Issuu

â€œElke dag thuiszorg: het hoort er helemaal bij.â€?

pleYn

Riet van Rinsum

Het magazine van Pleyade December 2017

pleY

Coverfoto Florian de Wit is wijkverpleegkundige en Riet van Rinsum één van zijn cliënten. Ze gaan met elkaar in gesprek in SamenSpraak op pagina 4.

Technologie Wie naar de inhoudsopgave van deze Pleyn kijkt, ziet het meteen: Pleyade is een moderne organisatie. Zeg nu zelf: twintig jaar geleden zou de lezer vreemd opkijken bij teksten als ‘robot in bloempot’, ‘PIT: technologie voor dementerenden’ en ‘braintrainer’. En dat allemaal in één Pleyn. We zijn in de loop van de tijd aan dit soort termen in de zorgwereld gewend geraakt. We vinden het heel normaal dat technologie en design meehelpen om de kwaliteit van leven van onze ouderen te verbeteren.

2 2

Het mooie is, dat de persoonlijke aandacht gewoon blijft bestaan. Het echte contact, dat we koesteren, is niet door robots of met software te vervangen en blijft even belangrijk als altijd. Natuurlijk zijn er lezers die nog niet precies weten wat ze ervan moeten vinden, al die technologie. Voor hen hebben we een goede tip: lees deze Pleyn en zie wat technologie ons biedt. De redactie van Pleyn wenst alle lezers fijne feestdagen en een goede jaarwisseling.

Redactie Pleyn

Inhoud 4 6 8 9 10 11 12 13 14 15 16 18 19 20 21 22 23 24 26 27 28 29 30 31

SamenSpraak Een sociale robot in een bloempot PIT - Pleyade Innovatie Team

Pagina

Nieuwbouw in het hart van Elst Vrijwilligerswerk Dansexpressie stimuleert lichaam en geest Duurzaamheid en Pleyade Dit is mijn hobby; Caroline Terwijn Typisch de Liemers Kwaliteitskader verpleeghuiszorg

PIT technologie en innovatie Caroline kickbokst

Lekker eten met Mildred Meekijken met de behandelaars

Pagina

Ankerpunten in de wijk Bezoek aan Museum Arnhem Raad van bestuur Column Apps & websites Het levensverhaal van Jo Rondon-Mentink Wens in vervulling Gezondheid Boekentip Braintrainer Colofon

Het levensverhaal van Jo Rondon-Mentink

PuzzelPleyn

Samen Twee verschillende mensen; ze kennen elkaar niet, maar hebben allebei een band met Pleyade. In SamenSpraak interviewen medewerkers, cliënten en vrijwilligers elkaar. In deze Pleyn: Florian de Wit, wijkverpleegkundige en Riet van Rinsum, één

Florian de Wit, wijkverpleegkundige

Florian: Riet, je kwam ooit bij de thuiszorg terecht. Had je enig idee wat dat inhoudt?” Riet: “Ik dacht dat ze kwamen schoonmaken maar ze kwamen mijn katheter verzorgen. Ze hebben het voorgedaan en het was heel simpel.” Florian: “Hoe vind je het dat ze elke dag komen?” Riet: “Je raakt eraan gewend, het hoort erbij.” Florian, nadat zoon en dochter de schone was kwamen brengen: “Jullie zoon en schoondochter wonen toch ook hier?” Riet: “Ja, die wonen op de zesde verdieping. Ze komen vaak een paar keer per dag. Dat vinden we fijn.” Florian: “Voor ons is de familie van cliënten heel belangrijk. We hebben ze echt nodig bij ons werk. Doen jullie zomaar de deur voor iedereen open? Na de overval die jullie laatst hebben meegemaakt, lijkt me dat geen goed idee.” Riet: “Ik kijk goed op het beeldscherm of het een bekende is die aanbelt. Die vrouw belde aan en kwam binnen. Ze zei dat ze van de zorg was en dat ze wilde weten hoe het gaat. We gingen aan de keukentafel zitten. Wat ik niet wist, is dat ze de deur had opengelaten. Daardoor kon die man naar binnen en hij verdween in de slaapkamer, op zoek naar waardevolle spullen. We hadden gelukkig geen geld in huis, maar er zijn twee ringen weg. Toevallig kwam de buurman binnen. Hij zag de slaapkamer openstaan. Die vent kwam eruit en de vrouw stond meteen op en weg waren ze. Het was een heel gewone mevrouw, met een alledaags gezicht.”

Riet met Ton echtgenoot

S p ra a k Echtgenoot Ton, die ook aan tafel zit: “Achteraf is het stom. We zijn erin getrapt. Maar ik ben nu niet bang geworden, wel alert. Eigenlijk is het nog goed afgelopen.” Riet: “Maar Florian, iets anders nu, wat heb je allemaal gedaan voor je bij de thuiszorg kwam? Florian: “Ik heb in het Canisius ziekenhuis gewerkt, in een verpleeghuis in Wageningen, tien jaar in Rijnstaete, drie jaar in het Radboud, en altijd als verpleegkundige. En bij de palliatieve dienst. Daar zorgden we voor mensen die thuis in hun laatste levensfase waren. Zodat ze met weinig pijn het laatste afscheid konden meemaken. Geen euthanasie dus. Ik heb altijd veel met ouderen met geheugenproblemen gewerkt. Nu ben ik ook casemanager dementie. Daarvoor ga ik in gesprek met mensen en hun familie, als er problemen zijn met groter wordende vergeetachtigheid.” Riet: “Maar wat houdt je werk in?” Florian: “Ik ben wijkverpleegkundige en we werken in een thuiszorgteam. Ik help mijn collega’s om alle zorg goed te laten verlopen. Ik ben meer de regelaar achter de schermen. Ik ben geen leidinggevende maar wel eindverantwoordelijk voor de zorg die we met ons team aan circa 52 mensen geven.” Riet: “Heb je kinderen? Florian: Ja, vier, waarvan één pleegzoon, maar hij hoort er net zo goed bij. Ik ben getrouwd en woon in Zetten. Jullie doen nog best veel zelf hè?” Riet: “Ik loop naar Appie Heijn, maar met mijn been kan ik niet veel verder. We zouden graag een paar dagen op vakantie willen.” Florian: “Als je de thuiszorg vooraf goed regelt, kan dat wel, als jullie in Nederland blijven.” Riet: “Maar we willen naar Duitsland, ha ha!”

“

Riet van Rinsum, één van zijn cliënten

“ Voor ons is de familie van cliënten heel belangrijk. We hebben ze echt nodig bij ons werk. ”

Tessa ondersteunt ouderen

Een sociale robot in een bloempot Tessa is een sociale robot in de vorm van een bloempot, speciaal ontworpen voor ouderen (met dementie) die meer in zichzelf gekeerd raken. Ze is een kleine pratende robot die in de woonkamer van de gebruiker staat. Tessa weet wat ze moet zeggen omdat ze een dagprogramma volgt, dat is ingesteld door de oudere met diens mantelzorger of zorgverlener. Tessa ondersteunt de ouderen met gesproken herinneringen, door suggesties te geven voor activiteiten en ze bereidt de persoon voor op afspraken. Daarnaast speelt ze muziek af als het stil is in huis. Tessa zegt bijvoorbeeld: Pim is vandaag jarig, bel hem even op. Of: De chauffeur van de dagbesteding komt zo, kleed je even aan. Een aantal mensen heeft daar veel baat bij. Zij kunnen langer zelfstandig wonen en tegelijkertijd contact houden met mensen uit hun vertrouwde omgeving. Er zijn ook mensen die na drie dagen roepen: haal dat ding weg! Die reactie zien we bij mensen in een minder gevorderd stadium van dementie. Zij hebben er (nog) niet veel profijt van. Proeftuin Eind 2016 is Pleyade gestart met de proeftuin Tinybots, genoemd naar de fabrikant van Tessa. Pleyade vroeg Sheila Torrance, teamhoofd zorg bij Eilandstaete, om aanspreekpunt te zijn. Sheila: “Innovatief bezig zijn vind ik prachtig en ik ben blij met deze uitdaging. Het zoeken naar deelnemers was een hele klus, maar inmiddels hebben we tien deelnemers en er komen steeds aanmeldingen binnen! Deelnemers aanmelden kan nog steeds.” Acceptatie van deelnemers, mantelzorgers en medewerkers was de grootste klus, maar ook het zoeken naar ruimte om ermee bezig te zijn tijdens je ‘gewone dag’. Goed nieuws is dat de periode van de proeftuin is verlengd tot 1 juli 2018. Dat betekent dat we meer tijd hebben om de Tessa uit te testen en ervaringen op te doen.”

Gelderland en Noord-Brabant die actief zijn op de terreinen van welzijn, wonen en zorg. De meer dan 30 betrokken organisaties delen de maatschappelijke opdracht om burgers te ondersteunen in zelfredzaamheid en participatie. Binnen de Zorgalliantie werken we met elkaar aan vernieuwing onder het motto ‘samen lerend op avontuur’. Met elkaar zoeken we naar nieuwe manieren om de zorg voor kwetsbare groepen thuis beter mogelijk maken met behulp van nieuwe technologie.” Proeftuin Tinybots doet Pleyade samen met de Driestroom, SWON Seniorennetwerk, BrabantZorg, Tinybots en de HAN. De startende ondernemers Robert Paauwe en Wang Long Li van de firma Tinybots uit Nijmegen zijn bereid gevonden om hun sociale robot ‘Tessa’ als inspirerende casus te laten dienen voor het (door)ontwikkelen van kennis over sociale robots. Paulien Bisselink en Daphne Molenaar zijn vierdejaars studenten HBOverpleegkunde die deelnemen aan de proeftuin. Zij gaan de komende zes maanden onderzoek doen naar de effecten van Tessa en wat ze kan betekenen voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. Ook helpen zij met installaties van Tessa en kunnen zij de zorgmedewerker of mantelzorger daar waar nodig verder helpen.

Zie voor informatie en leuke filmpjes de website www.tinybots.nl Ondersteunen in zelfredzaamheid De proeftuin Tinybots is een initiatief dat ontstaan is vanuit de Zorgalliantie. De Zorgalliantie is een groeiend kennis- en leernetwerk van organisaties in

6 6

Nieuwe deelnemers aanmelden kan bij: Sheila Torrance, s.torrance@pleyade.nl

PIT - Pleyade Innovatie Team

Technologie voor mensen met dementie Pleyade heeft een eigen innovatieteam: PIT (Pleyade Innovatie Team). Het PIT bestaat uit experts met verschillende achtergronden, zoals: onderzoek, wetenschap, elektronica, vormgeving en design. Het team is ervaren in het ontwerpen van technologische toepassingen voor mensen met dementie.

Het PIT kijkt goed naar hoe het passende ontwerpen kan maken. In de eerste plaats geldt dit voor de mensen met dementie zelf, maar ook als ondersteuning voor medewerkers en/of naasten. De kernwaarden van Pleyade zijn belangrijk: Het product moet passen bij de cliënt (persoonlijk); het gaat om oplossingen voor huidige problemen (ondernemend); de toepassingen dragen bij aan het behoud van eigen regie van de cliënt (onafhankelijk) en het team overlegt met zorgmedewerkers en behandelaren (samenwerkend).

In komende periode zal PIT steeds beter zichtbaar worden binnen Pleyade. Naast het kernteam van ontwerpers zijn er ook studenten van de Technische universiteit Eindhoven die met vragen en behoeften aan de slag gaan. Het kan zijn dat zij binnenkort medewerkers vragen om met hen in gesprek te gaan. Dit is een mooie kans om de werkomgeving te innoveren. Het PIT wil graag wensen en ideeën voor nieuwe innovaties, technologieën of diensten horen. Wat kan beter? Waar liggen kansen? Laat het ons weten! Kom dus gerust langs of stuur een mail naar pleyadepit@gmail.com.

De komende maanden gaan ze innovatief aan de slag. Samen met de zorgmedewerkers en behandelaren hebben ze al een aantal concepten bedacht. Deze concepten willen zij graag toetsen en implementeren binnen de verschillende afdelingen. Een voorbeeld is het muziekkussen. Dit is een kussen met twaalf vriendelijk ogende vlakken dat door aanraking muziek afspeelt. Deze muziek is persoonlijk voor de cliënt geselecteerd en geeft handvatten voor dagbesteding, en beleving. Ook helpt het om tot rust komen. Ideeën van medewerkers Nieuwsgierig naar wat Pleyade allemaal wil doen met innovatie? Iedereen is welkom om binnen te lopen en het ideeënboek te bekijken. De PIT-beleefruimte is te vinden bij Pleyade Revalidatie op de begane grond. Het muziekkussen is hier ook te bewonderen.

Jaap van den Elzen, Tijmen Stroeken, Hugo Nagtzaam, Maaike Thissen, Serge Offermans, Rens Brankaert 8 8

Nieuwbouw in het hart van Elst Aan de Prinses Irenestraat in het centrum van ELs heeft Pleyade een perceel grond aangekocht waarop een nieuwe locatie zal worden gerealiseerd. Het betreft huisvesting in de vorm van 36 appartementen in diverse afmetingen. Bewoners wonen er zo zelfstandig mogelijk met regie over hun eigen leven, en met zorg en ondersteuning waar nodig. Familie, mantelzorgers en vrijwilligers verlenen daarbij essentiële en onmisbare hulp en steun. Wiegerink architectuur en stedenbouw heeft een voorlopig ontwerp gemaakt. Samen met gebruikers is gewerkt aan de uitwerking tot een definitief ontwerp, dat nog dit jaar klaar zal zijn. De visie van Pleyade staat centraal. We willen geen gebouw dat eruitziet als een verpleegtehuis, maar mooie eigentijdse appartementen met een fijne sfeer, waarin het goed wonen is en waar zorgmedewerkers prettig werken. Het gebouw krijgt een aantrekkelijke vormgeving, die met natuurlijke materialen goed harmonieert met de omgeving. De lichte en transparante entree nodigt uit om naar binnen te gaan en daar ontvouwt zich een prettige woonomgeving die de bewoners veel bewegingsvrijheid geeft. Duurzame grondstoffen en energie krijgen veel aandacht bij de ontwikkeling van dit ‘levensloopbestendige’ gebouw. Pleyade wil op een verantwoorde wijze de toekomst in. De cliëntenraad, medewerkers en vrijwilligers zijn nauw betrokken bij het opstellen van het programma van eisen. Voor het nieuwe gebouw zal de gemeente Overbetuwe het bestemmingsplan wijzigen. Er zijn geen bezwaren ingediend en de verwachting is dat dit eind van het jaar definitief zal zijn vastgesteld. De voorbereidingen zijn erop gericht om eind 2017 of begin 2018 te starten met de bouw. Bewoners, familie, omwonenden en geïnteresseerden kunnen informatieavonden bezoeken. Tijdens de bouw zullen wij geregeld verslag doen van de vorderingen. Er zal op diverse momenten de gelegenheid zal zijn om ter plaatse een kijkje te nemen.

Vrijwilligerswerk bij Pleyade Jacky Bouwman Al jaren een vertrouwd gezicht in Thuvine Sinds 1994 is Jacky vrijwilligster in Thuvine en ze heeft al veel veranderingen meegemaakt. In het ‘oude’ Thuvine was ze al vaak te vinden. Jacky hielp bij activiteiten zoals optredens, carnaval, kermis, bingo en ze schonk op vaste dagen koffie. In 2008 werd het oude Thuvine gesloopt en verhuisden de bewoners voor meer dan vier jaar naar Didam. Jacky daarover: “De vrijwilligers verhuisden mee. Zij werden met een busje opgehaald uit Duiven, zodat de activiteiten gewoon konden doorgaan en de bewoners vertrouwde gezichten bleven zien.” Terug in het nieuwe Thuvine was er veel veranderd. Vroeger was het een bejaardencentrum en nu een verzorgings- en verpleeghuis. De betrokkenheid van de samenleving is in Duiven heel groot en veel verenigingen en organisaties willen iets voor de bewoners doen. Dat kan niet zonder vrijwilligers. Nadat Thuvine weer in Duiven was gevestigd wilde Jacky het eigenlijk rustig aan gaan doen maar het is alleen maar meer geworden.

“De betrokkenheid van de samenleving is in Duiven heel groot en veel verenigingen en organisaties willen iets voor de bewoners doen.” “De bewoners hebben meer zorg en aandacht nodig”, zegt ze. Jacky is ongeveer tien uur per week in Thuvine te vinden. Naast het begeleiden van activiteiten helpt ze nu ook mee in het restaurant met tafels dekken en het eten uitserveren. Jacky is een vertrouwd gezicht voor de bewoners en hun familieleden en zij zijn daar dankbaar voor. “Het voelt als familie”, zegt ze. Ze doet dit werk met veel plezier en ze hoopt het nog jaren te blijven doen.

Dansexpressie stimuleert lichaam en geest Ellen van Vorsselen, activiteitenbegeleider, en Miriam Beulakker, woonbegeleider, hebben beiden een danstherapeutische opleiding gevolgd. Afgelopen zomer organiseerden zij voor de bewoners van Begeleid wonen op Waalstaete een kennismaking met dansexpressie. Op de vide gaan de tafels aan de kant en staan de stoelen in een kring met voldoende plek voor bewoners in een rolstoel. In de ruimte klinkt harpmuziek. Er zijn zeventien cliënten aanwezig en ook teamhoofd Antoinette schuift belangstellend aan. Ellen en Miriam leggen eerst uit wat dansexpressie is, zodat iedereen weet wat de bedoeling is. De cliënten gooien daarna een bal naar elkaar toe en geven die aan elkaar door. Daardoor ligt de focus op lichaam en beweging. Op ritmische muziek volgt een warming up; alle lichaamsdelen komen aan de beurt. Hierbij ligt het accent op fantasie en expressie zoals ‘golvend’ of ‘als een vlinder’. Ook gebruiken ze materiaal, zoals een foambuis, om de beweging te variëren. Er ontstaat een vrolijk en speels contact onderling. Na de korte pauze vragen Ellen en Miriam de cliënten om op de muziek zelf een beweging te bedenken. De hele groep doet de beweging na. In het begin is dat onwennig, maar later gaat het improviseren heel goed. De laatste oefening is met het dansdoek: een groot rond kleed waar ieder omheen zit en een punt van vasthoudt. Ellen zet een golvende beweging in en iedereen heeft veel plezier. Het rond laten gaan van een bal op het doek lukt best aardig doordat iedereen samenwerkt. Op het eind moet de bal in het gat worden gemanoeuvreerd.

Miriam: “Dansexpressie laat ouderen met dementie door middel van beleving in beweging ontdekken wat hun fysieke mogelijkheden zijn. Ook is het goed voor hun sociale contacten, omdat het een echte groepsactiviteit is. Maar het belangrijkste is dat cliënten plezier en ontspanning beleven, ook als er lichamelijke en geestelijke beperkingen zijn. Cliënten reageren meestal erg positief op dansexpressie.”

Wat vonden de cliënten? Cliënten vonden de dansexpressie na afloop leuk. Enkele reacties: “Goed voor voeten en spieren”, “Dit moeten we vaker doen, het is ontspannen en gezellig”. Het ritmisch dansen vonden ze fijn. Het sociale aspect was goed zichtbaar, doordat men gevoelens kon uiten en delen. De aangepaste muziek creëerde een open sfeer. Na afloop, tijdens de lunch in de huiskamers, waren de bewoners rustig en ontspannen.

11 11

Duurzaamheid en Pleyade Pleyade doet mee aan de landelijke Green Deal ‘Nederland op weg naar Duurzame zorg’ en wil samen met bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden een bijdrage leveren om de zorgsector meer duurzaam te maken.

Pleyade zou graag zien dat ook andere zorginstellingen in Arnhem meedoen met de verduurzaming van de zorgsector en heeft de gemeente Arnhem benaderd om hier samen een actieve rol in te spelen. Op 27 november hebben we hiervoor gezamenlijk een bijeenkomst gehouden waaraan onder andere Attent, Driegasthuizengroep en Pro persona hebben deelgenomen. Het enthousiasme om de zorg meer duurzaam te maken is zeker aanwezig en de eerste stap voor een gezamenlijke aanpak is hiermee gezet.

Door energie te besparen onder andere door efficiënter met afval, water en voedsel om te gaan, kunnen zorginstellingen hun steentje bijdragen aan een toekomstbestendig energie- en klimaatbeleid. Vaak betekent energiebesparing ook minder kosten en meer geld voor andere zaken, zoals de zorg zelf.

Ten slotte zullen we ook op onze locaties aandacht besteden aan het thema duurzaamheid. Door het organiseren van ludieke acties door medewerkers, waarbij aansluiting wordt gezocht met de leefwereld van onze cliënten, gaan we hier meer vorm aan geven. Wie heeft hiervoor nog goede ideeën? Laat het dan weten aan de redactie van Pleyn.

In het kader van de Green Deal hebben we gekeken naar mogelijkheden om Pleyade te verduurzamen. Eén van de doelen is het willen behalen van het bronzen certificaat voor de Milieuthermometer voor de locatie Eimersstaete. Hiervoor zullen we maatregelen nemen die positief bijdragen aan een beter milieu en worden de resultaten zichtbaar voor onze medewerkers, cliënten, bezoekers en andere belanghebbenden. Daarnaast is er succesvol subsidie aangevraagd voor het opwekken van duurzame energie, waardoor in de nabije toekomst zonnepanelen worden geplaatst op de daken van de locaties Eldenstaete, van Kleffensstraat en de nieuwbouwlocatie in Elst.

12 12

Caroline Terwijn Kwaliteitscontroller en functionaris gegevensbescherming bij Pleyade Caroline Terwijn, 58 jaar, is kwaliteitscontroller en functionaris gegevensbescherming bij Pleyade. Zij begon in 2005 als informatiemanager, van 2008 tot 2015 was ze bestuurssecretaris. Haar uitvalsbasis is de Mr. E.N. van Kleffensstraat, maar ze komt regelmatig op locaties voor bijvoorbeeld een interne audit of uitleg over het kwaliteitssysteem. Caroline: “Mijn werk is heel veelzijdig en ik zie veel collega’s. Geen dag is hetzelfde en daar geniet ik van. Eind 2014 had ik begeleiding van een coach. Zij adviseerde me om iets te gaan doen wat buiten mijn comfortzone lag om lichamelijk en geestelijk weerbaarder te worden. Ik had geen idee wat ze bedoelde en vroeg haar om ideeën. De volgende keer dat we elkaar zagen zei ze: één optie: ‘ga kickboksen, ik heb een adres voor je in Arnhem’. En inderdaad, dit had ik zelf nooit bedacht. Het bleek KF-Action te zijn, het bedrijf van kampioene kickboksen Krista Fleming. Het duurde drie maanden en een aantal gesprekken met trainster Daan voordat ik de stap heb durven zetten. In de eerste tien individuele trainingen leerde ik de techniek van het kickboksen en werkte ik aan mijn conditie. Bovendien deden we weerbaarheidsoefeningen: aanvallen, verdedigen, focussen (als je er niet bij bent met je hoofd heb je zo een klap te pakken) doorzetten en grenzen aangeven. Daarnaast ging ik meedoen aan de groepslessen. Trainingen ‘op de zak’, met elkaar sparren en weer conditietraining. Nog steeds verheug ik me iedere week op de les, elke les is anders. Gevaarlijk? Nee hoor, goed luisteren naar de trainer en je grenzen aangeven.

Dit is mijn

hobby:

Kickboksen!

Ik ben trots dat ik dit doe (en dat op mijn leeftijd). Soms sta ik er versteld van wat ik kan, en dat helpt me in alles wat ik doe. In alle opzichten ben ik sterker geworden en ik ben blij dat ik de stap heb durven zetten. Ik kan het iedereen aanraden! Interesse? Kijk op de website: www.kfaction.nl.

13 13

Typisch de Liemers De Liemers of Limes. What’s in a name? Waar de Liemers precies vandaan komt is niet heel duidelijk. Sommigen zeggen dat de naam Liemers komt van de woorden die betrekking hebben op de afwatering van de broeklanden (-mers) in Duiven en Westervoort, via de beek Lee (ly-) op de Rijn. Anderen beweren dat de naam verwijst naar de Romeinse Limes die de grens vormde tussen het Romeinse Rijk en de ‘Barbaren’ uit het noorden. De limes werd gevormd door een weg met een gordel van verdedigingstorens, gestandaardiseerde kampen voor hulptroepen (castella) en legioenbases (castra), zoals Xanten. Generaal Agrippa verklaarde in 19 voor Christus de weg een ‘Via militaris’, maar behalve een militaire functie had de weg ook een belangrijke rol in de handel en de gezwinde verspreiding van nieuws. In Nederland zijn langs de Limes ongeveer 20 castella gebouwd door de Romeinen. Leuk voor archeologen, want nog niet alle castella zijn gevonden! De Limes in Nederland liep vanaf Katwijk, langs de Oude Rijn, de Kromme Rijn en de Nederrijn naar Duitsland en verder Europa in tot aan de Zwarte Zee en langs de Eufraat. In Engeland kennen we deze grensweg als de Muur van Hadrianus. In het gebied ten zuidoosten van Arnhem dat nu de Liemers heet hebben meerdere castella gestaan: in Huissen is de locatie onzeker, Castellum Loowaard in Duiven en Castellum-Carvium nabij Berg en Dal. Maar ook ten westen van Arnhem stonden castella in Meijnerswijk en Driel. In Elst zijn de resten van tempels gevonden onder de grote kerk.

14 14

Anno 2017 is in de regio Arnhem het Romeinse verleden nog goed zichtbaar. Met de fiets zijn verschillende routes te rijden van ongeveer 35 kilometer langs onder meer het fort bij Meijnerswijk en het opgegraven kamergraf bij Huissen. Verder lezen? - Historica: grote atlas van de wereldgeschiedenis ISBN 978-1-4454-6703-0 - https://nl.wikipedia.org/wiki/Liemers - https://vici.org - App: route-app Spannende Geschiedenis

Kwaliteitskader verpleeghuiszorg In Pleyn van maart 2017 was te lezen dat het kwaliteitskader verpleeghuiszorg in januari is vastgesteld. Het kwaliteitskader legt uit wat goede zorg is, en wat wij als Pleyade moeten regelen om goede zorg te verlenen. Er is dit jaar veel publiciteit geweest over dit onderwerp en de impact ervan voor de ouderenzorg. Het vaststellen van het kwaliteitskader heeft er in ieder geval voor gezorgd dat er 2,1 miljoen euro extra is uitgetrokken voor de zorg. Het is de bedoeling om dit geld te besteden aan extra personeel. Uitgangspunt is dat de cliënt als mens altijd het vertrekpunt moet zijn. De zorg en ondersteuning voor de cliënt moeten geheel in het teken staan van de behoefte van de cliënt. Maatwerk dus. Uiteraard moet de zorg veilig zijn; voorkomen van valpartijen, juiste medicatie en goede dossiers. Ook bevat het document normen over het aantal verzorgenden en hoe we leren van elkaar. Dit zijn allemaal herkenbare uitgangspunten die we bij Pleyade ook erg belangrijk vinden. In eerste instantie werd het kwaliteitskader als nieuwe administratieve last gevoeld. Nadat we het kader uitgebreid hebben bekeken zijn we tot de conclusie gekomen dat het heel goed aansluit bij waar we al mee bezig zijn. Bijvoorbeeld het project ‘zinvolle daginvulling’ en het bespreken van de ervaren kwaliteit en veiligheid. Het kwaliteitsdocument vraagt om ervaringen uit te wisselen met andere zorgorganisaties. Daar zijn we volop mee bezig. Daarnaast zijn we van mening dat we ook van organisaties buiten de zorg kunnen leren. Daarom werken we samen met onder andere Vitesse, musea en Burgers dierentuin. En ook met universiteiten om pilots te doen op het gebied van innovatie.

Afgelopen periode zijn we druk bezig geweest om in een concept kwaliteitsplan 2018 te maken. Hierin leggen we uit hoe wij met kwaliteit omgaan en aan welke doelen we in 2018 gaan werken. Een aantal belangrijke onderwerpen uit het kwaliteitsplan uitgelicht: • de cliënt staat centraal; bij Pleyade leveren we maatwerk. Leidend hierbij zijn de kernwaarden persoonlijk, ondernemend, onafhankelijk en samenwerkend. Hoe gaan en blijven we in gesprek met de cliënt en familie zodat we goed weten wat de wensen en gewoontes zijn? En welke rol spelen de mantelzorgers en vrijwilligers? • hoe ziet de personeelssamenstelling eruit en waarom is dat zo? • hoe leren we van elkaar, binnen het team, tussen locaties maar ook van andere organisaties en welke instrumenten gebruiken we daarvoor? • hoe zorgen we voor veiligheid? Het concept kwaliteits(jaar)plan is in november besproken met de centrale cliëntenraad en de ondernemingsraad. Eind 2017 is de definitieve versie beschikbaar. Vragen? Stel deze aan het teamhoofd.

15 15

Lekker eten met Mildred

IngrediĂŤnten: 50 gram gescha afde am andelen 15 gram boter 2 eetlep els olijfol

1 ui, gepeld en fij 1 teen knoflook ge

ngehakt

peld en fijngehak t

250 gram koud, gaar kalkoenvlees in stukjes 50 gram zwar te ontp itte olijven 2 eetlep els zure room 2 eetlep els kalkoe nbouillon 1 ei een paar drupp el s

tabasco

naar sm aak 75 gr am 1 tot 2 eetlep els

geschaafde Parm ezaans

gehakte peters el ie

zout en peper na ar sm aak

e kaas

ter garnering

Eet smakelijk! Bereiding kalkoenhusselpot •• Kook het kalkoenvlees gaar en bewaar de bouillon. •• Rooster de geschaafde amandelen in een hete, droge pan op matig tot hoog vuur, schud ze uit de pan op een bord. •• Doe de boter en de olie in de pan en roerbak hierin de gehakte ui en de rode paprika’s 10 minuten op matig tot laag vuur. •• Roer er de knoflook door, en vervolgens het in stukjes gesneden koude kalkoenvlees. Laat alles gloeiend heet worden. •• Roer de geroosterde amandelen en de olijven door het mengsel. •• Klop de zure room, kalkoenbouillon en het ei door elkaar en giet het mengsel in de pan. Doe er een paar druppels tabasco in en roer alles snel door elkaar. •• Roer er ten slotte de geschaafde Parmezaanse kaas door en blijf roeren tot de kaas in de husselpot begint te smelten. •• Op smaak brengen met zout en peper. •• Strooi er voor het serveren de gehakte peterselie over. •• Dit is lekker in combinatie met een gepofte aardappel en een groene salade.

Meekijken met de behandelaars Een werkdag van Lieke Gerrits, psycholoog bij Pleyade Lieke: “Veranderingen ten gevolge van hersenletsel, dementie of lichamelijke problemen kunnen ervoor zorgen dat iemand uit evenwicht raakt. Samen met mijn collega psychologen onderzoeken we de klachten en begeleiden of behandelen we deze. Hiernaast ondersteunen we de verzorgende teams bij onbegrepen of complex gedrag.”

8.30 uur: start van de werkdag De dag begint met het bekijken en beantwoorden van de mail. Daarna bereid ik de afspraken van de dag voor. 9.30 uur: revalidatie In de ochtend ben ik aanwezig op Pleyade Revalidatie. Ik bezoek een mevrouw voor een neuropsychologisch onderzoek. Zij heeft een herseninfarct gehad en en ik observeer problemen in het geheugen en de aandacht. Doel van mijn onderzoek is om mevrouw meer inzicht te geven in haar mogelijkheden. Na het onderzoek ga ik bij een meneer langs met angstklachten. Hij is bang om opnieuw te vallen. Tijdens het intakegesprek stel ik vragen om de angst beter in kaart te brengen. We spreken af dat ik de volgende keer meekijk bij de fysiotherapie om te observeren en uit te vragen welke gedachten en emoties het lopen belemmeren. Een belemmerende gedachte kan bijvoorbeeld zijn, dat hij opnieuw zijn been zal breken wanneer hij gaat lopen. 13.00 uur: multidisciplinair overleg Na de lunch staat er een multidisciplinair overleg (met fysiotherapeut, ergotherapeut, maatschappelijk werker en specialist ouderengeneeskunde) gepland. Het gaat over de de revalidatie van een meneer bij wie na onderzoek is gebleken dat er sprake is van dementie. We beslissen dat het onveilig is als deze meneer naar huis gaat en dat hij beter naar een kleinschalige woonomgeving kan verhuizen.

18 18

“

“ Veranderingen ten gevolge van hersenletsel, dementie of lichamelijke problemen kunnen ervoor zorgen dat iemand uit evenwicht raakt. ”

14.00 uur: ondersteuning zorgteam In de middag ben ik aanwezig op de woningen voor mensen met dementie. Ik maak kennis met een mevrouw die met regelmaat haar ouders mist en daar verdriet van heeft. Daarna heb ik overleg met de zorgmedewerkers. We kijken samen naar manieren om het verdriet te begeleiden. Deze informatie verwerk ik op een later moment in adviezen voor de medewerkers.. Hierna is het tijd voor het gedragspreekuur. Samen met de EVV’er en verpleegkundig specialist bespreken we cliënten die probleemgedrag laten zien en we zetten acties uit om meer grip te krijgen op het gedrag. We bespreken onder andere een cliënt bij wie de ochtendzorg moeizaam verloopt. We spreken af dat ik de volgende ochtend mee zal kijken met de zorg en daarna adviezen zal geven. 16.00 uur: rapporteren en afronden Aan het eind van de dag rapporteer ik alle informatie in het digitaal cliëntdossier. Ik zie dat er een nieuwe verwijzing is en overleg met de specialist ouderengeneeskunde wanneer ik deze op zal pakken. Tot slot werk ik mijn mail bij en dan zit de dag er op. Het is tijd om richting huis te gaan.

Ankerpunten in de wijk Pleyade staat midden in de wijk! Er is aandacht voor wat leeft in de wijk en we kijken waar we deskundigheid kunnen delen en inzetten voor de wijkbewoners. Met subsidie uit het innovatiefonds van gemeente Arnhem startte in 2016 een nieuw Project. Een aantal locaties in Malburgen wordt ontwikkeld tot ‘ankerpunten in de wijk’. Het project Ankerpunten in de wijk heeft tot doel kwetsbare burgers in de wijk te versterken door het bieden van zorg en ondersteuning, zodat zij in staat zijn om langer thuis te blijven wonen in de wijk. Ineke Balk, projectleider, vertelt dat zij al fietsend de wijk heeft verkend. “Ik ontmoette wijkbewoners op straat en op de markt, die mij graag over de wijk vertelden en dat zij hier graag willen blijven wonen en wat daarvoor nodig zou zijn. Door die gesprekken wist ik welke organisaties op het gebied van onderwijs, zorg en welzijn actief zijn, wat ze te bieden hebben en met wie we zouden kunnen samenwerken. Samen met medewerkers als teamhoofden, medewerkers restaurant en activiteitenbegeleiding kozen we welke activiteiten we op korte en op langere termijn kunnen inzetten. Zo is bijvoorbeeld met MVT Arnhem het Mantelzorg café georganiseerd om mantelzorgers te ondersteunen.”

heb ik op de jaarlijkse wijkdag op de Drieslag informatie over de diensten van Pleyade gegeven. Dit was erg leuk om te doen: volgend jaar staan we er weer!” Activiteiten Wijkvereniging Het Duifje houdt sinds enkele jaren activiteiten in locatie Eilandstaete. Voor de bewoners van de locatie biedt dit de mogelijkheid om zich bij de buurtbewoners aan te sluiten bij schilderen, countryline dansen of damesbiljarten. Mannen uit de buurt nemen ook deel aan het zogenaamde Mannencafé. Edwin Maassen vertelt dat iedere veertien dagen zo’n tien tot vijftien mannen op vrijdagmiddag bijpraten. “Ze bespreken onderwerpen zoals muziekinstrumenten, brouwen van bier of er komt een oud voetballer om over zijn loopbaan te vertellen.”

Avondvierdaagse Teamhoofd Zorg Monique Paauwe: “Malburgstaete is in beeld gekomen bij de wijkbewoners. Zij nemen deel aan activiteiten op de locatie zoals yoga en bingo. Iedere avond eten zo’n tien tot vijftien wijkbewoners mee met de maaltijd. In het afgelopen jaar hebben we een tentoonstelling georganiseerd met foto’s van wijkbewoners. Ook bezoeken leerlingen van scholen onze cliënten om samen liedjes te zingen of voor te lezen. De avondvierdaagse liep langs de locatie: we hebben fruit uitgedeeld aan de deelnemers. Op een avond hebben enkele bewoners in de rolstoel meegelopen. Samen met collega’s

19 19

Vervolg: Ankerpunten in de wijk

Bezoek aan Museum Arnhem In oktober hebben bewoners, zorggezellen en familie samen met de kunstcommissie een bezoek gebracht aan Museum Arnhem. De bewoners werden in het museum ontvangen met koffie, thee en gebak. Onder begeleiding van een gids kregen zij daarna een rondleiding door het museum. Er was onder andere een expositie te zien van Roos Meerman, de winnares van de Pleyade Design Contest. Het winnende kunstwerk, de Kozie, is een zacht wandkleed dat geluiden uit de binnenstad van Arnhem laat horen als je het aanraakt. Het was erg leuk voor de bewoners om deze interactieve kunst te ervaren. Bij het vertrek ontvingen de bewoners een goodybag waarmee zij nog met veel plezier kunnen terugdenken aan deze leuke middag.

In november organiseerde op Malburgstaete het Golden Oldies Festival. Dit is samen met collega’s van Rijnstad, Emmauskapel en het RiBW, opgezet. Ineke Balk: “Dertig ouderen uit de wijk zijn in contact gebracht met jongeren en volwassenen die ook in Malburgen wonen, zodat ontmoeting en verbinding tot stand zijn gekomen. De hoofdactiviteit bestond uit het delen van de maaltijd. De oudere was gekoppeld aan een ‘koker’ die de eetwens voor de oudere en zichzelf klaarmaakte. In de middag zijn workshops gegeven en deelnemers maakten onderling afspraken voor vervolgactiviteiten.” Het concept Ankerpunten blijkt een succes dat navolging krijgt in de andere wijken. Heeft u hiervoor ideeën? Geef dit door aan uw EVV’er of teamhoofd Zorg.

20 20

Raad van bestuur Genieten van bereikte resultaten Het is gebruikelijk om in december terug te blikken op het afgelopen jaar. Ik ben daar een voorstander van omdat je opnieuw kunt genieten van bereikte resultaten. Daarnaast is het een goede gelegenheid om minder positieve ervaringen vanuit een ander perspectief te bekijken en – niet te vergeten – hiervan te leren (“waarom ging iets goed, wat kan de volgende keer beter, wat zou ik anders doen?”). Ook blik ik graag vooruit, want dat zorgt ervoor dat je de stip op de horizon kan markeren en dat de koers duidelijk is. Pleyade heeft een ontzettend mooi jaar gekend. De cliënten zijn steeds meer regiehouder van hoe zij bij Pleyade wensen te wonen en te leven. Ze kunnen rekenen op professionele en liefdevolle zorg. We hebben ons van onze ondernemende kant laten zien door ruim 100 zorggezellen aan te stellen die persoonlijk garant staan voor het bieden van aandacht aan de cliënten. De ervaringen van de cliënten met deze nieuwe functie zijn zeer positief. Het zou een utopie zijn om ervan uit te gaan dat alles vlekkeloos verloopt tijdens de vele zorgmomenten. De klachtenfunctionaris gaf onlangs aan dat de medewerkers bijzonder openstaan om het gesprek aan te gaan en te leren van dat wat er niet goed is gegaan. Een onmisbare houding in een lerende organisatie. ‘Het voeren van de dialoog’, dat doen we binnen Pleyade steeds meer: in gesprek met de cliënt, met familie of mantelzorgers en met elkaar. De

dialoogsessies zijn daar een voorbeeld van. Alle medewerkers van Pleyade gaan in gesprek over wat de kernwaarden van Pleyade kunnen betekenen voor de cliënt en voor henzelf. Ook worden mooie voorbeelden gedeeld waaruit blijkt dat de cliënt centraal staat en de best passende zorg geboden wordt dankzij het voeren van de dialoog. Er is in dit jaar veel bereikt en hard gewerkt. Ik heb waardering voor het enthousiasme, passie en de betrokkenheid waarmee de medewerkers van Pleyade zich iedere dag inzetten voor het bieden van zorg die past bij de persoon. Dat is niet vanzelfsprekend in een periode waar sprake is van krapte op de arbeidsmarkt, wat van invloed is op de werkdruk. Om deze redenen hebben medewerkers en vrijwilligers het zomercompliment ontvangen, een tastbare uiting van onze dank en waardering. De vele ontwikkelingen, reeds lopende projecten én nieuwe initiatieven vragen veel van de organisatie,

terwijl de basis ook gewoon op orde moet blijven. Dit heeft mij laten inzien dat het goed is om zo nu en dan een pas op de plaats te maken en te genieten van de reeds behaalde successen. Het thema van 2018 ‘Pleyade – op weg naar de toekomst’ komt voort uit de strategie van Pleyade. We willen ons onafhankelijk opstellen om toekomstbestendig te kunnen zijn, maar ook actief zijn in het vormen van de toekomst van de ouderenzorg. Het Pleyade Innovatie Team (PIT) is hiervan een sprekend voorbeeld. Over het PIT en de samenwerking met de Technische universiteit Eindhoven leest u meer in deze Pleyn. Graag wens ik u en uw naasten fijne feestdagen en een inspirerend 2018.

21 21

Column 22 22

Luizenleven Woensdag, uurtje of 11, een vriend appt me met een vraag en wanneer ik direct een antwoord stuur krijg ik de vraag of ik ook koffiepauze heb. Ik antwoord dat ik vrij ben maar wel aan een bakkie koffie zit. Meteen komt de reactie dat ik maar een luizenbaantje heb, zomaar vrij op woensdag terwijl hij hard aan het werk is. Ik val van mijn stoel. Na vijf lange diensten ben ik inderdaad vrij op woensdag maar heb ik mijn bedden al verschoond, draait de tweede was, is de stofzuiger door het huis gegaan en is de huiskamer opgeruimd. Wat is dat toch, dat mensen het maar luxe vinden wanneer je door de week vrij bent? Of wanneer je overdag gaat slapen als het buiten koud en regenachtig is terwijl zij de hele dag moeten werken. Nee ik heb geen negen-tot-vijf baan. Gelukkig niet. Maar de keerzijde is dat ik vaak werk op tijden dat anderen lekker thuis zijn. Feestdagen, nachten, net dat ene zonnige weekend tijdens de zomer, op verjaardagen van mensen om mij heen of tijdens schooluitvoeringen van de kinderen. Nee ik heb geen luizenbaan, ik heb de meest geweldige baan die er is. Ondanks het harde

werken en de onmogelijke tijden af en toe. Want hoe mooi is het om in een weekend de dag met de cliënten op te starten, ze lekker aan een ontbijt met een eitje te zetten en iets lekker bij de koffie om dan ‘s middags een weekendtaartje met de kinderen te bakken? Na een gezellige feestdagenbrunch thuis, vier ik het op het werk met mijn bewoners nog een keer, door ook daar te proberen de mensen een fijne feestdag te geven. In de nacht is het mooi wanneer ik de mensen lekker warm kan toestoppen zodat ze goed slapen. Dat contact met de cliënt maakt alle ongemakken weer goed. Ik druk het koffieapparaat nog maar een keer aan en scroll door mijn vriendenlijst om te kijken wie er mee gaat shoppen vanmiddag… dan realiseer ik me dat die allemaal werken, netjes van negen tot vijf. Ik nestel me op de bank met mijn koffie, ben dankbaar voor de mooiste baan ter wereld en geniet van mijn heerlijke vrije luizenleven woensdag!

Juul

apps & website s LuisterBieb-app

Een spannend verhaal terwijl u staat te koken of een hoorspel als u ergens moet wachten. Met de LuisterBieb hebt u toegang tot een ruime keuze aan luisterboeken. Van literatuur tot talencursussen, van kinderboeken tot thrillers.â€¨â€¨ De LuisterBieb is er voor iedereen. Een groot aantal luisterboeken is gratis. Bent u lid van de Bibliotheek? Door de Bibliotheekpas te koppelen aan de app krijgt u toegang tot nog veel meer titels! LuisterBieb app via App Store en Google Play

www.boodschappenspot.nl Geen zin in gesjouw met boodschappen? Ontdekken welke supermarkt, slager, bakker, groentewinkel, vis- of kaasboer en delicatessenwinkel in de buurt aan huis bezorgt? Dat kan met Boodschappenspot. Online bestellen, klikken, klaar! Omdat boodschappen doen al duur genoeg is, zit er op de website ook een knop die naar de aanbiedingen en eventuele kortingscodes leidt.

tink 1942

De fam ilie Men

5 Anne en Jo 198 24 24

Het levensverhaal van Jo Rondon-Mentink Jo Rondon-Mentink (95) woont sinds kort in een woning in Eldenstaete. Daarvoor verbleef zij acht jaar in Eilandstaete. Terugkijkend op een lang leven, kan ze veel herinneringen ophalen. Maar omdat Jo’s geheugen niet meer zo punctueel is als vroeger, helpt haar jongste zoon Aart (69) bij het terughalen van haar levensverhaal in vogelvlucht.

Jo is in 1922 in Arnhem – Heijenoord geboren als Johanna Wilhelmina Mentink. Ze was de oudste dochter in het gezin en had nog een zus en een broer. De kleine Jo ging naar school in de Schildersstraat. Na de lagere school moest zij, zoals zoveel meisjes in die tijd, gaan werken. Ze had diverse betrekkingen bij beter gesitueerde mensen in Arnhem, waaronder de bekende journalist Henri Knap. Zij kreeg van hem een mooi getuigschrift, maar ze heeft er lange en zware dagen voor moeten werken in het enorme huis. Tijdens de slag om Arnhem werd Jo geëvacueerd naar Friesland, waar ze in 1944 haar latere man Anne Rondon leerde kennen. “In 1945 kwamen wij samen terug naar Arnhem, waar we in november van dat jaar trouwden. We kregen twee zoons, Oene (1946) en Aart (1948). Vanwege de woningnood woonden we tot 1950 in bij mijn ouders, maar daarna kregen we een flat aan de Johan de Wittlaan.” Anne werkte als voorman in de bouw. Tijdens de bouw van ziekenhuis De Lichtenberg in Amersfoort vielen drie in elkaar gestapelde zinken emmers van een hoogte van 30 meter op Anne’s hoofd. Het gevolg was dat hij een dubbele schedelbasisfractuur opliep en lange tijd in coma lag. Het gezinsleven werd door die zorgwekkende situatie ruw verstoord. Al die tijd logeerde Jo bij haar broer in Zeist en de jongens, toen 6 en 8 jaar, verbleven bij haar ouders in Heijenoord.

Oene en

Aar t 196

Toen Anne uit het ziekenhuis werd ontslagen volgde een lange periode van revalidatie. “Revalidatieklinieken waren te duur. Ik moest alles zelf doen”, zegt Jo. “Dat was een heel zware periode in mijn leven.” Gelukkig mocht Anne op een gegeven moment weer gedeeltelijk gaan werken. “Het gezinsleven ging gewoon door en ik verdiende ook een deel van ons inkomen door kantoren schoon te maken.” In 1964 kreeg zoon Oene een ongeval met zijn bromfiets, en ook hij hield er zwaar hersenletsel aan over. Oene was al getrouwd en had een dochtertje van drie maanden. Twee van die noodlottige ongevallen in de familie trokken een zware wissel op Jo. Therapeuten om dit verdriet te verwerken waren niet beschikbaar. “Ik moest het alleen doen,” zegt ze daarover. Jo en Anne verhuisden naar Westervoort. In 1993 overleed Anne aan darmkanker. Hij heeft, ondanks het ernstige ongeval, toch de respectabele leeftijd van 73 jaar bereikt. Jo bleef nog jaren alleen in Westervoort wonen. Een val in haar woning deed haar in 2006 met een verbrijzelde schouder en pols in een verpleeghuis in Tolkamer belanden. Daarna verhuisde ze naar Subenhara in Zevenaar. Drie jaar later kon ze terecht in het haar zo vertrouwde Arnhem, in Eilandstaete. In haar huidige woning in Eldenstaete is ze tevreden. De kleinschalige omgeving doet haar goed, en klagen zal ze zeker niet. “Klagen helpt niet helend, alleen maar vervelend”, is een van haar kenmerkende uitspraken.

“ Klagen helpt niet helend, alleen maar vervelend” 25 25

“Ik zou nog zo graag…”

Wens in vervulling Nog eens een biertje drinken in mijn oude stamcafé. Een eindje fietsen over de Hoge Veluwe. Ouderen dromen wel eens stilletjes over een wens die ze graag nog in vervulling zouden zien gaan. Maar dit te realiseren of te bekostigen lijkt soms onmogelijk. Soms is het echter alleen een kwestie van logistiek en goede begeleiding en hoeft het geen vermogen te kosten. Daarom zal Pleyade elk kwartaal een ingediende wens proberen te vervullen. Soms gebeurt dat met behulp van een andere organisatie of stichting, zoals bijvoorbeeld stichting Vrienden van Pleyade. Pleyn doet verslag van zo’n dag met een gouden randje. Wensen kunt u sturen naar: Pleyade t.a.v. Redactie Pleyn Postbus 4020 6803 EA Arnhem of via de interne post. Mailen kan ook: redactiepleyn@pleyade.nl

Wanneer we op een donderdagmiddag in Malburgstaete bij mevrouw Kapel aankloppen voor de haar beloofde massage zit mevrouw er al helemaal klaar voor. Een van haar dochters heeft haar aangemeld voor een zogenaamde Pidjet, een Indonesische manier van masseren die van ouder op kind wordt overgebracht. Het is een deel van het dagelijks leven in Indonesië en wordt gezien als een deel van de familiecultuur.

Een Pidjet voor mevrouw Kapel Mevrouw Kapel is in 1968 vanuit Surabaya (Oost-Java) naar Nederland gekomen en heeft sindsdien altijd in Arnhem-Zuid gewoond, te midden van haar 11 kinderen, 32 kleinkinderen en 22 achterkleinkinderen. Heel blij is zij dan ook in Malburgstaete, in haar geliefde buurt, een plekje te krijgen. Vanmiddag wordt mevrouw verwend door Anita Dillen, masseur van Kracht en Ontspanning uit Veenendaal. Nadat de kamer in de juiste sfeer is gebracht met kanten gordijnen en sfeerverlichting kan het feest beginnen. Wonend in Malburgstaete is een Pidjet niet meer zo vanzelfsprekend en dus is het genot nu dubbel zo groot. Een klein tasje met lekkere geurtjes voor onder de douche zullen mevrouw Kapel telkens weer herinneren aan deze fijne middag.

Bewegen: leuk en nodig! Bij Pleyade staat (meer) bewegen bovenaan op de agenda. Zowel voor cliënten als voor medewerkers is het een belangrijk aandachtspunt. Bewegen is niet alleen noodzakelijk om van A naar B te komen, het houdt lichaam en geest fit en is daarnaast ook nog leuk.

Fitte medewerkers Pleyade wil graag goed zorgen voor haar medewerkers. Medewerkers die zich fit voelen zijn minder vaak ziek en dat is zowel voor de medewerkers als voor Pleyade fijn. Bewoners zien bovendien vaker dezelfde gezichten. Voor een aantal medewerkers is onlangs de pilot bedrijfsprogramma van X-Fittt gestart. Dit is een (nu nog gratis) pilot programma van twaalf weken waarin tien medewerkers onder begeleiding afvallen, door samen te sporten en advies te krijgen over voeding. X-Fittt heeft verschillende varianten en wil graag een specifiek bedrijfs X-fittt programma gaan maken en daarvoor zijn ervaringen nodig. Van X-fittt is uit onderzoek gebleken dat het werkt en daarom wil het bedrijf dit programma ook bij bedrijven gaan introduceren.

Gezondheid

Beweegmomenten Voor cliënten van Pleyade zijn op diverse locaties beweeggroepen waar zij op hun eigen manier kunnen sporten. Of het nu fietsen, wandelen of meer bewegen voor ouderen is, het gaat om samen fysiek bezig zijn! maar elkaar ontmoeten is net zo belangrijk. Daarnaast is er ook steeds meer aandacht voor het bewegen van onze cliënten binnen de dagelijkse zorg: laat de bewoner doen wat hij of zij nog zelf kan! Kan een bewoner nog zelf een kopje koffie inschenken? Zet een koffiekan op tafel en nodig de bewoner uit om zelf in te schenken. Vele kleine beweegmomenten bij elkaar zorgen al voor een groot effect.

Bewegen: leuk en nodig! (vervolg)

Thomas Verheij van X-Fittt vertelt dat ze voor deze pilot hebben gekozen voor de samenwerking met Pleyade omdat Pleyade goed wil zorgen voor medewerkers en er enthousiast en actief aan wil meewerken. Samen afvallen De eerste ervaringen (het programma is op moment van schrijven nog niet afgelopen) zijn positief. Deelneemster Jacqueline vertelt: “Het samen twee keer in de week sporten stimuleert enorm. Naast het samen sporten is het de bedoeling dat je nog een keer in de week zelf sport. Via de groepsapp kun je contact houden en tijdens de moeilijke momenten elkaar steunen. Naast het sporten krijg je advies over je voeding. Je krijgt advies over hoeveel calorieën je per dag mag eten en je geeft zelf aan wat je eet. Daar krijg je feedback op. Iedere week is er een weegmoment om bij te houden hoeveel je afvalt. Het doel is om samen ten minste 100 kilogram af te vallen en we zijn al goed op weg!” Tot slot: ook voor bewegen geldt: use it or lose it! Dus blijf in beweging!!

Boekentip ‘Het mooiste woord is HERINNERING’ van Pieter Webeling en Frenk van der Linden

Een bonte verzameling ervaringen van bekende en onbekende Nederlanders over hun belevenissen in de wondere wereld van dementie. De mantelzorgers hebben allemaal de ziekte van Alzheimer van dichtbij leren kennen. Ze delen onbevangen hun inzichten en gevoelens over hun momenten van onmacht, ontroering, verdriet en hilariteit met hun dementerende ouders en geliefden. Dementie is nog vaak een maatschappelijk taboe. Veel mensen houden het liever zo lang mogelijk verborgen, uit angst dat vrienden en familie hen gaan mijden. Maar of het nu gaat om een voetbaltrainer, een politicus, een kok of een cabaretier, een schrijfster of een hoogleraar: iedereen kan met dementie te maken krijgen. De samenstellers van dit boek hopen dat de verhalen het lot van patiënten en vooral van mantelzorgers kunnen verlichten. Tevens geeft Prof. dr. Philip Scheltens, directeur van het VUmc Alzheimercentrum een helder inzicht in de laatste medische ontwikkelingen en de strijd tegen een aandoening, die hard op weg is volksziekte nummer één te worden. Enkele citaten uit het boek: Maarten van Rossum: “Je leest het wel eens in de krant hè? ‘Tachtigjarige rijdt buurtcafé binnen.’ Nou, dat had zomaar mijn moeder kunnen zijn!” Ronnie van Diemen – Steenvoorde: “De vader die altijd zo lief voor mij was geweest, schold me uit. Ik werd daar heel emotioneel van. Dan kon ik wel proberen om afstand te nemen, als arts, rationeel… maar nee, hier was even geen professioneel schild mogelijk. De agressie van mijn vader denderde er dwars doorheen”.

28 28

Spellen, quizzen en muziek voor het brein

Braintrainer

Astrid Baptist is activiteitenbegeleider op de dagbehandeling PG van Eilandstaete. Ze heeft blij nieuws: Hoera, eindelijk is hij er dan! “Het lijkt wel het begin van een geboortekaartje. Dat is het niet. Maar wij zijn wel blij. Via de innovatiegelden heb ik de BraintrainerPlus aangevraagd én gekregen! We gaan er mee aan de slag op de dagbehandeling PG en als we het helemaal onder de knie hebben en goed weten wat we er mee kunnen doen, kan ook heel Eilandstaete er gebruik van maken. Hoe we het precies gaan doen moeten we nog bekijken maar één ding is zeker: het is een aanwinst voor onze locatie.” Wat is dat eigenlijk, de BraintrainerPlus? “Het is een soort laptop die op tafel staat en waar spellen en quizzen in staan. Je kunt samen met de cliënt het geheugen trainen en de hersenactiviteit stimuleren. Een cliënt kan er ook alleen mee werken. De spellen die erin staan, zijn onder andere woordzoekers, sudoku’s en vier-op-een-rij. De quizzen stellen vragen over bijvoorbeeld muziek, het koningshuis, spreekwoorden en gezegdes. Ook staat er mooie muziek op om lekker naar te luisteren. De bediening van de ‘BraintrainerPlus’ spreekt voor zich.” Tegen de mensen die de BraintrainerPlus gebruiken, zegt Astrid: “Spelenderwijs bent u zo een uurtje verder en heeft u zich verbaasd, gelachen en bent u misschien een beetje wijzer geworden.” Astrid bedankt de centrale cliëntenraad, die de BraintrainerPlus mogelijk heeft gemaakt.

29 29

‘In de bloemetjes’

COLOFON Pleyn is het magazine voor cliënten, medewerkers, gepensioneerde medewerkers en vrijwilligers van Pleyade. Het verschijnt vier keer per jaar. Redactie Jonne Steenhuis (eindredacteur), Regina Bleijenberg (vormgeving en opmaak), Mildred de Wolff (correspondent), Loes Tuin (correspondent), Sylvia Huizing (correspondent), Marga Stein (correspondent), Rita Visser (correspondent), Doutsje ter Horst (correspondent). Aan deze Pleyn werkten verder mee Sis Huiskamp, Rein Memelink, Richelle Onink, Caroline Terwijn, Sheila Torrance, Ferdi Zeelenberg, Aart Rondon, Ineke Balk, Astrid Baptist, Nienke Thybaut en medewerkers van Pleyade. Algemeen redactieadres Pleyade t.a.v. redactie Pleyn, Postbus 4020 6803 EA Arnhem redactiepleyn@pleyade.nl Oplage en editie 3400 exemplaren, jaargang 2, nummer 9. Pleyade verstuurt naar elke medewerker één Pleyn. Cliënten ontvangen Pleyn via de locaties. Een extra Pleyn is aan te vragen bij de redactie of bij de receptie van de locaties. Vormgeving Regina Bleijenberg

In elke Pleyn zetten we een jubilaris in de bloemetjes. Deze keer is dat Joke Schuurman. Maar Joke heeft helemaal niets met bloemen, weten wij. Daarom krijgt ze chocolade! Proficiat Joke! We treffen Joke op de afdeling waar zij met veel plezier al jaren werkt: orthopedie/traumatologie. Ruim 25 jaar geleden is zij, via inrichtingswerk en dagbehandeling, als verzorgende terecht gekomen op de Martinushof. Daarna werkte zij in het VT (verpleegkundig team) dat op de verschillende locaties van Pleyade verpleegkundige handelingen uitvoert. Nu is zij als verpleegkundige helemaal tevreden op de revalidatieafdeling aan de Slochterenweg in Arnhem. ‘Het mooie aan het werk op deze afdeling is dat je mensen van een zekere mate van onvermogen naar zelfstandigheid helpt. Dat geeft veel voldoening. Ik hoop binnen Pleyade mijn pensioen te halen als het werk uitdagend genoeg blijft.’

30 30

Fotografie www.tinybots.nl (Een sociale robot in een bloempot), Riënne Wopereis/www.fotografiënne.nl (cover en SamenSpraak), Sis Huiskamp (Levensverhaal portret, lekker eten met Mildred), Doutsje ter Horst (In de bloemetjes, Wens in vervulling), Frits Terwijn (Ankerpunten, Mijn hobby, Meekijken met de behandelaars, portret Jo Rondon-Mentink), Medewerkers van Pleyade (diverse foto’s), Sylvia Huizing (Column Zuster Juul), Pixabay (Ten Slotte). Druk DPN-Rikken Print Productie Redactum (www.redactum.nl) Suggesties? Past uw/jouw verhaal in een van de rubrieken? Ideeën en bijdragen voor de volgende Pleyn zijn altijd welkom. Zij moeten uiterlijk 31 januari binnen zijn. Neem contact op met de redactie via redactiepleyn@pleyade.nl of 026 7516341. Wilt u Pleyn niet meer ontvangen? Laat dit dan schriftelijk of per mail weten aan de redactie via bovenstaand adres. De redactie behoudt zich het recht voor om ingezonden teksten te herschrijven, in te korten of niet te plaatsen.

PuzzelPleyn In elke Pleyn een puzzel. Los hem op en win de prijs: een driegangenmenu voor twee personen in een Pleyade restaurant. Stuur de oplossing vóór 31 januari naar: Pleyade, t.a.v. Redactie Pleyn Postbus 4020 6803 EA Arnhem of per e-mail naar redactiepleyn@pleyade.nl Vergeet niet naam en adres te vermelden. De oplossing van de vorige puzzel was ‘Eet gezond en lekker’. De winnaar van het Pleyade etentje is de heer Ten Seldam.

BOERENKOOL

IJSVRIJ

ROOKWORST

BRR

JAARGETIJDEN

SKISPRINGEN

DOOIEN

KERSTFEEST

SPEK

ELFSTEDEN

KERSTMAN

SKIEN

ERWTENSOEP

KILTE

SLEEEN

FRIS

KOUD

SNEEUWPOP

GEWEND

LANGLAUFEN

SNERT

GLADHEID

MUTSEN

SNEU

GLIJDEN

NIETS

STAMPPOT

GLUHWEIN

OLIEBOLLEN

TRUI

HACHEE

OPENHAARD

VORST

HAGEL

OVERWINTEREN

WANDELEN

HANDSCHOENEN

PEKEL

WINTERSPORT

HUTSPOT

PLEYN

ZUURKOOL

IJSDANSEN

RODELEN

Streep deze woorden door in de tabel. Ze kunnen in alle richtingen, horizontaal, verticaal of diagonaal, geschreven zijn.

Noteer hier de in de tabel overgebleven letters:

Maak voor de oplossing van de overgebleven letters een woord.

31 31

Ten Slotte “Wat geweldig dat niemand ook maar één moment hoeft te wachten met het verbeteren van de wereld” ANNE FRANK

Volg Pleyade ook op Facebook: https://www.facebook.com/PleyadeArnhem/