Issuu

SEPTEMBER 2018

‘Wens in vervulling’ Mevrouw Alkema

Van de redactie Alweer een nieuwe Pleyn. Deze september-editie ziet er ook echt anders uit, omdat Pleyade een vernieuwde huisstijl heeft. Het vertrouwde logo en het kleurgebruik is gebleven, maar de vormgeving daaromheen is persoonlijker, frisser en nog meer passend bij Pleyade. Deze nieuwe uitstraling gaat u vanaf nu vaker tegenkomen: op de website en in brochures, folders en advertenties. Foto’s en teksten van ‘eigen’ mensen: cliënten, zoals hiernaast de heer Cafferata, medewerkers, vrijwilligers en andere betrokkenen vertellen over hun ervaringen met Pleyade. We hopen dat u het net zo mooi vindt als wij. De inhoud, zowel de vaste rubrieken als de artikelen, zijn als vanouds: informatief en gevarieerd. De redactieleden hebben interessante gesprekken gevoerd en interviews gehouden met medewerkers, vrijwilligers en cliënten. Maar ook medewerkers hebben zelf een bijdrage geleverd. Zo maken we Pleyn samen. Het is altijd leuk om zoveel verschillende mensen aan het woord te laten. Wilt u ook iets bijdragen? Neem contact op met de redactie. Heeft u zelf een verhaal of bijzonder levensverhaal? Laat het ons weten. O ja, we weten niet hoe het weer is als deze Pleyn verschijnt, maar als u nog even wilt terugdenken aan de lange warme zomer lees dan de column van Juul. Altijd goed voor een (glim)lach. Redactie Pleyn Postbus 4020, 6803 EA Arnhem redactiepleyn@pleyade.nl

Toelichting bij coverfoto

Mevrouw Alkema, bewoonster van Malburgstaete, had een wens. Ze wilde graag mooi op de foto na een make-over. Kijk snel op pagina 18.

Nieuwbouw in Elst In het centrum van Elst, aan de Prinses Irenestraat, wordt in september gestart met de bouw van een nieuwe locatie van Pleyade.

Elster Paardenmarkt Al ruim 750 jaar een begrip: de Elster Paardenmarkt.

Vakantiekrachten bij Pleyade

in dit nummer:

In de zomerperiode gaat een groot aantal van onze vaste medewerkers met een welverdiende vakantie. Door gebruik te maken van vakantiekrachten kunnen we deze periode goed overbruggen.

SamenSpraak 4 Ouderen en hun levensverhalen

Promotieonderzoek met PIT

De hobby van Wendi ter Haar

De wens van mevrouw Alkema

Het levensverhaal

Theo Bos Supporterstoernooi

Puzzel 30

SamenSpraak Twee verschillende mensen; ze kennen elkaar niet, maar hebben allebei een band met Pleyade. In SamenSpraak interviewen medewerkers, cliënten en vrijwilligers elkaar. In deze Pleyn Lydia van Loon, vrijwilliger en Rogier Pijls, conciërge.

Rogier Pijls, conciërge 4

Lydia: Rogier, ik ben benieuwd wie je bent; ik zie jou altijd lopen in Eldenstaete. Wat doe je precies? Rogier: Ik ben conciërge van Tertzio in Elst en Eldenstaete en de Van Kleffensstraat in Arnhem. Sinds 1996 werk ik bij Pleyade. Eerst bij Akkerwinde, toen als stagiair bij Laurentius en daarna in Eldenstaete. Ik ben begonnen als kok, maar door een reorganisatie kwam ik bij de technische dienst. Ik wilde weleens iets anders, na jaren van onregelmatige diensten als kok. Ook wilde ik mijn zoon vaker zien. Lydia: Wat doe je zoal met je zoon samen? Rogier: Hij is vier jaar. We gaan regelmatig samen met kennissen varen in Lathum. Ook gaan we graag naar de speeltuin. Ik heb begrepen dat jij ook in Akkerwinde werkte, Lydia. Wanneer? Lydia: Dat was rond 1990. Ik deed de opleiding activiteitenbegeleiding en daarna kwam ik er werken. Ik heb in het oude Elderhoeve gewerkt. Daar leerde ik mijn partner Wim kennen. Hij was en is nog steeds vrijwilliger. Ik heb daarna in een kunstwinkel gewerkt, maar ik kwam vaak met Wim mee hierheen. Toen werd ik gevraagd vrijwilliger te worden. Samen met geestelijk verzorger Brigitte Caminada en collega-vrijwilligers, doe ik een groepsbijeenkomst op maandag. Er staat meestal een vraag of thema centraal. Daarnaast bezoek ik enkele bewoners. Dat is het afwisselende van mijn vrijwilligerswerk: ik werk met groepen én individueel. Rogier: Ben je gelovig?

Lydia: Ik ben Hindoe, volgeling van de Indiase goeroe Sai Baba. Hij is een paar jaar geleden overleden. We leven volgens een aantal regels: we doen vrijwilligerswerk, leven sober, zijn vegetariër, geven geld aan goede doelen als we iets over hebben en willen onbaatzuchtig en dienstbaar zijn. Rogier: Het Hindoeïsme ken ik uit India. Ik zie geen stip op je voorhoofd. Lydia: Nee, die heb ik niet, maar ik heb wel het ‘Om’-teken aan mijn kettinkje hangen. Dat staat voor het geluid dat ontstond bij de schepping. Wim en ik leven volgens de regels van Sai Baba. Rogier: Als conciërge ben ik ook dienstbaar, beroepsmatig dan. Lydia: Als jij er niet was… Jij zorgt voor de randvoorwaarden. Wat is het meest uitdagende in je werk? Rogier: Het zoeken naar oplossingen. Niet alles is vooraf beschreven. Ik ben een spin in het web omdat ik overal van op de hoogte ben. Ik doe ook het sleutelbeheer, al zijn veel sleutels nu digitaal. Lydia: Werk je ook voor je collega’s? Als iemand een lekke band heeft bijvoorbeeld? Rogier: Nee, dat moeten ze zelf regelen. Mijn dagen zijn al goed gevuld met mijn werk voor de cliënten van Pleyade. Huurders van Vivare (Vivare verhuurt een deel van de appartementen in Eldenstaete, red.) vragen me ook weleens iets, maar ik verwijs ze dan door. Lydia: Heb je ook hobby’s? Rogier: Ik hou van hardlopen, wielrennen, klussen, muziek luisteren. En ik heb al veel van de wereld gezien. Mijn zoon is nu nog jong, maar ooit hoop ik hem mee te kunnen nemen op reis. Voorlopig eerst maar zandkastelen bouwen. En wat zijn jouw hobby’s? Lydia: Ik schilder in acryl en aquarel, meestal bloemen en mandala’s. Rogier: O, van die ronde dingen die je inkleurt. Leuk. Rogier: Ik heb veelzijdig werk, en ik hoop het nog jaren te kunnen blijven doen. Lydia: Dat geldt ook voor mij. Ik wil dit blijven doen zolang het kan. Je krijgt echt een bijzondere band met mensen.

Lydia van Loon, vrijwilliger

Een goed begin van de dag Ontbijten in Malburgstaete Een heerlijk vers en gezond ontbijt. Daar gaan ze voor, de gasten die op maandag, woensdag en vrijdag Malburgstaete bezoeken. Niet alleen hun ontbijt vinden ze daar, er is ook aanspraak en gezelligheid. En dat is minstens zo belangrijk. In juni is gestart met het ontbijtbuffet. Deze proef kwam tot stand dankzij extra middelen die beschikbaar zijn gesteld door de overheid. De bewoners hebben samen genoten van een zeer luxe en uitgebreid ontbijt. Zij kregen hulp om langs het buffet te gaan dat bestond uit fruit, verschillende soorten brood en broodjes, zoet en hartig beleg en gekookte eitjes. Sommige bewoners zeiden dat het leek of ze in een hotel waren.

Het ontbijtproject was meteen een succes. “Zeker 20 à 30 mensen komen ontbijten” zegt Bea Derkse, een van de medewerkers. “Niet alleen cliënten van Malburgstaete, maar ook van Polderhof en kinderen van bewoners zijn erbij. Bewoners uit de wijk zijn welkom, maar hebben we nog niet gezien. Maar we hebben ook nog geen reclame gemaakt. Na afloop van de proef horen we of het een vaste activiteit wordt,” aldus Bea. Het team van collega’s, doet dit naast het reguliere werk, en dat maakt het best pittig. Nadat de gasten zijn vertrokken en alles is opgeruimd, hebben ze er een paar drukke uurtjes op zitten, voordat ze weer aan de slag gaan. Bea: “Maar het is leuk om te doen. De mensen zijn blij. Ze kunnen hun ontbijtwensen aangeven. Ze helpen elkaar aan tafel waar nodig en ze blijven gezellig hangen na afloop en doen de koffie er meteen achteraan. Eigenlijk duurt het tot half elf maar de laatsten vertrekken pas om half twaalf. De mensen hopen dat het project blijft bestaan.

Ontbijten in Malburgstaete kost 2 euro voor cliënten van Pleyade-locaties. Bezoekers uit de wijk betalen 3,50 euro.

Het lucht op

Ouderen en hun levensverhalen Of het nu gaat over de liefde, reizen of een periode in iemands leven, oudere mensen hebben altijd verhalen te vertellen. Die verhalen bewaren voor later kan op verschillende manieren. Zo hielpen voor het project ‘Verhalenhuis’ jonge professionele schrijvers ouderen van de locatie Tertzio herinneringen op papier te zetten. De verhalen kwamen in een boek. Ook het (laten) opschrijven van het verhaal over iemands leven is mogelijk.

“Je levensverhaal laten schrijven tot een boek is vooral goed voor jezelf! Je kunt alles eens van je afpraten. Het lucht op.” Iti heeft er geen spijt van dat ze het Levensboek van Stichting Welzijn Ouderen Arnhem heeft gebeld na een artikel in de Arnhemse Koerier. Haar man Arend had de wereld iets te vertellen, over hoe hij als kind in een weeshuis terechtkwam, maar hij overleed kort na het kennismakingsgesprek met vrijwillig schrijver Kees. Iti besloot daarop zelf het verhaal van Arend, en van haarzelf te vertellen. Iti mist Arend enorm, maar het vertellen van zijn (en haar) levensverhaal heeft haar in deze periode van verdriet geholpen. “Kees kan goed luisteren en mooi schrijven. Mijn zoon werd zelfs emotioneel toen hij een stukje las.” Toch kwam er een moment dat ze overwoog te stoppen. Moest alles wel openbaar worden? Ook Arend praatte vroeger liever niet over zijn weeshuisperiode. Later tijdens zijn ziekte sprak hij hier juist heel veel over en wilde hij het alsnog wereldkundig maken. Schrijver Kees Verkooyen, een van de vrijwilligers van het Levensboek, heeft al voor meerdere ouderen een levensverhaal geschreven. “De beleving van een weeshuiskind was totaal nieuw voor me. Ik heb bewondering voor de kracht van Iti, die optimistisch blijft en altijd het beste wil voor haar kinderen.” Gemiddeld is de prijs per gedrukt boek tussen 20 en 30 euro, afhankelijk van formaat en van aantal boeken. Het schrijven zelf is kosteloos.

Heeft u ook herinneringen die u voor uw (klein)kinderen wilt achterlaten of wilt u hierover vrijblijvend praten? Dan bent u van harte welkom bij SWOA Levensboeken! Swoa is telefonisch of per mail bereikbaar: Josefien van de Kamp, (06) 11 45 70 00 of kampvdj@icloud.com. Meer informatie is te vinden op www.swoa.nl. 7

Designer Myrte Thoolen:

Promotieonderzoek met PIT Pleyade Innovatie Team & stichting Alzheimer Nederland Pleyade heeft een eigen innovatieteam: PIT (Pleyade Innovatie Team). PIT bestaat uit experts met verschillende achtergronden, zoals: onderzoek, wetenschap, elektronica, vormgeving en design. Het team is ervaren in het ontwerpen van technologische toepassingen voor mensen met dementie. De kwaliteit van leven van mensen met dementie verbeteren. Dat is wat Myrte Thoolen (26) wil bereiken met haar promotieonderzoek als industrial designer. Wie is Myrte? “Afgelopen jaar ben ik afgestudeerd als master Industrial Design met een interactieve muziektoepassing, die zich kan aanpassen aan, ook wel meegroeien met, de fysieke en cognitieve mogelijkheden van mensen met dementie. Gedurende dit afstudeertraject heb ik in mijn onderzoek regelmatig mensen met dementie en hun zorgverleners betrokken en ze onderdeel gemaakt van het ontwerpproces.” Myrte werkt sinds halverwege haar master als docente aan de Avans Hogeschool in Breda, waar ze lessen geeft aan studenten Communication & Multimedia Design. Haar hart ligt daar, waar ze door haar werk kan bijdragen aan de kwaliteit van leven van mensen met dementie. Daarom is ze eind mei begonnen met een parttime promotieonderzoek aan de Technische Universiteit

in Eindhoven. Daarover vertelt ze: “Nu mensen steeds ouder worden neemt het aantal mensen met dementie aanzienlijk toe. In de nabije toekomst zullen we daardoor een tekort hebben aan zorgfaciliteiten en -personeel. Een van de strategieën om dit te bestrijden – naast economische en sociale ontwikkelingen – is innovatie en design. In mijn promotieonderzoek ontwikkel ik nieuwe concepten. Dit doe ik samen met het Pleyade Innovatie Team (PIT). Zo willen we door innovatieve en duurzame toepassingen de kwaliteit van leven verbeteren en daarmee de zorg voor mensen met dementie een stap verder brengen.” Myrte: “Ik kijk ernaar uit om bij Pleyade aan de slag te gaan. Wie het leuk vindt om met mij in gesprek te gaan, vragen heeft of ideeën wil uitwisselen, kan contact met mij opnemen via m.e.thoolen@tue.nl. De komende weken zal ik bij gelegenheid aanwezig zijn op locatie Thuvine, waar we de Beleefkamer in gebruik nemen en evalueren. Tot ziens!”

Pleyade Innovatie Team naar Australië Rens Brankaert gaat als afgevaardigde van het Pleyade Innovatie Team naar Australië. Hij zal daar met andere onderzoekers kennis uitwisselen over dementie en innovatie. Wij zijn er trots op dat Pleyade in Australië de kans krijgt onze collega’s te enthousiasmeren voor innovatie bij dementie.

Studenten Technische Universiteit Eindhoven presenteerden hun eindproducten In juni voltooiden de studenten van de TU Eindhoven hun project over innovatie bij dementie. Mantelzorgers, therapeuten en betrokken verzorgenden waren uitgenodigd om tijdens een presentatie hun kritische blik op de eindproducten te werpen. Zo is een snijplank ontworpen waarmee mensen veilig kunnen meehelpen in de keuken. Ook besteedde een student aandacht aan een persoonlijk bord waarmee een persoon met dementie aan zijn omgeving kan laten zien waar hij van houdt en waar hij rustig van wordt. Een andere student bedacht een eenvoudig te bedienen fotocamera waarmee

het bezoek als herinnering vastgelegd kan worden. De foto’s worden automatisch verzonden naar een digitale fotolijst. Met veel plezier kijken de studenten terug op een leerzame periode. Zij hebben meer inzicht gekregen in welke meerwaarde zij als ontwerper voor de ouderenzorg hebben. Het Pleyade Innovatie Team kijkt kritisch naar de ontwerpen. Streven is om één of meerdere ideeën door te ontwikkelen.

Nieuwbouw in Elst In het centrum van Elst, aan de Prinses Irenestraat, wordt in september gestart met de bouw van een nieuwe locatie van Pleyade. Een modern gebouw met 36 appartementen waarbij in de ontwikkeling de vraag ‘Heb je dat thuis ook?’ centraal staat. De bouw sluit aan bij de visie van Pleyade op nieuwen verbouw. Hierin zijn het leven, de identiteit en de leefstijl van de cliënt uitgangspunt. De cliënt bepaalt hoe hij wil leven en Pleyade draagt eraan bij om dit te realiseren. Ofwel: Pleyade biedt wonen met zorg. Pleyn sprak met Jackie de Turck, teamhoofd zorg bij Pleyade. ‘Heb je dat thuis ook?’, wat wordt daarmee bedoeld? “We willen geen verpleeghuisuitstraling met voorzieningen, maar een écht thuis voor onze cliënten creëren. Nog meer dan we nu al doen op onze locaties. Een fysiotherapieruimte bijvoorbeeld zul je op de nieuwe locatie niet vinden. Dat heb je

thuis toch ook niet? Onze fysiotherapeuten komen bij de cliënt in zijn of haar eigen appartement en geven daar de behandeling. Helemaal toegespitst op de persoonlijke situatie. Hoe voorkom je bijvoorbeeld dat je struikelt over het kleedje dat op de vloer ligt?” Hoe zorgen jullie voor een écht thuis-gevoel? “De nieuwe locatie krijgt geen naam. Ieder appartement heeft een eigen huisnummer. Iedere bewoner heeft een eigen adres, kan ik beter zeggen. Dit betekent ook dat je bijvoorbeeld je eigen tv-aanbieder mag uitzoeken. De bewoners richten het appartement volledig naar eigen smaak in. Standaard hulpmiddelen als een tillift vind je er niet terug. Maar heb je er eentje nodig? Dan zorgen we dat hij er komt!” Hoe zit het met de zorg? “Ook die wordt anders dan we gewend zijn. Waar we nu bijvoorbeeld nog vaak met een medicijnenkar over de gang lopen, hebben de bewoners in de nieuwe locatie hun medicijnen op hun eigen kamer. Net als thuis. Alle zorgen dienstverlening vindt plaats in het appartement van de bewoner, zoals bijvoorbeeld de therapie waarover ik eerder al vertelde.”

Jackie: “ De nieuwe locatie is onder andere geschikt voor ouderen met een lichamelijke beperking.“

Als alles is zoals thuis, kunnen de bewoners dan nog wel gezamenlijk activiteiten ondernemen? “Zeker! Maar wel met het uitgangspunt dat de bewoner zelf kiest. Zoals waar, wat, wanneer en met wie hij eet.” Voor wie is de nieuwe locatie geschikt? “De nieuwe locatie is onder andere geschikt voor ouderen met een lichamelijke beperking. Vanzelfsprekend krijgen alle bewoners van Tertzio de gelegenheid een appartement op de nieuwe locatie te betrekken. Maar zelfs als iedereen kiest om mee te verhuizen hebben we nog appartementen beschikbaar. Daarom kunnen ook andere belangstellenden zich bij ons aanmelden. Mocht een bewoner van Tertzio besluiten niet mee te verhuizen, dan bekijken we samen waar deze persoon zich het meeste thuis voelt. Dat kan zijn in een van onze andere locaties, of bij een andere zorgaanbieder. Maar tot nu toe hoor ik alleen maar positieve geluiden. Zover ik weet, wil iedereen meeverhuizen.”

Waar gaan de medewerkers van Tertzio naartoe? “Net als de bewoners krijgen ook de medewerkers van Tertzio de mogelijkheid om mee te gaan naar de nieuwe locatie. Ik realiseer mij dat dat een flinke stap is. We zullen met zijn allen op een andere manier moeten gaan werken en ook onszelf telkens de vraag stellen: ‘Is dit er thuis ook?’. Om alles zo geleidelijk mogelijk te laten verlopen worden medewerkers én cliënten bij het veranderproces betrokken.” Wat gebeurt er met het huidige pand? “Daar kunnen we op dit moment nog niet veel over zeggen. We hebben juist gekozen voor nieuwbouw, omdat verbouw van het pand van Tertzio niet haalbaar bleek. Kosten en baten wegen niet tegen elkaar op. We sluiten een sloop niet uit. Uiteraard plaatsen we er dan een nieuw pand voor terug.”

Vervolg nieuwbouw Wanneer is de nieuwe locatie klaar? “In december 2019 moet de nieuwbouw klaar zijn. Mijn collega’s en ik kijken enorm uit naar dit moment. We zijn al jaren aan het voorbereiden, en nu de vergunning eenmaal rond is en we écht aan de slag kunnen kan ik niet wachten om de eerste schep de grond in te zien gaan. Bij wijze van spreken dan, want er komt wat grover geschut aan te pas dan een schep.”

Wat merken omwonenden van de bouw? “De aannemer doet er alles aan om de omwonenden zo min mogelijk overlast te bezorgen. Helaas is het niet te vermijden dat er soms wat meer kabaal is, of wat extra (vracht)verkeer. Via nieuwsbrieven, bijeenkomsten en onze website houden we de omwonenden en overige geïnteresseerden op de hoogte. Ook hebben we eerder een informatiebijeenkomst georganiseerd over de plannen en het proces.”

Nieuwbouw Elst

Nog meer nieuwen verbouw Naast de nieuwbouw in Elst is nog een aantal nieuwen verbouwplannen in ontwikkeling, passend bij de eerdergenoemde visie: Revalidatielocatie in Arnhem-Zuid Op het terrein van onze revalidatielocatie in Arnhem-Zuid realiseren we binnen enkele jaren een woonwijk waar ontmoeten en verbinden centraal staan. De omgeving moet een positieve bijdrage leveren aan het herstelproces van de cliënten die er tijdelijk wonen. Maar ook voor overige geïnteresseerden worden er woningen gerealiseerd. Kortom: cliënten wonen midden in een woonwijk. Waalstaete in Arnhem De verbouw van onze locatie Waalstaete in Arnhem zijn we volop aan het voorbereiden. Zo brengen we momenteel verschillende disciplines binnen Pleyade bij elkaar om samen de optimale inrichting van het gebouw te bepalen. Interesse in een appartement in Elst? Heeft u interesse in een appartement in de nieuwe locatie van Pleyade? Mail of bel dan met onze medewerkers van de afdeling advies en zorgbemiddeling: 026 - 751 7300 of zorgbemiddeling@pleyade.nl

De hobby van

Wendi ter Haar Van jongs af aan ben ik een fanatiek sporter. Tot mijn 16e was ik wedstrijdzwemster. Ik moest vroeg opstaan om te trainen. Dat brak na een tijdje op, waardoor ik gestopt ben. Ergens rond mijn 18e nam een stel vriendinnen me mee naar een sportschool waar we met z’n allen tegelijk allerlei pasjes en oefeningen op muziek deden. Erg onwennig stond ik daar. Na een paar keer had ik toch de smaak te pakken. In 2007 werd ik gevraagd of ik daar groepsles wilde geven en sindsdien geef ik les in BodyPump en Xcore. Bij Xcore maak je gebruik van een buis met grit waarmee je oefeningen op muziek doet. De focus van deze training ligt met name op de buik-, rug- en schouderspieren. Bij BodyPump maak je gebruik van een halter met verschillende gewichten, waarbij je bij elk muzieknummer een (andere) spiergroep traint. Om beide lessen te geven, ga ik elk kwartaal op cursus, waarna ik thuis aan de studie ga om de lessen te leren.

“ Dit is mijn hobby: ‘Xcore en Bodypump”

Ik vind het geweldig om les te geven aan mensen van alle leeftijden met elk hun eigen niveau en doel. Ik stimuleer mensen om het beste uit zichzelf te halen. Sporten is voor mij onderdeel van mijn leven: ik kan niet zonder. Het is heerlijk om na een drukke dag of week je hoofd leeg te maken door op een andere manier met jezelf en anderen bezig te zijn.

Typisch Elst Elster Paardenmarkt In 2010 bestond hij officieel 750 jaar: de Elster Paardenmarkt. Ieder jaar, op de eerste maandag in september, weten ruim 40.000 bezoekers en handelaren de weg naar het centrum van Elst weer te vinden. Op de markt – die is benoemd tot Immaterieel Cultureel Erfgoed – worden jaarlijks ruim 2.000 paarden en pony’s aangeboden. Onderhoud van de kerkhofmuur Het eerste bewijs van het bestaan van de Elster paardenmarkt stamt uit het jaar 1260 en is gevonden in het archief van de stad Deventer. Het is een brief van het dorp Elst. In deze brief wordt Deventer verzocht om het natuursteen waarmee de kerkhofmuur in Elst gerepareerd moet worden tolvrij te laten passeren. De Deventer paardenhandelaren moesten een stuk van de muur onderhouden, waarvoor ze in ruil hun paarden aan de ringen in de muur mochten vastbinden tijdens de jaarmarkt. Paarden voor het leger Het leger had veel paarden nodig. De prijzen fluctueerden sterk, afhankelijk van of het oorlog was of vrede. Het aanbod paarden bestond vroeger vooral uit Gelderse en Groninger paarden. Tegenwoordig worden vele tientallen rassen aangeboden: van kleine Shetlandpony’s tot reusachtige Shires en alles daar tussenin. Het Gelders paard Het fokken van paarden is in de Betuwe altijd van groot belang geweest. Rond het begin van de jaartelling woonden er de Bataven, die op eigen paarden voor een groot deel de ruiterij van het Romeinse leger vormden. Het Gelders paard, dat van oudsher in de Betuwe werd gefokt, was vooral geschikt als

trek- en koetspaard en minder als rijpaard. Door het later te kruisen met onder andere het Engelse Volbloed is na de Tweede Wereldoorlog een type rijpaard ontstaan dat nu over de hele wereld bekend is. Elster Mik Traditioneel verwelkomen de Elsternaren hun familie en bezoek met de Elster Mik: een ambachtelijk gebakken, rijk gevuld vruchtenbrood dat alleen tijdens de paardenmarkt te verkrijgen is.

Het standbeeld onder de Grote Kerk in Elst

Lekker eten met Mildred

Een goede bakker leerde vroeger het vak in de praktijk, onder het toeziend oog van een meesterbakker. Om de kwaliteit en eerlijkheid van de echte bakkers te waarborgen, waren zij verenigd in een bakkersgilde. Om lid of broeder van het bakkersgilde te worden moest je een meesterproef afleggen. Deze proef bestond uit het bakken van een plat rond gevuld rozijnenbrood in de koekenpan. Was je in staat dit brood goed te bakken, dus mooi gerezen en niet verbrand, dan mocht je je meester-bakker noemen. Al gauw werd het brood wat voor de meesterproef gebakken moest worden een broeder genoemd. Het recept komt uit een oud boek met streekrecepten. De vulling bestaat uit appel, kaneel en amandelen. Een variant van de Brabantse broeder is gemaakt met amandelspijs als vulling. In het recept staan beide opties beschreven, zodat u zelf kunt kiezen wat u het lekkerst vindt. Het brood is voldoende voor 16 personen.

Bereidingswijze: Schil de appels, snijd ze in stukjes en meng ze met gemalen amandelen en kaneel. Bak het mengsel even aan, zodat de appels wat zachter worden. Je kunt ook nog een paar eetlepels appelmoes en wat honing erdoor roeren. Of: maal de amandelen met de suiker, speculaaskruiden en eiwit tot amandelspijs. Zet de vulling apart en begin met het deeg.

•

• Kook de rozijnen op laag vuur circa

15 minuten in water en laat ze uitlekken. Halveer het vanillestokje in de lengte en schraap het merg eruit. Zeef de bloem in een kom. Verwarm de melk tot lauw en los de gist erin op. Maak een kuiltje in de bloem en voeg

de melk, de opgeloste gist, vanillemerg, de eieren en het zout bij de bloem. Roer het tot een heel dik, glad beslag en voeg de rozijnen toe.

• Verhit in een ruime en vrij hoge

koekenpan met deksel een paar eetlepels zonnebloemolie. De bodem moet ruim bedekt zijn. Giet de helft van het beslag erin en laat het, op een laag vuur met een deksel erop, wat rijzen. Schep de appel/spijsvulling er dan op en verdeel er de rest van het beslag, zodat de vulling niet meer zichtbaar is. Laat de broeder, met het deksel er weer op, nog even rijzen. Geef de broeder daarna op een wat hoger vuur vlug een korstje. Let op dat de onderkant niet verbrandt. Op een

Eet smakelijk! Nodig

laag vuur bak je de broeder verder gaar en keer als de onderkant mooi bruin en de bovenkant droog is. Je kan het makkelijkste keren door de broeder op een deksel te schuiven, wat extra olie in de pan te doen en daarna de deksel om te kieperen. Lekker, direct uit de koekenpan met stroop of suiker. Maar ook afgekoeld heerlijk! U kunt de Broeder na het bruin bakken ook, zonder deksel, in de oven gaar bakken. De pan dan in een warme oven (175 C) schuiven en in ongeveer 1 uur gaar bakken.

Deeg: Vulling: - 500 gram bloem - 1 middelg - 4 1/2 de rote appel ciliter 1 00 gram ge melk malen amandelen - 14 gram gedroogde - 1 eetlepe gist l kaneel Of - 2 eieren - 300 gram - 2 vanille amandelstokjes schaafsel - 2 theele pels zout - 300 gram - 200 g ro suiker zijnen - 1 theelep el speculaaskr uiden - 1 eiwit

De wens van mevrouw Alkema… Dinsdag 3 juli, een gewone dag zoals alle andere dagen, denkt mevrouw Alkema in Malburgstaete. Maar vroeger dan normaal wordt zij ‘s morgens uit bed geholpen. “Wat is hiervan de bedoeling?” vraagt ze verbaasd. “We zeggen niks,” zeggen de verzorgenden, “alleen dat er straks een verrassing voor de deur staat.” Inmiddels is de spanning te snijden bij mevrouw en ze wil nu heel graag weten wat haar te wachten staat. Om 10.00 uur is het zover: de deur van het appartement gaat open en daar staan een styliste en fotograaf in de kamer. Mevrouw Alkema krijgt een lang gewenste make-over! Mevrouw drinkt een kopje cappuccino en kan langzaam ontspannen en genieten van alles wat er met haar gebeurt. Haar haren worden professioneel gekapt in een Grace Kelly-roll en ze krijgt prachtige make-up. Mét eyeliner, want dat wil ze zo graag, en zelf aanbrengen lukt niet meer. Mevrouw kijkt geïnteresseerd naar alle producten die de styliste gebruikt, en als ze vraagt waar het voor is, krijgt ze een aantal bruikbare tips. Het gesprek gaat ook over haar grote idool, Gerard Joling. “Ik heb hem ooit een keer ontmoet. Per ongeluk, dat wel, want we botsten tegen elkaar aan. Ik moest daarna nog lang bijkomen van dit moment.” Na de make-over volgt een echte fotoshoot en als een waar model poseert mevrouw Alkema voor de fotograaf. Een onvergetelijke ochtend. Mevrouw Alkema straalt en geniet! Met dank aan: hairstyliste Denise en fotograaf Riënne.

Ik zou nog zo graag...

Leren over delier Een delier is een vorm van (ernstige) verwardheid die in korte tijd kan ontstaan als gevolg van een lichamelijk probleem, zoals een ontsteking. Het komt vaak voor bij ouderen. Verpleegkundige Jan van Haag en geriatrieverpleegkundige Patricia Rumondor organiseerden een symposium hierover. Het begon met het verzoek om een klinische les over delier bij ouderen binnen de Liemers. De aanleiding was dat er regelmatig vragen over dit onderwerp kwamen vanuit de zorg. Jan en Patricia blikken terug: “Wij hadden geen ervaring met het organiseren van zo’n dag, maar we hebben sprekers kunnen benaderen die veel weten over het onderwerp delier.”

Dank Patricia en Jan bedanken de sprekers en Pleyade-collega’s voor hun medewerking aan dit symposium. Ook bedanken ze gebiedsmanager Kim Peters-Aleven, die hen de vrijheid heeft gegeven om dit te realiseren, de afdeling communicatie, Alzheimer-Nederland en de Dementiewinkel. Patricia en Jan: “Aan de hand van de evaluatieformulieren is het symposium met een 8 beoordeeld en daar zijn wij trots op!”

Sprekers Presentatie Radboudumc Marlies Kerkenaar en Martine Hollander, beiden geriater in opleiding vanuit het Radboud universitair medisch centrum Nijmegen, vertoonden filmpjes om te laten zien hoe een delier zich kan uiten en vertelden welke vormen van de aandoening bestaan.

Voor medewerkers van Pleyade: heb je interesse in het onderwerp delier? Wil je op de hoogte blijven van ontwikkelingen en ervaringen delen met collega’s? Word dan lid van de groep ‘delier’ op Digipleyn. Je vindt er onder andere de presentaties en digitale zakkaartjes die tijdens het symposium voorbij zijn gekomen.

EVV’er Jacqueline Gort (Eimersstaete) was aanwezig bij het symposium. Zij vertelt: “Er waren tijdens deze middag verschillende gastsprekers die vanuit hun deskundigheid vertelden over delier. Zo werd duidelijk hoe het ontstaat en hoe je het moet behandelen.”

Presentatie Rijnstate Geriater Dagmar Koenjer en verpleegkundig specialist Esther Burgers, (Rijnstate ziekenhuis Arnhem) namen de bezoekers mee in het signaleren van een delier met de DOSS (Delirium Observatie Screening Schaal). Met behulp van een zakkaartje dat tijdens het symposium is uitgereikt is in groepen geoefend met een casuïstiek. Presentatie Pleyade Psychologen Meriel Baakman en Lieke Gerrits, en verpleegkundig specialist Marie Louise Seegers van Pleyade hebben de verschillen uitgelegd tussen een delier, dementie en depressie met als vervolg het verpleegplan delier. Afsluitend was er een quiz. 19

De wereld draait door, ook ‘s zomers

Vakantiekrachten bij Pleyade In de zomerperiode gaat een groot aantal van onze vaste medewerkers met een welverdiende vakantie. Door de inzet van vakantiekrachten kunnen we deze periode goed overbruggen. Bovendien is het voor Pleyade een leuke manier om jongeren kennis te laten maken met de ouderenzorg en onze organisatie. Pleyn sprak met senior personeelsadviseur Sam Schindeler: “Ieder jaar zijn we weer erg blij met alle vakantiekrachten die zich voor de cliënten inzetten. De werving vond voorheen alleen plaats door P&O, sinds dit jaar werven onze locaties ook zelf. De leidinggevenden maken zelf afspraken over de arbeidsvoorwaarden. Dat werkt goed!” Inzet “Vakantiekrachten komen ons ondersteunen in de zomer en kunnen niet gezien worden als vervanging van vaste medewerkers. De afspraak is dus ook dat vakantiekrachten nooit alleen staan of de verantwoordelijkheid dragen voor een afdeling. De afdeling P&O ziet toe op een juiste inzet. Na de zomerperiode evalueren we.” Aan de slag Eilandstaete is een van de locaties die werkt met vakantiekrachten. “Hier komen de vakantiekrachten vooral uit de BOL (Beroeps Opleidende Leerweg) stages,” zegt Sheila Torrance, teamhoofd zorg van deze locatie. “Het hele jaar zijn er stagiaires aanwezig, veelal niveau 2. Vaak zoeken zij nog werk voor tijdens hun vakantie. Als ze tijdens hun stage goed functioneren en alles goed hebben afgerond, mogen ze hier aan de slag als vakantiekracht. Per vakantiekracht spreken we af wat ze mogen en kunnen doen.”

Taken De taken van een vakantiekracht zijn anders dan tijdens de stage. Sheila: “Je mag als stagiaire meer doen dan als vakantiekracht. Het is maatwerk. Tijdens vakantiewerk doe je wat je al hebt geleerd, en altijd met een vaste medewerker op de achtergrond. Organisatorisch vergt het wel iets van ons; het proces kost tijd, maar we vinden het heel leuk dat die jongens en meiden hier komen werken. De cliënten vinden het fijn om in de vakantieperiode bekende gezichten te zien. En dat we zelf de arbeidsvoorwaarden mogen regelen en afspraken maken, werkt heel efficiënt. Zo nodig sparren we met P&O. Het allermooist is natuurlijk als ze in de toekomst bij ons willen komen werken.” Op het moment van verschijnen van deze Pleyn is de vakantiepiek voorbij en zijn de meeste vaste medewerkers - de ‘vertrouwde gezichten’ - weer uitgerust aan hun werk begonnen. Ook in de warme, droge zomer van 2018 draaide de wereld gewoon door, mede dankzij de extra handen van de vakantiekrachten.

Nieuwe ‘look & feel’ Raad van bestuur Zoals u heeft gezien is de Pleyn in een nieuw jasje gestoken. Maar niet alleen Pleyn, want de nieuwe look en feel die voor Pleyade is ontworpen, zult u vanaf nu op meer plekken tegenkomen. De website is bijvoorbeeld compleet vernieuwd en ook brochures, folders en advertenties krijgen een nieuwe uitstraling. Er is de afgelopen maanden hard aan gewerkt en ik vind het resultaat prachtig: frisse kleuren en mooie nieuwe foto’s met ‘eigen’ mensen: cliënten, medewerkers, vrijwilligers en andere betrokkenen vertellen als ambassadeurs iets over hun ervaring, trots of beleving die ze hebben met Pleyade. Ik ben benieuwd wat u ervan vindt! Ook nieuw is de wijze waarop we de mensen die aan een opleiding bij Pleyade beginnen opvangen en begeleiden.

Door de vernieuwde aanpak kunnen zij een nog betere start maken met hun carrière in de ouderenzorg. Dat is belangrijk, omdat het nog steeds veel moeite kost om alle vacatures vervuld te krijgen. Door ons te onderscheiden op dit gebied hopen we dat Pleyade een aantrekkelijke werkgever blijft voor (jonge) mensen die op het punt staan te kiezen voor de zorg. Vernieuwing, innovatie en interessante ontwikkelingen vindt u ook bij PIT, het Pleyade Innovatie Team. De leden van dit team weten hun boodschap over innovatie en dementie zelfs over te brengen in Australië, waar een van de leden van het team binnenkort naartoe gaat. Dan zijn er nog ruimtes en gebouwen opgeknapt en vernieuwd, zoals de tuin van Eimersstate en het café van Thuvine.

De lange zomer loopt alweer op zijn eind. Het was druk maar er waren veel mooie activiteiten en projecten. In de voorbije maanden hebben we de zorg weer rond gekregen, met dank aan de flexibiliteit van onze medewerkers en de inzet van veel vakantiekrachten. Voor de medewerkers hadden we wekelijks leuke verrassingen of acties, om ze te bedanken voor hun extra inzet gedurende de zomerperiode. Met al die leuke, zomerse activiteiten was het, ondanks de warmte, toch goed uit te houden op onze locaties. Voor het najaar hebben we enkele verrassingen in petto. Maar een verrassing zou geen verrassing zijn als we die nu al verklappen.

Apps + websites

Find my Phone Ja, ook u is het overkomen. Iedereen raakt zijn telefoon weleens kwijt. Vaak ligt hij dan gewoon onder het kussen op de bank, op het toilet of op de koelkast. Maar dat doet er niet toe. Niets zo vervelend als u de deur uit wilt en u heeft géén idee waar uw telefoon ligt. Daar is de Find my Phone app perfect voor. De app stuurt een signaal naar een computer waarmee u de telefoon hebt gelinkt. Op de computer ziet u vervolgens waar uw telefoon zich bevindt. Heeft u een iPhone? In dit geval kunt u via de computer de telefoon een geluidsignaal laten zenden zodat u hem nóg gemakkelijker terugvindt. Overigens is deze app ook handig voor dementerende ouderen die weleens verdwalen. Zij kunnen zo gemakkelijker worden opgespoord.

Be My Eyes Met de app Be My Eyes worden slechtzienden in contact gebracht met mensen die via hun smartphone even mee kunnen kijken. Wanneer je de app voor het eerst opent, wordt er gevraagd of je hulp zoekt of biedt. Kies je voor ‘helpen’, dan ontvang je een WhatsApp wanneer een slechtziende op de noodknop van de app drukt. Op dat moment komt er een livevideoverbinding tot stand en kan de helper vertellen wat hij of zij ziet. Zo weet je binnen enkele seconden of die krop sla op het aanrecht bedorven is of niet! Deze apps zijn gratis te downloaden in de App Store en Play Store.

Column

Koud kunstje

In de bloemetjes

Nu ik dit schrijf is Nederland in de greep van een heuse hittegolf, en binnen de gemiddelde zorginstelling is het ‘t hele jaar al hoogzomer, want de gemiddelde oudere heeft het al snel koud, maar nu is het dus echt hoog hoogzomer. Warm! We moeten goed op onze kwetsbare ouderen letten, horen we op de radio, dus het hitteprotocol is uit de kast getrokken, de vriezer ligt vol raketjes en we maken kannen ranja en bouillon om te zorgen dat de cliënten niet oververhit raken. Al is dat veel drinken wel een dingetje voor veel ouderen. Veel cliënten zijn al geen grote drinkers en drinken is nu juist extra belangrijk. Het komt dus aan op creativiteit en doorzettingsvermogen om toch die bekertjes drinken naar binnen te krijgen. Ook de verkoelende sjaaltjes die aan de cliënten zijn aangeboden worden niet door iedereen gewaardeerd, “veuls te koud in de nek, zuster” en dat hemd, daar zijn ze aan gehecht, winter en zomer… een hemd aan net zoals vroeger want anders krijg je pijn in de rug, of nog erger, blaasontsteking. Personeel daarentegen loopt met de flesjes water onder de arm en een een nat lapje in de nek. En moeten noodgedwongen een stapje minder hard lopen, al is dat niet altijd mogelijk in een drukke ochtendzorg. En ja, wij douchen het liefst twee keer per dag, een cliënt gunnen we die verfrissing zeker ook maar het is even afzien in een warme badkamer!! Extra slokje water zuster! En waar wij dan het liefst alles open willen gooien om nog wat wind binnen te krijgen ervaren de cliënten dat al gauw als tocht. Dus op het moment dat het ‘s avonds eindelijk even wat doorwaait op de huiskamer, die felbegeerde ventilator dan eindelijk staat en je even denkt… lekker een fris en verkoelend windje, doe ik een vestje aan bij een cliënt, want ja… als je stilzit is het echt wil frisjes hoor zuster! Kortom, als verzorgende moet je creatief blijven… ook tijdens het hitteprotocol, en dat is geen koud kunstje!

Juul

In elke Pleyn zetten we een jubilaris in de bloemetjes. Deze keer is dat Richelle Onink. Op 15 juli was Richelle Onink 12,5 jaar in dienst bij Pleyade. Richelle is werkzaam op het secretariaat van de raad van bestuur en is daar helemaal op haar plaats. “We plukken nu de vruchten van het goed voorsorteren op de veranderingen in de zorg”, zegt Richelle. “De roerige en wat minder plezierige periode is achter de rug en ik ben trots op het Pleyade van nu, waar het heel prettig werken is.” Naast haar werk op het secretariaat maakt Richelle ook deel uit van de kunstcommissie van Pleyade. Deze commissie is verantwoordelijk voor de kunst op de Pleyade-vestigingen, maar organiseert ook uitjes voor cliënten en medewerkers naar musea en evenementen, zoals het Openluchtmuseum en lichtkunstfestival Glow in Eindhoven. Ook organiseren zij een keer per maand ‘Pracht of prul’: op locatie worden voorwerpen van cliënten en medewerkers getaxeerd door echte taxateurs. “Dat is misschien wel wat werken voor Pleyade zo leuk maakt, je mag verder kijken dan alleen de werkzaamheden waarvoor je bent aangenomen.”

Het levensverhaal van Mary Meijer Mary Meijer (76) is een echte Lobither, zegt ze zelf. Ze komt uit een katholiek gezin met tien kinderen. Haar vader was heel muzikaal, maar werkte gewoon op de steenfabriek. Haar tweelingbroertje overleed toen hij drie was. “Ik herinner me nog hoe hij in het kistje lag en hoe mijn moeder zat te huilen op het bed.”

“Op mijn veertiende ging ik al de deur uit om te werken in de pastorie. Als hulp in de huishouding werkte ik voor de pastoor en de kapelaan, samen met een ander meisje. Toen de pastoor ging verhuizen, gingen we allemaal mee. We kwamen terecht in Bussum. Ik heb daar nog twee jaar gewerkt en ging toen voor een jaar naar een gezin waarvan de moeder was overleden. Daarna nog een poosje in een ander, heel moeilijk gezin, en omdat ik zoveel heimwee kreeg ben ik teruggegaan naar Lobith. En weer kwam ik op de pastorie terecht. Elf jaar bleef ik er nog.” “Ik leerde mijn man kennen in Arnhem, bij de Geldersche Tramwegen. Ik vond hem gelijk leuk! We zijn getrouwd maar hij wilde geen kinderen. Ik wel. We kregen er drie. Twee dochters en een zoon. Na twintig jaar huwelijk was het ineens voorbij. Hij wilde niet meer. Ik dacht: ‘Als je het beter kunt krijgen, moet je dat maar doen.’ Ik stond er alleen voor en had mijn handen vol aan de kinderen. Dates heb ik nog weleens gehad, maar uiteindelijk was ik alleen het beste af.” Toen Mary weer ging werken kwam ze in de kantine van de Turmac sigarettenfabriek in Zevenaar terecht. “Ik heb daar 26 jaar gewerkt, met veel plezier. Iedereen kwam er eten, ook de directeuren. Ik heb heel wat frikadellen en kroketten gebakken en liters soep gekookt. Omdat daar 800 mensen in ploegendiensten draaiden, werkte ik 15 jaar lang vooral ’s avonds en ’s nachts. Haast niemand wilde dat. Ik vond het prima –de kinderen waren de deur uiten ik kon de toeslag goed gebruiken, want mijn ex-man 24

betaalde niets. Roken deed ik zelf niet. Toch kreeg ik elke week vijf pakjes sigaretten. Die gaf ik weg. De fabriek ging dicht en ik kon op mijn 64ste de VUT in.” “Zo heb ik met mijn ervaring na die tijd ook nog in de kantine van scholen gewerkt. Mijn diploma’s linnen- en kostuumnaaister die ik ooit had behaald kwamen goed van pas. Ik maakte veel kleding, ook voor mijn kinderen. Eigenlijk ben ik altijd druk geweest. Tot ik mijn voet brak en in de ziektewet terechtkwam. Er kwam steeds wat bij en ik viel regelmatig, pas nog. Nu zit ik in een rolstoel.” “Sinds een half jaar woon ik op Lobede, Tolkamer. Eerst was het wennen, ook omdat mijn hondje helaas niet mee kon. Het lukte niet meer om alleen voor hem te zorgen en hem uit te laten, dus meeverhuizen ging niet. Het uitzicht is hier prachtig. Ik zie veel schepen en vakantieboten voorbijkomen op de Rijn. De mensen zijn hier heel aardig. Eigenlijk heb ik geluk dat ik hier terecht ben gekomen. ” Als ik terugkijk vind ik het jammer dat ik alleen de lagere school en de naaischool heb gedaan. Ik had wel verder gewild, maar daar was geen geld voor in een groot gezin. Ik ben heel blij met mijn vriendin Nel uit Zevenaar. Ik ken haar al 60 jaar en kan alles met haar bespreken. We gingen iedere vijf jaar samen op vakantie, maar dat gaat niet meer, nu ik aan de rolstoel ben gebonden. Ik red me wel hoor, wat dat betreft ben ik optimistisch.”

Mary (r) met vriendin Nel

Mary als meisje

Mary (l) met de kapelaan en haar collega

â€œDe mensen zijn hier heel aardig. Eigenlijk heb ik geluk dat ik hier terecht ben gekomen.â€œ 25

Theo Bos Supporterstoernooi Vitesse Theo Bos, ‘Mister Vitesse’ met rugnummer 4 (1965-2013) is het symbool van stichting #4 en het Theo Bos Supporterstoernooi. Elk jaar zet stichting #4 zich in voor een goed doel, door het organiseren van toernooien op basis van sport en spel voor jong en oud. Zo probeert zij door middel van sponsoring geld te genereren en de opbrengst te doneren aan het gekozen doel. Dit jaar organiseert de stichting activiteiten voor eenzame ouderen in Arnhem. Eenzaamheid is een groot probleem onder ouderen; ruim 50% van de 80-plussers geeft aan zich regelmatig eenzaam te voelen. De stichting zocht naar een partij die betrokken is bij zorg en ondersteuning aan ouderen in Arnhem. Ze benaderde Pleyade, tevens partner van Vitesse Betrokken. Het managementteam besloot om zich voor deze activiteiten op thuiszorgcliënten te richten. Een werkgroep is al een tijd bezig om mogelijke activiteiten hiervoor te inventariseren en te organiseren. Het toernooi in juni was een gezellige drukbezochte dag. Twintig teams speelden voetbalwedstrijden. Daarnaast waren er verschillende activiteiten: een waterglijbaan, springkussens, schminken, een loterij, een veiling, een barbecue en ’s avonds liveoptredens door negen verschillende artiesten. De heer Roos, cliënt van Malburgstaete, gaf de aftrap voor de eindwedstrijd . Hij kreeg bij zijn vertrek een beker en shirt van Vitesse overhandigd. Het was zoals hij zei “een topdag”. De werkgroep gaat nu een aantal leuke activiteiten organiseren voor de thuiszorgcliënten. Er is geïnventariseerd wat deze cliënten 26

leuk zouden vinden. Daar kwam onder andere een uitstapje naar Burgers’ Zoo uit, waaraan in september zo’n vijftig cliënten zullen deelnemen. Verder staat er later in het jaar nog een stamppottenbuffet met bingo en optreden van artiesten gepland. In samenwerking met de stichting zal Pleyade voor de thuiszorgcliënten meerdere activiteiten inplannen. Op deze manier krijgt het initiatief van de stichting, meer activiteiten voor eenzame ouderen in Arnhem, een mooi vervolg.

Ai! Een teek Het aantal mensen dat wordt gebeten door een teek loopt op. Onderzoekers van het Rijksinstituut voor Volks-gezondheid en Milieu (RIVM) en Wageningen University voorspelden dat in de maanden juni en juli van dit jaar ruim een half miljoen mensen een tekenbeet zou oplopen. Dat is in twee maanden tijd de helft van het gemiddelde jaarlijkse aantal. Of dat aantal deze zomer is gehaald is de vraag; want halverwege juli kwam het RIVM met het bericht dat juist veel minder mensen zich hebben gemeld met een tekenbeet. De beestjes zouden zich door de droogte hebben teruggetrokken in de grond. Toename Dat in het algemeen meer mensen het slachtoffer zijn van teken is vooral het gevolg van de toename van het aantal teken in het leefgebied dat deze dieren hebben. Ook is het seizoen waarin teken actief zijn langer geworden doordat het langer warm is. Dus ook in september en oktober blijft het opletten. Lyme Een tekenbeet kan de ziekte van Lyme veroorzaken. Lyme kan onder meer pijn, concentratieproblemen, vermoeidheid en chronische klachten veroorzaken. Teken zitten vaak in struiken en hoog gras en stappen over als een mens of dier langsloopt. Voor mensen die naar buiten gaan is het belangrijk om te blijven controleren op tekenbeten, zegt het RIVM.

Snel weghalen Wie een teek op zijn of haar lichaam vindt, doet er goed aan om die snel te verwijderen. Daar zijn verschillende hulpmiddelen voor, zoals een speciale tekenkaart of tekentang, maar volgens onderzoeker van den Wijngaard van het RIVM is een puntig pincet het beste. â€œZet het pincet dicht op de huid en trek dan de teek er in een rechte lijn omhoog uit. Ontsmet pas daarna het wondje met wat alcohol.â€? Het is belangrijk om de teek zo snel mogelijk te verwijderen. Als hij is verwijderd, is het raadzaam om drie maanden alert te blijven op tekenen van Lyme. Een rode ring op de huid, meestal rond de beet, is alarmerend.

Meld tekenbeten en Lyme via de website www.tekenradar.nl

Geloven in hogere machten

Jong en oud in gesprek over grote vragen Het restaurant van Waalstaete was dit voorjaar ook klaslokaal voor bewoners en leerlingen van het Arentheem College (locatie Titus Brandsma) te Velp. Voor het vak Levensbeschouwing van meneer Richard de Keyzer nam steeds een groepje leerlingen van havo-3 plaats aan een tafel met een bewoner en spraken zij over ‘geloven in hogere machten’. Het project ontvouwde zich tot een serie verrijkende ontmoetingen tussen jong en oud. Ontspannen gesprekken, waarin ouderen ervan genoten hun levenswijsheid over te dragen. Het ging over nietalledaagse, persoonlijke, levensbeschouwelijke onderwerpen. De jongeren stapten vanuit hun wereld met mobieltjes en rugzakken enigszins onwennig binnen in een andere omgeving. Ze kropen na enige schroom uit hun schulp en waren ook bereid hun eigen waarheden over deze thema’s te delen. Opdrachten Ouderen en jongeren werkten samen in groepjes. Een van de opdrachten was om mindmaps te maken met antwoorden op de vraag: waar denk je aan bij de term ‘hogere machten’? Wat schreven ze op? Liefde, zekerheid, voltooiing, God, weerzien van mensen die zijn overleden. Ook deelden ze ervaringen rond de vraag: welke persoonlijke ervaring of herinnering komt bij je op als je denkt aan ‘Hogere Machten’? • “Als we in ons voetbalteam er samen aan werken om te winnen en het lukt.” • “Toen ik naar Titus ging en in drie maanden havo mocht doen, wat het jaar daarvoor niet lukte.” • “Mijn man is overleden. Ik ben daar overheen gekomen door hulp van andere mensen en door mijn geloof in een hogere macht.”

Helden Er is gesproken over hoe wij soms ook mensen tot hogere machten verheffen, hoe we ze tot helden maken. Daarvan maakten ze collages. Er was een collage van Nelson Mandela, “Omdat hij opkwam voor anderen, zelfs na zijn straf.” Maar ook Justin Bieber was erbij. “Omdat hij superknap is. God heeft hem gezegend met zijn muziek en uiterlijk.” Iemand maakte een collage over God, “Omdat ik hem vertrouw en hoop in hem heb.” Malala Yousafzai is ook een van de helden: “Omdat zij voor zichzelf opkwam en voor de vrouwen in haar land.” Een van de bewoners vertelde dat haar vriendin, die zij op Waalstaete leerde kennen, haar held is. “Zo positief als zij in het leven staat en hoe fijn het is wat wij samen kunnen delen.” Geloof De laatste opdracht bestond uit het maken van een vlog, een video van een gesprek tussen jong en oud. De ouderen wilden graag van de jongeren weten: Geloof je in God? Wat heb je van huis uit meegekregen? En iemand wilde de jeugd graag meegeven om voor elkaar open te staan. Maar ook trouw te blijven aan je eigen geloof, welk geloof dan ook.

“ De verhalen waren indrukwekkend” De leerlingen hebben bewoners vragen gesteld als: Wat is uw levensmotto? Als je iets fout hebt gedaan heb je straf verdiend. Wat heeft u meegekregen vanuit huis? Geloof, eerlijkheid en geen achterbaksheid. Wat vindt u leuk om te doen? Leuke dingen, zoals dansen, zingen. Ik sluit mijn leven leuk af. Tijdens de laatste bijeenkomst kwamen de zoutjes op tafel. Die dag was de geboortedag van Anne Frank. Een mevrouw vertelde dat Anne Frank bij haar man in de straat woonde en dat zij voor haar een spiegel is. Ook vertelde ze dat ze in de oorlog zat ondergedoken in een schuur en toen stiekem is getrouwd. Voor de leerlingen kwam een voorbije tijd ineens indrukwekkend dichterbij. Respect voor elkaar Wat vonden de leerlingen van deze uitzonderlijke manier van lesgeven? Iemand zei: “De verhalen waren indrukwekkend” en “Goed om te weten hoe het is om in een verzorgingshuis te wonen.” Een andere leerling zei te hebben geleerd dat je respect voor elkaar moet hebben. Ook merkte iemand op: “Heel lief dat jullie (Waalstaete) eten en drinken voor ons hebben verzorgd.”

Het project werd vanuit Pleyade ondersteund door activiteitenbegeleidster Marjolein de Ruiter en geestelijk verzorger Christy van Hastenberg. De teamhoofden van Waalstaete leidden de bijeenkomsten in. Er wordt alweer gesproken over een vervolg.

Colofon Pleyn is het magazine voor cliënten, medewerkers, gepensioneerde medewerkers en vrijwilligers van Pleyade. Het verschijnt vier keer per jaar. Redactie Jonne Steenhuis (eindredacteur), Regina Bleijenberg (vormgeving en opmaak), Mildred de Wolff (correspondent), Loes Tuin (correspondent), Sylvia Huizing (correspondent), Marga Stein (correspondent), Doutsje ter Horst (correspondent). Aan deze Pleyn werkten verder mee Sis Huiskamp, Marion van Loo, Rein Memelink, Richelle Onink, Maaike Thissen, Nienke Thybaut, Josefien van de Kamp, Jenny Tak, Marieke Mombarg, Jan van Haag, Patricia Rumondor, Sam Schindeler en medewerkers van Pleyade. Algemeen redactieadres Pleyade t.a.v. redactie Pleyn, Postbus 4020 6803 EA Arnhem redactiepleyn@pleyade.nl

Puzzel In elke Pleyn een puzzel. Los hem op en win de prijs: een drie-gangenmenu voor twee personen in een Pleyade restaurant. Stuur de oplossing vóór 1 oktober 2018 naar: Pleyade, t.a.v. Redactie Pleyn Postbus 4020, 6803 EA Arnhem of per e-mail naar redactiepleyn@pleyade.nl Vergeet niet naam en adres te vermelden. De oplossing van de vorige puzzel was ‘eet smakelijk’. De winnaar van het Pleyade etentje is de heer Rondon.

Oplage en editie 3400 exemplaren, jaargang 3, nummer 12. Een extra Pleyn is aan te vragen bij de redactie of bij de receptie van de locaties. Vormgeving Regina Bleijenberg Fotografie Riënne Wopereis/www.fotografiënne.nl (coverfoto en Wens in vervulling, Sis Huiskamp (Samenspraak, portret levensverhaal, Doutsje ter Horst (In de bloemetjes), Frits Terwijn (Geloven in hogere machten en Nieuwbouw Elst), Jeroen Broekmans - Asap Photography (meneer Cafferata - corporate beeld nieuwe stijl), diverse medewerkers van Pleyade en stockfoto’s. Druk DPN-Rikken Print Productie Redactum (www.redactum.nl) Heeft u suggesties voor de volgende Pleyn? Ideeën zijn altijd welkom. Neem vóór 1 oktober 2018 contact op met de redactie via redactiepleyn@pleyade.nl of 026 751 6341. Wilt u Pleyn niet meer ontvangen? Laat dit dan schriftelijk of per mail weten aan de redactie via bovenstaand adres. De redactie behoudt zich het recht voor om ingezonden teksten te herschrijven, in te korten of niet te plaatsen.

Pleyn nieuwe stijl Voor Pleyn nieuwe stijl hebben we gekozen voor een ander papiersoort. Deze is net als de vorige milieuvriendelijk en heeft ook een FSC-keurmerk. Daarnaast is de folie, waarin de nieuwe Pleyn verpakt is, volledig composteerbaar en kan het bij het gft-afval. Beide dragen bij aan een toekomstbestendig energie- en klimaatbeleid en om Pleyade te verduurzamen. Mochten er nog andere goede ideeën zijn, laat het dan weten aan de redactie van Pleyn.

AADORP

MEPPEL

ADUARD

MONSTER

AMERSFOORT

NIEUWKOOP

ARNHEM

OLDENZAAL

BLOEMENDAAL

PETTEN

DEBILT

PLEYN

DIDAM

ROERMOND

DUIVEN

SMALLINGER-

ELST

LAND

ERMELO

SNEEK

GELEEN

SOESTDUINEN

GIESBEEK

TEUGE

GOES

TEXEL

GULPEN

TOLKAMER

HARLINGEN

UDDEL

KAATSHEUVEL

ULRUM

KRALINGEN

VENLO

LENT

WAGENINGEN

LEXMOND

WINTERSWIJK

LOPIK

ZEVENAAR

MAASTRICHT

ZWOLLE

MEDEMBLIK

Streep deze woorden door in de tabel. Ze kunnen in alle richtingen, horizontaal, verticaal of diagonaal, geschreven zijn.

Noteer hier de in de tabel overgebleven letters:

Maak voor de oplossing van de overgebleven letters een woord.

“Ik heb geleerd dat je respect voor elkaar moet hebben” Havo-3 leerling, Project ‘Geloof in hogere machten’

Volg Pleyade ook op Facebook: https://www.facebook.com/PleyadeArnhem/ 32