Plast Echo 10-2022/29 grudzień 2022

Obraz wygenerowany przez sztuczną inteligencję Futurystyczna fabryka tworzyw sztucznych STRONA 56

WWW.PLASTECHO.COM

Swoją drogą, liczba tarcz wprowadzanych przez rządzących (antyinflacyjne, osłonowa, antykryzysowa, a nawet antyputinowska) może przyprawić o zawrót głowy.

Aż chce się zakrzyknąć: „This is Sparta!!!”.

Jednakowoż postęp technologiczny trwa, i póki my żyjemy, trwać będzie. Sztuczna Jacek Leszczyński inteligencja również się rozwija. ZaprosiliRedaktor naczelny śmy ją wobec tego do współpracy przy proPrzygotowując się do napisania tego jekcie „Plast Echo” – jej dziełem jest m.in. wstępniaka, zajrzałem do poprzednich wy- okładka tego numeru. Trąca optymizmem, dań „Plast Echo”, aby przypomnieć sobie prawda? Podobnie jak ten tekst. czym też uraczyłem państwa w grudniu zeszłego roku. I cóż takiego znalazłem? Otóż Paweł Wiśniewski przyjrzał się wspomniapopełniłem wówczas następujące słowa: nej technologii i efekty jego śledztwa Uwielbiam grudzień. Uwielbiam go wszak znajdziecie państwo wewnątrz magazynu. z jednego tylko powodu. Można bezpiecznie Swoją drogą zdaje się, że SI zaingerowarozpocząć wstępniak nieśmiertelnym: „Zbli- ła również w sam proces wyboru okładżający się koniec roku nastraja zarówno do ki. W gronie redakcyjnym spieraliśmy wspomnień, refleksji, jak i kreślenia planów się, którego dzieła, z dwóch do wyboru, na najbliższą przyszłość”. użyć do zilustrowania aktualnego numeru – sztuczna inteligencja nie lubi takich Przyznam szczerze, że zupełnie nie mam dylematów i zaproponowała użycie obu nastroju do podsumowań i, jak sądzę, nie rysunków. Mamy więc dla państwa nie jedjestem w tym osamotniony. Rozkręciła się nego, a dwóch Mikołajów – obaj są równam ta spirala chaosu, że ho, ho. Rosjanie nie uroczy. wpadają na coraz bardziej dzikie i brutalne pomysły, aby zetrzeć Ukrainę z powierzchni A co w numerze? David Gray, szef „British ziemi, inflacja już nie galopuje – przesiadła Plastics & Rubber” rozmawia z Duncanem się na pegaza i szykuje się do lotu; wystar- Woodem z Rapid News Group na temat czy wejść do pierwszego z brzegu sklepu, przyszłorocznych targów interplas. Jeśli aby zapłakać rzewnymi łzami. Zdaje się nic nie stanie na przeszkodzie (a cóż tarównież, że Polska postanowiła w cało- kiego może się wydarzyć?), to kalendarz ści przejść na gospodarkę niskoemisyjną, jednocześnie wdrażając Polską Strategię Kosmiczną – węgla nie ma, a jeśli już się pojawia, to po iście kosmicznych cenach.

W domach rachunki za prąd w tym roku wzrosły o ok. 24% w stosunku do roku ubiegłego. Rząd wprowadza następną tarczę, tym razem solidarnościową. O co chodzi? Osoby, które nie przekroczą ustalonych progów zużycia energii, mogą liczyć na zamrożenie cen energii i stawkę z 2022 r. Po przekroczeniu limitu cena będzie liczona według nowych stawek.

Jakich? W 2023 r. prezes URE może zaakceptować podwyżki taryf nawet o 180%, zaś niektóre prognozy sugerują podwyżki w skali 300%!

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

03

targowy na rok 2023 zapowiada się imponująco. Za nami targi K, turecka wystawa Plast Eurasia – i przyznam, że wyglądało to dobrze.

Praktycznie nie ma firmy, która posiadając magazyn czy halę produkcyjną nie korzystałaby choć z jednego rozwiązania usprawniającego proces podnoszenia i przemieszczania ładunków. Dotyczy to oczywiście także branży przetwórstwa tworzyw. Bartosz Marynowski z firmy PS Lift w sposób niezwykle ciekawy potrafi mówić o roli, jaką spełniają w przemyśle urządzenia dźwignicowe.

Analizy danych GUS i PARP wskazują, że odsetek polskich firm, które wdrażały innowacje wzrósł z 31,2% w latach 2018– 2020 do 79,6% w 2021 r. O to, jak wprowadzać nowe pomysły i innowacje oraz w jaki sposób finansować nowatorskie pomysły z dostępnych funduszy publicznych, zapytałem dr hab. Magdalenę Zabochnicką, profesor Politechniki Częstochowskiej, na co dzień współpracującą z przedsiębiorcami, którzy chcieliby prowadzić prace badawczo-rozwojowe.

Drodzy państwo, życzę wam wesołych, a co najważniejsze spokojnych, Świąt Bożego Narodzenia i Szczęśliwego Nowego Roku!

04

PLAST ECHO

NR 10-2022 / 29

GRUDZIEŃ 2022 SPIS TREŚCI

ISSN 2719-4671 www.plastecho.com

ECHA BRANŻY

WYDAWCA

05

GŁOS BIZNESU Plastech Paweł Wiśniewski spółka komandytowo-akcyjna STRONA 12

www.plastech.pl ADRES REDAKCJI ul. Relaksowa 4 87-100 Toruń +48 56 6229037 info@plastech.pl

jl@plastech.pl +48 56 6581510

REDAKTOR Agata Mojcner

12

75. rocznica Interplas: brytyjska wystawa wciąż w dobrej kondycji

16

RYTM MASZYN

20

Rozmowa z Bartoszem Marynowskim, wiceprezesem zarządu firmy PS Lift

Rozmowa z Duncanem Woodem, CEO Rapid News Group

REDAKTOR NACZELNY Jacek Leszczyński

Od dźwignicy do egzoszkieletu

GŁOS BIZNESU STRONA 16

am@plastech.pl

Jak wdrożyć swoją pierwszą technologię?

Rozmowa z dr hab. Magdaleną Zabochnicką, profesor Politechniki Częstochowskiej

22

REKLAMA / PRENUMERATA Krzysztof Tarasiewicz

kt@plastech.pl +48 530 704050

TONACJA RYNKU

Grzegorz Robionek

gr@plastech.pl +48 530 206666

Polska gospodarka jest cyrkularna w 10 procentach

26

Ceresana analizuje globalny rynek biotworzyw 29

WSPÓŁPRACA Fundacja Plastics Europe Polska

Wyroby gumowo-metalowe. Łączenie gumy z metalami

30

Elastomery silikonowe – materiały uniwersalne?

36

Stowarzyszenie Polski Recykling

BRZMIENIE OTOCZENIA

42

DRUK

MATERIAŁ PARTNERA

Polski Związek Przetwórców Tworzyw Sztucznych Bydgoski Klaster Przemysłowy Dolina Narzędziowa

STRONA 22

Plastics Recyclers Europe Polskie Stowarzyszenie Producentów Rur i Kształtek z Tworzyw Sztucznych

Nakład: 2000 egz.

ECHO Sp. z o.o. ul. Kowalewska 5A 87-122 Grębocin STRONA 26 Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania nadesłanych materiałów. Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych i nie ponosi odpowiedzialności za treść reklam i ogłoszeń.

Jak redukować zużycie energii elektrycznej przez wtryskarki w sposób zrównoważony?

48

GAMA DOSTAWCÓW

50

KOŃCOWY AKORD

Publikacja jest wysyłana do zarejestrowanych subskrybentów.

Tworzywowy wehikuł czasu

Na okładce: Święty Mikołaj – obraz wygenerowany przez sztuczną inteligencję

53

Czy androidy marzą o tworzywach sztucznych? 56 Liderzy zmiany STRONA 30

58

Pełnych ciepła, spokoju i radości Świąt Bożego Narodzenia, a w nadchodzącym Nowym Roku 2023 niech szczęście i pomyślność Państwa nie opuszczają.

Redakcja „Plast Echo” Plastech.pl

Plastikowa choinka – obraz wygenerowany przez sztuczną inteligencję

06

PLAST ECHO Echa Branży

IIUDANE PARTNERSTWO MIĘDZY AMPACET I NATUREPLAST Ampacet, globalny lider w produkcji masterbatchy, oraz firma NaturePlast, specjalizująca się w biotworzywach wprowadziły na rynek kolekcję Secret Sea-Grit wyprodukowaną w 100% z surowców pochodzących z odpadów pokonsumenckich PCR oraz odpadów z akwakultury.

W miarę wdrażania nowych zrównoważonych strategii w ramach gospodarki o obiegu zamkniętym, wysiłki zmierzające do znalezienia rozwiązań dla odpadów z akwakultury stają się coraz bardziej istotne. Kolekcja kolorów masterbatchy Secret Sea-Grit pokazuje, że takie odpady mogą być ponownie przekształcone w użyteczny, zrównoważony produkt.

II60-LECIE DZIAŁALNOŚCI ŁUKASIEWICZ – IMPiB Łukasiewicz – IMPiB jest multidyscyplinarną jednostką, w której prowadzone są badania naukowe i prace rozwojowe w zakresie inżynierii materiałowej, w tym modyfikacji właściwości tworzyw polimerowych, technologii wytwarzania, przetwarzania, recyklingu i stosowania materiałów polimerowych, elastomerów, gumy, farb i lakierów, a także w zakresie budowy urządzeń i linii technologicznych do przetwórstwa tworzyw polimerowych.

towarowymi „Metalchem”. W roku 2008 w wyniku konsolidacji jednostek badawczych powołano Instytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników, który następnie w 2019 r. stał się częścią jednej z największych sieci badawczych w Europie i zaczął funkcjonować pod nazwą Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników.

W tym roku Instytut świętuje swoje 60-lecie. 12 lipca 1962 r. powstało, Zarządzeniem Ministra Przemysłu Chemicznego, Centralne Biuro Konstrukcji Aparatów i Maszyn Chemicznych, które dało początek istnienia Łukasiewicz – IMPiB. W ciągu 60 lat swojej działalności jednostka kilkakrotnie zmieniała nazwę oraz swoją strukturę organizacyjną. W latach 1972–2007 Instytut realizował swoje prace opatrując je chronionymi znakami

IIBASF OTWIERA NOWE BIURO WE WROCŁAWIU czenia profesjonalnych usług na rzecz BASF Environmental Catalyst and Metal Solutions, BASF zamierza zatrudnić we Wrocławiu ponad 70 osób w globalnych strukturach funkcjonalnych w zakresie finansów, zasobów ludzkich, IT, podatków, zaopatrzenia i środowiska, bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP).

Specjalnie zaprojektowane dla produktów formowanych wtryskowo, koncentraty koloru Secret Sea-Grit są odpowiednie zarówno do produkcji towarów konsumpcyjnych, jak i wielu zastosowań opakowaniowych.

Kolekcja ponadczasowych, inspirowanych naturą odcieni oferuje doznania estetyczne w ośmiu, kojarzących się ze zrównoważonym rozwojem, wariantach kolorystycznych: Bivalve Brown, Nude Nacre, Muted Murex, Softshell Celadon, Beachcomber Blue, Salty Sienna, Brackish Brown i Saltwater Sand.

BASF otwiera nowe biuro we Wrocławiu na potrzeby działalności w zakresie katalizatorów i metali szlachetnych. W grudniu 2021 r. firma ogłosiła utworzenie samodzielnej spółki zależnej, BASF Environmental Catalyst and Metal Solutions, której działalność ma koncentrować się w obszarze katalizatorów samochodowych, obrotu metalami szlachetnymi, recyklingu oraz powiązanych produktów i usług. Ta nowo utworzona grupa, będąca w całości własnością BASF, będzie działać w ponad 15 krajach i obejmie niemal 20 zakładów produkcyjnych oraz przeszło 4000 pracowników. W celu świad-

– Ze strategicznego punktu widzenia Wrocław jest wyjątkowo atrakcyjną lokalizacją dla naszego nowo tworzonego biura – powiedział Markus Steigner, Vice President Finance & Accounting, BASF Environmental Catalyst and Metal Solutions – Jako miasto uniwersyteckie z liczbą niemal 110 tys. studentów, oferuje szeroką gamę specjalistów oraz bogaty przekrój kompetencji. Jest to również bardzo atrakcyjne otoczenie biznesowe, w którym obecnych jest wiele globalnych firm z branży technologicznej, produkcyjnej, konsultingowej, motoryzacyjnej czy energetycznej.

WWW.PLASTECHO.COM

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

07

IITARGI K 2022 SPEŁNIŁY OCZEKIWANIA Radość przedstawicieli branży przetwórstwa tworzyw sztucznych zamkniętym prezentowanych na targach K 2022 była niesamowii gumy z tego, że wreszcie po 3 latach znów mogą osobiście wy- ta – skomentował Reifenhäuser. mieniać poglądy na poziomie globalnym, charakteryzowała tegoroczną edycję targów K w Düsseldorfie.

W tym roku targowi goście przybyli do Düsseldorfu ze 157 krajów całego świata. Obok Niemiec, do silnie reprezentowanych krajów – Targi K w Düsseldorfie po raz kolejny spełniły nasze oczeki- europejskich należały Holandia, Włochy, Turcja, Francja, Belgia, wania. Są to nadal najbardziej międzynarodowe, kompletne Polska i Hiszpania. Podczas gdy zwiedzających z regionu Azji i innowacyjne targi światowej branży przetwórstwa tworzyw Wschodniej było w tym roku na targach mniej niż 3 lata temu, ze sztucznych i gumy – powiedział Erhard Wienkamp, dyrektor za- względu na przepisy dotyczące kwarantanny obowiązujące nadal rządzający w Messe Düsseldorf – Targi w imponujący sposób po- w poszczególnych krajach zwiększyła się liczba gości z USA, Brakazały, jak cenne są bezpośrednie kontakty, przypadkowe spotka- zylii i Indii. nia i fizyczny kontakt z produktem. Jesteśmy bardzo zadowoleni, że targom K 2022 udało się po raz kolejny wysłać mocne sygnały dla branży jako sile napędowej innowacyjności w sektorze tworzyw, i że nasi wystawcy zrobili interesy z dużą liczbą klientów z całego świata – dodał Wienkamp.

Ponad 3 tys. wystawców i 176 tys. zwiedzających ze wszystkich kontynentów wybrało się na swoje najistotniejsze wydarzenie branżowe w Düsseldorfie. Udział międzynarodowych gości na K 2022 wyniósł ponad 70% i utrzymał się na stałym wysokim poziomie.

– Po 3 latach posuchy w branży targowej zarówno na świecie jak i w poszczególnych krajach, targi K 2022 były tym bardziej oczekiwane jako światowa wystawa nr 1 przemysłu tworzyw sztucznych i gumy. Cieszymy się, że udało im się nadać nowy impuls we wszystkich sektorach naszej branży. Liczne, po części niespodziewane, negocjacje kontraktowe przeprowadzone na targach mówią same za siebie! – ocenił tegoroczne wydarzenie Ulrich Reifenhäuser, przewodniczący Rady Doradczej Wystawców na Targach K 2022 – Obecna nieprzewidywalność i niepewność wydarzeń sprawia, że ogólnie w sektorze panuje napięta sytuacja, ale nie zaszkodziło to zaangażowaniu wystawców i zainteresowaniu zwiedzających; wręcz przeciwnie, szczególnie teraz, w burzliwych czasach, gdy branża tworzyw sztucznych przechodzi transformację w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym, targi K 2022 były idealnym miejscem do wspólnego i aktywnego wytyczania kierunku na przyszłość – podsumował Ulrich Reifenhäuser.

Odwiedzających targi zachwyciło przede wszystkim bogactwo nowych rozwiązań technologicznych, które producenci surowców, producenci maszyn i przetwórcy tworzyw sztucznych zaprezentowali w kontekście realizacji założeń gospodarki o obiegu zamkniętym, ochrony zasobów i klimatu.

Dla około 2/3 wszystkich ankietowanych uczestników targów budowa maszyn i urządzeń zajęła pierwsze miejsce pod względem zainteresowania. 57%, a więc o 5% więcej niż na K 2019, wyraziło zainteresowanie surowcami i materiałami pomocniczymi, przy czym szczególną popularnością cieszyły się recyklaty i biopolimery. Dla 28% półprodukty i części techniczne z tworzyw sztucznych i gumy były głównym powodem przyjazdu (możliwe były wielokrotne odpowiedzi). Ponad 70% wszystkich odwiedzających to przedstawiciele kadry zarządzającej wyższego i średniego szczebla.

Odwiedzający K 2022 najwyżej ocenili kompletność oferty i odwzorowanie całego łańcucha dostaw. 98% wszystkich specjalistów stwierdziło, że w pełni osiągnęli cele związane z ich wizytą.

W trakcie 8 dni targowych stało się jasne, że tegoroczna edycja targów K trafiła w sedno, jeśli chodzi o wybór najważniejszych tematów, tj.: gospodarki o obiegu zamkniętym, ochrony klimatu – Można wyraźnie odczuć, że wszystkie firmy przyjęły na siebie i cyfryzacji. odpowiedzialność społeczną i myślą o tworzywach sztucznych w sposób zrównoważony. Różnorodność rozwiązań, maszyn i pro- Następne K Düsseldorf odbędzie się w dniach od 8 do 15 paźduktów służących transformacji w kierunku gospodarki o obiegu dziernika 2025 r.

08

PLAST ECHO Echa Branży

IIPRAWO JAZDY NA WTRYSKARKĘ?

Firma Dopak – dostawca maszyn i usług dla przetwórstwa tworzyw sztucznych – rozszerza swoją ofertę o licencjonowany kurs technologiczny: prawo jazdy na wtryskarkę.

Są to jedyne w Polsce szkolenia prowadzone na licencji Schulungszentrum für Spritzgießtechnik. Ta znana niemiecka firma szkoleniowa z 40-letnim doświadczeniem w zakresie technologii formowania wtryskowego uczy największych producentów detali z tworzyw sztucznych na całym świecie. Precyzyjnie opracowany program szkoleniowy pozwala zdobyć kompleksową wiedzę w dziedzinie formowania wtryskowego przydatną przetwórcom tworzyw sztucznych bez względu na markę wtryskarek obecnych w ich parku maszynowym.

Harmonogram szkoleń przewiduje 5 poziomów nauczania, zakończonych egzaminem. Kursy dedykowane są zarówno pracownikom na co dzień obsługującym maszyny, inżynierom procesu wtrysku, kontrolerom jakości, technologom, jak również pracownikom narzędziowni, utrzymania ruchu, projektantom form i detali, czy działom sprzedaży.

Szkolenia nastawione są na zdobycie praktycznych umiejętności, które pozwolą zoptymalizować proces wtrysku na maszynie dowolnej marki w taki sposób, aby uzyskać wysoką jakość wypraski i ograniczyć brakowość do minimum. Podczas kursów uczestnicy nabywają wiedzę, jak skrócić czas cyklu przy zachowaniu tej samej objętości wypraski i ograniczyć niepotrzebne zużycie energii. Uczą się jak zwiększać produktywność i wydajność w procesach eksploatacji wtryskarek, czy wreszcie identyfikacji przyczyn powstawania wad wyprasek i sposobów przeciwdziałania im.

Wiedza, którą podczas kursów zdobywają uczestnicy, oznacza wiele korzyści dla firm, w postaci wzrostu efektywności produkcji i realnych zysków, poprzez oszczędności energii, surowca i lepszą optymalizację procesu. Szkolenia odbywają się w Centrum Badawczo-Rozwojowym firmy Dopak we Wrocławiu, znajdującym się w dogodnej lokalizacji – w pobliżu autostrady A4 i AOW. Centrum wyposażone jest w zaawansowane linie automatyczne z wtryskarkami hydraulicznymi i elektrycznymi wraz z robotami i urządzeniami peryferyjnymi.

IITWORZYWA SZTUCZNE WŁĄCZONE DO ÓSMEGO PAKIETU SANKCJI UE WOBEC ROSJI 6 października br. Rada Unii Europejskiej zatwierdziła wynegocjowany wcześniej ósmy pakiet sankcji gospodarczych i indywidualnych przeciwko Rosji. Wprowadzenie kolejnego pakietu związane jest z eskalacją rosyjskiej agresji na Ukrainę oraz przeprowadzeniem bezprawnej aneksji obwodów donieckiego, ługańskiego, zaporoskiego i chersońskiego. Ósmy pakiet sankcji uderza m.in. w transport morski rosyjskiej ropy i produktów naftowych do krajów trzecich oraz rozszerza zakaz importu wyrobów stalowych pochodzących z Rosji lub wywożonych z Rosji.

Dalsze ograniczenia w imporcie nakładane są również na szereg innych produktów: miazgę drzewną i papier, papierosy, tworzywa sztuczne i kosmetyki oraz elementy wykorzystywane w branży jubilerskiej, takie jak kamienie i metale szlachetne, które łącznie generują znaczne dochody dla Federacji Rosyjskiej.

IIAKZONOBEL BUDUJE NAJWIĘKSZĄ BAZĘ MAGAZYNOWĄ W CHINACH AkzoNobel stawia ogromny hub logistyczny (centrum produkcji, magazynowania i transportu) w swoim zakładzie farb dekoracyjnych w Songjiang, w Szanghaju. Inwestycja o wartości 10,3 mln euro stanie się największą bazą magazynową firmy w Chinach i ma zostać ukończona do połowy 2023 r. Nowy obiekt będzie wykorzystywać inteligentne technologie cyfrowe i zaawansowane zarządzanie bezpieczeństwem w celu dostosowania pracy i przestrzeni magazynowej do potrzeb różnych kategorii produktów. Zakończenie budowy huba logistycznego planowane jest na maj 2023 r.

WWW.PLASTECHO.COM

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

09

IIGRUPA AZOTY Z CERTYFIKATEM ISCC PLUS Uzyskany certyfikat to ważny krok w kierunku wykorzystywania biosurowców do produkcji tworzyw Grupy Azoty. To również kolejny krok w kierunku realizacji założeń zawartych w nowej strategii Grupy Azoty do 2030 r., w której wskazano na rozwój portfolio zielonych produktów spółki.

Dzięki wdrożeniu systemu, Grupa Azoty będzie mogła oferować swoim klientom w pełni ekologiczne, „zielone produkty”, w 100% pochodzące z surowców odnawialnych. Dotyczyć to będzie odmian poliamidu naturalnego, jak również poliamidu modyfikowanego powierzchniowo.

– Za nami kilkumiesięczny proces certyfikacji, w trakcie którego potwierdzona została zgodność procedur ISCC Plus z technologiami i wytycznymi funkcjonującymi w Grupie Azoty. To pokazuje, że już dziś odpowiadamy na wymagania klientów poszukujących produktów opartych na biosurowcach. Z naszych obserwacji wynika, że takie zapotrzebowanie zgłaszają głównie klienci z obszaru motoryzacyjnego, jednak potencjał tej technologii jest coraz większy. Zakładamy, że pierwsze produkty tworzywowe, zgodne z certyfikatem i oparte na biosurowcach wprowadzimy do naszego portfolio jeszcze w tym roku – mówi Tomasz Hinc, prezes zarządu, Grupa Azoty S.A.

Certyfikacja w ramach ISCC Plus stosowana jest w sektorze chemii, przede wszystkim tworzyw sztucznych. Systemem objęty jest rynek zrównoważonych surowców, w tym biomasy oraz materiałów pochodzących z recyklingu. Operatorem certyfikatu ISCC Plus jest ISCC System GmbH – przedstawiciel jednego z wiodących systemów certyfikacji w zakresie emisji gazów cieplarnianych i zrównoważonego rozwoju bioenergii. ISCC Plus stanowi solidną podstawę do dobrowolnego wdrażania kryteriów zrównoważonego rozwoju w łańcuchach dostaw i potwierdza ich pełną identyfikowalność. Gwarantuje aktywne uczestnictwo w podwyższaniu standardów zrównoważonego rozwoju, wzmacniające gospodarkę o obiegu zamkniętym.

IIWTRYSKARKA ZASILANA ODNAWIALNYMI ŹRÓDŁAMI ENERGII Wittmann Battenfeld i firma WAGO wspólnie odpowiadają na pytanie, w jaki sposób prąd stały wytwarzany przez ogniwa słoneczne może być bezpośrednio wykorzystywany do pracy wtryskarek. Podczas targów K zademonstrowano wtryskarkę EcoPower 180/750+ zasilaną prądem stałym. Na maszynie, z zastosowaniem 24-krotnej formy firmy WAGO, produkowane były detale wykonane z uniepalnionego poliamidu. Detale odbierane były przez zmodyfikowanego robota Wittmann WX142, także zasilanego prądem stałym.

Dzięki nowej koncepcji zasilania koszty energii mogą być utrzymywane na niskim poziomie przez bezpośrednie wykorzystanie energii słonecznej. Prąd stały może być również przechowywany w konwencjonalnych bateriach i wykorzystywany do pokrycia bieżących szczytów zapotrzebowania energetycznego.

W razie potrzeby maszynę można przełączyć w tryb zasilania prądem zmiennym.

Wtryskarkę EcoPower 180 wyposażono w nowy układ sterowania UNILOG B8X z, opracowanymi przez Wittmann, komponentami sterującymi. Nowa konstrukcja układu sterowania oferuje wyższą częstotliwość zegara wewnętrznego, a tym samym zapewnia krótsze czasy reakcji na sygnały czujników. Gwarantuje to większą powtarzalność produkcji.

– K 2022 było dla nas pełnym sukcesem. Reakcja publiczności na nasze eksponaty była niesamowita. W dziedzinie maszyn szczególne zainteresowanie wzbudziła nasza atrakcja targowa EcoPower, zasilana prądem stałym z energii słonecznej, a także opcje przetwarzania alternatywnych materiałów, które pokazaliśmy na kilku eksponatach – komentuje Rainer Weingraber, dyrektor zarządzający Wittmann Battenfeld.

10

PLAST ECHO Echa Branży

SŁABY POPYT, Z WYJĄTKAMI Średnie ceny polimerów w Europie Środkowej między 47. tygodniem 2021 r. a 46. tygodniem 2022 r.

3700

3200

EUR/TONA

2700

2200

Należy się spodziewać, że poziom cen zostanie zakłócony przez import zza oceanu, rozliczany w dolarach.

Napływ importowanych polimerów jest teraz bardziej konkurencyjny ze względu na mocne euro, co wpływa na spadek cen LDPE i PVC. W przypadku PP napływ z Europy Zachodniej dużych ilości surowców „niskiej” i „zbliżonej do najwyższej” jakości spycha poziom cen w dół. Surowce HDPE wykazują największą stabilność cenową.

1700

1200

tydzi eń 47 tydzi eń 48 tydzi eń 49 tydzi eń 50 tydzi eń 51 tydzi eń 52 tydzi eń 1 tydzi eń 2 tydzi eń 3 tydzi eń 4 tydzi eń 5 tydzi eń 6 tydzi eń 7 tydzi eń 8 tydzi eń 9 tydzi eń 10 tydzi eń 11 tydzi eń 12 tydzi eń 13 tydzi eń 14 tydzi eń 15 tydzi eń 16 tydzi eń 17 tydzi eń 18 tydzi eń 19 tydzi eń 20 tydzi eń 21 tydzi eń 22 tydzi eń 23 tydzi eń 24 tydzi eń 25 tydzi eń 26 tydzi eń 27 tydzi eń 28 tydzi eń 29 tydzi eń 30 tydzi eń 31 tydzi eń 32 tydzi eń 33 tydzi eń 34 tydzi eń 35 tydzi eń 36 tydzi eń 37 tydzi eń 38 tydzi eń 39 tydzi eń 40 tydzi eń 41 tydzi eń 42 tydzi eń 43 tydzi eń 44 tydzi eń 45 tydzi eń 46

700

HDPE rozdmuch HDPE rurowy (100) LDPE GP PPH Raffia rPP wtrysk EPS

HDPE folia LDPE folia LLDPE C4 PPH wtrysk GPPS ABS

Większość producentów poliolefin na początku listopada próbowała przeprowadzić ambitne podwyżki cen w granicach 20– 120 euro za tonę. Jednak podwyżki się nie powiodły, a przyczyną tego niepowodzenia był słaby popyt, u którego podstaw leży fakt, że niektórzy przetwórcy tworzyw sztucznych planują dłuższy zimowy przestój. Co być może najważniejsze, nie spodziewają się oni znacznego wzrostu cen w nadchodzących tygodniach; uważają nawet za prawdopodobne, że ceny polimerów spadną w grudniu i styczniu. W konsekwencji spora część producentów zaczęła zmniejszać zapasy polimerów. Niektórzy nawet zrezygnują z następnego poziomu bonusowego, zamiast gromadzić drogie zapasy. Spadek popytu mocno odczuwają producenci wyrobów budowlanych, zwłaszcza rur, profili i folii. Jest to częściowo efekt sezonowy, ale przede wszystkim wynika z wyraźnego i ogólnego obniżenia popytu w sektorze budowlanym. Podobnie wygląda sytuacja w branży meblarskiej, szczególnie w Polsce. W sektorze opakowań spadek popytu jest jeszcze tylko częściowo odczuwalny ze względu na zbliżający się sezon świąteczny, ale w pierwszych miesiącach 2023 r. (a w styczniu na pewno) spodziewany jest wyjątkowo słaby popyt, zaś początek roku zapowiada się pod tym

HDPE wtrysk rLDPE Film (przezroczysta/półprzezroczysta) PPC PPR HIPS

Część przetwórców oczekuje spadku cen polimerów w grudniu, więc na ten moment nie robi zakupów, inni z kolei obawiają się znacznego wzrostu cen w styczniu i niedoboru niektórych krytycznych gatunków, dlatego kupują i gromadzą zapasy.

Trudno teraz pokusić się o prognozę względem bardzo ostrożnie. Wszystko to na styczeń, jednak grudniowe oczekiwania wskazuje więc na ogólnie niski popyt w ko- wskazują na mniejszy wzrost cen etylenu lejnych tygodniach. i propylenu, o 20–30 euro za tonę, ale nie jest wykluczony nawet rollover. Oznacza to Producenci polimerów wywarli w ostatnim głównie grudniowy rollover cen polimeczasie dużą presję na rynki polimerów, tak rów, przynajmniej w 1. połowie miesiąca. że wbrew oczekiwaniom wystąpiła presja Pytanie tylko, czy producenci polimerów sprzedażowa. Jest to powód szybkiego nie- będą chcieli zacząć wyprzedaż pod koniec powodzenia podwyżek cen. Popyt był ogól- grudnia. Jeśli chodzi o wytwórców z Europy nie słaby, niższy niż zwykle w listopadzie Środkowej, to raczej nie – powodem tego i różnił się w zależności od kraju oraz ob- jest ograniczona dostępność. Natomiast szaru zastosowania. Nawet przetwórcy wy- zachodnioeuropejscy producenci prawtwarzający ten sam produkt w danym kraju dopodobnie będą się pozbywać ewentuzaobserwowali odmienne warunki popytu. alnych nadwyżek. Łącznie wspomniane Sytuacja na rynku jest zagmatwana; byli czynniki mogą najpewniej prowadzić do handlowcy, którzy odnotowali rekordową mniejszego spadku cen. • sprzedaż, podczas gdy inni, oferujący w tym samym kraju podobny asortyment, uważają listopad za najsłabszy miesiąc. Jednak popyt wcale nie jest tragiczny. Jego załamanie Niepewność rynku? oczekiwane od początku wojny na Ukrainie Wyeliminuj ją dzięki tygodniowemu ranie nastąpiło, co napawa rynek pewnym portowi cen surowców. Ceny, fakty, trendy optymizmem. Prawie idealny poziom cen i przewidywania skoncentrowane na obzostał osiągnięty w przypadku wszystkich szarze Europy Środkowej: polimerów. Środkowoeuropejscy producen- #polipropylen #polietylen #polistyren ci polimerów starają się utrzymać osiągnięty „pokojowy” poziom cen, który korzystny Wypróbuj bezpłatnie bez zobowiązań jest zarówno pod względem ubezpieczenia przez 4 tygodnie: kredytu, jak i rentowności. Częściowo zawdzięczać to można mniejszym i większym laszlo.budy@myceppi.com przestojom i pracom konserwacyjnym. +36 703 685 140

WWW.PLASTECHO.COM

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

11

IIECOVADIS: ZŁOTO DLA FIRMY ENGEL Engel należy do najbardziej zrównoważonych przedsiębiorstw przemysłowych na świecie. Najnowszym tego potwierdzeniem jest aktualny ranking zrównoważonego rozwoju platformy EcoVadis. Engel poprawił swoją pozycję w rankingu ze srebrnej na złotą i jest obecnie jedynym konstruktorem wtryskarek o tym statusie.

bardzo się cieszymy i jesteśmy dumni z tego, że nasza zrównoważona praca znajduje obiektywne potwierdzenie.

Platforma EcoVadis jest największym na świecie dostawcą systemów rankingowych w kontekście zrównoważonego rozwoju.

Rankingi obejmują dane z ponad 90 tys. przedsiębiorstw i koncentrują się zawsze na globalnych łańcuchach dostaw. Oceniane są działania ekologiczne przedsiębiorstwa, ale również te społeczne i etyczne.

Doskonałe wyniki w rankingu EcoVadis podkreślają to, jak poważnie Engel traktuje odpowiedzialność za środowisko i społeczeństwo, ale jednocześnie wzmacniają przyszłościowe ukierunkowanie przedsiębiorstwa.

– Jako firma rodzinna, we wszystkim co robimy myślimy o przyszłych pokoleniach. To zasadnicze podejście było bliskie już naszemu założycielowi firmy i nadal jest rozwijane z wielkim zaangażowaniem przez wszystkie pokolenia zarządzających i całej załogi – mówi dr Stefan Engleder, CEO Grupy Engel – Dlatego

– Wielu klientów bierze pod uwagę status EcoVadis przy podejmowaniu decyzji o zakupie – podkreśla Stefan Engleder – W dalszym ciągu będziemy konsekwentnie pracować nad poprawą zrównoważenia naszych procesów. Ludzie na całym świecie powinni mieć pewność, że używają produktów z tworzyw sztucznych, które zostały wyprodukowane w sposób oszczędzający zasoby i których łańcuchy dostaw i wartości są etyczne. W ten sposób zapewniamy dobrostan kolejnym pokoleniom.

IISUMITOMO (SHI) DEMAG NAGRODZONY ZA OSIĄGNIĘCIA W ZAKRESIE ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU EcoVadis nagrodził Sumitomo (SHI) Demag brązowym medalem w uznaniu za osiągnięcia w zakresie zrównoważonego rozwoju.

Osiągając wynik 54 punkty, firma była o włos od srebrnego medalu, który wymagał otrzymania 56 punktów. Ta wygrana utwierdziła CEO Gerda Liebiga w przekonaniu o słuszności rozwijania strategii zrównoważonego rozwoju i dodała motywacji na przyszłość.

Sumitomo (SHI) Demag już pracuje nad wdrażaniem dalszych działań, prowadzących do osiągnięcia jeszcze lepszych wyników w roku 2023. Przeważająca część nowych czynności będzie dotyczyła obszaru pracy i praw człowieka. Większych nakładów wymagają również działania na rzecz zarządzania emisją dwutlenku węgla.

– Zrównoważony rozwój to dla nas strategia całej firmy, ale też codzienna praktyka – w naszych wyrobach, produkcji, ale także w odniesieniu do bycia odpowiedzialnym pracodawcą. Zdobycie brązowego medalu EcoVadis pokazuje, że jesteśmy na dobrej drodze i jednocześnie stanowi zachętę do bycia jeszcze lepszym w nadchodzących latach – komentuje Gerd Liebig.

– Oprócz tych konkretnych celów, szczególnie chcemy skoncentrować się na ochronie środowiska. Tutaj możemy zdobyć więcej punktów poprzez dalsze dokumentowanie naszych działań – wyjaśnia Carsten Friedemann, Compliance Officer w Sumitomo (SHI) Demag.

EcoVadis to platforma oprogramowania znana z oceny firm pod względem zrównoważonego rozwoju, która analizuje cały łańcuch dostaw danego przedsiębiorstwa. Na podstawie ankiet i raportów przyznawane są punkty w kategoriach dotyczących prawa pracy, praw człowieka, środowiska, zrównoważonych zakupów, zarządzania emisją dwutlenku węgla i kwestii etycznych. To szersze spojrzenie na tematy związane ze zrównoważonym rozwojem pod każdym kątem determinuje ogólny wynik.

OD DŹWIGNICY DO EGZOSZKIELETU ROZMOWA Z BARTOSZEM MARYNOWSKIM, WICEPREZESEM ZARZĄDU I DYREKTOREM OPERACYJNYM W FIRMIE PS LIFT SP. Z O.O.

WWW.PLASTECHO.COM

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

13

Zanim przejdziemy do sedna rozmowy, niego ładunek, ograniczając ryzyko urazów najpierw szukał u nas bardziej znanego proszę powiedzieć kilka słów o firmie, któ- i wypadków do minimum. Pozwalają przy wszystkim rozwiązania, jak wspomniana rą pan reprezentuje. tym na autonomiczność i wszechstronność. przez pana suwnica, a finalnie kończył projekt z zupełnie innym urządzeniem.

W PS Lift od ponad 20 lat produkujemy, Na szczęście pracodawcy coraz częściej zasprzedajemy i serwisujemy urządzenia uważają potrzebę implementacji naszych A co do samych suwnic, to oczywiście dźwignicowe. Jesteśmy jednym z wiodą- rozwiązań w swoich przedsiębiorstwach. urządzenia te mają do odegrania olbrzycych producentów i dystrybutorów tego Wykorzystanie urządzeń dźwignicowych mią rolę w branży. Pamiętajmy tylko, że nie typu produktów w kraju. Koncentrujemy pozwala dbać o ludzi, optymalizuje ich każda suwnica przeznaczona jest tylko do się na obniżeniu wysiłku fizycznego wy- pracę, minimalizuje zatory i przestoje przemysłu ciężkiego, jak np. huty i stoczmaganego w codziennej pracy związa- w całym zakładzie, a dodatkowo generuje nie. My specjalizujemy się w suwnicach do nej z podnoszeniem i przemieszczaniem większe zyski.

6,3 tony, ale w ofercie mamy urządzenia, ładunków. które pozwalają pracować z ładunkami do To, jakie urządzenia znajdziemy w danym nawet 50 – 150 ton, a które swoim wygląPraktycznie nie ma firmy, która posiada- miejscu, zależy oczywiście od charaktery- dem i rozmiarem kompletnie nie zdradzając magazyn czy halę produkcyjną nie styki pracy danego przedsiębiorstwa. Na- ją mocy, jaką posiadają. Takim przykładem korzystałaby choć z jednego rozwiązania sze portfolio stale się poszerza. Tylko w tym mogą być cylindry hydrauliczne, podnośninaszej branży. Czasem jest to wózek pale- roku wprowadziliśmy 4 potężne grupy pro- ki kolejowe, rolki transportowe czy wciątowy, innym razem wciągnik łańcuchowy, duktowe: manipulatory przemysłowe, cią- gniki łańcuchowe. żurawik warsztatowy, dźwignik nożycowy gniki logistyczne, podnośniki magazynowe bądź suwnica, ale urządzenia dźwigni- i żurawiki z przeciwwagą. Oprócz nowości, Wykorzystanie urządzeń cowe są zawsze bliżej, niż mogłoby się możemy zaproponować także dźwigniki nam wydawać. nożycowe, żurawie stacjonarne, suwnice, dźwignicowych pozwala podnośniki podciśnieniowe, wciągniki łańdbać o ludzi, optymaliTym, co wyróżnia naszą ofertę, jest pełne cuchowe ręczne i elektryczne, wózki ręczwsparcie serwisowe i montażowe na tere- ne i elektryczne, paletowe, wciągarki linozuje ich pracę, minimanie całej Polski oraz indywidulane podej- we, zawiesia wszelkiego rodzaju, wciągarki ście do klienta. Wspominam o tej kwestii, bramowe… A to dopiero początek listy. lizuje zatory i przestoje ponieważ możemy pochwalić się tysiącami w całym zakładzie, spersonalizowanych projektów, które każ- Przyznam, że o wielu wspomnianych przez dorazowo dopasowywane były do potrzeb pana urządzeniach słyszę po raz pierwszy. a dodatkowo generuje danego przedsiębiorstwa.

Dla laika urządzenia dźwignicowe kojawiększe zyski rzą się przede wszystkim z suwnicami, Od zawsze przyświecał nam jeden cel: które dzięki swym ogromnym rozmiazredukować pracę fizyczną na produkcji rom są w stanie podnieść naprawdę cięż- Niezależnie jednak od ich wielkości, i w magazynach do minimum. Ma być bez- ki ładunek. samo przenoszenie ładunków stwarza piecznie, ergonomicznie i efektywnie. szereg zagrożeń. Urządzenia dźwignicoTak, to prawda. Dlatego staramy się być we muszą być po prostu bezpieczne dla Jaką rolę spełniają w przemyśle urządze- aktywni w mediach społecznościowych, użytkowników. nia dźwignicowe? I z jakimi typami takich pojawiać się na targach, brać udział urządzeń możemy się najczęściej spotkać? w różnych projektach, webinariach i kon- Tak, ale urządzenia dźwignicowe minimaferencjach; prowadzimy własnego bloga lizują ryzyko zagrożeń, a nie je stwarzają.

Urządzenia dźwignicowe są nieodłącznym i newslettera, piszemy dla różnych portali Niebezpiecznie robi się, gdy na terenie wyposażeniem praktycznie każdej fabryki, branżowych… Robimy to po to, by zaznajo- zakładu nie są przestrzegane zasady BHP, linii produkcyjnej, hali magazynowej. Od- mić ludzi z urządzeniami dźwignicowymi. a urządzenia nie są poddawane przegląpowiadają za podnoszenie, opuszczanie, dom i serwisom. Dołóżmy do tego brak relokację surowców, półproduktów i goto- Bywa i tak, że klient oczekuje od nas urzą- uprawnień oraz odpowiedniego przewych produktów. Są absolutnym must have dzeń, które kompletnie nie mają racji bytu. szkolenia personelu i katastrofa gotowa. przy załadunkach i rozładunkach, spraw- Wynika to właśnie z nieznajomości branży Przenoszenie ładunków może być zagrożedzą się wszędzie tam, gdzie potrzebny jest i nikt nie ma o to pretensji. Po to jesteśmy, niem, ale mówimy tu o sytuacjach, w któsprawny i szybki transport wewnętrzny. żeby móc takiego klienta uświadomić i na- rych firma kompletnie zaniedba swoich Chronią operatora oraz przenoszony przez kierować. Zdarzyło się już nie raz, że klient pracowników.

14

PLAST ECHO głos biznesu

Są też takie branże, w których wyznaczone są strefy zagrożone wybuchem. W wielu firmach środowisko pracy jest niekorzystne czy nawet niebezpieczne, a podnosić dalej trzeba. Dyrektywa ATEX dokładnie uściśla wymagania, jakie trzeba spełnić, by urządzenie mogło zostać użytkowane w takich strefach. Dźwignice produkowane dla stref ATEX umożliwiają bezpieczną pracę bez stwarzania zagrożenia.

W przypadku dźwignic musimy pamiętać o ich konserwacji, przeglądach i regularnych serwisach. Na większość z nich nałożony jest także obowiązek dozoru. Oznacza to, że to Urząd Dozoru Technicznego decyduje, czy dane urządzenie zostaje dopuszczone do użytku, czy też nie.

Szczerze mówiąc, wygląda to dość skomplikowanie. Nie odstrasza to potencjalnych użytkowników?

Bynajmniej. Jeśli istnieje potrzeba zastosowania urządzeń dźwignicowych w firmie, to niezależnie od procedur po prostu musimy przez to przejść. Można powiedzieć, że to odbiór UDT bywa najbardziej kłopotliwy dla klientów. Protokoły pomontażowe, skompletowanie pełnej dokumentacji, przygotowanie wniosku i zgłoszenie urządzenia, obecność konserwatora w dniu odbioru… jak już Pan sam zdążył zauważyć, jest o czym myśleć.

Ale użytkownicy naszych urządzeń mają ułatwione zadanie, ponieważ oferta PS Lift jest kompleksowa. Pomagamy już od momentu projektowania, przy wyborze odpowiedniego urządzenia, montażu, pomagamy w odbiorze UDT, przeprowadzamy przeglądy gwarancyjne i pogwarancyjne, konserwujemy urządzenia. Po prostu jesteśmy z klientem na każdym etapie.

Nie taki diabeł straszny, jak go malują.

Sam odbiór techniczny nie załatwi za nas kwestii bezpieczeństwa. Proszę powiedzieć, jako specjalista w tym zakresie, co można zrobić, aby zwiększyć jego poziom w magazynach naszych czytelników?

To jest kwestia bardzo indywidualna. Musimy wziąć pod uwagę branżę, charakterystykę pracy, to jakie produkty znajdują się w magazynie, czy nawet budżet przedsiębiorstwa. Jest oczywiście kilka uniwersalnych zasad, jak zwiększyć bezpieczeństwo w magazynie.

Po pierwsze, należy odpowiednio dobrać urządzenia dźwignicowe, które wyeliminują potrzebę przenoszenia czy transportowania naszych ładunków siłą własnych mięśni. Na pewno na bezpieczeństwo przełoży się stworzenie odpowiedniego podziału magazynu i wyznaczanie tzw. dróg komunikacyjnych oraz oznakowanie hali i ustawienie słupków przy regałach.

Utrzymanie porządku w całym magazynie, na regałach, usuwanie elementów, o które moglibyśmy się potknąć – to działania, które praktycznie nic nas nie kosztują, a znacznie obniżają ryzyko występowania zagrożeń.

Zadbajmy też o naszych pracowników. Wyposażmy ich w odpowiednią odzież roboczą. Ułatwmy również ich pracę, montując wydajne oświetlenie. Co roku w magazynach dochodzi do wielu wypadków spowodowanych niewłaściwą eksploatacją systemów magazynowych, wózków widłowych i innych urządzeń gospodarki magazynowej. Wielu z nich można uniknąć dzięki regularnym szkoleniom zespołu.

Wróćmy do samych urządzeń. Nie da się ukryć, że technologie pędzą naprzód. Jak zmieniła się branża urządzeń dźwignicowych na przestrzeni, powiedzmy, 20 lat?

Jakiego typu rozwiązania są obecnie najbardziej popularne?

Może odpowiem trochę przewrotnie, ale przede wszystkim zmieniła się mentalność ludzi. I to jest najważniejsze dla tej branży.

Kiedyś nasze urządzenia wykorzystywano tylko, jeśli ładunki były po prostu niemożliwe do przeniesienia gołymi rękoma. Teraz, nawet jeśli dana osoba pracuje z workiem o wadze 20 kilogramów, pracodawca szuka dla niej rozwiązań ułatwiających wykonanie tego zadania.

Oczywiście wzrósł postęp technologiczny, powstają coraz to śmielsze projekty, no i dostępność na rynku jest nieporównywalnie większa. Urządzenia są bardziej dopracowane, można je modyfikować, są bardziej ergonomiczne. 20 lat temu wiele firm nie mogłoby pozwolić sobie na zakup dźwignika czy suwnicy. Teraz, oprócz wspomnianej dostępności rynkowej, urządzenia dźwignicowe są też znacznie bardziej dostępne cenowo.

Wszystko zaczyna sprowadzać się do automatyzacji. W przypadku naszej branży są to np. automatyczne systemy składowania, układnice paletowe, ramiona robotyczne,

WWW.PLASTECHO.COM

manipulatory przemysłowe. Te ostatnie są dostępne w naszej ofercie, a proponujemy je wszędzie tam, gdzie pracownicy wielokrotnie oraz powtarzalnie przenoszą i odkładają ładunek.

rolek z folią. W przypadku, gdy nasze linie produkcyjne są już mocno obłożone maszynami, wózki sprawdzą się też ze względu na swoje kompaktowe rozmiary – np. do wyciągania form.

Pamiętajmy tylko, że nadal potrzebne są standardowe rozwiązania. Cały czas urządzenia takie jak dźwignik nożycowy, wózek paletowy czy żuraw nie wychodzą z „mody”, a to ze względu na ich uniwersalność. Weźmy też pod uwagę, że mikro, małe czy nawet średnie przedsiębiorstwa nie zawsze mogą pozwolić sobie na pełną automatyzację swoich linii.

Wspominałem wcześniej również o manipulatorach przemysłowych. Branża tworzyw sztucznych coraz częściej korzysta z tych urządzeń do przemieszczania bobin, worków, beczek, plastikowych kontenerów i skrzyń. W zależności od rodzaju tworzywa, możemy dopasować uchwyt i spersonalizować urządzenie.

Nadal potrzebne są standardowe rozwiązania. Cały czas urządzenia takie jak dźwignik nożycowy, wózek paletowy czy żuraw nie wychodzą z „mody”, a to ze względu na ich uniwersalność Czy branża tworzyw sztucznych należy do waszych istotnych klientów? Jak możecie im pomóc?

Oczywiście, że tak! Jak w każdej innej branży, również i tu klienci mierzą się z problemami logistyki wewnątrzzakładowej. Najczęściej dostarczamy urządzenia, które wspierają produkcję i takie, które są potrzebne na etapie transportowania ładunków. Klienci mierzą się z brakiem ergonomii przy liniach produkcyjnych, np. przy przezbrajaniu maszyn typu tokarka, wtryskarka. Ten sam kłopot pojawia się przy zmienianiu rolek, odkładaniu elementów, czy załadunku/rozładunku palet. Problematyczne są stanowiska pracy pracowników, którzy muszą nieustannie się schylać.

Urządzenia typu dźwignik nożycowy czy żuraw stacjonarny doskonale rozwiązują tego typu kwestie. Wózki unoszące niwelują zaś trudność przewożenia i obracania

Najważniejsza jest rozmowa ze specjalistą. Zlokalizowanie problemu to pierwszy krok, a dalej to już nasza w tym głowa, żeby przedstawić najlepsze rozwiązanie.

Jak widzi pan przyszłość urządzeń dźwignicowych? Jakich innowacji i ciekawych rozwiązań możemy się spodziewać w najbliższych kilku latach?

Przemysł 4.0 otacza nas z każdej strony.

Zagląda również coraz śmielej do naszej branży. Automatyzacja procesów i autonomiczne urządzenia takie jak wózki podnośnikowe, automatyczne regały, wieloosiowe roboty i coboty stają się coraz bardziej popularne, zwłaszcza w dużych przedsiębiorstwach. Aktualnie największym wyzwaniem dla producentów tego typu urządzeń jest nie technologia ich wytworzenia, a sposób komunikacji pomiędzy autonomicznymi produktami różnych producentów. Wiele urządzeń z wbudowaną sztuczną inteligencją wymaga jeszcze licznych usprawnień, co wpływa na spadek opłacalności inwestycji w tak zaawansowane technologicznie produkty. Dlatego my w perspektywie kilku lat stawiamy przede wszystkim na rozwiązania, w których człowiek zostaje maksymalnie odciążony, ale wciąż odgrywa kluczową rolę w procesie.

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

15

małych i mikroprzedsiębiorstw nigdy nie zawitają – nie tylko ze względu na koszty, ale również ich specyfikę działalności.

Dlatego przykładowo mechanik samochodowy, pracownia rzeźbiarska, zakład stolarski, sektor budowlany, transportowy, mniejsze magazyny będą w perspektywie kilkunastu lat stosowały standardowe urządzenia dźwignicowe. Oczywiście z usprawnionymi funkcjonalnościami, np. sterowaniem radiowym czy sczytywaniem danych eksploatacyjnych z dźwignicy przy pomocy smartfona.

Małe i średnie przedsiębiorstwa, które stanowią aktualnie ponad 99% wszystkich firm w Polsce i Europie, będą również inwestowały w manipulatury przemysłowe, które są rozwiązaniem bardziej precyzyjnym i zaawansowanym technologicznie niż standardowe dźwignice, a zdecydowanie tańszym niż roboty autonomiczne.

Ciekawą nowinką technologiczną jest również egzoszkielet, który jest swego rodzaju pancerzem zakładanym na ciało użytkownika. Jego celem jest wzmocnienie mięśni, dzięki czemu możemy bez wysiłku przenosić ciężkie ładunki. Wszelkie urządzenia odciążające pracę mięśni i niwelujące urazy kręgosłupa są i będą coraz bardziej popularne, nawet wówczas gdy mamy do czynienia z ładunkiem o wadze 10 kilogramów.

Dźwignice to urządzenia, które towarzyszą nam od tysięcy lat. Pierwsze proste wynalazki powstały już w starożytnej Mezopotamii i Egipcie 3000 lat p.n.e. i służyły do nawadniania pól uprawnych oraz dźwigania ciężkich bloków skalnych. Przez te wszystkie lata zmianie uległy ich napędy: z ręcznych na elektryczne, hydrauliczne czy pneumatyczne, a także materiały, z których są zbudowane. Dźwignice usprawniono elektronicznie, ale ich funkcja pozostała niezmienna: wspomóc człowieka w przemieszczaniu ładunków. Patrząc na ten rys Poza tym, powyższe rozwiązania, które do- historyczny, jestem spokojny o naszą branpiero zaczynają raczkować w ogromnych żę w perspektywie kilkudziesięciu czy nakorporacjach, staną się bardziej popularne wet kilkuset lat. • w średnich przedsiębiorstwach w perspektywie kilku/kilkunastu lat, a do niektórych Rozmawiał: Jacek Leszczyński

75. ROCZNICA INTERPLAS

BRYTYJSKA WYSTAWA WCIĄŻ W DOBREJ KONDYCJI ROZMOWA Z DUNCANEM WOODEM, CEO RAPID NEWS GROUP

WWW.PLASTECHO.COM

Od momentu przejęcia w 2010 r. organizacji targów Interplas przez Rapid News Group, ta główna brytyjska wystawa dla branży tworzyw sztucznych znajduje się na dobrej drodze ku odrodzeniu i rozwojowi. W 2023 r. targi zaoferują zwiedzającym nowe, ekscytujące atrakcje, uwzględniając różnorakie aspekty wszystkich zakątków branży. Ciągła inwestycja organizatorów w targi Interplas ma na celu dalsze umocnienie ich pozycji jako wiodącego brytyjskiego wydarzenia dla międzynarodowego przemysłu tworzyw sztucznych.

Od czasu przejęcia organizacji tej wystawy od Reed Exhibitions, Interplas odnotował ponowny wzrost kluczowych wskaźników, które są wykorzystywane do porównywania z innymi targami. Liczba odwiedzających, liczba wystawców i powierzchnia stoisk wzrosły. Być może najbardziej widoczny wskaźnik stanowi fakt, że to, co w 2008 r. było tylko połową 1 hali w NEC, teraz rozrosło się na 2 hale… Kto powiedział, że produkcja w Wielkiej Brytanii umarła?

David Gray, Head of Content w „British Plastics & Rubber” / InterplasInsights.com, przeprowadził wywiad z Duncanem Woodem, CEO Rapid News Group, aby dowiedzieć się więcej o drodze, jaką przebyła wystawa i o tym, czego można się spodziewać podczas jej najbliższej edycji w 2023 r.

Nie da się ukryć, że Interplas w ostatnich latach jest wydarzeniem dalekim od tego, czym był w 2008 r. Jakie są twoje wspomnienia z tego okresu?

Okres od 2010 r., kiedy po raz pierwszy przejęliśmy stery, aż do zorganizowania jednego z pierwszych wydarzeń po lockdownie w Wielkiej Brytanii, czyli przesuniętej na wrzesień 2021 r. edycji Interplas, był głównie pozytywnym doświadczeniem dla każdego w Rapid News Group, kto był zaangażowany w organizację targów.

Chociaż nie sądzę, że ktokolwiek chciałby ponownie przejść przez 395 zmian planu powierzchni wystawowej i 1000 poprawek budżetowych, z którymi mieliśmy do czy-

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

17

nienia w okresie przygotowań do edycji Świadczy to o tym, że trzymanie się pod2021! staw takich jak dobry marketing wydarzenia, nawet w trudnych czasach przynosi Ważne aby pamiętać, że jesteśmy opieku- rezultaty dla naszych klientów… A w końcu nami imprezy, która istniała na długo przed to przecież dla nich to wszystko robimy. narodzinami któregokolwiek z obecnych członków zespołu! Nasze wspomnienia To świetnie, że poziom ponownych rezerz ostatnich 12 lat są więc tylko niewielką wacji był tak wysoki, ale nie możesz jednak częścią historii targów Interplas. W miarę zaprzeczyć, że ogólnie liczba odwiedzajązbliżania się do 75. rocznicy wystawy istot- cych spadła? ne jest, abyśmy pamiętali o historii, ale jednocześnie skupiali się na przyszłości bry- Oczywiście, ale biorąc pod uwagę, że bylityjskich targów poświęconych tworzywom śmy jedną z pierwszych imprez po pandesztucznym. Naszym dziedzictwem będzie mii, przy niepewności, która wciąż istniała to, co zrobimy w następnej kolejności. Jest wokół masowych zgromadzeń i dodając do to bardzo ważna wystawa branżowa i każ- tego niespodziewany kryzys paliwowy, muda decyzja, jaką kiedykolwiek podjęliśmy, siało się to przełożyć na niższą frekwencję zawsze była obwarowana pytaniem: czy – ale mimo to informacje zwrotne, które ma ona pozytywny wpływ na rozwój bry- otrzymaliśmy po zakończeniu targów, potyjskiego przemysłu tworzyw sztucznych? waliły nas na kolana; jakość uczestników była niezwykle wysoka, ponieważ ci, którzy Czemu przypisujesz sukces Interplasu; odwiedzili targi, przybyli tam robić interemam na myśli okres liczony od przejęcia sy. Tak więc, jeśli udało nam się to osiągnąć targów przez Rapid News? w popandemicznej sytuacji wszechobecnego chaosu, to jestem naprawdę podMówiąc najprościej, sukces zawdzięcza- ekscytowany tym, co możemy zrobić przy my ciężkiej pracy niesamowitego zespołu 9-miesięcznej kampanii, która rozpocznie i konsekwentnemu inwestowaniu w ob- się w styczniu 2023 r. szary, które mają największe znaczenie. Jest to oczywiście o wiele bardziej złożone, ale Chcę w tym miejscu poświęcić chwilę, aby pierwotna decyzja o zainwestowaniu w im- podziękować branży za wsparcie w 2021 r. prezę była oparta na przekonaniu, że może- Był to okres trudny dla wszystkich, ale my pozytywnie wpłynąć na branżę tworzyw miło zaskoczyło nas wsparcie, jakie otrzysztucznych poprzez przywrócenie do życia maliśmy. Był to zarazem czas pełen wywydarzenia, które znajdowało się w dołku. zwań, który nas wzmocnił i szczerze wierzę, że nasz zespół jest jeszcze silniejszy Liczby dotyczące targów na przestrzeni lat, i lepiej niż kiedykolwiek przygotowany do jeśli chodzi o odwiedzających, wystawców działania w trudnych warunkach. Zawsze i powierzchnię użytkową, sugerują że uda- bierzemy pod uwagę tylko pozytywy! ło nam się osiągnąć ten cel; w niektórych przypadkach spektakularnie, a w innych – Czy uważasz, że są jakieś długoterminowe wbrew oczekiwaniom wszystkich. skutki pandemii dla wydarzeń organizowanych w formule „na żywo”?

Edycja 2021, która odbyła się z 12-miesięcznym przesunięciem z powodu COVID, Najważniejszą rzeczą jest to, czego naco oznaczało że była to jedna z pierwszych uczyliśmy się w tym okresie i co wydaje imprez po pandemii (z całym bagażem się być pewne: wydarzenia stacjonarne niepewności, który wiązał się z ówczesną w przyszłości nie będą już takie same. Ale sytuacją), została zwieńczona kryzysem powiedzmy sobie jasno, to nie jest tylko paliwowym. Mimo to, w 1. kwartale po za- kwestia COVID. To kierunek, który pojawił kończeniu targów odnotowaliśmy rekor- się na długo zanim wszyscy przestaliśmy dowy wskaźnik ponownych rezerwacji. wsiadać do samolotów na początku 2020 r.

18

PLAST ECHO głos biznesu

Organizujemy wydarzenia w całej Azji i Ameryce Północnej, a także prowadzimy interesy w Europie, więc nasz pogląd nie ogranicza się tylko do Wielkiej Brytanii czy do branży tworzyw sztucznych. Na długo przed pojawieniem się COVID zdawaliśmy sobie sprawę, że treść musi być naprawdę istotna i wciągająca, aby uczestnicy docenili możliwość wcześniejszego umawiania spotkań i planowania z wyprzedzeniem pobytu na targach. Zrozumieliśmy również, że elementy przestrzeni wystawowej muszą być naprawdę interesujące i oferować użyteczne informacje – a nie tylko pełnić funkcję miejsca do siedzenia i odpoczynku.

Podobnie, na długo przed pojawieniem się COVID zdecydowaliśmy, że cel bycia największą imprezą targową na świecie w każdym sektorze jest, powiedzmy to szczerze, trochę głupi, jeśli weźmiemy pod uwagę ślad węglowy związany z lotami tysięcy ludzi przez pół świata, aby mogli zobaczyć to, co mają okazję obejrzeć w swoim kraju.

Nastąpiła zmiana w procesach myślenia uczestników: obecnie są oni bardziej wymagający niż 5 lat temu i organizatorzy muszą się do tej sytuacji dostosować Odwiedzający potrzebują wydarzeń, które są dla nich wartościowe… A co jest wartościowego czy pożytecznego w spędzeniu 2 dni w Düsseldorfie na wędrówce po 17 halach, w nadziei na jakąś inspirację i szczęśliwy traf w kwestii spotkań? Mówię to z uśmiechem na twarzy, ponieważ w najbliższej przyszłości Targi K zawsze będą stanowić istotne wydarzenie dla branży tworzyw sztucznych. Ale nastąpiła zmiana w procesach myślenia uczestników: obecnie są oni bardziej wymagający niż 5 lat temu i organizatorzy muszą się do tej sytuacji dostosować.

Pandemia COVID zmieniła nasze postrzeganie świata; obserwowaliśmy, jak wielu organizatorów poniosło klęskę, organizując wirtualne wystawy. Rozwiązania cyfrowe mogą wzbogacić wydarzenia na żywo, ale nigdy nie zastąpią spotkania twarzą w twarz; Interplas 2023 będzie zaś pierwszym wydarzeniem, kiedy będziemy mogli zebrać wszystkie nasze pomysły bez ograniczeń.

Pozostając w tym temacie i patrząc w przyszłość na 2023 r.: co będzie inne niż dotychczas?

Opinie, które otrzymaliśmy po wystawie w 2021 r. były świetne, ale nie chcemy tak po prostu powtarzać czy wręcz kopiować ostatniej edycji… Tym razem mamy możliwość wdrożenia kilku bardzo fajnych pomysłów, które dojrzewały w naszych głowach od 2018 r. Pierwszy nowy element jest w fazie projektowej. Obecnie jesteśmy w trakcie rekrutacji Rady Doradczej Wystawców, aby zapewnić różnorodność perspektyw branżowych w naszym procesie planowania. Odkąd przejęliśmy organizację targów ciężko pracowaliśmy, aby zdobyć zaufanie głównych marek branżowych i niezbędne jest, aby te ważne organizacje miały głos w zakresie planowania ich wydarzenia branżowego. Nasze pierwsze spotkanie odbyło się w listopadzie i jesteśmy podekscytowani składem tej grupy oraz wiedzą branżową, którą będziemy mogli wykorzystać do stworzenia wydarzenia, na które koniecznie trzeba się wybrać.

Jest to zmiana, która umożliwi odwiedzającym jak najlepsze wykorzystanie czasu podczas wydarzenia. Z drugiej strony, aplikacja wystawcy przechwytuje i pokazuje wszystkie te interakcje, umożliwiając mu dotarcie do zarejestrowanych gości i umówienie spotkań jeszcze przed targami.

Ciekawym i korzystnym finansowo aspektem tej inwestycji jest to, że aplikacja umożliwia każdemu członkowi zespołu wystawcy skanowanie odwiedzających i tym samym zbieranie kontaktów na własnych smartfonach… wszystko za darmo. Nie potrzeba więc drogich skanerów danych; co więcej, dane dostępne są natychmiast w aplikacji, więc nie trzeba czekać do końca dnia, by pobrać kontakty ze skanerów.

A czego możemy się spodziewać, gdy już dotrzemy na targi?

Myślę, że trzecim naprawdę dużym projektem jest inwestycja w treść wydarzenia; przez lata próbowaliśmy wielu formatów, ale nigdy nie udało nam się zrobić konferencji na prawdziwie wysokim poziomie, więc w 2023 r. właśnie to zamierzamy osiągnąć. Tworzymy specjalnie zbudowaną zamkniętą salę na terenie targów, a w niej przez 3 dni będzie realizowany program na najwyższym poziomie… ale nie spodziewajcie się tu klasycznego przypadku „Death

by PowerPoint”; format programu będzie równie innowacyjny, jak omawiane tematy. Poruszymy najważniejsze kwestie, które mają znaczenie dla naszej branży, w tym te dotyczące GOZ, reshoringu, energii, różnoDrugim naprawdę ekscytującym nowym rodności, równości i inkluzywności, zrówelementem, który łączy pre-show i wyda- noważonego rozwoju i digitalizacji. rzenie na żywo, jest znacząca inwestycja w technologie cyfrowe. Nasza nowa plat- Ponieważ nie jesteśmy tylko organizatoforma internetowa i aplikacja eventowa rem targów, ale jesteśmy też zakorzenieni pozwalają na doskonałe zazębianie się w branży dzięki naszym mediom, w tym planowania pobytu na targach przez zwie- wysoko cenionemu magazynowi „British dzających i tworzenia interesujących treści Plastics & Rubber”, nasza zdolność do wyprzez wystawców. Dla zwiedzających ozna- korzystania posiadanych kontaktów w celu cza to, że po zarejestrowaniu się mogą za- stworzenia programu najwyższej jakości cząć przeglądać oferty wystawców reko- nie ma sobie równych w Wielkiej Brytanii. mendowanych przez sztuczną inteligencję, Nie mogę się doczekać, aby ujawnić nieumawiać spotkania, tworzyć listy osób do które informacje dotyczące prelegentów odwiedzenia czy wyrobów do obejrzenia. i formatów.

WWW.PLASTECHO.COM

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

19

stawcom, dzięki którym targi mogą być tak wspaniałym motorem napędowym dla brytyjskiego przemysłu tworzyw sztucznych.

No i oczywiście będzie to wielki rok dla wystawy, ponieważ obchodzi ona swoje 75-lecie. Jak planujecie uczcić to wydarzenie?

Mamy mnóstwo pomysłów, ale chciałbym też zaapelować do wszystkich czytelników, bowiem chcemy zebrać jak najwięcej pamiątek po Interplasie, które moglibyśmy pokazać na wystawie. Znaleźliśmy i zdobyliśmy kilka niesamowitych starych przewodników po wystawie, ale bardzo chcielibyśmy zobaczyć i pokazać podczas imprezy wszelkie zdjęcia, bilety i rzeczy związane z Interplasem z minionych czasów.

Nasze nowe inwestycje w technologię umożliwiają nam również tworzenie treści w środowisku cyfrowym już przed wydarzeniem, by zaprezentować to, co oferują wystawcy i wskazać najbardziej atrakcyjne sesje zarejestrowanym gościom. Mamy także coś nowego dla społeczności tworzyw sztucznych, jeśli chodzi o wydarzenia organizowane po 2023 r., ale więcej o tym na targach w przyszłym roku.

Na targach ponownie pojawi się Knowledge Hub, a także nowy program VIP Buyer, który zostanie wprowadzony w pierwszym kwartale przyszłego roku, kiedy rozpocznie się rejestracja. Każda funkcja jest projektowana z uwzględnieniem konkretnego wątku przewodniego. Oczywiście, zrównoważony rozwój jest obecnie w centrum wyzwań stojących przed branżą, a koszty energii osiągają poziom niepokojący dla producentów. Poświęcimy więc czas na konferencji, aby zbadać i ocenić różne strategie radzenia sobie z tym problemem.

Niewątpliwie wyzwania związane z łańcuchem dostaw dały w ostatnich latach wielu właścicielom marek sporo do myślenia. Coraz częściej dostajemy sygnały od producentów kontraktowych, którzy widzą, że narzędzia i obróbka są poddawane reshoringowi w wyniku nieregularności w łańcuchu dostaw, a także zróżnicowania poziomów jakości. Będziemy się upewniać,

że profilujemy najlepszych brytyjskich kontraktowych dostawców usług.

Najważniejszą częścią obchodów będzie ogłoszenie wieczorem pierwszego dnia Ostatnim elementem imprezy, i szczerze 75 najbardziej wpływowych osób w brymówiąc prawdziwymi gwiazdami, są wy- tyjskim przemyśle tworzyw sztucznych. stawcy. Pomimo zaledwie 2-letniej prze- W najbliższych tygodniach rozpoczniemy rwy między wydarzeniami, tym razem proces nominacji i każdy z branży będzie z przyjemnością mogę powiedzieć, że plan mógł zgłosić osoby, które jego zdaniem targów wygląda fantastycznie. I tak np. najbardziej zasługują na uznanie za swój sierpień był znakomitym miesiącem, wkład w rozwój branży. Mamy nadzieję, w którym zgłosiło się ponad 30 firm, a obie że jak najwięcej z tych 75 osób pojawi się hale ładnie się zapełniają. na targach osobiście, gdzie będą mogli spotkać się ze starymi i nowymi znajomymi.

Jak jeszcze można stworzyć odpowiednie środowisko do nawiązywania kontaktów Ostatnio widzieliśmy nowego gracza w tej na targach takich jak Interplas? przestrzeni – na początku roku odbyła się inauguracyjna edycja Plastics Live. Co Branża tworzyw sztucznych to grupa towa- o tym sądzisz? rzyska, więc siłą rzeczy wydarzenia towarzyskie odgrywają ogromną rolę w całym Działamy w branży, która jest warta ponad programie imprezy. W 2021 r. gościliśmy 25 mld funtów dla Wielkiej Brytanii. Nie naszych wystawców przez 2 wieczory, oczekujemy, że będziemy mieli tę przewykorzystując okazję do ponownego spo- strzeń tylko dla siebie! Zawsze jest miejsce tkania się po pandemii. Udało się to tak na świetne wydarzenia, które są w stanie dobrze, że we wrześniu przyszłego roku popchnąć branżę do przodu i które wyraźponownie będziemy gościć naszych wy- nie różnią się od tego, co już jest na rynku. stawców, prelegentów, doradców i VIP-ów Prawdę mówiąc, w przerwach między korównież w oba wieczory. Zapewnimy je- lejnymi edycjami Interplas zawsze mielidzenie, napoje i rozrywkę dla wszystkich, śmy mniejsze imprezy, czy to PDM, czy inne, tworząc platformę dla największego nie- które pojawiały się i znikały. To wszystko formalnego spotkania brytyjskiego prze- jest dobre dla branży i rynku. • mysłu tworzyw sztucznych. Te spotkania są naszym sposobem na podziękowanie Rozmawiał: David Gray uczestnikom imprezy, w szczególności wy- Więcej o Interplas 2023 na interplasuk.com

20

PLAST ECHO rytm maszyn

IINOWE ŁOŻYSKO WIEŃCOWE IGUS

IIMAGNETYCZNY SYSTEM POMIAROWY

Oszczędź miejsce i masę produktu bez poświęcania niezawodności działania — jednocześnie całkowicie eliminując smarowanie. To właśnie potrafi igus PRT-04 micro. W ten sposób igus dodaje do swojego asortymentu wyjątkowo małe łożysko wieńcowe, które jest również niezwykle odporne na zużycie. PRT-04 micro ma średnicę zewnętrzną 60 milimetrów — jest to najmniejszy rozmiar montażowy wśród łożysk wieńcowych igus PRT. Składa się z 3 aluminiowych pierścieni i nowo opracowanego elementu ślizgowego wykonanego ze sprawdzonego trybopolimeru iglidur J, który działa szczególnie dobrze na aluminium, zapewniając dobre współczynniki zużycia, niski współczynnik tarcia i długą żywotność. Charakteryzuje się również niską absorpcją wilgoci i dobrą odpornością chemiczną. Jest też możliwe zastosowanie innych materiałów wykonania, w zależności od indywidualnych wymagań klienta.

Podobnie jak wszystkie łożyska igus, PRT-04 micro jest w 100% bezsmarowe, a zatem niewrażliwe na brud, kurz i wilgoć.

Firma Elesa+Ganter wprowadziła do oferty nowy system pomiaru przesuwu liniowego i kątowego MPI-R10-RF bazujący na czujniku oraz liniale magnetycznym, który bezprzewodowo komunikuje się z układem sterowania maszyny. Nowy produkt łączy funkcjonalność wskaźników położenia z czujnikiem magnetycznym MPI-R10 oraz wskaźników położenia z radiową transmisją danych DD51/52R-E-RF. Istniejący do tej pory wskaźnik położenia MPI-R10 został wzbogacony o moduł transmisji danych, który łączy się z jednostką sterującą UC-RF przy użyciu fal radiowych, tworząc bezprzewodowy system do szybkiego pozycjonowania lub pomiarów. Dzięki temu cały system umożliwia rzeczywisty pomiar liniowy oraz kątowy i jednocześnie przesyła informację o swoim położeniu drogą radiową do sterowników urządzenia.

igus.pl

elesa-ganter.pl

IINOWY FREEFORMER 750-3X

IILASER ZNAKUJĄCY F250

Nowy, duży freeformer 750-3X przetwarza w ramach swobodnego formowania tworzyw sztucznych Arburg (APF) 3 komponenty i umożliwia przemysłową produkcję addytywną kompleksowych elementów funkcyjnych w obciążalnych połączeniach twarde-miękkie z konstrukcją nośną.

SmartLase F250, nowy światłowodowy znakownik laserowy od Markem-Imaje, to bezpieczne i kompaktowe rozwiązanie zapewniające trwałe znakowanie wysokiej jakości na podłożach o dużej gęstości, bez stosowania substancji chemicznych, co pozwala obniżyć koszty operacyjne.

Urządzenie cechuje wyjątkowa wydajność w szybkich aplikacjach, nawet przy rosnącej złożoności kodów 1D i 2D, a także łatwość w integracji i prostota obsługi.

• W przypadku oznaczenia 750 chodzi o dostępną powierzchnię • wspornika elementu w centymetrach kwadratowych. W porów- • naniu z maszyną freeformer 300-3X komora robocza zapewnia o 250% więcej przestrzeni na części o wymiarach do 330 × 230 • × 230 milimetrów. „3X” oznacza 3 osie wspornika elementu, • które poruszają się w kierunku x, y i z. arburg.com

Prędkość znakowania (max.): do 2000 znaków na sekundę Moc: 20 W; zakres temperatur pracy: od 5ºC do 40ºC Zgodny ze standardami Przemysłu 4.0, umożliwia stosowanie zaawansowanych rozwiązań Packaging Intelligence Wyraźne, trwałe kody w doskonałej jakości Nieusuwalne oznaczenie chroni produkt przed fałszowaniem coleman.pl / markem-imaje.com

WWW.PLASTECHO.COM

IINOWE MASZYNY CCW-AS

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

21

IIDRUKARKA SL DO PRODUKCJI PRZEMYSŁOWEJ

Ishida zaprezentowała nową serię naważarek, którą właśnie wprowadza na rynek. CCW-AS to maszyny precisionPrint to wyso11. generacji, które zostały zaprojekkowydajne rozwiązanie towane tak, aby zapewnić najwyższą do stereolitografii. Wywydajność ważenia i jeszcze bardziej soce zautomatyzowany zwiększyć ogólną efektywność sprzęsystem oferuje opłatu (OEE), szczególnie w przypadku calną produkcję komproduktów bardziej wymagających, ponentów o najbardziej do których zaliczają się lepkie artykuły. W nowej serii duży na- rygorystycznych wymaganiach dotyczących jakości powierzchcisk położono też na energooszczędność. ni i rozdzielczości detali na skalę przemysłową. Innowacyjny system laserowy i zaawansowana koncepcja systemu end-toNowa naważarka z serii AS zapewnia znaczny wzrost wydaj- -end umożliwiają seryjną produkcję addytywną komponentów ności, dzięki czemu pozwala na maksymalizację rentowności przy najniższych kosztach. na wysoce konkurencyjnych rynkach. Posiada również ulepszoną, higieniczną konstrukcję i spełnia oczekiwania klientów Drukarka idealnie nadaje się do druku krótkich serii w przemydotyczące ochrony środowiska. Ponadto każdy kanał podaj- śle elektrycznym i elektronicznym, np. złączy lub niestandardonika zawiera zintegrowany system dozoru optycznego, który wych rozwiązań o najwyższej precyzji. Te ostatnie oferują dużą wykorzystuje czujniki do monitorowania produktu w czasie wartość dodaną m.in. w branży medycznej, np. do drukowania rzeczywistym. aparatów słuchowych, lub w obszarze sportu i rekreacji. ishidaeurope.com

IIREWOLUCYJNA TECHNOLOGIA VISCOZERO Firma Starlinger viscotec wprowadziła nową linię urządzeń, które zrewolucjonizują recykling tworzyw sztucznych: viscoZERO, czyli reaktor do odkażania przetopionego tworzywa, umożliwiający produkcję regranulatów z surowców wtórnych poliolefinowych i polistyrenowych do kontaktów z produktami spożywczymi, a także PET z surowców tego samego pochodzenia o podwyższonej lepkości właściwej (iV). Urządzenia viscoZERO dostępne są w wersji kompleksowej lub przeznaczonej do modernizacji istniejących wytłaczarek. Umożliwiają prawdziwy recykling rozumiany jako przeróbkę dającą surowce pełnowartościowe, nie zaś downcycling, czyli pozyskiwanie surowców wtórnych o ograniczonej wartości. Surowiec wejściowy przechodzi przez wytłaczarkę recyklingową, po czym w postaci płynnej jest przetwarzany pod próżnią. Technologia ta umożliwia pozyskanie z odpadów PET regranulatu PET nadającego się do kontaktu z żywnością, w ciągu kilku minut. kftechnologie.com.pl / viscotec.at

kraussmaffei.com

IISYSTEM PAKOWANIA OD TNA Firma TNA, globalny specjalista w dziedzinie przetwórstwa żywności i rozwiązań opakowaniowych, dodała do swojej oferty zupełnie nowe urządzenie tna auto-splice 3, tworząc „idealne sparowanie” z maszyną tna robag 3e, która została wprowadzona na rynek w 2021 r. tna auto-splice 3 to unikalne, kompaktowe rozwiązanie, które automatycznie łączy folię opakowaniową bez przestojów i przerw w procesie pakowania.

Nowa i unikalna funkcja rotacyjnej wymiany rolki ułatwia dostęp i wymianę rolki folii bez konieczności zatrzymywania systemu pakującego, pomagając producentom zmaksymalizować przepustowość.

Z kolei prostota systemu pakowania tna robag 3e sprawia, że jest on łatwy w obsłudze, serwisowaniu i konserwacji. Maszyna cechuje się szybkością działania, niewielkimi rozmiarami i wysoką wydajnością: umożliwia produkcję szerokiej gamy wyrobów z prędkością do 250 torebek na minutę. Posiada także opcję łatwego przełączania między rozmiarami opakowań. tnasolutions.com

JAK WDROŻYĆ SWOJĄ PIERWSZĄ TECHNOLOGIĘ?

ROZMOWA Z DR HAB. MAGDALENĄ ZABOCHNICKĄ, PROFESOR POLITECHNIKI CZĘSTOCHOWSKIEJ

WWW.PLASTECHO.COM

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

23

Analizy danych GUS i PARP wskazują, że odsetek polskich firm, które wdrażały innowacje wzrósł z 31,2% w latach 2018–2020 do 79,6% w 2021 r. W ostatnich latach obserwujemy zatem ogromny wzrost inwestycji w innowacyjność. W latach 2019–2021 aktywność innowacyjną wykazało 26,3% przedsiębiorstw przemysłowych oraz 22,2% przedsiębiorstw usługowych Przedsiębiorcy działają na co dzień w otoczeniu, które cały czas podlega zmianom.

Ewoluują oczekiwania i potrzeby klientów, dostępne technologie czy regulacje prawne. Modyfikacje te powodują powstawanie nowych możliwości w zakresie usług i produktów oraz pojawianie się nowych rynków. W zmieniającym się otoczeniu rozwijać się muszą również przedsiębiorstwa, dostosowując swoją ofertę do oczekiwań rynku, jak też śledząc (a nawet wyprzedzając) wyłaniające się trendy. Nieczęsto zdarza się, aby jeden, początkowy pomysł wystarczył do odniesienia wieloletniego sukcesu rynkowego. Niezbędne są więc nowe idee i rozwiązania.

O tym jak wprowadzać nowe pomysły i innowacje oraz w jaki sposób finansować nowatorskie pomysły z dostępnych funduszy publicznych, rozmawiamy z dr hab.

Magdaleną Zabochnicką, profesor Politechniki Częstochowskiej.

sposobu ochrony własności intelektualnej, aż po ostatni i najważniejszy etap, czyli wdrożenie pomysłu jako gotowego produktu lub usługi do praktyki gospodarczej.

Jako wynalazczyni jestem współautorką patentów, które dotyczą m.in. sposobów biologicznego oczyszczania ścieków przemysłowych, produkcji biomasy oraz otrzymywania biotworzyw, gdzie z tych ostatnich mamy złożonych aż 10 zgłoszeń patentowych i jedno zgłoszenie europejskie. Jestem też współautorką prawa ochronnego na wzór użytkowy. Zatem sprawami ochrony własności intelektualnej nowych rozwiązań, jak i wzorów przemysłowych mam okazję zajmować się na co dzień.

W swojej pracy spotykam się z sytuacją, że przedsiębiorcy często nie wiedzą, czy i w jaki sposób mogą sfinansować nowatorskie pomysły z dostępnych funduszy publicznych, aby dokonać transformacji i wejść na rynek z ulepszonymi lub noPani profesor, naukowo zajmuje się pani wymi produktami albo usługami, któinnowacyjnymi technologiami służącymi re zostały opracowane dzięki pracom poprawie jakości środowiska naturalnego. badawczo-rozwojowym.

Na co dzień współpracuje pani również z przedsiębiorcami, którzy chcieliby pro- Jest pani ekspertką w Innovation Coach. Co wadzić prace badawczo-rozwojowe, lecz to za projekt? nie wiedzą, jak ten proces rozpocząć oraz nie mają doświadczenia w pozyskiwaniu Oficjalnie, Innovation Coach to II ścieżka środków na działania B+R. Instrumentu STEP Sprawdzimy Twój Eksperymentalny Pomysł na Projekt realizowaneTak, to prawda, naukowo zajmuję się in- go przez Ministerstwo Funduszy i Polityki nowacyjnymi rozwiązaniami środowisko- Regionalnej w partnerstwie z Instytutem wymi, w tym w zakresie odnawialnych Podstawowych Problemów Techniki Polźródeł energii. Staram się poszukiwać, ba- skiej Akademii Nauk (IPPT PAN). Projekt dać i rozwijać te procesy, które wpisują się skierowany jest do przedsiębiorców, którzy w gospodarkę i biogospodarkę o obiegu chcieliby prowadzić prace badawczo-rozzamkniętym, by docelowo służyły środowi- wojowe, ale nie wiedzą, jak ten proces rozsku, gospodarce i społeczeństwu. począć oraz nie mają doświadczenia w pozyskiwaniu środków na działania B+R+I. Jestem też wynalazczynią, dlatego doskonale znam i rozumiem proces od mo- Mniej oficjalnie, Innovation Coach pomaga mentu powstania pomysłu, przez opra- tym przedsiębiorcom, którzy obserwując cowanie nowego wynalazku, dalej wybór szybko zmieniający się rynek, dostrzegają

potrzebę rozwoju firmy, ale nie wiedzą, jak ten proces rozpocząć. Projekt skierowany jest do przedsiębiorców, którzy chcą prowadzić działalność badawczo-rozwojową, inwestować w innowacje oraz korzystać ze wsparcia z Funduszy Europejskich, ale mają niewielkie doświadczenie w tym obszarze (lub nie mają go wcale).

Wspomniała pani o innowacjach. Kojarzą się one najczęściej z przełomowymi wynalazkami, takimi jak technologie cyfrowe, osiągnięcia w ramach biotechnologii czy np. loty w kosmos.

Innowacja to nowy pomysł, który powstał w odpowiedzi na konkretne potrzeby i znalazł zastosowanie praktyczne. Z kolei z perspektywy biznesowej, innowacja to nowy pomysł, który udało się wdrożyć i na nim zarobić. Innowacje formalnie dzielimy na kilka grup: produktowe, procesowe, organizacyjne i marketingowe.

W ramach usługi Innovation Coach najbardziej interesujące są innowacje produktowe, czyli wprowadzenie wyrobu lub nowej albo znacznie udoskonalonej usługi, np.: wykorzystanie nowych komponentów i materiałów, dodanie nowych funkcji czy ułatwienie obsługi.

Uzupełniająco wdrażane są zazwyczaj innowacje procesowe, dotyczące metody produkcji lub dostawy w celu obniżenia kosztów, czy podniesienia jakości, np.: automatyzacja procesu produkcyjnego, zastosowanie komputerowego projektowania, wprowadzenie systemu kontroli przepływu towarów. Również poziom nowości może być różny: w skali światowej, dla rynku lokalnego lub dla firmy. Czyli mówiąc o innowacji, możemy mówić zarówno o rozwiązaniu całkowicie nowym, przełomowym, którego dotychczas nie znano na świecie, jak i o pewnym niewielkim unowocześnieniu wprowadzonym na poziomie konkretnej firmy.

24

PLAST ECHO głos biznesu

Przełomowy charakter rozumiany jest jako wywieranie znaczącego wpływu na rynek oraz na działalność gospodarczą firm na tym rynku. Przełomowość może skutkować m.in. zmianą struktury rynku, stworzeniem nowych rynków lub doprowadzeniem do sytuacji, w której istniejące produkty staną się przestarzałe. Jednak przełomowych innowacji nie jest zbyt wiele. Przedsiębiorcom często wydaje się, że aby zostać uznanym za innowacyjną firmę należałoby wdrożyć jakąś przełomową innowację i to jest jedna z barier, która powoduje, że firmy wycofują się, zupełnie niepotrzebnie, z wejścia na ścieżkę innowacji. By stać się innowacyjnym przedsiębiorstwem wystarczy wdrożyć w firmie nowe, niewielkie rozwiązanie, które może stanowić rozwinięcie

dotychczasowej działalności przedsiębiorstwa o nowe produkty lub usługi.

Kolejna bariera to przekonanie, że jeśli chcemy wdrożyć w naszej firmie innowację, to musimy od razu zainwestować w nowe rozwiązanie wszystkie nasze zasoby finansowe, a to już stanowi duże ryzyko.

Błąd! Przedsiębiorca może wdrożyć nową, niewielką innowację, przeznaczając na nią tylko wygospodarowaną część zasobów firmy, w ten sposób minimalizując wszelkie zagrożenia.

A kto może skorzystać z programu?

By stać się innowacyjnym przedsiębiorstwem wystarczy wdrożyć w firmie nowe, niewielkie rozwiązanie, które może stanowić rozwinięcie dotychczasowej działalności przedsiębiorstwa

czenia w realizacji projektów B+R i aplikowaniu o nie, prowadzić działalność gospoKryteria udziału w Innovation Coach są darczą w Polsce i planować rozpoczęcie bardzo proste, wystarczy nie mieć doświad- prac badawczo-rozwojowych. Nie ma żad-

WWW.PLASTECHO.COM

Załóżmy, że chcę zacząć rozwijać innowacje w mojej firmie i jestem zainteresowany udziałem w Innovation Coach. Od czego zaczniemy?

Pierwszym krokiem, jaki musi podjąć przedsiębiorca, aby wdrożyć swoją pierwszą innowację, jest rozpoznanie własnego potencjału, przyszłego miejsca na rynku, celów biznesowych i grup docelowych odbiorców nowego rozwiązania. Bez tego nie można mówić o skutecznym wejściu na rynek z nowym produktem lub usługą.

nych ograniczeń jeśli chodzi o wielkość przedsiębiorstwa, obroty czy inne kryteria.

Biorąc pod uwagę praktykę, najczęściej z programu korzystają firmy, które już funkcjonują na rynku ponad 3 lata, czyli są to dojrzałe przedsiębiorstwa znające swoją pozycję w rynku. Po takim czasie poszukują one kolejnego kroku do rozwoju, ale brakuje im wiedzy lub pomysłu w tym zakresie. Dla takich firm powstał nasz projekt. Chcemy, aby wielu polskich przedsiębiorców stworzyło z nami swoją pierwszą innowację. Zaobserwowałam, że duże firmy często sądzą, że projekt jest skierowany do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, a tak nie jest i z powodzeniem doradzamy też większym firmom.

Podczas pierwszego etapu współpracy z przedsiębiorcami analizujemy profil działalności firmy, pytamy jakie wyznaczyła sobie cele strategiczne do realizacji na przyszłość, jakie obecnie zajmuje miejsce w rynku i jak sobie radzi z konkurencją. Na tej podstawie mamy obraz, jakim potencjałem aktualnie dysponuje firma.

Następnie określamy jej przyszłe cele i potrzeby potencjalnych odbiorców, szacujemy wielkość rynku, w tym konkurencję. Oceniamy niezbędne do realizacji innowacyjnego przedsięwzięcia zasoby materialne, finansowe i ludzkie oraz proponujemy podjęcie współpracy z jednostkami naukowo-badawczymi i określamy jej zakres. Podejmujemy też temat możliwych form ochrony własności intelektualnej i wskazujemy, jakie pozwolenia lub licencje należy zdobyć, aby skutecznie wdrożyć rozwiązanie na rynek. Ostatnim etapem jest omówienie różnych sposobów i możliwości uzyskania dofinansowania na nową inwestycję. W efekcie firma dostaje od nas gotowy plan działania, który może zacząć wprowadzać w życie.

Proszę powiedzieć, jakie są dotychczasowe efekty działania projektu?

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

25

wania wykorzystujące kleje ekologiczne będące odpowiedzią na proekologiczne zapotrzebowania rynku; modyfikacje konstrukcji maszyn do przemysłowego obierania warzyw stanowiące udoskonalenie dotychczas produkowanych maszyn; innowacyjne zastosowanie krioterapii czy spersonalizowane wkładki medyczne w obszarze prozdrowotnym; nowoczesne systemy odpylające; opracowanie nowej usługi utylizacji paneli fotowoltaicznych; opracowanie sposobu zagospodarowania osadów ściekowych wraz z wykorzystaniem OZE. Branża tworzyw sztucznych, której dedykowane jest czasopismo „Plast Echo”, jest sektorem o wysokim stopniu innowacyjności. Czy jego przedstawiciele również mogą uczestniczyć w projekcie?

Tak, oczywiście wciąż wdrażane są nowe technologie w branży tworzyw sztucznych.

Jest to ogromny rynek i ma duży potencjał na przyszłość. Jednak obecnie przedsiębiorcy najchętniej chcą się rozwijać w kierunku produkcji innowacyjnych biotworzyw, które znajdują szereg zastosowań w różnych dziedzinach życia i gospodarki.

Są to najczęściej przedsiębiorcy, którzy działają już od jakiegoś czasu na rynku w branży tworzyw sztucznych i widząc trendy rynkowe, chcą część swojej działalności skierować na produkcję biotworzyw.

Czy w każdej dziedzinie można wypracować innowację?

Moim zdaniem w każdej dziedzinie jest potencjał do rozwoju firmy w kierunku innowacyjnym. Są oczywiście branże, w których dzisiaj ten potencjał może być większy niż w innych, jednak rynek stale ewoluuje. Wystarczy tylko obserwować trendy na rynku, aby rozpoznać potrzeby klientów, które możemy zaspokoić, wprowadzając nowe rozwiązania. Zatem nie należy się nigdy zniechęcać, tylko zawsze gdy nadarza się okazja powinno się podejmować wyzwanie, jakim jest otwarcie firmy na nowe, innowacyjne rozwiązania. •

Dotychczas w ramach usługi Innovation Coach zidentyfikowano szereg pomysłów, które mają szanse stać się innowacjami napędzającymi rozwój firm. Oto kilka przykładów: przezroczyste panele akustyczne, które mogą zmienić realia projektowania w zakresie przegród akustycznych; opakowania biodegradowalne czy opako- Rozmawiał: Jacek Leszczyński

26

PLAST ECHO tonacja rynku

POLSKA GOSPODARKA JEST CYRKULARNA W 10 PROCENTACH

Luka w cyrkularności polskiej gospodarki wynosi 89,8%, co oznacza że tylko 10,2% materiałów i surowców jest w naszym kraju ponownie wykorzystywanych. Dla porównania, biorąc pod uwagę gospodarkę światową, współczynniki te wynoszą odpowiednio 91,4% i 8,6% – W tej chwili 1 z 10 kilogramów odpadów potrafimy już zwrócić z powrotem do obiegu. Jednak dla Polski niezwykle ważne jest to, żeby jak najszybciej zwiększać udział tzw. współczynnika cyrkularności w szeroko rozumianej gospodarce – podkreśla Robert Chciuk, pełnomocnik ds. GOZ w Ministerstwie Klimatu i Środowiska. Jak pokazuje nowo opublikowany raport „Circular Restart! Polish Circularity Gap Report”, zwiększenie tego współczynnika i wdrożenie w Polsce zasad gospodarki cyrkularnej może się przełożyć na szereg korzyści środowiskowych, społecznych i gospodarczych. Wciąż jednak brakuje odpowiednich

rozwiązań legislacyjnych i podatkowych, non-profit Circle Economy. Wynika z niego które by temu sprzyjały. również, że spośród wszystkich materiałów i surowców wykorzystywanych w polskiej Polska zużywa łącznie aż 13,8 tony su- gospodarce – od rud metali i minerałów rowców na osobę rocznie. To wynik po- niemetalicznych, po biomasę i paliwa korównywalny z innymi krajami Europy, palne – tylko 10,2% ponownie trafia do ale wyższy niż światowa średnia, która obiegu. To oznacza, że luka w cyrkularności wynosi 11,9 tony na osobę rocznie – co polskiej gospodarki wynosi aż 89,8%. i tak znacznie przekracza możliwości regeneracyjne planety – pokazuje „Circular – Nie jest to zły wynik chociażby z punktu Restart! Polish Circularity Gap Report”, widzenia innych krajów Europy i świata, przygotowany przez Instytut Innowacji gdzie średni współczynnik cyrkularności i Odpowiedzialnego Rozwoju INNOWO we wynosi w tej chwili 8,6% – zauważa Robert współpracy z agencją strategiczną Natural Chciuk, pełnomocnik ds. GOZ w MinisterState z Norwegii i holenderską organizacją stwie Klimatu i Środowiska.

WWW.PLASTECHO.COM

– Wciąż jest jednak bardzo dużo do zrobienia, ponieważ musimy wypełnić 90-procentową lukę – dodaje dr Agnieszka Sznyk, prezes Instytutu INNOWO.

le działań, zarówno w sferze edukacyjnej, jak i legislacyjnej. W tej chwili wdrażamy 6 unijnych dyrektyw, które mają wspierać proces przechodzenia na gospodarkę cyrkularną. Procedujemy też 2 istotne w tym kontekście ustawy, dotyczące ograniczenia zużycia i produkcji opakowań z tworzyw sztucznych oraz wdrożenia systemu kaucyjnego. On jest aktualnie na etapie uzgodnień międzyresortowych oraz wprowadzenia pod obrady wspólnej komisji rządu i samorządów, po czym trafi na Radę Ministrów.

Co ciekawe, Polska i tak plasuje się znacznie lepiej niż np. Szwecja czy Norwegia, gdzie tzw. współczynnik cyrkularności wynosi odpowiednio 3,4 oraz 2,4%. Najlepszym wynikiem może się pochwalić Holandia (24,5%). Natomiast światowa gospodarka ogółem jest cyrkularna jedynie w 8,6%, co oznacza, że aż 91,4% wykorzystywanych w niej surowców i materiałów ma charakter jednorazowy i nie wraca Eksperci wskazują, że w Polsce brakudo obiegu. je w tej chwili rozwiązań legislacyjnych, które sprzyjałyby rozwojowi gospodarki – W przyszłości obieg zamknięty będzie cyrkularnej. Stąd też konieczne jest jak koniecznością, bo katalizatorem zmian jest najszybsze wdrożenie systemu kaucyjnego sam rynek. Za nim podążają decyzje orga- i rozszerzonej odpowiedzialności produnów regulacyjnych. Instytucje finansowe centów (ROP), które pomogą w lepszym i wszystkie inne podmioty też już rozumie- gospodarowaniu surowcami i odpadami. ją fakt, że za 10 lat najbardziej atrakcyjne będą modele oparte na zasadach zrów- – Zmiany legislacyjne są w Polsce nienoważonego rozwoju, więc rynek będzie zbędne, żeby przyspieszyć transformację zmierzał w kierunku realizacji tych zasad gospodarki w kierunku cyrkularnym – pod– mówi Einar Kleppe Holthe z Natural Sta- kreśla Agnieszka Sznyk – Prawo, które mote – Największym wyzwaniem jest jednak żemy wprowadzić najszybciej i najłatwiej, brak świadomości i stare, liniowe modele to właśnie system kaucyjny, który pomoże biznesowe, w które inwestowano od setek nam odzyskiwać ze środowiska opakowalat. Wpojono nam, że przedmioty się użyt- nia plastikowe i szklane, a także rozszerzokuje i wyrzuca, a nie ponownie wprowadza na odpowiedzialność producentów, która do obiegu. To właśnie ten stary system, w końcu nałoży na nich pewne obowiązki. który wciąż pokutuje, stanowi najwięk- Dzięki temu producenci zaczną zwracać szą przeszkodę. dużo większą uwagę na to, co wprowadzają na rynek i do środowiska, wezmą odJak pokazuje „Circular Restart! Polish Cir- powiedzialność za swój produkt w całym cularity Gap Report”, w Polsce wdrożenie cyklu jego życia. zasad gospodarki cyrkularnej może się przełożyć na szereg korzyści: począwszy Prezes Instytutu INNOWO wskazuje, od złagodzenia presji na środowisko na- że potrzebne są również zmiany w systuralne, poprzez zapewnienie wysokiej temie podatkowym, ponieważ ten obecjakości życia wszystkim mieszkańcom nie obowiązujący wzmacnia liniowy moi ograniczenia wyczerpywania się zasobów, del gospodarczy. aż po większą odporność na przyszłe szoki gospodarcze, polityczne i społeczne oraz – W tej chwili surowce pierwotne są rozwój gospodarczy i nowe miejsca pracy. znacznie tańsze niż surowce pochodzące z recyklingu, z ponownego przetworzenia.

– Jesteśmy na dobrej drodze, żeby zwięk- Dlatego potrzebne jest przekształcenie caszyć współczynnik cyrkularności, ale przed łego systemu fiskalnego tak, żeby wspierał nami jest jeszcze bardzo dużo pracy – on rozwiązania promujące surowce wtórmówi Robert Chciuk – Rząd prowadzi wie- ne – mówi dr Agnieszka Sznyk – Zmienić

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

27

powinno się również opodatkowanie pracy ludzkiej, ponieważ w tej chwili nieopłacalne jest np. naprawianie różnych urządzeń.

Znacznie łatwiej i taniej jest wyprodukować nowy przedmiot.

Jak zauważa Einar Kleppe Holthe z norweskiej agencji Natural State, we wdrażaniu gospodarki cyrkularnej bardzo ważną rolę odgrywają również zamówienia publiczne, poprzez które rząd i samorządy mogą promować zielone, zrównoważone inwestycje.

– Przed organami regulacyjnymi stoi wielka szansa, o ile zaczną korzystać z zielonych systemów zamówień publicznych, zwracać w nich uwagę na wartość gospodarki cyrkularnej – stwierdza Einar Kleppe Holthe.

W raporcie „Circular Restart!” eksperci wskazali w sumie 6 scenariuszy, których realizacja pozwoliłaby domknąć 90-procentową lukę w cyrkularności polskiej gospodarki i uzyskać dodatkowe korzyści, jak m.in. zwiększona odporność łańcucha dostaw na szoki i mniej zanieczyszczone miasta.

– Zaprezentowaliśmy scenariusze dotyczące różnych sektorów gospodarki, takich jak np. sektor budowlany, energetyczny, żywnościowy czy transportowy. To są te obszary, w których zmiana może nastąpić najszybciej i najłatwiej. I jeżeli wprowadzimy w nich odpowiednie rozwiązania, wówczas możemy zmniejszyć nasze zużycie materiałów i ślad środowiskowy o 40%, jednocześnie podnosząc tzw. wskaźnik cyrkularności nawet dwukrotnie – mówi dr Agnieszka Sznyk.

Z analizy wynika, że stosunkowo najwięcej korzyści przyniesie w Polsce wdrożenie cyrkularnego budownictwa. Odpady budowlane i rozbiórkowe mogą być ponownie wykorzystywane jako nowy materiał budowlany, a nie tylko w celu zasypywania wyrobisk, jak ma to miejsce w tej chwili.

W przypadku nowych inwestycji takie surowce wtórne powinny wręcz mieć pierwszeństwo przed materiałami pierwotnymi.

28

PLAST ECHO tonacja rynku

Co więcej, rozszerzenie działalności branży o rozbiórkę i odzyskiwanie odpadów budowlanych mogłoby też przyczynić się do powstania nowych miejsc pracy w wymiarze lokalnym.

energetycznej. Ogółem, według wyliczeń ekspertów, te inwestycje w cyrkularne budownictwo w sumie mogą zmniejszyć ślad materiałowy Polski o ponad 26%. Redukcja śladu węglowego byłaby jeszcze wyższa i wynosiłaby aż 36%, zaś współczynnik cyrWażny jest również dobór materiałów, po- kularności polskiej gospodarki wzrósłby nieważ emisje zawarte w konstrukcjach o 3,1 punktu procentowego. drewnianych są nawet o 42% niższe niż ich odpowiedniki betonowe, podczas gdy – Można zidentyfikować kilkadziesiąt dziazastąpienie betonu drewnem klejonym łań, które trzeba podjąć, żeby ten współkrzyżowo może przynieść redukcję nawet czynnik był wyższy – stwierdza Robert o 60% na poziomie pojedynczego budyn- Chciuk – Podstawowym jest jednak przeku. Użycie tego typu materiałów może też stawienie społeczeństwa z obiegu linearzastąpić stal, czyli jeden z najczęściej wy- nego – czyli wyprodukować, kupić, zutylikorzystywanych materiałów budowlanych, zować – na zupełnie inny model, w którym który pochodzi głównie z importu. przedsiębiorstwa już na etapie projektowania i produkcji będą zakładać powtórne Kolejnym proponowanym działaniem użycie swoich wyrobów. jest modernizacja istniejących zasobów budowlanych, ponieważ duża ich część Jak pokazuje raport „Circular Restart!”, wciąż nie spełnia wymogów efektywności w Polsce jedną z głównych barier wciąż

jest jednak zbyt niska świadomość znaczenia gospodarki cyrkularnej i jej głównych założeń. Dlatego potrzebna jest edukacja – zarówno decydentów, biznesu, małych i średnich przedsiębiorców, jak i społeczeństwa. Jednak – jak wskazuje prezes Instytutu INNOWO Agnieszka Sznyk – wśród polskich konsumentów ta świadomość prośrodowiskowa i tak jest z każdym rokiem coraz wyższa. Ubiegłoroczny raport „Gospodarka obiegu zamkniętego – co na to konsument?”, przygotowany m.in. przez INNOWO, Ikeę, ING Bank Śląski i Polish Circular Hotspot, pokazał że 45% Polaków deklaruje postawy zgodne z koncepcją gospodarki cyrkularnej i tylko 30% twierdzi, że chce beztrosko korzystać z dóbr bez żadnych ograniczeń.

– Konsumenci w Polsce stają się coraz bardziej świadomi, widać coraz większą potrzebę wprowadzenia rozwiązań właśnie z obszaru gospodarki cyrkularnej. Badania pokazują np., że chętnie naprawialiby różne przedmioty, ale niestety nie mają do tego wystarczającej infrastruktury. Z drugiej strony widać też np. zmianę nawyków żywnościowych. Jemy coraz mniej mięsa, w Polsce pojawia się coraz więcej restauracji wegańskich i wegetariańskich. To też jest kierunek zamykania obiegu, widać tę chęć i gotowość w społeczeństwie – mówi Agnieszka Sznyk.

– Polska dysponuje ogromnym potencjałem w zakresie zastosowania zasad gospodarki obiegu zamkniętego. Jeśli przejmie inicjatywę i wykorzysta ten nowy rynek, w którym ludzie są świadomi i pytają o to, skąd pochodzi produkt i jak jest produkowany, jeśli stanie się producentem respektującym zasady zrównoważonego rozwoju, kojarzonym z jakością, a nie ilością produktów trafiających na europejski rynek, i wdroży zasady gospodarki o obiegu zamkniętym, to będzie mogła wykorzystać olbrzymią szansę biznesową sprzyjającą jeszcze szybszemu rozwojowi całego kraju.

Myślę, że potencjał ku temu ma niesamowity – dodaje Einar Kleppe Holthe. • Źródło: newseria.pl

WWW.PLASTECHO.COM

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

29

CERESANA ANALIZUJE GLOBALNY RYNEK BIOTWORZYW Według najnowszej edycji raportu CeresaIIZIELONE POLIMERY DLA GOSPODARKI na na temat biotworzyw, światowy rynek O OBIEGU ZAMKNIĘTYM „zielonych” polimerów będzie nadal dynamicznie się rozwijał: analitycy spodziewają Tworzywa sztuczne i opakowania odgrysię, że do 2031 r. sprzedaż biopolimerów wają ważną rolę w „Planie działań na rzecz wzrośnie do około 9,7 mld dolarów. gospodarki o obiegu zamkniętym” opublikowanym przez Unię Europejską w ramach Ochrona klimatu, uniezależnienie się od „Zielonego Ładu”, którego celem jest skieropy naftowej i gazu ziemnego, produkty rowanie UE na drogę transformacji ekoloprzyjazne środowisku i nowe możliwości gicznej, a ostatecznie – osiągnięcie neudla sektora rolniczego – wszystko to po- tralności klimatycznej do 2050 r. woduje, że z biopolimerami wiązane są wielkie nadzieje. Niemniej jednak, również Komisja Europejska pracuje nad nowymi wokół tych materiałów panuje duże zamie- ramami politycznymi dotyczącymi twoszanie, ponieważ obecnie brakuje zarówno rzyw biopochodnych, biodegradowalnych ogólnie uznanej definicji pojęcia biopoli- i kompostowalnych. Powinny one jasno merów, jak i ich jednolitego oznakowania. określać, co rozumie się przez pojęcie biotworzyw i jak należy je utylizować. Projekt W swoim badaniu Ceresana przygląda się komplikuje fakt, że do tworzyw kopalnych dwóm grupom materiałów, które często coraz częściej dodawane są również kombywają ze sobą zbieżne, ale nie zawsze są ponenty z biomasy, aby zmniejszyć ich ślad identyczne: to z jednej strony tworzywa węglowy. Dotychczas nie określono, przy biodegradowalne, które mogą być rozkła- jakim udziale surowców odnawialnych dane przez mikroorganizmy w środowisku mieszanka polimerowa może być traktonaturalnym lub przynajmniej komposto- wana i sprzedawana jako biopolimer. Konwane w zakładach przemysłowych; z dru- trowersyjne są również tworzywa sztuczne giej zaś tworzywa produkowane z surow- otrzymywane przy pomocy organizmów ców odnawialnych. genetycznie modyfikowanych. W każdym razie Komisja Europejska chce uniknąć Niektóre biopolimery spełniają oba te wa- greenwashingu: jej zdaniem biotworzywa runki. Polihydroksyalkanian (PHA) z cukru powinny być stosowane tylko wtedy, gdy i skrobia termoplastyczna (TPS) są zarów- oferują „rzeczywiste korzyści ekologiczne” no biopochodne, jak i biodegradowalne. w porównaniu z tworzywami kopalnymi Istnieją jednak również tworzywa sztuczne i nie stanowią konkurencji dla np. produkprodukowane z surowców organicznych, cji żywności. które nie nadają się do kompostowania, jak np. PEF, czyli poli(2,5-furanodikarbok- IINAJWYŻSZA STOPA WZROSTU sylan etylenu) lub biopolietylen na bazie DLA PLA I SKROBI trzciny cukrowej. Z kolei niektóre tworzywa sztuczne produkowane z ropy naftowej W 2021 r. udział takich tworzyw biodegralub gazu ziemnego mogą być biodegrado- dowalnych jak polilaktyd (PLA) i polimery walne – np. PCL, PBAT czy PBS. wytwarzane ze skrobi kształtował się na po-

ziomie 65% całego rynku biotworzyw. Dla tej grupy produktów Ceresana przewiduje dalszy wzrost wolumenu o około 10,4% rocznie do 2031 r. W przypadku tworzyw, które nie ulegają biodegradacji, takich jak polietylen, PET czy PA, wzrost ma być niższy i wynosić 7,5% rocznie. Najnowszy raport rynkowy Ceresana analizuje, jak rozwija się wykorzystanie biotworzyw na poszczególnych rynkach zbytu. Najważniejszym obszarem zastosowań w 2021 r. był przemysł opakowaniowy: gdzie zostało przetworzonych 58% wszystkich biopolimerów. Ceresana spodziewa się największego wzrostu w segmencie „toreb i worków”.

IIAKTUALNE DANE RYNKOWE DOTYCZĄCE BIOTWORZYW Rozdział 1 nowego opracowania Ceresany zawiera kompleksową analizę globalnego rynku „zielonych polimerów” wraz z prognozami do 2031 r.: rozwój popytu, przychodów i produkcji przedstawiono dla każdego regionu.

W rozdziale 2, 8 najważniejszych rynków sprzedaży biopolimerów jest rozpatrywanych indywidualnie: Niemcy, Francja, Wielka Brytania, Włochy, Hiszpania, USA, Chiny i Japonia. W każdym przypadku prezentowane są: popyt i przychody, popyt dla każdego obszaru zastosowań oraz typ produktu.

Rozdział 3 zawiera przydatne profile firmowe głównych producentów biotworzyw, wyraźnie uporządkowane według danych kontaktowych, przychodów, zysków, zakresu produktów, zakładów produkcyjnych i krótkiej informacji. Szczegółowe profile zostały dostarczone przez 105 producentów. •

30

PLAST ECHO tonacja rynku

WYROBY GUMOWO-METALOWE. ŁĄCZENIE GUMY Z METALAMI Artykuły gumowo-metalowe są powszechnie wykorzystywane w rozmaitych zastosowaniach przemysłowych. Aby optymalnie spełniały swoją rolę, muszą być projektowane z zachowaniem dbałości o szczegóły – przekłada się to bowiem bezpośrednio na ich końcową trwałość i wytrzymałość Techniczne wyroby gumowo-metalowe są w wielu przypadkach kluczowe dla właściwego f u n kc j o n ow a n i a maszyn i urządzeń.

Nie obędzie się bez DR KAROL nich przemysł moNICIŃSKI toryzacyjny, lotniCentralny Ośrodek czy, maszynowy czy Badawczo-Rozwojowy wydobywczy. MożPrzemysłu Poligraficznego na wymienić wśród nich chociażby pierścienie uszczelniające wałki obrotowe, wibroizolatory oraz łączniki sprężyste przenoszące różne rodzaje obciążeń (stosowane również w budownictwie i konstrukcjach mostów).

Połączenie uzyskiwane pomiędzy gumą a metalem musi charakteryzować się odpowiednią trwałością i wytrzymałością, aby przetrwać okres eksploatacji elastycznej części wyrobu. Dlatego należy skrupulatnie zaprojektować cały detal, jak i element metalowy, aby uniknąć nadmiernych naprężeń miejscowych. Warto mieć na uwadze, że w tego typu wyrobach zawsze będą występowały naprężenia, spowodowane chociażby skurczem gumy podczas chłodzenia po procesie wulkanizacji w wysokiej temperaturze. Skurcz technologiczny elementu gumowego będzie różny, w zależności od rodzaju używanego kauczuku, twardości mieszanki czy stopnia jej wypełnienia. Z tego powodu zmieniać się będzie też stosunek współczynników rozszerzalności cieplnej gumy i metalu.

Niezwykle istotne dla trwałości podzespołów gumowo-metalowych jest środowisko, w którym będą one pracować. Wulkanizaty charakteryzują się bowiem zróżnicowaną odpornością na działanie olejów i smarów, czy też różnorakich związków chemicznych, w zależności od zastosowanego kauczuku.

Substancje chemiczne przenikające przez gumę mogą osłabić integralność warstwy wiążącej ją z metalową powierzchnią i doprowadzić do uszkodzenia detalu.

Poważnym problemem może być korozja elementów metalowych związana z pracą w środowisku agresywnym, jak również wynikająca z niewłaściwego przygotowania ich powierzchni do połączenia z gumą.

Gumę z metalami możemy łączyć „na zimno” lub „na gorąco”. Metoda „na zimno” do-

WWW.PLASTECHO.COM

tyczy gumy zwulkanizowanej i obejmuje zastosowanie klejów chloroprenowych, epoksydowych lub cyjanoakrylowych.

Na rynku dostępne są też wyroby (np. tulejowe elementy sprężyste typu silentblock), w których połączenie utrzymywane jest również wskutek naprężeń wstępnych ściskających i siły tarcia między tymi materiałami. Zazwyczaj jednak stabilne wiązanie między metalem a gumą uzyskuje się w podwyższonej temperaturze, w procesie wulkanizacji.

Historycznie ujmując, najstarsza metoda łączenia gumy z metalem „na gorąco” obejmowała wykorzystanie ebonitu (twardego materiału wytwarzanego metodą wulkanizacji siarkowej, zawierającego ok. 30% siarki). Mieszanek i klejów ebonitowych używa się jeszcze do zabezpieczania urządzeń i konstrukcji przemysłowych przed korozją i działaniem czynników chemicznych.

W połowie XIX w. odkryto, być może przypadkowo, że w trakcie wulkanizacji kauczuk naturalny wiąże się z mosiądzem. Ta metoda łączenia gumy z metalami stosowana jest do dziś. Stosuje się ją w celu zwiększenia przyczepności między stalowymi kordami wzmacniającymi a gumą w oponach radialnych. Najczęściej powleka się stal warstwą mosiądzu o nominalnej zawartości 70% miedzi. Podczas procesu wulkanizacji gumy powstaje silne wiązanie między powierzchnią mosiądzu a gumą. Spoiwo to jest bardzo trwałe, odporne na wysoką temperaturę i obciążenia dynamiczne. Inne sposoby łączenia obejmowały stosowanie klejów chlorokauczukowych, poliizocjanianów oraz żywic syntetycznych.

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

31

dukowany przez firmę Henkel pod nazwą Wymienione wyżej środki służące do łą„Chemosil”. czenia gumy z metalem są złożonymi produktami o zastrzeżonym składzie. ZaAż do wczesnych lat 90. kleje tego typu wierają zwykle mieszaninę polimerów, żybyły opracowywane prawie wyłącznie wic, utwardzaczy, pigmentów, wypełniaczy na bazie rozpuszczalników organicznych – i innych składników, np. inhibitorów korozji metanolu, metyloetyloketonu, octanu ety- lub stabilizatorów lepkości. lu. Ze względu na konieczność ograniczenia emisji lotnych związków organicznych Środki podkładowe, zwiększające przy(VOC) komercjalizowana jest coraz większa czepność, zawierają żywice organiczne liczba produktów wodorozcieńczalnych. oraz związki kompleksowe, które reagują z większością powierzchni metalowych Obecnie na rynku dostępnych jest wiele (stalą, aluminium, miedzią, mosiądzem) nowych spoiw zaprojektowanych do łą- podczas procesu wulkanizacji, tworząc czenia z metalami całej gamy kauczuków chemiczne wiązania z metalem. Zawierają syntetycznych dostępnych do zastosowań również polimery, które pozwalają na lepdynamicznych. Znajdują się wśród nich sze „zakotwiczenie” warstwy właściwego systemy jedno- i dwuwarstwowe. Syste- kleju wskutek dyfuzji. my dwuwarstwowe wymagają nałożenia na metal warstwy środka zwiększającego W warstwie kleju znajdują się związki wielprzyczepność (podkładu, primera), a po jej kocząsteczkowe, które są kompatybilne tak wyschnięciu warstwy właściwego kleju. ze składnikami podkładu, jak i mieszanki Następujące firmy dostarczają podkłady kauczukowej. W przypadku podkładów i kleje ogólnego przeznaczenia: i klejów często stosuje się chlorowcowane polimery lub żywice, gdyż skutecznie zwil• LORD Corporation: Chemlok, Chemo- żają one powierzchnię metali. Z drugiej sil, Parlok strony, ich organiczny charakter sprzyja • DuPont: Megum/Thixon łączeniu z gumą. Ponadto stanowią one • H.B. Fuller: Cilbond skuteczną barierę dla chemikaliów, które • Toyokagaku Kenkyusho Co., Ltd., mogą osłabić spoinę. Klej zawiera także CHEM TECH Korea Co., Ltd.: Metaloc wielofunkcyjne środki sieciujące, które • Proquitec: Adetec reagują zarówno z mieszanką kauczuko-

guma dyfuzja i sieciowanie

klej

Przełom nastąpił w połowie lat 50. XX w., podkład kiedy to w laboratoriach firmy Hugson adsorpcja i/lub dyfuzja Chemicals (przekształconej później w Odadsorpcja metal dział Produktów Chemicznych amerykańskiej firmy Lord Corporation) wynaleziono preparat Chemlok 220 – pierwszy z nowoczesnych, odpornych na wilgoć, środków wiążących. Trafił on na rynek Stanów Zjednoczonych w 1956 r., a na europejski Rys. 1. Model połączenia metalu z gumą z wykorzystaniem dwuskładnikowego systemu klejowego w 1959 r., gdzie był sprzedawany i pro- (na podstawie materiałów firmy LORD)

32

PLAST ECHO tonacja rynku

Uwzględniając problemy związane z ochroną środowiska stosuje się również alternatywne sposoby usuwania zanieczyszczeń z powierzchni metalowych z wykorzystaniem wodnych roztworów detergentów i urządzeń ultradźwiękowych.

Tego typu rozwiązania wymagają jednak skutecznego osuszenia metali, starannego dobór detergentu (by jego pozostałości nie osłabiały spoiny klejowej) oraz kontroli jakości wody używanej w procesie końcowego mycia (aby zapobiec osadzaniu się jakichkolwiek soli lub jonów metali).

Po odtłuszczeniu, powierzchnie metalowe w miejscu łączenia z gumą należy oczyścić z warstwy tlenków i rdzy w procesach mechanicznych lub chemicznych. Procesy te służą również zwiększeniu powierzchni i profilu podłoża.

wą, jak i polimerami zawartymi w kleju i podkładzie.

Układy dwuskładnikowe zaprojektowane są tak, że stopniowo zmniejszają się moduły odkształcalności liniowej poszczególnych warstw od metalu do gumy.

Otrzymuje się w ten sposób gradient sztywności w poprzek spoiny, co poprawia jej wytrzymałość.

Aby uzyskać solidne, dobre jakościowo połączenie gumy z metalem należy zadbać o czystość łączonych powierzchni, właściwie dobrać skład mieszanki kauczukowej i dopasować do niej odpowiedni klej.

Elementy metalowe przed łączeniem z gumą trzeba w pierwszej kolejności oczyścić ze środków zabezpieczających, bądź smarów i olejów procesowych. Tradycyjnie operację odtłuszczania prowadzi się w oparach chlorowanego rozpuszczalnika,

Procesy mechaniczne obejmują obróbkę skrawaniem, szlifowanie i czyszczenie strumieniowo-cierne. Zwykłym medium stosowanym w przypadku podłoży stalowych są ścierniwa zgodne z normą PN-EN ISO 11124-4:2018-10. Można również wykorzystywać śrut z metali nieżelaznych oraz piasek kwarcowy i karborund. Eletakiego jak trichloroetylen, tetrachloro- menty poddane obróbce mechanicznej poetylen lub 1,1,1-trichloroetan, w specjal- winny być ponownie odtłuszczone. nych komorach. Stosowany zmywacz musi mieć neutralne pH (może się ono zmieniać Nieutlenioną powierzchnię metalu należy w procesie jego odzysku poprzez redesty- zabezpieczyć przed ponowną pasywacją lację). Kwaśne środowisko może przyczynić poprzez naniesienie środka podkładowego się do uszkodzenia powierzchni i zapocząt- lub właściwego środka łączącego. Należy kować późniejszą korozję powierzchniową przestrzegać następujących reżimów czaelementów wzmacniających w gotowym sowych: stal – max. 8 godzin; aluminium wyrobie. Części metalowe muszą pozosta- – max. 2–3 godziny; stal szlachetna, mować w oparach rozpuszczalnika do czasu, siądz – max. 30 minut. gdy metal osiągnie temperaturę oparów i ustanie kondensacja. W takich warunkach Im krótszy jest czas między obróbką proces odtłuszczania jest najbardziej efek- strumieniowo-cierną a naniesieniem tywny. Zanurzanie elementów metalowych środka łączącego, tym mniejsze niebezw środku odtłuszczającym nie jest zaleca- pieczeństwo związane z powstawaniem ne. Zazwyczaj na powierzchni cieczy two- błędów połączenia. rzy się warstwa zanieczyszczeń, które osiadają na „oczyszczonej” powierzchni detali Procesy chemicznej obróbki powierzchni w momencie ich wyjmowania. Alternatyw- stali obejmują wytrawianie powierzchni ną metodą usuwania olejów i smarów z po- kwasem, a następnie fosforanowanie, jak wierzchni metali jest zastosowanie kąpieli również obróbkę galwaniczną – powłoki lub opryskiwania roztworami alkalicznymi. cynkowe, cynkowo-żelazowe i cynkowo-ni-

WWW.PLASTECHO.COM

klowe. Aluminium jest zazwyczaj anodowane elektrolitycznie w obecności kwasu siarkowego, chromowego lub fosforowego.

Uzyskuje się w ten sposób twardą, odporną warstwę tlenku, która zwykle tworzy dobre połączenia z obecnie stosowanymi systemami wiążącymi.

Na przygotowaną powierzchnię metalu kleje rozpuszczalnikowe można nakładać pędzlem, wałkiem lub natryskowo. Elementy metalowe można również zanurzyć w preparacie. Ogólne zalecenia dotyczące grubości suchej warstwy nanoszonego środka łączącego są następujące: • • •

dla podkładu: od 5,1 do 12,7 µm dla środka łączącego (kleju): od 12,7 do 25,4 µm dla kleju stosowanego do połączenia zwulkanizowanego elementu gumowego z metalem: od 20,3 do 33,0 µm.

Dobór systemu klejącego uzależniony jest od rodzaju zastosowanego elastomeru.

Mieszanki kauczuków o wyższej polarno-

ści (kauczuki nitrylowe, chloropren) lepiej łączą się z metalami niż mieszanki kauczuków niepolarnych oraz o mniejszej ilości wiązań nienasyconych. Dlatego warto kierować się zaleceniami producentów klejów.

Na jakość i wytrzymałość połączenia z metalem, oprócz kauczuku, wpływają także pozostałe składniki mieszanki. Ważne są chociażby ilości i rodzaje zastosowanych napełniaczy. Przykładowo: z metalami lepiej łączą się mieszanki zawierające powyżej 40 phr sadzy (ważny będzie również jej rodzaj); adhezję poprawi też wprowadzenie do mieszanki glinokrzemianów i krzemionki. Łatwiej łączą się z metalami mieszanki zawierające siarkowy zespół wulkanizacyjny. Należy także zwrócić uwagę na obecność w mieszance olejów i substancji ochronnych (wosków, antyozonantów, przeciwutleniaczy) pod kątem ich kompatybilności z matrycą polimerową. Preferowana jest jak najmniejsza ilość tych związków w mieszance, niezbędna do uzyskania zadowalającej wydajności produkcji i jakości wytwarzanych części bez

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

33

powodowania wykwitów na powierzchni gumy.

W przetwórstwie mieszanek kauczukowych szerokie zastosowanie znalazły sole kobaltu, niklu i cynku (zwłaszcza naftenian kobaltu) w połączeniu z reaktywnymi żywicami. Związki te poprawiają adhezję mieszanek do metali (ocynkowanych, mosiądzowanych).

W przypadku mieszanek wulkanizowanych nadtlenkowo można stosować metaliczne pochodne kwasu akrylowego (diakrylan i dimetakrylan cynku). Optymalna ilość mieści się w granicach 8–10 cz. wag. (jeśli chodzi o stal, jest to ok. 20 cz. wag.). Związki te pełnią rolę promotorów adhezji, jak również funkcję koagentów wulkanizacji.

Części gumowo-metalowe są zwykle wytwarzane w procesie formowania tłocznego, przetłocznego lub wtryskowego.

Wyroby wielkogabarytowe można wulkanizować w autoklawie. Najlepsze i najbardziej pewne połączenia uzyskuje się w przypadku świeżo walcowanych (odświeżonych) mieszanek kauczukowych. Jeśli mieszanka do łączenia jest dostarczana przez kooperanta czy poddostawcę, warto o tym pamiętać.

przyczepność do metalu

Właściwe przeprowadzenie wulkanizacji ma kluczowe znaczenie dla uzyskania wysokiej jakości połączenia między gumą a metalem. Czy coś może pójść nie tak?

Oczywiście. Dlatego w najbliższym czasie postaram się wrócić do tematu łączenia gumy z metalami i przybliżyć możliwe problemy technologiczne oraz metody badań wytrzymałościowych. •

Źródła Adhesion Science – Rubber-to-Metal Bonding, https://www.lord. com [dostęp: 12.11.2022 r.]

NBR

CR

SBR

NR

IIR

EPDM

Rys. 2. Zdolność mieszanek kauczukowych do łączenia się z metalami: NBR – kauczuk akrylonitrylowy, CR – kauczuk chloroprenowy, SBR – kauczuk butadienowo-styrenowy, NR – kauczuk naturalny, IIR – kauczuk butylowy, EPDM – kauczuk etylenowo-propylenowo-dienowy (na podstawie materiałów firmy LORD)

Chandrasekaran Ch., Anticorrosive Rubber Lining. A Practical Guide for Plastics Engineers, 2017, William Andrew Elsevier Inc., ISBN 978-0-323-44371-5 Vanooij W., Harakuni P., Buytaert G., Adhesion of Steel Tire Cord to Rubber, Rub. Chem. Technol., 82, 2009, 315–339 Crowther B. (Ed.), The Handbook of Rubber Bonding (revised Edition), Shawbury 2003, Rapra Technology Ltd., ISBN: 1-85957-394-0 https://dekalbmetal.com/capabilities/rubber-to-metal-bonding/, [dostęp: 12.11.2022]

34

PLAST ECHO tonacja rynku

IINAPOJE ROŚLINNE OD SANTE W NOWYCH OPAKOWANIACH Firma Sante wprowadziła napoje roślinne z serii Lovege w opakowaniach Tetra Pak o pojemności 330 mililitrów, obok wcześniej dostępnych 1000 mililitrów. To ważny krok w kierunku tworzenia zrównoważonych rozwiązań dla konsumentów – w zależności od potrzeb klienci mogą wybrać pojemność i zużyć produkt w całości. Zapobiega to marnowaniu żywności. Samo opakowanie składa się w większości z surowców roślinnych i nadaje się do recyklingu.

Trendy prośrodowiskowe, a także dopasowanie wielkości produktu do oczekiwań konsumentów, przyczyniły się do wprowadzenia dobrze znanego produktu Lovege marki Sante w mniejszej, poręcznej pojemności. Opakowanie Tetra Prisma Aseptic 330 Square z nakrętką DreamCap 26 w 76% powstaje z surowców roślinnych. Zamknięcie wyprodukowane jest z polimerów z trzciny najbardziej zrównoważone środowiskowo opakowanie na świecukrowej. Dzięki zastosowaniu tych materiałów produkt zostawia cie – podkreśla Lyndsey Loyden-Edwards, dyrektor generalna Teo 21% niższy ślad węglowy, co potwierdza certyfikat Carbon Trust. tra Pak na Europę Wschodnią.

– Niezmiennie współpracujemy z naszymi partnerami, aby wdrażać innowacyjne i prośrodowiskowe rozwiązania. Zrównoważony rozwój w branży przetwórstwa i pakowania żywności jest niezwykle ważny: z jednej strony opakowanie zapewnia bezpieczeństwo produktu znajdującego się wewnątrz, z drugiej zaś strony powinno mieć jak najmniejszy wpływ na środowisko. I do tego dążymy wspólnie z naszymi partnerami – aby móc ostatecznie stworzyć

– Dla nas ważne jest, aby opakowania, w których oferujemy nasze napoje roślinne Lovege, działały jak najbardziej w obiegu zamkniętym, czyli aby były w pełni przetwarzalne i powstawały z materiałów ulegających biodegradacji lub nadających się do ponownego przetworzenia, ponadto aby przy ich produkcji zbliżać się do zerowego śladu węglowego – podsumowuje Katarzyna Rylska, Category Marketing Manager w Sante.

Naukowcy z University of Illinois Urbana-Champaign, University of California, Santa Barbara i Dow opracowali nową technikę upcyklingu wykorzystującą serię sprzężonych reakcji katalitycznych, dzięki której polietylen jest przekształcany w propylen, a następnie w polipropylen. Proces ten może pomóc zmniejszyć stopień zanieczyszczenia środowiska tworzywami sztucznymi, poprzez znaczną redukcję emisji gazów cieplarnianych.

Badacze z Osaka Metropolitan University opracowali innowacyjną technologię sztucznej fotosyntezy, która pozwala na produkcję biodegradowalnych tworzyw sztucznych z acetonu i CO2. Dzięki niej zespół kierowany przez prof. Yutakę Amao zsyntetyzował 3-hydroksymaślan, surowiec wykorzystywany do wytwarzania poli-3-hydroksymaślanu (PHB) – wytrzymałego i nierozpuszczalnego w wodzie poliestru używanego do produkcji opakowań.

Organizacje Surfrider Foundation Europe, Zero Waste France i ClientEarth wystosowały listy do 9 firm – m.in. Nestlé France, Danone, McDonald’s France, Auchan, Carrefour czy Lactalis – w których zwrócono uwagę na nieodpowiedni sposób zajmowania się przez te koncerny ryzykiem związanym z zanieczyszczeniem plastikiem, które generują. Firmy zostały wezwane do wypełnienia swoich prawnych zobowiązań oraz udzielenia stosownej odpowiedzi.

Saudi British Bank (SBB) zaczął oferować swoim klientom ekologiczne karty wykonane w 85% z plastiku pochodzącego z recyklingu. Inicjatywa ta, będąca częścią ogólnych wysiłków podejmowanych przez bank w zakresie wspierania zrównoważonej gospodarki i spełniania globalnych standardów ochrony środowiska, może pomóc zredukować ilość generowanych odpadów z tworzyw sztucznych o wiele ton, a także obniżyć emisję CO2.

WWW.PLASTECHO.COM

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

35

IIBOŚNIACCY EKOLODZY WALCZĄ Z ODPADAMI

IIPRZYRZĄDY POMIAROWE Z BIOTWORZYWA

Organizacja ekologiczna Majski cvijet z Mostaru (Bośnia i Hercegowina) odebrała ponad 15 tys. sztuk opakowań plastikowych usuniętych z rzeki Buna i koryta Neretwy, aby poddać je recyklingowi w Sarajewie – w Mostarze nie ma bowiem miejsca, w którym proces ten byłby możliwy do przeprowadzenia.

Zespół naukowców znany jako Nereid Biomaterials stworzył pierwszy pomiarowy instrument oceaniczny złożony z wydrukowanych w technologii 3D wewnętrznych części wykonanych z bioplastików. Przyrząd będzie replikowany i rozmieszczany w grupach, aby umożliwić rozproszone pomiary oceanicznego cyklu węglowego.

Oliver Arapović, przewodniczący stowarzyszenia, zwrócił uwagę społeczeństwa i krajowych instytucji na konieczność jak najszybszego wypracowania odpowiednich rozwiązań prawnych, które pomogą w zaradzeniu problemowi plastikowych odpadów zanieczyszczających środowisko. Jednocześnie potępił osoby nielegalnie wyrzucające odpady do rzek, prosząc miasto Mostar i inspekcję miejską o zintensyfikowanie działań przeciwko wandalom.

Ponieważ instrumenty zostaną wykonane z bioplastiku zaprojektowanego tak, by ulegał degradacji w oceanie, nie przyczynią się one do pogłębienia narastającego problemu zanieczyszczenia mórz nieulegającymi rozkładowi tworzywami sztucznymi.

Przyszłe zastosowania technologii mogą wykraczać daleko poza oprzyrządowanie oceaniczne.

Źródło: sarajevotimes.com

Źródło: rochester.edu

Firmy Casella Waste Systems i TerraCycle uruchomiły w amerykańskim mieście Burlington program zbiórki surowców wtórnych, który dotyczy przedmiotów wykonanych w większości z plastiku, określanych jako „trudne do recyklingu”. Do tego grona można zaliczyć m.in. kapsułki do kawy, okulary, zabawki czy opakowania. Obecnie program jest w fazie pilotażowej, a zainteresowani mieszkańcy mogą się do niego zapisać poprzez stronę internetową.

Organizacja VeryNile zbudowała plastikową piramidę ważącą ponad 7,5 tony, aby zaprotestować przeciwko wyrzucaniu odpadów tworzywowych do Nilu. Do stworzenia konstrukcji wykorzystano ok. 250 tys. plastikowych butelek wydobytych z rzeki. Docelowo mają one zostać poddane recyklingowi i posłużyć do wyprodukowania nici dla przemysłu tekstylnego.

Szacuje się, że każdego dnia do Nilu trafia 100 kilogramów odpadów z tworzyw sztucznych.

Berry nawiązało współpracę z firmą Mars, w ramach której na rynek wprowadzono nowe słoiki dla marek słodyczy M&M’s, Skittles i Starburst. Opakowania są wykonane z PET i zawierają 15% tworzywa pochodzącego z recyklingu, a ponadto są dostępne w 3 rozmiarach (60, 81 i 87 uncji). W przypadku pojemników o średniej i największej objętości zredukowano wagę o 10 gramów na słoik, co pozwoliło na zaoszczędzenie 374 ton metrycznych CO2.

Sieć Ikea zaprezentowała nową kolekcję pluszowych zabawek, wyprodukowanych z wykorzystaniem odpadów plastikowych pochodzących z oceanów.

Pluszaki – morskie stworzenia – wykonano z poliestru pozyskanego dzięki recyklingowi tworzyw sztucznych zebranych w odległości kilku kilometrów od wybrzeży. W ramach kolekcji Blåvingad oferowanych jest 5 rodzajów maskotek: pluszowe delfiny, orki, płetwale błękitne, żółwie oraz ośmiornice.

36

PLAST ECHO tonacja rynku

ELASTOMERY SILIKONOWE – MATERIAŁY UNIWERSALNE? Początki kauczuków silikonowych sięgają lat 20. XIX w. Dziś materiały te szczególnie ceni się na rynku ze względu na ich przydatne właściwości: są doskonałymi izolatorami elektrycznymi, cechuje je trudnopalność i obojętność pod względem fizjologicznym, a także duża odporność termiczna Pisząc jeden z pierwszych artykułów do miesięcznika „Plast Echo”, obejmujący przegląd najważniejszych elastomerów, wspomniaDR KAROL łem o silikonach.

NICIŃSKI Stwierdziłem wówCentralny Ośrodek czas, że stanowią Badawczo-Rozwojowy Przemysłu Poligraficzone segment rynnego ku, któremu można byłoby poświęcić osobny artykuł. Ot, i jest.

stępnie ogrzewał w chlorze. W rezultacie uzyskał tetrachlorek krzemu, jeden z materiałów używanych do produkcji związków krzemoorganicznych. Następny krok wykonali Friedle i Craft w 1865 r., kiedy to otrzymali tetraetylosilan w reakcji tetrachlorku krzemu z dietylocynkiem.

Pionierskie badania nad zastosowaniem związków Grinarda (metaloorganicznych związków chemicznych) do wytwarzania alkilosilanów i arylosilanów oraz otrzymywania oligomerów i polimerów silikonowych prowadził na przełomie XIX i XX w. (do lat 40.) Frederic Stanley Kipping. On też, w 1904 r., ukuł termin „silikon”.

Hyde’a z Corning Glass żywic do impregnacji i powlekania włókien szklanych pozwalających na podwyższenie temperatury pracy materiałów izolacyjnych. Dzięki temu firma Corning uruchomiła produkcję m.in. wysokotemperaturowych silników i generatorów.

Dokonania Kippinga stanowiły również inspirację dla prac Eugene’a G. Rochowa z General Electric Company oraz Richarda Müllera pracującego w Chemische Fabrik von Heyden w Radebeul. W pierwszej połowie lat 40. XX w. odkryli oni, niezależnie od siebie, reakcję bezpośrednią krzemu i chlorków alkilowych. Reakcja ta nazwaHistoria kauczuków silikonowych sięga na została przez Rochowa „syntezą bez1823 r. Wtedy to szwedzki chemik Jöns Ja- Prace Kippinga stanowiły podstawę do pośrednią”. Znana jest także pod nazwą cob Berzelius wyizolował krzem, który na- opracowania przez Jamesa Franklina „syntezy Müllera-Rochowa”. Odkrycie to

WWW.PLASTECHO.COM

pozwoliło uprościć pierwotny, skomplikowany i wieloetapowy proces otrzymywania silanów w obecności związków Grinarda i umożliwiło przemysłową produkcję związków krzemoorganicznych.

Podczas II wojny światowej, w związku z niedoborami kauczuku naturalnego, rządy wielu krajów finansowały badania nad otrzymywaniem kauczuku syntetycznego. W 1943 r. James Wright, prowadząc prace w tym zakresie, zmieszał kwas borowy z olejem silikonowym, otrzymując lepki materiał o kilku wyjątkowych właściwościach. Z wyglądu przypominał on kit, odbijał się po uderzeniu o podłoże, był wysoce rozciągliwy i miał bardzo wysoką temperaturę topnienia. Substancja nie posiadała wszystkich właściwości potrzebnych do zastąpienia kauczuku naturalnego, jednak produkt został skomercjalizowany w 1949 r. i nazwany „Silly Putty” (niektórzy z czytelników, mający dzieci, znają go pod nazwą „magiczna plastelina”). To jedna z najlepiej sprzedających się zabawek w historii. Tak to czasami bywa z wynalazkami…

silikony, do pielęgnacji skór, zabezpieczające je przed działaniem wilgoci. W 1969 r.

Neil Armstrong użył butów z silikonowymi podeszwami, aby zrobić pierwszy ślad na Księżycu. W latach 70. XX w. opracowano pierwsze ciekłe kauczuki silikonowe (LSR, ang. Liquid Silicone Rubber). W latach 80.

XX w. związki krzemoorganiczne odegrały ważną rolę w rozwoju nowych technologii opartych na mikroprocesorach. W latach 90. XX w. powstały pierwsze soczewki kontaktowe z hydrożelu silikonowego, a teraz, w XXI w., związki krzemoorganiczne możemy znaleźć niemalże wszędzie. Znajdziemy je w szamponach, mikroprocesorach, panelach fotowoltaicznych… Z kauczuków silikonowych wytwarza się detale na potrzeby przemysłu motoryzacyjnego, artykuły gospodarstwa domowego, wyroby medyczne, zabawki i artykuły dla dzieci, sprzęt sportowy i wiele innych.

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

37

krzemu jest połączony z dwoma atomami tlenu i jednostki takie są zdolne do rozbudowywania łańcucha polimerowego w dwóch kierunkach. W podobny sposób można zdefiniować jednostki M, T i Q, w których atom krzemu łączy się odpowiednio z jednym, trzema lub czterema atomami tlenu.

Zgodnie z normą ASTM D1418 kauczuki silikonowe klasyfikowane są jako: • •

• •

Kauczuki silikonowe to elastomery, któ- • rych podstawową strukturę można zapisać bardzo ogólnie jako -[-R2SiO-]-, gdzie R oznacza grupy organiczne (metylowe, wi- • nylowe, fenylowe, trifluoropropylowe).

FMQ — zawierające grupy metylowe, jak i fluorowe FVMQ — zawierające grupy fluorowe, winylowe i metylowe w łańcuchu polimerowym PMQ — z grupami metylowymi, jak i fenylowymi PVMQ — z podstawnikami metylowymi, fenylowymi i winylowymi w łańcuchu polimeru MQ — zawierające tylko grupy metylowe w łańcuchu polimerowym (np. dimetylopolisiloksan) VMQ – mające zarówno podstawniki metylowe i winylowe w głównym łańcuchu polimerowym.

W 1950 r. firma Dow Corning wprowadzi- Główna jednostka łańcucha —(CH3)2SiO— ła na rynek preparaty Sylflex zawierające jest skracana do litery D, ponieważ atom Oczywiście można je podzielić w inny sposób, chociażby uwzględniając ich lepkość i sposób przetwarzania. Elastomery silikonowe występują w formach: •

• Rys. 1. Struktura polisiloksanu

Rys. 2. Struktury merów M, T i Q kauczuku silikonowego

stałej – kauczuki wulkanizowane w wysokiej temperaturze, HTV/HCR (ang. High-Temperature Vulcanized/ High-Consistency silicone Rubber) ciekłej – polimery o niższej masie cząsteczkowej, w postaci jedno- lub dwuskładnikowych systemów – LSR (ang. Liquid Silicone Rubber) i RTV (ang. Room Temperature Vulcanized).

Kauczuki silikonowe HTV zazwyczaj sieciuje się przy użyciu nadtlenków, takich jak nadtlenek benzoilu, nadbenzoesan tert-butylu, czy nadtlenek dikumylu, choć mogą być też sieciowane przez addycję w obecności katalizatora platynowego.

W przypadku silikonów VMQ, zawierających grupy winylowe, z powodzeniem

38

PLAST ECHO tonacja rynku

można stosować wodorotlenki alkilowe roatom przyłączają się związki R3Si–H. kanizacyjnej tak, aby uformowane wyroby i nadtlenki dialkilowe.

Zazwyczaj są to systemy dwuskładnikowe. nie przywierały i dawały się łatwo usunąć; wypychacze trzpieniowe w tym przypadWyroby z silikonów HTV/HCR wytwarza się Jeden ze składników, polisiloksan, zawiera ku nie mają zastosowania). Około 2005 r. zazwyczaj w formach wulkanizacyjnych, katalizator wraz z inhibitorem blokującym pojawiły się na rynku „jednoczęściowe” w prasach hydraulicznych, w temperatu- jego działanie poniżej określonej tempe- wysokotemperaturowe systemy LSR. Mierze 170–200°C. Aby ułatwić wyjmowanie ratury. Wiele gatunków handlowych LSR szaniny tego typu, gotowe do użycia, dowyrobów z formy, należy zastosować środ- zawiera 10–15 ppm katalizatora platy- starczane są w specjalnych pojemnikach ki oddzielające. W wielu przypadkach wy- nowego. Inhibitory są zazwyczaj krótkimi dostosowanych do zamontowania w urząstarczy użyć detergentu lub wewnętrznego łańcuchami polimerowymi o masie mo- dzeniach wtryskowych. środka antyadhezyjnego jako dodatku do lowej w zakresie od 1900 do 7700 g/mol receptury kauczuku silikonowego. z funkcyjnymi grupami końcowymi, takimi Chociaż w przypadku wyrobów z silikonów jak etynylocykloheksanol. Inhibitory mogą LSR sieciowanych addycyjnie nie występuMożna z nich wytwarzać również wyroby również obejmować alkohole acetyleno- ją wolne rodniki, jak w przypadku kauczuwytłaczane, jednak w tym przypadku nale- we, wodoronadtlenki, bądź maleiniany. ków HTV/HCR, to i tak należy wykonać ich ży zastosować odpowiednie nadtlenki, np. postwulkanizację w przypadku wyrobów nadtlenek bis(2,4-dichlorobenzoilu), które Drugi ze składników to mieszanina poli- mających kontakt z żywnością, przeznaulegają rozkładowi w temperaturze po- siloksanów o określonej zawartości grup czonych do urządzeń medycznych, bądź wyżej 90°C i mają niewielką tendencję do metylowych, winylowych i hydroksylo- smoczków i zabawek dla dzieci. Wytwórcy inhibicji. Nowoczesne linie do wytłaczania wych wraz z napełniaczem krzemionko- pozostałych wyrobów technicznych mają silikonów składają się ze specjalnie skon- wym. Po zmieszaniu obu składników reak- wybór pomiędzy silikonami LSR wymagastruowanych wytłaczarek do silikonu (sto- cja sieciowania przebiega w 0,5–7 sekund jącymi i niewymagającymi postwulkanizasunek L/D ślimaka 12–18 cm), stref szoku na milimetr grubości wyrobu, w tempera- cji (oznaczanymi odpowiednio jako LSR PC termicznego (50 cm, 850°C) i tuneli wul- turze ok. 140–200°C. i LSR NPC, ang. Post Cure, No Post Cure). kanizacyjnych (poziomych lub pionowych) ogrzewanych podczerwienią lub strumie- Struktura, proporcje składników i dodat- Silikony RTV, sieciujące w temperaturze niem gorącego powietrza. ków w komercyjnych LSR nie są zazwyczaj pokojowej, dostępne są w postaci systeujawniane przez producentów. mów jedno- lub dwukomponentowych Usieciowane wyroby z silikonów HTV/ (oznaczanych odpowiednio RTV-1 i RTV-2).

HCR poddaje się dodatkowo postwulka- Linie do produkcji wyrobów z LSR składa- Systemy RTV-1 to mieszaniny reaktywnego nizacji, czyli procesowi kondycjonowania ją się z urządzeń dozujących, rozdzielaczy polidimetylosiloksanu zakończonego gruw podwyższonej temperaturze (4–6 go- zimnych kanałów oraz precyzyjnych wtry- pami hydroksylowymi z dużym nadmiadzin, 200°C), w celu ograniczenia w nich skarek wyposażonych w specjalistyczne rem metylotriacetoksysilanu. Sieciowanie zawartości wolnych rodników i substancji formy oraz jednostki wtryskowe (dokład- rozpoczyna się, gdy surowiec wchodzi lotnych do poziomu określonego normami ność zamknięcia gniazd formy to ok. 5 µm, w kontakt z wilgocią (zwykle tą znajdująFDA, BgVV lub zapisanych w specyfika- co uniemożliwia powstawanie wypływek, cą się w otaczającym powietrzu). Systemy cjach dla urządzeń medycznych. a jednocześnie pozwala wyeliminować RTV-2 można podzielić na dwa rodzaje – etap odpowietrzania gniazd za pomocą sieciowane kondensacyjnie i addycyjnie.

Ciekłe silikony, LSR, sieciują w reakcji hy- formy próżniowej; wyzwaniem dla narzę- Sieciowanie w wyniku reakcji kondensacji drosililowania, w której do wiązań wie- dziowców jest także odpowiednie przygo- zachodzi w obecności organicznego kalokrotnych wegiel-węgiel i wegiel-hete- towanie powierzchni gniazd formy wul- talizatora cynowego, który generuje alkohol, zaś sieciowanie przez reakcję addycji w obecności katalizatora platynowego, który nie generuje żadnych produktów tunel wulkanizacyjny Gerlach szok termiczny ekran ochronny ubocznych. Jednym z najnowszych tren6m, 350°C piec, ok. 800°C dów w branży jest zastępowanie katalizatorów cynoorganicznych innymi związkami organicznymi. przenośnik taśmowy, 4 m/min wytłaczarka 35-40°C, 28 rpm

Rys. 3. Schemat linii do wytłaczania HTV

W głównych łańcuchach polimerów silikonowych występują wiązania siloksanowe (–Si–O–Si–), które są bardzo stabilne.

WWW.PLASTECHO.COM

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

39

kauczuk silikonowy

odporność termiczna

kauczuk EPDM kauczuk chloroprenowy kauczuk fluorowy

odporność na warunki atmosferyczne

kauczuk naturalny, jako materiał odniesienia

stabilność chemiczna

odporność na działanie chemkaliów

ognioodporność

właściwości elektryczne

odporność na działanie niskich temperatur Rys. 4. Porównanie właściwości różnych kauczuków w odniesieniu do kauczuku naturalnego (na podstawie materiałów firmy Shin-Etsu Chemical Co., Ltd.)

Są one bardziej trwałe od wiązań między atomami węgla (–C–C–) w innych kauczukach – naturalnym i syntetycznych, stosowanych w produkcji wyrobów gumowych.

Dlatego też, w porównaniu do innych polimerów organicznych, kauczuki silikonowe charakteryzują się wyższą odpornością termiczną i stabilnością chemiczną. Zapewniają też lepszą izolację elektryczną.

Makrocząsteczki silikonów są spiralne, a siły międzycząsteczkowe niewielkie, co skutkuje ich wysoką elastycznością, dużą ściśliwością i doskonałą odpornością na niskie temperatury. Ponadto grupy funkcyjne znajdujące się na zewnątrz łańcucha polisiloksanowego (np. grupy metylowe, czy fluorometylowe) nadają silikonom charakterystyczne właściwości międzyfazowe, w tym wodoodporność (kauczuk silikonowy pochłania tylko 1% wilgoci, nawet po długim kontakcie z wodą).

Odporność termiczna to jedna z najważniejszych cech gumy silikonowej. W temperaturze 150°C praktycznie nie dochodzi do zmian właściwości fizykochemicznych wyrobów. Guma silikonowa wytrzymuje użytkowanie przez ponad 10 tys. godzin w 200°C, a w krótszym czasie nawet

w 300°C. Kauczuki silikonowe mają również doskonałą odporność na niskie temperatury. Temperatura kruchości wynosi dla nich od -60 do -70°C, podczas gdy dla typowych kauczuków oscyluje ona w granicach od -20 do -30°C.

ciąganie waha się od 1,4 do ok. 10 MPa, w zależności od procesu produkcji i składu mieszanki. Wydłużenie przy zerwaniu dochodzić może nawet do 700%.

Zazwyczaj guma silikonowa jest dobrym izolatorem cieplnym, jej przewodność cieplna wynosi około 0,2 W/m·K (dla mocno wypełnionego elastomeru silikonowego może przekraczać 0,4 W/m·K). Przez wiele lat przewodność cieplna większości elastomerów silikonowych i uszczelniaczy rzadko przekraczała 0,8 W/m·K, a tylko specjalne produkty osiągały wartości nawet 1,2 W/m·K. Obecnie na rynku dostępne są produkty, dla których wartości współczynnika przewodzenia ciepła wahają się od 0,3 do 4,3 W/m·K.

W wyniku procesów starzeniowych wyroby silikonowe wystawione na działanie czynników atmosferycznych oraz wysokiej temperatury twardnieją i zmniejsza się ich elastyczność, jednak w warunkach zamkniętych miękną (przez co np. skraca się żywotność uszczelnień), co związane jest z degradacją łańcucha polisiloksanowego.

Oczywiście silikony są wyjątkowo odporne na warunki atmosferyczne i działanie ozonu w porównaniu z innymi kauczukami. Ozon wytworzony przez wyładowanie koronowe szybko niszczy większość gum Cenną właściwością elastomerów silikoorganicznych, ale nie ma prawie żadnego nowych jest ich trudnopalność (indeks wpływu na gumę silikonową. tlenowy zawsze powyżej 20%). Po zapaleniu rozprzestrzenianie się płomienia jest Wytrzymałość silikonów na rozdzieranie powolne, a produktami spalania są krzewynosi na ogół około 9,8 kN/m, choć dzię- mionka, CO, CO2 i woda, a więc produkty ki odpowiedniemu doborowi wypełniaczy o niskiej toksyczności. W przeciwieństwie i środków sieciujących producenci potrafią do większości elastomerów organicznych, uzyskać typy o dużo wyższej wytrzymało- płonący silikon wytwarza bardzo mało ści na rozerwanie wynoszącej od 29,4 do dymu, a tym samym zapewnia dobrą wi49,0 kN/m. Wytrzymałość gumy na roz- doczność w przypadku pożaru. Co więcej,

40

PLAST ECHO tonacja rynku

fot.: Arburg

silikony są zdolne do tworzenia stabilnego popiołu, który w skrajnych przypadkach zamienia się w bardzo twardą ceramikę, co wykorzystywane jest np. przy produkcji kabli w osłonie ceramizującej. Takie zachowanie się popiołu podczas spalania jest również bardzo przydatne w odniesieniu do wszelkiego rodzaju uszczelnień, które mają ograniczać rozprzestrzenianie się ognia lub dymu.

Elastomery silikonowe są doskonałymi izolatorami elektrycznymi. Ich wytrzymałość elektryczna to ok. 18–20 kV/mm, rezystywność skrośna 1015 Ωcm, a rezystancja powierzchniowa 1013 Ω. Niezwykłe jest to, że poprzez dodatek sadzy można uzyskać również wyroby przewodzące prąd elektryczny o rezystancji skrośnej od kilku Ωcm do 103 Ωcm. Właściwości elektryczne wyrobów silikonowych tylko w niewielkim stopniu zależą od temperatury. Nie znaleziono jeszcze materiałów gumowych, które miałyby właściwości elektryczne porównywalne do gumy silikonowej powyżej 200°C.

Jedynie kauczuki nitrylowe i kauczuk chlo- radiacyjnie. Wciąż opracowywane są nowe roprenowy mają nieco wyższą odporność rozwiązania pozwalające sprostać wymana oleje w temperaturach poniżej 100°C, ganiom rynkowym. • ale w wyższych temperaturach przewagę zyskują wyroby silikonowe. Są one również odporne na działanie rozpuszczalników Literatura i innych związków chemicznych. Zasadni- Thomas N.R., Frederic Stanley Kipping—Pioneer in Silicon Chemiczo nie mają na nie wpływu polarne związ- stry: His Life & Legacy, Silicon 2, 187–193, (2010) https://en.wikipedia.org/wiki/James_Franklin_Hyde, [dostęp: ki organiczne ani rozcieńczone kwasy lub 14.10.2022] zasady. Wzrost objętości spowodowany https://www.simtec-silicone.com/blogs/the-history-of-the-silicone-elastomer/, [dostęp: 12.10.2022] pęcznieniem wynosi zaledwie 10–15%. Przekop R., Synteza bezpośrednia związków krzemu. Cz. II**. drodze do metody bezchlorowej, „Przemysł Chemiczny” 1(10), Wyroby silikonowe pęcznieją w niepolar- Na 124–130 (2018) nych związkach organicznych, ale nie roz- Shit S.C., Shah P., A Review on Silicone Rubber, „Natl. Acad. Sci. Lett.” 36, 355–365 (2013) kładają się, ani nie rozpuszczają i mogą Silicone Rubber: Complete Guide on Highly Durable Elastomer, powrócić do swojego poprzedniego stanu https://omnexus.specialchem.com/, [dostęp: 12.10.2022] ASTM D1418-22 Standard Practice for Rubber and Rubber po usunięciu rozpuszczalnika. Guma sili- Norma Latices—Nomenclature konowa jest jednak podatna na działanie https://topsilglobal.com/technologia/, [dostęp: 16.10.2022] silnych kwasów i zasad, pod działaniem Colas A., Curtis J., rozdział 7 – Silicones, [w:] Plastics Design Library, Handbook of Polymer Applications in Medicine and Medical Devices, red. K. Modjarrad, S. Ebnesajjad, William Andrew których ulega degradacji.

Kauczuki silikonowe są fizjologicznie obojętne, dlatego nadają się doskonale do zastosowań medycznych. Zaletą jest również łatwość barwienia oraz przyjemne wrażenie podczas dotyku ich powierzchni, co podnosi komfort użytkowania i estetyKauczuki silikonowe są odporne na dzia- kę urządzeń. Ponadto, silikony zawierające łanie olejów w wysokich temperaturach. grupy fenylowe (PMQ) można sterylizować

Publishing, 2013, 131–143, ISBN 9780323228053

Agodoa M.K., One component silicone combines best of HCR, LSR, „Rubber World” 6(1), 2005 https://www.elkem.com/silicones/technologies/elastomers/rtv2/, [dostęp: 17.10.2022] Characteristic Properties of Silicone Rubber, Shin-Etsu Chemical Co., Ltd, 2020, https://www.shinetsusilicones.com/literature. html, [dostęp: 18.10.2022] Thermally conductive silicones, technical bulletin, Intertronics, 2018, https://www.intertronics.co.uk/wp-content/uploads/2016/11/TB2007-12-Thermally-Conductive-Silicones.pdf, [dostęp: 18.10.2022] Properties of Silicone Rubber, http://www.hrssilicone.com/eng/ silicon/silicon3.php?ckattempt=1, [dostęp: 18.10.2022]

Your One-Stop-Shop

42

PARTNER DZIAŁU

PLAST ECHO Brzmienie Otoczenia

IINOWE PRZYWÓDZTWO W EUPC OD 1 STYCZNIA 2023 R. W ramach projektu PolyVision rozpoczętego w czerwcu 2022 r., EuPC rozpoczyna reorganizację swojej struktury w celu przygotowania stowarzyszenia na przyszłość. EuPC będzie nadal wspierać i reprezentować europejską branżę przetwórstwa tworzyw sztucznych w przejściu na gospodarkę w pełni cyrkularną.

Według prezesa EuPC, Benoît Hennaut, „ważnym aspektem dla 50 tys. MŚP w europejskiej branży przetwórstwa tworzyw sztucznych jest to, że często firmy rodzinne nie mają czasu na zarządzanie, aby przewidzieć ważne zmiany strategiczne”. PolyVision będzie dalej rozwijać narzędzia i znajdować nowe sposoby pomocy firmom zajmującym się przetwarzaniem tworzyw sztucznych w Europie, które potrzebują porad i wskazówek w tym trudnym przejściu na tworzywa cyrkularne.

Pierwszym ważnym krokiem jest mianowanie przez Komitet Kierowniczy EuPC Bernarda Merkxa na stanowisko dyrektora zarządzającego EuPC. Od 1 stycznia 2023 r. będzie on reprezentował przemysł przetwórstwa tworzyw sztucznych w Brukseli wobec instytucji UE, zastępując Alexandre’a Dangisa, który stał na czele EuPC przez ponad 30 lat. Alexandre Dangis pozostanie starszym doradcą prezesa EuPC, ale zaangażuje się również w inne osobiste projekty związane z cyrkularnymi tworzywami sztucznymi.

– Jestem zaszczycony, że mogę przejąć to stanowisko od Alexandre’a i nadal prowadzić europejską branżę przetwórstwa tworzyw sztucznych podczas tej ważnej cyrkularnej transformacji, ze wszystkimi stojącymi przed nami wyzwaniami – powiedział Bernard Merkx.

– Bernard Merkx współpracuje z EuPC jako kierownik działu budowlanego-konstrukcyjnego od początku tego roku i zawsze był bardzo blisko wszystkich działań EuPC. Dodatkowo jego doświadczenie w zakresie recyklingu tworzyw sztucznych z pewnością pomoże w kontynuowaniu pracy wykonanej przez Alexandre’a w zakresie cyrkularności naszego przemysłu tworzyw sztucznych w Europie. Postawiliśmy zatem na ciągłość na czele EuPC – powiedział Benoît Hennaut, prezes EuPC.

IITADEUSZ NOWICKI NOWYM WICEPREZESEM EUPC Tadeusz Nowicki, prezes należącego do Konfederacji Lewiatan Polskiego Związku Przetwórców Tworzyw Sztucznych oraz Grupy Ergis, został powołany na stanowisko wiceprezesa Europejskiego Stowarzyszenia Przetwórców Tworzyw Sztucznych (EuPC).

Tadeusz Nowicki został powołany w trakcie posiedzenia odpowiednika Rady Nadzorczej organizacji (Steering Committee), które miało miejsce 10 listopada br. w Brukseli, na wniosek jej nowego prezesa – Benoît Hennaut, CEO Polyvia. Oprócz prezesa i wiceprezesa w Radzie tej organizacji zasiada jej skarbnik, którym jest CEO Plastic Omnium Europe Claude Clément oraz 12 innych członków. Dr Tadeusz Nowicki jest założycielem i zarazem współwłaścicielem Grupy Ergis, a od wielu lat pełni również funkcję prezesa zarządu należącego do Konfederacji Lewiatan Polskiego Związku Przetwórców Tworzyw Sztucznych. w związku ze zmianami legislacyjnymi i niezwykle dynamicznie zmieniającym się otoczeniem rynkowym. Jestem pełen nadziei, – Czuję się zaszczycony powołaniem na stanowisko wiceprezesa że w ramach EuPC doprowadzimy do sytuacji, w której w Europie EuPC. Bardzo dziękuję za zaufanie i cieszę się, że w dalszym cią- znów będą doceniane zalety tworzyw sztucznych, przyczyniajągu będę miał przyjemność zasiadać w tak znamienitym gronie, cych się do ochrony naszego środowiska – mówi Tadeusz Nomając równocześnie większy wpływ na podejmowane przez EuPC wicki, prezes zarządu Polskiego Związku Przetwórców Tworzyw decyzje, zwłaszcza teraz, kiedy całą branżę czeka wiele wyzwań Sztucznych.

PARTNER DZIAŁU

WWW.PLASTECHO.COM

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29 43

IIPOSTĘP BRANŻY TWORZYW SZTUCZNYCH W DĄŻENIU DO CYRKULARNOŚCI I ZEROEMISYJNOŚCI W dorocznym raporcie „Plastics the Facts 2022” („Tworzywa – Fakty 2022”), Plastics Europe ogłasza 20-procentowy wzrost wykorzystania recyklatów do produkcji wyrobów w roku 2021 w porównaniu z rokiem 2020. Jednocześnie zawartość recyklatów w produktach wyniosła 10%. Wynik ten potwierdza zaangażowanie branży tworzyw sztucznych w przyspieszenie transformacji w kierunku cyrkularności i zeroemisyjności.

Recykling chemiczny, jako rozwiązanie komplementarne dla recyklingu mechanicznego, jest najważniejszym elementem stymulującym recykling oraz osiągnięcie celów zrównoważonego rozwoju. Pomimo tego, że zapotrzebowanie na recyklaty jest większe niż ich dostępność, co jest czynnikiem sprzyjającym rozwojowi tego rynku, to ciągłe wzrosty cen energii i surowców, spowodowane bezprecedensową agresją Rosji na Ukrainę, powodują drastycznie rosnące wyzwania dla branży, łańcucha dostaw i całej gospodarki UE. Niedobory i zaburzenia w łańcuchu dostaw najprawdopodobniej pozostaną najbardziej istotnymi kwestiami w ciągu nadchodzących miesięcy.

Branża tworzyw sztucznych kontynuuje intensywne prace nad rozwiązaniami przybliżającymi nas do zeroemisyjności i uniezależnienia od paliw kopalnych. Jak wynika z raportu, w roku 2021 produkcja tworzyw sztucznych z surowców alternatywnych wyniosła 12,4% całkowitej produkcji europejskiej. Te dane będziemy w przyszłości podawać corocznie, by monitorować postęp branży w dążeniu do osiągnięcia popieranego przez przemysł unijnego celu do 2030 r. wynoszącego 20% produkcji tworzyw sztucznych zawierających węgiel ze źródeł innych niż kopalne.

Jak podkreślono w raporcie ReShaping Plastics, aby osiągnąć cele i założenia nakreślone przez Circular Plastics Alliance

oraz Packaging Waste Directive, wszyscy w Europie został utrzymany. Z ponad uczestnicy łańcucha wartości muszą dzia- 1,5 mln pracowników, nasza branża nadal łać wspólnie. odgrywa kluczową rolę w gospodarce europejskiej. Ponadto, ostatnie dane wskaPodczas konferencji prasowej na Tar- zują na wzrost w europejskiej i globalnej gach K, najważniejszych targach branży produkcji tworzyw jako „efekt odbicia” tworzyw sztucznych na świecie, Virginia po pandemii w 2020 r. Niemniej jednak Janssens, dyrektor zarządzająca Plastics udział Europy w produkcji tworzyw stale Europe podkreśliła, że „stworzenie wspie- maleje – z 23% w 2006 r. do 15% w 2021 r. rających przemysł ram prawnych, które za- W związku z tym zagrożona jest konkuchęcą wiodące gałęzie przemysłu europej- rencyjność europejskiej branży tworzyw skiego do zmian w kierunku cyrkularności względem innych regionów świata. i zeroemisyjności, jest dziś ważniejsze niż kiedykolwiek wcześniej.”

Patrząc w przyszłość, przy założeniu braku ograniczeń w dostawie gazu w ciągu naj– Jeżeli chcemy zabezpieczyć i przygoto- bliższych miesięcy, przewiduje się spadek wać naszą branżę na wyzwania przyszło- europejskiej produkcji tworzyw sztucznych ści oraz przyspieszyć dwutorową trans- o 4% do końca 2022 r. Ogromna niepewformację, kluczowa jest akceptacja dla ność związana z dostawami surowców, cerecyklingu chemicznego i modelu bilansu nami energii i potencjalnymi niedoborami masowego – dodała Virginia Janssens – sprawia, że niezwykle trudno jest prognoZintensyfikowana współpraca w łańcuchu zować sytuację w roku 2023. W tym przełowartości oraz skuteczny dialog z admini- mowym czasie najważniejsza dla partnestracją są niezbędne dla urzeczywistnie- rów w łańcuchu wartości jest dostępność nia zmian. Żaden prywatny czy państwowy wysokiej jakości surowców. Jednocześnie partner nie jest w stanie samodzielnie Plastics Europe przygotowuje dla branży zaoferować kompleksowych rozwiązań, tworzyw mapę drogową osiągnięcia cyrktóre zadziałają w tych bezprecedenso- kularności i neutralności klimatycznej do wych warunkach. roku 2050, która zawierać będzie cele pośrednie i końcowe, a także umożliwiające Pomimo pandemii, w 2021 r. poziom za- jej realizację warunki brzegowe. Planujetrudnienia w branży tworzyw sztucznych my jej ogłoszenie w przyszłym roku.

44

PLAST ECHO Brzmienie Otoczenia

PARTNER DZIAŁU

IIMNIEJ NIŻ 29% TWORZYW SZTUCZNYCH JEST WYKORZYSTYWANE PONOWNIE Jak wynika z raportu Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego, który przeanalizował efektywność gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi w Polsce, w 2020 r. tylko 45% odpadów opakowaniowych z systemów gminnych trafiało do recyklingu.

Mimo selektywnej zbiórki mniej niż 29% tworzyw sztucznych jest wykorzystywane powtórnie. Aby to się zmieniło, potrzebna jest istotna zmiana w gospodarowaniu odpadami w Polsce, polegająca na wprowadzeniu skutecznych rozwiązań przyspieszających działanie modelu gospodarki o obiegu zamkniętym. Dzięki temu znaczna część odpadów nie będzie trafiała na góry wysypisk czy do spalania, ale zostanie ponownie wykorzystana.

Na początku października Ministerstwo Klimatu i Środowiska opublikowało zmiany w projekcie nowelizacji ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw wynikające z uzgodnień w trybie obiegowym Komitetu do Spraw Europejskich. Nowelizacja ta ma przynieść wprowadzenie systemu kaucyjnego, którego okres przejściowy ma trwać około 2 lat.

Poza efektami środowiskowymi, system kaucyjny jest narzędziem, które pozwala otrzymać wysokiej jakości surowce do ponownego przetworzenia. W ten sposób Polska zyska pewne źródła dostępu do

zasobów, które wykorzystywane w kraju, będą miały istotny wpływ na budowę bezpieczeństwa surowcowego. Dodatkowy recykling tworzyw sztucznych oznacza obniżenie należności, które Polska ponosi z tytułu podatku od plastiku. Zakładane dodatkowe 105 tys. ton plastiku poddane recyklingowi to kwota oszczędności ok.

84 mln euro, czyli prawie 400 mln złotych rocznie więcej w polskim budżecie. Ponadto dla gmin, w których funkcjonuje obecnie system zbiórki pojemnikowej, system kaucyjny stanie się wsparciem w osiąganiu celów recyklingowych. Zebrane i poddane recyklingowi opakowania będą doliczane do gminnych poziomów recyklingu.

Na polski rynek rocznie trafia prawie 700 tys. ton odpadów opakowaniowych po napojach, z których tylko połowa jest poddawana recyklingowi. System kaucyjny

pozwoli odzyskać 90% tych odpadów, co przyniesie ok. 610 tys. ton własnych surowców do ponownego przetworzenia lub sprzedaży. System kaucyjny pozwoli podnieść wyniki recyklingowe w przypadku różnych frakcji, takich jak PET, puszka czy szkło. Ministerstwo Klimatu i Środowiska w najnowszym projekcie objęło kaucją opakowania PET, szkło wielorazowe oraz puszkę aluminiową. W ostatnich deklaracjach pojawiła się chęć dołączenia również puszki metalowej, co jest zdecydowanie dobrym krokiem. Wpływa to przede wszystkim na wygodę konsumenta, który nie musi się zastanawiać nad tym, którą puszkę może zwrócić, a której nie. Co równie warte podkreślenia, puszki stalowe po napojach, jeśli nie będą podlegały systemowi kaucyjnemu, najpewniej staną się śmieciami, które mogłyby zostać bezpowrotnie utracone lub, co gorsze, trafiłyby do środowiska. Zwłaszcza że w przypadku puszki stalowej jej wartość w obrocie komercyjnym jest dużo niższa, niż puszki aluminiowej. Jednocześnie może wzrosnąć konkurencyjność puszki stalowej jako opakowania: będzie to potencjalnie napój tańszy dla konsumenta (bo bez kaucji).

Efektem mogą być zmiany nawyków konsumenckich i wybór produktu „tańszego”, nieobjętego kaucją. To z kolei skłoni do wyboru opakowania stalowego przez producentów napojów i strat producentów puszek aluminiowych.

PARTNER DZIAŁU

WWW.PLASTECHO.COM

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29 45

IIPOLSKI PAKT PLASTIKOWY OPUBLIKOWAŁ „9 ZŁOTYCH ZASAD PROJEKTOWANIA” Nadmierne wykorzystanie opakowań z tworzyw sztucznych oraz nieefektywne zagospodarowanie odpadów opakowaniowych stanowi dziś ogromne wyzwanie z punktu widzenia ochrony środowiska. Jak wynika z najnowszego Raportu Rocznego Polskiego Paktu Plastikowego, przed polskimi firmami stoi jeszcze wiele wyzwań na drodze do zamknięcia obiegu opakowań plastikowych.

Wśród obszarów wymagających natychmiastowego działania wymienić należy obecność opakowań nadmiernych i problematycznych, wysoki udział surowców pierwotnych w opakowaniach, czy niski poziom recyklingu odpadów opakowaniowych w praktyce i na dużą skalę. Obecnie sytuacja rynku opakowaniowego w Polsce daleka jest od cyrkularności.

– Zwiększenie przydatności do recyklingu opakowań giętkich – Zwiększenie przydatności do recyklingu opakowań sztywnych HDPE i PP – Redukcja pierwotnych tworzyw sztucznych w opakowaniach B2B – Stosowanie instrukcji dotyczącej poprawnego sortowania odpadów na opakowaniu

Wdrożenie wytycznych w Polsce pozwoli na eliminację opakowań problematycznych, zmniejszenie zużycia tworzyw sztucznych, poprawę przydatności do recyklingu opakowań, ułatwienie poprawnego sortowania odpadów i w rezultacie zwiększenie poziomów recyklingu opakowań, holistycznie wspierając zamykanie obiegu opakowań z tworzyw sztucznych w kraju. Zasady dotyczą Kluczową odpowiedzią na te wyzwania jest wdrażanie przez fir- wszystkich kategorii opakowań plastikowych wprowadzanych do my najlepszych praktyk z zakresu ekoprojektowania. To na tym obrotu na świecie. etapie warunkowany jest całkowity wpływ środowiskowy opakowania. Właśnie wtedy podejmowane są decyzje o ilości i rodzaju W dokumencie 9 Złotych Zasad Projektowania znaleźć można przyzastosowanego materiału, możliwości ponownego użycia opako- kłady opakowań zaprojektowanych poprawnie i niepoprawnie, wania czy jego recyklingu. Do tej pory na polskim rynku brako- instrukcje działania dla firm, a także wykaz korzyści systemowych wało wytycznych, które pomogłyby firmom podejmować właści- płynących z wdrożenia każdej z zasad. we decyzje projektowe, tak aby możliwe było zamknięcie obiegu opakowań z tworzyw sztucznych. W odpowiedzi na te wyzwania, Polski Pakt Plastikowy, we współpracy z The Consumer Goods Forum, zaadaptował na polski rynek 9 Złotych Zasad Projektowania.

Ich premiera odbyła się 5 października 2022 r., podczas II Konferencji Urodzinowej Paktu.

IIZŁOTE ZASADY PROJEKTOWANIA – ROZWIĄZANIE PROBLEMÓW ŚRODOWISKOWYCH RYNKU OPAKOWAŃ 9 Złotych Zasad Projektowania to przełomowy dokument. Mogą z niego korzystać wszyscy uczestnicy łańcucha wartości opakowań – od producentów, firm wprowadzających opakowania do obrotu, aż po podmioty gospodarujące odpadami. Opracowanie, oprócz technicznych rekomendacji projektowania opakowań, wskazuje strategiczny kierunek rozwoju rynku recyklingu opakowań z tworzyw sztucznych, odpowiadając na największe wyzwania systemowe.

9 Złotych Zasad Projektowania: – Zwiększenie przydatności do recyklingu butelek PET – Eliminacja problematycznych opakowań i elementów opakowań – Eliminacja pustej przestrzeni w opakowaniach o nadmiernej objętości w stosunku do zawartości – Redukcja nadmiernych owijek z tworzyw sztucznych – Zwiększenie przydatności do recyklingu tacek termoformowanych PET i innych opakowań termoformowanych PET

46

PLAST ECHO Brzmienie Otoczenia

PARTNER DZIAŁU

IIBYDGOSKI KLASTER PRZEMYSŁOWY PARTNEREM PROJEKTU INDUSAC

Bydgoski Klaster Przemysłowy Dolina Narzędziowa jest jednym z partnerów projektu pn. „Quick Challenge-driven, Human-centered Co-Creation mechanism for INDUStry-Academia Collaborations”, o akronimie INDUSAC, finansowanego z programu Horyzont Europa. Liderem projektu jest Jožef Stefan Institute (Słowenia), a pozostałymi partnerami są: Bydgoski Klaster Przemysłowy Dolina Narzędziowa (Polska), Chamber of Commerce and Industry of Pécs-Baranya (Węgry), Cyprus University of Technology (Cypr), Bax & Company (Hiszpania), UPC Technology Center (Hiszpania), EIT Manufacturing CLC East (Austria), Karlsruhe Institute of Technology (Niemcy), Innoget (Hiszpania).

nauka-biznes odpowiadające potrzebom do łączenia, a także arenę współtworzenia i interesom firm, studentów i naukowców w celu opracowania wspólnych rozwiązań. w UE, ze szczególnym uwzględnieniem krajów rozszerzających i stowarzyszonych. Dzięki doświadczeniu we wspieraniu co najmniej 300 ponadnarodowych zeProjekt będzie pilotował 2 główne ele- społów współtworzenia przez cały czas menty mechanizmu: trwania projektu, INDUSAC Mechanizm i jego 2 kluczowe komponenty będą suk• metodologię opracowaną poprzez cesywnie udoskonalane aż do zakończenia zastosowanie zasad projektowania projektu, tak by na koniec jego realizacji skoncentrowanego na człowieku oraz dostarczyć przetestowany mechanizm go• platformę internetową mającą towy do replikacji. na celu łączenie interesariuszy z ekosystemu przemysłowo-akademickie- Oczekuje się, że INDUSAC do końca projekgo i wspieranie ich w całym proce- tu stworzy również dynamiczną społeczsie współtworzenia. ność interesariuszy przemysłowych i akademickich, w tym co najmniej 1000 firm, Metodologia INDUSAC zapewni wytyczne 3000 studentów i 300 naukowców.

Głównym celem INDUSAC jest opracowa- i narzędzia potrzebne do napędzania pronie i przygotowanie do wdrożenia najno- cesu, podczas gdy Platforma będzie stano- Realizacja projektu rozpoczęła się 1 wrzewocześniejszego mechanizmu Industry wić przestrzeń sieciową dla interesariuszy śnia 2022 r. i potrwa 36 miesięcy.

Academia Collaboration do współpracy między przemysłem a środowiskiem akademickim oraz jego testowanie przez międzynarodowe konsorcja studentów i młodych pracowników naukowych.

Projekt koncentruje się na wykorzystaniu istniejących wcześniej mechanizmów AIC, takich jak EIT KICs, oraz ułatwieniu prostego, przyjaznego dla użytkownika procesu współtworzenia, co pozwoli wypracować lepsze rozwiązania współpracy na linii

PARTNER DZIAŁU

WWW.PLASTECHO.COM

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29 47

IIKRYZYS EKONOMICZNY W BRANŻY WODOCIĄGOWO-KANALIZACYJNEJ Po zakończonej debacie na temat kryzysu ekonomicznego w branży wodociągowo-kanalizacyjnej jako zagrożenia ciągłości i jakości dostaw wody pitnej, zorganizowanej przez Izbę Gospodarczą „Wodociągi Polskie” oraz Związek Miast Polskich 24 października br., senackie Komisje: Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej, Środowiska oraz do spraw Klimatu przyjęły stanowisko w sprawie sytuacji w zakresie zaopatrzenia ludności w wodę i odprowadzania ścieków na tle przestrzegania przepisów ustawowych.

•

•

•

•

Po wysłuchaniu wystąpień przedstawi- • cieli samorządu gminnego oraz przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych komisje wniosły o ścisłe przestrzeganie • przepisów art. 24 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w zakresie kryteriów określania taryf za wodę i ścieki oraz trybu i terminów rozpatrywania wniosków.

• Obiektywne czynniki wzrostu kosztów • zaopatrzenia mieszkańców w wodę odpowiedniej jakości, zwłaszcza regulowane przepisami prawa oraz wytycznymi Mini- • stra Finansów z dnia 3 października br., muszą być uwzględniane w całości. Nie wolno również pomijać kosztów odtworzenia, utrzymania i rozwoju infrastruktury, która musi zapewnić ciągłe dostawy wody o odpowiedniej jakości; w innych regulowanych dziedzinach zaopatrzenia mieszkańców w usługi pierwszej potrzeby, np. w energetyce, środki na utrzymanie i rozwój są zagwarantowane.

Komisje oczekują od właściwego ministra oraz od Prezesa PGW Wody Polskie informacji o sposobie realizacji powyższych wniosków, a także postulatów przedstawicieli samorządu gmin oraz branży wodociągowo-kanalizacyjnej w zakresie jasnych, przejrzystych zasad rozpatrywania wniosków taryfowych, zakładających co następuje:

bezzwłoczne rozpatrywanie wniosków o skrócenie okresu obowiązywania obecnych taryf uwzględnienie rzeczywistej, wysokiej dynamiki wzrostu taryf w ostatnich miesiącach wskaźniki makroekonomiczne, uwzględniane w taryfach, muszą być aktualne (ostatnie zostały podane przez resort finansów 3 października 2022 r.) wzrost cen energii i materiałów powinien być uwzględniany w pełnym wymiarze wzrost wynagrodzeń powinien być odnoszony do rzeczywistej dynamiki płac w kraju amortyzacja musi być uwzględniona w pełnym wymiarze, zapewniającym zarówno odtworzenie i utrzymanie istniejących środków trwałych jak i realizację zatwierdzonych planów modernizacji i inwestycji należy uwzględnić faktyczny wzrost kosztów obsługi zadłużenia należy przyjąć, że koszty eksploatacyjne rosną zgodnie z aktualnymi wskaźnikami makroekonomicznymi w przedsiębiorstwach, których to dotyczy, należy uwzględnić rzeczywisty wzrost kosztów hurtowego

zakupu wody oraz hurtowego odbioru ścieków.

Stanowisko zostało przyjęte 13 głosami „za” przy 1 głosie „przeciw” i 2 głosach „wstrzymujących się”.

Prezes Izby Gospodarczej „Wodociągi Polskie” Krzysztof Dąbrowski omówił bieżącą sytuację ekonomiczną branży wodociągowo-kanalizacyjnej w dobie kryzysu. Przedstawił dane zgromadzone na podstawie najświeższej ankiety przeprowadzonej w przedsiębiorstwach wodociągowo-kanalizacyjnych, z której jasno wynika pogarszająca się sytuacja przedsiębiorstw i tragiczne procedowanie wniosków taryfowych. Z zebranych danych dowiadujemy się, że ponad 70% przedsiębiorstw odnotowało straty. Prezes wyjaśnił, że wzrost ceny dla mieszkańców, o który postuluje branża, to zaledwie ok. 30 złotych miesięcznie dla rodziny 4-osobowej, a nie tak jak w przypadku ciepła 300 złotych miesięcznie.

Prezes Krzysztof Dąbrowski przedstawił też inne możliwości, które mogłyby być wprowadzone zamiast podwyżki dla mieszkańców. Taką opcją jest np. obniżenie do 0 podatku VAT przedsiębiorstwom wodociągowo-kanalizacyjnym.

48

PLAST ECHO materiał partnera

JAK REDUKOWAĆ ZUŻYCIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRZEZ WTRYSKARKI W SPOSÓB ZRÓWNOWAŻONY? Gwałtownie rosnące ceny energii stawiają przetwórców tworzyw sztucznych przed ogromnymi wyzwaniami, gdyż kosztów tych nie można przenosić na klientów.

Oszczędzanie energii to klucz do zapewnienia konkurencyjności. Dostosowane do potrzeb pakiety wydajnościowe producenta wtryskarek i rozwiązań systemowych ENGEL wspierają poczynania klientów obniżających zużycie energii.

Korzystając z wieloletniego doświadczenia, w procesie optymalizacji zużycia energii ENGEL analizuje nie tylko możliwości wtryskarki, ale całego gniazda produkcyjnego. Łącząc proces termostatowania i inteligentną komunikację między urządzeniami z inteligentnym sterowaniem procesem produkcyjnym, zarządzamy wydajnością całego gniazda produkcyjnego.

W konsekwencji pozwala to na zmniejszenie zużycia energii i emisji CO2 przez wtry-

skarkę nawet o 67%. Jest to oczywiście uzależnione od rodzaju aplikacji i wtryskarki. Dodatkowo koniecznie należy wziąć pod uwagę inne ograniczenia techniczne, takie jak wymagania dotyczące precyzji czy dostępności powierzchni.

IICZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA WYDAJNOŚĆ NR 1: WTRYSKARKA Wybierając nową wtryskarkę uwagę kieruje się na technologię napędu. ENGEL razem z przetwórcą analizuje wymagania, które trzeba spełnić przy wytwarzaniu danego produktu, aby znaleźć najlepszy stosunek zużycia energii do wydajności maszyny. Decydująca jest moc całkowita.

Aby zapobiec stratom energii, ENGEL stawia m.in. na serwonapędy i konsekwentną izolację cylindrów wtryskowych. Wszystkie maszyny ENGEL – od serwohydraulicznych, przez hybrydowe, aż po całkowicie

elektryczne – należą do najwydajniejszych wtryskarek na rynku w danym rozmiarze i w danej klasie mocy.

Ważnym elementem wszystkich pakietów wydajnościowych są narzędzia ecograph plus i ecobalance, gdyż to właśnie możliwość skutecznej analizy i szeroko pojęta transparentność stanowi podstawę optymalizacji energooszczędności. W wersji rozszerzonej ecograph mierzy zużycie energii wszystkich podzespołów instalacji – łącznie z urządzeniami peryferyjnymi i gorącymi kanałami – i prezentuje je w przejrzystej formie operatorowi maszyny. Na podstawie tych wartości ecobalance rozdziela dla danej maszyny lub jednostki produkcyjnej zdefiniowaną moc całkowitą na cały cykl wtryskiwania w zależności od potrzeb. W ten sposób można uniknąć skoków zużycia energii, co zawsze wiąże się z kosztownym ryzykiem finansowym.

WWW.PLASTECHO.COM

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

49

Wszystkie pakiety są dostępne z nowymi wtryskarkami, ale można je z powodzeniem zastosować w przypadku wcześniej zakupionych wtryskarkach z serii e-motion, e-mac, victory i duo od generacji jednostki sterującej CC300.

IICZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA WYDAJNOŚĆ NR 2: TERMOSTATOWANIE Termostatowanie formy jest odpowiedzialne za prawie 40% całkowitego zużycia energii jednostki produkcyjnej. Proces ten ma tym samym z dużą przewagą największy wpływ na zużycie energii podczas wtryskiwania. Dlatego od ponad 10 lat ENGEL intensywnie zajmuje się kwestią termostatowania i stworzył własny program produktów. Wszystkie wtryskarki pasowanie prędkości obrotowej pomp w pakietach wydajnościowych są wyposa- wody termostatowanej do rzeczywistych żone w e-flomo i e-temp. potrzeb, co ma bezpośredni wpływ na bilans energetyczny. Aby ograniczyć liczbę Bezobsługowe rozdzielacze wody termo- termostatów, ENGEL oferuje urządzenia statowanej e-flomo monitorują przepływ, e-temp także w wersji XL. ciśnienie, temperaturę i różnicę temperatur.

Pomagają wykluczyć negatywne czynniki, IICZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA by zapewnić stale wysoką jakość detali.

WYDAJNOŚĆ NR 3: CYFRYZACJA

to system asystencki, który ENGEL zaprojektował specjalnie na potrzeby optymalizacji procesów termostatowania i na stałe włączył do swoich pakietów wydajnościowych. Na podstawie wartości zmierzonych przez e-flomo w zależności od dokonanego wyboru oprogramowanie aktywnie reguluje przepływ lub różnicę temperatur we wszystkich obiegach. W ten sposób warunki termiczne pozostają stałe nawet przy Termostaty typu e-temp są zintegrowane Inteligentne systemy asystenckie wspiera- wahaniach w systemie. Wynikiem jest barze sterownikiem CC300 wtryskarki przez ją przetwórców w wykorzystywaniu pełne- dzo wysoka powtarzalność, a ponadto miOPC UA. Umożliwia to automatyczne do- go potencjału wtryskarki. iQ flow control nimalne zużycie wody chłodzącej i energii.

Podsumowując, korzyści płynące z połączenia wszystkich działań i zastosowanych narzędzi takich jak wtryskarki, termostatowanie i rozwiązania cyfrowe dają konkretny efekt optymalizacyjny. Oprócz bezpośredniej redukcji zużycia energii przez poszczególne podzespoły instalacji, zapobiegamy produkcji wadliwych detali, generujemy wartość dodatkową w postaci oszczędności czasu uzyskiwanej przez operatorów maszyny oraz większe bezpieczeństwo obsługi, a to przyczynia się do wzrostu efektywności i konkurencyjności produkcji. Im większa moc całkowita, tym szybciej nowa wtryskarka osiąga poziom wskaźnika opłacalności inwestycji ROI: wskaźnika rentowności stosowanego w celu mierzenia efektywności działania przedsiębiorstwa. •

50

PLAST ECHO GAMA Dostawców

TWORZYWA PIERWOTNE

GAMA DOSTAWCÓW

Besspol Sp. z o.o. Sp.k. ul. Sokola 10 86-031 Osielsko tel.: +48 52 381 32 31 handel@besspol.pl www.besspol.pl

Grupa Azoty ZAK S.A. ul. Mostowa 30A 47-220 Kędzierzyn Koźle tel.: +48 77 481 20 00 zak@grupaazoty.com www.oxoplast.com

Nexeo Plastics Poland Sp. z o.o. ul. Ruchliwa 15 02-182 Warszawa tel.: +48 600 772 217 azbucki@nexeoplastics.com www.nexeoplastics.com

Plastoplan Polska Sp. z o.o. al. Księcia Józefa Poniatowskiego 1 03-901 Warszawa tel.: +48 22 295 92 31 biuro@plastoplan.pl www.plastoplan.pl

Polykemi AB Bronsgatan 8 271 21 Ystad, Szwecja tel.: +46 411 797 34 aleksander.kurszewski@polykemi.se www.polykemi.com

ML Sp. z o.o. ul. Berylowa 7 82-310 Gronowo Górne tel.: +48 55 235 09 85 info@mlpolyolefins.com www.mlpolyolefins.com

RESINEX Poland Sp. z o.o. ul. Brechta 7 03-472 Warszawa tel.: +48 22 441 60 00 resinex.pl@resinex.com www.resinex.pl

Oplast-Recykling ul. Winduga 6 87-617 Bobrowniki tel.: +48 54 237 12 98 biuro@oplast-recykling.pl www.oplast-recykling.pl

SABIC Poland Sp. z o.o. ul. Komitetu Obrony Robotników 45A 02-146 Warszawa tel.: +48 22 432 37 32 piotr.kwiecien@sabic.com www.sabic.pl

ZAPTECH Sp.j. Sobańscy ul. Przemysłowa 8 88-160 Janikowo tel.: +48 502 764 189 marketing@zaptech.com.pl www.zaptech.com.pl

TWORZYWA WTÓRNE

BARWNIKI I DODATKI

Import Export Hurt Spedycja J.J. Sp. z o.o. ul. Akacjowa 20 43-450 Ustroń tel.: +48 603 429 603 office@plastic-trader.com plastic-trader.tworzywa.biz

Ampacet Polska Sp. z o.o. ul. Matuszewska 14 03-876 Warszawa tel.: +48 22 332 35 27 marketing.europe@ampacet.com www.ampacet.com

GRAFE Polska Sp.z.o.o. ul. Oleska 85 42-700 Lubliniec tel.: +48 34 351 36 72 grafe@grafe.pl www.grafe.pl

WWW.PLASTECHO.COM

RUTALIA Masterbatches & Additives ul. Bellottiego 1 lok. 24 01-022 Warszawa tel.: +48 22 425 94 40 rutalia@rutalia.com www.rutalia.com

MAPRO Polska S.A. ul. Złota 197 42-202 Częstochowa tel.: +48 887 040 045 biuro@mapropolska.pl www.mapropolska.pl

SUROWCE CHEMICZNE

Grupa Azoty Compounding Sp. z o.o. ul. Chemiczna 118 33-101 Tarnów tel.: +48 14 637 33 10 gac@grupaazoty.com compounding.grupaazoty.com

Sumitomo (SHI) Demag Plastics Machinery Polska Sp. z o.o. ul. Jagiellońska 81/83 42-200 Częstochowa tel.: +48 34 370 95 40 sdpl.info@shi-g.com www.poland.sumitomo-shi-demag.eu

Wittmann Battenfeld Polska Sp. z o.o.

05-825 Grodzisk Mazowiecki Adamowizna, ul. Radziejowicka 108 tel.: +48 22 724 38 07 info@wittmann-group.pl www.wittmann-group.com

FANUC Polska Sp. z o.o. ul. Tadeusza Wendy 2 52-407 Wrocław tel.: +48 71 776 61 60 sales@fanuc.pl www.fanuc.pl

51

WW Ekochem Sp. z o.o. Sp.k. ul. Akacjowa 1, Głogowo 87-123 Dobrzejewice tel.: +48 56 674 20 05 biuro@wwekochem.com www.wwekochem.com

FORMY I AKCESORIA DO FORM

WTRYSKARKI

ARBURG Polska Sp. z o.o.

Al. Jerozolimskie 233 02-495 Warszawa tel.: +48 22 723 86 50 poland@arburg.com www.arburg.pl

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

Meusburger Georg GmbH & Co. KG Kesselstraße 42 A-6960 Wolfurt, Austria tel.: +48 694 864 980 g.dytko@meusburger.com www.meusburger.com

URZĄDZENIA DO RECYKLINGU

WYTŁACZARKI Bagsik Sp. z o.o. Sp.k. ul. G.H. Donnersmarcka 16 41-807 Zabrze tel.: +48 32 334 00 00 office@bagsik.net www.bagsik.net

POL-SERVICE Jacek Majcher ul. Budziwojska 90 35-317 Rzeszów tel.: +48 17 229 34 56 maszyny@pol-service.pl www.pol-service.pl

M-A-S Maschinen- und Anlagenbau Schulz GmbH Hobelweg 1 4055 Pucking, Austria tel.: +48 602 355 320 siess@poczta.fm www.mas-austria.com

Zainteresowany stałą obecnością w Gamie Dostawców?

Logo, nazwa firmy, adres, telefon, e-mail, strona www, aktywne odnośniki w wersji elektronicznej Cena rocznego wpisu: 12 wydań × 400 PLN netto Skontaktuj się z nami: tel.: +48 530 704050 tel.: +48 530 206666 info@plastech.pl

52

PLAST ECHO GAMA Dostawców

OPAKOWANIA

Plasmaq, Lda Zona Industrial da Barosa, Lt 8 Carreia de Água 2400 – 016 Leiria, Portugalia tel.: +48 505 348 946 comercial.pl@plasmaq.pt www.plasmaq.pt

URZĄDZENIA PERYFERYJNE

Coffee Service Sp. z o.o. ul. Niemcewicza 26/U7 02-306 Warszawa tel.: +48 22 625 15 10 biuro@coffee-service.eu www.coffee-service.eu

Master Colors Sp. z o.o. ul. Wędkarzy 5 51-050 Wrocław tel.: +48 71 350 05 25 biuro@mastercolors.com.pl www.mastercolors.com.pl

Przetwórstwo Tworzyw Sztucznych Plast-Box S.A. ul. Lutosławskiego 17A 76-200 Słupsk tel.: +48 59 840 08 80 bok@plast-box.com www.plast-box.com

Moretto East Europe Sp. z o.o. ul. Strefowa 8 42-202 Częstochowa tel.: +48 34 390 36 15 info@morettoeasteurope.com www.moretto.com

SP Group Polska Sp. z o.o. ul. Metalowa 13 73-102 Stargard tel.: +48 91 887 60 77 sprzedaz@spg-pack.com www.spg-pack.com/pl/

Zainteresowany stałą obecnością w Gamie Dostawców?

Logo, nazwa firmy, adres, telefon, e-mail, strona www, aktywne odnośniki w wersji elektronicznej Cena rocznego wpisu: 12 wydań × 400 PLN netto Skontaktuj się z nami: tel.: +48 530 704050 tel.: +48 530 206666 info@plastech.pl

WWW.PLASTECHO.COM

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

53

TWORZYWOWY WEHIKUŁ CZASU

Koniec roku sprzyja refleksji i robieniu wszelkiego rodzaju podsumowań – a to często wiąże się z retrospekcją. Jak twierdził Félicité de La Mennais, francuski ksiądz, pisarz, filozof i polityk (notabene zaprzyjaźniony z Adamem Mickiewiczem), „przeszłość jest jak lampa umieszczona u wejścia do przyszłości”. Dlatego też w niniejszym, ostatnim w roku numerze „Plast Echo” chcę zaprosić wszystkich czytelników do uwzględnienia jego mądrych słów i wspólnego zajęcia miejsc w wehikule czasu, który cofnie nas o kilkadziesiąt lat, do przeszłości tworzyw sztucznych – a konkretnie do tego, jak postrzegano je w pierwszej połowie XX w. Myślę, że zapoznanie się z dawnymi artykułami i wzmiankami prasowymi na temat tworzyw może okazać się naprawdę interesujące, a taka podróż do przeszłości sama w sobie stanowi oryginalną rozrywkę.

Wszystkie cytowane w tym artykule teksty pochodzą z gazet należących do domeny publicznej, a z ich oryginałami można zapoznać się za pośrednictwem stron internetowych Kujawsko-Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej (kpbc.umk.pl/dlibra) oraz Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej

(wbc.poznan.pl/dlibra). W każdym przypadku zachowano pisownię źródłową, a niezbędne poprawki redakcyjne zawarto w nawiasie kwadratowym.

się z przewodem o napięciu 500 wolt. W tej chwili wystrzelił płomień na 8 metrów, a Ellis zawisł w powietrzu przyczepiony bucikami do rozpalonych rur. Wywołane wypadkiem krótkie spięcie przerwał[o] Mam nadzieję, że lektura wybranych prze- prąd w 28 miastach prowincji Ontario. ze mnie materiałów okaże się ciekawym doświadczeniem, które zainspiruje was, Przybyli lekarze skonstatowali śm[i]erć drodzy czytelnicy, do rozpoczęcia nadcho- Ellisa, lecz stosownie do obowiązujących dzącego nowego roku z wysokiego C. przepisów poczyniono usiłowania, aby porażonego prądem ratować. Wbrew wszelkiemu oczekiwaniu udało się uzyskać słaII„CZŁOWIEK ZE SZTUCZNĄ CZASZKĄ” be znaki życia po 45 minutach zabiegów. „Chirurgja święci obecnie w Ameryce try- Przez jedenaście miesięcy nieszczęśliwy umf z powodu operacji, która sensacyjno- mechanik cierpiał w szpitalu straszne ścią swą wsławiła się [na] całym świecie. męki, ponieważ okazało się, że wskuPacjent, któremu według wszelkich prze- tek miejscowej zgorzeli nastąpił ubytek widywań groziła nieodwołalnie śmierć, w kościach czaszki wielkości 25 centymedzięki mistrzowskiej operacji odzyskał trów kwadratowych. zdrowie i spełnia dalej swoje czynności zawodowe.

Lekarze zmuszeni byli wyciąć płat czaszki na 25 cm. długi i na 15 cm. szeroki. UsiłoJest to młody elektromechanik, Douglas wania, aby brakujące pokrywy czaszki zaEllis, który zatrudniony był w elek[t]rowni stąpić skórą zawiodły, ponieważ brakowało w Toronto i pracował w pobliżu drutu elek- podstawy czaszki. Wobec tego sporządzotrycznego, naładowanego pięcioma tysią- no z metalowego stopu tak zw. bakelitu cami wolt. Drabina, na której Douglas Ellis sztuczną czaszkę, bardzo lekką, lecz mocną pracował, nagle zachwiała się i Ellis ude- i higieniczną, która doskonale zastąpiła rzył głową o rury żelazne, które zetknęły kość naturalną.

54

PLAST ECHO końcowy akord

Przed kilku tygodniami Ellis opuścił szpi- Komisja koło godz. 10 udała się do krypty, tal zupełnie zdrowy i normalnie spełnia gdzie zabawiła około godziny. Stwierdziła codzienne obowiązki”. ona, że proces mumifikacji jest zadawalający. Przypuszczalnie jeszcze przed majem „Orędownik Grodziski”, 31.10.1928 r. oraz „Kurjer b. r. nastąpi przełożenie zwłok do srebrnej Zachodni”, 31.10.1928 r. (Źródło: WBC) trumny, wyłożonej bakelitem i przeniesienie trumny z krypty św. Leonarda do będącej już na ukończeniu krypty pod Wieżą II„OD MLEKA DO FILMOWEJ TAŚMY” Srebrnych Dzwonów. W godzinach popo„Nie wszyscy może wiedzą, że mleko jest łudniowych członkowie komisji odjechali używane nietylko jako produkt spożyw- do Warszawy”. czy. Służy ono także celom przemysłowym.

Otrzymuje się z niego produkt mający „Gazeta Powszechna”, 3.02.1937 r. (Źródło: WBC) szerokie zastosowanie w przemyśle, znany pod nazwą galalitu. Stanowi on jed- II„NOWY, CIEKAWY WYNALAZEK ną z t. zw. mas plastycznych, jak celuloid, POKRYWANIE METALAMI bakelit, trolit i t. d. Posłuchajmy co na[m] PRZEDMIOTÓW Z BAKELITU” o tych ciekawych materiałach powie przez radjo inż. Ludwik Arwin w swej pogadance „W Niemczech opatentowano ostatnio, z cyklu „Wielkich i małych wynalazków” p.t. nowy ciekawy sposób galwanicznego po„Od mleka do taśmy filmowej”, która nada- wlekania metalami przedmiotów z bakena zostanie we wtorek, dnia 10 września litu[.] Sposób ten polega na tym, że przy o godz. 17-ej”. pomocy odpowiednich chemikalii np. stosowania właściwych lakierów powierzch„Gazeta Szamotulska”, 7.09.1935 r. (Źródło: WBC) nia bakelitu zaczyna przewodzić prąd elektryczny, tak że przedmiot dany możII„STAN MUMIFIKACJI ZWŁOK MARSZAŁ- na galwanicznie powlekać miedzią[.] Tak zmetalizowana powierzchnia łatwo daje KA PIŁSUDSKIEGO ZADOWALAJĄCY” się barwić albo też w dalszym ciągu pokry„W sobotę w godzinach rannych przybyła wa się ją innymi metalami jak niklem, sredo Krakowa komisja lekarska z Warszawy, brem, chromem itd. Przedmioty takie wycelem zbadania stanu mumifikacji zwłok glądają zupełnie jak z metalu różniąc się Marsz. Piłsudskiego. Przybyli: gen. Boup- od niego tylko swym ciężarem[.] Posiadają pert, szef dep. sanitarnego w min. wojsk. przy tym wszelkie zalety bakelitu z wyjątmjr. lekarz Kaliciński, pułk. Czyż i docent kiem tego, że powierzchnia jako metalizouniwersytetu warszawskiego dr. Laskowski. wana przewodzi prąd elektryczny”.

„Gazeta Bydgoska”, 1.05.1932 r. – wzmianki na temat dachówek z bakelitu i spawania celuloidu

„Gazeta Powszechna”, 14.04.1938 r. (Źródło: WBC)

II„VOLKSWAGEN” Z NAMIASTEK KAROSERIA ZE SZTUCZNEJ ŻYWICY” „Chociaż pierwsze modele popularnych samochodów niemieckich, których cena ma wynosić 990 marek, zostały skonstruowane zasadniczo z tych samych co dotąd materiałów, jednak w przyszłości w budowie ich zajdą duże zmiany.

Już dzisiaj mówi się o tym, że karoserie będą nie z metalowej blachy, ale z nowego materiału, przypominającego znany ogólnie bakelit. Będą one tłoczone pod wielkim ciśnieniem w odpowiednich formach.

Wytrzymałość tych materiałów żywicznych jest bardzo duża i nie odbiega od wytrzymałości metalu, a w każdym razie przewyższa wytrzymałość drzewa, krytego cienką blachą. Na 200.000 karoserii, bo taką ilość wyprodukuje się w pierwszym roku, potrzeba tylko 10.000 metrów sześciennych na karoserie, a tyle mogą obecne fabryki łatwo wyprodukować.

Co się tyczy opon, mają one być już robione ze sztucznej gumy „Buna”; zamiast bawełny będzie używany sztuczny jedwab. W ten sposób opony będą całkowicie z materiałów krajowych niemieckich.

Naturalnie obicie wewnątrz również będzie nie z wełny ale ze sztucznej tkaniny z celulozy. Wreszcie cały szereg części metalowych zostanie wykonany z lek-

WWW.PLASTECHO.COM

GRUDZIEŃ 2022 NR 10-2022 / 29

55

kich metali, albo ze stopów glinowych i magnezowych”. „Słowo Pomorskie”, 21.08.1938 r. (Źródło: KPBC)

II„WYROBY PRZEDMIOTÓW UŻYTKOWYCH Z KAWY” „Niezmiernie obfity urodzaj kawy a w ślad za tym nadprodukcja, przysparza wiele kłopotów i trosk plantatorom brazylijskim.

Chwytają się więc rozmaitych, demoralizujących ubogie rzesze społeczeństwa, środków, by nie dopuścić do zniżki cen i utrzymania ich na rynku światowym na dotychczasowym poziomie. Setki tysięcy worków bez skrupułu topi się w morzu, lub sprzedaje taniej niż węgiel do opalania pieców fabrycznych, lokomotyw itp. Że z kawy można zrobić odświeżający i smaczny napój – o tym w Brazylii prawdopodobnie zapomniano. Obecnie kawa zostanie zużyta w jeszcze inny sposób.

Mianowicie pewnemu inżynierowi – chemikowi udało się wytworzyć z kawy materiał podobny do ebonitu lub bakelitu, z którego można wyrabiać rozmaite przedmioty użytkowe, mające zastosowanie przede wszystkim w elektrotechnice, gdyż nowy produkt „kawowy” jest świetnym izolatorem. Można go też przy domieszce farby, wytwarzać w dowolnych kolorach.

Produkt ten posiada i tę zaletę, że będzie tańszy nawet od bakelitu”. „Orędownik Ostrowski”, 5.07.1939 r. (Źródło: WBC)

II„MASZYNY, MEBLE, SAMOLOTY ZE SZTUCZNEJ MASY PLASTYCZNEJ” „Zastosowanie sztucznych tworzyw, znanych pod różnymi nazwami, jak bakelity, galality, etc. jest bardzo świeżej daty. Zaledwie kilka lat temu zaczęły się ukazywać na rynku nieco większe przedmioty z mas plastycznych, jak choćby pudła do radioaparatów. Dziś mówi się o produkcji śmigieł, a nawet części skrzydeł i kadłubów wielkich samolotów komunikacyjnych z materiałów syntetycznych, zbliżonych do galalitu. Chemicy opisują

„Dzień Bydgoski”, 28–29.08.1937 r. – reklama broni o rękojeści krytej „lśniącym bakelitem”

w publikacjach i niezliczonych patentach nowe metody produkcji syntetycznych tworzyw, wynajdują nowe, coraz prostsze i dostępniejsze surowce dla tego nowego przemysłu, a wreszcie zmieniają i udoskonalają bezustannie właściwości produktu, znajdując dla niego w ten sposób nowe zastosowania.

tworzywa naturalne. Sztuczne masy plastyczne są istną skarbnicą niezwykłych zalet. Są przeciętnie dwa razy lżejsze od aluminium, a przy tym niewiele mu ustępują pod w[z]ględem wytrzymałości mechanicznej. Ostatnio znalazły one zastosowanie jako materiał do konstrukcji maszyn (!) o mocy dochodzącej nawet do 360 HP. Robi się z nich np. w Anglii łożyska, które Czym są owe „masy plastyczne”? Jak po- poza swą trwałością odznaczają się jeszwstają? Podstawowe surowce chemiczne, cze tą zaletą, że jako jedyny smar do nich używane do ich syntezy, są ciałami pro- służy… woda. stymi, nie posiadającymi w najmniejszym nawet stopniu właściwości plastycznych. Należy dodać, iż obróbka mas plastycznych Wyjściowym produktem przy wyrobie ga- jest łatwa i mało kosztowna. Po zastygnięlalitu jest np. fenol (kwas karbolowy) i al- ciu gęstej masy, miele się ją na proszek dehyd mrówkowy, czyli formalina. Zamiast i po uzupełnieniu dodatkowymi składnikakwasu karbolowego bywa też używany mi stosuje się do modelowania najrozmamocznik, który łatwo otrzymać fabrycz- itszych, często bardzo skomplikowanych nie z amoniaku i kwasu węglowego. Jak przedmiotów; proszkiem tym wypełnia się więc widać, surowce nie są wyszukane – po prostu formy stalowe, a reszty dokonyjest ich pod dostatkiem w każdym kraju wuje już wysoka temperatura i ciśnienie. uprzemysłowionym.

Proces ten jest znacznie prostszy i tańszy od odlewnictwa metalurgicznego”.

Produkcja mas plastycznych rozwijała się początkowo przede wszystkim w krajach „Gazeta Nowska”, 22.07.1939 r. (Źródło: KPBC) • odczuwających brak tworzyw naturalnych, głównie drzewa: w Anglii, Francji, Niemczech. Wkrótce jednak okazało się, że właściwości materiałów zastępczych po[d] Opracowanie: bardzo wieloma względami przewyższają Agata Mojcner

OBRAZY TWORZONE PRZEZ SZTUCZNĄ INTELIGENCJĘ

CZY ANDROIDY MARZĄ O TWORZYWACH SZTUCZNYCH?

Już w latach 60. ubiegłego wieku Philip K. Dick w swojej książce będącej pierwowzorem dla kultowego filmu Łowca Androidów stawiał pytania na temat współistnienia ludzi i androidów, czyli istot stworzonych sztucznie i jedynie udających człowieka. Co ciekawe, zachowanie niektórych androidów czasem wydawało się być bardziej ludzkie, niż polujących na nie osób Według mojej wiedzy, nie udało się jeszcze zbudować ani androida, ani nawet prawdziwej sztucznej inteligencji. Pojawia się PAWEŁ za to coraz więcej WIŚNIEWSKI zaawansowanych Plastech.pl programów określanych mianem AI (ang. artificial intelligence). Jak do tej pory oznacza to jedynie, że pracują one nie tylko według technik algorytmicznych, ale wykorzystują też mechanizmy działania podobne do zachodzą- Projekt plastikowej butelki, szkic Leonarda da Vinci cych w naturze, np. w ludzkim mózgu.

We wrześniu bieżącego roku media obiegła informacja, że obraz stworzony przy wykorzystaniu AI zwyciężył konkurs plastyczny organizowany przez Colorado State Fair. Nagrodzone dzieło pt. Théâtre d’Opéra Spatial od razu wzbudziło kontrowersje na temat tego, czy sztuka może być generowana za pomocą komputera i co właściwie oznacza bycie artystą. Zwycięski obraz został wykonany przy użyciu Midjourney – nowoczesnego systemu korzystającego z metod uczenia maszynowego, wyszkolonego na ogromnej ilości danych dostępnych w internecie.

Jak tworzywa sztuczne przekształciły naszą planetę?

Pokusiłem się o skorzystanie z Midjourney i wygenerowanie kilku obrazów dotyczących tematów związanych z branżą tworzyw sztucznych. Program potrafi naśladować style innych artystów. Niektóre jego interpretacje mogą być uznane za nietrafione, inne za niepokojące, ale na pewno nie można im odmówić wartości artystycznych. Oceńcie sami – pod każdym obrazem umieściłem słowa kluczowe użyte do wygenerowania pracy.

Czy to już pora, aby wezwać łowcę zbiegłych androidów, który podda AI testowi na człowieczeństwo? • Tworzywa sztuczne, Claude Monet

Projekt plastikowej butelki, Salvador Dali

Przemysł polimerowy

Plastik jest fantastyczny

58

PLAST ECHO końcowy akord

LIDERZY ZMIANY

Wraz ze zbliżającym się końcem roku nadchodzi czas podsumowań tego, co wydarzyło się w minionych 12 miesiącach. TraKRZYSZTOF dycyjnie już, branża NOWOSIELSKI opakowań z twoML Polyolefins rzyw sztucznych czyni to podczas konferencji Bezpieczne Opakowanie, której 11. edycja odbyła się w Sopocie, w dniach 17–18 listopada. Tegoroczne wydarzenie zgromadziło rekordową liczbę uczestników, co nie powinno dziwić – ten sektor branży tworzyw sztucznych czekają wielkie wyzwania i zmiany w najbliższych latach.

Fraza „gospodarka obiegu zamkniętego” odmieniana jest w ostatnim czasie przez wszystkie przypadki i coraz mocniej dominuje w debacie o tworzywach ogółem. Wyzwania związane z wdrażaniem rozwiązań sprzyjających cyrkularnemu obiegowi stoją przed wieloma przedsiębiorstwami, jednak to branża opakowań musi w najbliższych latach stać się liderem transformacji. Dla osób, które nie śledzą na bieżąco legislacji unijnej, narzucającej nowe obowiązki we wspomnianym zakresie, sprawa nie wydaje się szczególnie zagmatwana.

Tymczasem dla segmentu opakowań nadchodzi prawdziwa rewolucja. Dotyczy ona głównie 2 obszarów: użycia recyklatów w procesie wytwarzania i recyklowalności własnych produktów. Dla przedsiębiorstw specjalizujących się w wytwarzaniu opa-

kowań do żywności te kwestie będą w najbliższym czasie sporym wyzwaniem. Otóż wielu przetwórców, którzy do tej pory recyklaty omijali szerokim łukiem i nie mają żadnego doświadczenia w ich procesowaniu, ani parku maszynowego dostosowanego do ich przetwórstwa, zmuszonych będzie przestawić swoją produkcję na nowe tory. Najnowsza regulacja unijna z 15 września br. (Rozporządzenie Komisji Europejskiej UE 2022/1616) w żaden sposób nie rozwiązuje problemu, a w raczej zgodnej opinii uczestników wspomnianej na wstępie konferencji, nie przybliża nas również ku masowej certyfikacji recyklerów. Trudno zatem przestawić się branży na użycie recyklatów, gdy na rynku nie ma ich podaży. Z kolei doprowadzenie do powszechnej recyklowalności opakowań do żywności też nie jest łatwym wyzwaniem.

Wymiana sporej części własnego portfolio produktów, przy jednoczesnym zachowaniu barierowości i funkcjonalności opakowań, to zadanie, które spędza sen z powiek pracownikom działów R&D. Oczywiście sprawa jest o wiele bardziej złożona, ale pozwoliłem sobie na ten przydługi (a jednocześnie skondensowany) wstęp, aby pokazać, jak duże wyzwania stoją przed polskim sektorem opakowań z tworzyw sztucznych, który dynamicznie się w Polsce rozwija, śmiało konkurując na unijnym rynku. I tu prym wiedzie grono producentów, którzy co roku podczas konferencji Bezpieczne Opakowanie są wyróżniani świadectwami Packaging Circular Economy. Jako przedstawiciel inicjatora wyróżnień – przedsiębiorstwa ML Polyole-

fins, a także czasopisma „Plast Echo”, które wraz z portalem plastech.pl jest patronem medialnym wydarzenia, chcę zatem wykorzystać okazję do przybliżenia Szanownym Czytelnikom idei, która pozwala wskazywać liderów branży. Bo właśnie na liderów sektora opakowań z tworzyw sztucznych wyrastają te przedsiębiorstwa, które, nie zważając na wyżej wymienione trudności, już dziś dostosowują się do wymagań unijnych. Jestem przekonany, że jednocześnie zyskują przewagę nad konkurencją, nie oglądając się na ślimacze tempo krajowej legislacji, a także dostosowując swoją działalność do europejskich standardów w zakresie gospodarki odpadami i zarządzania swoim portfolio produktowym.

Nie da się ukryć, że przedsiębiorstwa zachodnie (praktycznie w każdej branży) mają nad polskimi ogromną przewagę. Od długoletniej historii, a co za tym idzie unikalnego know-how, poprzez ugruntowaną pozycję na rynku, wieloletnią współpracę z największymi przedsiębiorstwami, na kapitale kończąc. Niwelować te różnice możemy na wiele sposobów, ale jednym z kluczowych jest bycie liderem zmiany.

Bycie pierwszym we wdrażaniu rozwiązań, które zmieniają całą branżę, definiując ją na nowo. Właśnie tak postrzegam tegorocznych laureatów wyróżnień PCE, którzy podczas uroczystej gali na zakończenie konferencji Bezpieczne Opakowanie zostali uhonorowani świadectwami (Amerplast, CDM, Drukpol, Fol-Druk, Florek-Plast, Grafix, Mondi, PDO, Yanko) oraz wyróżnieniami (Henkel, Lorenz-Lajkonik, Vefi Packaging, Pak-Toruń). •