Issuu

AUGUSTUS 2020

“ Heerlijk dat we verhuisd zijn”

Van de redactie Wat de wereldbevolking heeft beleefd in de afgelopen maanden en nog steeds beleeft is ongekend. Ook voor ons en onze regio, was het een pittige tijd. In Nederland worden de coronamaatregelen constant versoepeld. Een van de geestelijk verzorgers van Pleyade schrijft in deze Pleyn over hoe men de voorbije periode heeft ervaren. En op de foto’s van Thuvine ziet u de eerste bezoeken. Wat fijn dat het weer kan. De redactie heeft voor u een mooie nieuwe Pleyn samengesteld. Deze editie hebben we het thema ‘muziek’ meegegeven. Muziek doet iets met mensen, maakt emoties los, verbindt mensen, doorbreekt oude patronen, geeft blijheid. En blijheid, dat is precies wat we nodig hebben in deze tijd. We wensen u een fijne (na)zomer.

muziek

Redactie Pleyn Postbus 4020, 6803 EA Arnhem redactiepleyn@pleyade.nl

Toelichting bij coverfoto

Op de cover zien we mevrouw Peters. Zij is onlangs verhuisd naar haar nieuwe appartement in de Prinses Irenestraat in Elst. Lees verder op pagina 8

6 12 14

Bart is terug in de zorg Van werken in de zorg, naar het ondernemerschap en weer terug

Zingen is Anna’s leven Levensverhaal

Verhuizing naar de Prinses Irenestraat in Elst Het nieuwste woongebouw van Pleyade

Samenspraak 4 Een bijzondere zomer

Adviesteam 10

in dit nummer:

Valkerijbedrijf bezoekt Malburgstaete

Het mag weer!

Tijdschrift ‘In Contact blijven’

Zangfietspad 21 Diva Dichtbij

Muziek als zorghulp

Dit is mijn hobby: Doutsje ter Horst

In elk nummer 17 Lekker eten met Mildred 18 In de bloemetjes 21 Column 23 PIT 24 Leuke podcasts 27 Leuke apps 29 Puzzel 31 Kunst en cultuur

SamenSpraak In SamenSpraak interviewen medewerkers, cliënten en vrijwilligers elkaar. In deze Pleyn: Tessa van Lienden (corporate recruiter) en Edith Teerlink (woon- en zorgadviseur). De één is het eerste aanspreekpunt voor nieuwe medewerkers, de ander voor toekomstige cliënten. Edith: Tessa, wij hebben elkaar nog niet eerder ontmoet. Ik werk hier sinds januari en kort daarna werd alles anders door de coronamaatregelen. Dus vertel, hoe ben jij bij Pleyade terechtgekomen? Tessa: Een jaar geleden kwam ik binnen als communicatieadviseur, ter vervanging van een collega die met zwangerschapsverlof ging. Toen er een vacature voor recruiter kwam, heb ik gesolliciteerd. Arbeidsmarktcommunicatie spreekt me erg aan omdat je Pleyade kunt laten zien als werkgever. We zoeken veel verschillende collega’s, zoals horecamedewerkers, managers en zorgmedewerkers. De juiste mensen vinden is een uitdaging, zeker in deze krappe arbeidsmarkt. Hoe ziet jouw achtergrond eruit? Edith: Ik ben ooit begonnen in de ouderenzorg en heb daarna

Tessa van Lienden corporate recruiter

in de psychiatrie gewerkt. Ik kom uit de praktijk en heb verschillende opleidingen gedaan om me verder te ontwikkelen. Ik vind het leuk bezig te zijn met maatschappelijke knelpunten, zoals vergrijzing en veroudering, en daarin verbindingen te leggen.

“Ik heb diep respect en bewondering voor de zorg medewerkers.” Tessa: Dus je hebt ook praktijkervaring? De directe zorg is niets voor mij, maar bij Pleyade heb ik wel het gevoel dat ik indirect iets bijdraag. Ik heb diep respect en bewondering voor de zorgmedewerkers en wil ervoor zorgen dat zij hun werk met

plezier doen. Daar haal ik energie uit. Wat maakt jouw werk als woon- en zorg adviseur zo leuk? Edith: Met het adviesteam willen we mensen een warm welkom geven. Ook al zijn zij nog geen cliënten, ze moeten wel goed geholpen worden en erop ver trouwen dat ze het juiste antwoord krijgen. Wat je doet, doet ertoe. Dat is mooi. Tessa: Het is dus niet je doel om mensen binnen te halen? Edith: Nee, zeker niet. Mijn doel is erachter komen wat de wens is. Ik vraag ook nooit wat de indicatie is, maar: wat heeft u nodig om uw leven vorm te geven? Je wilt duidelijke informatie bieden, zodat mensen weten wat ze kunnen verwachten. Dat geldt vast ook voor nieuwe medewerkers? Tessa: Dat herken ik inderdaad. Het is belangrijk dat wat nieuwe medewerkers verwachten, klopt met de realiteit. Door de coronacrisis denken mensen soms dat je in de zorg elke dag applaus krijgt en dat is natuurlijk niet zo. Wat je wel krijgt zijn leuke collega’s, fijne contacten met cliënten en bewoners en veel mogelijkheden om te leren en door te groeien. En dat is ook heel wat waard. Edith: Als organisatie moet je mensen boeien en aan je binden. Voor ons als adviesteam liggen er ook genoeg kansen. Zo willen we meer gaan fungeren als vraag baak voor medewerkers, zoals bij vragen over indicaties. Juist het feit dat er ruimte is

“Het adviesteam wil mensen een warm welkom geven.” voor ontwikkeling, vind ik fijn bij Pleyade. Tessa: Klopt, er is altijd beweging en het werk is nooit af. De maatschappij verandert, dat heeft invloed op jouw baan. En de arbeidsmarkt verandert, dat heeft invloed op mijn baan. Die dynamiek maakt het leuk.

Edith Teerlink

woon- en zorgadviseur

“Dat ga ik gewoon doen” Ondernemer Bart is terug in de zorg Werken in de zorg, overstappen naar het ondernemerschap en weer terug naar de zorg. Bart Hesterman deed het. Hij voelde zich aangesproken door de oproep van zorginstellingen, waaronder Pleyade, aan iedereen met een zorgachtergrond. Door de coronacrisis waren mensen als hij hard nodig.

Na zijn opleiding tot arbeidstherapeut was Bart Hesterman (53) vele jaren werkzaam in de zorg. Bij ziekenhuis APZ Wolfheze (nu Propersona) en Philadelphia vervulde hij verschillende rollen, zoals hij dat zelf zegt, maar hij bleef zoeken naar mogelijkheden om zichzelf te ontwikkelen. Bart volgde een post-hbo-opleiding arbeidsbemiddeling en in 2013 begon hij voor zichzelf. “Mijn expertise als adviseur werd en wordt veel gevraagd. Zo was ik zeven jaar actief voor diverse gemeentes. Ik werkte bijvoorbeeld met werkzoekenden en statushouders (nieuwkomers).”

Zorgachtergrond Toen kwam de coronacrisis. Bart: “Aan mensen met een zorg achtergrond werd gevraagd om zich aan te melden. ‘Dat ga ik gewoon doen’, zei ik tegen mezelf. En eind april ben ik bij Pleyade begonnen. Het is twintig jaar geleden dat ik de zorg verliet maar het is alsof ik niet ben weggeweest. Wat ik zie is dat de manier waarop zorghandelingen worden uitgevoerd nog grotendeels

hetzelfde is. Op het gebied van controles, bijvoorbeeld bij medicatieverstrekking, is veel verbeterd.

“Je moet van mensen houden. Dat is de rode draad in mijn leven.” Bart is blij met zijn baan bij Eldenstaete: “Ik heb een fantastisch team. Fijne collega’s. Het is als een warm bad en ik merk dat mijn hulp ertoe doet.

Rode draad Hoe ik de toekomst zie? Ik blijf, maar met een nul-urencontract want ik ben ook nog steeds ondernemer en het werk trekt weer aan. En ik moet dus af en toe nee zeggen. Dit is wel waar mijn hart ligt. Je moet van mensen houden. Dat is de rode draad in mijn leven. Ze mogen me altijd vragen.”

Een bijzondere zomer “Oma mag ik een boks?”, ontroerd vertelt een bewoner over de ontmoeting met haar kleindochter. “Het is zo heerlijk om elkaar weer ‘live’ te kunnen zien. Weliswaar op veilige afstand, maar het voelt als vanouds”. De kleine, gewone en vertrouwde dingen mogen weer. Samen met je zoon lekker op het bankje zitten bij het grasveld in de zon. Een ijsje eten aan het water. Een wandeling door de wijk. “Het deed me zo goed dat mensen blij waren me weer te zien op het terrasje en dat men mij ook gemist had”. Ze zegt het met tranen in de ogen. ”Ze hebben mij gemist! Het klinkt misschien raar, maar het deed me goed”, vertelt ze verder.

‘Ik verheug me op een dagje naar de dierentuin en hoop dat het kan!’ Of: ‘misschien kom ik nog een keertje aan zee’. Wie herinnert zich niet die uitstapjes van vroeger? Je kon er weken op teren. Het is een speciale zomer dit jaar, die we waarschijnlijk niet snel zullen vergeten. Met vakanties veelal in eigen land, de nabije omgeving bekijken we met nieuwe ogen. En misschien nog een beetje onwennig genieten we van alles wat weer kan en mag. Een bijzondere zomer! Melanie Kraanen, Brigitte Caminada, Jeanne Rens, geestelijk verzorgers - team zingeving en ethiek

Het zijn de kleine dingen die het doen en waar we niet altijd bij stilstaan. De kleine geniet-momenten van je gekend weten en je gezien voelen. Die geven zin aan het leven. En daar hoort ook het contact met de familie bij. Dikwijls hoorden we de afgelopen maanden: ‘Je mist iets pas als het er niet meer is’.

“Het zijn de kleine dingen die het doen. Daar staan we niet altijd bij stil.” Een open deur; maar toch… De blijdschap over al die warme ontmoetingen doet de lucht als het ware trillen. Het gewone is weer heel bijzonder. ‘Ik hoef echt niet naar de supermarkt, laat mij maar even bij de Rijn gaan kijken’. Hartenwensen gaan in vervulling en stille verlangens worden voorzichtig uit gesproken. Zo ook de hoop dat we wat geweest is niet meer zullen meemaken!

“ Het was voor mij net Sinterklaas: ik mocht alles weer uitpakken.”

Riek Peters blij met verhuizing naar Prinses Irenestraat in Elst

‘ Eindelijk kan ik al mijn spulletjes weer kwijt’ In juli was het eindelijk zover: de bewoners van Tertzio verhuisden naar het gloednieuwe woongebouw van Pleyade aan de Prinses Irenestraat in Elst. Riek Peters is één van hen. Zij en de andere bewoners kregen veel inspraak, bijvoorbeeld in de inrichting van hun appartementen. “Ik vind het heerlijk dat we verhuisd zijn.” De wensen van de bewoners stonden continu centraal bij de ontwikkeling van de nieuwbouwlocatie. Jackie de Turck, teamhoofd van Tertzio, vertelt: “We hebben de bewoners en familieleden vooraf uitgedaagd om na te denken over wat ze willen. Het appartement is echt van de bewoner. Ook de ontmoetings ruimtes en de tuin zijn ingericht in afstemming met de mensen.”

Zelf uitkiezen Riek Peters woonde ruim een jaar op Tertzio, waar ze na een moeizame start helemaal haar draai vond. Toch keek ze al lange tijd uit naar de verhuizing. “Ik ben er volkomen tevreden mee. Dat ik de vloer en gordijnen zelf mocht uitkiezen, was een verrassing waar ik helemaal niet op gerekend had. Er is meer ruimte, dus ik kan eindelijk mijn eigen spulletjes weer kwijt. Die stonden zolang in de opslag. Het was voor mij net Sinterklaas: ik mocht alles weer uitpakken!”

Behoeften Maatwerk was het toverwoord bij de verhuizing. Jackie: “We hebben per bewoner gekeken naar de behoefte van die persoon. Sommige mensen hebben we pas kort van tevoren geïnformeerd, in overleg met de familie, omdat het anders te veel onrust zou veroorzaken. Sommige mensen woonden al tien jaar op Tertzio en waren er zo aan gewend. Maar op een gegeven moment moesten er beslissingen genomen worden over het interieur van de appartementen. Dat waren ook leuke momenten, omdat mensen zelf mochten meebepalen. Iemand is tijdens het traject zelfs nog gewisseld van appartement, omdat hij toch liever op een verdieping woont dan op de begane grond. Gelukkig was er de mogelijkheid om aan deze wens tegemoet te komen.” Meer over de locatie aan de Prinses Irenestraat leest u op pagina 14.

Adviesteam

“ Je hebt ons weer toekomstperspectief gegeven” Een verhelderend gesprek met het adviesteam “Je hebt mij en mijn vrouw weer toekomstperspectief gegeven”, zei Jan Hendriks verheugd tijdens zijn oriënterende telefoongesprek met woon- en zorgadviseur Tanja de Graaf. Het ontroerde haar. “Ik krijg weer een big smile en tranen in mijn ogen als ik eraan terugdenk. Dat is waarvoor wij het allemaal doen, bij het adviesteam.” De situatie van het oudere echtpaar Jan en Elly Hendriks* is vergelijkbaar met die van veel leeftijdgenoten. Eén van de twee, in dit geval Elly, krijgt gezondheidsproblemen en heeft zorg nodig. Ze maken zich zorgen over wat er gebeurt als de situatie verslechtert of als ook Jan zorg nodig heeft. Kunnen ze nog wel thuis blijven wonen? En wat als dat niet meer gaat? Jan raadpleegde de huisarts die hem gerust wilde stellen, maar het echtpaar bleef met twijfels en vragen zitten. Op advies van zijn stiefdochter belde hij met het adviesteam van Pleyade, waar hij Tanja aan de telefoon kreeg.

Samen op de wachtlijst “Meneer Hendriks vertelde over de omstandigheden”, zegt Tanja. “Hij was er niet gerust op. Ik heb hem kort uitgelegd hoe de weten regelgeving rond de zorg in elkaar zit, specifiek gericht op hun situatie. Het bleek toch verstandig om in overleg met de huisarts een indicatie voor zijn vrouw aan te vragen, zodat ze op een wachtlijst kan komen van een woon- en zorglocatie naar haar voorkeur. Het is zelfs mogelijk om samen op de wachtlijst te komen voor een tweekamerappartement, waarbij meneer meelift op de indicatie van zijn vrouw. Toen ik dat zei, werd het even stil aan de andere kant van de lijn.” 10

Opluchting “De opluchting was duidelijk hoorbaar. Meneer Hendriks legde uit: ‘Als je ouder wordt, houd je steeds minder over om voor te leven. Mijn vrouw en ik zitten al tijden in onzekerheid, want we weten dat haar gezondheid steeds slechter wordt. En jij vertelt me nu dat we toch samen kunnen blijven. Je hebt ons weer

“Het is mijn passie om vanuit verbinding te zoeken naar passend advies.” toekomstperspectief gegeven!’” Tanja glunderde ervan. “Het was duidelijk dat hij hier iets mee kon. Wij kunnen niet altijd de gewenste oplossing bieden, maar we kunnen mensen wél verder helpen. Dat geeft veel voldoening.”

Regie Na het bespreken van de praktische informatie, waarbij Tanja nog een aantal tips gaf, kwam het gesprek tot een einde. Hoe het verder gaat met Jan en Elly Hendriks? Dat weet ze niet, maar dat is niet erg. “Deze meneer had heel duidelijk de regie en hij had de touwtjes stevig in handen. Die regie wil ik niet overnemen. Het is mijn passie om vanuit verbinding te zoeken naar passend advies. Ik weet zeker dat hij weer contact opneemt op het moment dat er nog vragen zijn. Maar om te horen dat zij nu weer perspectief hebben, is echt een cadeautje.” * Voor de privacy van het echtpaar zijn hun namen gefingeerd.

Ingezonden

Een supermooie middag Meneer Spelbos, bewoner van Malburgstaete, vertelt over de topmiddag die hij en zijn medebewoners beleefden. Wij, de bewoners van Malburgstaete, kregen bezoek van valkerijbedrijf Settels Roofvogels uit Bunschoten. Er werd door de twee eigenaren uitgebreid verteld over het houden van een valkerij. Allereerst werd ons uitgelegd dat men het vertrouwen van de vogels moet winnen. Ze legden duidelijk uit hoe men dat doet en gelijktijdig lieten de heren één van de

vogels rondvliegen waarbij deze rakelings over onze hoofden vloog en we hem bijna konden voelen! Zoals ik het kon inschatten waren er veel bewoners beneden in het restaurant en in de tuin, ook keken verschillende mensen vanuit hun appartement naar de demonstratie. Iedereen keek ademloos toe.

Omdat bekend is dat ik ook een groot liefhebber ben van de zang en kleur van tropische vogels, kreeg ik van menigeen te horen hoe mooi en fijn men deze demonstratie had gevonden en dat het een topmiddag was!

H. Spelbos 11

Levensverhaal

muziek

Zingen is Anna’s leven Honderd jaar geleden klonken de eerste geluiden vanuit Anna’s wiegje. Ze werd geboren in het Amsterdamse gezin Klomp van Klomp’s Darmen handel: vader en moeder, vier zoons en twee dochters. Wie zou toen geloofd hebben dat ze later een succesvol zangeres zou worden? Drie broers werkten in het familiebedrijf, de vierde werkte als trapeze-artiest en jongleur in een circus. Bedrijf én gezin verhuisden naar Dieren toen Anna een klein kind was. De meisjes trouwden vrij jong. Van de broers en zussen leeft alleen Anna nog. Anna kreeg al jong zangles en wie zangles krijgt, wil zingen. “Toen ik mijn ouders vertelde dat ik als zangeres met het

combo van Willie Cardoni voor een tour naar Italië wilde gaan, kwam er een vastbesloten ‘nee’. Dat veranderde pas in een ‘ja’ toen ik op 17-jarige leeftijd trouwde met de band leider Henk Vink (Willy Cardoni). Zo jong trouwen kwam in die tijd wel vaker voor.” Zingen was Anna’s leven. Ze trok met het combo door heel Europa, trad op in zalen en theaters en zong als Margaret Forell voornamelijk Franse en Italiaanse chansons. Anna speelde gitaar en ukelele. Anna: “Ik zong

“Ik zong in zeven verschillende talen.”

vroeger in zeven verschillende talen, waaronder Duits, Engels, Frans en Italiaans. Zingen is altijd mijn grootste hobby geweest.” Het leven als rondreizend artiest was niet altijd zo rooskleurig. Zo werd uit het huwelijk dochter Anna geboren, maar de piep jonge moeder zag haar dochter weinig omdat ze bij haar grootmoeder werd opgevoed. Na veertien jaar strandde het huwelijk en stopte haar carrière. Na enkele jaren hertrouwde zij met Joop Bessels. Anna schonk nog drie kinderen het leven: Johan, Yvonne en Caroline. Na ruim dertig jaar strandde ook dit huwelijk en ging zij verder als Anna Klomp. “Ik heb nog een poos make-up verkocht. Dat deed ik ’s avonds bij mensen thuis. Ik heb dat altijd erg leuk gevonden. Make-uppen noemde ik het. Ik vind het nog steeds belangrijk om er verzorgd uit te zien.”

Een mooi leven Dat zingen altijd belangrijk is geweest in Anna’s leven bleek wel toen zij in goed Frans La Vie en Rose van Edith Piaf zong, terwijl ze bijkwam uit een coma na een hersenbloeding. Terugblikkend zegt ze: “Ik heb een mooi leven om over te vertellen maar wat ik ook wil vertellen is dat ik de ziekte van alzheimer heb. Ik ben een vrouw met dementie maar hou nog veel van het leven. Ik woon nu in Eldenstaete in Arnhem en ik zing nog vaak, ook in de huis kamer waar ik woon.”

Verhuizen naar de Prinses Irenestraat in Elst Bewoners en medewerkers van Tertzio leefden er al lange tijd naartoe: de verhuizing naar hun nieuwe thuis in het nieuwste woongebouw van Pleyade aan de Prinses Irenestraat 53a in Elst. Eind juli was het zover!

Bewoners hebben vorig jaar op basis van plattegronden hun appartement uitgekozen. Maar hoe ziet het er in het echt uit? Begin juli namen zij, samen met een familielid, voor het eerst een kijkje in hun nieuwe thuis. Vanwege de coronamaatregelen kon dit helaas niet eerder. De dag was emotioneel in positieve zin: “Ik vind het leuk! Maar nu wordt het moeilijk. Ik moet nog een paar weken wachten tot ik kan verhuizen, maar ik verlang nu zo naar hier.”, gaf bewoonster mevrouw Hazendonk aan. Een familielid van bewoner meneer van Delft: “Ik word hier helemaal vrolijk van.”

Eindelijk verhuizen!

Ook medewerkers bezochten hun nieuwe werkplek voor het eerst: “Ik heb veel zin om te gaan werken in het nieuwe gebouw, de grootste uitdaging vind ik dat we anders gaan werken dan we nu gewend zijn. Maar dat komt goed! Ik krijg energie en word vrolijk van de ruimte en het vele licht.”, aldus evv’er Loes Ellenbroek. “Straks bellen we aan bij de bewoners, dat wordt even wennen!”, zegt zorggezel Anja Mooten. Teamgezel Suzan Beekhuizen: “Wat een mooi en indrukwekkend gebouw. Ook fijn voor de bewoners dat ze nog dichter bij het centrum wonen.”

Bewoner heeft de regie

Om de bewoners in alle rust te laten verhuizen is hiervoor twee dagen de tijd genomen. Elke bewoner kon samen met zijn of haar familie op eigen tempo verhuizen. In de weken voor de verhuizing hebben familieleden, waar mogelijk samen met de bewoners, het appartement kunnen schilderen en inrichten. Zo zijn alle appartementen een echt thuis geworden, met de eigen vertrouwde spullen en hier en daar wat nieuws. Mevrouw Tap-Frentz is een van de bewoners: “Zo luxe heb ik het nog nooit gehad. Ik leef helemaal op en ga hier nooit meer weg!”

Wonen aan de Prinses Irenestraat is anders dan op Tertzio: veel zelfstandiger. Bewoners verzorgen bijvoorbeeld zelf hun boodschappen en de was en ze bereiden hun eigen maaltijden. Ieder appartement heeft een eigen voordeur. Dit zorgt voor privacy; bewoners bepalen tenslotte zelf wie ze binnenlaten. Bezoek belt aan bij de centrale entree. Als de bewoners hulp nodig hebben bekijken we in goed overleg met hen of familie kan ondersteunen en of en waar hulp van Pleyade nodig is. Uitgangspunt is altijd dat de bewoner de regie heeft.

“Zo luxe heb ik het nog nooit gehad.”

Prinses Irenestraat 53a in Elst De locatie bestaat uit 33 moderne appartementen en 3 studio’s. Variërend in grootte van 35 tot 52 m2. Ieder appartement bestaat uit een woonkamer met open keuken, een slaapkamer, een badkamer met douche, een apart gastentoilet en een voorraadkast. De studio’s hebben een gecombineerde woon-slaapkamer. Op elke verdieping is een ontmoetingsruimte waar mensen elkaar kunnen treffen. Onder het gebouw bevindt zich de parkeerkelder.

Wilt u ook komen wonen aan de Prinses Irenestraat 53a in Elst? Neemt u dan voor meer informatie of een rondleiding contact op met de woon- en zorgadviseurs van het adviesteam van Pleyade: 026 – 751 7310 of adviesteam@pleyade.nl. 15

Het mag weer! De hoogwerkers, nog maar kort geleden werden ze ingezet voor raambezoekjes. Gelukkig worden de bezoekÂmogelijkÂheden steeds verder uitgebreid. Wat is het heerlijk om elkaar weer van dichtbij te zien. Enkele eerste echte bezoeken die sinds juni weer mogelijk zijn, zijn vastgelegd door Helga van den Aardweg op Thuvine in Duiven.

Mevrouw Pratser en zoon Peter

Mevrouw Martinus en dochter Tineke

Kunst & cultuur Museumbezoek

Arnhems Uur Cultuur

Een paar jaar geleden bracht een aantal bewoners van Pleyade-locaties een bezoek aan Museum Arnhem. Er was een interessante rondleiding en het even weg zijn uit de eigen omgeving zorgde voor een ontspannen middag. Helaas is dit museum al lang dicht voor een ingrijpende verbouwing die tot 2022 duurt. De tijdelijke locatie in de Walburgiskerk aan het Sint Walburgisplein in Arnhem is wel geopend. Door de coronacrisis zijn alle musea maanden dicht geweest en nu, met aangepaste regels en reservering vooraf, weer open. Maar zo eventjes binnenlopen of met een groepje bewoners naar het museum gaan, is met de 1,5-meterregel lastig te organiseren. Gelukkig is er ook een andere mogelijkheid om kunst te bekijken, namelijk digitaal. Zo zijn er diverse musea die digitale rond leidingen verzorgen. Soms moet je even doorklikken of langs een reclameblok klikken, maar dan sta je helemaal alleen oog in oog met het schilderij van je keuze!

Een andere tip voor digitale kunst en cultuur is het Arnhems Uur Cultuur. Dit is een wekelijkse uitzending vanuit het samen werkingsverband AFCC (Arnhem Age Friendly Cultural City). Elke keer is er een interessant programma met leuke tips en wetenswaardigheden uit de wereld van kunst, cultuur, taal en erfgoed. Het Arnhems Uur Cultuur is te vinden op YouTube.com.

Voorbeelden: - Rijksmuseum Amsterdam, Rijksmuseum Twente - Van Goghmuseum - Stedelijk Museum Amsterdam - Noord Brabants Museum - Mauritshuis Den Haag Ook internationaal zijn er veel mogelijkheden om digitaal van kunst te genieten. Kijk maar eens op Google Arts&Culture of YouTube Museum Tours. Wij hopen dat het ook weer mogelijk wordt om samen een echt bezoek te brengen aan een museum.

Pleyade TV Tien weken lang hebben cliënten en medewerkers kunnen genieten van Pleyade TV. Elke vrijdag was op RTV-Arnhem een nieuwe uitzending met mooie, grappige, ontroerende en interessante rubrieken te zien. Bewoners, medewerkers, familie en vrienden leverden hiervoor zelf filmpjes aan en bekende en minder bekende Nederlanders richtten zich tot Pleyade om iedereen een hart onder de riem te steken. Alle afleveringen zijn terug te kijken op het YouTube-kanaal van Pleyade.

Lekker eten met Mildred

Pastasalade met gerookte kip en avocado Warme augustusdagen, of u nu thuis bent of op vakantie, lekker in de schaduw van een boom of parasol. Ik hou ervan. U ook? Zo’n dag vraagt om een lekker recept dat u vooraf kunt maken. Ook op de camping is dit prima te doen, want één pit is genoeg voor de bereiding. Als het klaar is, wacht de afgedekte schaal in de koelkast of koelbox op een goed moment om er lekker van te genieten. En als u geen koelbox heeft, dan eet u het toch zeker direct op?

Ingrediënten (4 personen) -

200 gram gekleurde pasta circa 250 gram gerookte kipfilet 250 gram champignons 50 gram boter 2 avocado’s 20 zwarte olijven zonder pit 2 sjalotjes

Voor de dressing: - 2 dl yoghurt - 2 el mayonaise - 4 el fijngehakte peterselie - gemalen witte peper - 1 el citroensap

Bereidingswijze 1 Kook de pasta in ruim kokend water met zout beetgaar. Giet af in een vergiet en laat de pasta onder koud stromend water afkoelen, zodat het niet te gaar wordt. Laat de pasta goed uitlekken. 2 Snijd intussen de kip in blokjes en de schoongemaakte champignons in plakjes. 3 Verhit de boter en bak de kip en champignons circa 5 minuten. 4 Laat het vlees afkoelen. Snijd de geschilde avocado’s in blokjes en halveer de olijven. Besprenkel de avocadoblokjes met wat citroensap. 5 Snipper de gepelde sjalotjes. Meng de pasta, het kip-champignonmengsel, de avocado’s, de olijven (houd er een paar achter voor garnering) en de sjalotjes in een schaal door elkaar. 6 Maak een dressing door de yoghurt, de mayonaise en 3 el peterselie door elkaar te roeren. Voeg naar smaak zout, peper en citroensap toe en schep de dressing door de pastamengsel. 7 Garneer de schaal met de rest van de olijven en de rest van de peterselie. Voor deze salade als bijgerecht of lunchsalade volstaat de helft van de ingrediënten.

Eet smakelijk!

Zo brengen medewerkers van Pleyade de kernwaarden in de praktijk.

Tijdschrift ‘In Contact blijven’ brengt ontspanning en positieve energie “Door het thuiszitten tijdens de coronacrisis gaat je creatieve geest zich opnieuw ontwikkelen. Hoe kijk je naar je werk? Maar ook: wat hebben de mensen nodig? Hoe geven we ze positieve energie?” zegt Dianne Elders, beeldend therapeut, die samen met haar collega Angelique Schellekens het team creatieve therapie van Pleyade vormt. Dianne en Angelique bedachten een nieuw tijdschrift. De voorlopig eenmalige uitgave heet In contact blijven en is binnen de locaties van Pleyade op grote schaal verspreid en gebruikt. Dianne en Angelique ontvingen veel positieve reacties. Het is dan ook een prachtig vormgegeven blad, degelijk en in huisstijl van Pleyade. Bewoners hebben er veel aan gehad. Zij gingen vaak samen met zorggezellen aan de slag met de onderwerpen die de prachtig door Dianne geïllustreerde pagina’s vullen. Angelique: “Er staan teksten in die je kunt gebruiken om met elkaar in gesprek te gaan.

Maar ook allerlei creatieve opdrachten, tips om het vol te houden, muziektips, een mooi gedicht en het oeroude recept voor Arretjescake staan erin.” Op elke pagina staat iets moois.

Creativiteit helpt uiten Als behandelaars werken Angelique en Dianne altijd individueel met bewoners, van wie de hulpvraag is gericht op problematiek rond bijvoorbeeld stemming, verliesverwerking, gedrag of welzijn. “Je kijkt altijd door de ogen van de bewoner en iemands levensloop kennen is voor ons daarom heel belangrijk.” Met de inzet van creatieve middelen, zoals schilderen, kleuren, muziek, drama maar ook sport en spel, helpen ze mensen zich te uiten zonder dat zij daarover hoeven te praten. Ze weten dan ook als geen ander hoe creativiteit mensen kan helpen in de periode waarin bewoners geen bezoek konden ontvangen en eenzaamheid en neerslachtigheid op de loer lagen.

Persoonlijk, ondernemend en samenwerken Om In contact blijven te maken zocht Dianne eerst contact met collega-creatief therapeuten van andere zorgorganisaties. ‘Hoe kunnen we in contact blijven met onze bewoners?’ was de vraag. Toen het idee van dit blad was geboren volgden brainstorm sessies met de afdeling communicatie en Holland Art Group. “Bij Pleyade kan veel”, zegt Angelique “en we hebben dit met veel plezier gemaakt. Daarnaast hebben we ook onze functie zichtbaar gemaakt. Bovendien kunnen we hierdoor echt persoonlijk in contact blijven met de bewoners.” Dit creatieve duo is eensgezind: “Het is echt geworden wat we wilden. Het doorbladeren alleen is al leuk.”

Angelique (links) en Dianne

Zangfietspad

muziek

In Arnhem of De Liemers is nog geen zangfietspad gezien. Maar misschien komt het er snel. Een zangfietspad? Wat is dat? Veel fietsers willen graag zingen, maar voelen enige schroom om dat ook daadwerkelijk te doen. Kunstenaar Mapije bedacht daarom in 2013 een oplossing: een zangfietspad. Inmiddels zijn er zangfietspaden in Breda, Tiel, Houten, Almere, Amstelveen, Zoetermeer, Leiden en andere, ook kleinere plaatsen. Het allereerste zangfietspad was een experiment van Mapije op een fietspad in Amsterdam. Ze heeft een bordje opgehangen waarop staat dat je gerust lekker mag gaan zingen. “Heel veel mensen glimlachen wanneer ze het bordje zien” aldus Mapije. En sommigen werpen de schroom van zich af en beginnen ook daadwerkelijk uitbundig te zingen. Mapije’s actie heeft de aandacht getrokken. Ze heeft uitleg gegeven en gezongen op de radio en diverse tv-programma’s. ‘Opvallend is ook dat het zangfietspad op internet viral is gegaan.’ Hoe verklaart Mapije de grote belangstelling voor het zangfietspad? “Veel mensen willen zingen maar stoppen als er iemand langskomt. Ik denk dat dat heel herkenbaar is. Het zangfietspad is dan iets waar mensen vrolijk van worden. Met zingen kun je jezelf blij maken.”

Ook een zangfietspad om de hoek? Wilt u ook in Arnhem, Elst of De Liemers meer buiten zingen? Ga dan ook voor een zangfietspad in uw dorp of stad. Durft u het aan? Neem eerst contact op met de gemeente. Duur hoeft het niet te zijn. Een kant-en-klaar bord is te bestellen op informatiebord.nl Bron: Fietsersbond.nl

In de bloemetjes Als klein meisje wilde Janet de verpleging in, maar uiteindelijk koos zij voor een opleiding in het facili tair management. Ook met deze opleiding kun je goed terecht in de zorg, want op 1 september werkt Janet al twaalf en een half jaar bij Pleyade. Sinds anderhalf jaar is zij werkzaam als adviseur klant beleving. “Een geweldig leuke baan. Ik loop mee op alle zorgafdelingen en denk mee over hoe we het werk nog klantvriendelijker kunnen doen. Nieuwe medewerkers verbazen zich in de eerste 100 dagen vaak over hoe het reilt en zeilt bij Pleyade. “O, doen jullie dat zo?”, zeggen ze dan. Die periode is waardevol, want daar kun je als organisatie je voordeel mee doen. Waar zijn we goed in? Wat kan anders of beter? In het algemeen probeer ik medewerkers een spiegel voor te houden: doen we het werk omdat we dat nu eenmaal zo doen, of kunnen we het werk meer doen vanuit het gezichtspunt van de cliënt? We gaan de dialoog aan met de cliënt, met zijn of haar familie en met de medewerkers. En zo krijgen we uiteindelijk de zorg die we willen geven en die de cliënt graag wil ontvangen. Over twee tot drie jaar is de functie adviseur klantbeleving hopelijk overbodig; dan heb ik mijn werk goed gedaan.” 21

Diva Dichtbij

muziek

Zingen met aandacht De diva’s (en ook een enkele divo) van Diva Dichtbij zingen voor mensen die niet meer zelf naar het theater kunnen gaan. Dat doen ze bijvoorbeeld in de huiskamer van een verzorgingshuis of aan iemands bed. Ze staan niet op een podium, want ze willen dichtbij komen en iedere persoon oprechte aandacht geven. Zo dichtbij zijn en zingen, dat is in deze tijd natuurlijk lastig. Daarom heeft de organisatie manieren bedacht om toch op te treden, zowel buiten als via een videoverbinding. De bewoners van Binnenrijk hebben daarvan al kunnen genieten. Diva Dichtbij is ervan overtuigd dat kunst en cultuur een sterk positief effect hebben op het welzijn van mensen. Met name op het welzijn en de kwaliteit van leven van mensen die langdurige zorg nodig hebben.

Ruimte voor vreugde en pijn Elk optreden is anders. Bijzonder is het altijd. Herinneringen komen bovendrijven. Mensen kruipen uit hun schulp en lachen weer. Wie dat nog kan, maakt een dansje, met of zonder rolstoel. De sfeer tijdens de optredens is enerzijds feestelijk, anderzijds raakt de muziek bij veel mensen een gevoelige snaar. Er is ook ruimte voor verdriet en pijn. De diva’s weten hoe ze oprecht contact kunnen maken met kwetsbare mensen. Ze brengen mensen in beweging en bieden verlichting. En dat is precies de bedoeling. 22

Diva Dichtbij bezoekt jaarlijks ruim 600 zorgorganisaties en geeft ook trainingen aan zorgmedewerkers, bijvoorbeeld over hoe je authentiek en betekenisvol contact maakt en aandacht geeft. Maar ook over het met muziek beïnvloeden van de sfeer en stemming. Voor begin augustus stond een bezoek aan Eldenstaete op het programma van diva Anjo van Hemert. Het ziet ernaar uit dat de optredens zeker tot 1 september niet doorgaan. Maar zodra het weer kan zullen de klanken weer te horen zijn bij Pleyade. Vast staat dat Diva Dichtbij ondertussen op allerlei manieren zoekt naar mogelijkheden om bewoners te bereiken.

Wetenschap en het effect van muziek Aldridge rapporteerde het opmerkelijke vermogen van muziek om onrust te verlagen, socialisatie te verhogen en de algemene positieve stemming onder mensen met dementiete te verbeteren. Muziek en dansen tezamen zorgden niet alleen voor directe tekenen van plezier en geluk, maar droegen ook bij aan de verbetering van houding, lichaamsbewustzijn en fysiek vermogen. Tevens had muziek ook een emotionele betekenis die veel verder ging dan het gebruik van alleen woorden en taal. Bron: Waar woorden en daden ontoereikend zijn, spreekt muziek. Bachelorscriptie van C. Antheunisse, Universiteit Utrecht, juni 2015

Column Toen ik zo’n zeven jaar geleden een spontane inzending naar de Pleyn stuurde had ik niet kunnen vermoeden dat ik mijn eigen column zou gaan schrijven. Een kleine 25 keer heb ik mogen schrijven over van alles wat ik tegenkwam tijdens de werkdag. Soms was het een uitspraak van een cliënt die mij raakte en inspireerde er een verhaaltje bij te schrijven, een gebeurtenis of iets dat binnen Pleyade actueel was. Het schrijven van de column dwong mij bewuster te kijken naar wat ik zoal meemaakte gedurende de dag en dan vooral de kleine dingen waar een mooi verhaal in zat. Wanneer ik mijn columns teruglees brengen ze mij terug naar de cliënt die de uitspraak deed. Voor mij zijn het herinneringen met een gouden randje. De uitspraak “zuster kent u mij?” en “mijn vrouw... zij maakte mij tot wie ik ben” zal ik nooit vergeten en ik zie de betreffende situatie direct voor me. Humor zit vaak in de kleine dingen. “Daar krijg ik een dikke kont van. Ach meisje die heb je al.” Met een glimlach lees ik het terug. Maar zoals de uitdrukking luidt, er is een tiet van komen en een tiet van gaan, en voor mij is het laatste nu van toepassing. Na heel veel (13) jaren met veel plezier bij Pleyade gewerkt te hebben ga ik een nieuwe uitdaging aan en verlaat ik Pleyade met een dubbel gevoel. Juul verdwijnt echter niet helemaal, Juul begint voor zichzelf! Columns en blogs zullen er zeker nog volgen want de zorg is een onuitputtelijke inspiratiebron voor mooie verhalen en die mooie verhalen verdienen het om te worden gedeeld! Ze zullen nu alleen niet meer terug te vinden zijn in Pleyn maar op de website www.juulzorgt.nl. Misschien schrijf ik ooit nog wel een boek. De laatste keer achter mijn laptop, de laatste column, de laatste alinea... en die gebruik ik om iedereen gedag te zeggen en te bedanken voor de mooie jaren bij Pleyade. Speciale dank gaat naar al ‘mijn’ cliënten en naaste collega’s van ‘mijn’ locaties: Eldenstaete, Eiland staete, Revalidatie, Lobede en Thuiszorg, omdat jullie mij vaak onbedoeld de mooiste momenten aanreikten. Blijf het contact koesteren. Ik wens jullie alle goeds!

Juul Sylvia Huizing

Pleyade heeft een eigen innovatieteam: PIT (Pleyade Innovatie Team). PIT bestaat uit experts met verschillende achtergronden, zoals: onder zoek, wetenschap, elektronica, vormgeving en design. Het team is ervaren in het ont werpen van technologische toepassingen voor mensen met dementie.

De beleefkamer In het najaar van 2018 heeft het Pleyade Innovatie Team onderzoek gedaan naar de beleefkamer op Thuvine. De onderzoekers keken naar de ervaringen van gebruikers van de beleefkamer en naar de toekomstige mogelijkheden van zo’n ruimte binnen Pleyade. De resultaten van het onderzoek zijn verwerkt in een onderzoeksverslag. Het verslag wordt van 6 tot en met 20 juli tentoongesteld op de virtuele conferentie Designing Interactive Systems 2020 (DIS20).

Interactieve systemen DIS is de belangrijkste internationale arena waar onder andere ontwerpers, kunstenaars, psychologen, onderzoekers en ingenieurs samenkomen om te debatteren. De deel nemers bepalen de toekomst van het ontwerp

en de ingebruikname van zogenaamde interactieve systemen. De beleefkamer is zo’n systeem. Het werkt als volgt: Een persoon met dementie krijgt een eigen speciaal ontworpen sieraad. In dit sieraad zit technologie verwerkt die communiceert met de beleefkamer. Familie leden of vrienden van de persoon met dementie kunnen via een computer of smartphone zijn of haar lievelingsmuziek, kleuren en foto’s doorgeven. Deze informatie wordt

dan automatisch opgeslagen in het sieraad. Als de persoon met dementie de beleefkamer binnenkomt, zal zijn of haar lievelingsmuziek worden afgespeeld. Daarnaast verschijnen in fotolijsten de foto’s van bijvoorbeeld kleinkinderen. De beleefkamer heeft ook een raam. Achter dit raam bevindt zich een televisiescherm. Hierop kan een (vertrouwd) uitzicht gepresenteerd worden.

Stimulerend effect In het onderzoeksrapport is te lezen dat bij gebruikers van de beleefkamer ‘rijke persoonlijke associaties worden aangewakkerd’, juist bij mensen in een late fase van dementie. Zij leven ervan op. Ook het gezamenlijk gebruik van de beleefkamer heeft een positief en stimulerend effect. Er ontstaan makkelijk gesprekken. Het onderzoek heeft duidelijk gemaakt hoe belangrijk het zorgvuldig ontwerp van een hulpmiddel is, dat mensen in een late fase van dementie toegang geeft tot een persoonlijke ervaring die voor hen van grote betekenis is. De beleefkamer is zo’n hulpmiddel.

VITA-onderzoek wint Best Paper Award op prestigieuze conferentie!

muziek

De afgelopen maanden kwam VITA vaker voorbij. VITA is het beleef kussen, ontwikkeld door het Pleyade Innovatie Team, om muziek en geluiden af te spelen voor mensen met dementie. Afgelopen zomer heeft Maarten Houben, promovendus aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e), het kussen onderzocht op twee afdelingen van Eldenstaete. Ruim vijf weken verdiepte Maarten zich in de effecten en mogelijkheden van VITA binnen de zorg voor mensen met dementie. De onderzoeksresultaten zijn opgeschreven in een artikel voor de internationale conferentie CHI, dit staat voor Computer-Human Interaction, (mens-machine interactie). Binnen deze conferentie, de grootste van de wereld over dit onderwerp, wordt de relatie tussen mensen en technologie op allerlei manieren onderzocht. Hiervoor komen jaarlijks meer dan 4000 onderzoekers uit de hele wereld bij elkaar om de nieuwste ontwikkelingen te delen. Eind vorig jaar hadden we al goed nieuws: het artikel over VITA was geaccepteerd voor de editie van dit jaar, CHI2020. Bovendien werd bekend dat het paper een Best Paper Award heeft gekregen. Deze award gaat slechts naar 1% van de ingediende artikelen, en het is de eerste keer dat deze verkregen wordt op de TU/e. PIT is erg trots op Maarten Houben. Het artikel is eind april gepubliceerd.

AmbientEcho De titel van het onderzoeksrapport is AmbientEcho: Exploring Interactive Media Experiences in the Context of Residential Dementia Care. De virtuele conferentie is bij uitzon dering toegankelijk voor iedereen, via deze link https://dis.acm.org/ 2020/index.html

Het artikel over VITA is te lezen op bit.ly/2ZhxWNq

Muziek als zorghulp

muziek

Muziekspeler ‘Joy’ Wat een toepasselijke naam voor dit toestel. ‘Joy’, Engels voor ‘vreugde’, is een recent ontwikkelde muziekspeler die iemands favoriete muziek laat horen. Toch is Joy heel anders dan een cd-speler of gewone afspeellijst. De speciaal samengestelde muziek heeft invloed op zowel de bewoner als op de manier waarop een verzorgende haar of zijn werk kan doen.

Subenhara heeft dit jaar de Joy op proef en de resultaten zijn tot nu toe bemoedigend. Pleyn sprak met vrijwilliger Lionne Hendriksen. Samen met haar ‘muziekmaatje’, zorggezel Silvia Vonk is zij een enthousiaste ambassadeur van muziek als zorghulp.

mist van dementie heen breken. Dat is allereerst fijn voor de bewoner en zo leren wij de persoon beter kennen.”

Geborgenheid De muziek wordt volgens Lionne niet zomaar afgespeeld. “Door de juiste muziek op het juiste moment in te zetten voelt de bewoner met dementie intuïtief aan wat je gaat doen. Dus er is minder onrust. Doordat Joy verschillende muziekmomentjes heeft: wakker worden, bewegen, douchen, happylist en slapengaan, werkt dat de hele dag door. Rustig wakker worden en rustig opstaan geeft meer geborgenheid. Uiteraard biedt dit ook voor de zorgverleners een fijne werksfeer.”

Lionne: “Wij vinden het enorm belangrijk dat iedere bewoner kan genieten van zijn of haar eigen muziek. Daarom gunnen wij iedereen een eigen Joy. Met de familie van de bewoners maken we een afspeellijst met muziek die bewoners hebben gehoord tussen hun 15e en 25e levensjaar. Samen met herinneringen is die muziek het meest verankerd in de hersenen. We gebruiken ook geluiden uit de omgeving waar iemand is geboren, bijvoorbeeld in de tropen of op een boerderij. Als iemand zelf een instrument heeft bespeeld of vaak de kerk bezocht, gebruiken we de klanken daarvan. De muziek en deze geluiden kunnen door de Sylvia, Ignar en Lionne 26

Muziek kan door de mist van dementie heen breken.

Werkplezier Een student van Avans Hogeschool doet onderzoek naar het effect van Joy op bewoners. Door metingen te doen aan het begin, tussentijds en aan het eind van de proef is te zien of het inderdaad werkt. Is er minder onrust, verlopen de zorghandelingen gemakkelijker, voelt de bewoner zich prettiger en veiliger? Volgens Lionne is er geen twijfel. “Het werkplezier stijgt, de werkdruk daalt. Hoe mooi is het om dansend naar de bad kamer te gaan? Er komen gesprekken op gang doordat bewoners de muziek herkennen en erover gaan vertellen.” Ignar Rip, de bedenker van Joy, legt uit: “ Wanneer verzorgenden de muziek op hun eigen telefoon afspelen is het effect kortstondig. Verzorgende weg, muziek weg, effect weg. Joy kan de hele nacht worden ingezet.”

Kwaliteit van leven Pleyade wil met behulp van Joy de persoonsgerichte zorg naar een nog hoger niveau tillen en de belevingsgerichte zorg nog verder personaliseren en daarmee de kwaliteit van leven van bewoners verbeteren. De proef in Subenhara duurt nog een paar maanden; Lionne heeft het volste vertrouwen in een positief verloop. Zij hoorde een van de bewoners zeggen: “Ik weet niet wat ik voel maar het voelt zo goed” en ze zag een brede glimlach.

Leuke podcasts Een podcast. Wat is dat ook al weer? Podcasts zijn audio programma’s die je kunt vinden op internet. Je kunt ze op afroep beluisteren op je computer of smartphone, waar en wanneer je maar wilt.

Muziek en verhalen NPO Radio 4 heeft prachtige podcastseries voor liefhebbers van klassieke muziek. Niet alleen (delen van) de muziek zijn te horen, maar ook de verhalen erachter. Over de orgels in de Notre Dame in Parijs bijvoorbeeld. Of ‘Verboden, Verjaard en Vergeten’, over componisten die het slachtoffer werden van het naziregime. www.nporadio4.nl/podcasts

De Grote Harry Bannink Podcast De grootste componist van Nederland behoeft nauwelijks toelichting. Toch is er veel over hem en zijn muziek te vertellen. Vele afleveringen met veel muziek, bijvoorbeeld de aflevering met Hans Dorrestijn, die talloze teksten van Bannink op muziek zette. via Soundcloud.com

Dit is mijn hobby

Doutsje ter Horst is sinds drie jaar vrijwilliger bij de redactie van Pleyn. Zij vertelt over twee van haar hobby’s: fietsen en fotograferen. “Voor de broodnodige beweging, maar vooral omdat ik het gewoon heel erg fijn vind, maak ik regelmatig fietstochten vanuit mijn woonplaats Arnhem. Met de Posbank, de Veluwe, de Achterhoek en de Betuwe in de buurt kon ik al heel wat mooie tochten maken. Maar met het nieuwe Park Lingezegen (tussen Arnhem en Nijmegen) is er een nieuwe dimensie bijgekomen.” Park Lingezegen is gereed gekomen in 2016 en bestaat uit vijf gebieden: stadspark ‘De Park’, ‘Het Waterrijk’, ‘Het Landbouwland’ voor boeren, ‘De Buitens’ met archeologische vindplaatsen en ‘De Woerdt’ dat aansluit op de landschapszone in de Waalsprong. Het is een prach tig natuurgebied geworden om te fietsen, wandelen of skeeleren. 28

Doutsje: “In het Waterrijk, dat onderdeel is van Park Lingezegen, wemelt het van de watervogels. Kluten, grutto’s, kemphanen, maar ook zwarte sterns, visdiefjes en de tureluur zijn hier van dichtbij te bewonderen. Sinds ik dit park heb ontdekt, trek ik er regelmatig op uit om vogels te spotten. Ik ga nu niet meer op weg zonder verrekijker en fotocamera. Nooit gedacht dat het zo leuk is om kleine vogeltjes als de blauwborst, het paapje en de roodborsttapuit te zien en zelfs voor de lens te krijgen. Het fietsen is nu vaak geen doel meer op zich, maar ook een fijne manier om op plaatsen te komen waar ik met de camera alle moois van de natuur kan vastleggen.”

Leuke apps Wandelen met een ouderwetse kaart blijft leuk, maar soms is de telefoon handiger. Download bijvoorbeeld een van deze apps (in de App Store en Google Play).

WandelZapp Meer dan 1.000 wandelingen, van 4 tot 26 kilometer. De eerste wandeling gratis, daarna € 1,79 per wandeling of onbeperkt routes voor € 12,99 per jaar.

Natuurroutes Natuurmonumenten Je kunt zoeken op locatie of afstand, en alle routes eerst thuis downloaden. Ook met informatie en commentaar van boswachters. Meer informatie vind je op www.natuurmonumenten.nl/ routes/route-app.

Klompenpaden Wandelingen in Gelderland, vaak dwars door boerenland. Gratis app.

n a t u ur

Colofon Pleyn is het magazine voor cliënten, medewerkers, gepensioneerde medewerkers en vrijwilligers van Pleyade. Het verschijnt vier keer per jaar. Redactie Marieke Mombarg (eindredacteur), Lenny van den Boogaard (vormgeving en opmaak), Mildred de Wolff (correspondent), Loes Tuin (correspondent), Sylvia Huizing (correspondent), Marga Stein (correspondent), Doutsje ter Horst (correspondent). Aan deze Pleyn werkten verder mee Sis Huiskamp, Anne de Haan, Dorina Benedictus, Marjanne Huizinga, Tanja de Graaf, Lionne Hendriksen, Richelle Onink. Algemeen redactieadres Pleyade, t.a.v. redactie Pleyn Mr. E.N. van Kleffensstraat 16 6842 CV Arnhem e-mail: redactiepleyn@pleyade.nl Oplage en editie 3.300 exemplaren, jaargang 5, nummer 19. We sturen per adres één Pleyn. Vormgeving Lenny van den Boogaard Fotografie en illustratie(s) Riënne Wopereis/Fotografiënne (Cover, pag. 8, 14 en 15) Helga van den Aardweg (Het mag weer!) Diva Dichtbij (Zingen met aandacht) Doutsje ter Horst (In de bloemetjes, Dit is mijn hobby) Anne de Haan (SamenSpraak) Sis Huiskamp (Portret Sylvia Huizing, Tijdschrift In contact blijven en pag. 19) Druk DPN-Rikken Print Productie Redactum (www.redactum.nl) Heeft u suggesties voor de Pleyn? Ideeën zijn altijd welkom. Neem dan contact op met de redactie via redactiepleyn@pleyade.nl of 026 - 751 6341. Wilt u Pleyn niet meer ontvangen? Laat dit dan per e-mail weten aan de redactie via redactiepleyn@pleyade.nl. De redactie behoudt zich het recht voor om ingezonden teksten te herschrijven, in te korten of niet te plaatsen.

Puzzel Doe mee en win! In elke Pleyn staat een puzzel. Los hem op en win de prijs: een driegangenmenu in een Pleyade restaurant. Hoe de woordzoeker werkt hoeven we waarschijnlijk niet uit te leggen, maar voor wie hem niet kent: zoek de woorden die in de kolommen staan terug in het diagram. Ze kunnen horizontaal, verticaal, diagonaal maar ook van achteren naar voren zijn geplaatst. Maak van de over gebleven letters een toepasselijk woord Stuur de oplossing voor 11 augustus naar: Pleyade, t.a.v. redactie Pleyn Postbus 4020 6803 EA Arnhem of per e-mail naar redactiepleyn@pleyade.nl Vergeet niet naam en adres te vermelden. De oplossing van de woordzoeker in Pleyn van mei 2020 was: ‘Thuis zijn’ De winnaar van het puzzelboekjes-pakket is: Mevrouw D.S. Wind-Hendriksen

ACAPELLA

OPERA

ACCORDEON

OPERETTE

ALTVIOOL

ORKEST

ARIA

W D

POLKA

BELCANTO

REFREIN

BLOKFLUIT

ROCKNROLL

BLUES

SCHUIFTROMPET

BOLERO

SMARTLAP

M O

W U

DRUMSTEL

SONATE

DWARSFLUIT

SOPRAAN

FIEDEL

TAMTAM

FUNK

TANGO

GITAAR

TENOR

HARMONIUM

TOETER

JAZZROCK

TREKZAK

KWINTET

TROMBONE

MAESTRO

TROMMEL

MAJEUR

UKELELE

MUSICAL

VALS

MUZIEKDOOS

XYLOFOON

OCTAAF

ZANGSOLO

ODE

Noteer hier de overgebleven letters

En maak van de letters een toepasselijk woord

Steeds meer mensen bereiken de prachtige en respectabele leeftijd van 100 jaar. Wat is hun geheim? We vragen het in elke Pleyn aan één van de jarigen. Dit keer deelt mevrouw Van Loenen (102 jaar en wonend op Binnenrijk) haar geheim:

“Niet klagen maar dragen”

Volg Pleyade ook op Facebook: https://www.facebook.com/PleyadeArnhem