Najnowszy numer Tygodnika PLUS w New Jersey

T YG O D N I K W N E W J E R S E Y I P E N S Y LWA N I I 30 stycznia 2025

nr 5 (860)

January 30, 2025

•

• •

•

• Ą

­

4

REKLAMA

Fizjoterapia, która działa!

mówię po polsku

PLUS 30 stycznia 2025

6 Temat tygodnia

Jak nie dać się rakowi?

Światowy Dzień Walki z Rakiem lub Światowy Dzień Raka – święto obchodzone 4 lutego, ustanowione na Światowym Szczycie Walki z Rakiem zorganizowanym pod egidą prezydenta Francji i dyrektora generalnego UNESCO w lutym 2000 roku w Paryżu. Na spotkaniu przyjęto Kartę Paryską, w myśl której rządy krajów świata, które ją podpisały, zobowiązały się do stworzenia programów zapobiegających i metod leczenia chorób nowotworowych.

PLUS 30 stycznia 2025

Temat tygodnia 7 Jak się chronić przed rakiem?

Jeśli zadbamy o odpowiedni styl życia, możemy ograniczyć ryzyko zachorowania na raka. Rak to choroba polegająca na niekontrolowanym namnażaniu niektórych komórek ciała, wskutek czego powstają guzy mogące dawać przerzuty do różnych organów. Najczęściej choroba ta diagnozowana jest u osób w średnim i starszym wieku, ale pierwsze zmiany w komórkach mogą pojawić się znacznie wcześniej i w konsekwencji doprowadzić do powstania nowotworu. Już w młodości możemy mieć wpływ na ryzyko rozwoju choroby, tym bardziej że znamy sposoby, aby to ryzyko istotnie zmniejszyć.

Dzięki prowadzonym od wielu dekad badaniom naukowym wiadomo, że zdrowy tryb życia oraz

przestrzeganie kilku prostych zasad może ograniczyć nasze ryzyko zachorowania na nowotwór.

Skąd się biorą nowotwory?

Nowotwór powstaje w wyniku mutacji zachodzącej w pojedynczej komórce, czyli zmian w DNA obecnym we wszystkich komórkach ciała. DNA to„przepis” na funkcjonowanie pojedynczej komórki zgodnie z zasadami obowiązującymi w zdrowym organizmie. Organizm każdego z nas jest wyposażony w mechanizmy ochronne, które zapobiegają wyłamaniu się komórki spod obowiązujących zasad, czyli mutacjom. W sytuacji, gdy jesteśmy często i w dużym stopniu narażeni na substancje rakotwórcze, np. zawarte w dymie tytoniowym, mechanizmy te mogą nas zawieść.

Przyczyną mutacji mogą być także czynniki wewnętrzne, takie jak produkcja hormonów mogących stymulować powiększanie się niektórych guzów.

Najważniejszą przyczyną zachorowań na nowotwory w Polsce wciąż pozostaje palenie tytoniu.

Na podstawie badań ustalono, że do wzrostu ryzyka zachorowania na raka również przyczynia się nadwaga i otyłość, nieprawidłowa dieta, brak aktywności fizycznej oraz picie alkoholu, ale także nadmierna ekspozycja na promienie słoneczne i inne podobne źródła promieniowania.

Co robić, aby nie zachorować?

Międzynarodowe zespoły badawcze szacują, że nawet 90 proc. nowotworów powodują

czynniki zewnętrzne, na które mamy wpływ. Przestrzegając prostych zasad zdrowego stylu życia, jesteśmy w stanie obniżyć ryzyko zachorowania. Według danych Światowej organizacji Zdrowia, w ten sposób można uniknąć nawet 50 proc. przypadków wszystkich nowotworów. Zasady, których należy przestrzegać, zostały opracowane dzięki wieloletnim badaniom naukowym i opublikowane pod tytułem „Europejski Kodeks Walki z Rakiem”. Na podstawie dwunastu zaleceń Kodeksu stworzoną publikację „12 sposobów na zdrowie”. Zawierają one następujące porady, pomocne w prowadzeniu zdrowego stylu życia i obniżeniu ryzyka zachorowania na raka.

12 SPOSOBÓW NA ZDROWIE 1. Nie pal. Nie używaj tytoniu w żadnej postaci. rakotwórczych w miejscu pracy. Postępuj monalna terapia zastępcza zwiększa ryzyko Jeden papieros zawiera około 7 tysięcy subzgodnie z zaleceniami dotyczącymi bezrozwoju raka piersi, błony śluzowej trzonu stancji chemicznych, z czego ponad 70 jest pieczeństwa i higieny pracy. Brak ochrony macicy i jajników – ogranicz jej stosowanie. silnie rakotwórczych. przed szkodliwymi substancjami chemicz- 11. Zadbaj o to, aby twoje dzieci poddano 2. Stwórz w domu środowisko wolne od dymu szczepieniom ochronnym przeciwko: nymi obecnymi w miejscu pracy może tytoniowego. Z powodu wymuszonego przyczyniać się do wystąpienia wirusowemu zapaleniu wątroby typu biernego palenia każdego roku w Polsce wielu rodzajów nowotworów, np.

B (dotyczy noworodków), narażenie na chrom, nikiel czy wirusowi brodawczaka umiera około 2.000 osób, które same nigdy ludzkiego – HPV (dotyczy nie paliły. arsen zwiększa ryzyko wystądziewcząt). Udział 3. Utrzymuj prawidłową masę ciała. pienia raka płuca. nowotworów zło4. Bądź aktywny fizycznie w codziennym 9. Dowiedz się, czy w domu jesteś narażyciu. Ogranicz czas spędzany na siedząco. śliw ych spo Regularne ćwiczenia chronią m. in. przed żony na naturalne wodowanych wirusowymi rakiem jelita grubego, piersi i błony śluzop ro m i e n i o w a lub bakteryjwej macicy. nie spowodo5. Przestrzegaj zaleceń prawidłowego spowane wysokim nymi infekcjami szacuje się na sobu żywienia. Jedz dużo produktów pełstężeniem radonu.

15-20 proc. Infekcje noziarnistych, roślin strączkowych, warzyw Radon to radioaktywny te zwiększają ryzyko i owoców. Ogranicz spożycie wysokokalogaz szlachetny występujący wystąpienia niektórych rycznych produktów spożywczych. Unikaj w skorupie ziemskiej, jego nowotworów, m. in. raka napojów słodzonych, przetworzonego wysokie stężenie przyczynia się d o szyjki macicy. Stosowanie szczepień mięsa oraz ogranicz spożycie mięsa czerrozwoju raka płuca. Zaleca się regularne wonego i żywności z dużą ilością soli. wietrzenie pomieszczeń. ochronnych jest skuteczniejszym spo6. Jeśli pijesz alkohol dowolnego rodzaju, 10. Zdrowie kobiet: karmienie piersią sobem uniknięcia zachorowania na ogranicz jego spożycie. Abstynencja zmniejsza u matki ryzyko zachorowanowotwory związane z infekcją wirupomaga zapobiegać nowotworom. Picie nia na nowotwory - jeśli możesz, karm sową. każdej, nawet niewielkiej ilości alkoholu 12. swoje dziecko piersią. Karmienie pierBierz udział w zorganizozwiększa ryzyko zachorowania na raka. sią zmniejsza ryzyko wystąpienia raka wanych programach badań prze7. Unikaj nadmiernej ekspozycji na promienie piersi u kobiet, zarówno w wieku przed siewowych w celu wczesnego wykrywania: raka jelita grubego, słoneczne. Chroń się przed słońcem, używaj menopauzą, jak i po niej. Szacuje się, raka piersi (u kobiet), raka szyjki produktów przeznaczonych do ochrony że karmienie piersią przez okres 12 przeciwsłonecznej, nie korzystaj z solarium. miesięcy zmniejsza ryzyko zachorowamacicy (u kobiet). Szanse wyleczenia Nadmierna ekspozycja na promieniowanie nia na ten rodzaj nowotworu o ponad raka znacznie zwiększa jego wczesne ultrafioletowe wiąże się z poważnymi i licz4 proc. Urodzenie każdego kolejnego rozpoznanie. Metody diagnostyczne pozwalają na wykrycie niektórych nymi konsekwencjami zdrowotnymi, takimi dziecka także redukuje to ryzyko o 7 proc. jak: rak skóry, choroby oczu czy osłabienie Karmienie piersią może ponadto obniżać rodzajów nowotworów jeszcze przed u matki ryzyko zachorowania na raka jajukładu odpornościowego. pojawieniem się pierwszych objawów 8. Chroń się przed działaniem substancji choroby. nika oraz raka błony śluzowej macicy. Hor-

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

8

PLUS 30 stycznia 2025

REKLAMA

9

REKLAMA

Dermatolog Profesor

Camila Krysicka Janniger, M.D., F.A.A.D. Szef Pracowni Dermatologii Geriatrycznej, Kliniczny Profesor Dermatologii i Kliniczny Profesor Medycyny w Rutgers New Jersey Medical School Członek Królewskiego Kolegium Medycznego Autorka licznych publikacji naukowych z zakresu dermatologii

30 lat doświadczenia lekarskiego

Castle Connolly Top Doctors • LECZENIE WSZYSTKICH CHORÓB SKÓRY • ROZPOZNAWANIE NOWOTWORÓW • BIOPSJE WYKONYWANE W GABINECIE

Szybka. Niezawodna. Polska.

Twoja zaufana firma wysyłkowa od 50 lat!

• Paczki Lotnicze i Morskie - do Polski i Europy • Kontenery – z każdego miejsca w USA do każdego miejsca w Polsce • Mienie Przesiedlenia • Samochody, Motocykle, Łodzie • Przesyłki Komercyjne • PolamerSEND – paczki do Polski z każdego miejsca w USA

• USUWANIE ZNAMION, BRODAWEK I BLIZN

• Dolary do Polski – do odbioru w gotówce, na konto, nawet do domu

Tel: 973 472 5044

• Bilety Lotnicze i Wakacje All-Inclusive

NASZ NOWY ADRES 60 Main Ave., Wallington, NJ 07057 CLIFTON-WALLINGTON MEDICAL GROUP

• Kwiaty na każdy adres w Polsce

Mówimy po polsku

• Zestawy gotowe na każdą okazję GREENPOINT

MASPETH

167 Greenpoint Ave Brooklyn NY 11222 Tel: (718) 349 1319

64-02 Flushing Ave. Maspeth NY 11378 Tel: (718) 326 2260

ROSELLE

WALLINGTON

275 Cox St. Roselle, NJ. 07203 Tel: (908) 352 9100

130 Main Ave. Wallington NJ 07057 Tel: (973) 779 6613

www.polamerNY.com

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

10 Technologie

Armia uzyska niezwykłe możliwości Ta technologia jest lepsza niż jakakolwiek broń

W USA ogłoszono właśnie program o kryptonimie „Teoria umysłu”, w ramach którego powstanie projekt dający Stanom Zjednoczonym ogromną przewagę na polu walki.

Agencja Zaawansowanych Projektów Badawczych (DARPA), działająca w strukturach Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych, zamierza stworzyć sztuczną inteligencję, która będzie przewidywać kolejne ruchy przeciwników. Oficjalnie podano, że celem jest „połączenie zaawansowanych algorytmów z ludzką wiedzą specjalistyczną”.

AI podejmie decyzje, przewidując ruchy wroga Na swoich stronach DARPA tłumaczy, że ludzie używają umiejętności zwanej teorią umysłu, aby wnioskować o swoich stanach mentalnych, a z zaobserwowanych działań i kontekstu da się przewidywać przyszłe działania.

Problem pojawia się, gdy ludzie tworzą zespoły – wówczas te modele mogą stać się niezwykle złożone. Dla takich skomplikowanych „modeli mentalnych” sięgnięcie po technologię AI staje się nieodzowne.

PLUS 30 stycznia 2025

Idea przedsięwzięcia jest taka, by opracować system AI usprawniający proces podejmowania decyzji w zakresie bezpieczeństwa narodowego. Sztuczna inteligencja miałaby decydentom dostarczać informacji o potencjalnych przyszłych działaniach wroga. A takie dane pomogłyby choćby w podejmowaniu działań obronnych, wyprzedzających i odstraszających, dostosowanych do skali zagrożeń. AI miałaby skupić się zatem na modelowaniu i symulacji różnych scenariuszy. DARPA poszukuje takich tzw. agentów AI – narzędzia te miałyby działać w coraz bardziej złożonych i wyspecjalizowanych środowiskach, być zdolne do adaptacji do nagłych zakłóceń w misji oraz przeprowadzania złożonych wniosków i przewidywań.

Dylematy etyczne projektu „Teoria umysłu” A o tym, jak istotny jest to projekt, może świadczyć fakt, że programem kieruje Eric Davis, który na początku 2024 r. dołączył do DARPA jako główny naukowiec. To uznany ekspert w dziedzinie sztucznej inteligencji, uczenia maszynowego i współpracy człowiek–

maszyna. Wcześniej pracował on w Galois – firmie badawczo-rozwojowej, która kooperowała z takimi instytucjami rządowymi jak NASA czy Intelligence Community (organizacja zrzeszającą kilkanaście amerykańskich agencji o charakterze wywiadowczym).

Eksperci już porównują „Teorię umysłu” do kontrowersyjnego programu „Total Information Awareness” (TIA), uruchomionego w 2002 r. po atakach na World Trade Center.

TIA miał wykrywać i zapobiegać działaniom terrorystycznym, ale spotkał się z falą krytyki – mówiono o nadmiernym nadzorze i inwigilacji. Amerykańska Unia Swobód Obywatelskich (ACLU) wręcz porównała TIA do „Wielkiego Brata”. Teraz znów pojawiają się pytania o równowagę między zwiększaniem bezpieczeństwa narodowego a ochroną prywatności i wolności obywatelskich. Jak pisze serwis Interesting Engineering, wdrożenie zaawansowanych algorytmów do interpretacji zachowań ludzkich, jak ma to miejsce w przypadku projektu „Teoria umysłu”, może prowadzić w przyszłości do, co najmniej, wielu dylematów etycznych. Choć zagrożeń może być więcej.

Technologie 11

Kto zbudował pierwszy na świecie samochód koncepcyjny?

zie wyznaczają standardy, które ukształtowały wygląd zewnętrzny kolejnych modeli. Szczególnie uderzająca była „atrapa wodospadu” z pionowymi chromowanymi listwami, cecha, którą później miało wiele amerykańskich samochodów. Y-Job był modelem w pełni jeżdżącym i​​ Earl używał go jako swojego osobistego auta przez ponad dekadę. Reporter, który zauważył go w Detroit w 1948 roku, pomyślał, że to zupełnie nowy model – świadectwo ponadczasowej nowoczesności projektu.

Buick Y-Job był pierwszym koncepcyjnym samochodem na świecie Y-Job przyniósł ze sobą wiele innowacji takie jak płaskie klamki drzwi, chowane reflektory i opływowe zderzaki. Szczególnie imponujący był elektrycznie składany dach, technologia na tamte czasy niemal futurystyczna. Chociaż ten model nigdy nie wszedł do produkcji seryjnej, położył podwaliny pod nowoczesny projekty kolejnych samochodów. Jego eleganckie linie i innowacje technologiczne wpłynęły na genera-

Buick Blackhawk, koncept z 2003 roku

Samochody koncepcyjne mają długą historię.

Ich początki sięgają 1938 roku. Ale, czy wiemy który producent zbudował pierwsze w historii auto koncepcyjne?

Samochód koncepcyjny – marzenie projektantów, popis dla inżynierów i spojrzenie w przyszłość dla fanów motoryzacji. Te wyjątkowe auta często wytaczały kierunek kolejnych modeli seryjnych pokazując co jest możliwe, gdy połączyć wyobraźnię, technologię i brak ograniczeń.

Ale czy wiemy, jak zaczęła się historia modeli koncepcyjnych i które było zbudowane jako pierwsze?

W początkach motoryzacji pomysł „samochodu przyszłości” był niespotykany. Samochody były maszynami, które przewoziły ludzi z punktu A do B. Jednak wraz z boomem gospodarczym lat trzydziestych XX wieku i rosnącym znaczeniem designu jako czynnika sprzedaży, producenci samochodów zaczęli myśleć nie tylko o funkcjonalności. Po drugiej wojnie światowej ten sposób myślenia został wzmocniony przez ówczesny gospodarczy optymizm i postęp technologiczny. I tak narodził się pomysł zaprojektowania samochodu wyłącznie jako eksponatu. Zaszczyt bycia pierwszym na świecie prawdziwym samochodem koncepcyjnym należy do Buicka Y-Job, wizjonerskiego pojazdu, który powstał w 1938 roku pod kierownictwem Harleya Earla – pierwszego szefa projektów General Motors. Earl był pionierem projektowania samochodów, opracował pojazd nie tylko w celu przetestowania innowacji technicznych, ale

Buick Y-Job był pierwszym koncepcyjnym samochodem na świecie

także w celu zdefiniowania stylu przyszłości. Pracował między innymi nad stylem projektowania dużych płetw tylnych Cadillaca z 1958 r., a także nad pierwszą Corvettą. Swoje pomysły modelował z gliny, oczywiście ręcznie.

Zbudowany na podwoziu Buicka Super i napędzany rzędowym, ośmiocylindrowym silnikiem o pojemności 5,2 litra i mocy 141 KM Y-Job był prototypem, który zrewolucjonizował ówczesne standardy projektowania. Jego płynne linie, chowane reflektory i opływowe nadwo-

cje pojazdów takich jak Buick Riviera czy Chevrolet Camaro. W 2003 roku do dziedzictwa Y-Job powrócono, prezentując Buicka Blackhawk, w którym wykorzystano wiele pomysłów z oryginału. Dziś pierwszy koncepcyjny samochód na świecie należy do kolekcji General Motors. Odrestaurowano go przez kilka lat oecnie znajduje się w GM Heritage Centre w Sterling Heights w stanie Michigan, gdzie jest uważany za jeden z najcenniejszych egzemplarzy w kolekcji.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

12

PLUS 30 stycznia 2025

REKLAMA

13

REKLAMA

Lekarz Medycyny

Małgorzata Komza, MD 17 Sylvan Street, Suite 103 B, Rutherford,NJ Tel: (201) 691 7110 www.KomzaMD.com

Ewaluacja i leczenie • uzależnień • chorób psychicznych • problemów emocjonalnych u dzieci młodzieży i dorosłych • depresja • stany lękowe • nerwice • bezsenność • psychoza • ADHD • OCD Uzależnienia od: alkoholu, benzodiazepin, heroiny/painkillers Dr Komza jest certyfikowana w leczeniu uzależnień od heroiny i innych opiatów za pomocą leku SUBOXONE

0’ 10’xH1NIA KUC $4,999

PROMOCJA KUCHNI 10’ X 10’ $4,999 W CENIE: Styl szafek shaker biały lub szary, blat z kwarcu, Białe płytki “subway”, uchwyty i zlew

30 % RABATU NA PŁYTKI FIRMY CERRAD NAJWIĘKSZY WYBÓR PŁYTEK Z POLSKI W NJ

25 % RABATU NA DRZWI SZKLANE DO PRYSZNICA LUB NA WANNĘ

20 % RABATU NA SZAFKI ŁAZIENKOWE Z BLATEM PROMOCJA NA BLATY KUCHENNE Z KWARCU, 35 SF MINIMUM, W OBREBIE 25 MIL $49 CRYSTAL WHITE • $59 CALACATTA GOLD • $69 NEW CALACATTA NOBLE PROMOCJA $1.99 / SF NA PANELE LVT WINYLOWE ŁĄCZONE NA CLICK/PRODUKT NA STANIE

T PRZEY ZZAEKUN PIE PR $3,500 MINIMUM

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

14 Strefa seniora

GDZIE NAJLEPIEJ ZAMIESZKAĆ NA

EMERYTURZE?

Najlepsze miejsca na świecie, gdzie warto spędzić życie na emeryturze tuje 10 USD. Para starszych ludzi może przeżyć w Ekwadorze miesiąc na naprawdę wysokim

to Ekwador, Panama i Meksyk. Kraje te zajęły czołowe miejsca w zesta- poziomie za 1400 USD - przekonuje korespon-

dentka „International Living“ Wendy DeCham-

wieniu Global Retirement Index, magazynu „International Living“. beau. Miastami polecanymi emerytom są Quito Dlaczego właśnie one?

W jaki sposób powstaje indeks państw najbardziej przyjaznych emerytom? Otóż, dziennikarze pisma „International Living“, którzy ranking tworzą, biorą pod uwagę szereg czynników mogących wpływać na komfort życia osób starszych: począwszy od pogody, przez jakość służby zdrowia, po - oczywiście - koszty codziennego funkcjonowania. W ten sposób powstaje krótka lista - zaledwie 25 krajów - które warte są tego, by emeryci tam zamieszkali.

Numerem jeden na liście jest Ekwador. Pod

PLUS 30 stycznia 2025

kątem cen nieruchomości bije on na głowę pozostałe „raje emerytalne“ - chodzi tu głównie o relację jakości i lokalizacji do ceny. Ponadto, osoby po 65. roku życia zamieszkujące Ekwador mogą korzystać z licznych 50-proc. zniżek na bilety do kin i na wydarzenia sportowe oraz na transport publiczny, który notabene jest na wysokim poziomie. Koszty życia codziennego są w Ekwadorze porównywalnie niskie, np. obiad w restauracji w dużym mieście można zjeść już za 2,5 USD, a wizyta u lekarza specjalisty kosz-

i Guayaquil, głównie ze względu na łatwy dostęp do dobrej jakości opieki zdrowotnej oraz znajomość języka angielskiego wśród autochtonów, na odpowiednio wysokim poziomie. Dużą zaletą Ekwadoru jest również przyroda (liczne parki narodowe i krajobrazowe) oraz położenie nad oceanem.

Drugie miejsce zajmuje Panama. Jako jedyny kraj w rankingu otrzymała maksymalną liczbę 100 pkt. za opiekę socjalną nad emerytami ze strony państwa. Kraj ten oferuje wyjątkowy w skali świata program emerytalny Pensionado Visa. Mogą do niego dołączyć wszyscy - również

Strefa seniora 15

ci nieposiadający obywatelstwa panamskiego - którzy otrzymują emeryturę wyższą niż 1000 USD miesięcznie. Program gwarantuje uzyskanie zniżek na usługi zdrowotne (25 proc.), rozrywkę (50 proc), posiłki w restauracjach (25 proc), bilety lotnicze (25 proc.) czy opłaty za prąd i telefon (25 proc.). Korespondenci „International Living“ przekonują, że para emerytów jest w stanie żyć w Panamie na wysokim poziomie za mniej niż 2000 USD miesięcznie.

Zaletą Panamy jest też bardzo mała liczba dni pochmurnych i deszczowych w roku. Kraj ten uchodzi również za raj dla wędkarzy.

Trzecie miejsce na liście „rajów emerytalnych“ zajmuje – i to może okazać się zaskoczeniem - Meksyk. Pamiętajmy jednak, że pismo „International Living“ to publikacja amerykańska. Według „International Living“ Meksyk

jest atrakcyjny głównie z powodu bliskości względem USA, powszechnej znajomości języka angielskiego oraz niskich kosztów życia.

Wydatki na zdrową żywność (chodzi tu głównie o warzywa i owoce) można zamknąć w skali tygodnia kwotą 15 USD - przekonuje korespondentka magazynu Glynna Prentice. Poza tym podatki od nieruchomości są w Meksyku zdecydowanie niższe niż np. w USA. Meksyk oferuje także mnóstwo atrakcji sportowych dla młodych nie tylko duchem, ale i ciałem - korty, baseny, liczne plaże z dostępem dla windsurferów.

Spośród państw europejskich w rankingu najwyżej uplasowała się Hiszpania - na pozycji nr 6 - która zachwyca klimatem, zabytkami, plażami i komfortem życia. Znalazło się tam rów-

nież miejsce dla Malty (7), Portugalii (9), Włoch (11), Francji (17) i - tu małe zaskoczenie - Irlandii (18).

Warto podkreślić, że w tegorocznym zestawieniu po raz pierwszy znalazł się Wietnam, w którym koszty życia są niezwykle niskie. Stało się tak na skutek pozytywnych recenzji korespondentów „International Living“, stacjonujących w Azji Południowo-Wschodniej.

Autorzy rankingu podkreślają, że tak naprawdę każdy z 25 wyselekcjonowanych krajów może być dobrym wyborem. Dużo zależy od preferencji osób, które poszukują dogodnego miejsca na emeryturę. Wybrane lokacje różnią się bowiem klimatem, położeniem geograficznym, językiem urzędowym, stopniem urbanizacji i wieloma innymi czynnikami, które mogą zdecydować o wyborze.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

16

REKLAMA

Przyjdź i przekonaj się o naszych WIELKICH zniżkach! ❖ wędzona kiełbasa ❖ kabanosy ❖ krakowska ❖ ❖ wędzony boczek ❖ smoked butts ❖ salceson ❖ mortadela

ocka p o S a c i różniowej) Polęd(bw ez folii p a funt z

SUPER SPECJALNE CENY!

$4.59

a K$a3s.1z9azanfuknt

lska e w a w d Po 9 za funt

y chleb ż e i w ś i k Polsk ochene

$3.9

$6.99 za

Pośpiesz się - promocyjne ceny czekają

b

Bogaty wybór wędlin własnego wyrobu, przygotowywanych codziennie w naszej masarni 66 Fadem Road, Springfield, NJ 07081 Tel.: 973-379-4662, Fax: 973-379-4933 sales@schmalzs.com www.Schmalzs.com

Ewa Czyzewski, M.D. Internal Medicine

Dariusz Nowak, M.D. Endocrinology

Godziny otwarcia:

wtorek, środa, czwartek, piątek 10am-3pm sobota 7am-1pm

Ceny obowiązują tylko i wyłącznie w naszym sklepie firmowym

Robert Czyzewski, M.D. Nephrology

Kathrin Serrao, M.D. Endocrinology

LINDEN MEDICAL GROUP @ CLIFTON

Edyta Kolbusz, APN Internal Medicine

AMERICAN BOARD-CERTIFIED PHYSICIANS SPECIALIZING IN INTERNAL MEDICINE, ENDOCRINOLOGY, NEPHROLOGY & HYPERTENSION CHOROBY WEWNĘTRZNE • NADCIŚNIENIE • SZCZEPIENIA • LECZENIE POWYPADKOWE SCHORZENIA REUMATYCZNE • CUKRZYCA • LECZENIE NADWAGI • USG I BIOPSJE TARCZYCY • LECZENIE NIEWYDOLNOŚCI SEKSUALNEJ • CHOROBY NEREK I DRÓG MOCZOWYCH • DIALIZY • BADANIA IMIGRACYJNE • OPIEKA PO PRZESZCZEPACH NEREK I WĄTROBY

Nasi lekarze pomagają pacjentom w NJ, NY, PA i CT od 1999 roku, zapewniając najlepszą opiekę medyczną, profesionalizm i plan na lepsze jutro. Jesteśmy otwarci w 3 gabinetach od pon. do soboty. Nasz miły personel udziela odpowiedzi na wszystkie pytania w zakresie zdrowotnym.

1033 CLIFTON AVE, SUITE 108 in CLIFTON Tel: 973-577-1995 515 NORTH WOOD AVE, SUITE 302 in LINDEN Tel: 908-925-3300

PLUS 30 stycznia 2025

Manager Bogusia Foti z długoletnim doświadczeniem, odpowie na pytania związane z rachunkowością, wyborem ubezpieczenia, czy renty inwalidzkiej.

17

REKLAMA

WYCIECZKI Busem z Polskim przewodnikiem

Wycieczki dla osób "solo", par i rodzin Niagara w zimie (2 dni): luty 2025 Góry nie tylko dla narciarzy (3 dni): luty 2025, marzec 2025 Puchar Świata, Skoki Narciarskie w Lake Placid (3 dni): 7-9 luty 2025, dwa noclegi z wyżywieniem - $430 Hawaje (11dni) samolotem: 18-28 marzec 2025 Kaniony, Parki Narodowe, Dookoła USA: od maja 2025

PONADTO: Waszyngton, Nowy Jork, Amisze i inne wycieczki Zobacz: www.ampolinc.com Napisz: ampoltours@yahoo.com Zadzwoń: 609-647-9054

Grace S. Nehrebecki ROZLICZENIA PODATKOWE

• rozliczenia elektroniczne dla osób indywiduanych • rozliczenia firm – LLC, spółki i korporacje

Prowadzenie księgowości dla firm Payroll – podatki dla pracowników Tel: 973-472-7722 Fax: 973-472-7077 nehrebeckigs@outlook.com 1033 Broad Street, Cilfton, NJ 07013

Mówimy

po polsku

Oferujemy fachowość i doświadczenie dla małych i d u ż yc h k l i e n t ó w. Z a p e w n i a my a t ra kc y j n e i konkurencyjne stawki na przewóz i inne usługi. Gwarancją jakości naszych usług jest ponad 30 lat działalności na rynku amerykańskim.

• Transport całych kontenerów od drzwi do drzwi między USA i Europą (Import & Export) • Kontenery małe (20ſt), duże (40ſt i 40ſt HC) i specjalistyczne (20ſt & 40ſt Open Top, 20ſt & 40ſt Flat Rack) • Wysyłka samochodów, maszyn, motocykli, ATVs, jet-skis i łodzi • Wysyłka mienia przesiedleńczego • Wysyłka ładunków handlowych i ponadgabarytowych • Oddziały w Polsce, Niemczech, Wielkiej Brytanii, na Litwie, Węgrzech i w Portugalii • Agencja celna w Gdyni • Przygotowujemy dokumentację transportową i celną

Mówimy po polsku

Biuro główne:

tel: 732-516-9555 fax: 732-516-9777 219 South Street www.icetransport.com Suite 100 New Providence, NJ 07974 stawki@icetransport.com

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

18 Podróże z Andrzejem Kulką

MADAGASKAR – cz. 8 Park Narodowy Tsingy de Bemaraha Sobota, 5 października

Po skromnym, ale smacznym śniadaniu, jedziemy dwadzieścia minut do przystani nad rzeką Manambolo, gdzie czekają już na nas tak zwane canoe, a dokładniej dłubanki, łączone deseczkami po dwie sztuki dla lepszej stabilności.

Te mieszczące po pięciu pasażerów łódki, z napędem na odpychanie żerdką, zabierają nas w rejs w górę rzeki, gdzie niedaleko stąd zaczyna się jej malowniczy przełom wydrążony w jurajskich wapieniach.

Kanion rzeki Manambolo został uznany w 1997 za fragment Parku Narodowego Tsingy de Bemaraha, którego sława rozeszła się w świat za sprawą oryginalnych formacji krasowych w postaci skalnych iglic oraz ostrych jak nóż krawędzi.

Kanion natomiast, stanowi tylko preludium do wzmiankowanych formacji; posiada kolorowe skały po obu stronach, jest efektowny, obfituje w pieczary, niektóre wąskie, o stromych ścianach rzeźbionych przez wodę w fantastyczne desenie, z imponującymi stalaktytami.

W dwóch miejscach wychodzimy na brzeg, tam, gdzie można podejść kilkanaście metrów wgłąb jaskiń. Są to krótkie do przebycia odcinki, ale wymagające uwagi

PLUS 30 stycznia 2025

i skupienia, gdyż poruszamy się po kamiennych stopniach precyzyjnie wmontowanych w pionową skałę. Później okazało się, że przy tej okazji nabyliśmy umiejętności, które tak bardzo przydały się kilka godzin później podczas specyficznej „wspinaczki“ w labiryncie Tsingy de Bemaraha. Oglądamy rozmaite stalaktyty, niektóre dziwaczne w kształtach, niczym ogromne, kamienne serca zwisające z powały pieczary. W skalnych załomach odpoczywają ćmy, nad głowami przelatują jaskółki, a idąc z powrotem, po wyjściu, możemy obserwować klucze gęsi i kaczek przelatujących nad rzeką.

Na skalnych półkach można też zauważyć miejsca pochówku pierwszych ludzi, z plemienia Sakalawa, żyjących w tej okolicy, z bielejącymi w słońcu czaszkami... Dwie godziny szybko mijają, kiedy dobijamy do przystani; mamy chwilę relaksu na skorzystanie z toalety, łyk wody lub piwa, i kontynuujemy dzisiejsze zwiedzanie zagłębiając się w końcu w owe osławione, tajemnicze labirynty skalnej formacji Tsingy.

Stoimy na prawym brzegu rzeki Manambolo obserwując jak bujne jest życie mieszkańców nad samą wodą, gdzie kobiety piorą ciuchy,

dzieciaki pluskają, młodzież przechwala się skokami przed oczami młodych turystek, a mężczyźni myją swoje krowy.

Ciąg dalszy za tydzień…

Tekst i zdjęcia: Andrzej Kulka Autor jest zawodowym przewodnikiem i właścicielem biura podróży EXOTICA TRAVEL. Biuro organizuje wycieczki po całym świecie, w tym do Kenii, Tanzanii i na Zanzibar, od 23 września 2025.

Informacje i rezerwacje: EXOTICA TRAVEL, 6773 W. Belmont Ave, Chicago IL 60634. tel. (773) 237 7788, strona internetowa https://andrzejkulka.com/destinations/madagaskar-pazdziernik-2025/

Dziewczynka z Bekopaka

Poranne pranie w rzece Manambolo, Madagaskar

Podróże z Andrzejem Kulką 19

Kanion Manambolo, Madagaskar

Kasetonowy sufit w pieczarze, Manambolo, Madagaskar

Przejście przez rzekę Manambolo, Madagaskar

Elementy prostej wspinaczki si ę przydały, Manambolo, Madagaskar

Nasze łódki dłubanki na rzece Manambolo, Madagaskar

Ogromny stalaktyt w Manambolo, Madagaskar

Biuro podróży EXOTICA TRAVEL zaprasza na

WYCIECZKI z polskim przewodnikiem SRI LANKA, MALEDIWY ● 10 dni: 1 marca 2025 PERU ● 10 dni, 26 kwietnia 2025 KENIA, TANZANIA, ZANZIBAR ● 12 dni: 20 września 2025 MADAGASKAR ● 11 dni: 3 października 2025 Bilety lotnicze, indywidualne pakiety APPLE VACATIONS: CANCUN – HAWAJE – PUNTA CANA – PUERTP VALLARTA – DOMINIKANA – JAMAJKA EXOTICA TRAVEL www.andrzejkulka.com 6741 W Belmont Ave, Chicago IL 60634 email: andrzejkulka@aol.com tel. 773 237 7788 | facebook - andrzejkulka

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

20 Na wesoło

Gabinet

DENTYSTYCZNY

Małgorzata Wiwart-Truszkowska D.D.S.

dentystyka ogólna i kosmetyczna 1277 Main Ave, Clifton, NJ

Tel.: 973-478-6123 646-784-0096

Wchodzi gościu do autobusu i mówi: - Przesunąć się, ja z bronią.

Wszyscy przesuwają się pod szyby.

A gość mówi: - Bronia wchodź!

Policjant widzi kolegę, który idzie z pingwinem.

- Skąd wytrzasnąłeś tego ptaka?

- A przyplątał się, i nie wiem co z nim zrobić.

- Jak to co? Idź z nim do zoo.

Po kilku godzinach znowu widzi kolegę spacerującego z pingwinem.

- I co? Nie byłeś w zoo?

- Byłem, ale teraz idziemy do kina.

a

a

Na komisji wojskowej pytają poborowego: - Do you speak English?

- Hee???

Pytają następnego: - Do you speak English?

- Hee???

I następnego: - Do you speak Eglish?

- Yes, I do.

- Hee???

Jasio mówi do taty, który ma 80 lat: - Tato mam dla ciebie dwie wiadomości, dobrą i złą.

- Zacznij od dobrej.

- Na twoje urodziny przyjdą striptizerki.

- A zła?

- Będą w twoim wieku.

Trzecia w nocy.

- Halo!!! halo!!! Niech pan mi pomoże!!!

- Co się stało?? W czym mogę panu pomóc?

- Proszę pana!!! Jestem w bankomacie! Nie mogę stąd wyjść ... Tu na nim jest napisany wasz numer więc dzwonię do was, bo mam komórkę….

- Jak to „w bankomacie“???

Rozumiem, że jest pan w zamkniętym pomieszczeniu z bankomatem, do którego pan wszedł przeciągając kartę przez czytnik na zewnątrz...

- No właśnie, no właśnie - na zewnątrz takie coś było, a od środka nie ma!!

- Hmmm... A klamka w drzwiach jest?

- Jest!!! Rzeczywiście!!!... Dziękuję!

a

Kowalskiemu umarła żona.

Kilka dni po pogrzebie przyszedł na grób, siadł na ławeczce i wspomina żonę: - Duszko ty moja, gdybyś ty nie umarła, to bym cię na rękach nosił,

a

Elżbieta Fruchtman Tłumacz – notariusz

Wszędzie dojadę, przywiozę, zawiozę – wiele usług prowadzę telefonicznie.

1(201) 725 2067

• Upoważnienia • Pełnomocnictwa • Apostille • Odwołania •

OBYWATELSTWO PO POLSKU

Pomoc i asysta doświadczonego tłumacza w sprawach rent emerytur oraz medycznych, emigracyjnych, socjalnych Rozmowy z adwokatem, zgłoszenia wypadków, bezrobocie, szkoły i wszędzie, gdzie potrzeba

A może na jogę?...

Lekkie ćwiczenia dla wszystkich, przywracające głębszy oddech i krążenie, równowagę psychiczną a przede wszystkim ogólne dobre samopoczucie!

Poznaj moc swojego umysłu, miłości i w jaki sposób pomoże ci to pokonać przeszkody na drodze życia.

PLUS 30 stycznia 2025

lub emailem:

elzbietakieszczynska@gmail.com

a

gotowałbym, sprzątał, futro bym ci kupił... W tym momencie poruszyła się ziemia, bo właśnie kopał kret.

- Leż spokojnie duszko, na żartach się nie znasz?!

a

(201) 355 7496

a

Dwaj mali chłopcy stoją przed kościołem, z którego wychodzą właśnie nowożeńcy.

Jeden z chłopców mówi: - Patrz, jaki teraz będzie czad!

-Po czym biegnie do pana młodego: - Tato, tato!!!

Blondynka startuje w teleturnieju. Prowadzący zadaje pytanie: - Myli się tylko raz.

Blondynka udaje, że myśli, myśli ... i odpowiada: - Brudasy.

Książki i polską prasę można zamówić pod numerem

a

REKLAMA

21

SKUTECZNE TERAPIE NATURALNE DLA KAŻDEGO Dr Zbigniew S. Dubij Chiropraktyk

USTAWIANIE KRĘGÓW ORAZ STAWÓW LIKWIDUJE TAKIE DOLEGLIWOŚCI JAK: • bóle kręgosłupa, ramion, rąk i nóg, • bóle głowy i szyi, • skrzywienie kręgosłupa,

• ból kulszowy, • problemy z dyskiem, • ogólne osłabienie.

LECZENIE URAZÓW POWYPADKOWYCH

KOMORA HIPERBARYCZNA baryczna Komora hiper binecie w ga w a pn dostę Mahwah

W naszej komorze 2 atmosfer tlen przenika nawet do nieukrwionych miejsc organizmu.

Podwyższone stężenie tlenu pobudza procesy wzrostu i regeneracji tkanek.

Tlenoterapia hiperbaryczna wspomaga namnażanie komórek macierzystych STEM CELL i regenerację tkanek.

CHOROBY ZATWIERDZONE PRZEZ FDA: • Niedokrwistość • Oparzenia (ciężkie) • Utrata słuchu (nagła i bez znanej przyczyny)

• Zakażenie skóry i kości (ciężkie) • Przeszczep skóry • Utrata wzroku (nagła) • Rany

SCHORZENIA, KTÓRE KORZYSTAJĄ Z KOMORY, ALE SĄ KLASYFIKOWANE JAKO BADAWCZE:

• Choroba Alzheimera i demencja • Terapia chorób przewlekłych • Porażenie mózgowe • Powikłania po COVID-19 • Infekcje • Obrzęki • Borelioza • Migreny • Złamania/urazy stawów i tkanek miękkich

• Regeneracja po chemioterapii • Spowalnianie procesów starzenia się skóry i narządów wewnętrznych • Rewitalizacja uszkodzonych tkanek i narządów: trzustki, nerek, serca, naczyń krwionośnych oraz elementów układu nerwowego

973-470-9900

Akceptujemy większość ubezpieczeń (nie dotyczy komory hiperbarycznej) 48 Union Blvd 136 E. Crescent Ave Wallington, NJ 07057 Mahwah, NJ 07430 Wallington: poniedziałek, środa i piątek: 10:00-1:30 & 3:00-7:00 Mahway: wtorek, czwartek i sobota: tylko po umówieniu www.dubij.info

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

22 Kuchenne hobby

Łososia plusy i minusy Ostatnio jest coraz bardziej modny zarówno na pańskich stołach, jak i w przeciętnych polskich domach, gdzie dania podgrzewa się na szybko, w mikrofalówce. Łosoś jest bardzo smaczny, ma niewiele ości i da się go przyrządzić na tysiąc i jeden sposobów. Są jednak tacy, którzy przestrzegają, że właśnie ze względu na jego masową produkcję, jest to ryba droga, tłusta i nafaszerowana chemicznymi ulepszaczami oraz antybiotykami. Jaka jest prawda?

PLUS 30 stycznia 2025

Kuchenne hobby 23 Łososia zaliczamy do najzdrowszych gatunków ryb, a jego mięso jest bogate w witaminy z grupy B, witaminę A, D, E oraz pierwiastki takie jak jod, potas, fosfor, fluor, selen, cynk. Nie da się jednak ukryć, że jest to ryba tłusta. Zawiera aż 14 proc. tłuszczu, na szczęście jednak bardzo korzystnego dla ludzkiego organizmu. Łosoś jest bogaty w długołańcuchowe, wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6. Wpływają one korzystnie na układ krwionośny, chronią przed zawałem, obniżają ciśnienie krwi, zwiększają dobry cholesterol HDL, wzmacniają odporność, poprawiają wygląd włosów, skóry i paznokci, zapewniają też prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, działają antydepresyjnie i antynowotworowo oraz chronią wzrok.

Mięso łososia na pewno powinno znaleźć się w jadłospisie osób z chorobami układu krążenia, cukrzycą, łuszczycą, jaskrą, zagrożonych nowotworem, chorobami tarczycy czy cierpiących na depresję.

mieszanina wielu związków chemicznych, między innymi węglowodorów, fenoli, aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Ich działanie ma wpływ bakteriobójczy, zapobiega jełczeniu tłuszczów i nadaje rybie charakterystyczny smak i aromat.

Oczywiście najzdrowszym rozwiązaniem jest spożywanie wędzonej, świeżej ryby, jednak niewielu z nas ma taką możliwość.

Zmuszeni jesteśmy wybierać tę wędzoną i pakowaną na przykład w folię. Takie produkty zawierają jednak więcej substancji konserwujących. Nie powinno to jednak być powodem, by całkowicie rezygnować z jedzenia łososia.

Uwaga na bakterie

Przysmak rodem z Bałtyku

Gatunki łososia dzielą się na pacyficzne i atlantyckie. Na europejskie półki trafia zazwyczaj pierwszy z nich, wypierany ostatnio przez łososia norweskiego, który pochodzi z farm hodowlanych, rozlokowanych na całym świecie. Ta szlachetna ryba była niegdyś powszechna także w Bałtyku. Dziś łosoś bałtycki jest zagrożony wyginięciem i poławiany w bardzo ograniczonych ilościach.

Jego mięso bardzo cenią koneserzy, ponieważ charakteryzuje się doskonałymi walorami smakowymi oraz specyficzną, żółtawą barwą. Jest ono wysokokaloryczne w porównaniu do ryb o niskiej zawartości tłuszczu, gdy natomiast porównamy je do mięsa zwierząt hodowlanych, okazuje się niskokaloryczne i dostarcza dużych ilości łatwo przyswajalnego białka.

Co z tymi dioksynami?

Co jakiś czas tu i ówdzie pojawiają się rewelacje, że mięso ryb, w tym łososia, może być szkodliwe dla naszego zdrowia ze względu na związki występujące w zanieczyszczonym środowisku, takie jak np. dioksyny. I choć prawdą jest, że stężenie dioksyn jest wyższe u

łososi hodowlanych karmionych paszą niż u ryb wolno żyjących, to według ekspertów nie powoduje to bezpośredniego zagrożenia dla naszego zdrowia. Pamiętajmy też, że jeżeli chcielibyśmy unikać spożywania szkodliwych związków, to powinniśmy praktycznie zrezygnować z jedzenia. Wszystko, co jemy, może zawierać substancje w mniejszym lub większym stopniu zagrażające organizmowi.

Smażyć, nie smażyć?

W porównaniu do innych mięs, ryby są zdecydowanie najzdrowsze. Kwasy omega-3, w które bogaty jest łosoś, są bardzo korzystne zarówno dla kobiet w ciąży, małych dzieci jak i osób starszych.

Wpływ na prozdrowotne właściwości tej ryby ma jednak również sposób jej przyrządzania i przechowywania. Smażona, panierowana ryba jest niewątpliwie smaczna, ale mniej zdrowa i bardziej kaloryczna. Za najwłaściwszą metodę przyrządzania łososia uważa się gotowanie na parze, pieczenie w folii czy na grillu.

W sklepach często też możemy natknąć się na produkty wędzone.

Czy ten sposób obróbki mięsa wpływa na jego wartości odżywcze i zdrowotne? Raczej nie, ale pod warunkiem, że wędzenie odbywa się w sposób tradycyjny.

Niekorzystne zmiany w białkach czy lipidach powstające w procesie wędzenia są porównywalne ze zmianami mającymi miejsce podczas smażenia i gotowania.

Dym wędzarniczy to

Wędzony łosoś znalazł się jednak ostatnio na cenzurowanym.

Kilka lat temu wiele emocji wzbudziła informacja, że w wędzonych łososiach (w folii) wykryto przekroczenie dopuszczalnych norm bakterii Listeria monocytogenes, która wywołuje listeriozę (choroba szczególnie groźna dla kobiet w ciąży). Bakteria rozmnaża się przy temperaturze 0-45 stopni Celsjusza i przechowywanie żywności w lodówce nie chroni nas wcale przed tym drobnoustrojem. Szczególnie niebezpieczne są produkty, które długo przechowuje się w chłodziarce i nie poddaje działaniu wysokiej temperatury przed spożyciem. A łosoś wędzony właśnie do takich należy. Trzeba jednak pamiętać, że bakteria ta powszechnie występuje także na warzywach, owocach i serach.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

24

REKLAMA

• WYSYŁKA PACZEK MORSKICH I LOTNICZYCH • BILETY LOTNICZE • WAKACJE I WYCIECZKI • PRZESYŁKI PIENIĘŻNE • USŁUGI NOTARIALNE • TŁUMACZENIE DOKUMENTÓW • APOSTILLE

UBEZPIECZENIE MEDICARE • Advantage Plans • Supplement Plans • Prescription Drug Plans

Doświadczony Broker współpracujący z wieloma firmami ubezpieczeniowymi odpowie na nurtujące Cię pytania związane z: • przejściem na emeryturę, • uzyskaniem zdrowotnych ubezpieczeń emerytalnych Medicare, • obsługą indywidualnych kont emerytalnych IRA, • transferem pieniędzy z pracowniczych kont 401k 403 b, planów unii • asysta w urzędzie Social Security • ubezpieczenia na życie • ubezpieczenie zwiazane z pochówkiem - final expense insurance

Zadzwoń dziś: Agnieszka Rola Licencjonowany Broker NJ ,NY 917 716 4245 agnesrola@gmail.com

PLUS 30 stycznia 2025

Opowiadanie 25 Barbara Dziewięcka-Figiel

Siostry mojego taty – cz.2 Mary uwielbiała kupowanie. Teraz łażenie po sklepach stało się jej rozrywką.

— A co? Mam siedzieć całymi dniami w domu? Autobus zawozi mnie za darmo, popatrzę, posłucham, o czym ludzie gadają. Ja to lubię. Zawsze trafiam na jakieś promocje i coś tam dostanę, spróbuję, czasem podjem sobie całkiem nieźle.

— Żeby cię jakaś przykrość nie spotkała z tego tytułu, bo takich promocji jak ten krem i czy ta farba do włosów, to ja jeszcze nie widziałam. Maryla, co ty kombinujesz? — Dora ma bardzo zatroskany wyraz twarzy.

— Kombinuję, jak żyć. Masz, to dla ciebie. — Tabliczka gorzkiej czekolady wedlowskiej ląduje na stole. - I to też. – Dokłada kostkę sera ementalskiego, kawałek kiełbasy krakowskiej, najprawdziwszą w świecie kawę i gumy do żucia.

— Te gumy, same wpadły mi przy kasie. Miałam ochotę na...

— Maryla! Bój się Boga! To kradzież. Moja siostra złodziejką?

— Jaką złodziejką! Stuknij się w ten twój głupi łeb! Ja się uczę żyć w tym kraju, tak jak wszyscy. Otwieram telewizję, słucham radia a tam tylko o tym, ile, kto ukradł, zdefraudował, wywiózł do „bezpiecznych banków”, od ministrów poprzez działaczy sportowych, szefów przeróżnych fundacji. Pieniądze, wielkie państwowe pieniądze, twoje i innych ludzi, giną, a innych ani nie mogą złapać, ani winy udowodnić. Dora, masz nędzną pomostówkę i perspektywę równie nędznej emerytury. Pracowałaś uczciwie, tyrałaś przez lata i co masz dzisiaj?

Jeszcze ci podatek z tego zabierają! Bezwstydnicy.

Dora macha ręką. — Bez kazań i umoralnień. Zaparz tej kradzionej kawy.

Boże ty mój, do czego myśmy doszły? Gdyby to nasi świętej pamięci rodzice widzieli....

— Widzą. Z góry wszystko dobrze widać i się z nas śmieją.

— Że niby, co? Miałaś dwie paczki kawy wziąć?

— No! I tak trzymaj — śmieje się Maryla.

— A kto wysyła totolotka, ma szanse stać się milionerem. Wygrałam dziesięć złotych. Ja też chcę kawy. - Bogusia przeciągała się jak kotka na blaszanym dachu. —Miałam piękny sen! Ale to piękny…

— O Afryce?

— Ihm… — I znowu płynęłaś mokoro a hipopotamy niebezpiecznie chrząkały przy brzegu…

— Skąd wiesz? Nie było cię w moim śnie.

— Zawsze śnisz o Okavango.

— Nie zawsze. Nie przeczę, chętnie bym tam znowu pojechała, na trochę, troszeczkę…

Bogusia zastyga i przenosi się do „ziemi utraconej”. *** Supermarkety z samej swej istoty kusiły i kuszą małych złodziejaszków, i prawdziwych złodziei swobodą dojścia, możliwością dotknięcia każdego artykułu. Tłumy ludzi, regały, szpalery, kosze, wózki, wszystko to ułatwia kradzieże, małe, malutkie, ale kradzieże. Wiele osób chętnie „podjadało”. Bywały mamusie, które same dokarmiały swoje pociechy, dyskretnie upychając papierki między paczkami mrożonych warzyw, w koszach z książkami, majtkami, byleby nikt nie zauważył. Kamery szperały, podglądały a towar znikał, wyciekał. Złapano pięciu podjadaczy czy drobnych złodziei oraz idiotów, którzy nie potrafili pozbyć się kodu, a dziesięciu przeszło wszystkie bramki bez mrugnięcia oka. Do tych ostatnich należała Mary. Była znakomitym obserwatorem.

— Popatrz — mówiła do towarzyszącej jej siostry — na tego eleganckiego faceta w zielonkawym płaszczu, właśnie schował do kieszeni marsa a milkiway sobie podjada. Dyskretnie ledwo żuchwami rusza. Wygląda na zamożnego, a kradnie. Dziwią mnie ci, którzy nie muszą tego robić, stać ich na kupno niemal

wszystkiego, czego dusza zapragnie. Widać bawi ich to albo stare nawyki dają o sobie znać.

— On ma w koszyku łososia i butelkę winem — szepnęła Dora.

— No, właśnie. Albo tamta wyfiokowana pindzia, w tych straszliwych szpilach na nogach i majtko-kalesonach, bezczelnie zażera się orzeszkami nerkowca.

Ale się ubrała! Te młode panienki nie potrafią popatrzeć na siebie krytycznie.

— No rzeczywiście, skrzyżowanie drapaki z ruską k…ą — oceniła Dora.

— Pośpieszmy się — zakomenderowała Maryla. — Warto stanąć w kolejce do tej samej kasy, co ten elegancik. Ja coś czuję, że bramka zabuczy przy nim.

Mary, zazwyczaj ubrana w poncho niczym nietoperz, pochylała się nad półkami, marudziła przebierając towar, coś tam wkładała do koszyka lub wózka i odchodziła. Dora robiła za tłum i czujkę. Dobre wędliny i sery kupowały na wagę, łatwiej mogły pozbyć się opakowania z kodem. W koszyku chleb, korpus z kurczaka na zupę, najtańsze mleko, kasza jęczmienna dla Bogusi.

Elegancika znalazły przy samoobsługowej kasie. Przeszedł bramki gładko.

Za to zabrzęczała, przepuszczając Mary. Musiała się cofnąć i w tym momencie zauważyła leżący na podłodze pakiecik z szynką. Spojrzała na Dorę, ta szybko podniosła i podała Mary, mówiąc: — Spadło to pani na stopę i zahaczyło o but. — Maryla wzięła pakiecik i przeszła spokojnie przez rozbrzęczaną bramkę. Podała pakiet kasjerce, stojąc dwa kroki za elektronicznym stróżem: — Ot i powód niepokoju. Przepraszam, nie zauważyłam, jak upadło. — A pani bardzo dziękuję — skinęła głową Dorze.

— Nie ma za co — mruknęła Dora.

Zjawił się spóźniony ochroniarz z pytaniem, co się stało’ — A nic takiego.

— Był sygnał — nie ustępował ochroniarz.

— Coś tam padło poza bramkę. — Głos kasjerki był znużony i beznamiętny.

— Czasem tak się dzieje.

— No dobra — mruknął ochroniarz i niczym cerber stanął przy kasie.

Dorze serce biło jak młot.

W autobusie powiedziała Maryli, że to był ich ostatni raz. — Dostanę zawału i wtedy będzie dopiero kłopot. To nie na moje nerwy.

— I nie na moje. Tak nie można żyć.

— Wiesz, jest praca, nie taka znowu lekka i przyjemna, ale parę groszy można dorobić… Obawiam się, że nie jest odpowiednia ani dla ciebie, ani dla Bogusi. Sama spróbuję.

Dora zaczęła znikać z domu na całe godziny. Wracała zmęczona, przykurzona i… uśmiechnięta.

— Żadna praca nie hańbi — powtarzała jak mantrę.

— Ta twoja praca hańbi szkolnictwo wyższe – odpowiadały siostry.

— A miałam taki przedmiot: opakowania. O puszkach też się uczyłam.

— I ci się zemściło! Zbierasz puszki na stare lata.

— Trudno. Ja stara, puszki też…

— A ile płacą za te puszki — zainteresowała się Maryla.

— Całe dwa złote i siedemdziesiąt groszy.

— To świetny interes.

— Za kilogram puszek.

— Boże! — Jęknęła Maryla. — Ile tych piekielnych puszek musisz uzbierać na te dwa siedemdziesiąt?

— 62 sztuki. Dlatego jeżdżę tam, gdzie piją piwo. Niestety, zaczęli mnie przeganiać, bo niby wchodzę na czyjś rewir. Chcą żebym zapłaciła rewirowe.

— Czyli? — Dociekała Maryla.

— Pół litra czystej.

Ciąg dalszy za tydzień...

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

imię i nazwisko posiadacza karty___________________________________

ZAMAWIAM

*W cenę wliczone są koszty przesyłki na terenie USA

Prenumerata roczna (12 numerów) - $119.88*

Wypełniony formularz wraz z opłatą /nr karty prosimy przesłać na adres redakcji: PLUS Media Group Corp. 63 Union Blvd, Wallington NJ 07057

adres posiadacza karty____________________________________________

nr karty___________________ data ważności_________sec. code_______

adres email ______________________________________________________________________________________

Prenumerata półroczna (6 numerów) - $65.94*

Karta kredytowa/debetowa

Check/money order wypisany na PLUS Media Group Corp.

SPOSÓB PŁATNOŚCI

nr telefonu _______________________________________________________________________________________

adres: ___________________________________________________________________________________________

imię:_____________________________________ nazwisko: _____________________________________________

DANE ZAMAWIAJĄCEGO

F O R M U L A R Z Z A M Ó W I E N I A P R E N U M E R AT Y M I E S I Ę C Z N I K A P L U S I K D L A O S Ó B B E Z D O S T Ę P U D O I N T E R N E T U

28 Z życia Polonii

Stowarzyszenie NYBMA wsparło Fundację Uśmiech Dziecka New York Building Managers’ Association przekazało 15 tysięcy dolarów na rzecz chorych i potrzebujących dzieci - podopiecznych Children’s Smile Foundation. Pieniądze te zostały zebrane podczas dorocznej świątecznej akcji nowojorskiego stowarzyszenia zrzeszającego menedżerów budynków. Uroczyste przekazanie czeku odbyło się 9 stycznia. ideą naszej organizacji jest również wspieranie rozwoju lokalnych firm, zwłaszcza tych, których przedstawiciele są naszymi tzw. Associate Members. Nie jest ich wielu – około 20 osób.

Wśród nich są m.in. specjaliści zajmujący się windami, hydraulicy czy elektrycy“ – wyjaśnia Wojciech Siedlik, były prezes i przewodniczący dorocznego bankietu New York Building Managers’ Association.

Dodaje też, że stowarzyszenie to od wielu Czek z donacją wynoszącą 15 tys. dolarów wręczyli Joannie Gwóźdź, prezes Children’s lat angażuje się także Smile Foundation Marat Olfir, prezes New York Building Managers’ Association (z prawej) w działalność charytaoraz przewodniczący bankietu Wojciech Siedlik

„Jestem niesamowicie dumna i zaszczycona tym, że zostaliśmy docenieni przez New York Building Managers’ Association (NYBMA) za naszą dobroczynną działalność. Wyrażam moją najszczerszą wdzięczność Maratowi Olfirowi, prezesowi tej organizacji i Wojciechowi Siedlikowi, przewodniczącemu dorocznego bankietu, za wyjątkową organizację tego wspaniałego wieczoru“ - powiedziała Joanna Gwóźdź, prezes Children’s Smile Foundation (CSF) po zakończeniu charytatywnej imprezy mającej miejsce 12 grudnia w Connolly’s Pub & Restaurant na Manhattanie. Słowa podziękowania skierowała także do wszystkich sponsorów, gości i uczestników zbiórki funduszy na rzecz podopiecznych fundacji, której przewodzi. „Zapewniam, że nasze zaangażowanie w pomoc dzieciom chorym oraz z ubogich rodzin i wszystkim innym potrzebującym naszego wsparcia pozostanie niezachwiane“ - podkreśliła Joanna Gwóźdź.

DOBROCZYNNOŚĆ NYBMA

New York Building Managers’ Association prócz swoich podstawowych celów mających za zadanie m.in. rozwój zawodowy swoich członków angażuje się też w różne inicjatywy, w tym także charytatywne, mające na celu pogłębianie więzi z nowojorskim społeczeństwem. „Wieloletnią

PLUS 30 stycznia 2025

obchodziła 25-lecie swojej działalności. „Zgłosiłem tę propozycję do kilku organizacji charytatywnych w Nowym Jorku. Tylko Children’s Smile Foundation odpowiedziała natychmiast e-mailem, a drogą pocztową przesłała materiały o swojej działalności. Zarząd jednogłośnie zdecydował o wsparciu tej fundacji“ – wyjaśnia były prezes NYBMA. Po zakończeniu zebrania, od jednego ze swoich kolegów, również byłego prezesa, usłyszał nawet: „Jeśli to jest w twoim sercu, ja będę to wspierał“. W ten sposób beneficjentem ostatniej charytatywnej akcji tego stowarzyszenia, zorganizowanej w bożonarodzeniowym okresie została Fundacja Uśmiech Dziecka. Podczas charytatywnego bankietu reprezentowali ją: prezes Joanna Gwóźdź, wiceprezes Karol Liszewski oraz dyrektor wykonawczy Wojciech Maślanka. Dzięki wsparciu wielu wyjątkowych osób udało się zebrać pokaźną sumę - 15 tys. dolarów. Czek na taką kwotę został wręczony na ręce Joanny Gwóźdź, prezes CSF podczas styczniowego, comiesięcznego spotkania biz-

tywną. „Od pewnego czasu postanowiliśmy skupić się na wspieraniu lokalnych organizacji“ – mówi Wojciech Siedlik. W 2023 roku beneficjentem ich akcji byli hokeiści z drużyny The Central Park North Stars. „Wybraliśmy ich, ponieważ ich działalność jest niezwykle ważna. To drużyna hokejowa złożona z osób z niepełnosprawnością intelektualną, rozwojową i fizyczną“ – dodaje. Wcześniej NYBMA wspierało m.in.

Podczas świątecznej charytatywnej akcji prezes New York Building Managers’ AssociaSt. Jude Children’s Resetion Marat Olfir zachęcił wszystkich do hojności arch Hospital. nesowego NYBMA. „Z dumą przekazaliśmy wynik naszej pracy. Wierzymy, że fundusze te pomogą AKCJA DLA CHILDREN’S najbardziej potrzebującym dzieciom – podkreślił Wojciech Siedlik. - Zarząd i liderzy CSF pod przeSMILE FOUNDATION wodnictwem pani prezes Joanny Gwoźdź pokaPodczas ostatniego bankietu, który odbył się zali, że misja, którą realizują, jest naprawdę godna 9 grudnia, beneficjentem dorocznej akcji, dzięki uznania, a my jesteśmy zaszczyceni, że nasza inistaraniom Wojciecha Siedlika, została polonijna cjatywa może odegrać rolę w ich nieustannej misji Fundacja Uśmiech Dziecka, która niedawno pomocy dzieciom w trudnej sytuacji“ - dodał były

Z życia Polonii 29

W trakcie dorocznego bankietu jego przewodniczący Wojciech Siedlik opowiedział o wyborze Children’s Smile Foundation na benefocjenta tej dobroczynnej inicjatywy

prezes i zarazem przewodniczący dorocznego bankietu NYBMA. „Jestem bardzo wdzięczna i wzruszona waszą hojnością. 15 tys. dolarów zebrane podczas świątecznej dobroczynnej akcji znacząco wpłynie na życie dzieci, które najbardziej tego potrzebują.

Nie potrafię wystarczająco wyrazić wdzięczności za wybranie naszej fundacji jako organizacji, którą wsparliście funduszami zebranymi podczas waszego charytatywnego bankietu“ - podkreśliła Joanna Gwóźdź, prezes Children’s Smile Foundation.

DZIAŁALNOŚĆ I HISTORIA NYBMA

New York Building Managers’ Association jest najstarszą i największą tego typu organizacją istniejącą w Wielkim Jabłku. Początkowo działała ona pod inną nazwą, jako Stowarzyszenie New York Building Superintendents’ Association.

Organizacja ta była założona w 1917 roku przez grupę nowojorskich nadzorców budynków, aby

Uczestnikom charytatywnego bankietu dopisywały wyśmienite humory

wymieniać się pomysłami i podnosić swoje kwalifikacje. Z czasem, rozwinęła swoją działalność, została zarejestrowana jako korporacja i poszerzyła zakres działań o edukację, wiedzę techniczną oraz szkolenia menedżerskie. W 1971 roku, dostrzegając zmieniającą się rolę nadzorców budynków, stowarzyszenie zmieniło nazwę na New York Building Managers’ Association.

Obecnie organizacja koncentruje się na rozwoju zawodowym osób w niej zrzeszonych poprzez seminaria, działalność edukacyjną i publikacje.

Jej członkowie zarządzają znaczącymi nieruchomościami, w tym biurami, budynkami mieszkalnymi oraz obiektami użyteczności publicznej.

Stowarzyszenie buduje więzi poprzez wydarzenia, takie jak coroczny charytatywny bal i inicjatywy charytatywne. Organizacja posiada również silną pozycję w branży nieruchomości, przyczyniając się do ekonomicznego i społecznego rozwoju Nowego Jorku.

Działalność New York Building Managers’ Association /FOTO: WOJTEK MAŚLANKA/ została zapoczątkowana w 1917 roku PR Children’s Smile Foundation

NYMBA9a-Uczestnikom charytatywnego bankietu dopisywały wyśmienite humory

Prezes Children’s Smile Foundation Joanna Gwóźdź wzruszająco opowiedziała o problemach z jakimi borykają się rodzice chorych dzieci proszących o pomoc finansową na ich leczenie /

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

30 Kącik milusińskich UŁÓŻ WYRAZ Z PODANYCH LITER

ZAZNACZ OBRAZEK, KTÓRY NIE PASUJE DO RESZTY

POŁĄCZ POŁÓWKI

POKOLORUJ WEDŁUG KODU

PLUS 30 stycznia 2025

REKLAMA

31

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

32 Horoskop BARAN Ten tydzień przyniesie wiele nieoczekiwanych zdarzeń.

Niektóre mogą być dla Ciebie szczególnie ważne. Nie przegap 21.03 - 19.04

tego co jest dla Ciebie najważniejsze. Zwróć uwagę na starania osoby szczególnie Ci przychylnej.

23.09 - 22.10

23.10 - 21.11

SKORPION Niespodziewane zdarzenia mogą wprowadzić nieco zamieszania do twojego życia. Zwróć uwagę na szczegóły. Nie wszystko co się świeci jest złotem. Dokonuj wyborów z rozwagą i nie pozwól sobie na pochopne działanie.

22.11 - 21.12

STRZELEC Bądź szczególnie ostrożny w nadchodzącym tygodniu. Strzeż się fałszywych przyjaciół, którzy chcą wykorzystać Twoje dobre serce. Naucz się wreszcie mówić NIE gdy sytuacja tego wymaga.

22.12 - 19.01

KOZIOROŻEC Pod koniec tygodnia spotka Cię niespodzianka.

Zdarzy się coś co Cię zaskoczy. Nie trać jednak głowy i zareaguj rozsądnie. Nie pozwól się wyprowadzić z równowagi. W razie potrzeby poszukaj oparcia w bliskiej Ci osobie.

BYK Nie przesadzaj z pracą - nie jesteś maszyną i czasem musisz odpocząć. Być może to dobry czas na to aby zafundowac 20.04 - 22.05

sobie trochę rozrywki. Kino, teatr... - pomyśl o tym.

BLIŹNIĘTA Drobne problemy zdrowotne przed Tobą. Zadbaj o siebie i nie forsuj się zbytnio. Dużo odpoczynku i witamin z pewnością pomoże Ci przetrwać nadchodzące dni.

23.04 - 21.06

RAK Nie odmawiaj sobie drobnych przyjemności. Nowy ciuch, wolny dzień, gorąca kąpiel, romantyczna randka... Masz tyle możliwości - jednak pamiętaj o tym, żeby nie przesadzić.

22.06 - 22.07

LEW Możliwy awans lub niespodziewany przypływ gotówki.

Odpręż się i zastanów nad tym jak wykorzystasz uśmiech losu. Zapytaj o zdanie partnera. W żadnym razie nie podejmuj

23.07 - 23.08

decyzji samodzielnie!

20.01 - 18.02

PANNA Nie przesadzaj z jedzeniem. W najbliższych dniach możliwe problemy żołądkowe. Pij dużo herbaty i nie przesadzaj z ostrymi przyprawami. Nie zaszkodzi Ci lekka głodówka, aby

24.08 - 23.09

oczyścić organizm - ale bez przesady - nie popadaj w skrajności.

30 LAT Najniższe ceny za usługi transportowe z New Jersey NAJTAŃSZE WYSYŁKI KONTENERÓW 20 FT I 40 FT. Z USA DO POLSKI • WYSYŁKA AUT • MIENIE PRZESIEDLEŃCZE KOMERCYJNY TRANSPORT LOTNICZY POWYŻEJ 100 KG ABY OTRZYMAĆ WYCENĘ, PROSZĘ WYSŁAĆ ZAPYTANIE NA PONIŻSZY ADRES E-MAIL: AIRFREIGHT@TRTEXPRESS.COM PACZKI POWYŻEJ 30 KG Z KAŻDEGO STANU W USA TRTEXPRESS.COM • MORSKIE $1,19/LB – 35-45 DNI • LOTNICZE $2.99/LB – 9-14 DNI • 10% RABATU NA PIERWSZĄ PACZKĘ LOTNICZĄ ZESKANUJ SCAN ME

ZNIŻKA 10% NA PIERWSZĄ PACZKĘ LOTNICZĄ

Użyj kodu

PLUS

BIGSAVINGS

+1 973-344-7100 www.usatrt.com www.trtexpress.com airfreight@trtexpress.com 250 Port St, Newark, NJ 07114

PLUS 30 stycznia 2025

WAGA Nadchodzący tydzień przyniesie wiele frustracji. Szukaj oparcia w partnerze i nie poddawaj się pesymizmowi. Pozytywne nastawienie to podstawa, jeśli chcesz przetrwać ten tydzień bez większych negatywnych skutków.

19.02 - 20.03

WODNIK Pewien plan od dawna chodzi ci po głowie. Teraz możesz zacząć go realizować, pod warunkiem, że zaangażujesz się w to bez reszty. Jeśli chcesz coś robić na pół gwizdka, lepiej nie rób tego wcale. Szczególnie, że ten tydzień raczej nie będzie sprzyjał aktywności.

RYBY W tym tygodniu spodziewaj się znacznej poprawy samopoczucia. Problemy, z którymi do tej pory trudno było sobie poradzić, nagle sie rozwiążą. Wolny czas poświęć na odpoczynek, najwyższa pora na trochę relaksu.

Świat wnętrz 33

Funkcjonalna garderoba Aranżując dom lub mieszkanie, wiele uwagi poświęcamy kuchni, salonowi czy też sypialni. Oczywiście jest to prawidłowe podejście, jednak nie możemy zapominać o innych pomieszczeniach, takich jak spiżarnia czy garderoba. Choć są one mniej reprezentacyjne, bo nie zapraszamy do nich swoich gości czy też nie relaksujemy się w nich po całym dniu pracy, mimo wszystko warto zadbać o to, by były jak najbardziej funkcjonalne. ciąg dalszy na stronie 34

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

34 Świat wnętrz

O

ciąg dalszy ze strony 33

czywiście w mieszkaniu nie zawsze możemy zaadaptować pokój na ten cel, aby urządzić sobie garderobę z prawdziwego zdarzenia, głównie z powodu ograniczonego metrażu. Niemniej, czy to w mieszkaniu w bloku, czy też we własnym domu, musimy zorganizować przestrzeń do przechowywania ubrań, bielizny oraz obuwia. Tu oczywiście pojemna szafa jest podstawą, jednak dla mających możliwość przeznaczenia niewielkiego pomieszczenia na takie cele polecane jest zaaranżowanie garderoby z prawdziwego zdarzenia.

MIEJSCA IDEALNE NA GARDEROBĘ Miejsce, w którym urządzimy naszą garderobę, warto rozważyć już na etapie projektowania domu lub wyboru rozkładu mieszkania. Na jej cele można wykorzystać każdy, nawet mało funkcjonalny kąt, wnękę, niewielkie pomieszczenia, wykusze czy też miejsca pod skosami dachu.

Jeśli projektujemy dom, warto wydzielić na cele garderobiane oddzielne pomieszczenie o powierzchni przynajmniej kilku metrów kwadratowych. Oczywiście, jeśli mamy liczniejszą rodzinę, to pomieszczenie takie powinno być zdecydowanie większe - tak aby pomieściło wszystkie rzeczy domowników.

Najlepszym ulokowaniem garderoby będzie pomieszczenie suche i przewiewne, w związku z czym np. piwnica lub nieogrzewany strych nie wchodzi tu w grę. Najwygodniejsze na garde-

PLUS 30 stycznia 2025

Świat wnętrz 35 robę będzie miejsce w pobliżu pralni, łazienki lub sypialni - tak aby czysta odzież mogła być łatwo i szybko przeniesiona do lub z naszej garderoby.

BUDUJEMY GARDEROBĘ Konstrukcja garderoby zależy od tego, gdzie ją umiejscowimy. Jeśli będzie to wnęka, to w zasadzie wystarczy wyposażyć ją w drzwi oraz wyposażenie wewnętrzne. Jeśli zdecydujemy się wykorzystać część np. sypialni lub innego pokoju, to prawdopodobnie będziemy musieli dodatkowo wznieść lekką ściankę - obudowę. Najprostszym jednak rozwiązaniem jest adaptacja całego pomieszczenia na cele garderoby. W takim wypadku nie musimy dokupować specjalnych drzwi, gdyż tak naprawdę możemy tu zamontować takie same skrzydło jak do innych naszych pomieszczeń. Takie rozwiązanie sprawi, że garderoba będzie niejako ukryta i nie będzie rzucała się w oczy.

Jeśli jednak zabudowujemy wnękę - tworzymy coś na wzór obszerniejszej szafy - warto wykorzystać system drzwi przesuwnych, harmonijkowych lub roletowych. Takie rozwiązanie zaoszczędzi sporo miejsca, które zajmują klasyczne skrzydła drzwiowe.

WYPOSAŻENIE MA ZNACZENIE Bez względu na to, czy nasza garderoba to niewielka wnęka, czy też oddzielne kilkunastometrowe pomieszczenie, warto dobrze ją wyposażyć. To od użytych we wnętrzu garderoby systemów półek, drążków, szuflad i wieszaków będzie tak naprawdę zależała jej funkciąg dalszy na stronie 36

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

36 Świat wnętrz ciąg dalszy ze strony 35

cjonalność. Dlatego projektując i aranżując garderobę, przemyślmy wszelkie rozwiązania i systemy, które sprawią, że jej przestrzeń będzie maksymalnie wykorzystana w celu przechowywania ubrań.

Absolutnym must have w garderobie są drążki na różnych wysokościach, które umożliwiają powieszenie zarówno długich, jak i krótkich części garderoby. Jeśli mamy do wykorzystania przestrzeń wysoko nad podłogą, warto zainstalować tzw. pantografy, czyli drążki z możliwością opuszczania. Takie rozwiązanie jest bardzo wygodne dla tych, którzy lubią, jak ich odzież raczej wisi na wieszakach, niż jest złożona na półkach. Oczywiście klasyczne drążkowe rozwiązania w garderobie sprawdzą się tylko wtedy, gdy nasza szafa ma głębokość minimum 65 cm. W przypadku węższych przestrzeni można zastosować drążki montowane prostopadle do drzwi garderoby z możliwością ich wysuwania.

Funkcjonalna garderoba to nie tylko ta z systemem drążków.

Poza nimi we wnętrzu każdej garderoby powinny się znaleźć szuflady, półki i kosze. Tu tak naprawdę wszystko zależy od naszych potrzeb. Obecnie rynek oferuje nam nie tylko systemy garderobiane, ale także daje możliwość wyboru materiałów, z których będą one wykonane. Najczęściej spotykanymi są oczywiście półki i szuflady drewniane lub z płyt meblowych. Popu-

PLUS 30 stycznia 2025

Świat wnętrz 37 larne są także wykonane z tkaniny lub z metalu np. z plecionego drutu. Takie ażurowe rozwiązanie na pewno pozwala oddychać naszej odzieży.

Oprócz drążków, półek i szuflad warto także wyposażyć naszą garderobę w przegródki lub wkłady segregujące drobne elementy odzieży, tj. apaszki, szale, bieliznę, krawaty czy też paski. Taki system przegródek pozwoli nam także przechowywać w garderobie w należytym porządku elementy biżuterii.

Funkcjonalna garderoba jest podstawą uporządkowania nie tylko odzieży, ale także i innych tekstyliów gospodarczych, tj. pościeli, kołder, poduszek czy ręczników. Im większą mamy garderobę, tym większą mamy szansę na to, że pomieścimy w niej rzeczy naszych domowników. Pamiętajmy jednak, że nie tylko wielkość się tu liczy, ale przede wszystkim wyposażenie garderoby. Warto więc podejść do tematu planowania garderoby bardzo poważnie lub zlecić tę czynność specjalistycznej firmie, która z łatwością zaprojektuje nam nasze miejsce do przechowywania odzieży i innych domowych tekstyliów.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

38 Ogłoszenia drobne DAM PRACĘ

SPRZEDAM

DO WYNAJĘCIA

Zatrudnię panią do duetu sprzątającego, dobre warunki pracy i płacy.

Z doświadczeniem lub do przyuczenia, miła atmosfera. Kontakt tel. 973-572-7031

Sprzedam dużo farby

Przestrzeń do wynajęcia w salonie Touch of Beauty w Wallington na usługi i zabiegi kosmetyczne, manicure, masaż, itp.

Kontakt 973-274-5903

Sherwin Williams do malowania wnętrz.

Tel. 201-421-7592

Mecenas Adriana Woś-Myśliwiec

Bezpłatny Tygodnik Polonijny REDAKCJA 63 Union Blvd, Wallington NJ 07057 Tel: 973–928-3838, 973-928-3839 Fax: 973-883-0762 info@tygodnikplus.com REDAKTOR NACZELNA Katarzyna Ginsburg katarzyna@tygodnikplus.com ZESPÓŁ REDAKCYJNY Zuza Ducka Agata Sawicka Nathan Kim STALE WSPÓŁPRACUJĄ Elżbieta Baumgartner Grażyna Torbus Andrzej Kulka PROJEKT GRAFICZNY i DTP Jacek McFrey

ZATRUDNI od zaraz na stanowisko SEKRETARKA / PARALEGAL

Wymagania: • 5 lat doświadczenia w pracy w kancelarii adwokackiej specjalizującej się w prawie rodzinnym • Język polski • Język angielski na poziomie biegłym w mowie i piśmie • Znajomość pakietu Microsoft Office Resume oraz próbkę pisma (writing sample) wysyłać na adres

REKLAMA I MARKETING 973-928-3838 reklama@tygodnikplus.com

OGŁOSZENIA DROBNE ogloszenia-ny@tygodnikplus.com WYDAWCA PLUS Media Group Corp.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Wykorzystywanie w całości lub częściowo grafiki lub tekstu z reklam wykonanych przez PLUS jest surowo zabronione.

Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo redagowania nadesłanych tekstów i nie odpowiada za treść zamieszczonych reklam i ogłoszeń. Zastrzega sobie również prawo do odmówienia druku reklamy lub ogłoszenia bez podania przyczyny.Redakcja nie ponosi żadnej odpowiedzialności za wszelkiego rodzaju porady i wskazówki zawarte w artykułach sponsorujących.

info@awmesq.com

Adres internetowy www.tygodnikplus.com

45 Essex Street, Suite 202, Hackensack, N.J. 07601 tel: (201) 343-0031, fax: (201) 343-3313

©2007-2025 PLUS Media Group, Corp.

info@awmesq.com - www.awmesq.com www.panimecenas.com We are a debt relief agency. We help people file for bankruptcy relief under the Bankruptcy Code.

PLUS 30 stycznia 2025

REKLAMA

39

Have Medicare questions?

I have answers.

Jerzy Wiech

Licensed Sales Agent

908-246-8057, TTY 711

Y0066_SPRJ83893_C

Witamy w

POL-CAR Collision Repair!

Nasza specjalność to: ❖ Blacharstwo i lakiernictwo ❖ Kompleksowe naprawy

powypadkowe samochodów wszystkich marek ❖ Współpraca ze wszystkimi firmami ubezpieczeniowymi ❖ Wysoka jakość usług i dobra cena

Pomagamy h w rozmowac z firmami owymi ubezpieczeni

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

40 Memento mori

Przesądy pogrzebowe W każdym społeczeństwie przesądy są częścią kultury. Wiele osób w naszym społeczeństwie traktuje je bardzo poważnie. Ja osobiście w przesądy pogrzebowe nie wierzę, lecz szanuje.

Pierwszym przesądem jest pogoda w dniu pogrzebu. Ludzie są bardzo wyczuleni, gdy na pogrze-

PLUS 30 stycznia 2025

bie pada deszcz. Dla wielu osób deszcz podczas pogrzebu jest odbierany pozytywnie, gdyż jest symbolem oczyszczenia, smutku i oznacza to, że przyroda opłakuje śmierć zmarłego. Natomiast, gdy świeci słonce to ma to oznaczać, że zmarły zaznał już spokoju i szczęścia po śmierci.

Kolejnym wierzeniem jest, że jeśli zgaśnie świeca podczas pogrzebu to oznacza to, że ktoś z rodziny niedługo umrze. Również wierzono, że zmarły nie może leżeć przez niedziele, bo wówczas śmierć zabierze kolejnego członka rodziny.

Nie było też wskazane, aby zbierać kwiaty z cmentarza i przynosić do domu, gdyż miało to spowodować śmierć innej osoby i powrót tych kwiatów na cmentarz. Niektórzy wierzą, że nie powinno się nosić ubrań po zmarłych, bo jest w nich ich energia i może przynieść pecha.

Nie powinno też ubierać zmarłego w pożyczone ubrania, a szczególnie buty, żeby nie zabrał ze sobą właściciela pożyczonych ubrań.

Następnym przesądem było zabranianie uczęszczania w pogrze-

bie kobiet w ciąży, aby zmarły nie zabrał duszy nienarodzonego dziecka. Niektórzy nawet wierzą, że nie należy ruszać czy wyrzucać rzeczy po zmarłym przez 40 dni po śmierci, gdyż tyle czasu potrzebuje dusza, aby przejść na drugą stronę.

Nie wskazane również jest zapalanie zniczy w dniu pogrzebu, nie wolno siadać na płycie grobowej, nie wrzucać żywych kwiatów do grobu, nie wkładać nowych butów na pogrzeb czy zabierać rzeczy z cmentarza.

Mimo, że przesądy są częścią naszej kultury wskazana jest ostrożność, gdyż mogą tylko dodawać dodatkowego stresu podczas pogrzebu.

Izabela Van Tassel

Poradnik sukces 41

Nadchodzi REAL ID - co to oznacza dla ciebie?

Być może zauważyłeś znaki Transportation Security Administration umieszczone na lotniskowych punktach kontroli bezpieczeństwa, ostrzegające podróżnych o nadchodzących zmianach w wymogach dotyczących dokumentów tożsamości. Czym dokładnie są te zmiany i co musisz zrobić, aby być gotowym? Przeczytaj.

O czym jest ustawa REAL ID? Ustawa o REAL ID, sformułowana po wydarzeniach z 11 września 2001 roku i uchwalona przez Kongres w 2005 r., została wprowadzona w celu wzmocnienia bezpieczeństwa w kraju przez ustanowienie minimalnych standardów dla praw jazdy i dowodów tożsamości wydawanych przez stany. Celem było udaremnienie terroryzmu przez zwiększenie wymagań dotyczących uzyskania dokumentów, które dają dostęp do krajowych samolotów.

Wszystkie stany muszą dostosować się do ustawy do 7 maja 2025 r.

Jak wygląda REAL ID? REAL ID, to nowe prawo jazdy.

Ma kształt i rozmiar dotychczasowego, ale większość stanów oznacza swoje karty złotą lub czarną gwiazdą w prawym górnym rogu.

W Kentucky i Arizonie nowe prawo jazdy nazywa się „Travel ID”, by odróżnić je od starego. Karta musi zawierać zakodowane informacje czytelne maszynowo, takie jak w paszporcie. Wiele stanowych praw jazdy ma już tę funkcję. Kluczową kwestią, która sprawia, że karta Real ID jest wyjątkowa, to wymóg dostarczenia większej liczby dokumentów. Innymi słowy, zostaniemy dokładniej prześwietleni, zanim dostaniemy REAL ID. Innym sposobem na stwierdzenie, czy prawo jazdy jest zwykłe, czy „wzmocnione”, jest napis „Nie do celów identyfikacji federalnej”, „Obowiązują limity federalne” lub „Nie do celów ustawy o REAL ID”.

Co dla ciebie oznacza REAL ID? Ustawa REAL ID wchodzi w życie 7 maja 2025 r. Od tej daty każdy mieszkaniec USA będzie musiał okazać zgodne z ustawą REAL ID wzmocnione prawo jazdy lub dowód osobisty lub inny dopuszczalny dokument tożsamości, taki jak paszport lub karta paszportowa, aby uzyskać dostęp do obiektów federalnych, takich jak placówki wojskowe, federalne sądy, oraz wejść na pokład samolotu komercyjnego, jako że lotniska uważane

są za obiekty federalne.

Wielu kierowców może nie zdawać sobie sprawy, że mają już dokument zgodny z REAL ID, ponieważ niektóre stany wydają je od kilku lat. Spójrz, czy twoje prawo jazdy ma gwiazdkę, aby mieć pewność.

Kto może uzyskać REAL ID? Aby kwalifikować się do uzyskania zgodnego z REAL ID prawa jazdy lub karty identyfikacyjnej, musisz mieć legalny status imigracyjny w Stanach, czyli obywatelstwo, zielona kartę, ważną niewygasłą wizę nieimigracyjną, zatwierdzony wniosek o azyl lub wjechać na podstawie statusu uchodźcy itp.

Jeżeli masz wątpliwości co to swego statusu, to pomoże ci interaktywne narzędzie DHS: https:// www.dhs.gov/real-id/are-you-realid-ready.

Potrzebne dokumenty tożsamości?

Jeśli odnowisz prawo jazdy na sieci, twój stan nie wyśle ci automatycznie licencji zgodnej z REAL ID. Do terenowego oddziału Department of Motor Vehicle (DMV) musisz pójść osobiście, a wcześniej starannie skompletuj dokumenty.

Wszystkie stany podają na sieci dokładną listę akceptowanych dokumentów w każdej kategorii.

Oto, czego potrzebujesz: • Dowód tożsamości, taki jak poświadczona kopia amerykańskiego aktu urodzenia, paszport amerykański, dokument upoważniający do pracy, zielona karta lub ważny paszport zagraniczny z zatwierdzonym formularzem I-94. Musisz udokumentować swój legalny status imigracyjny.

• Dowód numeru ubezpieczenia społecznego, taki jak karta SSN, druk W-2 lub pasek wypłaty z pełnym numerem SSN. Jeżeli pobierasz świadczenia Social Security, DMV przyjmie druk 1099-R, który co roku dostajesz od SSA z podsumowaniem otrzymanych świadczeń.

• Co najmniej dwa dokumenty potwierdzające miejsce zamieszkania, takie jak umowa najmu

(lease), rachunek za kredyt hipoteczny, rachunek za media lub dokument zatrudnienia, medyczny lub szkolny, gdzie figuruje twój adres.

Jeżeli zmieniłeś nazwisko i masz dokumenty na dwa nazwiska, to przynieś akt małżeństwa, orzeczenie rozwodowe czy sądowe o zmianie nazwiska.

Uwaga: W każdej kategorii weź więcej dokumentów, niż jest wymagane, na wypadek, gdyby któryś nie został honorowany.

Typowe problemy?

Uzyskanie REAL ID bez kluczowych dokumentów, takich jak ważny paszport i karta ubezpieczenia społecznego, może być trudne.

Problemów też może nastręczyć niedawna przeprowadzka i brak dokumentów poświadczających nowy adres.

Największe wyzwanie stoi przed osobami nie mającymi w Stanach legalnego statusu. One REAL ID nie dostaną, ale jest dla niektórych z nich inne wyjście (czytaj dalej).

Nie możesz przenieść swojego REAL ID między stanami. W każdym stanie wyrabiasz ten dokument osobiście I od początku.

Mając ważne prawo jazdy (zwykłe czy wzmocnione), jesteś tylko zwolniony z egzaminu z jazdy.

Prawo jazdy dla nielegalnych?

Na dzień dzisiejszy imigranci bez legalnego statusu imigracyjnego mogą uzyskać prawo jazdy w Dystrykcie Kolumbii oraz w 19 stanach USA: Kalifornia, Kolorado, Connecticut, Delaware, Hawaje, Illinois, Maryland, Massachusetts, Nevada, New Jersey, Nowy Meksyk, Nowy Jork, Oregon, Rhode Island, Utah, Vermont, Wirginia, Waszyngton. Nie będzie to REAL ID, a tylko standardowe prawo jazdy, z którym latać nie wolno.

Należy pamiętać, że szczegółowe wymagania i procedury dotyczące uzyskania prawa jazdy przez nielegalnych imigrantów różnią się w zależności od stanu. Niektóre stany wymagają dowodu zamieszkania i długości rezydencji, inne nie. Niektóre stany mają ograniczenia wiekowe lub wymagają dodatkowej dokumentacji. Wszystkie żądają ważnego dowodu tożsamości. Więcej przeczytasz w witrynie National Conference of State Legislatures: https://www.ncsl.org/ immigration/states-offering-drivers-licenses-to-immigrants.

W Nowym Jorku osoba z nieudokumentowanych statusem może dostać tak zwane “Prawo jazdy dla wszystkich”, a w Illinois – standardowe prawo jazdy zamiast dotychczasowego Temporaty Visitor Drivers License. Nowojorczanie znajdą pełne informacje na sieci i to w języku polskim: https://www. nyc.gov/assets/immigrants/downloads/pdf/drivers-licences-for-all-polish.pdf. Googluj “Prawo jazdy dla wszystkich”.

Czy musisz mieć REAL ID, aby latać?

Po 7 maja 2025 r. zwykłe prawo jazdy nie będzie wystarczające, aby pasażer przeszedł kontrolę bezpieczeństwa i wszedł na pokład samolotu. Ale REAL ID nie jest obowiązkowe, ponieważ zamiast niego można użyć na lotnisku innych zatwierdzonych dokumentów, w tym paszportu, karty paszportowej, wojskowego dowodu osobistego USA, Enhanced ID (dostępnego w niektórych stanach) lub dowodu osobistego z programu Trusted Traveler Program rządu federalnego, takiego jak karta Global Entry. Do podróży międzynarodowych nadal będziemy potrzebować paszportu.

Gdy twoje zwykłe prawo jazdy jest ciągle ważne?

Wielu z nas ma prawo jazdy ważne jeszcze kilka lat. Czy musimy wyrobić to „wzmocnione”? Czy będziemy mogli prowadzić samochód bez REAL ID po 7 maja 2025 roku? Odpowiedź brzmi: tak.

Dotychczasowe prawa jazdy zachowają swoją ważność. Ciągle będą służyć jako podstawowy dokument tożsamości w Stanach, czyli upoważniać do prowadzenia pojazdów, do głosowania, do ubiegania się o świadczenia federalne, do dostępu do stanowych i federalnych usług zdrowotnych i medycznych. Jedyne, co się zmieni, to fakt, że z tym zwykłym prawem jazdy nie będziemy mogli latać ani wchodzić do niektórych federalnych obiektów.

Elżbieta Baumgartner Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek-poradników m.in. “Planowanie spadkowe”, „Jak chować pieniądze przed fiskusem”, „Podręcznik ochrony majątkowej”. Są one dostępne w wersji elektronicznej w witrynie Poradnika Sukces: www.PoradnikSukces. com, poczta@poradniksukces.com, tel. 1-718-224-3492.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

42 Rozrywka Rozwiązanie krzyżówki prześlij do nas eRozwiązanie prześlij do nas e-mailem na adreskrzyżówki ogloszenia@tygodnikplus.

-mailem com lubna naadres naszogloszenia@tygodnikplus. adres pocztowy 63 Union com na nasz NJ adres pocztowy 63 Union Blvd,lub Wallington 07057 wraz z podaniem Blvd, Wallington 07057 wraz z podaniem imienia, nazwiska iNJ dokładnego adresu.

Wszystimienia, nazwiska i dokładnego adresu. do Wszystkie prawidłowe rozwiązania przesłane dnia kie prawidłowe rozwiązania przesłanenagrody. do dnia 24.12.20r. wezmą udział w losowaniu 6.02.25r. w losowaniu nagrody.

Dane wezmą laureataudział obecnej krzyżówki zamieścilaureata obecnej krzyżówki zamieścimy Dane na naszej stronie w dniu 31.12.20r.

Nademy naprzez naszejCzytelnika stronie wrozwiązania dniu 13.02.25r.

Nadesłanie krzyżówki słanie przez Czytelnika rozwiązania krzyżówki oznacza, iż wyraża on zgodę na opublikowanie oznacza, iż wyrażaoraz on zgodę nazamieszkania opublikowanie imienia, nazwiska miejsca na imienia, nazwiskaRozwiązania oraz miejscaprosimy zamieszkania na liście laureatów. przysyłać liście Rozwiązania prosimy przysyłać tylko laureatów. raz. Duplikaty będą kasowane. tylko raz. Duplikaty będą kasowane.

SPONSOREM NAGRÓD JEST:

NAGRODA TYGODNIA

Za prawidłowe rozwiązanie krzyżówki z nr 3 nagrodę wylosował Pan Andrzej Sowula ze Sparty. Gratulujemy!

Hasło: Aluminium to lekkoduch metali

OPIEKA DENTYSTYCZNA dla całej rodziny 500 North Wood Ave, Suite 1A, Linden NJ 07036 Tel: (908) 718 - 7337 ATRAKCYJNE CENY Gabinet otwarty do późnych godzin wieczornych oraz w soboty Akceptujemy wiekszość ubezpieczeń

PLUS 30 stycznia 2025

we Darmo acje lt konsu

www.annapawlowskadds.com

GABINET DENTYSTYCZNY

REKLAMA

43

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

44 Zdrowie

Skoczki cienia, czyli życie z PORFIRIĄ

Ból, opuchlizna, pęcherze, blizny – takie mogą być skutki działania promieni słonecznych na skórę osoby z niektórymi rodzajami porfirii. Niektóre osoby mówią o sobie „skoczki cienia”, bo nieustannie unikają słońca. Może też zostać zaatakowany układ nerwowy z groźnymi konsekwencjami. Na szczęście to rzadkie choroby i do pewnego stopnia ich ofiarom można pomóc.

44-letnia mieszkanka Nowego Jorku imieniem Darlene najpierw zauważyła zmiany w barwie moczu, potem skierowano ją na badania pod kątem chorób autoimmunologicznych, a później podejrzewano problemy z pęcherzykiem żółciowym. Przygotowując się do jego wycięcia, zaczęła spędzać więcej czasu na świeżym powietrzu. Wtedy na jej skórze zaczęły pojawiać się zagadkowe pęcherze, które nie chciały się goić. Lekarze podejrzewali uczulenie na słońce. Po wizycie na oddziale ratunkowym trafiła ostateczne do dermatologa, który postawił właściwą diagnozę - porfiria skórna późna.

Zabójcze słońce

Co to takiego? Porfiriami określa się grupę chorób, które łączy jedno - z powodów biochemicznych zaburzeń, w organizmie gromadzą się związki o nazwie porfiryny. To substancje kluczowe dla powstawania hemu – głównego składnika

PLUS 30 stycznia 2025

hemoglobiny. Do rozwoju porfirii wystarczy wadliwe działanie jednego z ośmiu enzymów, które przekształcają porfiryny w hem.

Podczas gdy hemoglobina zaopatruje cały organizm w tlen, to porfiryny szkodzą i to na różne sposoby. Na przykład silnie reagują ze światłem, więc kiedy zaczną gromadzić się w skórze, światło słoneczne, a nawet sztuczne zaczyna powodować poparzenia. Pojawia się swędzenie, zaczerwienienia, opuchlizna i pęcherze – podobnie jak przy typowym oparzeniu słonecznym. W ten sposób działa m.in. najpowszechniejsza ze wszystkich porfiria skórna późna oraz rzadka, ale najczęstsza w dzieciństwie protoporfiria erytropoetyczna. Z powodu m.in. tych objawów niektórzy z porfirią łączą legendy o wampirach. Drugi rodzaj to ostre porfirie, w których porfiryny atakują układ nerwowy. Trwające godziny, dni lub tygodnie objawy obejmują m.in. silne bóle brzucha, klatki piersiowej, pleców lub nóg, zaburzenia ze strony układu pokarmowego,

mrowienia, utrata czucia, nawet paraliże, czerwoną lub brązową barwę moczu, zaburzenia psychiczne (rozdrażnienie, dezorientację, halucynacje), zaburzenia akcji serca, kłopoty z oddychaniem, nadciśnienie, drgawki.

Nie tylko geny

Przyczyny porfirii mogą być różne.

Większość ma podłoże genetyczne – czasami wystarczy wadliwy gen od jednego rodzica, a czasami trzeba odziedziczyć mutację matce i po ojcu. Dobre wieści są takie, że większość osób, nawet jeśli nosi predysponującą do choroby wadę, to nie ma żadnych objawów. Nie zawsze jednak przyczyną jest wadliwy gen. Na przykład porfiria skórna późna może pojawić z powodu infekcji wirusowych, np. HIV czy wirusem zapalenia wątroby typu C, albo np. nadużywania alkoholu. Pojawieniu się objawów porfirii sprzyjają przy tym różne czynniki, w tym właśnie nadmierna

Zdrowie 45 ekspozycja na słońce, niektóre leki (w tym antykoncepcyjne czy uspokajające), narkotyki, zbyt restrykcyjna, niewłaściwa dieta i post, palenie tytoniu, stres, zmiany hormonalne związane z cyklem menstruacyjnym.

Groźna choroba

To nie jest dolegliwość, którą można bagatelizować. Ostre porfirie, jeśli nie są właściwie leczone, mogą stwarzać nawet zagrożenie dla życia, a gdy się powtarzają, w dłużej perspektywie mogą prowadzić do uszkodzenia nerek. W przebiegu porfirii skórnych może dojść do infekcji powstających ran, trwałych uszkodzeń lub zmian w wyglądzie skóry i blizn.

Z porfiriami wiąże się też podwyższone ryzyko uszkodzeń, nawet raka wątroby.

Na szczęście porfirie są rzadkie. Np. na relatywnie częstą porfirię późną skórną zapada ok. 1 na 10 tys. osób. M.in. dlatego choroby te bywają trudne w rozpoznaniu.

Można to jednak zrobić dzięki analizie krwi, moczu i kału, gdzie m.in. sprawdza się stężenie porfiryn i ich pochodnych.

W określeniu rodzaju porfirii pomogą też testy genetyczne.

nego barwnika chroniącego skórę przed promieniami słonecznymi. Do organizmu lek uwalniany jest z implantu wszczepianego, co dwa miesiące, pod skórę.

Nauka nie stoi przy tym w miejscu i tak rzecz się ma także w przypadku poszukiwań terapii porfirii. W tym roku opublikowano wyniki wczesnego badania klinicznego nowego leku, który ma być stosowany w protoporfirii erytropoetycznej (EPP) i protoporfirii sprzężonej z chromosomem X (XLP). Obie pojawiają się już zwykle u dzieci. „Nazywają one siebie skoczkami cienia, ponieważ muszą biegać z jednego zacienionego miejsca do drugiego, aby unika słońca“ – mówi autor badania, prof. Robert Desnick, z Icahn School of Medicine w Nowym Jorku.

W przeciwieństwie do istniejącego już, wszczepianego pod skórę leku Scenesse, nowy specyfik przyjmuje się doustnie.

Według ekspertów pozwala to na łatwiejsze dobranie odpowiedniej dawki i czyni go lepiej dostosowanym do potrzeb dzieci. Łatwiej go też zastosować u osób

z utrudnionym dostępem do ośrodków opieki zdrowotnej (tylko niektórzy lekarze mogą wszczepić implant uwalniający Scenesse). Przetestowana teraz substancja również zwiększa pigmentację skóry.

Badanie z udziałem ponad 100 dorosłych ochotników, opisane na łamach „New England Journal of Medicine” pokazało, że lek znacząco pozwala wydłużyć czas przebywania na słońcu. Jak wyjaśniają autorzy, 25 proc. osób z EPP zwykle już po 10 minutach zaczyna doświadczać niepokojących objawów porfirii, a większość – po 30 minutach. Ochotnicy, którzy przyjmowali lek mogli wydłużyć ten czas o ok. godzinę na dzień. „Dla kogoś bez EPP może się to wydawać mało istotne“ – mówi jedna z ekspertek, dr Angelika Erwin. „Jednak dla osób z taką przypadłością ta dodatkowa chwila może stanowić dużą różnicę w jakości życia” – podkreśla.

Większe badanie już trwa i biorą w nim udział także dzieci.

Marek Matacz Zdrowie.pap.pl

Leczenie

Medycyna nie jest też całkiem bezradna. Jeśli chodzi o porfirie ostre, to szybko wprowadzane leczenie jest celowane w zmniejszenie objawów i zapobieganie powikłaniom. Chorym podaje się np. zastrzyki z jedną z form hemu, co ogranicza gromadzenie się porfiryn w ciele. Do czasu ustąpienia groźnych objawów – np. odwodnienia czy problemów z oddychaniem – chory pozostaje zwykle w szpitalu. W ostrej porfirii wątrobowej stosuje się też comiesięcznie zastrzyki z lekiem o nazwie Givlaari (givosiran).

Działa on w ten sposób, że obniża produkcję jednego z enzymów, które działają na wczesnych etapach produkcji hemu w wątrobie, co docelowo ogranicza gromadzenie się w organizmie porfiryn.

W przypadku porfirii skórnych przede wszystkim ogranicza się działanie czynników wyzwalających ataki, takich jak światło słoneczne. Leczenie obejmuje przy tym zmniejszanie ilości porfiryn. W tym celu stosuje się regularne upuszczanie krwi. U osób, u których z jakiegoś powodu jest to utrudnione, podaje się antymalaryczny lek, hydroksychlorochinę, która pomaga usuwać nadmiar porfiryn z organizmu. Uzupełnia się też witaminę D, której pacjent może mieć zbyt mało ze względu na ograniczony kontakt ze słońcem. Dla jednego z rodzajów porfirii – protoporfirii erytropoetycznej, od kilku lat dostępny jest też lek (Scenesse), który zwiększa wytwarzanie melaniny – ciem-

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

46 Strefa kobieca

W blasku pudrów

rozświetlających

Przez pewien czas pudry matujące robiły na świecie prawdziwą furorę, były prawdziwym przebojem i obowiązkowym elementem kobiecych kosmetyczek. To jednak już przeszłość, bo dziś są one coraz częściej wypierane przez pudry rozświetlające, których dodatkową zaletą są właściwości nawilżające.

Pudry matujące pozwalały na skuteczne hamowanie wydzielania sebum, co szczególnie chwalono w upalne dni, kiedy to cera mogła pozostawać sucha i gładka.

Wbrew pozorom, puder rozświetlający również może pozwolić skórze pozostać atrakcyjną, choć niekoniecznie matową. Dodając jej jasności, powoduje, że choć jest świetlista, to wygląda na bardziej zadbaną i zdrową. Przy okazji nawilża ją, działając niemal tak samo, jak serum czy balsam. Żeby jednak uzyskać taki efekt, trzeba

Kilka warstw zapachu Dobre perfumy od tych mniej dobrych różni m.in. trwałość zapachu.

Niestety często nawet w przypadku markowych kosmetyków nie jest ona satysfakcjonująca. Dzieje się tak ponieważ producenci perfum chcą w ten sposób zachęcić nas do stosowania także innych kosmetyków z tej samej linii, polecając sposób na przedłużenie zapachu, zwany warstwowaniem.

Rzecz polega na tym, że gdy użyjemy najpierw zapachowego mydła lub balsamu, następnie kremu tej samej linii, a dopiero na koniec spryskamy się perfumami, na trwałości rzeczywiście zyskamy. Niestety nie da się tego samego powiedzieć o kieszeni, ale wychodząc temu naprzeciw producenci perfum sprzedają je często w promocyjnych pakietach, gdzie mydła lub kremu, często dostaniemy za niewielkie pieniądze.

wiedzieć, jak prawidłowo korzystać z rozświetlających pudrów.

Przede wszystkim, puder rozświetlający należy nakładać w niewielkich dawkach. Lepiej jest sięgać po niego kilkakrotnie, rozprowadzając po twarzy małe porcje niż przesadzić z jego ilością. Jest to tak ważne, ponieważ nadmiar substancji rozświetlającej spowoduje, że skóra zaczyna brzydko się świecić, sprawiając wrażenie przetłuszczonej. Stosując puder rozświetlający zauważymy też pewnie, że cera jest po nim nie-

Krostki po depilacji Nie depilować – źle. Depilować – także, gdy w miejsce włosków pojawiają się brzydkie i bolesne czerwone ropne krostki. Te w okolicach bikini bywają nadzwyczaj uciążliwe, szczególnie gdy wybieramy się na basen lub do solarium.

Krostki, o których mowa są objawem przymieszkowego zapalenia skóry, które jest najczęściej skutkiem źle dobranej metody depilacji lub jej nieodpowiednim wykonaniem. Pojawiają się one chętnie także gdy używamy zwykłej maszynki do golenia, która uszkadza powierzchnię naskórka.

PLUS 30 stycznia 2025

Najprostszym sposobem na uniknięcie problemu jest zmiana sposobu depilacji. Jeśli więc wosk czy depilator ci nie służy to zamień go na maszynkę lub krem i na odwrót.

Jeśli zdecydujesz się na maszynkę koniecznie używaj pianki zmiękczającej włosy i mydła antybakteryjnego. Mniej podrażnisz skórę goląc z włosem niż pod włos, ale jest to niestety kosztem gładkości.

Aby uniknąć wrastania włosów, stosując depilację woskiem lub depilatorem często wykonuj peeling i stosuj specjalne kremy spowalniające ich wzrost i zapo-

biegające wrastaniu.

Jeśli ropne krostki pojawiają się notorycznie i są bardzo uciążliwe, warto wybrać się do dermatologa, który może nam pomóc przepisując odpowiedni krem lub maść z antybiotykiem.

Najskuteczniejszym ze znanych ludzkości sposobów jest jednak depilacja laserowa. Choć trochę kosztuje, pozwala pozbyć się nie tylko problemów skórnych, ale także znacznie trwalej usuwa zbędne owłosienie.

zwykle gładka zarówno po nałożeniu, jak i po zmyciu makijażu. Jest to rezultat jej dobrego nawilżenia. Świetna konsystencja kosmetyków rozświetlających powoduje ponadto, że idealnie ujednolicają one koloryt skóry, co dodaje twarzy piękniejszego i bardziej szlachetnego wyglądu. Kontrolując ilość pudru, możemy uwydatnić najważniejsze cechy naszej urody.

Np. nieco większa porcja pudru pozwala zaznaczyć kości policzkowe lub wymodelować nos.

47

REKLAMA

SPECJALIZACJA DR. GABRIELI:

• Nefrologia i Medycyna Ogólna.

Opieka zdrowotna od nastolatków do seniorów • Badanie fizykalne i leczenie nadwagi • Cukrzyca • Nadciśnienie tętnicze • Choroby nerek, dializa oraz zapalenie dróg moczowych • Choroby reumatyczne oraz toczeń • Choroby wewnętrzne i profilaktyka • Tylko 20 minut od Garfield i Wallington (Exit 172 Garden State Parkway North)

Dr. Gabriela Wojnarska-Alvarez MEDICAL DOCTOR, BOARD CERTIFIED Specializing in Primary Care and Nephrology

DEVOTED TO PREVENTION AND SOLUTIONS 221 West Grand Avenue www.pcnmd.org • Montvale, NJ 07645 www.zocdoc.com Phone (201) 746-9333 • Fax (201) 746-9335 SM

PRIMARY CARE AND NEPHROLOGY

HOSPITAL AFFILIATIONS:

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com