzieło sztuki? Gdzie rzeźby wyglądają tak realistycznie, że ma się ochotę do nich podejść i rozpocząć rozmowę? Gdzie natura i sztuka tworzą jedną, harmonijną całość? Odpowiedź brzmi: tak. Takim miejscem jest Grounds For Sculpture w Hamilton Township, niedaleko Trenton – jedna z najbardziej niezwykłych atrakcji nie tylko New Jersey, ale całych wschodnich Stanów Zjednoczonych. To nie jest zwykły park. To nie jest klasyczne muzeum. To ponad 42 akry ogrodów, stawów, mostków, alejek i… ponad 300 monumentalnych rzeźb, które można podziwiać z bardzo bliska. W przeciwieństwie do większości muzeów tutaj nie obowiązuje zasada „nie dotykać”. Wręcz przeciwnie – wiele instalacji zachęca do interakcji, robienia zdjęć i odkrywania ich z różnych perspektyw. Grounds For Sculpture to miejsce, które zachwyca zarówno dorosłych, jak i dzieci. Każda wizyta wygląda inaczej, a za każdym razem można odkryć coś nowego.

Od fabryki do światowej klasy ogrodu rzeźby Jeszcze kilkadziesiąt lat temu trudno było sobie wyobrazić, że na tym terenie powstanie jedna z największych atrakcji kulturalnych New Jersey. Przez wiele lat znajdowały się tutaj tereny wystawowe New Jersey State Fair. Gdy impreza przeniosła się w inne miejsce, rozległy obszar zaczął popadać w zapomnienie. W latach 80. pojawił się jednak człowiek z niezwykłą wizją. Był nim znany amerykański rzeźbiarz Seward Johnson, wnuk współzałożyciela firmy Johnson & Johnson. Marzył o stworzeniu miejsca, w którym sztuka nie będzie zamknięta w muzealnych salach, lecz stanie się częścią krajobrazu i codziennego życia.

nych miejsc w New Jersey.

Î Czy wiesz, że...

Ogród, który kwitnie przez cały rok

Grounds For Sculpture odwiedza każdego roku ponad 300 tysięcy osób, a park znajduje się w czołówce najczęściej fotografowanych atrakcji turystycznych New Jersey. Jego założyciel, Seward Johnson, stworzył wiele hiperrealistycznych rzeźb przedstawiających zwykłych ludzi w codziennych sytuacjach. Niektóre z nich są tak realistyczne, że odwiedzający często próbują z nimi rozmawiać lub ustępują im miejsca na ławkach.

Sama kolekcja rzeźb byłaby W 1992 roku Grounds For Sculpture otworzył swoje bramy dla zwie- imponująca, ale park zachwyca rówdzających. nież jako ogród botaniczny. Od tego czasu park nieustannie Rośnie tutaj kilka tysięcy drzew, się rozwija i dziś uznawany jest za krzewów i bylin. Wiosną domijedno z najważniejszych centrów nują magnolie, tulipany i kwitnące rzeźby współczesnej w Ameryce. wiśnie. Latem alejki toną w różach, hortensjach i lawendzie. Jesienią Ponad 300 rzeźb park zamienia się w feerię czerwieni, złota i pomarańczy. Zimą natomiast ukrytych wśród zieleni rzeźby pokryte śniegiem nabierają Największą atrakcją parku są zupełnie nowego charakteru. oczywiście rzeźby. Niektóre mają zaledwie kilkadziesiąt centymeTo sprawia, że wiele osób kupuje trów wysokości. Inne osiągają kilka roczne karnety i wraca tutaj kilka metrów i dominują nad całym kra- razy w roku. jobrazem. Znajdziemy tu zarówno dzieła artystów z całego świata, jak Każdy zakątek jest i słynne prace Sewarda Johnsona. fotogeniczny Spacer przypomina poszukiwanie skarbów. Za jednym zakrętem pojawia się ogromny koń wykonany z metalu. Kilka minut później natrafiamy na grupę ludzi siedzących na ławce. Dopiero po chwili orientujemy się, że to rzeźby.

Grounds For Sculpture to prawdziwy raj dla fotografów. Kamienne mostki. Lustrzane stawy. Pergole porośnięte glicynią. Ukryte altany. Rzeźby odbijające się w wodzie. Trudno znaleźć miejsce, które nie nadawałoby się do zdjęć.

Dzieci uwielbiają odkrywać Nic dziwnego, że regularnie kolejne instalacje, a dorośli często odbywają się tutaj sesje ślubne, zatrzymują się, próbując odgadnąć rodzinne i narzeczeńskie. przesłanie artysty. Rat’s Restaurant – kolacja Obrazy, do których jak na francuskiej prowincji można wejść Nie sposób odwiedzić Grounds Jedną z najbardziej niezwy- For Sculpture i nie zajrzeć do Rat’s kłych części Grounds For Sculpture Restaurant. są trójwymiarowe interpretacje najsłynniejszych obrazów świata. To jedna z najbardziej niezwySpacerując po parku można dosłow- kłych restauracji w New Jersey. Inspiracją dla jej wystroju były nie wejść do dzieł sztuki. obrazy Claude’a Moneta oraz franZnajdziecie tutaj sceny inspi- cuska wieś Giverny. Taras wychodzi rowane obrazami takich mistrzów na staw porośnięty liliami wodnymi. jak: Claude Monet, Pierre-Auguste Kamienny most i bujna roślinność Renoir, Édouard Manet, Vincent van sprawiają wrażenie, jakbyśmy znaGogh leźli się we Francji. Najbardziej znana instalacja przedstawia słynny obraz„Lunch na trawie” Édouarda Maneta. Tutaj nie ogląda się go z dystansu – można usiąść obok bohaterów kompozycji i stać się częścią dzieła. To właśnie te instalacje sprawiły, że Grounds For Sculpture stał się jednym z najczęściej fotografowa-

Grounds For Sculpture to miejsce, które trudno porównać z jakąkolwiek inną atrakcją w New Jersey. Łączy światowej klasy sztukę, przepiękne ogrody i wyjątkową atmosferę sprzyjającą spokojnym spacerom. Niezależnie od tego, czy interesujecie się sztuką współczesną, kochacie fotografię, czy po prostu szukacie pomysłu na niezwykły weekend, ten park z pewnością Was zaskoczy. To jedna z tych atrakcji, po których wyjeżdża się z setkami zdjęć i przekonaniem, że do New Jersey warto wracać nie tylko dla plaż i gór, ale także dla miejsc, gdzie sztuka i natura tworzą coś naprawdę wyjątkowego. wszystkie cztery pory roku. Organizowane są tu: festiwale kwiatów, koncerty plenerowe, spektakle teatralne, warsztaty artystyczne, wieczorne iluminacje świetlne, zimowe wydarzenia świąteczne. Każda pora roku przynosi coś nowego.

Idealne miejsce dla dzieci

Choć park kojarzy się przede wszystkim ze sztuką, dzieci bawią Restauracja słynie z kuchni inspi- się tutaj znakomicie. rowanej klasycznymi francuskimi smakami, sezonowych składników Rzeźby przypominają postacie oraz eleganckiej atmosfery. Nawet z bajek. Można spacerować mostjeśli nie planujecie obiadu, warto kami, obserwować ryby i żółwie w zajrzeć tu choćby na kawę lub deser. stawach oraz uczestniczyć w specjalnych programach edukacyjnych. Program przez cały rok To doskonały sposób, aby pokazać najmłodszym, że sztuka może być Grounds For Sculpture żyje przez ciekawa i pełna zabawy.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

40 Memento mori Bo czym innym jest przypad- Miłość nie zawsze wybiera Poznali się… na pogrzebie? Dla kowe poznanie interesującej osoby, odpowiedni moment a czym innym aktywne poszukiwarandki w momencie, gdy rodzina Wyniki ankiety mogą zaskakimłodych to wcale nie takie dziwne nie i przyjaciele żegnają bliskiego czło- wać, ale pokazują również zmianę w Pogrzeb raczej nie jest pierwszym miejscem, które przychodzi na myśl, gdy mówimy o poznawaniu potencjalnego partnera. Okazuje się jednak, że dla części młodych ludzi nawet tak nietypowe okoliczności nie wykluczają zainteresowania drugą osobą. Z badania przeprowadzonego wśród przedstawicieli pokolenia Z i milenialsów wynika, że sympatia, zauroczenie, a nawet chęć późniejszej randki mogą pojawić się także podczas ostatniego pożegnania.

że zdarzyło im się później myśleć o wieka. kimś poznanym podczas pogrzebu, nawet jeśli ostatecznie nie podjęli próby nawiązania bliższej relacji. Są jednak granice Przyjaciel poznał kogoś na pogrzebie? Dlaczego nie? Jeszcze ciekawsze są odpowiedzi dotyczące zachowania innych osób.

Aż 64 proc. ankietowanych z pokolenia Z i 71 proc. milenialsów stwierdziło, że poparłoby przyjaciela lub znajomego, który poznał Ankieta przeprowadzona potencjalnego partnera właśnie wśród 3200 randkujących przed- podczas pogrzebu. stawicieli pokolenia Z i milenialsów pokazuje, że młodsze generacje Dla większości respondentów podchodzą do takich sytuacji znacz- ważniejsze od samego miejsca nie mniej konserwatywnie, niż poznania wydają się więc okoliczmożna byłoby przypuszczać. ności, sposób zachowania oraz szacunek wobec pogrążonej w żałobie rodziny. Zauroczenie w najmniej Bo przecież uczucia nie zawsze spodziewanym miejscu pojawiają się w odpowiednim Według badania 29 proc. przed- miejscu i o odpowiedniej porze. stawicieli pokolenia Z i 40 proc. Możemy poznać kogoś w kawiarni, milenialsów przyznało, że odczu- samolocie, kolejce w sklepie, na wało fizyczny pociąg do osoby weselu – albo właśnie podczas uropoznanej podczas pogrzebu. Wielu czystości, podczas której absolutnie respondentów nie widziałoby rów- nie spodziewaliśmy się nowej znanież niczego niewłaściwego w jomości. wymianie numerów telefonów czy danych kontaktowych, aby spotkać się później – już w zupełnie innych Aplikacja randkowa… okolicznościach. podczas nabożeństwa? Nie oznacza to oczywiście, że młodzi Amerykanie traktują pogrzeby jak nową wersję aplikacji randkowej. Dla wielu ankietowanych granica pomiędzy zauważeniem atrakcyjnej osoby a faktycznym rozpoczęciem znajomości pozostaje bardzo wyraźna. 51 proc. przedstawicieli pokolenia Z i 61 proc. milenialsów deklarowało, że zdarzyło im się poczuć zainteresowanie kimś podczas pogrzebu, ale świadomie zdecydowali, że nie będą rozwijać tej znajomości.

Badanie przyniosło również znacznie bardziej kontrowersyjne odpowiedzi. Od około jednej czwartej do jednej trzeciej respondentów – w zależności od pokolenia – przyznało, że byłoby skłonnych sprawdzić aplikację randkową w telefonie nawet podczas nabożeństwa pogrzebowego. Jeszcze większa grupa nie widziałaby problemu w korzystaniu z aplikacji randkowej podczas pobytu na cmentarzu.

I tutaj granica między spontanicznym zauroczeniem a zachowaNie zawsze jednak oznaczało to, niem, które może zostać odebrane że o spotkanej osobie szybko zapo- jako niestosowne, staje się znacznie mnieli. 32 proc. przedstawicieli Gen bardziej wyraźna. Z i 40 proc. milenialsów przyznało,

PLUS 27 sierpnia 2026

sposobie, w jaki młodsze pokolenia patrzą na poznawanie ludzi. Relacje coraz rzadziej zaczynają się według tradycyjnego scenariusza, a miejsce pierwszego spotkania nie musi już Nawet najbardziej otwarci przesądzać o tym, czy znajomość ankietowani wskazywali sytu- wypada kontynuować. acje, w których flirt byłby zdecydowanie nie na miejscu. Zakład pogrzebowy, kościół czy cmentarz z pewnością nie staną się K l u c zowe z n a c ze n i e m a konkurencją dla Tindera. Badanie przede wszystkim bliskość danej sugeruje jednak, że dla części przedosoby ze zmarłym. Próba nawią- stawicieli pokolenia Z i milenialzania romantycznej znajomo- sów nietypowe miejsce poznania ści z kimś z najbliższej rodziny nie przekreśla możliwości późniejpogrążonej właśnie w żałobie szej randki. została oceniona zupełnie inaczej niż przypadkowa rozmowa Ostatecznie życie potrafi pisać z dalszym znajomym czy osobą scenariusze, których sami raczej towarzyszącą jednemu z uczest- byśmy nie wymyślili. Czasami ktoś ników uroczystości. idzie na wesele i wraca z numerem telefonu do przyszłego partnera. A Liczą się więc – jak podkre- czasami – jak się okazuje – historia ślono w badaniu – kontekst i może zacząć się tam, gdzie ktoś inny bliskość. właśnie się zakończyła. Izabela Van Tassel

Poradnik sukces 41

Nowa fala odbierania obywatelstwa w USA?

Co naprawdę grozi naturalizowanym obywatelom Wśród wielomilionowej Polonii w Stanach Zjednoczonych posiadanie amerykańskiego paszportu od dekad uznawano za ostateczny symbol bezpieczeństwa i prawnej stabilizacji. Po latach oczekiwania na zieloną kartę, pomyślnym zdaniu egzaminu z historii i języka angielskiego oraz złożeniu przysięgi wierności (Oath of Allegiance), większość naturalizowanych obywateli zakładała, że ich status staje się nienaruszalny. Jednak w ostatnich miesiącach w mediach i na portalach społecznościowych nasiliły się doniesienia o natężeniu procedur denaturalizacyjnych. Temat ten wzbudza spory niepokój, ale warto podejść do niego z chłodną głową i zrozumieć, co faktycznie się zmienia. Najważniejsza informacja jest krótka i jednoznaczna: same przepisy prawa imigracyjnego w USA nie uległy zmianie. To, co obserwujemy, to jedynie zmiana operacyjnego podejścia Departamentu Sprawiedliwości (DOJ) oraz urzędu imigracyjnego (USCIS), które sprawniej sięgają po dawno istniejące narzędzia śledcze. Praworządny, uczciwy obywatel nie ma absolutnie czego się obawiać.

Czym jest denaturalizacja i jak działa w świetle prawa? Warto przypomnieć, że prawo federalne (8 U.S.C. § 1451) od dawna precyzyjnie reguluje kwestię pozbawiania paszportu. Zasady te pozostają całkowicie niezmienne. Obywatelstwa nie można nikomu odebrać arbitralną decyzją urzędnika ani z powodu politycznego. Sprawa zawsze musi trafić do sędziego sądu federalnego, a rząd musi twardymi dowodami wykazać jedną z dwóch ściśle określonych przesłanek: Nielegalne uzyskanie obywatelstwa (illegally procured). Sytuacja, w której w momencie przyznawania paszportu wnioskodawca nie spełniał prawnie podstawowych wymogów. Umyślne oszustwo (willful misrepresentation). To sytuacja, w której wnioskodawca celowo zataił kluczowe fakty lub podał nieprawdę na formularzu N-400 bądź podczas roz-

mowy z urzędnikiem. To kluczowy punkt: bez wykazania celowego oszustwa, podrobienia danych czy popełnienia ciężkiego przestępstwa przed uzyskaniem statusu, odebranie obywatelstwa w świetle amerykańskiego prawa jest niemożliwe.

Co mówią statystyki? Spojrzenie na liczby Skąd zatem to zamieszanie wokół tego tematu? Przyczyną nie są nowe ustawy, lecz technologia i zmiana priorytetów po stronie organów ścigania. Średnia historyczna: W latach 2008–2024 rząd federalny wnosił średnio mniej niż jeden pozew cywilny o denaturalizację miesięcznie. Nowe podejście DOJ: Po wytycznych nakazujących skrupulatne prześwietlenie zaległych archiwów pod kątem oszustw biometrycznych, Departament Sprawiedliwości uaktywnił programy weryfikacyjne (m.in. kontynuację dawnej Operation Janus). W efekcie tylko w maju i pierwszej połowie czerwca 2026 roku zrobiono w sądach zauważalny krok, wnosząc ponad 33 nowe pozwy. Wykorzystanie cyfryzacji: Śledczy po prostu porównują komputerowo stare, papierowe rejestry odcisków palców z nowymi bazami biometrycznymi. Jeśli system wykryje, że ktoś przed laty otrzymał nakaz deportacji pod jednym nazwiskiem, a potem wjechał do USA i sfinalizował naturalizację pod zupełnie nową tożsamością, sprawa trafia do prokuratora. Mimo że statystyczny skok wygląda na wykresach dynamicznie, warto zachować odpowiednie proporcje. W skali ponad 24 milionów naturalizowanych obywateli żyjących w USA liczba ta jest ułamkiem promila. Dla zdecydowanej większości społeczności jest to proces całko-

wicie niezauważalny.

Za co w praktyce odbiera się obywatelstwo? Statystyki spraw wnoszonych przez Departament Sprawiedliwości wyraźnie pokazują, że celownik śledczych jest ustawiony wyłącznie na poważne nadużycia prawa. Obywatelstwo tracą osoby, które popełniły skrajne oszustwa: Fałszowanie tożsamości. Przypadki, w których dana osoba zataiła fakt wcześniejszej deportacji lub zmieniła imię i nazwisko, tworząc od zera nową historię imigracyjną. Zatajenie ciężkiej przeszłości karnej. Poważne przestępstwa (np. udział w zorganizowanej przestępczości, wielkie oszustwa finansowe, przestępstwa na tle seksualnym), które popełniono przed uzyskaniem obywatelstwa, a które ukryto w formularzu N-400. Fikcyjne małżeństwa. Aranżowane oszustwa matrymonialne w celu wyłudzenia zielonej karty, w przypadku których niepodważalne dowody wyszły na jaw dopiero po latach. Nie ma tu zatem mowy o pomyłkach w literówkach ani drobnych niedopatrzeniach z przeszłości. Śledczy DOJ szukają celowych, poważnych oszustw systemowych.

Dlaczego uczciwy obywatel może spać spokojnie? Wokół działań Departamentu Sprawiedliwości narosło wiele mitów, które sugerują, że urzędnicy mogą „prześwietlać każdego” i szukać pretekstu do anulowania paszportu. W rzeczywistości amerykański system prawny stawia przed rządem niezwykle wysoką poprzeczkę dowodową (clear, unequivocal, and convincing evidence). Zwykłe pomyłki, niepamięć co do dokładnych dat pracy sprzed dwudziestu lat czy drobne wykroczenia drogowe nie stanowią podstawy do denaturalizacji. Jeśli przeszedłeś proces imigracyjny uczciwie, podając prawdziwe dane osobowe i nie ukrywając przeszłości karnej, twoje obywatelstwo jest całkowicie bezpieczne. Dla własnego komfortu warto po prostu stosować podstawowe zasady higieny dokumentacyjnej: Przechowuj kopie swoich

dokumentów. Trzymaj w domowym archiwum kopie dawnych formularzy (I-485, N-400) oraz zeznań podatkowych z okresu naturalizacji. Zachowaj spokój i rozwagę. Pamiętaj, że nikt nie może pozbawić cię obywatelstwa bez wyroku sądu federalnego. Jeśli kiedykolwiek otrzymałbyś jakieś pismo z Urzędu Imigracyjnego, twoim pierwszym krokiem powinien być kontakt z licencjonowanym adwokatem imigracyjnym (immigration attorney).

Podsumowanie Obecny wzrost liczby spraw denaturalizacyjnych to nie efekt nowych, groźnych praw, ale konsekwencja większej skrupulatności cyfrowej Departamentu Sprawiedliwości w wykrywaniu dawnych, ewidentnych oszustw tożsamościowych. Prawo w Stanach Zjednoczonych wciąż w sposób wyraźny i jednoznaczny chroni obywatela. Polacy, którzy uczciwie przepracowali lata w USA, zdali egzaminy i złożyli przysięgę wierności nowej ojczyźnie, nie mają powodu do niepokoju. Przyznane obywatelstwo pozostaje nienaruszalną gwarancją twoich praw, a uczciwość procesowa z przeszłości jest twoją najlepszą i absolutnie wystarczającą ochroną. Elżbieta Baumgartner Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek-poradników. Jej najnowsza książka to„Jak inwestować pieniądze bez stresu i ich nie stracić”. Jest ona dostępna w wersji elektronicznej na witrynie Poradnika Sukces, www. PoradnikSukces.com, poczta@poradniksukces.com, 1-718-224-3492.

„Jak inwestować pieniądze bez stresu i ich nie stracić”

Najnowsza książka Elżbiety Baumgartner omawia następujące tematy: Pierwsze kroki na giełdzie. Ryzyko w inwestowaniu i jak mu podołać. Jak ustawić swój portfel. Inwestycyjne narzędzia stateczne i agresywne. Inwestor, trader czy spekulant? Inwestycyjne strategie bez stresu na autopilocie. Droga do miliona. Ile potrzebujesz, by starczyło na resztę życia. Konta inwestycyjne uprzywilejowane podatkowo. Kiedy zero podatków od zysków. Pułapki na giełdzie. Jak zabezpieczyć rodzinę. Konta dla dzieci: co zyskasz, co stracisz. Jak przekazać dorobek najbliższym i uniknąć podatków. Kiedy zostawienie wszystkiego małżonkowi nie jest bezpieczne. Książka w wersji elektronicznej (PDF) jest dostępna na sieci w witrynie

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

42 Rozrywka Rozwiązanie krzyżówki prześlij do nas e-mailem na adres ogloszenia@tygodnikplus.com lub na nasz adres pocztowy P.O. Box 18761 Sarasota FL 34231 wraz z podaniem imienia, nazwiska i dokładnego adresu. Wszystkie prawidłowe rozwiązania przesłane do dnia 3.09.26r. wezmą udział w losowaniu nagrody. Dane laureata obecnej krzyżówki zamieścimy na naszej stronie w dniu 10.09.26r. Nadesłanie przez Czytelnika rozwiązania krzyżówki oznacza, iż wyraża on zgodę na opublikowanie imienia, nazwiska oraz miejsca zamieszkania na liście laureatów. Rozwiązania prosimy przysyłać tylko raz. Duplikaty będą kasowane.

SPONSOREM NAGRODY JEST:

NAGRODA TYGODNIA:

Za prawidłowe rozwiązanie krzyżówki z nr 33 (940) nagrodę wylosowała Pani Karolina Fedorowicz z Lawrenceville. Gratulujemy! Hasło: „Kompleks Polski“

OPIEKA DENTYSTYCZNA dla całej rodziny 500 North Wood Ave, Suite 1A, Linden NJ 07036 Tel: (908) 718 - 7337 ATRAKCYJNE CENY Gabinet otwarty do późnych godzin wieczornych oraz w soboty Akceptujemy wiekszość ubezpieczeń

PLUS 27 sierpnia 2026

we Darmo acje lt konsu

www.annapawlowskadds.com

GABINET DENTYSTYCZNY Bezpłatny Tygodnik Polonijny REDAKCJA P.O. Box 18761 Sarasota FL 34231 Tel: 973–928-3838, 973-928-3839

info@tygodnikplus.com REDAKTOR NACZELNA Katarzyna Ginsburg katarzyna@tygodnikplus.com ZESPÓŁ REDAKCYJNY Zuza Ducka, Anna Bargiel, Grzegorz Kogut STALE WSPÓŁPRACUJĄ Elżbieta Baumgartner, Andrzej Kulka, Grażyna Torbus PROJEKT GRAFICZNY i DTP Jacek McFrey

REKLAMA I MARKETING 973-928-3838 reklama@tygodnikplus.com OGŁOSZENIA DROBNE ogloszenia@tygodnikplus.com WYDAWCA

PLUS Media Group Corp. Wszelkie prawa zastrzeżone. Wykorzystywanie w całości lub częściowo grafiki lub tekstu z reklam wykonanych przez PLUS jest surowo zabronione. Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo redagowania nadesłanych tekstów i nie odpowiada za treść zamieszczonych reklam i ogłoszeń. Zastrzega sobie również prawo do odmówienia druku reklamy lub ogłoszenia bez podania przyczyny.Redakcja nie ponosi żadnej odpowiedzialności za wszelkiego rodzaju porady i wskazówki zawarte w artykułach sponsorujących.

Styl życia 43

Smutek pod koniec wakacji

ZABIERZ JEDEN LETNI ZWYCZAJ ZE SOBĄ

– jak spokojnie pożegnać lato?

Koniec wakacji nie oznacza, że wszystkie przyjemności muszą zniknąć. Zastanów się, który letni zwyczaj możesz kontynuować w Dni nadal są ciepłe, a kalendarz pokazuje, że wakacje jeszcze trwają. Mimo to w powietrzu kolejnych tygodniach. można już poczuć zbliżającą się zmianę. Wieczory stają się krótsze, w sklepach pojawiają Może będzie to spacer po kolacji, weekensię szkolne kolekcje, a my coraz częściej myślimy o powrocie do regularnych obowiązków. dowa wycieczka, częstsze jedzenie posiłków na zewnątrz albo odkładanie telefonu na godzinę przed snem. Dzięki temu zmiana pory roku nie U niektórych osób pod koniec wakacji poja- NIE ZAMIENIAJ KOŃCÓWKI LATA W wia się smutek, rozdrażnienie lub poczucie, że WYŚCIG będzie przypominała gwałtownego zamknięlato minęło zbyt szybko. Takie samopoczucie cia pewnego etapu. bywa określane jako end-of-summer blues. Nie musisz nadrabiać wszystkiego, czego Nie jest to medyczna diagnoza, lecz potoczne nie udało się zrobić wcześniej. Wybierz jedną ZAPLANUJ COŚ, NA CO WARTO określenie emocji związanych z końcem lubia- lub dwie aktywności, na których naprawdę Ci CZEKAĆ nego okresu. zależy. Może to być wieczorny spacer, kąpiel w jeziorze, piknik albo śniadanie zjedzone Wybierz jedną przyjemność na najbliżSKĄD BIERZE SIĘ SMUTEK POD na balkonie. Mniejsza liczba planów pozwala sze tygodnie: wyjście do kina, wycieczkę za lepiej przeżyć to, co rzeczywiście robisz. Ostat- miasto, wspólne gotowanie albo spotkanie ze KONIEC WAKACJI? nie tygodnie wakacji nie muszą być najbar- znajomymi. Nie chodzi o wypełnianie kalendaLato często kojarzy się ze swobodą, odpo- dziej intensywną częścią roku. rza. Jeden konkretny plan może przypomnieć, czynkiem, podróżami i większą liczbą spotkań. że ciekawe wydarzenia nie kończą się razem z wakacjami. Nawet jeśli nie mieliśmy długiego urlopu, STWÓRZ LISTĘ TEGO, CO JUŻ SIĘ sama pora roku może dawać wrażenie więk- WYDARZYŁO POZWÓL SOBIE ODCZUWAĆ ZMIANĘ szej lekkości. Perspektywa powrotu do regularnego rytmu oznacza kolejną zmianę, do Zamiast zapisywać kolejne rzeczy do zroLekki smutek związany z przemijaniem której trzeba się przyzwyczaić. bienia, przygotuj odwrotną listę. Zanotuj pięć przyjemnego okresu jest naturalną emocją. Smutek może wynikać również z poczu- miłych chwil z ostatnich tygodni. Nie muszą to Nie trzeba natychmiast go zagłuszać ani zmucia, że nie wykorzystaliśmy lata wystarczająco być dalekie podróże ani wyjątkowe wydarzenia. szać się do entuzjazmu. Warto jednak obserdobrze. Widzimy zdjęcia znajomych z podróży, Możesz zapisać: wować swoje samopoczucie. przypominamy sobie niezrealizowane plany Jeżeli obniżony nastrój utrzymuje się przez wieczór spędzony z bliskimi, i zaczynamy liczyć weekendy, które jeszcze większość dni dłużej niż dwa tygodnie, odbiera odkryte miejsce na spacer, pozostały. zainteresowanie codziennymi aktywnościami smak sezonowych owoców, Zamiast odpoczywać, próbujemy w ostatlub utrudnia normalne funkcjonowanie, warto nich tygodniach zmieścić wszystkie wycieczki, porozmawiać z psychologiem albo lekarzem. dzień bez pośpiechu, spotkania i atrakcje. W efekcie pojawia się Lato nie musi zakończyć się jednego dnia. książkę przeczytaną na świeżym powietrzu. presja, a czas, który miał sprawiać przyjemMożesz pożegnać je spokojnie, zachować najność, zaczyna przypominać kolejną listę Takie podsumowanie przenosi uwagę z lepsze wspomnienia i przenieść wybrane przyzadań. tego, czego zabrakło, na doświadczenia, które jemności do kolejnej części roku. już stały się częścią Twojego lata.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

44 Zdrowie

Czy słońce szkodzi oczom?

O szkodliwym wpływie słońca na skórę mówi się od lat. Wiadomo, że promieniowanie ultrafioletowe przyspiesza starzenie skóry i zwiększa ryzyko nowotworów. Znacznie rzadziej przypominamy sobie jednak, że podobnie jak skóra również oczy przez całe życie pozostają wystawione na działanie promieniowania słonecznego. To szczególnie ważne, ponieważ oko jest niezwykle precyzyjnym układem optycznym. Rogówka i soczewka skupiają światło na niewielkim obszarze siatkówki, umożliwiając ostre widzenie. Ta wyjątkowa zdolność oznacza jednak, że energia świetlna może być koncentrowana w delikatnych tkankach, które z czasem mogą ulegać uszkodzeniom. Największe znaczenie dla zdrowia oczu ma promieniowanie ultrafioletowe. Do powierzchni ziemi docierają przede wszystkim dwa jego rodzaje: UVA i UVB. Promieniowanie UVC jest niemal całkowicie pochłaniane przez atmosferę. Rogówka zatrzymuje znaczną część promieniowania UVB, a soczewka pochłania dużą część pozostałego ultrafioletu, chroniąc znajdującą się głębiej siatkówkę. Ta naturalna ochrona nie jest jednak doskonała. Przez dziesięciolecia soczewka gromadzi skutki działania promieniowania, a proces ten może przyczyniać się do rozwoju zaćmy.

PLUS 27 sierpnia 2026

ZAĆMA – CENA, JAKĄ OKO PŁACI ZA LATA EKSPOZYCJI Zaćma jest jedną z najczęstszych przyczyn pogorszenia widzenia na świecie. Polega na stopniowym mętnieniu soczewki, która u zdrowego człowieka jest przezroczysta. Chory zaczyna widzieć mniej wyraźnie, kolory stają się bledsze, a światła samochodów czy lamp mogą powodować uciążliwe olśnienie. Jednym z najlepiej udokumentowanych czynników środowiskowych zwiększających ryzyko zaćmy jest właśnie promieniowanie ultrafioletowe. Klasycznym badaniem, które pokazało ten związek, było Chesapeake Bay Watermen Study, przeprowadzone wśród mieszkańców regionu Zatoki Chesapeake w Stanach Zjednoczonych. Uczestnicy badania przez wiele lat pracowali na zewnątrz, często w warunkach silnej ekspozycji słonecznej. Naukowcy wykazali, że osoby otrzymujące większe dawki promieniowania UV częściej rozwijały zaćmę korową. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Archives of Ophthalmology”. Późniejsze badania prowadzone w różnych populacjach potwierdziły, że wieloletnie przebywanie na słońcu zwiększa ryzyko zmian w soczewce. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje,

że znaczna część przypadków zaćmy na świecie może być związana z ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe. Mechanizm tego procesu jest związany przede wszystkim ze stresem oksydacyjnym. Promieniowanie UV powoduje powstawanie wolnych rodników, które mogą uszkadzać białka soczewki i zaburzać jej przejrzystość. OKO TEŻ MOŻE DOZNAĆ „OPARZENIA SŁONECZNEGO” Niektóre skutki działania słońca na oczy pojawiają się bardzo szybko. Najbardziej znanym przykładem jest fotokeratitis, czyli ostre uszkodzenie rogówki wywołane promieniowaniem ultrafioletowym. Zjawisko to często występuje w górach, dlatego bywa nazywane ślepotą śnieżną. Śnieg odbija dużą ilość promieniowania UV, zwiększając dawkę, która dociera do oczu. Problem może dotyczyć również osób przebywających długo nad wodą lub pracujących bez odpowiedniej ochrony na otwartej przestrzeni. Objawy pojawiają się zwykle kilka godzin po ekspozycji. Chory odczuwa ból, światłowstręt, łzawienie i charakterystyczne uczucie piasku pod powiekami. W większości przypadków nabłonek rogówki regeneruje się samoistnie, ale powtarzające się uszkodzenia mogą prowadzić do przewlekłych problemów.

Zdrowie 45 Skrzydlik – widoczny ślad działania słońca Wieloletnia ekspozycja na promieniowanie UV może również przyczyniać się do rozwoju skrzydlika. Jest to narastająca tkanka spojówki, która stopniowo przesuwa się w kierunku rogówki. Choroba szczególnie często występuje u osób mieszkających w regionach o dużym nasłonecznieniu oraz u ludzi, których praca wymaga wielu godzin spędzanych na zewnątrz. Rolnicy, rybacy i żeglarze należą do grup szczególnie narażonych. Przeglądy badań publikowane między innymi w „American Journal of Ophthalmology” wskazują, że promieniowanie ultrafioletowe jest jednym z najważniejszych środowiskowych czynników ryzyka tej choroby. CZY SŁOŃCE USZKADZA SIATKÓWKĘ? Siatkówka jest najbardziej zaawansowaną biologicznie częścią oka. To właśnie znajdujące się w niej fotoreceptory zamieniają światło w impulsy nerwowe, które mózg interpretuje jako obraz. Szczególne znaczenie ma plamka żółta – niewielki obszar siatkówki odpowiedzialny za ostre widzenie centralne, czytanie i rozpoznawanie twarzy. Naukowcy od lat badają, czy światło słoneczne może zwiększać ryzyko zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem, czyli AMD. Choroba ta jest jedną z głównych przyczyn utraty widzenia u osób starszych. Wyniki badań nie są jednak tak jednoznaczne jak w przypadku zaćmy. W dużym amerykańskim „Beaver Dam Eye Study”, obejmującym kilka tysięcy osób obserwowanych przez wiele lat, nie wykazano silnego związku między deklarowaną ekspozycją na słońce a rozwojem AMD. Z kolei australijskie „Blue Mountains Eye Study” sugerowało, że intensywne nasłonecznienie może zwiększać ryzyko niektórych zmian w obrębie plamki, zwłaszcza u osób z dodatkowymi predyspozycjami.

Obecnie eksperci podkreślają, że AMD jest chorobą wieloczynnikową. Znacznie większe znaczenie niż samo słońce mają wiek, palenie papierosów, czynniki genetyczne, nadciśnienie i zaburzenia metaboliczne. Światło niebieskie – zagrożenie czy element biologicznego rytmu? Słońce a nowotwory oka i powiek Promieniowanie ultrafioletowe jest jednym z najlepiej poznanych czynników uszkadzających DNA. Jeżeli organizm nie naprawi powstałych zmian, w komórkach mogą pojawić się mutacje prowadzące do rozwoju nowotworu. Szczególnie narażone są powieki, które pod względem budowy przypominają skórę. Są cienkie, delikatne i przez całe życie wystawione na działanie promieni słonecznych. Najczęstszym nowotworem powiek jest rak podstawnokomórkowy. W większości przypadków rozwija się on na dolnej powiece, która otrzymuje dużą dawkę promieniowania zarówno bezpośredniego, jak i odbitego od powierzchni ziemi. Promieniowanie UV wiąże się również z występowaniem niektórych nowotworów spojówki. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) uznaje promieniowanie ultrafioletowe za czynnik rakotwórczy dla człowieka. Znacznie bardziej skomplikowana jest sytuacja w przypadku czerniaka błony naczyniowej oka, czyli nowotworu rozwijającego się wewnątrz gałki ocznej. W przeciwieństwie do czerniaka skóry jego związek z promieniowaniem słonecznym nie został jednoznacznie potwierdzony. W jego powstawaniu dużą rolę odgrywają czynniki genetyczne oraz biologiczne właściwości komórek. SŁOŃCE, WIATR I SUCHE OKO Latem wiele osób doświadcza pieczenia, zaczerwienienia i uczucia zmęczenia oczu. Choć często przypisujemy te objawy samemu słońcu, w rzeczywistości odpowiada za nie złożony zestaw czynników środowiskowych. Silne promieniowanie słoneczne zwykle występuje razem z wysoką temperaturą, suchym powietrzem i wiatrem. Wszystkie te elementy przyspieszają parowanie filmu łzowego – cienkiej warstwy płynu pokrywającej powierzchnię oka. Film łzowy nie jest jedynie „wilgocią”. Zawiera substancje odżywcze i ochronne, które pomagają utrzymać prawidłowe funkcjonowanie rogówki. Kiedy staje się niestabilny, pojawia się uczucie piasku p o d p ow i e k a m i ,

pieczenie, okresowe zamaz ywanie obrazu i nadwrażliwość na światło. Badania publikowane w czasopiśmie„The Ocular Surface“ wskazują, że osoby długo przebywające na zewnątrz, zwłaszcza w suchym i wietrznym środowisku, częściej zgłaszają objawy zespołu suchego oka. ŚWIATŁO DZIENNE CHRONI DZIECI PRZED KRÓTKOWZROCZNOŚCIĄ Historia wpływu słońca na oczy nie jest wyłącznie historią zagrożeń. W ostatnich latach naukowcy odkryli, że naturalne światło dzienne jest jednym z ważnych czynników prawidłowego rozwoju wzroku. Najlepszym przykładem jest gwałtowny wzrost częstości krótkowzroczności obserwowany w wielu krajach świata, szczególnie w Azji Wschodniej. Przez lata sądzono, że główną przyczyną tej epidemii są intensywna nauka, czytanie i długotrwała praca z bliska. Badania przeprowadzone w Australii, Chinach i Singapurze pokazały jednak, że równie ważnym czynnikiem jest ilość czasu spędzanego na zewnątrz. Późniejsze badania interwencyjne potwierdziły te obserwacje. W badaniu przeprowadzonym w chińskich szkołach i opublikowanym w JAMA wykazano, że zwiększenie czasu spędzanego na zewnątrz zmniejszało częstość nowych przypadków krótkowzroczności. Naukowcy przypuszczają, że jednym z mechanizmów tego działania jest zwiększone wydzielanie dopaminy w siatkówce. Substancja ta może hamować nadmierne wydłużanie gałki ocznej, które jest podstawowym procesem prowadzącym do rozwoju krótkowzroczności. JAK KORZYSTAĆ ZE SŁOŃCA BEZ SZKODY DLA OCZU? Współczesna okulistyka nie zaleca unikania słońca. Zaleca natomiast ochronę oczu w sytuacjach, gdy dawka promieniowania jest szczególnie duża. Najprostszą metodą pozostają okulary przeciwsłoneczne wyposażone w odpowiednie filtry UVA i UVB. Ich skuteczność nie zależy od tego, jak ciemne są szkła, lecz od jakości zastosowanego filtra. Bardzo ciemne okulary bez ochrony UV mogą być wręcz mylące, ponieważ powodują rozszerzenie źrenicy i mogą zwiększyć ilość promieniowania docierającego do wnętrza oka. Badania ostatnich dekad pokazują, że relacja między słońcem a wzrokiem jest bardziej złożona, niż wcześniej sądzono. Najlepszą strategią nie jest więc ucieczka przed słońcem, lecz rozsądne korzystanie z jego obecności. Codzienna aktywność na świeżym powietrzu, ochrona oczu podczas silnego nasłonecznienia i regularne kontrole okulistyczne pozwalają wykorzystać zalety światła, ograniczając jednocześnie jego potencjalne zagrożenia. Źródło: zdrowie.pap.pl

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

46 Ogłoszenia drobne DAM PRACĘ

Firma z Bergen County, NJ zatrudni pracowników do dachów płaskich. Doświadczenie mile widziane, możliwość przyuczenia. Wymagane prawo jazdy. Stała praca przez cały rok. Tel. 201-5087265. Od zaraz zatrudnię pana „złotą rączkę” do wielu napraw w starym domku oraz energicznego pana do porządków

PLUS 27 sierpnia 2026

wokół tego domu w Clifton. Solidne wynagrodzenie + wyżywienie i dowolne dni i godziny pracy. Tel.: 973-9796098 (Sms) DO SPRZEDANIA

Sprzedam bardzo tanio z powodu wyjazdu: solidny skórzany wózek inwalidzki dla dużego pacjenta, pampersy/pieluchy dla chorego, meble, obrazy, numizmatykę, antyki, biżuterię artdeco, markowe torebki,

obuwie, odzież, kryształy, rower sportowy. Clifton. Tel.: 973-979-6098

Do wynajęcia w Clifton

RÓŻNE

bez nałogów i gości -

Bardzo wysoka nagroda za PILNE polecenie doświadczonego adwokata (English = ok) dla spraw: slip&fall, med. Malpractice, Elderly-disabled discrimination, rights protection. Clifton. Tel.: 973-979-6098 (Sms)

DO WYNAJĘCIA

dla samotnego pana odnowiony umeblowany 1BR z dużym tarasem w cichym 2-rodzinnym domu. Możliwość płatnego parkingu przy garażu oraz dorobku dla „złotej rączki”. Czynsz $1,200 + deposit lub pokój ($750). Tel.: 973979-6098 (Sms)

REKLAMA

NASZE USŁUGI Podstawowa opieka zdrowotna i medycyna rodzinna • Lekarze z certyfikacją specjalistyczną • Profilaktyka chorób oraz szczepienia ochronne • Dostęp do najnowszych osiągnięć medycyny • Skuteczny system kierowania do lekarzy specjalistów • Kompleksowa opieka nad pacjentem

Nefrologia • Kontrola i leczenie nadciśnienia tętniczego • Profilaktyka oraz leczenie chorób nerek • Zapobieganie konieczności dializoterapii • Leczenie nerkozastępcze (dializoterapia) Dr. Louis Perdomo, MD

ZAANGAŻOWANI W PROFILAKTYKĘ I SKUTECZNE LECZENIE

221 West Grand Ave | Montvale, NJ 07645 PCNMD.COM Telefon: (201) 746-9333 | Fax: (201) 746-9335 Dołącz do listy pacjentów Dr. Gabrieli Zadzwoń lub napisz: PCNmedicalgroup@gmail.com

PRIMARY CARE AND NEPHROLOGY

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com