TEMAT NUMERU Efektywność energetyczna w produkcji CENA 15,00 ZŁ (W TYM 8 % VAT)
ROZMOWA 26
SPRZĘT I APARATURA 48
PRAWO 70
Witold Bereszczyński, Weidmüller
Ruch w przemyśle Napędy i silniki
Prawo autorskie i sztuczna inteligencja
AUTOMATYKA ISSN 2392-1056
INDEKS 403024
AUTOMATYKAONLINE.PL
HARTING Han® Dla pewnego łączenia w przemyśle
“
HARTING rozumie moje codzienne wyzwania.
“
Han®. Niezawodne połączenie.
One Range. No Limits: its: www.HARTING.pl
9/2018
&+:<7$. 0217$ů2:< 2 5,1*�: :<75=<0$â2œý 1,(=$:2'1(
Seria GS + Sprawdzona technika + Regulowany skok rozwierania czujnika pola magnetycznego
czujnikĂłw pola magnetycznego
THE KNOW-HOW FACTORY
www.zimmer-group.com
Jedyne na świecie stopy wahliwe, spełniające najnowsze normy higieniczne • Rekomendowane do branży spożywczej oraz farmaceutycznej, gdzie wytwarza się produkty o długim terminie przechowyw wania, bez użycia konserwantów • Krótszy czas czyszczenia znacznie zaoszczędza koszty • Zaprojektowane uszczelnienia zapewniają maksymalną sterylność • Certyfikowane przez EHEDG (European Hygienic Engineering g and Design Group) i 3-A Sanitary Standard, Inc.
Stopa wahliwa GN 20
Elesa+Ganter jest od 70 lat światowym liderem w produkcji standardowych elementów maszyn dla przemysłu. Najwyższa jakość, dbałość o wzornictwo, obszerny magazyn w Polsce, dostawa w 24 h to tylko niektóre z atutów naszej oferty. W ofercie także:
Koła ręczne
Pokrętła ę
www.elesa-ganter.pl
Dźwignie nastawne
Uchwyty
Wskaźniki
Trzpienie ustalające
Elementy maszyn
Stopy
Zawiasy
Osprzęt hydrauliczny
OD REDAKCJI
Szanowni Państwo, Zawartość bieşącego numeru w znacznym stopniu została przygotowana z myślą o kolejnych Międzynarodowych Energetycznych Targach Bielskich Energetab. W branşy, do której adresowane jest wydarzenie, coraz waşniejszy jest aspekt racjonalnego (= ekonomicznego) wykorzystania energii elektrycznej, wręcz minimalizacji jej kosztów, co pośrednio wpływa w znacznym stopniu na świadomą ochronę środowiska. Stąd aktualny wiodący temat – efektywność energetyczna w produkcji – został uwzględniony na wiele sposobów. W artykułach tego działu poruszana jest problematyka monitorowania zuşycia energii – nie tylko elektrycznej, ale równieş innych mediów, gdyş ich optymalizacja pozwala obnişyć koszty i zachować konkurencyjność mimo rosnących cen energii elektrycznej. Waşnymi i bardzo energochłonnymi komponentami linii produkcyjnych i całych zakładów przemysłowych są urządzenia napędowe. W kolejnych artykułach przytoczone zostały rozwiązania energooszczędne, które pozwalają zadbać o efektywność energetyczną napędów. Równieş artykuły poruszające tematykę sprzętu i aparatury w znacznym stopniu odnoszą się do nowoczesnych i efektywnych rozwiązań silników oraz napędów.
W większości artykułów tego numeru – mimo şe nie jest to temat przewodni – nie sposób uniknąć doskonale juş znanych haseł, jak Przemysł 4.0, Internet of Things, cyfryzacja. Są one synonimem rewolucji technologicznej, której zastosowania moşna coraz częściej dostrzec juş w praktyce przemysłowej. O przewadze konkurencyjnej budowanej przez polskich inşynierów, symbiozie elektrotechniki i automatyki, niezbędnej we wdraşaniu w şycie cyfryzacji oraz wymiarze socjologicznym zmian technologicznych rozmawiamy z Witoldem Bereszczyńskim, dyrektorem zarządzającym firmy Weidmßller w Polsce. Wśród kluczowych technologii przyczyniających się do rozwoju innowacyjnego przemysłu wymieniana jest coraz częściej sztuczna inteligencja – bazująca na sztucznych sieciach neuronowych, logice rozmytej, algorytmach genetycznych oraz eksperckich systemach decyzyjnych. O zastosowaniu sztucznej inteligencji w automatyce i robotyce wiemy juş wiele, ale coraz częściej spotykamy się z rosnącą liczbą robotów uşywanych do tworzenia kodów źródłowych czy kreatywnych treści (np. artykułów informacyjnych). Taki stan rodzi konieczność zastanowienia się, czy obecne przepisy prawa autorskiego są wystarczające dla ochrony prawnej tego typu prac. Stałym Czytelnikom działu Prawo i normy polecamy artykuł o prawie autorskim w kontekście zastosowania sztucznej inteligencji – w tym treści tworzonych przez roboty. Gorąco zapraszam do lektury!
4
AUTOMATYKA
pl.rs-online.com
Kim chciałeś zostać, będąc dzieckiem? Twoja ambicja zaprowadziła Cię do świata inżynierii, a Twoje pomysły kształtują jego przyszłość. Jednak by robić to, co robisz najlepiej, potrzebujesz czasu na skupienie się na tym, co naprawdę się liczy. Jesteśmy dystrybutorem produktów dla automatyki, elektroniki i utrzymania ruchu i od 80 lat pomagamy naszym klientom osiągnąć ich cele. Wspieramy wszystkich pełnych inspiracji. Wspieramy inżynierów jutra. We’re here
Profesjonalna pomoc techniczna | Wiodący dostawcy | Dostawa do 24h lub do 48h
SPIS TREŚCI REDAKTOR NACZELNA Małgorzata Kaliczyńska tel. 22 874 01 46 e-mail: mkaliczynska@piap.pl REDAKCJA MERYTORYCZNA Małgorzata Kaliczyńska
Z BRANŻY PRODUKTY Rewolucja technologiczna w praktyce
WSPÓŁPRACA REDAKCYJNA Marcin Bieńkowski, Jolanta Górska-Szkaradek, Agnieszka Staniszewska, Marcin Zawisza, Damian Żabicki
TEMAT NUMERU
MARKETING I REKLAMA Jolanta Górska-Szkaradek – menedżer tel. 22 874 01 91 e-mail: jgorska@piap.pl Sylwia Batorska tel. 22 874 00 60 e-mail: sbatorska@piap.pl PRENUMERATA I KOLPORTAŻ Elżbieta Walczak tel. 22 874 03 51 e-mail: ewalczak@piap.pl
18
ROZMOWA
REDAKCJA TEMATYCZNA Sylwia Batorska
SEKRETARZ REDAKCJI Urszula Chojnacka tel. 22 874 01 85 e-mail: uchojnacka@piap.pl
8
26
Rozmowa z Witoldem Bereszczyńskim, dyrektorem zarządzającym Weidmüller
30 36
Efektywność energetyczna przedsiębiorstwa Monitorowanie energii System APROL EnMon
38
Energooszczędna technika napędowa effiDRIVE firmy SEW-Eurodrive
40 42
Antidotum na podwyżki cen energii elektrycznej Optymalizuj koszty energii z firmą Lumel Mechaniczne przeniesienie napędu a efektywność energetyczna Efektywność energetyczna
44 47
Zaufaj sprawdzonej firmie
SKŁAD I REDAKCJA TECHNICZNA Ewa Markowska KOREKTA Urszula Chojnacka, Ewa Markowska, Elżbieta Walczak DRUK Zakłady Graficzne „Taurus” Roszkowscy Sp. z o.o. Nakład: 4000 egzemplarzy REDAKCJA Al. Jerozolimskie 202, 02-486 Warszawa tel. 22 874 01 46, fax 22 874 02 20 e-mail: automatyka@piap.pl www.AutomatykaOnline.pl WYDAWCA Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP Al. Jerozolimskie 202, 02-486 Warszawa Szczegółowe warunki prenumeraty wraz z cennikiem dostępne są na stronie automatykaonline.pl/prenumerata.
26
REWOLUCJA TECHNOLOGICZNA W PRAKTYCE O przewadze konkurencyjnej budowanej przez polskich inżynierów, symbiozie elektrotechniki i automatyki, niezbędnej we wdrażaniu w życie cyfryzacji oraz wymiarze socjologicznym zmian technologicznych rozmawiamy z Witoldem Bereszczyńskim, dyrektorem zarządzającym firmy Weidmüller w Polsce.
Redakcja zastrzega sobie prawo do skracania i modyfikacji nadesłanych materiałów oraz nie ponosi odpowiedzialności za treść reklam i materiałów
6
promocyjnych.
AUTOMATYKA
SPIS TREŚCI
30
Pewne zamocowanie
EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA PRZEDSIĘBIORSTWA
83
Zmienny system uchwytów do trzpieni montażowych
Ustawa o efektywności energetycznej z dnia 20 maja 2016 r. nałożyła obowiązek wykonywania okresowego audytu energetycznego we wszystkich dużych przedsiębiorstwach działających na terenie Polski. Jednak nad zagadnieniami oszczędzania energii powinny pochylić się również mniejsze firmy, bo korzyści wynikające z oszczędności energii wpływają nie tylko na znacznie lepsze funkcjonowanie zakładu, ale również na rynkową przewagę konkurencyjną.
Ulepszone oprogramowanie do kontrolerów ruchu Trio
85
Anybus Wireless Bridge II
86
Wyszukanie komponentu za pomocą kilku kliknięć
89
Power over Ethernet
91
Produkty firmy Antaira
Klucz do zwiększenia produktywności maszyn pakujących
93
BIBLIOTEKA
95
48
WSPÓŁPRACA
96
Silniki dla inteligentnych napędów
58
Niezawodny i wytrzymały napęd z prowadzeniem DFM
LUDZIE
60
Napęd serwokrokowy Ezi-SERVO II Plus-E z pozycjonerem sterowany przez Ethernet
62
Maciej Cader, kierownik Laboratorium Szybkiego Prototypowania i Obliczeń Numerycznych, opiekun Studenckiego Koła Naukowego Creative Students, Przemysłowy 98 Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY Ruch w przemyśle Napędy i silniki
Motoreduktory VLT OneGearDrive Danfoss Drives w wykonaniu higienicznym Efektywne silniki BLDC
64 69
PRAWO I NORMY Prawo autorskie i sztuczna inteligencja
70
Treści tworzone przez roboty
Routery SCHUNK nowej generacji
72 74 76
Rozwiązanie Pick-to-Light firmy Weidmüller dla przemysłu i intralogistyki
78
Sprzęgające przekaźniki do bezpiecznego załączenia
80
Bezpieczeństwo przede wszystkim
9/2018
RUCH W PRZEMYŚLE Napędy i silniki
RYNEK Łatwiejszy montaż w szafie sterowniczej VX25
48
Jednym z podstawowych zadań stawianych przed automatyką przemysłową jest wprawianie w ruch różnego typu elementów wykonawczych. Aby proces mógł odbywać się w sposób w pełni zautomatyzowany, potrzebne są urządzenia, które napędzają dane podzespoły. Analizując rynek automatyki przemysłowej, można zauważyć, że napędy i silniki to grupa produktowa oferująca różnorodność oraz bogactwo wyboru. 7
Z BRANĹťY
KALENDARIUM
9/2018 18–20.09 Jarosty Tour de Magasins – konferencja www.movida.com.pl
18–20.09 Elbląg Media techniczne w zakładzie produkcyjnym www.movida.com.pl
19.09 Wałbrzych Niezawodność i utrzymanie ruchu w zakładach produkcyjnych – konferencja www.axonmedia.pl
25–26.09 Kielce Targi Przemysłowej Techniki Pomiarowej oraz Badań Nieniszczących CONTROL-TECH www.targikielce.pl
25–27.09 Poznań Quality Tour – konferencja www.movida.com.pl
27.09 Šódź Energia i media techniczne w zakładach produkcyjnych – konferencja www.axonmedia.pl
27.09 Rzeszów Regionalne spotkanie inşynierów i automatyków – konferencja www.astat.pl
26–28.09 Katowice Nowy Przemysł Expo www.wnp.pl
27–28.09 Katowice Kongres Nowego Przemysłu www.wnp.pl
30.09–04.10 Poznań Międzynarodowe Targi Technologii Spoşywczych POLAGRA TECH www.polagra-tech.pl
8
PIAP WSPIERA KREOWANIE RZECZYWISTOŚCI 3D W Przemysłowym Instytucie Automatyki i Pomiarów PIAP powstało Studenckie Koło Naukowe Szybkiego Prototypowania i Obliczeń Numerycznych – Creative Students. Misją jest realizacja prac badawczych i przedwdroşeniowych z zakresu wykorzystania szybkiego prototypowania i obliczeń numerycznych oraz skanowania 3D w procesach projektowania, analizy i produkcji. Członkiem koła moşe zostać student lub doktorant polskiej lub zagranicznej uczelni wyşszej, ukierunkowanej na studia o charakterze technicznym lub z zakresu nauk ścisłych. Zainteresowani mogą przesyłać zgłoszenia – CV oraz krótki list motywacyjny z uzasadnieniem – drogą mailową (design@piap.pl lub mcader@ piap.pl). Członkowie koła będą uczyli się optymalnego wykorzystywania nowoczesnych narzędzi w procesach projektowania, obliczeń numerycznych i wytwarzania, zdobędą praktyczną wiedzę z zakresu stosowania systemów
CAD/CAE oraz przemysłowych technik addytywnych i skanowania 3D, a ponadto będą mogli uczestniczyć w realizacji projektów i zleceń komercyjnych prowadzonych przez naleşące do Instytutu PIAP Laboratorium Szybkiego Prototypowania i Obliczeń Numerycznych. Zaletą jest takşe moşliwość zamieszczania wyników prac we wspólnie opracowywanych publikacjach, w tym publikacjach naukowych.
NOWY PRZEMYSŠEXPO 2018 Od 26 do 28 września 2018 r. w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach odbędzie się hybrydowe wydarzenie ekspozycyjno-kongresowe – Nowy Przemysł EXPO 2018, którego organizatorem jest Grupa PTWP. Partnerem merytorycznym został Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP. Spotkanie – oparte na cyklu dyskusji, spotkań, prezentacji i pokazów z udziałem menedşerów największych firm przemysłowych, ludzi nauki współpracujących z przemysłem i twórców start-upów – jest kierowane przede wszystkim do kadry zarządzającej i specjalistów średniej kadry technicznej przemysłu oraz firm i instytucji współpracujących z przemysłem. Kluczowe zagadnienia, które będą omawiane, to Przemysł 4.0, Internet Rzeczy i zarządzanie wiedzą, automatyzacja i ro-
botyzacja, efektywna energia i recykling, digitalizacja i elektromobilność. Agenda obejmuje trzy bloki tematyczne: Automatyka i Robotyka, Przemysł 4.0 oraz Edukacja i Rynek Pracy. Zaplanowano takşe Dzień Wykonawcy, w ramach którego inwestorzy zaprezentują swoje plany i projekty oraz omówią na praktycznych przykładach skuteczność i efektywność współpracy duşego inwestora z dostawcami i wykonawcami. Wydarzeniu towarzyszyć będą XV Kongres Nowego Przemysłu, Europejskie Forum Technologiczne oraz Konferencja Górnictwo. Udział w części konferencyjnej wydarzenia (w opcji standard) jest bezpłatny. Więcej informacji moşna znaleźć na stronie www.npexpo.pl/2018/pl/, na której moşna równieş się zarejestrować.
AUTOMATYKA
Z BRANŻY
NOWY PROJEKT PLATFORMY DESIGNSPARK Firma RS Components uruchomiła wersję beta DesignSpark Marketplace. Platforma umożliwia producentom promocję i sprzedaż wyrobów w grupie 650 000 firm należących do społeczności RS DesignSpark, co ma szczególnie duże znaczenie w przypadku małych firm czy start-upów. Sprzedawcy mogą wystawić dowolny produkt z zakresu elektroniki czy druku 3D pod warunkiem, że są jego twórcami. Asortyment ma być szeroki – począwszy od płytek rozszerzeń, komputerów jednopłytkowych typu Raspberry Pi lub Arduino, po elementy wydrukowane w 3D oraz urządzenia elektroniki przenośnej. Korzystanie z DesignSpark Marketplace zapewnia również dostęp do nowo opracowanych i nieudostępnionych wcześniej powszechnie produktów.
Rejestracja na platformie dla wszystkich zainteresowanych sprzedażą czy kupnem produktów jest bezpłatna, a co istotne – za sprzedaż nie będą pobierane prowizje. Plusem dla użytkowników jest również możliwość publikowania wiadomości dotyczących oferowanych produktów na stronie DesignSpark.com, co pozwala na szersze dotarcie do klientów przez kanały marketingowe oraz media społecznościowe DesignSpark. DesignSpark Marketplace jest najnowszym projektem uruchomionej po raz pierwszy w 2010 r. platformy DesignSpark, oferującej bezpłatne narzędzia do projektowania płytek drukowanych, układów mechanicznych i elektrycznych. ! "#
NAGRODA DLA DANFOSS ECO BLUETOOTH Firma Danfoss została po raz kolejny doceniona przez jury konkursu Red Dot. W ciągu kilku dni eksperci – 24 członków jury – przeanalizowali, omówili i ocenili ponad 8600 międzynarodowych projektów. W kategorii Communication Design specjaliści nagrodzili Red Dot Award elektroniczny termostat Danfoss Eco za wysokiej jakości design. – Zaawansowane, inteligentne systemy to zazwyczaj szeroko zakrojona inwestycja ukierunko-
wana na kontrolowanie całego domu – niszowy produkt skierowany do entuzjastów technologii. W odróżnieniu od nich Danfoss Eco z Bluetooth i aplikacją skierowany jest do każdego. To co wyróżnia Danfoss Eco, to prosta instalacja, łatwość obsługi i atrakcyjna cena. Z niecierpliwością oczekujemy odbioru nagrody na ceremonii, która odbędzie się 26 października 2018 r. w Berlinie – mówi Morten Bjerg Kofod, Development Manager w firmie Danfoss. Termostat Danfoss Eco zaprojektowany został we współpracy z Design People APS. $ % R E K L A M A
9/2018
9
Z BRANŻY
ENERGA WSPÓŁTWORZY KOLEJNY KLASTER ENERGETYCZNY Spółka Energa Obrót została partnerem technicznym projektu „Czysta Energia”, którego celem jest utworzenie Turkowskiego Klastra Energii. Przy realizacji przedsięwzięcia będzie współpracować z innymi spółkami z Grupy Energa. Projekt ma doprowadzić do zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii w ogólnym miksie energetycznym na terenie powiatu tureckiego oraz zadbanie o środowisko przyrodnicze przez ograniczenie niskiej emisji. W perspektywie długoterminowej inicjatywa ma zapewnić osiągnięcie samowystarczalności energetycznej. Partnerzy, którzy będą budować klaster – Energa, gmina Przykona
oraz Turecki Inkubator Przedsiębiorczości – chcą tego dokonać przez wzajemne wsparcie przedsiębiorców, jednostek administracji publicznej, oświaty i sfery badawczo-rozwojowej, a także instytucji otoczenia biznesu. – Współpraca obejmie transfer wiedzy, wdrażanie innowacyjnych, przyjaznych środowisku technologii, rozwój sieci ładowania pojazdów elektrycznych oraz wzmocnienie konkurencyjności partnerów klastra w zakresie szeroko rozumianej działalności związanej z branżą energetyczną, w tym również energetyką odnawialną – mówi Mirosław Broniszewski, wójt gminy Przykona. '
ZAUTOMATYZOWANY MAGAZYN DLA SZPITALA W ZURYCHU Firma Ansorix, szwajcarski integrator systemów, uruchomiła zautomatyzowany magazyn małych części dla Szpitala Uniwersyteckiego w Zurychu w Szwajcarii. Zastosowane w nim przenośniki rolkowe do transportu beznaporowego zostały oparte na platformie MCP (Modular Conveyor Platform) firmy Interroll. W supernowoczesnym szpitalu mieszczą się 44 kliniki i instytuty, a każdego roku wykonuje się tam około 41 000 zabiegów. Aby przygotować placówkę na sprostanie przy-
szłym wyzwaniom, potrzebny był system magazynowy, dostosowany do nowych wymogów i ograniczający koszty operacyjne. Istotne było również to, aby nowa infrastruktura logistyczna zapewniała swobodę jej ewentualnego rozszerzenia przy minimalnych wydatkach i niezakłóconym funkcjonowaniu. Nowy magazyn ma pojemność 3024 tac na maszynę do przechowywania/odbierania. Zastosowana platforma MCP umożliwia beznaporowy transport tacek o różnych wymiarach. Tace są pobierane z wolnostojących regałów magazynowych i dostarczane do czterech stanowisk odbioru. Dwa dodatkowe przenośniki przenoszą puste tace na stanowiska napełniania. # &
GE AUTOMATION&CONTROLS Z NAGRODĄ FROST&SULLIVAN Firma GE Automation&Controls została laureatem nagrody 2018 Global Edge Control and Analytics Company of The Year Award przyznawanej przez międzynarodową, niezależną firmę doradczą Frost&Sullivan. Spółka została wyróżniona za osiągnięcie pozycji lidera przemysłowych systemów sterowania IICS (Industrial Internet Control System). IICS to nowy typ kontrolerów przeznaczonych dla aplikacji, w których kontroler przestaje pełnić wyłącznie funkcję sterowania procesem produkcyjnym, a staje się elementem pozwalającym optymalizować prowadzony proces on-line i uzależnić go od zewnętrznych czynników ekonomicznych, mających na niego bezpośredni wpływ. Systemy IICS, zawierające kontrolery optymalizujące procesy produkcyjne, mogą zapewnić klientom 7% wzrost wydajności systemu, 22% wzrost efektywności, a także redukcję kosztów utrzymania ruchu o 40%.
10
Do produktów, które wytyczają nowy standard dla systemów sterowania projektowanych zgodnie z ideą Przemysłu 4.0, dla cyberbezpiecznych systemów IIoT, należy kontroler CPE400 GE Automation&Controls. Frost&Sullivan estymuje, że do 2020 r. w zakładach przemysłowych będzie działać ponad 1,7 mld urządzeń IIoT. Idea, która zakłada swobodną komunikację, wymusza przeanalizowanie aspektów bezpieczeństwa znacznie szerzej niż dotychczas. Certyfikat Achilles Level 2 dla kontrolera CPE400 to tylko jeden z dowodów na to, że jest urządzeniem bezpiecznym i odpornym na cyberataki. (
AUTOMATYKA
RITTAL WŚRÓD ZAŠOŝYCIELI IoT MINDSPHERE WORLD Blisko 20 firm działających w obszarze przemysłu, w tym Rittal i Siemens AG, przystąpiło do nowej, globalnej organizacji MindSphere World, utworzonej z myślą o uşytkownikach chmurowego, otwartego systemu operacyjnego IoT MindSphere. Nowo powstała organizacja stworzy naleşącym do niej firmom moşliwość współdziałania i będzie napędzać rozwój IoT z MindSphere przez kumulację kompetencji. W przypadku Rittal będą to kompetencje z zakresu skalowalnych i bezpiecznych infrastruktur IT typu Edge, dzięki którym przedsiębiorstwa mogą szybko zyskać dodatkową moc obliczeniową w nowoczesnych środowiskach produkcyjnych. Rittal stosuje MindSphere w klimatyzatorach Blue e+, które są połączone z siecią. Integracja urządzeń realizujących załoşenia Przemysłu 4.0 z Siemens MindSphere umoşliwia ukierunkowaną analizę danych. W przyszłości na tej podstawie zostaną opracowane usługi serwisowe związane z konserwacją i utrzymaniem klimatyzatorów w znaczeniu Predictive Maintenance.
BUDOWA MASZYN DRĄŝĄCYCH PRZY WSPARCIU BOSCH REXROTH
9/2018
Ponad 600 komponentów do obsługi i montaşu. schunk.com/equipped-by
Jens Lehmann, legendarny bramkarz niemiecki, od 2012 r. ambasador marki SCHUNK, reprezentuje bezpieczne i precyzyjne chwytanie i trzymanie. schunk.com/Lehmann
Š 2017 SCHUNK GmbH & Co. KG
) * & *
Wszystko dla Twojego robota
R E K L A M A
Firm Bosch Rexroth dostarczyła komponenty hydrauliczne, które umoşliwiły zbudowanie maszyny drąşącej słuşącej do budowy tunelu w Chinach. Nowa linia kolejowa MengHua, o długości 1800 km, połączyła Mongolię ze środkowymi Chinami. Jeden z odcinków tej przeznaczonej do transportu węgla linii, przechodzi przez tunel Baicheng, który ma ponad 3 km długości i przecina Wyşynę Lessową w Prowincji Shaanxi. W trakcie budowy tunelu firma Bosch Rexroth China podjęła współpracę z China Railway Engineering Equipment Group, w celu zaprojektowania maszyny drąşącej o przekroju podkowy, mającej wysokość ponad 10 m i długość 110 m. Maszyna wykorzystuje wiele komponentów hydraulicznych dostarczanych przez firmę Bosch Rexroth, w tym silniki tłokowe promieniowe, pompy oraz przekładnie.
Z BRANĹťY
AUTONOMICZNE POJAZDY NA OSTATNIEJ PROSTEJ Z raportu agencji Bloomberg opublikowanego w maju 2018 r. wynika, şe juş wkrótce będziemy mieli szansę zetknąć się z autami, w których „na zaprogramowanych trasach zautomatyzowany system kontroluje wszystkie czynności pojazdu bez interwencji kierowcy�. Juş w tym roku moşemy spodziewać się pierwszych komercyjnych wdroşeń. Waymo, projekt funkcjonujący wcześniej pod nazwą Google Car, ma juş na koncie 5 000 000 mil przejechanych w ramach testów w 25 miastach. W tym roku jego sztuczna inteligencja będzie wozić pasaşerów – tym razem juş odpłatnie – w amerykańskim mieście Phoenix. Jeszcze bardziej zaawansowany etap jest widoczny w magazynach, gdzie połoşenie poszczególnych towarów jest dokładnie opisane dzięki kodom kreskowym oraz RFID, a listę wykonywanych czynności moşna sprowadzić do pobierania i odkładania ładunków oraz ich transportu z punktu A do punktu B. Potwierdzają to m.in. doświadczenia firmy STILL. – Choć jako STILL specjalizujemy się w produkowaniu wózków załogowych, dzięki ścisłej współpracy w obrębie grupy kapitałowej KION z przedsiębiorstwem Dematic Egemin jesteśmy w stanie przystosować oferowane modele pojazdów do pełnej autonomii. Całkowita automatyzacja magazynów lub pojedynczych funkcjonujących w nich procesów będzie coraz powszechniejsza – takşe w naszym kraju. Dowodem na to jest np. rosnąca sprzedaş STILL iGo neo CX 20 – samobieşnego wózka kompletacyjnego, nagrodzonego IFOY w 2017 r. – mówi Michał Stanisławski, dyrektor działu Advanced Applications STILL Polska. ++ % , " R E K L A M A
POLSKA „PĘPOWINAâ€? POLECI NA MARSA Mechanizm zwalniajÄ…cy poĹ‚Ä…czenia elektrycznego zaprojektowany przez inĹźynierĂłw z firmy Sener Polska poleci na Marsa. „PÄ™powinaâ€?, ktĂłra zapewni zasilanie Ĺ‚azika po jego lÄ…dowaniu na powierzchni Czerwonej Planety, ma krytyczne znaczenie dla powodzenia misji kosmicznej ExoMars. System skĹ‚ada siÄ™ z podstawowego i rezerwowego ukĹ‚adu zasilania i musi dziaĹ‚ać w ekstremalnych warunkach przestrzeni miÄ™dzyplanetarnej, charakteryzujÄ…cej siÄ™ wysokÄ… radiacjÄ… i temperaturami bliskimi zeru absolutnemu. Dodatkowo bÄ™dzie naraĹźony na trudne warunki startu z Ziemi i lÄ…dowania na Marsie, a takĹźe na zapylenie i warunki atmosferyczne planety. Celem misji, ktĂłra jest wspĂłlnym przedsiÄ™wziÄ™ciem Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) oraz jej rosyjskiego odpowiednika Roskosmosu, jest poszukiwanie Ĺ›ladĂłw Ĺźycia na Marsie (pierwszy raz w historii ziemski mechanizm wwierci siÄ™ w powierzchniÄ™ tej planety) oraz lepsze przygotowanie do przyszĹ‚ych misji zaĹ‚ogowych. W 2016 r. wystrzelony zostaĹ‚ satelita, ktĂłry obecnie krÄ…Ĺźy na orbicie Marsa, badajÄ…c jego atmosferÄ™ i peĹ‚niÄ…c funkcje telekomunikacyjne. W 2020 r., w drugiej części misji, wystrzelony zostanie Ĺ‚azik, ktĂłrego zadaniem bÄ™dzie badanie powierzchni planety.
WSPÓŠPRACA PTC I ROCKWELL AUTOMATION PTC i Rockwell Automation zawarły umowę o strategicznej współpracy, której celem jest przyspieszenie rozwoju obu spółek oraz zapewnienie na całym świecie pozycji preferowanego partnera dla klientów, którzy chcą wykorzystywać w swoich działaniach technologię cyfrową. Rockwell Automation zainwestuje w PTC miliard dolarów, a z chwilą ukończenia transakcji kapitałowej Blake Moret, prezes i dyrektor zarządzający Rockwell Automation, dołączy do zarządu PTC. Elementem współpracy będzie ujednolicenie technologii dla inteligentnych fabryk i połączenie platform PTC (ThingWorx – Internet Rzeczy, Kepware – łączność przemysłowa, Vuforia – rozszerzona rzeczywistość) z najlepszymi w tym obszarze platformami Rockwell Automation (FactoryTalk – system realizacji produkcji, FactoryTalk Analytics oraz Industrial Automation). -
. " # & /
12
AUTOMATYKA
DIGITALIZACJA A SEKTOR MORSKI Postęp digitalizacji przekłada się na powstawanie innowacyjnych usług dla sektora morskiego, co udowodniła dziewiąta konferencja Rittal „Statek&morze” („Schiff&sea”), która odbyła się 12 czerwca 2018 r. w Hamburgu. Jak pokazuje trend rozwojowy, który przybliżył Hauke Schlegel, prezes stowarzyszenia zawodowego VDMA „Marine Equipment and Systems”, przemysł stoczniowy powoli odbija się od dna cyklu koniunkturalnego. W ramach Sektora Morskiego 4.0 gromadzi się coraz więcej danych, jednak Kai Fechner, prezes M.A.C. zwrócił uwagę na to, że często są one dostępne w kiepskiej jakości, a tym samym nieprzydatne do analizy. Wśród kluczowych kwestii wymagających rozstrzygnięcia wymienił m.in. znalezienie luk w danych, ustandaryzowanie ich i określenie w jakim stopniu te informacje są poprawne. Jak zauważył prof. dr inż. Carlos Jahn, kierownik Fraunhofer Center dla Logistyki Morskiej i Usług (CML), procesy oparte na bazach danych będą w coraz większym stopniu determinowały przyszłość sektora morskiego. Jednym z elementów konferencji była prelekcja Judith Kötzsch, kierowniczki działu serwisu międzynarodowego Rittal, która w wykładzie o Smart Maintenance i Internecie Rzeczy zaprezentowała nową metodę poprawy poziomu bezpieczeństwa w zakresie eksploatacji klimatyzatorów szaf sterowniczych dzięki inteligentnemu wykorzystaniu danych i połączeniu ich w sieć.
3x szybsze wdrożenie. Poznaj . www.br-automation.com/mapp
HONDA STAWIA NA SZTUCZNĄ INTELIGENCJĘ
.
9/2018
< < < < <
Więcej czasu na innowacje Wzrost jakości oprogramowania Niższe koszty utrzymania Redukcja ryzyka inwestycji Wzrost dostępności maszyny
www.br-automation.com/mapp R E K L A M A
6,2 mld dolarów – tyle w 2017 r. przeznaczył na badania i rozwój koncern Honda, co uplasowało firmę na 19. miejscu w globalnym rankingu wydatków na R&D. Spora część z tego budżetu została zagospodarowana w ramach modernizacji fabryk w duchu Przemysłu 4.0. Jeden w wiodących producentów samochodów z Kraju Kwitnącej Wiśni powoli odchodzi od tradycyjnego wytwórstwa przemysłowego na rzecz inteligentnych fabryk. Według prognoz analityków Capgemini w tego typu obiektach w najbliższych pięciu latach produktywność będzie rosnąć siedmiokrotnie szybciej niż w latach 90. Japońskiej firmie z branży automotive nowe technologie mają pomóc w tworzeniu bezpieczniejszych i spersonalizowanych pojazdów, stąd ogromne inwestycje w sztuczną inteligencję i analitykę Big Data.
Z BRANŻY
DRUGA EDYCJA EXPOOPAKOWANIA I DEBIUT WAGEXPO Od 21 do 22 listopada 2018 r. w Centrum Targowo-Konferencyjnym Expo Silesia w Sosnowcu odbędą się równolegle dwie imprezy – druga odsłona targów ExpoOPAKOWANIA oraz premierowa edycja targów WAGexpo. ExpoOPAKOWANIA to jedyne tego typu wydarzenie w południowej Polsce związane z branżą opakowań. Podział na kilka stref tematycznych – opakowań i materiałów, maszyn i urządzeń, recyklingu oraz usług i instytucji – gwarantuje uczestnikom dostęp do kompleksowej oferty produktów i usług. Z kolei debiutujące na targowej
mapie WAGexpo to odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na urządzenia ważące i dozujące w różnych gałęziach przemysłu. W wydarzeniu wezmą udział producenci i dystrybutorzy wag przemysłowych, laboratoryjnych i specjalnych, a także systemów ważenia oraz urządzeń dozujących. Targom towarzyszyć będzie forum „Automatyzacja i robotyzacja – odpowiedź na wyzwania branży opakowań”, organizowane przez Expo Silesia i Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP. Partner wydarzenia, firma ABB, poprowadzi praktyczne warsztaty z programowania robotów przemysłowych, które przybliżą uczestnikom metody programowania takich robotów. Jedną z atrakcji będzie możliwość obejrzenia dzięki okularom Oculus symulacji stacji zrobotyzowanych wykonanych w programie firmy ABB RobotStudio w 3D. Więcej informacji można znaleźć na stronach www.expoopakowania.pl i www.wagexpo.pl. '&#
INDUSTRYMEETING W ROZBUDOWANEJ FORMIE 27 i 28 lutego 2019 r. sosnowieckie Centrum Targowo-Konferencyjne Expo Silesia będzie gościć uczestników Targów Utrzymania Ruchu i Technologii Przemysłowych INDUSTRYmeeting. Spotkanie sprzyjające wymianie doświadczeń i przybliżeniu aspektów związanych z efektywnym utrzymaniem ruchu w przedsiębiorstwach przemysłowych będzie także okazją do zaprezentowania narzędzi i rozwiązań dla utrzymania ruchu i technologii przemysłowych. Zakres tematyczny wydarzenia obejmuje m.in. mechanikę i narzędzia, elektronikę i elektrykę, serwis i obsługę produkcji, BHP, Przemysł 4.0, IT w przemyśle, logistykę, automatykę i robotykę, hydraulikę i pneumatykę, edukację i szkolenia, instytucje i media branżowe. Wzorem poprzedniej edycji imprezie będzie towarzyszyć Salon Technologii i Materiałów Kompozytowych
KOMPOZYTmeeting oraz kolejna odsłona seminarium „Materiały kompozytowe w przemyśle”, natomiast nowością będzie Salon Logistyki i Magazynowania w Przemyśle LOGISTEX, którego celem jest połączenie innowacyjności z logistyką i przemysłem. Premierę będzie miała również strefa przygotowana z myślą o Przemyśle 4.0. Więcej informacji jest dostępnych na stronie www.industrymeeting.pl. '&#
BRANŻA OŚWIETLENIOWA I ELEKTROTECHNICZNA W JEDNYM MIEJSCU Targi Techniki Świetlnej LUMENexpo oraz Salonu Elektrotechniki Przemysłowej, które zostaną zorganizowane w Centrum Targowo-Konferencyjnym Expo Silesia w Sosnowcu w dniach 4–5 grudnia 2018 r., dostarczą szereg informacji istotnych dla branżowych instytucji. W trakcie imprezy zaplanowano m.in. dwie konferencje – „Jakość i bezpieczeństwo dla wyrobów elektrotechnicznych i sprzętu oświetleniowego”, której organizatorem są Zakłady Badań i Atestacji ZETOM im. Prof. F. Stauba w Katowicach i Expo Silesia, oraz „Jakość oświetlenia” zorganizowana
14
przez Zarząd Główny SEP, Biuro Badawcze ds. Jakości SEP i Expo Silesia. Oferta wystawców targów LUMENexpo obejmować będzie głównie oświetlenie przemysłowe i uliczne oraz wszelkiego rodzaju lampy i związane z nimi akcesoria. Wystawcy zaprezentują również produkty z zakresu technologii LED czy źródeł światła. Z kolei podczas Salonu Elektrotechniki Przemysłowej przedstawiony zostanie sprzęt i najnowsze technologie stosowane w branży elektrotechnicznej i budownictwie. Więcej informacji na www.lumenexpo.pl. '&#
AUTOMATYKA
Z BRANĹťY
SPAWANIE 4.0 – MIĘDZYNARODOWE TARGI SPAWALNICZE EXPOWELDING
VI KONFERENCJA UĹťYTKOWNIKĂ“W GE DIGITAL
Automatyzacja i robotyzacja, zwłaszcza w kontekście czwartej rewolucji przemysłowej, to obowiązkowe dziś dziedziny na targach przemysłowych w Polsce. Dotyczy to równieş wydarzeń związanych z branşą spawalniczą. Najnowsze trendy tego sektora przemysłu – zarówno w Polsce, jak i Europie – zostaną przedstawione w trakcie tegorocznych Międzynarodowych Targów Spawalniczych ExpoWELDING. Impreza, która odbędzie się w dniach 16–18 października 2018 r. w Sosnowcu będzie miejscem dyskusji na ten temat, a takşe areną prezentacji powiązanych urządzeń i technologii. W ramach nowości w tegorocznej imprezie – projektu Spawanie 4.0 – liderzy rynku spawalniczego zaprezentują swój wkład w rozwój Przemysłu 4.0, a takşe dostosowanie branşy do zmian, jakie zachodzą w procesach przemysłowych i stale rosnących potrzeb odbiorców. W ramach towarzyszącego Salonu Robotyzacji i Automatyzacji RobotSHOW tradycyjnie zaprezentują się największe firmy z zakresu robotyki. Równolegle z Targami ExpoWELDING 2018 odbędzie się 60. Międzynarodowa Konferencja Spawalnicza „Spawalnictwo w dobie Przemysłu 4.0� organizowana przez Instytut Spawalnictwa. Więcej informacji dostępnych jest na stronie internetowej www.expowelding.pl.
Najblişsza konferencja organizowana przez dystrybutora oprogramowania GE Digital – VIX Automation – odbędzie się w Gdańsku w dniach 4–5 października 2018 r., a jej hasło przewodnie brzmi: „Obierz kurs na Przemysł 4.0�. Doroczne spotkanie dystrybutora systemów GE Digital ze klientami to szansa nie tylko na poszerzenie wiedzy z obszaru software’u producenta, ale takşe z tematów pokrewnych. Tegoroczna agenda została wzbogacona o takie elementy jak robotyka, druk 3D czy predictive maintenance. VIX Automation wraz z gośćmi specjalnymi opowiedzą takşe o Digital Twin, a przedstawiciele Akademii Marynarki Wojennej o rozwiązaniach SCADA/HMI GE iFIX w swoich projektach. Na praktycznych przykładach zostaną takşe pokazane zastosowania i moşliwości oprogramowania do zaawansowanego alarmowania WIN-911. Drugi dzień konferencji zostanie tradycyjnie poświęcony na wizytę referencyjną, której gospodarzem będzie w tym roku spółka Naftoport, wykonująca przeładunki ropy naftowej i produktów naftowych w Porcie Gdańskim. Firma jest jednym z najwaşniejszych ogniw dostaw oraz tranzytu ropy naftowej dla polskich i niemieckich rafinerii. Pełna agenda wydarzenia dostępna jest pod adresem vix.com.pl/konferencja.
'&#
1 2 . "
BEZPIECZEĹƒSTWO TECHNICZNE POD KONTROLÄ„ Od 10 do 12 paĹşdziernika 2018 r. w WiĹ›le zorganizowana zostanie Jesienna SzkoĹ‚a BezpieczeĹ„stwa Technicznego. Tematyka wydarzenia obejmuje m.in. projektowanie/realizacjÄ™/produkcjÄ™ bezpiecznych maszyn, urzÄ…dzeĹ„ i instalacji przemysĹ‚owych; import bezpiecznych produktĂłw; rozwiÄ…zania sprzÄ™towe i programowe urzÄ…dzeĹ„ pozwalajÄ…ce osiÄ…gnąć zgodność z wymaganiami bezpieczeĹ„stwa; analizÄ™, ocenÄ™ i redukcjÄ™ ryzyka; rozwiÄ…zania organizacyjne podnoszÄ…ce bezpieczeĹ„stwo przemysĹ‚owe; dodatkowe Ĺ›rodki techniczne redukcji ryzyka i środki ochrony indywidualnej, technikÄ™ pomiarowÄ… w sĹ‚uĹźbie bezpieczeĹ„stwa przemysĹ‚owego i środowisko pracy; dokumentacjÄ™ zwiÄ…zanÄ… z bezpieczeĹ„stwem; analizÄ™ przypadkĂłw; obowiÄ…zki prawne i potencjalne konsekwencje niedostosowania maszyn; znaczenie norm i normalizacji dla bezpieczeĹ„stwa maszyn i urzÄ…dzeĹ„, a takĹźe ideÄ™ Przemy9/2018
słu 4.0 w odniesieniu do bezpieczeństwa i cyberbezpieczeństwa. Impreza jest adresowana przede wszystkim do osób mających wpływ na regulacje prawne i normy w zakresie bezpieczeństwa przemysłowego oraz zajmujących się nadzorem rynku, ekspertów z róşnych dziedzin techniki związanych z bezpieczeństwem, producentów aparatury i urządzeń podnoszących poziom bezpieczeństwa technicznego, a takşe maszyn, urządzeń i instalacji przemysłowych, uşytkowników maszyn, urządzeń i instalacji przemysłowych, podmiotów certyfikujących i laboratoriów akredytowanych, specjalistów BHP i podmiotów doradczych, a takşe firm ubezpieczeniowych, odszkodowawczych i kancelarii prawnych. Szczegóły wydarzenia i formularze zgłoszeń dostępne są na stronie www.cbidgp.pl/konferencje. !) $0 % # & /
15
Z BRANĹťY
OCHRONA SĹ UCHU POD KONTROLÄ„ DZIĘKI RS COMPONENTS I 3M RS Components współpracuje z 3M, aby wspierać firmy w przygotowaniu siÄ™ do wdroĹźenia nowych przepisĂłw o środkach ochrony indywidualnej (ĹšOI). Dotychczasowa dyrektywa dotyczÄ…ca ĹšOI (89/686/ EWG) zostaĹ‚a zastÄ…piona nowym rozporzÄ…dzeniem w sprawie ĹšOI (UE) 2016/425. KluczowÄ… zmianÄ… jest wprowadzenie nowej definicji „szkodliwego haĹ‚asuâ€?, ktĂłry oficjalnie uznano za nieodwracalne zagroĹźenie dla zdrowia. Z tego wzglÄ™du zostaĹ‚o ono przeniesione do najpowaĹźniejszej kategorii ryzyka, kategorii III,
co stawia je na tym samym wysokim poziomie kategoryzacji, co ochronę układu oddechowego i ochronę przed upadkiem. Oprócz innych wymagań przewidzianych dla importerów i dystrybutorów, na mocy nowego rozporządzenia producenci ochronników słuchu będą podlegać bardziej restrykcyjnym procedurom ciągłej kontroli jakości, w tym zapewnienia jakości produktów dla zakładu produkcyjnego. W związku z nowymi wymaganiami ŚOI RS Components wprowadza nowe produkty ochrony słuchu wiodących producentów, takich jak 3M, które opracowywane są w sposób naukowy. Firma 3M oferuje szeroką gamę ochronników słuchu i stoperów do uszu oraz ochronniki słuchu z funkcją łączności, które ułatwiają komunikację między pracownikami. ! "#
PUCHAR P+F CUP PONOWNIE DLA KIRCHHOFF POLSKA Stałym elementem sportowych zmagań zakładów przemysłowych w naszym kraju są organizowane przez Pepperl+Fuchs mistrzostwa w piłce noşnej – P+F Cup. W tym roku, w organizowanych juş po raz piąty zawodach branşy automatyki przemysłowej, zwycięşyła gliwicka spółka Kirchhoff Polska. Tegoroczne zmagania odbyły się na obiektach Centrum Sportowo-Rekreacyjnego w Toruniu, a gośćmi specjalnymi byli tradycyjnie niedawni reprezentanci kraju – Piotr Świerczewski i Radosław Majdan. Po raz drugi w mistrzostwach wzięło udział aş 16 ekip. Nie zabrakło wśród nich debiutantów, a jeden z nich – Supravis Group z Bydgoszczy – zajął wysokie, szóste miejsce. O najwyşsze stopnie podium
walczyli „starzy znajomi� – w meczu o trzecie miejsce fantastycznie prezentująca się przez całe rozgrywki druşyna Dekorglass (Działdowo) pokonała Durr (Radom) 2:0, a w finale juş po raz trzeci w historii P+F Cup zmierzyły się Kirchhoff Polska z Gliwic i Grupa Azoty Police Serwis. Zwycięzcę wyłoniły dopiero rzuty karne (2:0). Wśród partnerów P+F Cup ’18 były m.in. firmy XL Energy Drink (dostawca napojów energetycznych dla zawodników) i Tropical Island (fundator karnetów pobytowych dla najlepszych). Uczestnicy zawodów po raz kolejny aktywnie wspierali działania fundacji DKMS P, powiększając grono potencjalnych dawców szpiku kostnego. ## 34. *
ABB WZMACNIA POZYCJĘ W OBSZARZE LOGISTYKI Na przeĹ‚omie trzeciego i czwartego kwartaĹ‚u 2018 r. ABB sfinalizuje transakcjÄ™ przejÄ™cia wiodÄ…cego belgijskiego dostawcy rozwiÄ…zaĹ„ z zakresu automatyzacji prywatnej firmy intrion. Spółka ma ponad 10-letnie doĹ›wiadczenie w tworzeniu rozwiÄ…zaĹ„ i usĹ‚ug z tego zakresu dla obiektĂłw magazynowo-dystrybucyjnych, przemysĹ‚u spoĹźywczego i farmaceutycznego. Jej oferta obejmuje peĹ‚ne spektrum systemĂłw z obszaru automatyzacji logistyki, w tym kontroli, pakowania, sortowania, paletyzacji, przenoszenia, magazynowania, sekwencjonowania oraz kompletowania zamĂłwieĹ„. – Zakup jest kamieniem milowym na drodze ABB do wejĹ›cia na rynek logistyczny i znacznie rozwinie naszÄ… ofertÄ™ z obszaru automatyzacji dla logistyki. RozwĂłj handlu elektronicznego i upowszechnienie masowej personalizacji oznacza, Ĺźe nasi klienci korzystajÄ… z coraz szerszej gamy opakowaĹ„ i muszÄ… sprostać coraz wiÄ™kszym ocze-
16
kiwaniom w zakresie dostaw, a my pomagamy im przygotować siÄ™ do tych zmian − mĂłwi Sami Atiya, dyrektor Dywizji Robotyki i SystemĂłw NapÄ™dowych w ABB. Intrion jest Autoryzowanym DostawcÄ… ABB od 2010 r. Po sfinalizowaniu transakcji stanie siÄ™ częściÄ… Dywizji Robotyki i SystemĂłw NapÄ™dowych ABB, peĹ‚niÄ…c rolÄ™ nowego regionalnego centrum aplikacji zrobotyzowanych, koncentrujÄ…cego siÄ™ na rozwiÄ…zaniach logistycznych dla magazynĂłw, handlu detalicznego i e-commerce w Europie. ))
AUTOMATYKA
Z BRANĹťY
DR. FRITZ FAULHABER W CZOĹ Ă“WCE INNOWATORĂ“W 2018
PREMIER Z WIZYTÄ„ W FIRMIE WObit
W wybranej po raz 25. setce najbardziej innowacyjnych firm wśród małych i średnich przedsiębiorstw działających w Niemczech znalazła się firma Dr. Fritz Faulhaber GmbH & Co. KG. Analizy pozwalające wyłonić laureatów są prowadzone przez dyrektora naukowego rankingu TOP 100, prof. dr. Nikolausa Franke. Niemiecka spółka znalazła się w tym elitarnym gronie juş po raz trzeci. Nagrodę Top-Innowator 2018 wręczono w trakcie ceremonii zorganizowanej 29 czerwca w Ludwigsburgu w ramach piątego niemieckiego szczytu dla małych i średnich przedsiębiorstw. Istniejąca od 70 lat rodzinna firma Dr. Fritz Faulhaber GmbH & Co. KG zatrudnia blisko 650 osób. Jest jednym z wiodących światowych dostawców mikrosilników. Rozwiązania tej marki – inteligentne i wydajne systemy napędowe do róşnych zastosowań – są często wykorzystywane w automatyce przemysłowej. $ , 4 4 . * /
Spółka WObit zorganizowała w swojej siedzibie w Dęborzycach spotkanie premiera RP Mateusza Morawieckiego z zespołem firmy oraz przedsiębiorcami i samorządowcami z Wielkopolski. Szef rządu w swoim wystąpieniu poprzedzającym debatę podkreślił, şe wzrost gospodarczy zawdzięczamy przede wszystkim przedsiębiorcom i wyraził wdzięczność, şe polscy przedsiębiorcy są coraz bardziej kreatywni i konkurencyjni na światowych rynkach. Jako przykład innowacyjnego przedsiębiorstwa przytoczona została firma WObit, organizator i gospodarz spotkania, znana m.in. z produkcji polskich robotów przemysłowych. Podczas spotkania premier i zaproszeni przedsiębiorcy wzięli udział w prezentacji urządzeń demonstrujących moşliwości firmy WObit, w tym robotów mobilnych MOBOT AGV oraz robotów manipulacyjnych typu Tower. (/
$ # - 5 - - # # # "
R E K L A M A
$
) $ )
powietrza
- % ' + potrzeb
! " " " #
) 0 ' # *
Zawory i wyspy zaworowe Kompaktowe % &
'
Przewody "
, "
( $
) ! * ( !' " $ +
) 0 ! ! #$% & ' ! ! ! " ! ! ( ) ! !
( 9/2018
Szybka dostawa: produkty gotowe
! " ! ! "
www.festo.com/stars 17
PRODUKTY
SYSTEMY STEROWANIA IICS IICS (Industrial Internet Control System) to nowy typ kontrolerów przeznaczonych dla aplikacji, w których kontroler przestaje wyłącznie sterować procesem produkcyjnym. IICS staje się elementem pozwalającym optymalizować prowadzony proces on-line i uzależnić go od zewnętrznych czynników ekonomicznych, mających na niego bezpośredni wpływ. Systemy IICS zawierające kontrolery optymalizujące procesy produkcyjne są w stanie zapewnić klientom 7% wzrost wydajności systemu, 22% wzrost efektywności oraz zredukować koszty utrzymania ruchu o 40%. Pierwszym produktem, który wytycza nowy standard dla systemów sterowania projektowanych zgodnie z ideą Przemysłu 4.0, dla cyberbezpiecznych systemów IIoT, jest kontroler CPE400 od GE Automation & Controls.
CPE400 jest kontrolerem typu Stand Alone, czyli integruje wszystkie elementy niezbędne do uruchomienia, tj. zasilacz systemowy, jednostkę centralną oraz porty komunikacyjne. CPE400 integruje w standardzie sześć gigabitowych portów Ethernet. Umożliwiają one nie tylko komunikację z układami I/O i systemami SCADA, ale i międzyplatformową wymianę danych z urządzeniami spoza świata automatyki. CPE400 pozwala na bezpieczne udostępnienie statusu pracy urządzenia oraz danych procesowych w chmurze. CPE400 ma Certyfikat Achilles Level 2, który jest jednym z dowodów na to, że kontroler jest bezpieczny i odporny na cyberataki.
WSKAŹNIK SMARTLIGHT DLA APLIKACJI PICK-TO-LIGHT Firma Balluff wprowadziła na rynek nowe produkty przeznaczone do pracy w systemie Pick-to-Light. Mowa tutaj o zaawansowanych wskaźnikach świetlnych, które w zależności od wybranej wersji pozwalają na pełną wizualizację i monitoring procesu, lub jednoznaczne określenie miejsca poboru komponentu w procesie produkcji. Wskaźnik SmartLight firmy Balluff ma wiele dodatkowych funkcji, do których zaliczamy m.in. wyświetlanie kierunku przepływu, czasy stymulacji dla procesów roboczych, czasy oczekiwania podczas pracy lub pozostałe do wykonania kroki produkcyjne. Można również wykryć błędne wybory lub szybko zweryfikować poziom w magazynie. Wskaźnik SmartLight składa się z sześciu
niezależnych, bardzo jasnych, wielokolorowych segmentów LED, które oferują różne tryby pracy: segmentowy – gdzie możliwe jest zaprezentowanie 1, 2, 3 lub sześciu niezależnych segmentów, „świetlny” – pozwalający na wizualizację np. stanu maszyny i poziomu – wskazanie poziomu lub położenia z uwzględnieniem rotacji o 360° lub 720°. Zastosowanie interfejsu IO-Link pozwala na szybką i ekonomiczną instalację (plug & play), przy jednoczesnym zapewnieniu możliwości pracy ze sterownikiem PLC. Stopień ochrony IP65 pozwala na montaż bezpośrednio na maszynie w trudnych warunkach przemysłowych. )
.%%
ZESTAWY EWALUACYJNE MICROCHIP SAM L10 I SAM L11 DO RÓŻNYCH APLIKACJI IoT Farnell element14 wprowadził do sprzedaży zestawy ewaluacyjne z serii Xplained Pro z układami Microchip SAM L10 i SAM L11. Nowe podzespoły cechują się najmniejszym poborem mocy wśród 32-bitowych mikrokontrolerów. Jako pierwsze mają wbudowane mechanizmy bezpieczeństwa na poziomie rdzenia i wspierają technologię ARM TrustZone. Układ SAM L10 pozwala użytkownikom na tworzenie zabezpieczonych aplikacji, które nie zużywają baterii tak szybko, jak gdyby były oparte na mniej sprawnych MCU. Układ SAM L11 jest dodatkowo wyposażony w zintegrowane, sprzętowe funkcje bezpieczeństwa, które pozwalają użytkownikom tworzyć bardziej bezpieczne aplikacje, co staje się wymogiem podczas projektowania węzłów sieciowych IoT.
18
Nowe mikrokontrolery pracują z zegarem 32 MHz. Mogą mieć do 64 kB pamięci Flash i do 16 kB pamięci SRAM. Ponadto obsługują zaawansowane funkcje analogowe. Układy SAM L10 i SAM L11 obsługują także technologię picoPower i pozwalają na elastyczne dobieranie trybów pracy, tak by oszczędzać energię. Wspierają je narzędzia ułatwiające analizowanie zużycia mocy i wizualizację danych, dzięki czemu w czasie rzeczywistym można podglądać, na co przeznaczana jest pobierana energia. Technologia ARM TrustZone pomaga chronić urządzenie przed fizycznymi i zdalnymi atakami. Stanowi także kompleksowe środowisko bezpieczeństwa, które upraszcza implementację mechanizmów zabezpieczających. 4
AUTOMATYKA
PRODUKTY
MIERNIKI ENERGII CERTYFIKOWANE WG DYREKTYWY MID Urządzenia pomiaru energii firmy Phoenix Contact to odpowiednie rozwiązanie do zarządzania energią. Moşliwość swobodnego rozszerzania za pomocą modułów komunikacyjnych i funkcyjnych sprawia, şe urządzenie do pomiaru energii moşe zmieniać się wraz z wymaganiami. W ten sposób moşna bezpiecznie planować i inwestować z myślą o przyszłości. Mierniki energii elektrycznej EEM-EM3XX firmy Phoenix Contact, certyfikowane na zgodność z dyrektywą MID, mogą być stosowane do rozliczania z zakładami energetycznymi i w przemyśle. Te trójfazowe urządzenia słuşą do bezpośredniego lub pośredniego pomiaru mocy czynnej w sieciach prądu przemiennego. Dostępne wersje nowych mierników mocy MID stosuje się do dokładnego rozliczania zuşycia energii w miejscach powsta-
wania kosztów. Mierniki rejestrują najwaşniejsze parametry elektryczne i przesyłają je przez standardowe interfejsy – Modbus/TCP, Modbus/RTU, M-Bus lub impulsy S0 – do nadrzędnych układów sterowania. Najwaşniejsze cechy modeli z serii EEM-EM3XX to certyfikacja według dyrektywy MID oraz normy EN 50470, pomiar prądu, napięcia, mocy i energii, a takşe moşliwość bezpośredniego pomiaru prądu do 80 A bez przekładnika prądowego lub przez zewnętrzne przekładniki prądowe, zintegrowane złącze Ethernet. PHOENIX CONTACT Sp. z o.o. . , ) . - 67869 ). :; 6<8:<7 , 7< :9 => ?<> ---,#* & ,#
ZS 92 S: NOWY WYŠĄCZNIK LINKOWY FIRMY STEUTE Niemiecka firma steute wprowadza na rynek nową generację wyłączników linkowych bezpieczeństwa serii ZS 92 S. Urządzenia te zastąpią dotychczas oferowane serie ZS 90 S i ZS 91 S. Wyłączniki wykonane są z odpornego na korozję stopu aluminium (pokrytego kilkoma warstwami specjalnych lakierów ochronnych), a śruby ze stali nierdzewnej. Nowo opracowana obudowa jest bardzo wytrzymała mechanicznie i umoşliwia montaş tradycyjny (na poziomej powierzchni) lub, co jest istotną zaletą, bezpośrednio na pionowej ścianie lub belce konstrukcyjnej. Rozstaw otworów montaşowych pozwala na szybką podmianę najpopularniejszych wyłączników innych producentów. Dwa otwory dławnic M25 × 1,5 ułatwiają szeregowe łączenie urządzeń. Dzięki szerokiemu zakresowi temperatury pracy (od –40 °C do +85 °C), wysokiemu stopniowi ochrony (IP66/IP67) oraz wspomnianej juş odporności na korozję, wyłączniki ZS 92 S świetnie sprawdzą się
w najtrudniejszych warunkach, np. w zakładach chemiczno-nawozowych. Standardowa wersja ma dwa zestyki zwierne i dwa rozwierne. Opcjonalnie oferowane będą łączniki z interfejsem bus – Dupline Safe. Dźwignia odblokowująca moşe być montowana na przedniej lub tylnej ściance urządzenia. Maksymalna długość linki to 2 × 100 m. Aktualnie w przygotowaniu są wersje przeciwwybuchowe (ATEX) oraz oparte na tej samej konstrukcji mechanicznej czujniki zbiegania taśmy przenośników ZS 92 SR, z rewolucyjnym mechanizmem regulacji kątów aktywacji. STEUTE POLSKA , - :@< >@8AA6 - , @@ =?: >= @> ---, . ,#
R E K L A M A
9/2018
19
PRODUKTY
TOPMESSAGE Urządzenia TopMessage stosuje się jako zdecentralizowane jednostki do pozyskiwania danych procesowych, niezaleşne jednostki do przetwarzania i kontroli lub monitoringu oraz do funkcji zdalnego monitorowania. Modułowa konstrukcja pozwala na dostosowanie urządzenia do kaşdego zadania pomiarowego lub kontrolnego. Uniwersalne wejścia pozwalają na mierzenie dowolnej wartości (temperatura, ciśnienie, przepływ, wibracje itp.). Dane są skalowane bezpośrednio i zapisywane liniowo. Zintegrowane kondycjonowanie sygnału pozwala uşytkownikom na natychmiastowe przetwarzanie danych na jednostki, jakich wymaga pomiar. 24-bitowa rozdzielczość przetworników A/D zapewnia wysoki poziom precyzji i pozwala na łączenie bardzo małych sygnałów (np. termopar).
Urządzenia TopMessage są wyposaşone w uniwersalne wejścia, które umoşliwiają połączenie sygnału kaşdego typu, wliczając nieizolowane wejścia. Izolacja potencjału w róşnych kanałach i wejścia dyferencjalne oszczędzają zarówno czas, jak i pieniądze. Pamięć wewnetrzna moşe przechowywać do 132 mln wartości pomiarowych w sposób ciągły, jak równieş z granicą lub poziomem wyzwalania. W pełni kompatybilne oprogramowanie ProfiSignal zapewnia analizę, wizualizację i działanie on/off-line z dowolnego komputera, jak równieş kontrolowaną przez komputer automatyzację procesów i komunikację baz danych przez ODBC/ SQL. '! "
RUGGON PX-501C – TABLET PRZEMYSŠOWY Elmark Automatyka wprowadził do swojej oferty najnowszą generację tabletu przemysłowego firmy RuggON model PX501C. RuggON PX501C wyróşnia się bardzo jasnym (1000 NITS) ekranem 10,1� w rozdzielczości FHD. Dotykowy ekran moşe pracować w trzech trybach pracy. Obsługiwany moşe być palcem, w rękawicach lub rysikiem, równieş podczas deszczu. Opcjonalnie dostępny jest digitizer z aktywnym rysikiem Wacom poprawiającym precyzję i komfort pracy. W tabletach trzeciej generacji zastosowano procesor Intel Core i5-7300U vPro, który zapewnia bardzo dobrą wydaj-
ność urządzenia. Dodatkowo udało się wydłuşyć czas pracy, który obecnie wynosi do 12 h  na standardowej baterii lub 23 h na baterii o zwiększonej pojemności. Tablet ma wbudowaną baterię podtrzymującą zasilanie, która umoşliwia wymianę akumulatora bez wyłączenia urządzenia (Hot-Swap). Tablet wyróşnia się bogatą ofertą portów we/wy. W standardzie znajdziemy złącza: USB 3.1 type A, USB 3.1 type C, RS-232 (lub w zamian USB 2.0 lub Micro SD), Audio headset jack, Micro SIM, Micro HDMI x 1. PX501 moşe być wyposaşony w czytnik kodów 1D/1D z funkcją czytania dokumentów OCR. Tablet spełnia surowe normy MIL-STD-810G oraz IP65. Szeroki zakres temperatury pracy (od –20 °C do +60 °C) gwarantuje niezawodną pracę w kaşdej porze roku. ' "
BARDZIEJ WYDAJNE DIODY LED LUXEON GEN-4 COB RS Components wprowadziła do oferty nowość w postaci diod LED Gen-4 Luxeon COB produkcji firmy Lumileds, które pozwalają na projektowanie mniejszych i prostszych elementów oświetleniowych cechujących się jasnym, şywym światłem. Diody LED Luxeon Gen-4 zapewniają nowe moşliwości w zakresie tworzenia projektów oświetleniowych, umoşliwiając większe zagęszczenie matryc, zastosowanie mniejszych elementów optycznych i prostszą budowę. Do ich zalet naleşą takşe wyjątkowa wydajność sięgająca 170 lm/W, najnişszy na rynku wskaźnik LES oraz rezystancja termiczna, która moşe być nawet czterokrotnie nişsza niş w przypadku innych diod LED COB. Dodatkowo diody te gwarantują spójność barw
20
w obrębie 3-progowej elipsy MacAdama. Pozwala to zapewnić jednolity wygląd światła poszczególnych egzemplarzy danego urządzenia bez sortowania podzespołów i ułatwia proces zakupu elementów oraz produkcję urządzeń. Kolejnym atutem najnowszych diod LED Gen-4 Luxeon COB jest wysoka wierność odwzorowania kolorów – ich CRI sięga wartości 90. Dzięki spójnemu oddawaniu poszczególnych długości fal doskonale nadają się one do zastosowań, w których kolor światła ma decydujące znaczenie: witryny sklepowe, sale wystawowe, ośrodki opieki medycznej, laboratoria oraz obiekty przemysłowe podlegające inspekcji. ! "#
AUTOMATYKA
PRODUKTY
NOWE CHILLERY BLUE E+ FIRMY RITTAL Rittal poszerzył swoje portfolio o światową nowość – chillery Blue e+ o mocy 4 kW. Chillery serii Blue e+ to urządzenia nowej generacji, które zapewniają efektywne, niezawodne oraz łatwe w konserwacji chłodzenie. Rozwiązanie pozwala na zmniejszenie temperatury cieczy w maszynach produkcyjnych i osiągnięcie wysokiej efektywności energetycznej. Jest to możliwe dzięki sprężarce z regulacją obrotów. Jako napęd chillerów Rittal stosuje silniki synchroniczne DC, które osiągają większą sprawność niż zwykłe silniki asynchroniczne AC. Rezultatem jest bardzo dokładna regulacja prędkości obrotowej tych silników, a to z kolei zapewnia, że chillery Blue e+ zawsze pracują na optymalnych obrotach. Zastosowanie innowacyjnej techniki napędu i regulacji pozwala zaoszczędzić do 70% energii. B
ZŁĄCZA WTYKOWE DLA BEZPIECZNEGO RUCHU W MAŁYCH PRZESTRZENIACH Wraz z niezwykle elastycznymi, ale wytrzymałymi przewodami magistralowymi CFBUS.LB Ethernet, igus zapewnia doskonałe uzupełnienie nowego złącza przemysłowego ix firmy Harting, oszczędzając 70% powierzchni w porównaniu do poprzedniego rozwiązania. Jest to szczególnie korzystne w przypadku miniaturowych obudów, na przykład w systemach kamer, punktach dostępowych WLAN, routerach lub innych komponentach cyfrowych. Dzięki specjalnej konstrukcji przewody chainflex wymagają o 50% mniej miejsca niż standardowe przewody Ethernet. W połączeniu ze złączem Harting klient otrzymuje idealnie dopasowany pakiet dla małych przestrzeni montażowych. Przewody bus’owe CFBUS.LB mogą być stosowane we wszystkich popularnych systemach bus’owych, takich jak Ethernet CAT5, CAT5e, CAT6, Ethercat lub Profinet. Dzięki ekstremalnym promieniom gięcia do 6,8 × d, wysokiej jakości przewód chainflex może być stosowany w najmniejszych przestrzeniach montażowych oraz w zastosowaniach wymagających odporności na temperaturę do –35 °C. .
R E K L A M A
9/2018
21
PRODUKTY
KOMPAKTOWY STEROWNIK PLC+HMI UNISTREAM 5� Uniwersalny, kompaktowy sterownik PLC+HMI z wbudowanymi wejściami/wyjściami doskonale sprawdzi się tam, gdzie nie ma zbyt duşo miejsca na integrację systemu sterującego, a potrzebne jest precyzyjne sterowanie procesem. Sterownik ten dostępny jest w dwóch wersjach: UniStream 5� i UniStream 5� Pro. Urządzenia z obu serii obsługują SNMP, VNC, FTP, SMS, e-mail i komunikację za pośrednictwem modemu GSM/GPRS. Wersja Pro dodatkowo obsługuje Webserver, pliki wideo oraz SQL, a takşe ma wbudowane gniazdo audio. Sterownik UniStream 5� ma rezystancyjny, kolorowy ekran dotykowy, co eliminuje konieczność konfigurowania komunikacji PLC-HMI. Liczba oraz rodzaj wejść/wyjść
w sterowniku róşni się w zaleşności od modelu. Zaleşnie od wybranego modelu, konfiguracja moşe zawierać wejścia/wyjścia cyfrowe, analogowe, szybkie oraz temperaturowe. Ponadto dzięki dodatkowemu modułowi,, uşytkownik moşe rozszerzyć konfigurację do maksymalnie 2048 punktów I/O. Sterownik ma wbudowane porty Ethernet, host USB i port USB Mini-B. Istnieje równieş moşliwość dodania portów RS-485 i CANbus. UniStream 5� obsługuje do 2048 punktów I/O. Stopień ochrony sterownika to IP66/IP65/NEM4X. Do jego programowania słuşy całkowicie darmowy program UniLogic – nowe, intuicyjne środowisko programistyczne do programowania PLC oraz HMI. Dzięki moşliwości budowania własnych bloków funkcyjnych oraz tworzenia własnych tagów, czas programowania moşe zostać skrócony nawet o 50%. ' "
POZYCJONOWANIE Z MAKSYMALNĄ NIEZAWODNOŚCIĄ System pozycjonowania absolutnego PXV 2-D firmy Pepperl + Fuchs wyznacza nowe standardy w niezawodności i obsłudze. Dzięki duşemu oknu – 120 mm × 80 mm system odczytu utrzymuje w polu widzenia wystarczającą liczbę kodów, równieş podczas przełączania ścieşek i zmian na taśmie kodowej. Dodatkowo okno odczytu ma zwiększoną głębię ostrości, pozwalając na uchwycenie jeszcze większej liczby kodów jednocześnie, a takşe gwarantuje wykrywanie połoşenia dzięki wielokrotnej redundancji. W przeciwieństwie do innych systemów dostępnych na rynku, PXV wymaga zwykłych kamer 2D i eliminuje problemy z przełączaniem ścieşek. Wymiary kodów PXV zostały zwiększone do 15 mm × 15 mm bez uszczerbku dla rozdzielczości, a „gruboziarnisty� projekt zapewnia, şe nie są naraşone na zanieczyszczenia.
Dzięki pracy w trybie redundantnym, działanie systemu nie moşe zostać zakłócone w wyniku zniszczenia poszczególnych kodów. Innowacyjna technologia bezpieczeństwa safePXV zarządza systemem pozycjonowania za pomocą jednego czujnika. Šączy czytnik 2D z trójkolorową taśmą kodową Data Matrix, która zawiera dwa nakładające się kody Data Matrix w kolorze czerwonym i niebieskim. Czytnik 2D jest wyposaşony w dwa kolorowe pierścienie LED – równieş czerwony i niebieski. Pierścienie są aktywowane osobno, a następnie odczytują po jednym kodzie Data Matrix. W rezultacie zawsze uzyskiwana jest pozycja bezwzględna, zgodnie z wymogami SIL 3/PL e. ##
3 4. *
DRUKARKA 3D RS PRO DO SZYBKIEGO PROTOTYPOWANIA Nowa, łatwa w uşyciu drukarka 3D: iTX z gamy RS Pro to urządzenie do wytwarzania addytywnego, które zaspokoi potrzeby uşytkowników z branşy produkcyjnej. Najwaşniejszą z cech iTX jest moşliwość modyfikacji: wysokiej jakości podzespoły oraz płytki drukowane zostały zaprojektowane tak, by w ciągu kilku minut moşna je było łatwo zmodernizować lub wymienić. W drukarce wykorzystano technologię druku metodą nakładania topionego filamentu (Fused Filament Fabrication, FFF) oraz w pełni podgrzewaną płytę roboczą o zakresie temperatury od 50 °C do 100 °C. W celu zwiększenia siły i niezawodności wytłaczania zastosowano w niej ekstruder z metalową przekładnią napędową. Jest on przystosowany do filamentu o średnicy 1,75 mm i umoşliwia drukowanie z uşyciem róşnego rodzaju materiałów, w tym ABS, PLA i PETG.
22
Inne istotne dane techniczne: dostępne wielkości dysz 0,2, 0,3, 0,4, 0,5, 0,8 i 1,0 mm ; objętość robocza 8000 cm3 (200 mm × 200 mm × 200 mm); do wyboru róşne rozdzielczości warstw, od 0,8 mm w przypadku szybkiego drukowania aş po zaledwie 0,08 mm (80 mikronów). Drukarka zabudowana jest w solidnej, malowanej proszkowo ramie i ma wymiary 450 mm × 535 mm × 370 mm (wys. × szer. × gł.); po zamontowaniu uchwytu szpuli z przewodem połączeniowym wysokość zwiększa się do 550 mm, a szerokość do 535 mm. ! "#
AUTOMATYKA
PRODUKTY
ZACISKI POŁĄCZENIOWE MOLEX MUO 2.5 RS Components wprowadził do oferty serię zacisków połączeniowych Molex MUO 2.5, które powstały jako zamiennik zacisków zamkniętych (CE) i pozwalają na skrócenie czasu montażu wiązek, zapewniając także lepszą jakość, niezawodność i czas obróbki. Zastosowanie zacisków połączeniowych MUO 2.5 pozwala uniknąć splątania przewodów, ograniczyć liczbę problemów z jakością, potencjalnie eliminując konieczność dodatkowych kontroli, co upraszcza cały proces montażu zakończeń. Zaciski połączeniowe MUO 2.5 zapewniają większą swobodę, ponieważ ich montaż może odbywać się na dowolnym etapie procesu produkcyjnego. Wyposażone są w dwa osobne elementy ustalające, które chronią kabel i unieruchamiają miejsce połączenia, a także nie dopuszczają do splątania przewodów i eliminują ryzyko porażenia prądem. Zastosowano w nich również funkcję prostego odprowadzania wody, która zapobiega przenikaniu wilgoci do wnętrza. ! "#
CZUJNIK-DETEKTOR PUNKTU ROSY DPR-02 Detektor punktu rosy (czujnik kondensacji) służy zabezpieczaniu urządzeń lub pomieszczeń przed wykraplaniem pary wodnej zawartej w powietrzu w instalacjach sufitów chłodzących, jak belki i promienniki. Czujnik ma przekaźnik, który może bezpośrednio sterować urządzeniami przez np. sterowanie zaworu czynnika chłodzącego, przerwanie obwodu zasilania itp. oraz diodę LED sygnalizującą kolorem zielonym zakres poniżej ustawionej wartości (typowo między 90% a 95% RH) i kolorem czerwonym przekroczenie tego progu. Styk przełączny przekaźnika może współpracować z odpowiednim wejściem w systemach sterowania, regulacji lub monitoringu. Element pomiarowy jest umieszczony na kablu o długości 1,5 m w osłonie ułatwiającej przymocowanie do rury itp. Element pomiarowy jest wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne i zabrudzenia chemiczne, przy montowaniu należy zachować szczególną ostrożność. Pomiar polega na wykryciu wilgoci w okolicy czujnika przez element pomiarowy, który powinien być przymocowany np. do belki chłodzącej, aby jego temperatura była taka sama jak medium chłodzącego. 8 R E K L A M A
HEINRICH KIPP WERK Firma HEINRICH KIPP WERK KG jest producentem i dostawcą produktów z zakresu technologii mocującej, standardowych elementów maszyn oraz elementów manipulacyjnych ELEMENTY MASZYN: - Rękojeści - Zatrzaski - Zamki - Stopki - Trzpienie ustalające - Elementy mocujące - Złączki i łączniki
- Pokrętła - Dociskacze - Zawiasy - Zapięcia - Elementy manipulacyjne - Elementy pozycjonujące - Magnesy
SYSTEMY MOCOWAÑ: - Modułowe przyrządy składane - Systemy wielokrotnego mocowania - Systemy szybkomocujące „One Touch” - Systemy paletowe z punktami zerowymi „ZEROlock” - Imadła do obróbki 5-osiowej - Imadła samocentrujące precyzyjne - Positive Clamping System
KIPP POLSKA Sp. z o.o.
ul.9/2018 Ostrowskiego 7 . PL- 53-238 Wrocław . Tel. +48 71 339 21 44 . Faks +48 71 336 22 63 . polska@kipp.pl . www.kipp.pl
23
PRODUKTY
MONITOROWANIE TEMPERATURY W SPALARNI ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH Firma Fluke Process Instruments opracowała system pomiarowy dla spalarni odpadów chemicznych. Niebezpieczne odpady są spalane w piecu obrotowym, który obraca się z prędkością 4 do 6 obrotów na godzinę. Z upływem czasu, ogniotrwała cegła chroniąca ścianę pieca ulega degradacji i musi zostać wymieniona. Przeprowadza się to w regularnych odstępach czasu z dużym marginesem bezpieczeństwa, aby zapobiec poważnemu uszkodzeniu pieca, a nawet wyciekom materiałów niebezpiecznych. System liniowej rejestracji podczerwieni Raytek CS210 może zsynchronizować obrazy
termiczne przy prędkości obrotowej wynoszącej zaledwie 2 obroty na godzinę. System wykrywa odchylenia temperatury na całej powierzchni pieca i dostarcza operatorowi instalacji informacje o jego stanie. Temperatura powłoki może wynosić od 100 °C do 500 °C. Punkty gorące wskazują na utratę lub zużycie warstwy ogniotrwałej. Instalacja systemu monitorowania przyniosła znaczne oszczędności dzięki wydłużonej żywotności materiałów ogniotrwałych i skróceniu czasu przestojów. 4 .
INNOWACYJNY HYBRYDOWY UKŁAD STEROWANIA SILNIKIEM Oferta firmy Rittal została właśnie uzupełniona o nowoczesny układ sterowania silnikiem. Ten hybrydowy rozrusznik silnika przystosowany do montażu na systemie szyn RiLine Compact łączy ze sobą zalety technologii półprzewodnikowej z zaletami technologii przekaźnikowej. Pozwala to na minimalizację strat mocy urządzenia oraz uzyskanie 10-krotnie większej żywotności w porównaniu z konwencjonalnymi układami rozruchowymi. Moduł sterujący silnika firmy Rittal pełni cztery podstawowe funkcje – rozruch silnika, funkcję układu nawrotnego, zabezpieczenie przed przeciążeniem i zabezpieczenie
przed zwarciem. Kompaktowe urządzenie o szerokości zaledwie 22,5 mm umożliwia duże oszczędności miejsca w szafie. Moduł wyposażony jest również w funkcje diagnostyczne wykrywające różnego rodzaju awarie, dzięki czemu zabezpieczany silnik jest optymalnie chroniony. Dostępne są trzy zakresy prądowe urządzenia – do 0,6 A, do 2,4 A oraz do 9 A. Montaż na systemie szyn RiLine Compact jest szybki i prosty – nie wymaga skomplikowanych czynności łączeniowych kabli, jak w przypadku standardowych rozwiązań.
KOMPONENT MAPP REPORT DLA AUTOMATYCZNEGO GENEROWANIA RAPORTÓW Generowanie raportów w formacie PDF na podstawie dowolnych danych z maszyny stało się prostsze dzięki komponentowi mapp Report. Użytkownik wybiera dane, układ oraz projekt zgodnie ze swoimi potrzebami. Dowolnie również może ustalić język i używane jednostki. Komponent mapp Report zbiera wszystkie dane statystyczne maszyny oraz informacje z innych komponentów mapp i przedstawia je w formie raportów w formacie PDF. Opcje układu raportów oferowane przez mapp Report umożliwiają dostosowanie ich do potrzeb różnych użytkowni-
24
ków, na przykład serwisantów lub kierownictwa. Do raportów można również włączać elementy graficzne, takie jak obrazy i tabele. Pliki można zabezpieczać hasłem w celu ochrony przed nieautoryzowanym dostępem. Raporty mogą być wysyłane automatycznie pocztą elektroniczną w określonym czasie lub po wystąpieniu określonego zdarzenia. Ponadto raporty można zapisywać na zewnętrznych nośnikach pamięci, takich jak dysk flash USB lub wysyłać bezpośrednio z urządzenia do drukarek sieciowych. )C
AUTOMATYKA
PRODUKTY
NOWA WKŠADKA IGUS DLA SYSTEMÓW LINIOWYCH Firma igus poszerza swoją ofertę wkładek liniowych wykonanych z wysokowydajnego tworzywa sztucznego iglidur A160. Niebieski materiał – iglidur A160 jest zgodny z FDA i Rozporządzeniem UE 10/2011 WE i dlatego spełnia specjalne wymagania przemysłu spoşywczego. iglidur A160 ma wysoką i moşliwą do obliczenia on-line şywotność w pracy z wałkami ze stali nierdzewnej, nawet w wilgotnych obszarach. Wysokowydajne tworzywo sztuczne charakteryzuje się równieş wysoką odpornością na działanie mediów. Kolejną zaletą jest fakt, şe wkładka jest odporna na zanieczyszczenia dzięki zintegrowanym kanałom odprowadzającym zabrudzenia i jest łatwa do czyszczenia i wymiany. Nowy komponent łoşyska liniowego jest obecnie dostępny w ośmiu wymiarach dla wszystkich opraw łoşyskowych i wózków Drylin W, jak równieş dla wszystkich prowadnic okrągłych Drylin R. Przeprowadzony w laboratorium igus test zuşycia wyraźnie pokazał, şe nowa wkładka wykonana z iglidur A160 ma najlepsze wartości zuşycia na róşnych wałkach ze stali nierdzewnej. Dzięki temu jest idealnym rozwiązaniem ślizgowym do prowadnic liniowych ze stali nierdzewnej stosowanych w przemyśle spoşywczym. .
VISOR Robotic to system wizyjny dedykowany do robotów współpracujących Universal Robots. Ma wbudowany interfejs komunikacyjny oraz przygotowane strategie kalibracji. Oprogramowanie URCap pozwala równieş na bezpośrednią wymianę danych między kamerą VISOR Robotic oraz systemami producenta Universal Robots (UR), upraszczając tym samym komunikację. Oprócz równoczesnego wyświetlania z boku ekranu podglądu widoku kamery i funkcji zarządzania zadaniami, które są juş znane z innych czujników wizyjnych VISOR, oprogramowanie dostarcza uşytkownikowi wcześniej przygotowane skrypty kalibracji do zadań pick&place. Typowe aplikacje z robotami, takie jak pobieranie, pozycjonowanie czy teş przemieszczanie w układach inspekcyjnych mogą być teraz ustawiane „ręcznie�, szybko i sprawnie, bez potrzeby zaawansowanego programowania. D E
/ $ # - 5 - - # # # "
9/2018
R E K L A M A
VISOR ROBOTIC – SYSTEM WIZYJNY DO UNIVERSAL ROBOTS
25
ROZMOWA
Rewolucja
technologiczna w praktyce ( # - . 5 5 /. - 5 # # * I - "/ * . " /K 5 - - I . - I % 5 - "
5 " " * * " - " " ) "
" L 5L " M " "N
- ,
26
AUTOMATYKA
ROZMOWA Firma Weidmüller aktywnie uczestniczy w tworzeniu inteligentnych fabryk. Jak Pan ocenia stan zaawansowania polskiego rynku w tym zakresie i nasze podejście – płyniemy z prądem czy jesteśmy proaktywni? W moim odczuciu to drugie. Na naszym rynku obecni są wszyscy wielcy branżowi gracze z całego świata. Dla wielu z nich pracują w Polsce wysoko wykwalifikowane zespoły, które tworzą polscy inżynierowie, doceniani nie tylko w skali lokalnej, ale także na poziomie globalnym. Mamy w tym zakresie wiele elementów przewagi. To, co pozytywnie wyróżnia naszego inżyniera, to fakt, że jest bardzo elastyczny i łatwo odnajduje się w nowych warunkach, a co najistotniejsze – dzięki szerokiej wiedzy jest kreatywny. W krajach zachodnich system edukacji jest oparty na rozwijaniu umie-
W ten sposób działa także nasza firma – kompetencje techniczne, które budujemy są na tyle uniwersalne, że już nieraz udało nam się zaskoczyć niemieckich kolegów i zaoferować pionierskie rozwiązania stworzone we współpracy z polskimi integratorami systemów w oparciu o oferowane przez koncern Weidmüller produkty. Rynek przemysłowy nie należy jednak do łatwych. Jest jednocześnie wdzięczny – jeśli zdobędzie się dzięki kompetencjom uznanie partnera, to na lata – i niewdzięczny – jakiekolwiek braki w kompetencjach mogą prowadzić do przegranej. To prawda – gdy działa się w naszej branży, kompetencje to podstawa. Mówi się, że klient może doprowadzić do zwolnienia każdego prezesa i zamknięcia każdej firmy. Aby być
Fot. Weidmüller
DZIŚ KOSZTY WYTWORZENIA, SUROWCÓW CZY PRODUKCJI SĄ DO SIEBIE CORAZ BARDZIEJ ZBLIŻONE. PRODUKCJA W CHINACH POWOLI PRZESTAJE SIĘ OPŁACAĆ, WIĘC WYTWÓRCY WRACAJĄ DO KRAJÓW MACIERZYSTYCH I TO JEST BARDZO DOBRY SYGNAŁ. jętności. Mają one bardzo dobrze funkcjonujące średnie szkolnictwo zawodowe, które w Polsce niestety praktycznie przestało istnieć. Co więcej, to przemysł często wyznacza kierunki działania, nierzadko uczestnicząc w tworzeniu programów nauczania wspólnie z uczelniami technicznymi, co ma miejsce np. w przypadku naszej firmy i Instytutu Fraunhofera w Padeborn. Efektem jest bardzo dobre przygotowanie praktyczne i kompetencje absolwentów stanowiące realną odpowiedź na potrzeby rynku, ale jednocześnie wąska specjalizacja, co – w razie wystąpienia komplikacji wykraczających poza tę specjalizację – często stanowi problem. Jeśli z podobnym problemem spotka się polski inżynier, z uwagi na interdyscyplinarne przygotowanie, często prędzej udaje mu się znaleźć rozwiązanie. 9/2018
skutecznym i odnieść sukces na rynku, należy słuchać. Musimy wiedzieć, z jakimi problemami stykają się klienci, abyśmy mogli zaoferować im odpowiednie rozwiązanie. W ten sposób od początku była budowana filozofia działania Weidmüllera. Rozwiązania, które dziś są sprzedawane jako seryjne produkty, powstały w odpowiedzi na potrzeby poszczególnych klientów czy branż. Sprawdziły się jednak na tyle, że sprostały też wyzwaniom, przed którymi stali inni. Nasz model działania to szycie na miarę, na tyle uniwersalne, że wchodzi do powszechnego użytku. Czym konkurować w sytuacji, gdy na rynku dostępnych jest wiele produktów, które tylko w małym stopniu różnią się od siebie pod względem funkcjonalnym?
Receptą może być zmiana modelu biznesowego – np. z dystrybucji komponentów na oferowanie kompletnych rozwiązań i kreowanie wartości dodanej. Liczba możliwych kombinacji jest nieskończona i każda z firm działających w naszej branży ma szansę znaleźć pomysł na siebie i miejsce na rynku. Z pewnością nie jest wskazana walka cenowa, bo prowadzi do spadku opłacalności i rodzi ryzyko praktyk monopolistycznych. Znane są przypadki, gdy taka presja doprowadziła do upadku lub przejmowania konkurencyjnych graczy, a w efekcie pozostanie w grze jednego silnego podmiotu dyktującego dzięki brakowi konkurencji wysokie ceny. Dziś koszty wytworzenia, surowców czy produkcji są do siebie coraz bardziej zbliżone. Produkcja w Chinach powoli przestaje się opłacać, więc wytwórcy wracają do krajów macierzystych i to jest bardzo dobry sygnał. Jak Weidmüller odnajduje się w trendzie cyfryzacji? Dzisiejszą sytuację na rynku idealnie odzwierciedlają wnioski przedstawione w książce „Digitize or Die”. Rozwoju nie da się zatrzymać, bo postęp ma to do siebie, że jest samoistny i niesterowalny. Trzeba więc trzymać rękę na pulsie, a najlepiej wyprzedzać rozwój i wyznaczać standardy. Weidmüller jest znany z proinnowacyjnego podejścia, w wielu krajach na różnych kontynentach mamy centra rozwojowe. Dostarczamy rozwiązania dla przemysłu, toteż wejście na ścieżkę Przemysłu 4.0 było dla nas naturalne. Z myślą o tych zmianach w 2011 r., który można uznać za początek czwartej rewolucji przemysłowej, zmodyfikowana została strategia firmy w kierunku położenia nacisku na cyfryzację. Aby być w niej partnerem, trzeba mieć pod kontrolą zarówno rozwój elektrotechniki, jak i automatyzacji. Najpierw trzeba zapewnić niezawodne zasilanie, potem do gry wchodzi automatyzacja, w tym zbieranie, transmisja i konwersja sygnałów, a na koniec pojawia się warstwa wirtualna, czyli cyfryzacja. Specjalnością Weidmüllera jest dostarczenie tego, co znajduje się między obiektem a chmurą – nie tylko w zakresie hardwaru, ale coraz częściej również softwaru. 27
ROZMOWA Maszyny są coraz bardziej zaawansowane, inteligentne i interaktywne, a opomiarowanie i oczujnikowanie sprawia, że generują olbrzymią ilość danych, z których jednak na razie korzysta się w niewielkim zakresie. To staramy się zmienić. Niezależnie od tego, w którym miejscu procesu technologicznego stosowane są nasze rozwiązania z zakresu Przemysłu 4.0, wszędzie mamy do czynienia z dostępem do ogromnej ilości danych, a używając odpowiedniego oprogramowania z udziałem sztucznej inteligencji możemy na ich podstawie wyciągnąć wnioski i podpowiedzieć klientowi np. sposób optymalizacji działania obiektu. Bardzo istotnym zagadnieniem jest też dziś predictive maintenance. Próbujemy przewidzieć, czy symptomy, które zauważamy na obiekcie nie są ostrzeżeniem – np. przed mogącą nastąpić awarią – albo czy korelacja między pewnymi zdarzeniami i stanami fizycznymi nie sygnalizuje konieczności serwisu lub podjęcia innych działań. Czy obecna rewolucja przemysłowa przekłada się na modyfikacje „zachowań” poszczególnych kategorii produktowych, w których jesteście obecni? W tej chwili mamy do czynienia z bardzo zaawansowanym procesem przechodzenia przedsiębiorstw z modelu klasycznego do Przemysłu 4.0. Nasza firma jest jednym z pionierów rozwiązań w tym zakresie. Na rynku, na którym jesteśmy obecni, mamy kilka zauważalnych kierunków rozwoju sytuacji. Rynek elektrotechniki jest nieco konserwatywny – niektóre rozwiązania, które powstały wiele lat temu, są aktualne i do dziś dostępne bez większych zmian w zakresie formy i funkcjonalności. W automatyce dynamika jest inna – produkt, który wszedł na rynek dzisiaj, za pół roku czy rok będzie miał nową wersję. Prędkość starzenia się produktów elektronicznych jest bowiem znacznie większa. Wystarczy spojrzeć na dwa praktyczne przykłady tych zjawisk w nawiązaniu do naszej oferty. Pierwszy to złączka SAK, która została opracowana przez Weidmüller w 1948 r. i do dzisiaj jest stosowana. Jej konstrukcja, podobnie jak funkcjo28
nalność nie zmieniły się, zmienił się jedynie materiał, z którego jest wykonana. Ten produkt ewoluuje, ale nie schodzi z rynku – gdy próbowaliśmy go zastąpić, sprzeciwili się temu klienci. Na przeciwnym biegunie plasują się np. zasilacze – w tym przypadku rozwój technologii cechuje ogromne tempo. Na rynek wchodzi właśnie nasz zasilacz PROtop, który mieści się już w pojęciu Internetu Rzeczy. Z zasilacza wyprowadzone jest złącze sieciowe, umożliwiające np. dokonywanie analiz w obrębie układu sterowania, a tym samym zdalne zarządzanie nim i w razie potrzeby odpowiednie modyfikowanie parametrów. Dziś jest to rozwiązanie nowej generacji, ale prawdopodobnie w niedługim czasie pojawi się wersja jeszcze
nej jest zawsze człowiek. Nad rozwojem technologii pracuje stosunkowo wąska grupa osób, natomiast skutki rewolucji będą odczuwać wszyscy. Nie można tego bagatelizować. Nieraz zdarzało się, że po wprowadzeniu nowoczesnych technologii nawet genialne projekty kończyły się porażką, ponieważ nie znajdywały poparcia albo wręcz spotykały się z oporem lub lękiem. Przykładem jest druga rewolucja przemysłowa, zwłaszcza w Anglii – maszyna parowa czy elektryfikacja były początkowo traktowane jako wróg, który odbierze pracę ludziom, czego efektem było m.in. powstanie słynnego ruchu Czartystów w Wielkiej Brytanii, gotowych niszczyć maszyny. Nie brano pod uwagę, że owszem – pewne
WITOLD BERESZCZYŃSKI Inżynier elektryk, absolwent Wydziału Elektrycznego Politechniki Warszawskiej. W praktyce przedstawiciel trzech zawodów – elektryk, elektronik, a od 20 lat także menedżer. Przed podjęciem pracy w Weidmüller przez blisko 10 lat związany był z firmą Schneider Electric, w której odpowiadał m.in. za rozwój w zakresie automatyki, a także rynek infrastruktury i przemysłu. Jednocześnie działał w międzynarodowym zespole Schneider Global Business Development, w ramach którego uczestniczył w projektach prowadzonych przez największe firmy inwestujące wówczas w Polsce. Później budował dywizję przemysłu i infrastruktury w firmie Oninnen, a także rozwijał biznes elektroniczny w szwedzkiej spółce Elfa Elektronika, która obecnie jest częścią grupy Elfa Distrelec. W wolnym czasie najchętniej jeździ konno i słucha muzyki, począwszy od klasyki, a skończywszy na metalu.
bardziej zaawansowana. To oczywiście nie znaczy, że „nowe” całkowicie wypiera z rynku „stare” – czas życia produktu w automatyce przemysłowej jest szacowany na około 10 lat, chociaż i w tym przypadku można zauważyć, że systematycznie się skraca. Cyfryzacja to nie tylko zjawisko technologiczne, ale również społeczne. Jest Pan optymistą czy pesymistą w zakresie umiejętności dostosowania się ludzi do tej rewolucji? Umiarkowanym optymistą. W odniesieniu do Polski mój optymizm bierze się stąd, że jesteśmy narodem, który trudno zaskoczyć, wybić z rytmu, przestraszyć – mamy zdrowy dystans. Cyfryzacja to jednak duża zmiana kulturowa, prawdopodobnie jedna z najtrudniejszych współcześnie, o ile nie najtrudniejsza. Powinniśmy pamiętać, że w centrum rewolucji technologicz-
zawody w efekcie rewolucji znikną, ale pojawią się inne. Ze współczesną rewolucją technologiczną jest podobnie – powoduje wzrost niepewności. Obawa, że sztuczna inteligencja będzie podejmowała za nas decyzje jest widoczna w różnych warstwach pracowniczych – począwszy od robotników i kadry pracującej bezpośrednio przy produkcji, po menedżerów czy programistów. To wszystko wymusza zmianę organizacji i systemu pracy. Do tej pory najczęściej mieliśmy do czynienia z indywidualnie działającymi obszarami funkcjonalnymi – sprzedaż, logistyka, wsparcie techniczne, zarządzanie itp. operowały niezależnie od siebie. Cyfryzacja sprawiła, że zaczęły się przenikać i coraz bardziej wynik działania jednego przekłada się na wynik działania pozostałych. Na szkoleniach zawsze pokazuję schemat odwróconej kokardy, który idealnie odzwierciedla AUTOMATYKA
ROZMOWA tę zmianę. Wyobraźmy sobie dwa trójkąty, w których znajdują się różne funkcjonalności, dla uproszczenia w każdym te same. Kiedyś był między nimi jeden punkt styku – przedstawiciel ze strony klienta i przedstawiciel ze strony producenta. To już historia. Dziś te trójkąty uległy odwróceniu – przy współpracy dwóch firm pracownicy kontaktują się na wielu poziomach – na linii inżynier–inżynier, logistyk-logistyk, menedżer-menedżer itd. To nie wszystko. Z klasycznego zarządzania zaczynamy przechodzić do pracy w interaktywnych zespołach funkcjonalnych, gdzie hierarchia przestaje mieć pierwszorzędne znaczenie – układ zależności z pionowego staje się poziomy. Coraz bardziej liczy się inteligencja emocjonalna i otwartość umysłu, bo o sukcesie w coraz większym stopniu decydują kompetencje miękkie. W skutecznym konkurowaniu oczywiście bardzo istotne są kompetencje techniczne i funkcjonalność produktów, ale nie mniej ważna jest umiejętność współpracy. Zarówno klient, jak i dostawca mają coś, co nazwałbym potencjałem wiedzy ukrytej, której elementem są doświadczenia. Sztuką jest uruchomienie tych zasobów w celu stworzenia wspólnego rozwiązania. Wielkimi krokami zbliża się kolejna edycja targów Energetab. Co zaprezentujecie w tym roku? Zaproponujemy m.in. nowość z zakresu rozwijania narzędzi projektowych, w tym inżyniersko-logistyczne narzędzie Weidmüller Configurator. Przedstawimy też oprogramowanie u-link – narzędzie do zdalnego serwisu, umożliwiające monitorowanie za pośrednictwem sieci różnych zdarzeń, które są rejestrowane przez nasze urządzenia. Przez u-link można połączyć się z urządzeniem w dowolnej lokalizacji, sprawdzić jego parametry i prawidłowość działania, a w razie konieczności podjąć odpowiednie kroki. To narzędzie jest szczególnie przydatne w obiektach o rozproszonej infrastrukturze, np. elektrowniach czy kopalniach, więc idealnie wpisuje się w potrzeby branży związanej z targami Energetab. 9/2018
Jakie sektory są dla Was kluczowe? Naturalnym rynkiem dla koncernu Weidmüller był, jest i będzie rynek związany z produkcją maszyn i urządzeń, m.in. w transporcie, kolejnictwie, przemyśle stoczniowym, a także samochodowym czy spożywczym. Automatyzacja postępuje także w energetyce. Wymienione dziedziny należą do kluczowych gałęzi skazanych na automatyzację i cyfryzację, a wciąż jest tutaj dużo do zrobienia i zamierzamy w tym aktywnie uczestniczyć. Dwa lata temu Weidmüller obchodził 25-lecie działalności w Polsce. Co składa się na Waszą historię? W Polsce pojawiliśmy się w 1991 r. Początkowo działaliśmy jako przedstawicielstwo, a rok później już jako spółka w ramach holdingu. 10 lat temu wszystkie spółki koncernu zostały włączone do systemu SAP, co pozwoliło realizować dostawy bezpośrednie – obecnie dostawy w niemal całej Europie są dokonywane z centrum logistycznego w Dortmundzie. Ta zmiana była istotnym kamieniem milowym, m.in. ze względu na zwiększenie elastyczności dostaw. To tym istotniejsze, że jesteśmy znani z logistyki „just-in-time” – dostarczamy komponenty do produkcji, w tym do produkcji seryjnej, gdzie dostępność produktu od ręki jest krytycznym elementem. Znaczącym wydarzeniem w historii naszej firmy była też zmiana organizacji w 2010 r., w którym dołączyłem do polskiej spółki. Znacznie rozbudowaliśmy zespół, a z zespołu stacjonarnego przeszliśmy na bardziej mobilny – osoby odpowiadające za doradztwo techniczne pracują na miejscu, a zespół handlowy głównie w terenie. Gdzie Pan widzi firmę za kolejne 25 lat? Rośnie rola optymalnego wykorzystania potencjału technologicznego i personalnego oraz spożytkowania tej synergii we współpracy z rynkiem. W perspektywie 25 lat widzę naszą firmę jako think-tank o charakterze doradczo-projektowym. Jak dużą rolę w dotarciu do klienta odgrywa w przypadku Waszej firmy dystrybucja?
Dystrybucja gra u nas – podobnie jak w innych firmach z naszej branży – ważną rolę. To kluczowy kanał dostępu do klientów, szczególnie w przypadku sprzedaży komponentów – dzięki niemu można uzyskać efekt skali. Rolą dystrybucji jest zapewnienie dostępności rozwiązań na rynku rozproszonym. Nie ma firmy, z gigantami na czele, która byłaby w stanie obsłużyć taki rynek, ponieważ obsługa klienta detalicznego w takim wymiarze jest nie do udźwignięcia nawet dla największych producentów. Zauważamy też, że rośnie świadomość klientów w zakresie zależności od dostawców. Coraz więcej firm decyduje się na dywersyfikację i nie pozwala na to, by jeden dostawca miał udział wyższy niż 50%. Jednocześnie coraz ważniejsze jest dzisiaj także wsparcie dla dostarczonego rozwiązania, a nie tylko dostępność produktu. Jakie wskazałby Pan współczesne bariery dla działalności takich firm jak Weidmüller? To zależy od segmentu rynku. Przykładowo w przemyśle energetycznym – podobnie jak w innych budżetowych branżach – jesteśmy uzależnieni od decyzji inwestycyjnych zapadających na poziomie centralnym, które przekładają się na zachowania rynku. To o tyle istotna bariera, że spadkowi inwestycji towarzyszy natychmiastowy spadek sprzedaży komponentów. Przez ostatnie dwa lata w sektorze energetycznym obserwowaliśmy stagnację w tym zakresie, ale obecnie widać pewne ożywienie i mamy nadzieję, że będzie to trwały trend. Barierą bywa też nieuczciwa konkurencja ze strony firm dalekowschodnich – to problem naszej branży nie tylko w Polsce. Nie chodzi tylko o niższe ceny, ale o fakt, że wiele produktów tam tworzonych zadziwiająco przypomina produkty znanych producentów. Ich jakość wykonania i rzetelność informacji technicznej budzi jednak bardzo wiele zastrzeżeń. To szerszy problem i w mojej opinii powinny zostać stworzone odpowiednie mechanizmy i regulacje, które pozwolą ukrócić tego typu praktyki. " -
Urszula Chojnacka AUTOMATYKA
29
TEMAT NUMERU
Efektywność energetyczna przedsiębiorstwa D - % - S 5 @> " 5 @><A ,
I / - L - - - . .
- - * .I * # K/ - *
5L * ,
V "
K # -
# * X K - I " 5
M " / S - 5L
K S -# - 5L
#
%. 5 - .
- I -L # - K
. 5 L,
30
O
bowiązek wykonywania okresowych audytów energetycznych wypływa wprost z zapisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europy 2012/27/UE. Niemniej dzięki przeprowadzeniu audytu energetycznego przedsiębiorstwo zyskuje informację o moşliwościach oszczędzania energii, a więc o zmniejszeniu kosztów produkcji. Wyniki audytu energetycznego mogą być wykorzystywane następnie do analiz oraz kontroli. W wypadku duşych firm, raport z wykonanego audytu energetycznego moşe zostać objęty kontrolą Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki – o czym teş warto pamiętać. Jak wiadomo, energia jest niezbędna w procesach produkcyjnych. Koszt jej uzyskania – zakupu, albo samodzielnego wyprodukowania – w istotny sposób wpływa na końcową cenę produktu oraz konkurencyjność firmy na rynku. Dlatego zoptymalizowane i racjonalne gospodarowanie energią, w tym przede wszystkim kontrola strat i jej zuşycia są jednymi z najbardziej istotnych procesów w zarządzaniu
produkcją i przedsiębiorstwem. Jak wynika z badań przeprowadzonych na zlecenie Ayming Polska przez Kantar Millward Brown, aş dla 93% przedsiębiorstw energochłonnych koszt energii elektrycznej stanowi istotną pozycję w ich całościowych kosztach produkcji. Co trzecia firma deklaruje, şe wydatki na energię stanowią powyşej 7% kosztów produkcji.
Sposoby znalezienia oszczędności w firmie Efektywność oszczędzania w znacznym stopniu zaleşy od kompleksowej kontroli zuşycia energii przez poszczególne działy przedsiębiorstwa oraz wszystkie procesy produkcyjnego. Istotne są tu środki zapobiegające stratom i marnotrawstwu, jak i wdraşanie nowych, mniej energochłonnych technologii i systemów produkcyjnych – w tym pojedynczych maszyn, czy urządzeń. Wspomniane badanie Ayming Polska wskazuje, şe w zaledwie 7% przebadanych firm kaşda maszyna ma zamontowany oddzielny licznik energii. W 57% firm mierzony jest poziom wykorzystania energii na kaşdym AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU etapie produkcji, a co trzecia firma ma wyłącznie jeden licznik do pomiaru całkowitego wykorzystania energii elektrycznej. Badanie pokazało, że 43% firm dąży do obniżenia kosztów energii przede wszystkim poprzez zwiększenie efektywności energetycznej procesu produkcji. W większości wypadków efektywność energetyczna rozumiana jest jako stosunek efektu końcowego, czyli np. ceny produktu do ilości zużywanych do jego produkcji mediów, w tym przede wszystkim energii elektrycznej. Tak zdefiniowany parametr efektywności energetycznej można łatwo mierzyć, zmieniać i kontrolować. Oczywistą drogą do zmniejszenia kosztów np. energii elektrycznej jest zwiększenie efektywności urządzeń i instalacji. Jest to najszybsza i najczęściej stosowana metoda na ograniczenie zużycia energii elektrycznej oraz innych mediów w procesie produkcyjnym. Aby znaleźć miejsca, w których „ucieka” energia należy przeprowadzić wspomniany audyt energetyczny przedsiębiorstwa.
4 , V
Audyt – początek drogi do oszczędności w firmie Audyt energetyczny, jak każdy inny audyt, należy przeprowadzać na podstawie aktualnych, reprezentatywnych, mierzalnych i możliwych do zidentyfikowania danych dotyczących, w tym wypadku, zużycia energii oraz, w przypadku energii elektrycznej, zapotrzebowania na moc. Audyt energetyczny musi zawierać szczegółowy przegląd zużycia energii zarówno w budynkach lub zespołach budynków, jak i w instalacjach przemysłowych, liniach produkcyjnych oraz w transporcie, odpowiadających łącznie za co najmniej 90% całkowitego zużycia energii przez przedsiębiorstwo. Oczywiście, audyt powinien opierać się, o ile to możliwe, na analizie kosztowej cyklu życia budynków oraz instalacji przemysłowych, a nie na okresie zwrotu nakładów tak, aby uwzględnić oszczędności energii w dłuższym okre9/2018
sie czasu. Celem audytu jest określenie ilości i struktury zużywanej energii oraz zalecenie konkretnych rozwiązań technicznych, organizacyjnych i formalnych, a także określenie ich opłacalności. Co ważne audyt energetyczny obejmuje również wnioski poaudytowe związane z podjęciem i realizacją inwestycji mających na celu racjonalizację zużycia energii. We wnioskach określa się, które modernizacje są opłacalne oraz jakie maszyny, inwestycje i rozwiązania techniczne są najkorzystniejsze w celu osiągnięcia jak najwyższej efektywności energetycznej. Audyt energetyczny, niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa powinien zawierać następujące elementy: • inwentaryzację instalacji, maszyn i linii produkcyjnych, w tym procesów pomocniczych (klimatyzacja, infrastruktura IT, automatyka itp.) i systemu zarządzania produkcją, zużywających energię i media, • ocenę charakterystyki energetycznej wszystkich wymienionych wyżej urządzeń, pod kątem zużywanej energii i mediów, • audyt efektywności energetycznej źródeł i odbiorów energii, • audyt energii odpadowej, • inwentaryzację infrastruktury budynków, w których mieści się firma i ocenę ich charakterystyki energetycznej, • ocenę właściwości cieplnych budynku, hal fabrycznych, maszyn a także
instalacji przemysłowo-produkcyjnych, • analizę umów i taryf zamawianych mediów, w tym energii, • propozycje metod zmniejszenia zużycia energii, • ocenę opłacalności każdej z metod, • wskazanie, które z nich są optymalne dla rozpatrywanego obiektu, maszyny, linii produkcyjnej itp. • wyznaczenie wskaźników ekonomicznych, • program wdrożenia zaleceń audytu energetycznego i jego finansowanie. W przypadku audytu formalnego, zgodnego z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2009 r. (Dz.U. z 2009 r. Nr 43, poz. 346), audyt energetyczny powinien być przeprowadzany przez wykwalifikowanego audytora energetycznego, ponieważ sama procedura audytu jest dość skomplikowana. W wypadku mniejszych firm, przeprowadzających audyt energetyczny na własne potrzeby, można z powodzeniem zdać się na wiedzę własnych pracowników – szczególnie osób zatrudnionych w służbach utrzymania ruchu. W rezultacie audytu, dla każdego rodzaju modernizacji otrzymujemy, zestawienie parametrów – koszt, zysk, czas zwrotu kosztów i wskaźniki opłacalności. Dzięki temu audyt energetyczny dostarcza wytycznych do podjęcia ekonomicznie uzasadnionych decyzji dotyczących modernizacji budynków, maszyn i linii produkcyjnych przedsiębiorstwa.
W jaki sposób zalecenia poaudytowe wdrażać w życie Dobrze przygotowany raport powinien składać się z trzech części. Pierwsza to część opisująca stan faktyczny, który został zastany w zakładzie wraz z jego wnikliwą analizą pod kątem efektywności użytkowania energii. Druga część raportu musi zawierać propozycje działań naprawczych, usprawniających wykorzystanie energii. Trzecia, najważniejsza, zawiera obliczenia 31
TEMAT NUMERU
inżyniersko-ekonomiczne wykazujące potencjalne oszczędności energii w różnych okresach czasu. Stan istniejący instalacji, budynków i linii produkcyjnych powinien zawierać szkice, rysunki, schematy i diagramy oraz jak najwięcej informacji, dotyczących spostrzeżeń audytorów co do marnotrawstwa energii. Wycieki energii, miejsca marnotrawstwa, energochłonne maszyny, procesy technologiczne i obszary wymagające kroków naprawczych muszą być jasno zlokalizowane na schematach i planach, tak aby można je było ławo zlokalizować fizycznie. Rekomendacje poaudytowe powinny zawierać opis wszystkich koniecznych działań mających na celu poprawę efektywności energetycznej. Wszelkie obliczenia i szacunki muszą określać ilości energii możliwej do zaoszczędzenia w różnych okresach rozliczeniowych, najczęściej podaje się okresy roczne w kWh/rok, i przeliczone na oszczędno-
ści wyrażone kwotowo w zł/rok. Raport powinien zawierać, jeśli to możliwe, jednostkowe współczynniki zużycia energii, tj. ilości energii potrzebnej do wyprodukowania jednostki wyrobu, np. ilość zużytej energii na sztukę, dzięki czemu kierownictwo firmy może podjąć odpowiednie działania. Na podstawie audytu kierownictwo firmy powinno podjąć uzasadnione ekonomicznie kroki zmierzające do poprawy efektywności energetycznej. Z reguły tworzone są w tym celu zespoły robocze, w zależności od potrzeb, w skład których wchodzą pracownicy poszczególnych działów i powoływani są kierownicy koordynujący zadania. Istotnym elementem jest zlecenie części prac na zewnątrz, na przykład związanych z dociepleniem budynków czy wymianą nieefektywnych instalacji, ponieważ tego typu prac nie da się wykonać zwykle własnymi siłami. Uruchamiane są też procedury inwestycyjne, mające na celu
modernizację maszyn, urządzeń lub linii produkcyjnych, a także zakup nowych. Istotne jest też opomiarowanie zużycia energii i mediów, tak aby na bieżąco kontrolować uzyskaną efektywność energetyczną poszczególnych procesów i maszyn. Po upływie określonego czasu od momentu zakończenia audytu, należy przeprowadzić audyt kontrolny. Ma on na celu sprawdzenie w jakim zakresie realizowane są zalecenia poaudytowe. Audyt ten jest istotny dla kierownictwa firmy, ponieważ pozwala zorientować się na ile efektywny i przydatny był audyt energetyczny. Co ciekawe, w wielu firmach wystarczającymi działaniami są proste, stosunkowo tanie inwestycje np. w energooszczędne oświetlenie, systemy pomiarowe, czujniki czy systemy odzysku ciepła, które pomimo niewielkich nakładów pozwalają uzyskać kilkuprocentowe oszczędności energii.
Monitoring zużycia energii Kontrola poaudytowa, jak i sam audyt muszą opierać się na rzeczywistych pomiarach. Dlatego warto zainwestować w sieć czujników monitorowania energii i mediów. Tego typu systemy monitorowania mediów kontrolują w sposób ciągły zużycie i aktywnie, wraz z systemami automatyki przemysłowej, zarządzają poborem mediów i energii. Odpowiednio zaprogramowane zapobiegają też przekraczaniu ustalonych limitów zużycia energii, lub też wyłączają dostawy energii do nieużywanych w danej chwili maszyn czy linii produkcyjnych. Do za-
W JAKI SPOSÓB POPRAWIĆ EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNĄ W PRZEDSIĘBIORSTWIE PRODUKCYJNYM? KAROL PUK, KIEROWNIK DZIAŁU DORADZTWA, SPRZEDAŻY I PROJEKTÓW, WOBIT Biorąc pod uwagę fakt, że za ponad 60% energii zużywanej w przemyśle odpowiadają napędy, z pewnością warto zainwestować w efektywne energetycznie urządzenia, np. silniki bezszczotkowe. Silniki BLDC doskonale sprawdzają się do napędzania m.in. nowoczesnych robotów samojezdnych, takich jak MOBOT AGV, stosowanych do optymalizacji procesów
32
transportowych wewnątrz zakładów. Dzięki napędom o wysokiej sprawności, roboty mobilne mogą dłużej pracować na jednym zestawie akumulatorów. Są przy tym efektywniejsze i bardziej ekologiczne w porównaniu do wózków widłowych. Myśląc o optymalizacji zużycia energii nie można zapomnieć również o monitorowaniu i kontroli procesów. Tu praktycznym
narzędziem jest m.in. oprogramowanie typu SCADA. Pozwala ono monitorować zużycie energii, a także natychmiast informuje o wszelkich awariach i usterkach. Dzięki analizie zgromadzonych danych SCADA umożliwia również precyzyjne prognozowanie eksploatacji maszyn, a tym samym lepsze planowanie działań serwisowych.
AUTOMATYKA
4 , 0 C$
TEMAT NUMERU let systemów monitorowania mediów zaliczyć równieş naleşy moşliwość dostosowywania na bieşąco odpowiedniej taryfy do potrzeb produkcyjnych. Zarząd firmy ma z kolei, dzięki moşliwości połączenia systemu monitoringu mediów z firmowym systemem IT, natychmiastowy wgląd w informacje o obecnym i przewidywanym zuşyciu mediów i o tym, jaką składową ogólnych kosztów produkcji są koszty mediów. Współczesne systemy monitorowania i optymalizacji zuşycia mediów bazują na sprawdzonych rozwiązaniach informatycznych stosowanych w przemyśle oraz na sprzęşonej z systemem IT zakładowej sieci czujników i liczników monitorujących bezpośrednio paramenty i zuşycie mediów. Coraz częściej wykorzystuje się tu czujniki zgodne ze standardami Internetu Rzeczy IoT (Internet of Things). Zaletą takiego środowiska jest jego skalowalność oraz szeroka funkcjonalność. W wypadku medium dostarczanego bezpośrednio od dostawcy, np. energii elektrycznej, gazu czy wody, wskazane jest stosowanie inteligentnych systemów pomiarowych (smart metering), które bazują na inteligentnych licznikach. W przypadku pomiaru energii elektrycznej stosuje się tu inteligentne liczniki, które nie tylko rejestrują zuşycie energii, ale pozwalają teş na kontrolę procesu produkcyjnego. Pracę liczników moşna integrować z zakładowymi systemami IT zapewniającymi zdalny dostęp do danych, nawet za pomocą smartfonów, co ułatwia pracę słuşbom utrzymania ruchu. Jak widać, nie da się skonstruować nowoczesnego systemu monitoringu efektywności energetycznej bez inteligentnych liczników. W liczniku takim, układ sterujący jest elementem programowalnym, czyli jest to jeden z modeli procesorów stosowanych w mikrokontrolerach i sterownikach PLC. W podłączonej do niego pamięci przechowuje się i przetwarza dane pomiarowe. Moduł komunikacji odpowiada zaś transmisję danych do systemu AMR (Automatic Meter Reading), które pozwalają na w pełni automatyczne zbieranie danych dotyczących zuşycia mediów, skąd dalej trafiają do infrastruktury IT firmy. W ten sposób uzyskuje się informacje o cał9/2018
kowitym zuşyciu energii, jej kosztach, bieşącym zapotrzebowaniu na energię, a takşe moşna skontrolować charakterystykę obciąşenia dla poszczególnych maszyn i urządzeń. Interfejs komunikacyjny pozwala zawsze na zdalny dostęp do urządzenia pomiarowego, dzięki czemu znacznie łatwiej zarządzać jest inteligentnym licznikiem. Inteligentne liczniki energii elektrycznej pozwalają na bardzo dokładnie pomiary pobieranej przez dane urządzenie energii oraz na bieşące śledzenie jej zuşycia. Moşliwe jest teş monitorowanie związanych z tym kosztów. W wypadku
informacji, takşe tych archiwalnych, ale równieş sterować infrastrukturą zakładu. Standardowymi funkcjami są tu ostrzeşenia i alarmy wszczynane w sytuacjach kryzysowych, inteligentne algorytmy, często korzystające z metod uczenia maszynowego, wskazują miejsca, gdzie występują anomalie zuşycia energii, które mogą prowadzić do awarii (analizowane są tu m.in. nietypowe zachowania). Dobrym przykładem moşe być silnik z zacierającym się łoşyskiem, który nagle, na skutek zwiększonych oporów, zaczyna pobierać znacznie większą moc.
". L L - # K/ - - ( 6>><
komunikacji bezprzewodowej, najczęściej wykorzystuje się fale radiowe o częstotliwości 868 MHz. Do komunikacji z licznikami wykorzystuje najczęściej przewodowe połączenie szeregowe w standardzie RS-485, RS-232 bądź USB, standardową transmisję danych M-Bus (Meter Bus) lub bezprzewodową transmisję Wireless M-Bus przy wykorzystaniu wspomnianych fal radiowych o częstotliwości 868 MHz. Zebrane w ten sposób dane przetwarzane są przez specjalistyczne oprogramowanie. Tego typu software ma za zadanie nie tylko agregować dane, a następnie w łatwy, graficzny sposób je wyświetlać, tak aby słuşby utrzymania ruchy miały na bieşąco, w czasie rzeczywistym, dostęp do najwaşniejszych
Elementy infrastruktury przemysłowej łatwo optymalizowane pod kątem zuşycia energii Elementami, które w warunkach przemysłowych dają rzeczywiste oszczędności energii elektrycznej są systemy napędowe. Przede wszystkim do budowy energooszczędnych silników stosuje się materiały o podwyşszonej jakości i przewodności elektrycznej, co zmniejsza straty oporowe. Zamiast aluminium stosowana jest miedź, która nie tylko lepiej przewodzi prąd, ale ma teş wyşszą wytrzymałość termiczną, dzięki czemu silnik moşe pracować przez dłuşszy czas przy wyşszych obciąşeniach. Miedź jest teş bardziej wytrzymała na rozciąganie, co pozwala z kolei zastosować większe 33
TEMAT NUMERU momenty rozruchowe, co przekłada się na możliwość stosowania mniejszych, zużywających mniej energii silników w maszynach obróbczych. Oprócz samej konstrukcji silnika istotny wpływ na pobór energii ma sterowanie. Nowoczesne przekształtniki częstotliwości oferują szereg rozwiązań technologicznych, które pomagają zoptymalizować zużycie energii, przy uwzględnieniu specyfiki pracy danego urządzenia. Jednym z możliwych rozwiązań, dostępnych m.in. w przekształtnikach Siemens Sinamics S, jest możliwość dostosowanie prędkości silnika do konkretnych potrzeb związanych z dynamicznie zmieniającym się obciążeniem. Pozwala to oszczędzić nawet do 70% energii w przypadku pomp, wiatraków oraz kompresorów. Jeżeli to nie wystarczy, można również skorzystać z funkcji odzyskiwania energii podczas hamowania. Oszczędności energetyczne można uzyskać również w przypadku serwonapędów. Napędy te znajdują zastosowanie w aplikacjach wymagających precyzyjnej regulacji ruchu obrotowego. W serwonapędach przetwornice częstotliwości stosuje się nie tylko do regulowania prędkości, lecz także do ustalania kąta ustawienia wału serwosilnika. W typowym serwonapędzie wyróżnia trzy elementy. Pierwszym jest urządzenie wykonawcze, czyli silnik oraz
34
regulator lub sterownik odpowiedzialny za realizowanie określonego algorytmu. Kolejnym podzespołem jest element sprzężenia zwrotnego przeznaczony do odczytu aktualnej pozycji silnika. Może być to enkoder, rezolwer lub tachometr. Serwonapędy mają zastosowanie wszędzie tam, gdzie konieczne jest nie tylko pozycjonowanie, lecz także wysoka dynamika ruchu oraz szerokie możliwości w zakresie regulacji. Stąd też serwonapędy standardowo wykorzystuje się do budowy linii produkcyjnych oraz wszelkiej maści obrabiarek CNC. Serwosilnikiem może być bezszczotkowy silnik synchroniczny prądu zmiennego z magnesami trwałymi na wirniku, z wbudowanym enkoderem lub bezszczotkowe silniki prądu stałego. Często wykorzystuje się również impulsowe silniki krokowe. Konstrukcja tych silników, jest znacznie bardziej energooszczędna w stosunku do klasycznych silników klatkowych lub do stałoprądowych silników wyposażonych w szczotki. Przyjmuje się, że oszczędności energii wynoszą tu od 35% do 50% w zależności od sposobu pracy silnika i zastosowań. Przykładem takich urządzeń jest seria asynchronicznych silników serwo DRL firmy SEW-Eurodrive. Nadają się one szczególnie do aplikacji, w których napędzane są elementy o bardzo dużych masowych momentach bezwładności.
Co ciekawe, możliwe jest tu krótkotrwałe przeciążenie sięgające 350%.
Procesory i oprogramowanie Elementami, które obecnie w największym stopniu wpływają na oszczędności energii są sterowniki procesorowe PLC i oprogramowanie sterujące. Co więcej, obecnie same urządzenia korzystające z procesorów są również coraz bardziej energooszczędne. Związane jest to z udoskonalaniem technologii produkcji – coraz mniejszy wymiar technologiczny wytwarzania struktur półprzewodnikowych wpływa na zmniejszenie rozmiaru bramek tranzystora, a co za tym idzie niezbędną do ich przełączania energię – oraz wprowadzaniem algorytmów zmniejszających częstotliwość pracy układu przy mniejszym obciążeniu i mechanizmów wyłączających niepotrzebne w danej chwili moduły wykonawcze procesora. Dość powiedzieć, że współczesne konstrukcje procesorów zadowalają się 2–5 Watami energii, podczas gdy jeszcze kilka lat temu za energooszczędne uchodziły układy pobierające 20–25 Watów. Sterowniki PLC pozwalają zoptymalizować proces produkcji. Odpowiednio zaprogramowane w znaczący sposób mogą zmniejszyć zużycie energii, poszczególnych elementów wykonawczych linii, ograniczając czasy przestojów i optymalizując ruch i działanie wszystkich urządzeń. Komunikacja z infrastrukturą IT, pozwala na bieżąco sterować i zarządzać produkcją, w zależności od składanych zamówień. Sterowniki PLC stanowią też moduł nadrzędy dla czujników zbierających dane. Jest to więc element niezbędny w systemie optymalizacji efektywności energetycznej. Ostatnim elementem energetycznej układanki jest oprogramowanie. Dobrze zaprogramowany sterownik PLC, sterownik wieloosiowy czy falownik silnika potrafi przynieść do 40% oszczędności energii pobieranej przez element wykonawczy. Dlatego tworzone przez inżynierów oprogramowanie dla tego typu urządzeń powinno być koniecznie walidowane pod kątem jego wpływu na zużycie energii przez elementy wyAUTOMATYKA
konawcze. Śle napisany program potrafi zwiększyć zuşycie energii kilkukrotnie. Istotnym dla efektywności energetycznej przedsiębiorstwa jest system SCADA czyli oprogramowanie Supervisory Control And Data Acquisition. Mówiąc najprościej, SCADA to system informatyczny nadzorujący przebieg procesu technologicznego lub produkcyjnego. Jego główne funkcje obejmują zbieranie aktualnych danych z urządzeń pomiarowych, ich archiwizację, wizualizację oraz sterowanie procesem technologicznym, a takşe w sytuacjach awaryjnych, równieş wszczęcie alarmu. SCADA pełni funkcję nadrzędną w stosunku do sterowników PLC i innych urządzeń na linii produkcyjnej czy technologicznej. Na ogół to sterowniki PLC połączone są bezpośrednio z urządzeniami wykonawczymi takimi jak zawory, silniki czy pompy oraz pomiarowymi, które zbierają aktualne dane z linii czy obiektu produkcyjnego oraz wykonują automatyczne algorytmy sterowania i regulacji.
Za pośrednictwem sterowników PLC dane te trafiają do systemu komputerowego SCADA i tam są archiwizowane oraz przetwarzane na formę bardziej przyjazną dla uşytkownika. Nowoczesne systemy klasy SCADA umoşliwiają podejmowanie szybkich i trafnych decyzji w zakresie wszystkich zdarzeń, jakie mają miejsce w określonym procesie produkcyjnym. System SCADA pozwala teş, zoptymalizować wykorzystanie energii w całym zakładzie.
Przyszłość procesów optymalizacji efektywności energetycznej Obserwowane zmiany klimatyczne związane z ociepleniem klimatu, juş zaczęły wymuszać optymalne podejście do problemów zuşycia energii. Energia elektryczna staje się nie tylko coraz droşsza, ale równieş mniej dostępna. Letnie upały sprawiają, şe sieć energetyczna nie wytrzymuje obciąşenia i następują przerwy w dostawach prądu głównie dla
przemysłu. Oznacza to, şe firmy muszą przechodzić na coraz bardziej energooszczędne technologie, które będą jeszcze bardziej efektywne energetycznie. Trend związany z budynkami typu „Zero emission�, czy obiektami typu „Green�, które do minimum ograniczają materiały uciąşliwe dla środowiska, ale równieş są maksymalnie oszczędne, a czasami wręcz samowystarczalne pod względem zuşycia energii, zaczyna równieş wkraczać do przemysłu. Przykładem mogą być tu zakłady produkcje, naleşącej do Elona Muska Tesli, gdzie na dachu fabryki akumulatorów zamontowano instalację paneli słonecznych o mocy 70 MW! To właśnie między innymi dlatego, tak waşna staje się efektywność energetyczna w przemyśle, która przestaje być juş podyktowana wymogami prawa, a staje się şywotnym interesem poszczególnych przedsiębiorstw. D ( Z R E K L A M A
3/2018 HARTING Han ÂŽ Dla pewnego Ĺ‚Ä…czen
ia w przem yśle
“
4 , ' 8'. E
TEMAT NUMERU
HARTING rozu moje codziennmie e wyzwania.
“
Han Ž. Niezawo dne połącze nie.
One Rang e. No Limit s: www.HAR TING.pl
P L A N W Y DAW N I C Z Y 2 0 1 8 Ǥ ĆŽ  Ć Ę Âť Ăƒ Âą Ǥ Ä‚ ø ç Ć á ÂŚ Äł Âą ĆŻ NADSYĹ ANIE MATERIAĹ Ă“W
KALENDARIUM BRANĹťOWE (DOD. KOLPORTAĹť WYDANIA)
08 01 2018 07.05.2018
INDUSTRYMEETING 2018, ENEX; ITM INNOWACJE-TECHNOLOGIEMASZYNY
Systemy elektroenergetyczne
05.07.2018
ENERGETAB, TAROPAK
Efektywność energetyczna w produkcji
Napędy i silniki
06.08.2018
ENERGETAB, DREMA, CONTROL-TECH, POLAGRA-TECH, TAROPAK, TOOLEX
10/2018
Roboty i koboty w przemyśle
Systemy wizyjne
05.09.2018
TAROPAK, TOOLEX, MAINTENANCE, SYMAS, EXPOWELDING
11/2018
Wytwarzanie przyrostowe. Druk 3D
Podzespoły do automatyki przemysłowej
05.10.2018
EUROTOOL, ENERGETICS, WARSAW INDUSTRY WEEK
12/2018
Komunikacja i sieci przemysłowe. Oprogramowanie
Sterowniki, kontrolery i komputery przemysłowe
05.11.2018
FACILITY MANAGEMENT WÂ ZAKĹ ADZIE PRODUKCYJNYM
WYDANIE
TEMAT NUMERU
1 6/2018 2/2018
B Cyberbezpieczeństwo i ń t śl
7-8/2018
Automatyzacja pakowania i transportu
9/2018
ARTYKUĹ PRZEGLÄ„DOWY El
t b bezkontaktowe i j t t ki Pomiary
TEMAT NUMERU
Monitorowanie energii System APROL EnMon L S !* "/ !* - <9?6 , /
" - * # - -
5 - , [ L / " - * - . *
- - K # / ".,
7>
# \ 5 !* "/
!* 5 5- K L M "L
" L ! # % - / -
* - 5 5
- " ", [
- L - # SX
" K - I "
(+ ' - 5L /
" 5 .I
/ - - @>] - L .
5/ I * *
, 4 "
# .5 - I L
# % "L # K -L # - 5 5 - 5 - 5 " S L # S ,
36
G
dy zasięg terytorialny działalności obejmuje wiele miast, zbieranie i analizowanie danych w sposób zapewniający całościowy przegląd sytuacji jest nie lada wyzwaniem, niemniej spełnienie tego wymogu jest konieczne, jeśli chce się szybko reagować na ewentualne problemy z zapewnieniem jakości lub produkcją. W przypadku konserwacji i kontroli tradycyjne rozwiązanie wymaga pracy zespołu techników, którzy odczytują poszczególne liczniki oraz ręcznie rejestrują temperaturę i dane dotyczące zuşycia zasobów. W przeszłości ta czasochłonna rutyna oznaczała konieczność angaşowania istotnych zasobów firmy, a nierzadko tracono po drodze cenne informacje i dane gromadzone w czasie rzeczywistym. Nie jest zatem zaskoczeniem, şe firma Charalambides Christis – największe przedsiębiorstwo przetwórstwa mleka na Cyprze, mające za sobą długą historię inwestowania w najnowocześniejsze technologie – postanowiła sprostać wyzwaniu z pomocą B&R. Wybrano najlepsze dostępne na rynku rozwiązanie z zakresu zarządzania i redukcji kosztów energii: APROL EnMon. P R O M O C J A
Więcej funkcji, nişsze koszty Dla Constantinosa Dalmirasa, menedşera ds. energii i usług technicznych w Charalambides Christis, waşne było znalezienie takiego rozwiązania, w którym wszystkie zgromadzone dane trafiałyby w jedno miejsce, ułatwiając monitorowanie i analizę. Poszukiwano rozwiązania, które integrowałoby wszystkie istotne mierniki i dane procesowe w formie kompleksowych pulpitów wskaźników, umoşliwiających szybką i łatwą ocenę produkcji i wydajności energetycznej. Dalsze specyfikacje obejmowały bardzo ambitny harmonogram wdraşania, elastyczność zapewniającą rozszerzenie do pełnowymiarowego systemu DCS oraz ściśle określony budşet. Po zapoznaniu się z zaprezentowanym przez B&R systemem monitorowania energii APROL EnMon, Constantinos Dalmiras uznał, şe spełnia ono idealnie jego wymagania. – Przyjrzeliśmy się róşnym systemom dostępnym na rynku, ale wybraliśmy ten oferowany przez B&R ze względu na jego elastyczność – moşliwość rozbudowy o system DCS oraz moşliwość integracji innych technologii, takich jak AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU monitorowanie stanu. Inne systemy nie są w stanie obsłuşyć tak wielu typów magistrali i wejść – podkreśla Constantinos Dalmiras.
Szybki zwrot inwestycji Dzięki doskonałej obsłudze i zastosowaniu standardowego sprzętu B&R, mimo trudności wdroşeniowych wynikających z pracy zakładu w układzie całodobowym, system podstawowy osiągnął pełną sprawność w ciągu niespełna sześciu miesięcy. W całym łańcuchu produkcyjnym firmy dokonywane były pomiary energii elektrycznej, temperatury, wilgotności, paliwa, energii cieplnej oraz parametrów przetwórstwa mleka i zuşycia wody. Wkrótce potem moşna było oszacować wielkość potencjalnych oszczędności w zuşyciu energii elektrycznej, wody i paliwa – oszczędności zapewniających firmie Charalambides Christis pełny zwrot z inwestycji w zaledwie kilka miesięcy od jej realizacji.
4 , )C . " " -
Kompleksowe pulpity menedşerskie Mimo niezwykle rozbudowanego zakresu funkcji, APROL EnMon jest wyjątkowo prosty w obsłudze. Dzięki łatwo konfigurowalnym ekranom system dostarcza technikom inspekcji pulpity z aktualnymi pomiarami, kierownikom produkcji wskaźniki niki ni ki wydajności wyd ydaj ajno ajno nośc ś i instalacji, zespołowi
- .I # .I . (+ '
zapewnienia jakości umoşliwia monitorowanie krytycznych parametrów, a działowi finansowemu przekazuje dane o kosztach zuşycia – wszystko to w ramach tego samego, jednolitego systemu.
Większe oszczędności dzięki rozbudowie Firma Charalambides Christis, zachęcona dotychczasowymi pomyślnymi wynikami zastosowania APROL EnMon, postanowiła rozszerzyć dystrybucję punktów danych i gromadzić dane bezpośrednio z maszyn na liniach produkcyjnych.
Kolejne cele obejmują rozbudowę do pełnego rozwiązania DCS oraz wykorzystanie systemu monitorowania stanu APROL ConMon firmy B&R do predykcyjnego utrzymania ruchu, co pozwoli znacznie skrócić czas przestojów i natychmiast reagować na wszelkie problemy w produkcji.
B&R AUTOMATYKA . , , * - <> A<8<@9 , A< =?A >6 >> , A< =?A >6 >> 8" %M ,# ^/ 8 . " , " ---,/ 8 . " , "
" 5 # -
- 5 5 % / !* "/ !*
9/2018
37
TEMAT NUMERU
Energooszczędna technika napędowa effiDRIVE firmy SEW-Eurodrive ' K - L
%M$ 1' M " ' 8'. E
." I - 5L . 5K -
5,
W
 przypadku niezoptymalizowanych maszyn koszty związane z energią elektryczną mogą stanowić do 90% całkowitego kosztu posiadania. Czas to zmienić! Wsparcie firmy SEW-Eurodrive polega na zdiagnozowaniu potencjalnych
moşliwości oszczędności energii, a następnie osiągnięciu redukcji kosztów i poziomu emisji CO2. Rozwiązania effiDRIVE gwarantują całościową analizę oraz konsekwentne wdroşenie istotnych czynników energetycznych.
• w zakresie doradztwa energetycznego oferowanego przez specjalistów effiDRIVE podczas opracowywania najbardziej wydajnych pod kątem energetycznym rozwiązań na potrzeby zastosowań klienta.
Wsparcie
Zalety
SEW-Eurodrive zapewnia kompleksowe wsparcie: • podczas wyboru wydajnych energetycznie komponentów napędowych z modułowego systemu rozwiązań energooszczędnych firmy,
Zaletami rozwiązań SEW-Eurodrive są: • redukcja kosztów energii dzięki dopracowanym i zoptymalizowanym energetycznie komponentom, • osiągnięcie wymiernych rezultatów zapewnione dzięki zastosowaniu optymalnych rozwiązań dla maszyn i urządzeń odbiorcy – zarówno w zakresie nowych inwestycji, jak i modernizacji istniejących instalacji, • korzyści wynikające z fachowej wiedzy – specjaliści SEW-Eurodrive pomogą zidentyfikować i ocenić potencjalne moşliwości oszczędności, a następnie doradzą optymalne rozwiązania.
Energooszczędny system modułowy Juş nawet jeden komponent napędowy o optymalnej sprawności zapewnia oszczędność energii. System modułowy rozwiązań energooszczędnych SEW-Eurodrive obejmuje wyłącznie 38
P R O M O C J A
AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU
zoptymalizowane pod kątem sprawności i wydajności energetycznej silniki, falowniki oraz napędy mechatroniczne. Inteligentne połączenie tych komponentów gwarantuje oszczędność energii do 70%.
Silniki Wśród proponowanych silników SEW-Eurodrive są: • asynchroniczne silniki trójfazowe klasy od IE1 do IE3, • silniki trójfazowe typu Line Start Permanent Magnet Motor w klasie od IE2 do IE4, • silniki synchroniczne z magnesem trwałym.
4 , ' 8'. E
Falowniki Oferta falowników obejmuje m.in. • falownik MOVITRAC B, • falownik MOVIDRIVE B, • MOVIAXIS – serwofalownik wieloosiowy uwzględniający zwrot energii do sieci.
Mechatronika Rozwiązania mechatroniczne to: • mechatroniczny system napędowy MOVIGEAR, • sterowany elektronicznie silnik DRC.
SEW-EURODRIVE POLSKA Sp. z o.o. . , * 6 9@86<= _ \ , ?@ @9: >> >> 8" -^ -8 . E ,#
---, -8 . E ,#
R E K L A M A
TEMAT NUMERU
Antidotum na podwyşki cen energii elektrycznej ` - # % " 5 * # S 5L K
- ". * " *
# - I * 5 - , ! # L . L 5.I -. - I
I - @><7 , V .5 . ' ( - 5
a '(b # @>@> , /K " " 5- I - '. # *. -
% - * .# / -,
J
ak wzrost cen energii elektrycznej wpłynie na naszą gospodarkę i czy polscy eksporterzy stracą konkurencyjność? Jakie działania i rozwiązania moşemy wdroşyć, aby mieć wpływ na wysokość opłat za zuşyte media w przedsiębiorstwie? Czy mimo wzrostu cen za energię elektryczną moşemy oferować konkurencyjne ceny naszych produktów i usług? Eksperci radzą, aby optymalizować zuşycie nie tylko energii elektrycznej, ale wszystkich mediów. Sposobów optymalizacji moşe być bardzo wiele, począwszy od korzystnych cen zakupu mediów uşytkowych, przez ich monitoring zuşycia i wczesne ostrzeganie przed przekroczeniami i awariami po planowanie zmian organizacyjnych.
Włącz właściwe rozwiązanie Przy uşyciu jakich rozwiązań monitorujesz zuşycie mediów? Czym powinien
40
P R O M O C J A
wyróşnić się/charakteryzować nowoczesny system monitorowania mediów? Czym kierujesz się przy wyborze systemu wspomagającego monitorowanie zuşycia mediów? Decydując się na wdroşenie systemu do zarządzania i monitorowania zuşyciem mediów, warto zwrócić uwagę na kilka aspektów, które mogą posłuşyć za kryterium dokonania właściwego wyboru. Grafika obok przedstawia kilka pytań, które warto zadać potencjalnemu dostawcy. Ciągły monitoring oraz prawidłowe zarządzanie energią elektryczną i pozostałymi mediami to jeden z podstawowych warunków poprawiania efektywności ekonomicznej w kaşdym przedsiębiorstwie. Przykładem rozwiązania, które umoşliwia poprawę efektywności ekonomicznej w przedsiębiorstwie jest system do monitoringu i zarządzania zuşyciem mediów Sabur. To rozwiązanie, które nie tylko dostarcza bieşących analiz i danych pomia-
AUTOMATYKA
4 , /.
TEMAT NUMERU rowych – to kompleksowy system opomiarowania mediów w obiektach rozproszonych. Zadaniem systemu jest monitoring on-line energii elektrycznej z uwzględnieniem straşnika mocy zamówionej oraz liczników gazu, wody, ciepła i innych mediów. Rozwiązanie jest przeznaczone dla właścicieli, zarządców i deweloperów nowoczesnych powierzchni magazynowych, biurowych, handlowych oraz produkcyjnych. System zarządzania i monitorowania mediów Sabur to rozwiązanie chmurowe (cloud computing), dzięki czemu zarządcy obiektów rozproszonych otrzymują narzędzie dostępu do danych ze wszystkich obiektów i aplikacji za pośrednictwem Internetu. Rozwiązanie chmurowe eliminuje konieczność zakupu drogiego sprzętu (komputery, serwery) oraz umoşliwia uşytkownikom pracę z dowolnego miejsca, co jest szczególnie waşne w zarządzaniu obiektami rozproszonymi. Dodatkowo zebrane dane są udostępniane zarządcom lokalnym w oparciu o wbudowany web serwer. Dzięki temu, şe aplikacja została wykonana w standardzie HTML 5, dostęp do danych moşe odbywać się z dowolnych urządzeń mobilnych. Ciekawostką jest równieş fakt, şe poza zarządcami powierzchni dostęp do danych mają takşe klienci końcowi – najemcy. Udostępnienie im takiej informacji jest formą dodatkowego kanału komunikacji z klientem i wyróşnikiem oferty. Za pośrednictwem systemu zbierane są dane dotyczące zuşycia wszystkich mediów. Dane te są analizowane on-line, a uşytkownik końcowy otrzymuje następujące informacje: • bieşące wykorzystanie mediów (energia, woda, gaz, ciepło, sprzęşone powietrze, inne), • analiza mocy średniej 15-minutowej, • ostrzeşenia o zbilşających się przekroczeniach (alerty e-mail), • predykcja przekroczeń, • definiowanie mocy zamówionej dla obiektu i odbiorców. System jest oparty na innowacyjnych szwajcarskich rozwiązaniach Saia Burgess Controls i wykorzystuje zabudowane technologie IT w sterownikach PLC. 9/2018
Efekty po wdroşeniu rozwiązania Stosując takie rozwiązania, jak zaprezentowane wcześniej, moşna spodziewać się szybkich i znaczących korzyści, w tym szybkiego zwrotu z inwestycji. Wpływa na to kilka czynników: • rozwiązanie Sabur to jeden system przeznaczony dla wielu obiektów, dzięki czemu zyskujemy zbiorcze zarządzanie siecią rozproszonych obiektów, • obnişamy koszty poszczególnych mediów dzięki kontroli ich zuşycia – monitorujemy wszystkie media w jednym systemie, • oszczędzamy przy zakupie sprzętu komputerowego dzięki zastawaniu chmury obliczeniowej,
• moşemy szybko rozbudowywać rozwiązanie o nowe obiekty w kolejnych lokalizacjach, • unikamy kar za przekroczenie mocy zamówionej, • w przypadku zarządców nieruchomości zapewniamy klientom dodatkowe korzyści – mamy efektywny system wymiany informacji z najemcami o zuşyciu mediów, • moşemy dobrze zaplanować zakupy energii i wybrać najkorzystniejsze taryfy.
SABUR Sp. z o.o. . , . - :>: >@87=6 - , @@ 6?9 ?: 6: % & @@ 6?9 ?: 6> 8" /. ^ /. , ",#
---, /. , ",#
41
TEMAT NUMERU
Optymalizuj koszty energii z firmą Lumel ( " I - - - # * # . 5 .I .5 /
# - X, V
- # # . KI # " . - / -
L - " *, V "
- L ." I - 5L *
* / I 5 " " - # " - 5 S
5 5 5 .I # - # M "K
+." ,
42
A
by zoptymalizować koszty energetyczne i zwiększyć rentowność produkcji, na zlecenie klienta produkującego maszyny górnicze i wydobywcze firma Lumel opracowała system monitorowania parametrów jakości sieci energetycznej oraz jej zuşycia na 90 najwaşniejszych obwodach średniego i niskiego napięcia.
Główne problemy odbiorcy Do najwaşniejszych problemów klienta naleşały: brak informacji odnośnie zuşycia energii na poszczególnych maszynach/wydziałach produkcyjnych; brak informacji dotyczącej jakości sieci zasilającej – zapadów, zaników, wzrostów napięcia; utrudniony nadzór nad pracą urządzeń na rozległym terenie.
P R O M O C J A
Rozwiązanie W zaproponowanym rozwiązaniu firma Lumel zastosowała: najnowsze analizatory parametrów sieci serii ND40 i mierniki parametrów sieci ND30 na rozdzielniach średniego napięcia oraz mierniki N43 na rozdzielniach niskiego napięcia. Zastosowane na średnim napięciu urządzenia zapewniły archiwizację, a serwery www wbudowane w urządzenia umoşliwiły podglądanie parametrów bieşących w dowolnej przeglądarce internetowej oraz wysyłanie e-maili alarmowych w przypadku wystąpienia stanów alarmowych. Dodatkowo protokół Modbus TCP/IP zapewnił równoczesny dostęp do urządzeń przez kilka programów nadrzędnych – np. program Lumel-Proces, inny program typu SCADA oraz posiadany przez klienta system do zarządzania produkcją. Dzięki temu rozwiązaniu klient ma zapewniony odczyt wszystkich kluczowych parametrów jakości i zuşycia energii elektrycznej na komputerach osób odpowiedzialnych za gospodarkę energetyczną (główny energetyk – jakość energii, dział administracji – rozliczanie kosztów), unika kar za przekroczenie mocy zamówionej oraz zyskuje oszczędności finansowe wynikające z poprawienia jakości energii. System monitorowania energii był pierwszym etapem wdroşenia projektu. W sierpniu 2018 r. ruszyła rozbudowa o kolejne obwody energetyczne oraz o monitoring pozostałych mediów (para, woda, spręşone powietrze). AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU
0c [ " f ` < a * "
- 5b # 5 # -
We wrześniu dostępne będą równieş systemy automatyki oparte na rozwiązaniach chmurowych, dzięki implementacji w urządzeniach Lumel protokołu MQTT. Protokół MQTT (Message Queue Telemetry Transport) jest tzw. lekkim protokołem transmisji danych. Oparty na wzorcu Publish-Subscribe (topic-based) umoşliwia komunikację między systemami za pomocą serwera pośredniczącego. Ze względu na łatwość uşycia i niskie zapotrzebowanie względem zasobów sprzętowych oraz sieciowych jest kluczowym protokołem wykorzystywanym w Internecie Rzeczy.
4 , +."
Parametry techniczne analizatorów i mierników Analizator parametrów sieci ND40 • pomiar i rejestracja ponad 500 parametrów jakości energii elektrycznej, • klasa pomiarowa A – dla agregacji trzysekundowej, • analiza harmonicznych prądu i napięcia do 51. dla klasy I, • konfigurowalne archiwum wartości chwilowych i rejestracja zdarzeń, • archiwizacja danych na karcie SD – pamięć do 32 GB, • wejścia binarne (opcjonalnie), • wyjścia przekaźnikowe, binarne lub analogowe (opcjonalnie), • wysyłanie wiadomości e-mail po wystąpieniu zdarzeń alarmowych, 9/2018
• serwer WWW, serwer FTP, • komunikacja – RS-485 Modbus Slave, Ethernet 100 Base-T (Modbus TCP serwer), USB device&host, • konfigurowalny przez uşytkownika sposoby prezentacji danych, • wymiary: 144 mm × 144 mm × 104 mm.
Miernik parametrów sieci ND30 – idealny do aplikacji Internetu Rzeczy • pomiar 54 wielkości energetycznych oraz harmonicznych prądu i napięcia (do 51.), • kolorowy ekran graficzny w pełni konfigurowalny przez uşytkownika (10 stron, po osiem parametrów na stronie; dwie strony z prezentacją harmonicznych; jedna strona z opcją prezentacji danych w formie analogowej), • wskazania uwzględniające wartości zaprogramowanych przekładni, • pamięć wartości maksymalnych i minimalnych, • dwa konfigurowalne wyjścia alarmowe, • wyjście analogowe i dwa wejścia Pt 100, • wyjście cyfrowe RS-485 – protokół Modbus. • archiwizacja do 32 mierzonych parametrów w wewnętrznej pamięci, • komunikacja: Modbus TCP/IP, HTTP, FTP, MQTT (ND30IoT, BACnet
(ND30BAC), Profinet (ND30PNET) – usługi: serwer www, serwer FTP, klient DHCP, • szeroki zakres zasilania, • wymiary: 96 mm × 96 mm.
Miernik parametrów sieci na szynę N43 • przeznaczony do pomiarów bezpośrednich (do 63 A) i pośrednich, • pomiary: wartość skuteczna napięcia i prądu, moc czynna, bierna i pozorna, energia czynna i bierna, współczynnik mocy, częstotliwość, THD, straşnik mocy, • programowalne przekładnie prądowe i napięciowe, • wskazania uwzględniają wartości zaprogramowanych przekładni, • konfigurowane przez uşytkownika strony/ekrany, • programowalne wyjścia alarmowe i wyjście impulsowe, • wyjście impulsowe do kontroli trójfazowej energii czynnej, • komunikacja cyfrowa przez interfejs RS-485 z protokołem Modbus, • wymiary: 105 mm × 110 mm × 60 mm. LUMEL SA . , . * - <
A68>@@ [ 0 , A= ?6 76 <>> % & A= ?6 76 <>< 8"
." ^ ." , ",#
---, ." , ",#
43
TEMAT NUMERU
Mechaniczne
przeniesienie napędu a efektywność energetyczna Parlament Europejski i Rada '. # 5 -# - 5L
- # \ . @>>9 , -K @>>9;<@6; ' . - 5L L . - " - L *
' # 5 . a' $ b
# . - - L * L # K . " -
# 5 - L " * S .I - * # . - - # - * " - * # " S ,
--, - -
I - # . - - L *
L " # 5 / . # " /
. - X -# - S - L LX K S
,
Mariusz Snowacki
44
D
yrektywa 2009/125/WE zdefiniowała Ekoprojekt jako podstawowy czynnik w strategii Wspólnoty dotyczącej zintegrowanej polityki produktowej. Jest to podejście zapobiegawcze, mające na celu optymalizację ekologiczności produktów przy zachowaniu ich cech funkcjonalnych. Po dziewięciu latach obowiązywania tej dyrektywy oraz szeregu rozporządzeń wykonawczych, polskie przedsiębiorstwa w coraz większej skali wykorzystują produkty efektywne energetycznie mimo tego, şe w początkowej fazie inwestycji są rozwiązaniem droşszym. Jednak potencjał ekonomiczny w zakresie poprawy efektywności uşytkowania energii elektrycznej w gospodarce polskiej jest znaczący i nadal słabo wykorzystany nie tylko ze względu na szereg istniejących barier wynikających z uşytych technologii, ale takşe z braku wiedzy potrzebnej do optymalnego doboru układów napędowych. Bardzo często w przemyśle spotykamy się z praktyką instalowania silników elektrycznych o wyşszych sprawnościach w połączeniu z mało efektywnymi układami przeniesienia napędu, np. przekładniami ślimakowymi, które nadal są szeroko stosowane w róşnego rodzaju przenośnikach. Tak duşą popularność zyskały nie tylko dzięki swoim cechom technicznym, ale takşe dzięki prostej budowie oraz korzystnemu stosunkowi ceny do przenoszonej mocy z wału czynnego na bierny. W porównaniu z innymi rodzajami przekładni, przekładnie ślimakowe charakteryzują się moşliwością uzyskania duşych przełoşeń na jednym P R O M O C J A
stopniu (od imin.= 5 do imax.= 100), oraz korzystnymi warunkami przenoszenia duşych obciąşeń. Kinematyka pracy wszystkich przekładni ślimakowych charakteryzuje się wysokim udziałem poślizgów w zazębieniu, które w kaşdej parze elementów współpracujących ciernie, tłumią drgania, co w rezultacie sprzyja cichobieşnej i płynnej pracy tych przekładni, oczywiście pod warunkiem optymalnego doboru do warunków pracy. Naleşy przypomnieć, şe przekładnia ślimakowa naleşy do rodziny tzw. przekładni śrubowych, czyli przekładni zębatych o wichrowatych osiach kół. Moşna stwierdzić, şe przekładnia ślimakowa stanowi, jak gdyby dalszy etap rozwoju przekładni śrubowych. Słabą stroną przekładni ślimakowej w porównaniu do innych przekładni jest mniejsza sprawność, która maleje wraz ze wzrostem przełoşenia. W obecnych czasach zwraca się uwagę na poprawę efektywności uşytkowania energii elektrycznej, nie tylko ze względu na ekonomię, ale takşe na uwarunkowania prawne w tym zakresie, dlatego konieczne jest zastępowanie przekładni ślimakowej o nişszej sprawności przez droşsze przekładnie walcowe lub walcowo-stoşkowe. Czy istnieje przekładnia, która będzie w swojej konstrukcji łączyła korzystne cechy techniczne przekładni ślimakowej z innymi cechami przekładni walcowych, bez znaczącej róşnicy w cenie? Takie przekładnie są znane od lat, jednak dopiero współczesne metody wykonywania uzębienia, pozwalają uzyskać korzystny stosunek ceny do przenoszonej mocy z wału czynAUTOMATYKA
TEMAT NUMERU Cechy techniczne przekładni hipoidalnych THF
Rys. 1. . K
* # - # *
* # *
nego na wał bierny – podobnie jak w przekładniach ślimakowych.
% , c4 E
Przekładnie hipoidalne THF – konstrukcja Przekładnie hipoidalne naleşą do przekładni zębatych o osiach wichrowatych i łukowym zarysie zęba, naleşą do rodziny przekładni stoşkowych. Przekładnia hipoidalna róşni się od przekładni stoşkowej poprzecznym przesunięciem osi zębnika (przesunięcie hipoidalne)
w stosunku do osi koła talerzowego. Dzięki przesunięciu hipoidalnemu uzyskuje się wydłuşenie czynnej długości zębów (podobnie jak w parze kół ślimak-ślimacznica przekładni ślimakowej), co ma wpływ na wytrzymałość i obciąşalność przekładni hipoidalnej. Sprawność przekładni hipoidalnej jest odwrotnie proporcjonalna do przesunięcia hipoidalnego i maleje wraz z jego zwiększaniem. Standardowo przekładnie hipoidalne THF mają sprawność 94%.
Najwaşniejsze cechy techniczne przekładni hipoidalnych THF: • Większa obciąşalność niş przekładni stoşkowej o takich samych wymiarach, dzięki wydłuşeniu czynnej długości zęba (przesunięcie hipoidalne). • Większy moment wyjściowy niş w przekładniach ślimakowych o takich samych wymiarach gabarytowych. • Wysoka cichobieşność w porównaniu do innych przekładni o tych samych przełoşeniach (dzięki zębom łukowo-skośnym). • Równomierność przekazywania momentu obrotowego (wydłuşenie czynnej długości zębów). • Wysoka sprawność w stosunku do innych przekładni o tych samych przełoşeniach (sprawność 94% dla przekładni dwustopniowych i 92% dla przekładni trójstopniowych). R E K L A M A
9/2018
45
TEMAT NUMERU TRYB PRZEKĹ ADNI HIPOIDALNEJ THF (HF INVERTER POLSKA)
ZAKRES POĹ OĹťEĹƒ i
TRYB PRZEKĹ ADNI ĹšLIMAKOWEJ HF (HF INVERTER POLSKA)
WIELKOŚĆ MECHANICZNA PRZEKŠADNI ŚLIMAKOWYCH INNYCH PRODUCENTÓW
THF 28B
7,5 – 100
HF 050
050
THF 28C
60 – 300
HFP 050
stopień walcowy + 050
THF 38B
7,5 – 100
HF 063
063
THF 38C
60 – 300
HFP 063
stopień walcowy + 063
THF 48B
7,5 – 100
HF 075
075
THF 48C
60 – 300
HFP 075
stopień walcowy + 075
THF 58B
7,5 – 100
HF 090
090
THF 58C
60 – 300
HFP 090
stopień walcowy + 090
Tab. 1. $ / " # S " - 5
• Szeroki zakres dostępnych przełoşeń dla jednej wielkości mechanicznej przekładni (od i = 7,5 do i = 300). • Korzystne warunki smarowania łoşysk, zębnika, dzięki przesunięciu hipoidalnemu. • Moment wyjściowy do 500 Nm. • Korzystny stosunek gabarytów przekładni do przenoszonej mocy. Dlaczego warto zamienić przekładnię ślimakową na hipoidalną THF? • Identyczne wymiary montaşowe, co przekładni ślimakowych dostępnych na rynku. • Pasują takie same akcesoria montaşowe (wałki zdawcze, kołnierze wyjściowe, ramiona reakcyjne), co dla przekładni ślimakowych dostępnych na rynku. • Gwarantują wyşszą sprawność niş przekładnia ślimakowa o takim samym przełoşeniu. • Uzyskuje się większy moment wyjściowy na wale biernym niş w przekładni ślimakowej o takim samym przełoşeniu. • Duşo większa şywotność kół zębatych zastosowanych w przekładni hipoidalnej niş ślimak i ślimacznica zastosowana w przekładni ślimakowej. • Wyşsza cichobieşność przekładni hipoidalnej niş przekładni ślimakowej. • Wyşsze przełoşenie (i > 100, max. i = 300) bez konieczności łączenia dwóch przekładni lub stosowania dodatkowego stopnia walcowego, tak jak ma to miejsce w przekładni ślimakowej. 46
Fot. 1. * # - # # .5L " - - # 5 # S S" -
• Przekładnia hipoidalna podczas pracy nie grzeje się w takim stopniu, jak co przekładnia ślimakowa o takim samym przełoşeniu dzięki korzystnym warunkom smarowania. • Wydajna praca z serwonapędami. Podejmując juş dzisiaj decyzję dotyczącą zakupu przekładni ślimakowej warto rozwaşyć zakup w to miejsce przekładni hipoidalnej. Decyzja ta wpłynie znacząco na şywotność układu napędowego, co najwaşniejsze na jego sprawność, a tym samym na efektywność energetyczną urządzenia napędzanego. Optymalizacja procesów przemysłowych na wielu jego płaszczyznach znacząco wpływa na poprawę efektywności wykorzystania energii elektrycznej a tym samym w perspektywie czasu na poprawę wyników ekonomicznych przedsiębiorstwa. Specjaliści pracujący w firmie HF Inverter Polska dzięki swojemu długo-
letniemu doświadczeniu są w stanie optymalnie dobrać układ napędowy bezawaryjnie pracujący w warunkach procesu technologicznego w dowolnej branşy. Na stronie internetowej HF Inverter Polska znajduje się kalkulator efektywności energetycznej, dzięki któremu moşliwe jest oszacowanie i porównanie kosztów eksploatacyjnych przekładni ślimakowych z przekładniami hipoidalnymi zainstalowanym w aplikacjach przenośnikowych. Mariusz Snowacki
HF INVERTER POLSKA S.C. . , - 58!. <><' =78<>> . , 6A A@: 7: <A % & 6A A@: 7: <7 8" / . ^*M E ,#
---,*M E , .
AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU
Efektywność energetyczna Zaufaj sprawdzonej firmie Firma Skamer-ACM, lider - / I # " - . " "# - .5 # # - 5L % - SX
L - *
# " - *, # .5 K
- # K L ,
I
nşynierowie z działu technicznego i pracowni projektowej Skamer-ACM opracowują przedsięwzięcia pomagające w racjonalnym uşytkowaniu energii, takie jak modernizacja systemu sterowania, zmiany technologiczne, układy odzysku energii, zastosowanie odnawialnych źródeł energii, opomiarowanie i monitoring mediów energetycznych.
4 , c4 E " 8 !
Diagnostyka przed wdroşeniem rozwiązań Aby wprowadzać działania proefektywnościowe, warto wcześniej przeprowadzić audyt energetyczny lub efektywności energetycznej, który wskaşe obszary, gdzie modernizacja moşe przynieść spodziewany efekt energetyczny, a czas zwrotu inwestycji nie będzie zbyt długi. Warto wspomnieć o systemie białych certyfikatów, który jest stałym wsparciem motywującym zakłady przemysłowe do efektywnego uşytkowania energii. Nowa ustawa o efektywności energetycznej zmieniła zasady przyznawania świadectw efektywności energetycznej (BC) – stały się bardziej dostępne. Doświadczone zespoły audytorów Skamer-ACM, przeprowadzają wspomniane audyty i słuşą pomocą przy opracowaniu kompletu dokumentacji do URE w celu uzyskania świadectw efektywności energetycznej. Kolejnym etapem moşe być wdroşenie w organizacji systemu zarządzania 9/2018
energią wedlug ISO 50001. Coraz więcej zakładów przemysłowych decyduje się na takie rozwiązanie. Z jednej strony przynosi to realne oszczędności, a z drugiej firma, która wdroşyła system zarządzania energią jest zwolniona z obowiązkowego audytu energetycznego przedsiębiorstwa (Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej).
Programistyczne wsparcie Ostatnie lata w firmie Skamer-ACM stały pod znakiem bardzo dynamicznego rozwoju działu programistycznego. Ze względu na rosnącą świadomość efektywnego uşytkowania mediów energetycznych oprogramowanie typu SCADA wykorzystywane jest głównie do tworzenia systemów monitoringu mediów energetycznych. Inwestorzy coraz częściej decydują się na systemy informatyczne MES, pozwalające analizować kluczowe parametry. Šatwo moşna zlokalizować przyczynę przestojów czy awarii albo wad produkowanych detali i na bieşąco reagować na problemy. System MES – dzięki rejeP R O M O C J A
strowaniu wydajności maszyn, przestojów, zatrzymań awaryjnych itp. – umoşliwia dokładną analizę kosztów produkcji. Zastosowanie systemu ma na celu optymalizację procesu produkcji, poprawę jakości, obnişenie kosztów, a takşe wzrost parametru OEE. Co waşne, te technologie są coraz tańsze i często czas zwrotu inwestycji nie przekracza roku. W integracji urządzeń, wdroşeniach systemów typu SCADA, ERP, MES, niezastąpione są nowoczesne firmy integratorskie, które z jednej strony znają technologię, a z drugiej mają szeroką wiedzę z zakresu systemów sterowania. Czasami barierą są protokoły komunikacyjne i ich wzajemna kompatybilność. Dlatego tak waşne jest, by jedna firma czuwała nad całością zadania.
SKAMER-ACM Sp. z o.o. . , @A ::8<>> -
, <? A: @: ?>> % & <? A: @: ?><
8" -^ " ,#
---, " ,#
47
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Ruch w przemyśle Napędy i silniki Jednym z podstawowych za - * # . " L # " -L 5 -# - - . * I #.
" - - - *,
/ # " / - X K
- # / - # . " - # / L . L
#K 5L # # , .5L . " # " - 5 " I
.- I X I #K
.# # . - % .5L
I SX / -
- / ., V - -
#. # # * # " 5 # -
# K . 5 # 5 I - X K - . " ". # X
# # / / -
# X - " " # 5 - # 5 , Agnieszka Staniszewska
K
onsekwencją ciągłej ewolucji dokonującej się na rynku automatyki przemysłowej oraz wzrastania stopnia automatyzacji przemysłu jest powstawanie kolejnych serii urządzeń napędowych, które charakteryzują się lepszymi właściwościami i parametrami niş ich poprzednicy.
Przemienniki częstotliwości Odpowiednie regulowanie prędkością układu napędowego oraz chęć uzyskania efektu łagodnego rozruchu są głównymi powodami, dla których w aplikacjach 48
związanych z automatyką przemysłową znajdują zastosowanie przemienniki częstotliwości. Najczęściej stanowią one łącznik między zasilaniem a silnikiem napędzającym element wykonawczy. Głównymi składowymi przemienników częstotliwości są: prostownik, stopień pośredni, falownik oraz układ sterujący. Urządzenia z omawianej grupy najczęściej znajdują zastosowanie w aplikacjach, które związane są z transportem (przenośniki, dźwigi) oraz takich, które wymagają uşycia pomp lub wentylatorów. Na rynku automatyki moşna znaleźć wiele ofert przemienników częstotliwości. W zaleşności od specyfiki danej aplikacji naleşy dokonać trafnego wyboru odpowiedniego przemiennika spośród ofert wielu producentów i dystrybutorów tych urządzeń. Praktycznie kaşda z firm związana z branşą automatyki przemysłowej ma w swoim portfolio co najmniej jedną serię przemienników częstotliwości. Bogactwo wyboru moşe prowadzić do zagubienia się w natłoku informacji, a w konsekwencji do całkowitej dezorientacji. Dlatego podczas doboru odpowiedniego urządzenia naleşy zastanowić się nad faktycznymi potrzebami, przeanalizować istniejący system, z którym będzie współpracować dany przemiennik częstotliwości oraz zastanowić się nad ewentualnymi kierunkami rozbudowy systemu w przyszłości tak, aby podczas zakupu móc uwzględnić wszystkie warunki. Warto zastanowić się nad rodzajem parametrów, które naleşy
sprawdzić podczas dokonywania wyboru przemiennika częstotliwości do konkretnej aplikacji. Niewątpliwie istotnymi parametrami, które decydują o tym, czy dane urządzenie nadaje się do projektowanego rozwiązania, są moc oraz prąd wyjściowy zasilający silnik. Po dokonaniu wstępnej selekcji, za kryterium przyjmując wspomniane parametry, naleşy zwrócić uwagę na dostępne w danym przemienniku częstotliwości tryby sterowania. Niesłabnącą popularnością cieszy się metoda skalarna, duşo urządzeń umoşliwia korzystanie z koncepcji sterowania wektorowego. Rosnącą, ale wciąş niewielką popularnością cieszy się bezpośrednie sterowanie momentem. Warto równieş dokonać charakterystyki środowiska, w którym ma pracować poszukiwany przemiennik częstotliwości. Najwaşniejsze cechy środowiskowe to temperatura, wilgotność, zapylenie oraz moşliwość ewentualnego kontaktu z wodą. W specyficznych aplikacjach potrzebne mogą się okazać wykonanie przeciwwybuchowe ATEX lub wykonanie umoşliwiające pracę w warunkach wymagających zachowanie sterylności. Aby ocenić, czy dane urządzenie nadaje się do konkretnej aplikacji, naleşy zwrócić uwagę w dokumentacji danej serii produktowej na takie parametry jak: dozwolona temperatura otoczenia pod-
AUTOMATYKA AUTO AU TOM MA ATYKA TYKA TY KA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY czas pracy, dozwolona wilgotność, rodzaj obudowy i stopień jej ochrony. Kolejną, niemniej ważną cechą przemiennika częstotliwości jest obecność oraz liczba wejść i wyjść analogowych i cyfrowych ogólnego przeznaczenia. Podczas poszukiwań odpowiedniego produktu należy również sprawdzić, czy na danym urządzeniu obecny jest panel operatorski, który znacząco ułatwia parametryzację, kontrolę poprawności działania oraz ewentualne czynności ser-
nych protokołów w danym urządzeniu, co czyni je uniwersalnymi, drugie zakłada opcjonalność obecności protokołów, co zachęca klienta do wyboru ograniczonej liczby rozszerzeń umożliwiających komunikację za pomocą danego protokołu. Oczywiście drugie podejście czyni urządzenie nieco tańszym.
Łagodnie ruszyć Pożądaną funkcjonalnością danego podsystemu automatyki w przemyśle jest
wisowe. Należy również sprawdzić, jakie elementy zawiera dany panel. Najczęściej są to jednorzędowy wyświetlacz i klawiatura, choć nie jest to regułą, a część producentów traktuje panel operatorski jako funkcję dodatkową i oferuje go jako płatną opcję. Podczas doboru należy również zwrócić uwagę na funkcje wbudowane w dany przemiennik częstotliwości. Najpopularniejsze z nich to: wbudowany regulator PID, filtr przeciwzakłóceniowy oraz zintegrowany moduł hamujący. W większości aplikacji są to przydatne atrybuty przemiennika częstotliwości. W dobie rozwoju protokołów komunikacyjnych ważną cechą przemiennika częstotliwości jest możliwość wpięcia go w odpowiednią sieć. Projektując nowy system automatyki, należy szukać urządzeń, które będą mogły komunikować się ze sobą, aby automatyczny proces był jak najbardziej wydajny oraz efektywny. Dokładając nowe elementy do już istniejącego systemu, należy dostosować dodawane podzespoły do sieci już istniejącej. Najpopularniejszym protokołem wśród przemienników częstotliwości jest Modbus. Często jednak można spotkać urządzenia obsługujące inne protokoły, np.: EtherCAT, EtherNet/IP, DeviceNet, CANopen, Powerlink, Profibus, Profinet. Na rynku przemienników częstotliwości można zaobserwować dwa podejścia producentów do tematyki komunikacji sieciowej. Pierwsze zakłada szeroki wybór róż9/2018 9/
jego łagodny rozruch. Wszelkiego typu szarpnięcia i przeregulowania są zjawiskiem niepożądanym. Aby ułatwić proces rozruchu systemu napędowego należy podczas projektowania danego systemu automatyki uwzględnić w projekcie układy łagodnego rozruchu, czyli softstartery. Idea soft startu opiera się na stopniowym podnoszeniu napięcia przykładanego do silnika od wartości początkowej do pełnej. Oprócz redukcji wartości prądu rozruchowego, co zapobiega spadkowi napięcia w sieci, zastosowanie softstartera umożliwia redukcję naprężeń mechanicznych. Podczas doboru odpowiedniego softstartera do danego zastosowania należy zwrócić przede wszystkim uwagę na prąd znamionowy silnika, który będzie wymagał zastosowania układu łagodnego rozruchu. Po wstępnej selekcji uwzględniającej to kryterium należy określić spodziewaną częstotliwość rozruchów systemu i przedstawić ją w formie liczby rozruchów na godzinę. Maksymalna liczba takich rozruchów w ciągu godziny jest jednym z ważniejszych parametrów, które charakteryzują softstartery. Parametr ten świadczy o możliwościach wydajnościowych omawianego urządzenia automatyki. Innym parametrem jest czas wyrażony w sekundach, który jest potrzebny do rozruchu systemu. Jest on podawany dla piku równego całkowitej wielokrotności prądu znamionowego. Omawiany
R E K L A M A
4 , ./ *
PODCZAS DOBORU ODPOWIEDNIEGO STEROWNIKA NALEŻY ZWRÓCIĆ SZCZEGÓLNĄ UWAGĘ NA MAKSYMALNĄ LICZBĘ MOŻLIWYCH DO OBSŁUŻENIA OSI.
49
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY DYSTRYBUTOR
ANIRO
ABB
seria
M100
ACS880
SD700
LS 0,1–2,2 0,8–10 1 + – – –
ABB 0,37–45 3–94 3 – – – +
Power Electronics 1,2–2000 6–3100 3 + + + +
VLT AutomationDrive FC 300 Danfoss 0,25–1100 1,7–1720 3 + – – –
cyfrowych (DI)
3
1–3Â
6
4Â + 2Â (DI/DO)
analogowych (AI)
1
2
2
2
cyfrowych (DO)
2
0–2
3
2Â (DI/DO)
analogowych (DI)
1
2
2
1
panel sterowania
+
+
stopień ochrony obudowy
IP20
+ IP20, IP66 (opcja) brak danych + +/opcja opcja opcja opcja opcja opcja opcja opcja opcja opcja
+ IP20/IP21/IP54, IP66 (opcja) od –25 do 50 + + + opcja opcja opcja opcja opcja opcja opcja +
producent moc [kW] prąd wyjściowy [A] liczba faz skalarna wektorowa metoda sterowania bezczujnikowa wektorowa bezpośrednie momentem
BTT AUTOMATYKA DANFOSS POLAND
liczba wejść
liczba wyjść
temperatura otoczenia podczas pracy [°C] regulator PID funkcje moduł hamujący wbudowane filtr przeciwzakłóceniowy EtherCAT Ethernet DeviceNet CANopen protokoły Powerlink Profibus ProfiNet Modbus
od –10 do 50 + + + – – – – – – – +
IP20/IP54 od –10 do 50 + + + – opcja opcja opcja – opcja – +
L # " - K - S
parametr często uniemoşliwia dokładne porównanie softstarterów róşnych producentów, poniewaş całkowity mnoşnik prądu znamionowego nie ma zawsze tej samej wartości dla róşnych serii urządzeń. Ponadto czas często podawany jest w formie przedziału. Inne cechy softstarterów, na które naleşy zwrócić uwagę to liczba wejść i wyjść analogowych i cyfrowych, obsługiwane protokoły komunikacyjne, dopuszczalna wilgotność i temperatura otoczenia podczas pracy, rodzaj i stopień ochrony obudowy.
Popularność PLC Popularną w branşy automatyki przemysłowej grupą urządzeń są sterowniki PLC. 50
Te programowalne urządzenia nadają się równieş do sterowania pracą nieskomplikowanych układów napędowych. Proste, powtarzalne sekwencje ruchów układów wymagających małej mocy mogą być sterowane za pomocą sterowników PLC. Na rynku jest dostępna ogromna liczba tych urządzeń, praktycznie kaşdy producent działający w branşy automatyki przemysłowej ma je w swoim portfolio. Przykładem są sterowniki PLC znajdujące się w ofercie firmy Astor. Chodzi o serię VersaMax Micro. Wbudowane układy pozwalają na obsługę silników krokowych, w aplikacjach wymagających większej dokładności istnieje moşliwość zastosowania do czterech serwonapędów VersaMotion,
które będą pracować jako rozszerzenie omawianych sterowników. Innym przykładem sterowników PLC, które moşna wykorzystać do sterowania napędami są produkty firmy Mitsubishi Electric. Chodzi o serię produktową MELSEC-Q. Moduły pozycjonujące tych sterowników umoşliwiają regulowanie połoşenia, prędkości i momentu obrotowego.
Obsługa wielu osi Ewolucja automatyki przemysłowej prowadzi do pojawiania się bardziej zaawansowanych rozwiązań niş miało to miejsce do tej pory. Najczęściej wraz z rozwojem przemysłu rośnie stopień skomplikowania systemów automatyki. Nie inaczej AUTOMATYKA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY MULTIPROJEKT
NORD NAPĘDY
LENZE POLSKA
SCHNEIDER ELECTRIC
SIEMENS
SEW-EURODRIVE POLSKA
9400 HighLine
ATV 320
Sinamics V20
MOVITRAC LTE B
Lenze 0,37–370 1,5–460 3 + + + –
Schneider Electric 0,18–15 2,8–47,3 1/3 + – + –
Siemens 0,12–30 1,7–46 1/3 + – – –
SEW-Eurodrive 0,37–11 2,3–25 1 lub 3 + – – – 3 + 1 (DI/AI) 1 (DI/AI) 1 (DO/AO) 1 (DO/AO) +
Micno 0,4–630 2,1–1100 1/3 + – + +
SK 500 E – NORDAC PRO Nord 0,25–160 1,7–320 1/3 + – + –
7
5–8
8
6
4
2
2
2
3
2
2
2–3
4
1
2
2
1
2
1
1
+
opcja
opcja
brak danych
IP20
od –10 do 40 + – – – – – – – – – +
od 0–40 + + + opcja opcja opcja opcja opcja opcja opcja –
opcja IP21/IP20, IP54 (opcja) od –10 do 55 + opcja – opcja opcja opcja + opcja opcja opcja opcja
+ IP21, IP55 (opcja) od –10 do 40 + + opcja – – – – – – – +
KE300
jest w przypadku samych napędów. Jednym ze skutków usprawniania i unowocześniania sposobu produkcji w przemyśle jest zwiększanie liczby osi ruchu obsługiwanych w danym podsystemie, co wiąże się ze zwiększaniem w nim liczby systemów napędowych. Dla ułatwienia procesów projektowania i integracji tego typu systemów automatyki można zastosować wieloosiowe sterowniki ruchu. Są to urządzenia, które znajdują miejsce w portfoliach coraz większej liczby producentów urządzeń automatyki. Podczas doboru odpowiedniego sterownika należy zwrócić szczególną uwagę na maksymalną liczbę możliwych do obsłużenia osi. Innymi parametrami są: obsługiwane interpolacje 9/2018
IP20 brak danych – opcja opcja opcja opcja opcja + opcja opcja opcja +
– liniowa, kołowa, śrubowa, sferyczna, możliwe sposoby sterowania – prędkościowe czy pozycyjne oraz obsługiwane protokoły komunikacyjne. Zaletami stosowania wieloosiowych sterowników ruchu są: mniejszy stopień skomplikowania połączeń elektrycznych i programu sterującego, minimalizacja ryzyka złej synchronizacji ruchu, zdecydowanie prostsze planowanie trajektorii ruchu każdej z osi, redukcja kosztów, oszczędność przestrzeni, efektywniejsze zarządzanie energią.
Komputer do zadań specjalnych Do sterowania napędami mogą również służyć systemy sterujące specjalnego
IP20/IP55/IP66 od –10 do 50 brak danych + + – – – – – – – +
przeznaczenia, które mogą pracować na klasycznych komputerach. Warunki środowiskowe w przemyśle najczęściej nie należą do idealnych, chociażby z powodu panującego na hali produkcyjnej zapylenia, wilgotności i temperatury niekorzystnych dla sprzętu komputerowego, czy ryzyka uszkodzenia mechanicznego. Ze względu na ten fakt stosowanie klasycznych komputerów w przemyśle jest pomysłem co najmniej nierozsądnym. Na szczęście na rynku automatyki przemysłowej można znaleźć bardzo wiele firm, które dystrybuują komputery w wykonaniu przemysłowym. Dobierając odpowiedni sprzęt należy zwrócić uwagę na sposób wykonania urządzenia, rodzaj obudowy, stopień jej ochrony, obecność 51
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
DYSTRYBUTOR
ABB
ANIRO
APATOR CONTROL
seria
PSTX
TSA
Digistart IS
producent
ABB
CGÂ DRIVES
Control Techniques
napięcie robocze [V]
208–690
200–690
200–690
prÄ…d znamionowy silnika IÂ [A]
30–2160
16–1800
23–1600
czas [s]
10
15–30
10–40
dla
4Ă—I
5Ă—I
3Ă—I
moşliwości rozruchu
liczba rozruchĂłw [1/h]
6–10
10
5–11
cyfrowych
3
4
2
analogowych
1
1
0
cyfrowych
3
3
3
liczba wejść
liczba wyjść analogowych
1
1
1
komunikacja
Modbus opcjonalnie: Ethernet Profibus DeviceNet Profinet
opcjonalnie: Profibus DeviceNet Modbus EtherCAT Profinet
opcjonalnie: Profibus DeviceNet Modbus
temperatura otoczenia podczas pracy [°C]
od –25 do 60
od 0 do 40
od –10 do 60
stopień ochrony
IP20
IP20 (do 850 A) IP00 (powyşej 850 A)
IP20/IPÂ 00
DYSTRYBUTOR
ABB
FESTO
MITSUBISHI ELECTRIC
model
NextMove ESB-2
CPX-CMXX
Q173DSCPU
producent
ABB
Festo
Mitsubishi Electric
liczba kontrolowanych osi
8
8
32
L % -
sposoby sterowania
pozycyjne
+
+
+
prędkościowe
+
+
+
momentowe
–
–
–
Modbus CanOpen
EtherNet/IP ProfiNet Profibus EtherCAT DeviceNet CC-link
EtherNet/IP
komunikacja
dostępne interpolacje
liniowa
+
+
+
kołowa
+
+
+
śrubowa
+
–
+
sferyczna
–
–
–
L - - * - - . *.
52
AUTOMATYKA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
BTT AUTOMATYKA
HF INVERTER
EATON ELECTRIC
VS65
HFR-1000
DS7
Power Electronics
Eura Drives
Eaton Electric
2300–15000
400
230–480
40–600
30–630
4–200
5
10–40
5
5×I
3×I
3×I
brak danych
10
10
5
0
2 –5
2
0
0
3
0
1–2
1
0
0
Modbus opcjonalnie: Ethernet Profibus DeviceNet
Modbus
brak danych
od 0 do 50
od –10 do 50
od –5 do 60
IP44 (standard) IP54 (opcja)
IP20
IP20/IP00
wentylatorów, rozłożenie elementów w obudowie, typ procesora, pamięć wewnętrzną, system operacyjny, dostępne karty rozszerzeń, inne peryferia i porty oraz rodzaj pamięci zewnętrznej. Nie bez znaczenia pozostaje również wielkość urządzenia. Wśród komputerów przemysłowych można wyróżnić kilka typów urządzeń. Są to komputery przeznaczone do umieszczenia w szafie elektrycznej, komputery wolnostojące i zintegrowane z panelem. Niezwykle istotne w układzie sterowania opartym na komputerze przemysłowym są karty rozszerzeń, które przyłączone do odpowiednich portów komputera uczestniczą w wymianie i przetwarzaniu informacji między sensorami a elementami wykonawczymi. Karty rozszerzeń mogą mieć wejścia i wyjścia cyfrowe ogólnego przeznaczenia, wejścia i wyjścia odpowiedzialne za sterowanie ruchem, np. wejścia enkoderowe, wyjścia analogowe czy wyjścia krok/kierunek. Odpowiednie połączenie poszczególnych elementów układu napędowego z wejściami i wyjściami kart rozszerzeń powoduje, że komputer może stać się sterownikiem ruchu.
Serwomechanizmy
9/2018
MULTIPROJEKT
OMRON
MC4N ECAT P900
Trajexia TJ2-MC64
Trio Motion
Omron
32
64
+
+
+
+
+
+
EtherNet/IP Modbus EtherCAT
EtherNet/IP Profibus EtherCAT DeviceNet CANopen
+
+
+
+
+
+
+
+
Niesłabnącą popularnością w zastosowaniach przemysłowych cieszą się serwomechanizmy, które stanowią kompletne, automatyczne rozwiązanie napędowe. W skład takiego rozwiązania wchodzą najczęściej układ zasilania, urządzenie sterujące, silnik oraz element kontrolujący pozycję w sprzężeniu, czyli enkoder – absolutny lub inkrementalny. Ogromna liczba serwomechanizmów obecna na rynku automatyki powoduje, że selekcja odpowiedniego zestawu może okazać się skomplikowanym zadaniem. Należy zastanowić się nad tym, jakie funkcjonalności są konieczne w danej aplikacji oraz jakie parametry są potrzebne, aby osiągnąć cel zamierzony przez projektanta. Podstawowym parametrem omawianych urządzeń jest moc znamionowa. Niemniej ważna jest maksymalna liczba kontrolowanych osi. Należy również rozważyć sposób sterowania, który odbiorca chce zastosować w danej aplikacji. Dostępne są urządzenia umożliwiające sterowanie prędkością, momentem i pozycją. Większość urządzeń ma możli53
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY DYSTRYBUTOR
ADVANTECH
B&R AUTOMATYKA PRZEMYSĹ OWA
seria
PPC-3150S
Automation PCÂ 3100
producent
Advantech
B&R Automatyka Przemysłowa
typ
panelowy 15�
do szafy
procesor
Intel Celeron N2930
Intel Celeron lub Intel Core i3/i5/i7
pamięć wewnętrzna
8Â GB
4–32 GB
pamięć zewnętrzna
dysk
karta 2–256 GB
system operacyjny
Windows 7/8.1/10 Linux Android 4.4
Windows 10Â Enterprise
liczba portĂłw USB
2
4
wymiary [mm Ă— mm Ă— mm]
391 Ă— 312 Ă— 51,5
54 Ă— 173 Ă— 248
masa [kg]
4
1,38
temperatura otoczenia podczas pracy [°C]
od 0 do 50
od 0 do 55
L "#. - # " - *
DYSTRYBUTOR
ANIRO
ASTOR
BECKHOFF
BTT AUTOMATYKA
seria
XDL-L7N
Astraada SRV-63
AX8000
Digivex DMM
producent
LSÂ IS
Astor
Beckhoff
Parvex
liczba kontrolowanych osi
1
1
do 2
do 13
moc znamionowa [kW]
0,1–5
0,2 –5,5
1–26
0,3–12 +
pozycyjne
+
+
+
prędkościowe
+
+
+
–
momentowe
+
+
+
–
1 Ă— 230 V
–
+
+
+
3 Ă— 230 V
+
–
+
+
3 Ă— 400 V
–
+
+
+
komunikacja
EtherCAT
Modbus Profibus CANopen EtherCAT
EtherCAT
Profibus CANopen
temperatura otoczenia podczas pracy [°C]
0–50
0–45
0–40
0–40
rozdzielczość enkodera [bitów/obrót]
19
17
brak danych
brak danych
oprogramowanie narzędziowe
LSÂ Studio
Proficy Machine Edition
TwinCAT
Parvex Motion Explorer
sterowanie
napięcie zasilania
L - " * " -
54
AUTOMATYKA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY BECKHOFF
CSI
ELMARK AUTOMATYKA
CX 8010
VMC 4511-K
MS-9A75
Beckhoff
Nexcom
MSI IPC
do szafy
panelowy 12,1”
do szafy
ARM 9
Intel Core i7
Intel Celeron lub Intel Core i3/i5/i7
64 MB
max. 4 GB
max. 16 GB
karta 1–8 GB
karta/dysk
dysk
Windows Embedded CE6
Windows Linux
Windows 7/8/8.1/10 Ubuntu 15.04
1
2
6
64 × 100 × 73
340 × 262 × 78,2
196 × 285 × 33
0,18
3,5
2,6
od 0 do 55
od –30 do 60
od –10 do 50
B&R AUTOMATYKA PRZEMYSŁOWA
INDUPROGRESS
MITSUBISHI ELECTRIC
MULTIPROJEKT
ROCKWELL AUTOMATION
YASKAWA
AcoPos P3
ASDA–A2
MR-J4
ProNet-E
Kinetix 6500
Sigma-7
B&R
Delta Electronics
Mitsubishi Electric
Estun
Rockwell Automation
Yaskawa do 2
do 3
1
do 3
1
1 (do 8 na jednej szynie)
0,6–24
0,2–15
0,1–22
0,5–22
1,2–22
0,05–15
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
–
+
+
+
+
–
+
+
–
+
–
+
–
+
Powerlink
EtherCAT CANopen
EtherCAT ProfiNet
Modbus CANopen
EtherNet/IP
EtherCAT Mechatrolink
5–40
0–55
0–55
–20–55
0–50
0–40
brak danych
20
22
17
32
24
Automation Studio
ASDA-Soft
MR – Configurator
ESView
RS Logix 5000, Studio 5000 Logix Designer
SPEED7 – Studio
9/2018
55
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Napędzanie elementów wykonawczych Elementem automatyki, który bezpośrednio wpływa na ruch elementów wykonawczych jest silnik. Na rynku dostępnych jest wiele rodzajów silników elektrycznych. Jednym z nich są silniki asynchroniczne. Na ich popularność wpływają korzystna cena, łatwość sterowania ze zmienną prędkością oraz prosta konstrukcja. Dużą popularnością cieszą się również silniki synchroniczne, które charakteryzują się przede wszystkim wysoką wydajnością i dokładnością pozycjonowania. Przykładową serią silników synchronicznych o nietypowym działaniu jest seria DR..J, która znajduje się w portfolio firmy SEW-Eurodrive Polska. Omawiana seria urządzeń działa w technologii LSPM (Line Start Pernament Magnet), a więc silniki tego typu są asynchronicznymi silnikami trójfazowymi, których wirniki klatkowe są dodatkowo wyposażone w magnesy trwałe. Tym sposobem po asynchronicznym rozruchu silnika następuje jego synchronizacja na częstotliwość roboczą i przejście w synchroniczny tryb pracy. Dzięki takiej konstrukcji silniki omawianej serii są dużo wydajniejsze niż klasyczne. Inna seria urządzeń tego typu o niezwykle wysokim napięciu wejściowym jest seria Motorformer znajdująca się w ofercie firmy ABB. Jej podstawowymi parametrami są moc wyjściowa sięgająca 50 MW i napięcie wejściowe w przedziale od 15 kV do 70 kV. Znajduje ona zastosowanie w aplikacjach morskich – na platformach wiertni56
Bogatą ofertą napędów zintegrowanych może poszczycić się firma Schneider Electric. W skład grupy produktowej Lexium wchodzą zintegrowane serwonapędy, silniki DC oraz silniki krokowe. Na uwagę zasługują urządzenia Lexium 62 ILM, czyli wieloosiowe zintegrowane serwonapędy. czych, pływających punktach przeładunku, produkcji i przechowywania. Kolejną grupą silników cieszącą się zainteresowaniem są silniki krokowe. Te są stosunkowo tanie, a ich pozycjonowanie bez problemu może odbywać się w pętli otwartej. Silnik krokowy pod wpływem impulsów elektrycznych obraca się o ściśle określony kąt. Typowym zastosowaniem tych urządzeń są drukarki 3D. W ofercie firmy Multiprojekt można znaleźć szeroki wybór silników krokowych o różnych typach i rozmiarach korpusu od 42 mm do 110 mm. Większość oferowanych silników ma korpus o przekroju kwadratowym, zdarzają się jednak modele z korpusem o przekroju okrągłym. Przykładem jest seria ST silników o krawędzi korpusu 86 mm. Ważnym parametrem uwzględnianym podczas doboru silnika jest moment obrotowy. Ten wynosi w przypadku omawianej serii od 0,22 Nm do 50 Nm. Równie istotne parametry charakteryzujące silniki krokowe to krok określony w stopniach oraz dokładność pozycjonowania. Uzupełnieniem oferty silników krokowych firmy Multiprojekt jest seria sterowników.
Napędy zintegrowane Ciekawą koncepcją stosowaną przez niektórych producentów urządzeń napędowych jest zintegrowanie części sterującej i wykonawczej napędu. Umożliwia to likwidację kabli silnikowych, skrócenie czasu montażu, uproszczenie układu napędowego, wymusza jednak odpowiedni stopień ochrony obudowy. Przykładem takiego typu napędu jest propozycja firmy Festo – napęd EMCA. Stopień ochrony obudowy tego urządzenia to IP54 w standardzie i IP65 opcjonalnie. Możliwe opcje sposobu komunikacji to: CANopen, Modbus, Profinet, EtherNet/IP, EtherCAT. W standardzie w napędzie znajduje się jednoobrotowy enkoder absolutny, opcjonalnie może być to enkoder wieloobrotowy.
Miniaturyzacja, uniwersalność i prostota Dokonany przegląd urządzeń związanych z napędami wskazuje na bogactwo tych urządzeń automatyki na rynku. W zależności od aplikacji, w której znajdą zastosowanie podzespoły napędowe i sterujące, należy wybrać odpowiednie rozwiązanie, które spełni założenia projektowe, ale jednocześnie nie będzie zbytnio wykraczać parametrami i możliwościami poza potrzeby danego systemu, a tym samym nie będzie generować niepotrzebnych kosztów. Można również zauważyć, że rynek automatyki przemysłowej dąży do miniaturyzacji, uniwersalności oraz prostoty, mimo zwiększających się oczekiwań odbiorców wobec systemów automatyki. Najlepszym dowodem na dążenie do miniaturyzacji są komputery przemysłowe z przeznaczeniem do umieszczenia w szafie elektrycznej, które realizują z powodzeniem procesy i zadania o podobnej złożoności, co zwykłe komputery PC. Dowodem na dążenie do uniwersalności są protokoły komunikacyjne, którymi posługują się już praktycznie wszystkie urządzenia automatyki, począwszy od sterowników PLC, przez przemienniki częstotliwości, softstartery po serwomechanizmy. Całe systemy automatyki mogą pracować w jednej sieci, co czyni je prostszymi w projektowaniu, integracji i serwisowaniu. Uniwersalność objawia się tym, że urządzenia różnych producentów i typów mogą pracować bez większych problemów w jednym systemie. Przykładowym dowodem na dążenie do prostoty w automatyce przemysłowej jest umieszczanie funkcji wbudowanych w urządzeniach takich jak moduł hamujący czy filtr przeciwzakłóceniowy w przemiennikach częstotliwości. Innym dowodem na istnienie takiej tendencji są wieloosiowe sterowniki ruchu. Agnieszka Staniszewska PIAP-OBRUSN
AUTOMATYKA
4 , 4
wość pracy w kilku trybach. Należy również zwrócić uwagę na rozdzielczość enkodera, która ma wpływ na dokładność pozycjonowania. Podczas doboru odpowiedniego serwomechanizmu warto również przeanalizować funkcjonalności oprogramowania narzędziowego, które pozwala dokonać stosowanych ustawień w napędzie oraz odpowiednio go wystroić. Warto, aby było to oprogramowanie charakteryzujące się intuicyjnością i przejrzystością. Każdy producent posiada dedykowane oprogramowanie do urządzeń, które produkuje. Istotne jest również sprawdzenie, które protokoły komunikacyjne są obsługiwane przez dany serwomechanizm. Niektóre z nich są opcjonalne.
Step into the digital reality •
• $ %
•
• $ % & %
•
• '
•
• $ %
• !
• ) *+,&*+-&*.- &
• "#
• (
$ 0
/ /
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Silniki dla inteligentnych napędów
W
iększy moment i wyşsze prędkości obrotowe, praktyczne połączenie za pomocą jednego kabla oraz bogaty wybór opcji. Nowa generacja wydajnych i elastycznych silników MS2N łączy w sobie doskonałą dynamikę, kompaktowe rozmiary i wysoką sprawność energetyczną. Duşy wybór wirników z małą i średnią bezwładnością jest dostępny na potrzeby optymalnego dopasowania masy. Silniki MS2N stały się źródłem danych dla inteligentnych rozwiązań w środowisku Przemysłu 4.0.
Duşa moc i bogata funkcjonalność Licząca ponad 50 typów szeroka gama silników MS2N firmy Bosch Rexroth umoşliwia osiągnięcie maksymalnego momentu obrotowego o wartości 360 Nm i maksymalnej prędkości obrotowej do 9000 obr./min. Duşa gęstość mocy jest osiągana dzięki zoptymalizowanej konstrukcji elektromagnetycznej silnika. Dzięki precyzyjnie wysterowanym wartościom momentów i prędkości obrotowych, opcjom enkoderów ukierunkowanym na konkretne aplikacje oraz opcjonal58
nym połączeniom za pomocą jednego kabla, silniki w elastyczny sposób spełniają zróşnicowane wymagania nowoczesnej technologii automatyzacji. Wymuszona wentylacja i chłodzenie wodą umoşliwiają osiągnięcie nowych poziomów wydajności.
Inteligencja systemu Linia produktów MS2N to inteligentne rozwiązania umoşliwiające odczyty danych z kaşdego silnika dotyczących nasycenia i temperatury. Dane te są zapisywane w pamięci silnika. Sterowniki napędu IndraDrive przetwarzają te wartości w czasie rzeczywistym, znacząco zwiększając precyzję momentu obrotowego i zawęşając zakres tolerancji podczas pracy do duşo nişszych wartości od dotychczasowych standardów. Serwosilnik moşe być uşywany jako niezawodny czujnik i jako źródło danych. Technologia Przemysłu 4.0 moşe być realizowana
w ekonomiczny sposób i bez uşycia dodatkowych komponentów.
Maksymalne bezpieczeństwo konstrukcji i obsługi Wprowadzenie modelu silnika MS2N do oprogramowania IndraSize umoşliwia bezpieczną, szybką i prostą konfigurację napędu, odzwierciedlającą rzeczywistą pracę. W ten sposób inşynierowie mogą optymalizować projekty napędów dostosowane do indywidualnych projektów. Wbudowane enkodery gwarantują standard SIL 3 PL e zapewniają maksymalne bezpieczeństwo na potrzeby technologii SafeMotion.
BOSCH REXROTH Sp. z o. o. . , V. <>@;<>? >@8@:> -
, @@ 7:= <= 7A % & @@ 76= =7 :6
8" # - , *^/ * & *,#
---,/ * & *,#
KILKA FAKTÓW NA TEMAT SERWOSILNIKÓW MS2N • długość kabla do 75 m bez dodatkowych komponentów (wtyk z szybkozłączem) • kompaktowe silniki z duşą wartością momentu obrotowego • poszerzony zakres prędkości • wysoka sprawność energetyczna • opcjonalna wentylacja wymuszona i chłodzenie wodą • wał gładki, z wpustem, uszczelnienie wału
P R O M O C J A
• klasa ochrony IP64, IP65 lub IP67 • energooszczędny hamulec • zwiększona dokładność wykonania kołnierza • ponad 50 typów silników w 6 rozmiarach, 5 długościach i 3 typach chłodzenia • cztery typy enkoderów • opcja bezpieczeństwa funkcjonalnego w standardzie SIL 3 PL e • jednoobrotowe/wieloobrotowe • pamięć danych silnika
AUTOMATYKA
Fot. Bosch Rexroth
$ " # 5 -
- M . 5 f 5 - - L - #K -
M " ) * & * # 5L
- S ./ - - " - . " M 5 ,
Wyobraź sobie fabrykę, w której stałe są tylko ściany, dach
dostosowuje się do różnych wymagań: od pojedynczych
i podłoga. Wszystkie maszyny i systemy są mobilne, a cały
zamówień do produkcji masowej.
proces produkcji odbywa się także w przestrzeni wirtualnej. Fabryka Przyszłości to więcej niż wizja, więc dołącz do Wyobraź sobie fabrykę, która w elastyczny sposób
naszej technologicznej podróży. Dziś. Jutro. Niebawem.
www.factory-of-the-future.rexroth
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Niezawodny i wytrzymały
napęd z prowadzeniem DFM ` #K # - " $4
- - 5 - " " " # . 5 "
4 - * / * - "
- # . - , - - " "
"# - - L 5 " - / " #
" - *-
- - 5 # . 5 ,
! * - 5 5 #K - $4 # - 5L I . L S- # - 5L K
- # . 5 5 * #K -
$4 5 " 5
# . 5 5,
60
R
osnące zapotrzebowanie rynku na napędy z prowadzeniem zrodziło potrzebę technicznej modyfikacji napędów z prowadzeniem DFM. Nowa konstrukcja ma ułatwić koordynację i automatyzację produkcji tego typu napędów, znacznie skracając czas wytwarzania. Cel został osiągnięty – napędy z prowadzeniem DFM są obecnie produkowane w odstępach jednominutowych.
Zróşnicowanie produkcji na jednej linii Aby umoşliwić produkcję napędów DFM na jednej linii, wytwarzany produkt musi być przemieszczany do określonych połoşeń na róşnych stanowiskach produkcyjnych. Zadanie to jest realizowane przez wyprodukowany uprzednio napęd DFM. Wyzwanie polega na wytwarzaniu na jednej linii napędów DFM o róşnych wymiarach i kilku długościach skoku oraz wersji P R O M O C J A
z łoşyskami kulkowymi obiegowymi i ślizgowymi. W narzędziowni Festo powstało pionierskie rozwiązanie: cały proces – od produkcji tłoczyska do końcowej kontroli – jest zautomatyzowany na jednej linii.
Szybkość i elastyczność Co minutę nośnik elementu roboczego wjeşdşa na linię, przenosząc obudowę, tłoczysko i tuleje łoşysk. Najpierw tuleje ślizgowe są wciskane w obudowę i kalibrowane przez moduł obrotowy w ramach jednej operacji. Jednocześnie wersje z łoşyskami kulkowymi obiegowymi są transportowane do zestawu prasy na następnym stanowisku, na którym wprasowywane są łoşyska kulkowe. Umoşliwia to prosta procedura przełączania typu kodów w programie sterującym. Czas ustawiania wynosi zaledwie jedną minutę przy załoşeniu, şe dalsze modyfikacje maszyny nie są wymagane. AUTOMATYKA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
DANE TECHNICZNE średnica tłoka (mm)
PARAMETRY NAPĘDU 6
10
12
medium
F* (N) M* (Nm)
20
25
32
40
50
63
80
100
spręşone powietrze, filtrowane, olejone lub nieolejone
maksymalne dopuszczalne ciśnienie robocze (bar) zakres temperatury (°C)
16
8
10
−10... +60
–20‌+80 (prowadzenie na łoşyskach ślizgowych)
—
–5‌+60 (prowadzenie na łoşyskach kulkowych obiegowych)
0,6...1,1
2,1...3,7
19...31
49...73
35...110
0,006...0,011 0,034...0,057 0,40...0,65 1,14...1,68 1,70...3,00
61...110
150‌188 127...180
174...257
174...257
245...352
400...568
2,90...4,2
5,00...7,3
9,6...14,15
10,7...15,9
19,0...27,2
37,6...53,4
5,55...7,9
Â…" " #. / LI # - I . S .
W kolejnym etapie wykonywane jest smarowanie na cały okres eksploatacji napędu.. Smar moşe być bardzo dokładnie dozowany za pomocą dysz natryskowych i smarowniczek. Następnie tłoczysko wsuwane jest ruchem wahadłowym do obudowy, a w kolejnym etapie montowana jest pokrywa – w taki sposób, aby widoczne było tylko tłoczysko.
Testy dla uzyskania optymalnej jakości Po zrealizowaniu wymienionych wcześniej elementów procesu napęd DFM przechodzi pierwszy test sprawdzający szybkość działania, zaś testy niskiego i wysokiego ciśnienia oraz test skoku sprawdzają, czy wymagana jest korekta. Ostatnim etapem procesu montaşu jest połączenie z płytą spinającą. Jednak zatwierdzenie napędu jako gotowego do dostawy dokonuje się dopiero po pozytywnym przejściu testu płynności działania przy minimalnym ciśnieniu roboczym. Na tym etapie na napędzie naklejana jest etykieta produktu i logo Festo, a następnie trafia on do pojemników w zautomatyzowanym magazynie. Jest tam magazynowany zazwyczaj jedynie przez kilka dni.
4 , 4
FESTO Sp. z o.o.
f #K $4 # - " # # / LI - IL - # @>>
9/2018
V , -
. , - 7 >68>9>
, @@ 7<< ?< >> % & @@ 7<< ?< >@
8" % „# ^% , "
---,% ,#
61
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Napęd serwokrokowy Ezi-SERVO II Plus-E z pozycjonerem sterowany przez Ethernet ' 8 ' 1( . 8' #Kdy serwokrokowe (zwane rów I * / - " b # .5L
- " K 5 #K # KI
zwrotnego, ktĂłra zapewnia L # - SX # 5 - , V S
- .5 I ./
. - # * " * / LI , " # " - ." - / 5
# - " /
- L . . K # ,
. " # - *
#K - 5 M "
4 *,
W
budowany pozycjoner ma pamięć 256 wierszy zorganizowaną w postaci tabeli pozycji. Programując kolejne sekwencje napędu za pomocą bezpłatnego oprogramowania narzędziowego Ezi-MOTION Plus-E, naleşy podać m.in. pozycję zadaną, prędkość, przyspieszenie, liczbę powtórzeń czy numer wiersza, jaki ma być wykonywany jako następny. Te i pozostałe parametry ruchu, podawane w kaşdej linii tabeli pozycji, umoşliwiają samodzielną pracę napędu bez konieczności stosowania nadrzędnego systemu sterowania.
Funkcjonalny i prosty w obsłudze Mimo popularności wbudowanego pozycjonera naleşy pamiętać, şe największe moşliwości daje sterowanie napędem w trybie ciągłym przez port Ethernet. Obok wszystkich funkcjonalności dostępnych z poziomu oprogra-
62
P R O M O C J A
mowania Ezi-MOTION Plus-E (łącznie z moşliwością tworzenia, usuwania i edycji tabeli pozycji), dodatkowo moşliwa jest zmiana parametrów ruchu „w locie�. Komendy przesyłane są do napędu w postaci znaków ASCII. Producent napędów udostępnia równieş biblioteki DLL, które pozwalają tworzyć aplikacje w języku C++. W sieci moşe pracować do 254 napędów. W pamięci Flash ROM sterownika zapisane są domyślne wartości parametrów opisujących ruch, dynamikę napędu, metody bazowania oraz inne stałe parametry (np. logika wejść/wyjść). Wszystkie moşna odczytywać oraz edytować przez Ethernet. Zadawanie pozycji moşe odbywać się względem ustalonego punktu bazowego (tryb absolutny) za pomocą rozkazów z grupy „ABS� lub względem aktualnej pozycji napędu o określoną wartość (tryb lokalny) za pomocą rozkazów z grupy „INC�. W obu trybach moşna zmieniać pozycję AUTOMATYKA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
NAZWA SYGNAĹ U IN 1 IN 2 IN 3 IN 4 IN 5 IN 6 IN 7 IN 8
IN 9
FUNKCJA Ustawienie aktualnej pozycji wału silnika jako zerowej (Clear Pos) Numer początkowego wiersza, osiem wejść: PT A0 – PT A7 (8 bitów – maksymalnie 256 wierszy) Start tabeli pozycji (PT Start) Miękki STOP (Stop) Najazd ręczny + (Jog+) Najazd ręczny – (Jog -) Kasowanie alarmu (Alarm Reset) Włącz napęd (Servo ON) Pauza (Pause) Bazowanie (Origin Search) Uczenie (Teaching) Awaryjny STOP (E-Stop) Numer wiersza docelowego przy skoku w obrębie tabeli: JPT IN 0 á JPT IN 2 Wykonaj skok: JPT Start
Tab. 1. 5S % -
NAZWA SYGNAĹ U OUT 1 OUT 2 OUT 3 OUT 4 OUT 5 OUT 6 OUT 7
4 ,
OUT 8 OUT 9
FUNKCJA W pozycji (Inposition) Alarm (Alarm) W ruchu (Moving) Przyspieszanie/Zwalnianie (Acc/Dec) Realizacja tabeli pozycji (ACK) Ukończenie tabeli pozycji (END) Rodzaj alarmu (Alarm Blink) Bazowanie zakończone (Org Search OK.) Napęd gotowy do pracy (Servo Ready) Trzy wyjścia programowalne dla kaşdego wiersza tabeli oddzielnie: PT OUT 0 – PT OUT 2 Hamulec (Brake)
Tab. 2. 5S % -
zadaną i prędkość, z jaką ma być realizowany najazd, nawet podczas trwania ruchu, czyli „w locie�.
Moment pod kontrolą Napędy Ezi-SERVO II Plus-E mają funkcję kontroli momentu na wale silnika. Korzystając z niej, uşytkownik musi zdefiniować alternatywne do normalnego trybu pracy parametry ruchu (procentowa wartość momentu znamionowego, pozycja docelowa oraz prędkość obrotowa). Funkcja kontroli momentu wykorzystywana jest w aplikacjach takich jak: dokręcanie, zakręcanie czy dociskanie z określoną, stałą siłą (np. w przemyśle spoşywczym lub farmaceutycznym). Umoşliwia równieş bardzo wygodne bazowanie napędu bez konieczności stosowania dodatkowych czujników. W napędach Ezi-SERVO II Plus-E oprócz trzech wejść i jednego wyjścia, do dyspozycji jest dziewięć programowalnych wejść i dziewięć wyjść. Wejścia przeznaczone są do podłączenia dwóch wyłączników krańcowych (Limit+ i Limit-) oraz czujnika pozycji bazowej (Origin). Wyjście cyfrowe moşna wykorzystać do synchronizacji napędu z zewnętrznym układem sterowania. Pozostałym wejściom i wyjściom moşna przypisać jedną z funkcji przedstawionych w tabelach 1 i 2. Ezi-SERVO to dzisiaj jeden z najpopularniejszych napędów serwokrokowych (hybrydowych) na polskim rynku. Uşytkownicy doceniają precyzję i powtarzalność pozycjonowania. Ponadto producent napędów, firma Fastech, dba o ciągły rozwój produktu, wprowadzając nowe funkcje i interfejsy komunikacyjne. W ostatnim czasie opisywany napęd Ezi-SERVO z interfejsem EtherNET szczególnie przypadł do gustu uşytkownikom ze względu na powszechność tego standardu. Został równieş doceniony w konkursie na produkt roku organizowanym przez miesięcznik naukowo-techniczny „Napędy i Sterowanie�.
ELDAR . , 6< ?686:< (# , 77 ??@ >? >? % & 77 ?6: @@ 69 8" ^ ,/ ---, ,/
9/2018
63
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Motoreduktory VLT OneGearDrive Danfoss Drives w wykonaniu higienicznym 4 " $ % I - - *
- / I #K - 5 5 5 " 1+
1 !(` # - K - S 5 # * # " * * * 5- I 5
- S %. 5 S ,
` #K # .5L - # 5 *
" S- $ % # - 5/ 5 L X
S- * # 5 -
# - . *
#K - 5, - 5L S- - 5 % " ! 8 E 5
. - $ /.
- - - # # .5 $ % <6
,
. # .5 - I - * K *
* * . - #K - * -
* - *
# 5 - /. - *,
Damian Majchrowski 64
E
ksploatacja i utrzymanie ruchu to walka z nieubłaganym zuşywaniem się maszyn w czasie ich uşytkowania. Bezpieczeństwo ciągłości ruchu jest większe na początku cyklu şycia urządzenia, gdy jest ono na gwarancji. W dalszej eksploatacji moşe podlegać naprawie. Po zakończenia produkcji starszego modelu dostawcy jeszcze przez długi okres dostarczają uşytkownikom części zamienne, jednak zawsze przychodzi moment, w którym wsparcie się kończy. Z czasem na rynku pojawiają się nowe modele, brakuje części zamiennych, aş w końcu nadchodzi czas, kiedy konieczna jest wymiana. W artykule przedstawiono przykład racjonalnej wymiany starego parku maszynowego na urządzenia zapewniające energooszczędność, spełnienie najsurowszych wymogów technologicznych i minimalizację kosztów inwestycji. Projekt dotyczył wymiany motoreduktorów napędzających przenośniki taśmowe na linii butelkowania w jednym z polskich browarów. Firma stanęła przed faktem dokonanym – z powodu braku dostępności części P R O M O C J A
zamiennych musiała wymienić układ zasilania i sterowania przenośników linii butelkowej.
Kryteria wyboru Stojąc przed zadaniem modernizacji i wyborem odpowiedniego producenta, dostawcy czy integratora, naleşy dokonać szeregu analiz, porównań i załoşeń. Na rynku dostępnych jest wiele rozwiązań, róşniących się nie tylko ceną, ale równieş funkcjonalnością i parametrami technicznymi. Jak zatem dokonać właściwego wyboru? Zwykle w przypadku urządzeń napędowych cena zakupu stanowi zaledwie około 10% w porównaniu z kosztami ich uşytkowania, dlatego przy zakupie nie naleşy kierować się tylko ceną. Przy wyborze sprzętu najwaşniejszym kryterium jest wskaźnik TCO (Total Cost of Ownership) – całkowity koszt pozyskania instalowania, uşytkowania i utrzymania danej maszyny czy instalacji. Optymalnym rozwiązaniem będzie zatem to, dla którego TCO jest najnişszy. Mając na uwadze powyşsze aspekty, w początkowej fazie ustaleń firma brała AUTOMATYKA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
SPRAWNOŚĆ przekładni silnika IE1 (zakres 1,5–3 kW) falownika całkowita
PRZEKĹ ADNIA ĹšLIMAKOWA Z SILNIKIEM ASYNCHRONICZNYM 70%
PRZEKĹ ADNIA STOĹťKOWA Z SILNIKIEM ASYNCHRONICZNYM 89%
Z SILNIKIEM SYNCHRONICZNYM Z MAGNESAMI TRWAĹ YMI 96%
79,3%
79,3%
96%
97% 53,8%
97% 68,5%
97% 89,4%
OneGearDrive
# - SX . - #K - * - # - . " - L "
pod uwagę propozycje dwóch producentów. Po wnikliwej analizie i kierując się bardzo dobrymi rekomendacjami od dotychczasowych uşytkowników, wybór padł na VLT OneGearDrive firmy Danfoss, która jest producentem przetwornic częstotliwości i motoreduktorów uznanym w branşy browarniczej.
Przewaga Danfoss O wyborze propozycji firmy Danfoss zadecydował szereg korzyści płynących z zastosowania tego rozwiązania, do których naleşą m.in. wysoka sprawność, wszechstronne zastosowanie, spełnienie najwyşszych wymogów higieny, niskie koszty utrzymania, sposób mycia zapewniający oszczędność czasu i wody, a takşe redukcja kosztów utrzymania magazynu części zamiennych.
co oznacza, şe mogą być stosowane w miejscach, w których produkt spoşywczy naraşony jest na bezpośredni kontakt z urządzeniem.
Niskie koszty utrzymania Dzięki przemyślanej konstrukcji wymiana oleju wymagana jest po 35 000 godzinach pracy, co czyni te urządzenia praktycznie bezobsługowymi. Dzięki temu uşytkownik oszczędza wiele godzin, które w przypadku standardowych rozwiązań musi poświęcać na sprawdzanie poziomu czy dolewanie oleju.
Mycie – oszczędność czasu i wody Aseptyczne pokrycie jest odporne na środki czyszczące i dezynfekcyjne pH (2–12). Dzięki specjalnej powłoce mycie motoreduktorów jest łatwe i szybkie.
Redukcja kosztów utrzymania magazynu części zamiennych Standaryzacja i ograniczenie wariantów pozwala na minimalizację magazynu części zamiennych. Zmniejszona liczba konfiguracji fizycznych redukuje róşnorodność części, a stałe wymiary mechaniczne dla pełnego zakresu mocy przekładają się na nişsze koszty i czas montaşu.
Cel osiągnięty Opisane wcześniej motoreduktory, w połączeniu z niezawodnymi przetwornicami częstotliwości Danfoss VLT AutomationDrive FC302, tworzą bardzo energooszczędny układ zasilania. Jednym z celów przeprowadzenia modernizacji było zwiększenie sprawności układu. Aby oszacować potencjalne oszczędności wynikające z za-
Wysoka sprawność Bardzo wysoka sprawność układu zasilania, w skład którego wchodzi wydajna przekładnia stoşkowa, silnik z magnesami trwałymi w klasie sprawności powyşej IE4 oraz wysokosprawna przetwornica częstotliwości VLT AutomationDrive FC302. Silnik w wykonaniu dziesięciopolowym zapewnia bardzo wysoki moment obrotowy.
Wszechstronne zastosowanie Wysokiej klasy wykonanie o szczelności obudowy IP67 i IP69K umoşliwia montaş motoreduktorów w miejscach niedozwolonych dla standardowych napędów. Zestaw nie ma wentylatora, a brak chłodzenia zewnętrznego redukuje moşliwość unoszenia pyłu i bakterii.
4 , $ %
Spełnienie najwyşszych wymogów higieny Motoreduktory w wykonaniu higienicznym mają certyfikat HEHEDG (European Hygienic Engineering&Design Group), 9/2018
65
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
SZACOWANIE POTENCJALNYCH OSZCZĘDNOĹšCI WYNIKAJÄ„CYCH Z ZASTOSOWANIA ONEGEARDRIVE
Wiedząc, şe do układu naleşy wprowadzić Pwy (14,3 kW) i znając sprawność nowego układu n1 = 89,4%, moşna obliczyć moc wejściową przy nowym rozwiązaniu: Pwe2 = n*100%/89,4% = 15,99 kW. Zatem róşnica w poborze mocy, w porównaniu do dotychczasowego układu, będzie wynosić: 26,6 kW – 15,99 kW = 10,7 kW Przy załoşeniu, şe układ pracuje tylko 150 godzin w tygodniu przez 50 tygodni w roku, obliczamy róşnicę w poborze energii w ciągu jednego roku: W1 = 10,7 kW * 150 h/tydz. * 50 tyg. = 80 250 kWh Zakładając koszt jednej kWh na poziomie 35 gr, roczne oszczędności wynoszą: R = 80 250 * 0,35 = 28 087 zł
stosowania OneGearDrive, wykonano obliczenia przedstawione w ramce. Nietrudno wywnioskować, şe jednym z kluczowych kryteriów przy wyborze układów napędowych powinna być sprawność urządzeń. W obliczu malejących cen układów napędowych i rosnących cen energii elektrycznej 66
początkowy koszt zakupu będzie tracił na znaczeniu na rzecz całkowitego kosztu pozyskania, instalacji i uşytkowania. Wykonane po modernizacji pomiary potwierdziły poprawność załoşeń. To zadecydowało, şe rozwiązania VLT FlexConcept produkcji Danfoss będą wdraşane takşe w następnych
etapach modernizacji planowanych juş w tej chwili na kolejne lata. Planując wymianę urządzeń napędowych, warto więc pamiętać o ofercie Danfoss. Firma Control-Service, działając jako integrator systemów automatyki, realizowała podobne projekty wymiany starszych modeli falowników. Przykładowo wymiana starej przetwornicy częstotliwości o niskiej sprawności na nowy wysokosprawny falownik Danfoss o mocy 400 kW przynosi oszczędności na energii elektrycznej rzędu 7500 zł miesięcznie. Dzięki takiemu obnişeniu poboru energii czas zwrotu z inwestycji wyniósł 17 miesięcy. Damian Majchrowski I , # I " - -
! 8 E
DANFOSS POLAND Sp. z o.o. . , !* - 6 >68=@6 0 - , @@ 766 >A A= % & @@ 766 >7 >< ---, % ,# ; #
---, 8 E ,#
AUTOMATYKA
4 , $ %
W pierwszym etapie modernizacji pracowało 11 motoreduktorów. Znając moc wejściową, która wynosiła Pwe = 26,6 kW i korzystając ze wzoru na sprawność: n = Pwy/Pwe*100%, moşna obliczyć zapotrzebowanie na moc na wale (moc wyjściową Pwy): Pwy = n*Pwe/100% = 14,3 kW
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Efektywne silniki BLDC Silniki elektryczne konsumu5L - # " S # # -K
.I - 5 , - L .
" - - X - #K # - L # # - X % - SX L # K/ - - - 5 # " - ,
W
śród napędów prądu stałego warto zwrócić uwagę na silniki z elektroniczną komutacją, które charakteryzują się wysoką sprawnością energetyczną, a takşe şywotnością ze względu na brak zuşywających się szczotek. Przekłada się to na mniejszy wzrost temperatury, a takşe zwiększenie şywotności izolacji uzwojenia silnika i łoşysk. Dzięki temu silniki BLDC są niezawodne i odporniejsze na nietypowe warunki pracy, co wpływa na zmniejszenie kosztów przestojów i konserwacji. Do ich zalet moşna zaliczyć m.in. duşą przeciąşalność momentem, łatwość regulacji prędkości w szerokim zakresie przy stałym momencie lub przy stałej mocy, cichą pracę oraz mniejsze wymiary.
kości obrotowej. Charakteryzuje je duşy moment w połączeniu z konstrukcją o małych wymiarach, a takşe niewielkie zuşycie prądu oraz cicha praca dzięki osiąganiu maksymalnej sprawności przy niskiej prędkości obrotowej. Mogą być zintegrowane z przekładnią planetarną. Do urządzeń medycznych, pomiarowych czy sprzętu wojskowego odpowiednia jest seria RPX o bardzo kompaktowych wymiarach przy zachowaniu duşego momentu obrotowego. Natomiast do robotyki mobilnej idealnie nadaje się seria RP o wysokiej sprawności. Na uwagę zasługuje m.in. silnik RP34-221-V24 o znamionowym momencie obrotowym 221 Ncm zasilanym napięciem 24 V DC.
4 , (/
Napędy ElectroCraft Firma WObit oferuje silniki BLDC kilku uznanych producentów. Warto zwrócić uwagę na napędy ElectroCraft. Mają kompaktową konstrukcję, a przy tym duşy moment znamionowy (do 221 Ncm). Dzięki dobrym parametrom sprawdzą się w aplikacjach wymagających nagłego przyspieszenia oraz wysokiej dokładności pozycjonowania w automatyce przemysłowej, przemyśle medycznym czy wojskowym. Wśród czterech serii wyróşniają się bardzo wydajne silniki LRPX, które osiągają szczytowe parametry przy niskiej pręd9/2018
jest enkoder o wysokiej rozdzielczości, który zapewnia precyzyjne pozycjonowanie. Dzięki anodowanej na czarno, gładkiej obudowie napęd doskonale odprowadza ciepło. Modułowa konstrukcja silnika umoşliwia doposaşenie go w przekładnię planetarną i ślimakową (przełoşenie 710:1), jak równieş w enkoder oraz hamulec. Warto podkreślić wysoką sprawność silnika (powyşej 90%) oraz jego solidną konstrukcję gwarantującą długą şywotność i odporność na awarie. Dzięki temu napęd idealnie sprawdzi się w róşnorodnych aplikacjach mobilnych, zarówno w robotach mobilnych, jak i pojazdach elektrycznych.
Optymalny dobór Silnik Dunkermotoren Do projektów wymagających duşej mocy warto wybrać silnik z serii BG95 produkcji niemieckiej firmy Dunkermotoren. Jego moc – do 1100 W – moşe być chwilowo aş trzykrotnie przeciąşona. Silnik zasilany jest napięciem 24 V DC, dzięki czemu idealnie nadaje się do aplikacji mobilnych. Przy prędkości obrotowej 3500 obr./min moment znamionowy wynosi 2,9 Nm, a moment maksymalny – 8,7 Nm. Standardowo silnik wyposaşony jest w czujniki Halla, a opcjonalnie dostępny P R O M O C J A
Aby znaleźć optymalny napęd do aplikacji oraz uzyskać więcej informacji zapraszamy do kontaktu ze specjalistami pod numerem firmy WObit pod numerem telefonu 61 222 74 22. Wiele informacji jest równieş dostępnych na stronie www.wobit.com.pl.
PPH WObit E.K.J. Ober s.c. $K/ <A A@8>?6 - , A< @@ @7 ?@@ % & A< @@ @7 ?:9 8" - / ^- / , ",#
---,- / , ",#
69
PRAWO I NORMY
DR ALEKSANDRA AULEYTNER radca prawny, szef praktyki własności intelektualnej Kancelaria Domański Zakrzewski Palinka sp.k.
Prawo autorskie i sztuczna inteligencja Treści tworzone przez roboty " . L K " "#. - KS 5 .5L . " - * # ,
@><A , # " "#. - # - - - # #
", , `0 % D $ %
# # 5 *
- * * / -
"/ - - / " I - 5/ 5 # / . - 5 " -
<A:@ , <A?@ , " -
* " , "# - # M 5 "KI ./ - 5 " *
- - # / " S- . # / " 5 " / - "/ ,
70
C
oraz więcej utworów tworzonych jest przez programy komputerowe równieş w innych dziedzinach. Tak np. powstają utwory muzyczne w ramach programu Google Deep Mind czy Iamus, fragmenty raportów due diligence, raporty finansowe na podstawie programu Quill czy krótkie artykuły prasowe. Dziennik „The Washington Post� pochwalił się niedawno, şe tylko w 2016 r. pracujący dla niego robot napisał 850 artykułów prasowych. W ten sposób powstają teş nowe, istotne fragmenty kodów źródłowych. Juş w 2006 r. naukowcy z Cornell University poinformowali w czasopiśmie „Science�, şe stworzony przez nich robot poruszający się na czterech kończynach po usunięciu jednej z nich potrafił samodzielnie zmodyfikować swój algorytm, by móc poruszać się tylko na trzech. Rosnąca liczba zastosowań robotów wykorzystywanych do tworzenia kodów źródłowych czy kreatywnych treści wywołuje konieczność zastanowienia się, czy obecne przepisy prawa autorskiego są wystarczające dla ochrony prawnej tego typu prac. W styczniu 2017 r. powstał projekt rezolucji Parlamentu Europejskiego zawierającej zalecenie dla Komisji w sprawie stworzenia przepisów prawa cywilnego dotyczących robotyki. Parla-
ment Europejski zauwaşył, şe chociaş nie ma przepisów z obszaru własności intelektualnej mających zastosowanie konkretnie do robotyki, to istniejące systemy prawne mogą do niej zostać z łatwością zastosowane, o ile niektórym aspektom poświęci się więcej uwagi. Wezwał więc Komisję, aby wspierała przekrojowe i neutralne pod względem technicznym podejście do własności intelektualnej w sektorach, w których moşliwe jest zastosowanie robotyki.
Czy robot moşe stworzyć utwór w rozumieniu prawa autorskiego? W większości krajów przedmiotem ochrony prawa autorskiego są dzieła oryginalne. Tak stanowi m.in. art. 2 (3) Konwencji berneńskiej, której sygnatariuszami jest obecnie większość państw. Dla objęcia ochroną określonych przedmiotów na mocy konwencji wymagane jest, by stanowiły one własną twórczość intelektualną autora. W wyroku w sprawie C-5/08 InfoPaq Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, şe unijne prawo autorskie opiera się na przesłance oryginalności ustanowionej w Konwencji berneńskiej. Moşe więc znajdować zastosowanie jedynie w stosunku do przedmiotu, który „jest oryginalny w tym sensie, şe stanowi własną twórczość intelektualną jego autora�. AUTOMATYKA
PRAWO I NORMY Z własną twórczością intelektualną autora mamy do czynienia wówczas, gdy odzwierciedla ona jego osobowość. Dzieje się tak w przypadku, „gdy autor mógł wyrazić swe możliwości twórcze przy realizacji utworu przez dokonywanie swobodnych i twórczych wyborów” (wyrok TSUE C403/08 i C429/08 FAPL). Działalność twórcza musi zatem odznaczać się indywidualnym charakterem, a więc pozwalać na odróżnienie jej i wyróżnienie z innych przejawów działalności twórczej dzięki swego rodzaju niepowtarzalności. W większości systemów prawnych przedmiotem ochrony prawnoautorskiej jest wytwór intelektualnej pracy człowieka. Prawo autorskie w większości jurysdykcji nie chroni zatem twórczości robotów. Wyjątkiem wydaje się być prawo brytyjskie. Brytyjskie przepisy Copyright, Designs and Patents Act
i mające zdolność samouczenia się być może byłyby w stanie tworzyć utwory będące przejawem działalności twórczej o indywidualnym charakterze, które odzwierciedlałyby ich indywidualność – w taki sposób, że żaden człowiek lub maszyna (mając do dyspozycji te same dane) nie byłby uzyskać takiego samego rezultatu (takiego samego artykułu prasowego czy fragmentu kodu źródłowego). W takim przypadku – w razie stworzenia takiego dzieła przez robota – obecne przepisy prawa autorskiego (z wyjątkiem wspomnianych przepisów brytyjskich) pozostawiałyby utwór bez ochrony prawnej. Nie można byłoby bowiem przypisać ich stworzenia człowiekowi. Byłoby to biznesowo niepożądane dla podmiotów, które inwestują ogromne środki w konstrukcję takich maszyn i programów komputerowych. Prawo autorskie wymagałoby w związ-
MOŻNA WYOBRAZIĆ SOBIE PRZYZNANIE BARDZO ZAAWANSOWANYM MASZYNOM PRZYMIOTU AUTORA W PRAWIE AUTORSKIM PRZYSZŁOŚCI. 1988 stanowią, że w przypadku dzieła stworzonego przez komputer za autora uważa się osobę, za pośrednictwem której podejmowane są ustalenia niezbędne do stworzenia dzieła. Dzieło „stworzone przez komputer” w odniesieniu do utworu oznacza, że jest ono generowane przez komputer w okolicznościach, w których nie istnieje żaden ludzki autor dzieła. Podobne regulacje zawierają przepisy prawa autorskiego w Nowej Zelandii i Hongkongu. W systemie prawnym wciąż brak definicji sztucznej inteligencji, choć projekt rezolucji Parlamentu Europejskiego z 2017 r. daje wytyczne w tym zakresie. Na ich podstawie można przyjąć, że wyróżnikiem sztucznej inteligencji jest na pewno zdolność zdobycia autonomii dzięki czujnikom lub wymianie danych z otoczeniem, a także zdolność uczenia się w oparciu o doświadczenie oraz zdolność dostosowania działań do otoczenia. Roboty/programy komputerowe z wbudowaną sztuczną inteligencją 9/2018
ku z tym zmian – być może w kierunku bardziej zmodyfikowanych regulacji brytyjskich. W samej bowiem doktrynie prawa brytyjskiego zwraca się uwagę (np. Roger Burt i Christopher Davies) na to, że w wielu przypadkach przepisy Copyright, Designs and Patents Act 1988 będą niewystarczające – np. wtedy, gdy sztuczna inteligencja sama stworzy utwór, wykorzystując dane dostępne w sieciach komputerowych, bez istotnego zaangażowania człowieka. W takim przypadku trudno będzie znaleźć „osobę, za pośrednictwem której podejmowane są ustalenia niezbędne do stworzenia dzieła” i wskazać ją jako autora. Można wyobrazić sobie przyznanie bardzo zaawansowanym maszynom przymiotu autora w prawie autorskim przyszłości. Nadanie robotom zdolności do bycia autorem oczywiście stworzyłoby szereg pytań – np. o narodowość sztucznej inteligencji, która jest ważna w kontekście objęcia ochroną utworu w ramach ustawodawstwa kra-
jowego, o wzajemność w porozumieniach międzynarodowych czy o prawa osobiste takiego autora (nazwisko autora a nawet możliwość wykonywania przez robota nadzoru autorskiego). Jednak obecnie wydaje się to zbyt daleko idąca i rewolucyjna propozycja.
Czas trwania praw autorskich W większości systemów prawnych czas trwania praw autorskich jest ograniczony i ściśle związany z okresem życia twórcy. Prawa autorskie wygasają więc, w zależności od jurysdykcji, kilkadziesiąt lat (w Polsce 70 lat) po śmierci twórcy. Trudno sobie wyobrazić uzależnienie okresu trwania autorskich praw majątkowych od długości egzystencji sztucznej inteligencji. W prawie brytyjskim przyjęto jednak fikcję prawną w tym zakresie. Jeśli dzieło jest generowane komputerowo, prawa autorskie wygasają z końcem okresu 50 lat od końca roku kalendarzowego, w którym utwór został wykonany.
Odpowiedzialność autora-robota O postulatach Parlamentu Europejskiego dotyczących możliwości przyznania najbardziej zaawansowanym maszynom elektronicznej osobowości prawnej pisałam szeroko na łamach miesięcznika „Automatyka” w zeszłym roku (nr 7-8/2017 – przyp. red.). Nadanie takiej osobowości robotom mogłoby być konieczne w razie uznania robota za autora w rozumieniu prawa autorskiego. Istniałby wtedy podmiot, z którym można byłoby zawierać umowy na korzystanie i rozporządzanie prawami autorskimi do utworów stworzonych przez maszynę. Przyznanie elektronicznej osobowości prawnej robotom byłoby też istotne w kontekście odpowiedzialności cywilnej za wady fizyczne i prawne utworu albo za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umów przez robota. Pozostaje pytanie, czy rzeczywiście roboty osiągną taki poziom autonomiczności, że okaże się to konieczne. Rezolucja Parlamentu Europejskiego z 2017 r. w zaleceniach dla Komisji nie idzie jeszcze tak daleko. dr Aleksandra Auleytner 71
RYNEK
Šatwiejszy montaş w szafie sterowniczej VX25 ` - " % # / - * 12@6
K
. # " %. 5 S "
" - \ . - 5L
" I, ˆ 5 - K 5‰
- "., - " # 5 . K . - X I SX
* % - *
K - 5 "# - L 5 - " - 5 @6 "" - 5 " , [ - K
/K
KS " - S - *,
. " 5 KS # K K SX # - * " - 5,
W
iększość ulepszonych funkcji systemu szaf pełnogabarytowych VX25 bazuje na nowym profilu ramy. Na tej podstawie stworzono nowe moşliwości dostępu ze wszystkich czterech stron szafy sterowniczej. Zewnętrzna płasz-
czyzna montaşowa (z dwóch dostępnych) pozwala na bezpośredni montaş od zewnątrz bez dodatkowych części, a oszczędność czasu w porównaniu z konwencjonalnym montaşem wynosi nawet 30 minut. Dodatkowe 20 mm głębokości montaşowej stwarza nową przestrzeń do zabudowy w szafie sterowniczej, szczególnie przydatnej w przypadku głębokiej zabudowy. Natomiast dzięki zastosowanej kompleksowo, ciągłej siatce wymiarowej 25 mm i całkowitej symetrii Rittal otwiera nowy rozdział w technologii szaf sterowniczych. Poniewaş nowy profil ramy w siatce wymiarowej 25 mm jest teraz stosowany takşe w poziomych częściach ramy, moşliwa staje się elastyczna zabudowa szafy, takşe poza jej granicami.
40% mniej chassis i szyn Komponenty zabudowy do pionowych części ramy pasują do części dachowej i podłogowej szafy sterowniczej. Takşe w szafach szeregowych siatka wymiarowa 25 mm znajduje swoją kontynuację w sąsiedniej szafie. W ten sposób
moşna np. montować szyny na odcinku kilku szaf. Te i inne moşliwości montaşu dają się zrealizować przy mniejszym o 40% zapotrzebowaniu na chassis i szyny montaşowe, co pozwala poczynić znaczne oszczędności w zakresie stanów magazynowych i kosztów logistyki. Jednocześnie dzięki nowemu profilowi ramy i dodatkowej głębokości montaşowej 20 mm powstaje w szafie więcej miejsca do wykorzystania na montaş komponentów.
Dodatkowa płaszczyzna montaşowa Podczas montaşu zabudowy wewnętrznej nowy profil ramy zapewnia dodatkowe zalety. Poniewaş jest on dostępny ze wszystkich stron, powstaje dodatkowa płaszczyzna montaşowa. Ściany działowe i grodziowe oraz osłony zabezpieczenia przed dotykiem moşna montować bezpośrednio od zewnątrz na profilu ramy przy zdjętej ścianie bocznej lub tylnej. W ten sposób w szafie sterowniczej pozostaje więcej miejsca, któ-
UNIKALNA SYMETRIA. NIEOGRANICZONE MOĹťLIWOĹšCI. ENCLOSURES
72
POWER DISTRIBUTION
CLIMATE CONTROL
AUTOMATYKA A TO AU TOMA MAT TY YKA KA
RYNEK drzwi moşna zawiesić i odwiesić tak łatwo, jak drzwi wejściowe do mieszkań, przy czym w stanie zamkniętym są one automatycznie zabezpieczone.
Wygodna zabudowa cokołów
- " # 5 . K
. - X I SX * %
- * K - 5
"# - L 5 - " - 5
@6 "" - 5 "
` - L - %. 5 .
". - 4 &8) - 5 "
- L . f 5 .I - K 5
" I - S Š ." I - I " I
- * - %
re moşna wykorzystać do montaşu komponentów elektronicznych.
na drzwi, poniewaş niezbędne ścieşki i otwory do przeprowadzenia przewodów uwzględniono juş wcześniej.
Znaczna redukcja złoşoności dotyczy takşe montaşu lub demontaşu drzwi. Teraz jest to moşliwe do wykonania w całości przez jedną osobę bez uşycia narzędzi. Wystarczy po prostu zawiesić drzwi na zawiasach, które skonstruowane są w taki sposób, şe po zamknięciu drzwi automatycznie się zabezpieczają, co uniemoşliwia ich przypadkowe wyjęcie. Systemy zamków elektronicznych, które ze względu na rosnące wymagania bezpieczeństwa coraz częściej znajdują zastosowanie, moşna bez problemu zainstalować takşe w późniejszym czasie. W tym przypadku równieş nie jest wymagana obróbka mechanicz-
Beznarzędziowy montaş Wymiana uchwytów stała się dwukrotnie szybsza, dzięki nowemu systemowi snap-on. Wcześniej uchwyty typu Komfort musiały być demontowane wraz ze śrubami i później montowane z powrotem, teraz wystarczy juş tylko wetknięcie. Narzędzia nie są potrzebne – w ten sposób moşna zaoszczędzić około 50% czasu przeznaczonego na montaş. Dla producentów urządzeń sterowniczych i rozdzielczych całkowicie zbędna stała się obróbka mechaniczna drzwi przy montaşu zawiasów 180°, które moşna teraz szybko i łatwo instalować w szafie bez wiercenia. Ponadto
System szeregowania z mniejszą liczbą części W szafach VX25 wdroşono liczne innowacje, takşe w kwestii szeregowania szaf sterowniczych. Nowa koncepcja uwzględnia znacznie mniejszą liczbę części. Wszystkie śruby są montowane w kierunku szeregu, dlatego łatwiejszy staje się teş montaş. A nowa uszczelka szeregowa zapewnia utrzymanie stopnia ochrony szafy sterowniczej po połączeniu w szereg.
RITTAL Sp. z o.o. . , - - ?= >@8@66 - , @@ :<> >A >> % & @@ :<> >A <A " ^ ,#
---, ,#
R E K L A M A
VX25. SYSTEM PERFECTION.
VX25. SYSTEM PERFECTION. WiÄ™cej moĹźliwoĹ›ci, wyĹźsza efektywność, niĹźsze koszty: to zasĹ‚uga symetrycznego we wszystkich pĹ‚aszczyznach proďŹ lu ramy z siatkÄ… wymiarowÄ… 25 mm. VX25 to nieskoĹ„czone moĹźliwoĹ›ci rozbudowy z dostÄ™pem ze wszystkich stron – nawet z zewnÄ…trz. R E K L A M A
4 ,
Prosty montaĹź
Nowy cokół łączy wszystkie funkcje cokołu TS i systemu cokołów Flex-Block w jednym rozwiązaniu. Poza złączkami szeregowymi oraz szynami wsporczymi do szaf, prowadzone w nim kable moşna efektywnie i skutecznie przymocować za pomocą szyny systemowej chassis. To zapewnia oszczędność czasu i pieniędzy, a jednocześnie gwarantuje wyşszy poziom bezpieczeństwa.
IT INFRASTRUCTURE
9/2018 9 20 9/ 2018 18
SOFTWARE & SERVICES www.rittal.pl
7 73
RYNEK
Bezpieczeństwo przede wszystkim Tryboproszek do druku w tech + M " . # K # - I - "
- / # -
# -# I - ,
do druku 3D iglidur I3 prze * # /K -L " - - * - # # I " # 5 -
" 5 * - . "
4 1 :>@ - K # 5 - " * *,
A
by skutecznie zapobiegać poşarom wewnątrz pojazdów, naleşy stosować odpowiednie materiały oraz podejmować konstruktywne działania. Firma igus zrobiła decydujący krok w kierunku zapewnienia idealnej ochrony przeciwpoşarowej dzięki materiałowi do druku 3D iglidur I3. Nie tylko wykazuje on wyşszą odporność na ścieranie, ale moşe być równieş wszechstronnie stosowany jako materiał wszelkiego typu części ruchomych. Ponadto przeszedł test próby ogniowej uwzględniający wymagania normy FMVSS 302. Test wykazał, şe jego wartość opałowa jest pięciokrotnie nişsza niş maksymalny dopuszczalny limit.
Dopasowany do potrzeb Jak wynika z badań, poşary we wnętrzach pojazdów są głównie wynikiem nieostroşnego obchodzenia się z za74
P R O M O C J A
pałkami i papierosami. Z tego względu wykorzystywane w tym środowisku materiały powinna charakteryzować niska zapalność oraz mała prędkość rozprzestrzeniania się ognia. Cechy te mają zapewnić wystarczająco duşo czasu, aby nawet przy duşej prędkości było moşliwe zatrzymanie i opuszczenie pojazdu. Trybopolimer iglidur I3, czyli materiał w postaci proszku stosowany w technologii selektywnego spiekania laserowego, moşe być stosowany jako odporny na wycieranie materiał we wnętrzach pojazdów.
Wyróşniki iglidur I3 Materiał iglidur I3 wyróşnia się w międzynarodowym kodeksie stosowania procedur prób ogniowych. Procedura testowa, która została wprowadzona w Stanach Zjednoczonych pod nazwą „Federalne Standardy Bezpieczeństwa Motoryzacyjnego�, określa wymagania AUTOMATYKA
RYNEK dotyczące odporności w odniesieniu do materiałów stosowanych w przestrzeni pasaşerskiej pojazdów motoryzacyjnych, takich jak samochody lub cięşarówki. W teście poziomo ułoşona próbka (płytka) o średniej grubości 2,02 mm została poddana spaleniu palnikiem Bunsena, przy wysokości płomienia wynoszącej 38 mm. Następnie ustalona została prędkość rozprzestrzeniania się płomienia. Maksymalna dopuszczalna wartość w tym kontekście wynosi 10 cm/min lub 102 mm/min. Materiał iglidur I3, który został poddany testom, osiągnął średnią prędkość spalania na poziomie 18,8 mm/min, co oznacza, şe wymagania normy zostały kilkukrotnie przekroczone.
4 , . 0"/c
Odporny na ścieranie oraz łatwo dostępny Dodatkową korzyścią dla uşytkowników jest odporność na ścieranie oraz łatwa dostępność. Elementy wykonane z materiału iglidur I3 osiągają
bardzo wysoką wytrzymałość dzięki ciśnieniu, jakiemu są poddawane w procesie selektywnego spiekania laserowego. W spiekaniu laserowym nie ma potrzeby przeprowadzania jakiekolwiek obróbki wykańczającej produkowanych części, dzięki czemu mogą być one stosowane bezpośrednio w prototypach, jak równieş w produkcji seryjnej. Proces ten umoşliwia uzyskanie skomplikowanych kształtów oraz duşej dokładności elementów wykorzystywanych jako części ruchome. W laboratorium testowym firmy igus łoşyska ślizgowe wykonane z materiału stosowanego w technologii druku 3D zostały porównane ze standardowymi materiałami przeznaczonymi do selektywnego spiekania laserowego. Części wykonane z tego tworzywa, poddane ruchom wahliwym, obrotowym i liniowym, wykazały odporność na ścieranie trzykrotnie większą niş te wykonane ze standardowych materiałów. Eliminuje to ko-
nieczność magazynowania części zamiennych oraz narzędzi – wydrukowane części są dostępne od ręki. Dotyczy to równieş części, które nie są juş dostępne na rynku, np. tych stosowanych w samochodach Trabant. Aby stosować materiał iglidur I3, nie jest konieczne posiadanie własnej drukarki 3D – w takich przypadkach firma igus oferuje usługę druku 3D. Zamówione części są drukowane i dostarczane klientom w ciągu jednego do trzech dni roboczych. Do zrealizowania usługi druku w technologii 3D wszystkie modele muszą być w formacie STEP.
IGUS Sp. z o.o. . , $ - <@<! >@8@:? - , @@ =A: 67 7> % & @@ =A: A< A9 8" % ^ . ,#
---, . ,#
R E K L A M A
chainex wytrzymuje ... Ž
PrzewĂłd Ethernetowy do ruchu liniowego przetestowanych mln ruchĂłw
76
Test 3089
Przewód Ethernetowy do ruchu skrętnego przetestowanych mln cykli
22
Test 3486
Nr 1 w przewodach do ruchu – prowadzenie energii w ruchu staje się prostsze: O Najszerszy wybór, do 7 klas cenowo-jakościowych O Dostępne z magazynu, od 1 metra, bez kosztów cięcia O Największe laboratorium testowe w branşy O Dostępne jako gotowe, zmontowane systemy zasilania O ŝywotność wyliczalna online www.igus.pl/chainextest
plastics for longer life
ÂŽ
Odwiedź nas: Energetab, Bielsko-Biała | Taropak, Poznań Zamów bezpłatne próbki: igus Sp. z o. o. info@igus.pl Tel. 22 863 57 70 9/2018 Ž
75
RYNEK
Routery SCHUNK nowej generacji L / SX " " SX f L # K#
- # K # !)
I # . " . - * 5L
# - " - - " - 5L - K - " # * L # ., 5 SX
- I - # . # . 5
.5 5 % - S
# . - S ,
. f <:>>8)$ @ f D a
. b
E
lastyczne, uniwersalne maszyny do depanelingu firmy SCHUNK wyznaczają nowe standardy w zakresie precyzji, szybkości i stabilności procesu dla szerokiego spektrum wymagań klientów. Cięcie odbywa się za pomocą tarczy tnącej lub frezu, generując niewielkie napręşenia, wydajnie i bez uszkadzania elementów – w przeciwieństwie do konwencjonalnych procesów cięcia.
Dwie koncepcje Aby umoşliwić realizację pełnego spectrum procesów w technologii depanelingu opracowano dwa routery: SAR –1300-BD 2 – Uni (Stay Allone Router) oraz ILR – 1500/2000/2200 – B (In Line Router).
SAR –1300-BD 2 – Uni SAR – 1300-BD 2 – Uni (Stay Allone Router) – router wolnostojący – to uni-
"/ 5 . . K f . # .
76
P R O M O C J A
AUTOMATYKA
RYNEK wersalna maszyna do małych i duşych partii oraz średniej i duşej róşnorodności produktów. Panele płyt i oddzielne płytki PCB są ładowane i rozładowywane ręcznie. Wyjątkową cechą SAR – 1300-BD 2 – Uni jest modułowa budowa umoşliwiająca szybkie i łatwe przezbrojenie. Pozwala to na optymalną kosztowo adaptację maszyny do potrzeb uşytkownika i jednocześnie daje szerokie moşliwości w zakresie zmiany funkcjonalności urządzenia. Maszyna moşe być wyposaşona – osobno lub jednocześnie – w tarczę tnącą i głowicę frezującą, a ponadto mieć pojedynczy lub podwójny system transportowy. Wyposaşenie dodatkowe – takie jak system wizyjny, pracująca niezaleşnie szczotka frezująca, połączenie z bazą danych, mocowanie paneli do cięcia na płycie tradycyjnej według własnego wykonania lub płycie magnetycznej – pozwala na skonfigurowanie maszyny zgodnie z indywidualnymi potrzebami.
ILR – 1500/2000/2200 – B ILR – 1500/2000/2200 – B (In Line Router) – router do zabudowy w linii produkcyjnej – to maszyna przeznaczona dla duşych partii i małej róşnorodności produktów. Charakteryzuje się wyjątkowo krótkim czasem cyklu, wysoką dokładnością pozycjonowania z opcją paletyzacji. Routery liniowe typu ILR zostały zaprojektowane do niemal bezobsługowej separacji płytek PCB. Umoşliwiają
D L f - % .5L
znacznie większą automatyzację procesu niş maszyny SAR. Duşy nacisk połoşono na przepustowość przez wykorzystanie specjalnie zaprojektowanego szybkiego podajnika płytek i wysoce dynamicznych modułów liniowych z ciągłą kontrolą i optymalizacją ścieşek. Dzięki zastosowaniu chwytaków o prostej i lekkiej konstrukcji zminimalizowano koszty oprzyrządowania, a wraz z systemem ich wymiany zminimalizowano czas przezbrojenia i zoptymalizowano czas procesu.
•
•
Zalety i korzyści Stosowanie routerów firmy SCHUNK niesie ze sobą wiele korzyści: • zapotrzebowanie mocy dla maszyny SAR z dwoma podajnikami, ręcznym
•
•
•
załadunkiem i rozładunkiem płytek to zaledwie 800 W, dzięki duşej dokładności pozycjonowania (¹ 0,02 mm) w osiach X i Y oraz wysokiej precyzji mocowania paneli płyt zagwarantowana jest bardzo precyzyjna krawędź cięcia, dzięki zastosowaniu silników liniowych o duşej dynamice ruchu we wszystkich osiach (zarówno osi X, jak i Y, ale przede wszystkim osi Z) maszyny firmy SCHUNK osiągają około 50% większą przepustowość niş porównywalne maszyny konkurencji, wysoka niezawodność techniczna i stabilność procesu w maszynach firmy SCHUNK pozwala uzyskać potwierdzoną dyspozycyjność maszyny na poziomie wyşszym niş 98%, dzięki osiom niewymagającym obsługi moşliwe jest m.in. osiągnięcie wysokiego poziomu dyspozycyjności i tym samym efektywności, oba sposoby cięcia – frezowanie oraz cięcie tarczą – mogą być zmodernizowane w modelach SAR-1300 w kaşdej chwili i przy niewielkim nakładzie sił; oznacza to, şe maszyna „rośnie� wraz ze zmieniającymi się potrzebami uşytkownika.
4 , !cD`
SCHUNK INTEC Sp. z o.o. . , . - ?> >686>> , @@ 7@A @6 >> % & @@ 7@A @6 @6 8" % ^# , *. , " ---, *. , " + f @>>> f ) + <?>>
9/2018
77
RYNEK - 5 - L 8 8+ *
. 8 8+ * - .5L
- S- % - # S- "
- -L
"# L # "
/ - 5 5 - # #
.I - "
Rozwiązanie Pick-to-Light firmy Weidmßller dla przemysłu i intralogistyki Firma Weidmßller wprowadzi - 5 5 % - - L 8 8+ *
. 8 8+ * - - 5 # / " I. - # " S ,
S
olidne i odporne na zakłócenia EMC elektroniczne wyświetlacze strefowe (digital Pick-to-Light devices, DPD) są instalowane nad poszczególnymi lokalizacjami w magazynie – w strefach pobierania części do montaşu i napełniania kontenerów. Wyświetlacze są połączone za pomocą skrzynki przyłączeniowej oraz zintegrowanego systemu zdalnych wejść/wyjść (I/O) u-remote z informatycznym systemem zarządzania produkcją. Gdy wyświetlacz zapala się, pracownik pobierający części do produkcji prowadzony jest przez wymagającą potwierdzania sekwencję kroków, w precyzyjnie zdefiniowanym procesie roboczym. Pozwala to uniknąć błędów i zwiększa produktywność o ponad 50%.
cyfrowe wyświetlacze siedmiosegmentowe oraz przycisk dotykowy z jasną lampką wielokolorową. System informatycznego zarządzania produkcją sygnalizuje pracownikowi za pomocą kolorowo podświetlonego przycisku, do której lokalizacji ma się udać. Światło jest dobrze widoczne z daleka, zapewniając wydajne planowanie sekwencji pobierania. Wyświetlacz numeryczny wskazuje, ile części ma być pobranych z danej strefy oraz w której strefie części te mają być umieszczone w towarzyszącym pracownikowi, wózku przemysłowym. Pracownik potwierdza realizację pobrania elementów naciskając podświetlony przycisk. Ewentualna zmiana koloru sygnalizuje błąd i jednocześnie prowadzi drugiego pracownika. Następnie wspomniany wózek transportuje pobrane części na linię montaşową, gdzie zostają one wyjęte z odpowiednich stref lub kontenerów. Rozwiązanie współdzielone firmy Weidmßller zwiększa produktywność przez ograniczenie błędów w pobieraniu.
Put-to-Light Pick-to-Light Dla rozwiązań Pick-to-Light wyświetlacze strefowe są wyposaşone w cztero78
Rozwiązanie Put-to-Light wykorzystywane jest w obszarze napełniania pustych kontenerów. Jego funkcjoP R O M O C J A
nalność jest podobna do funkcjonalności rozwiązania Pick-to-Light. W tym przypadku system zarządzania produkcją wysyła polecenie napełnienia kontenera. Właściwy kontener jest wskazywany za pomocą podświetlanego przycisku dotykowego, zaś liczba części do umieszczenia w kontenerze za pomocą wyświetlacza numerycznego. Naciśnięcie przycisku kończy proces.
Opcje i zastosowanie Alternatywnie w rozwiązaniach Pick-to-Light i Put-to-Light moşna ustawić automatyczne potwierdzanie realizacji zadania. Wymaga to czujnika zewnętrznego, podłączonego do wyświetlacza strefowego za pomocą złącza M8. Czujnik automatycznie wykrywa pobranie części lub napełnienie kontenera i natychmiast wysyła potwierdzenie do systemu zarządzania produkcją. Opcja ta pomaga w dalszym zmniejszaniu liczby błędów. Wyświetlacze strefowe firmy Weidmßller są bardzo solidne i odporne na trudne warunki przemysłowe. Ich stopień ochrony to IP54, zaś wytrzymałość na uderzenia IK05, ponadto oferują bardzo dobrą odporność na zaAUTOMATYKA
(# 5 # L .5 - - K * ." I - 5K
. " # - 5 - # # -
/ " - " 5
/K / K -
/. - # " * 6? >6 # L
# " L / - * ." I - 5L -
- S- % - * - . * - . * # " - *
=HVWDZ QDU]ęG]L DXWRPDW\]DFML X PDWLRQ /HW¡V FRQQHFW 1LH]DOHŰQ\ RG SODWIRUP\ L LQG\ZLGXDOQLH VNDORZDOQ\ ]HVWDZ QDU]ęG]L GR DXWRPDW\]DFML QD NWyU\ VNãDGDMĉ VLę ‡=DDZDQVRZDQ\ VWHURZQLN X FRQWURO ]H ]LQWHJURZDQ\P RSDUW\P QD VLHFL QDU]ęG]LHP LQŰ\QLHUVNLP X FUHDWH ‡0RGXãRZ\ V\VWHP ]GDOQ\FK , 2 X UHPRWH ‡3DQHOH GRW\NRZH X YLHZ R E K L A M A
kłócenia EMC. Kompaktowo zaprojektowane wyświetlacze o wymiarach 180 mm × 70 mm × 75 mm (dł. × sz. × wys.) mogą być łatwo instalowane bez uşycia narzędzi. Wykorzystując takşe skrzynki połączeniowe, dostępne jako akcesoria, moşna uzyskać zdecentralizowaną architekturę urządzeń z prawie wszystkimi strukturami komunikacyjnymi oraz systemami magistrali danych, w tym Modbus/TCP, Profinet, EtherCAT i EtherNet/IP. Do połączenia magistrali danych ze skrzynką zastosowano hybrydowy kabel ekranowany ze złączem M12 z kodowaniem A, którym jednocześnie doprowadzane jest zasilanie modułów napięciem roboczym 24–36 V DC. Dodatkowe złącze wtykowe M8 umoşliwia podłączenie zewnętrznych czujników automatyki. Wyświetlacze strefowe są przeznaczone do pracy w temperaturze od 0 ºC do 45 ºC, przy wilgotności względnej od 30% do 80%. Obudowa wykonana jest z odpornego na uderzenia tworzywa PA66. Rozwiązanie Pick-to-Light firmy Weidmßller wspiera manualne prace w przemyśle i intralogistyce, umoşliwiając dostarczanie wymaganych części w odpowiednim czasie. Pozwala eliminować błędy i znacząco zwiększa produktywność.
:LęFHM LQIR
4 , "Ăźller
WEIDMĂœLLER Sp. z o.o. . , ( - 6= >>8=7A - , @@ 6<> >9 ?> % & @@ 6<> >9 ?< ---,- ".
, "
9/2018
ZZZ X PDWLRQ FRP _ ZZZ ZHLGPXOOHU SO
79
RYNEK
Sprzęgające przekaźniki
do bezpiecznego załączenia *
* - I
# - 5 / # \ -
/ # - L
- K L K - 5L
# \ / #
L K - - - I # 5
- 5 # 5 " ,
# 5 " S L * - * M " * &
! # - # \
# K 5L 8 !6> M - + :,
Wolfgang Boll ! "
P
rzekaźnik PSR-PC50 moşe być stosowany w aplikacjach przeciwpoşarowych i gazowych, np. do sterowania alarmem akustycznym ostrzegającym pracowników w przypadku wystąpienia sytuacji zagroşenia. Głównym powodem stosowania w tych obwodach przekaźników sprzęgających jest duşy pobór prądu urządzeń alarmowych, który często przekracza maksymalną obciąşalność prądową wyjść sterownika bezpieczeństwa. Jednocześnie w przypadku doboru przekaźnika sprzęgającego do sterowników bezpieczeństwa naleşy pamiętać o szczególnych moşliwościach tych ostatnich, jak np. monitorowanie prądu obciąşenia czy filtrowanie impulsów testowych. Ta funkcjonalność w znacznym stopniu ogranicza i wyklucza moşliwość zastosowania standardowych przekaźników bezpieczeństwa.
Filtrowanie impulsów testowych Sterowniki bezpieczeństwa mogą przeprowadzić wiele dynamicznych autotestów swoich wyjść, jak i oprzewodowania. Aby było to moşliwe przy włączonym wyjściu, sygnał przez krótki czas (np. 2 ms) jest przełączany z „wysokiego� na „niski�, a następnie z po80
P R O M O C J A
wrotem na „wysoki�. Jeşeli wyjście jest wyłączone, test jest wykonywany w odwrotnej kolejności, co oznacza, şe wysyłany jest krótki wysoki impuls. W przypadku podłączonego odbiornika, takiego jak sprzęgający przekaźnik bezpieczeństwa, zjawisko to nie powoduje otwarcia lub zamknięcia zestyku przekaźnika. Jednak moşe powodować wstępne wzbudzenie lub odwzbudzenie cewki, a w rezultacie mikroruchy zwory ferromagnetycznej przekaźnika, co powoduje jego przedwczesne zuşycie i uszkodzenie.
Monitorowanie zwarcia/przerwania linii Kolejną specjalną cechą wyjść sterownika bezpieczeństwa jest zdolność do wykrywania zwarcia i monitorowania obciąşenia wyjścia. Powoduje to, şe od podłączonego przekaźnika wymaga się utrzymywania poboru prądu w stosunkowo wąskim zakresie. Z jednej strony ten poziom nie moşe spaść ponişej wartości minimalnej, tak aby nie zostało wykryte przerwanie oprzewodowania. Z drugiej strony nie powinien przekraczać pewnej wartości maksymalnej, która byłaby interpretowana jako zwarcie. Dlatego naleşy unikać „pików� prądu, szczególnie w momencie AUTOMATYKA
RYNEK załączenia. Taki scenariusz wymaga zastosowania w przekaźnikach sprzęgających wewnętrznego układu regulacji do utrzymywania poboru prądu na stałym poziomie i to dokładnie w wymaganym zakresie między wartością minimalną i maksymalną.
Konstrukcja Kaşdy przekaźnik ma mocne i słabe strony, dlatego podczas projektowania bezpiecznego przekaźnika sprzęgającego PSR-PC50 zwrócono szczególną uwagę na redundancję oraz zróşnicowanie. Wykazano, şe najlepszym rozwiązaniem dla zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa jest zaprojektowanie przekaźnika dopasowanego do danej aplikacji (fot. 1). Opracowując PSR-PC50, szczególną uwagę poświęcono starannemu doborowi wewnętrznego przekaźnika pomocniczego. W przeciwieństwie do zastosowań do bezpiecznego wyłączenia, w przypadku systemów przeciwpoşarowych i gazowych zestyki często pozostają otwarte przez kilka lat, zanim zostaną po raz pierwszy zamknięte w przypadku sytuacji zagroşenia lub testu. Co za tym idzie, kwestie związane z doborem odpowiednich przekaźników i przewidywania potencjalnych uszkodzeń, róşnią się od tych związanych z aplikacjami do bezpiecznego wyłączenia. Jednym z kryteriów branych pod uwagę jest ścieşka tarcia stykowego, na której zachodzi mechaniczne oczyszczanie z wszelkich warstw nalotów powierzchni zestyku przekaźnika, dzięki czemu w przypadku wystąpienia zagroşenia zapewnione jest przewodzą-
* + / ! L - . L / - - .5 I . L
- - /K L / # L
ce połączenie. Dodatkowo aby zminimalizować powstawanie warstwy nalotu, producent musi stosować materiały o niskiej temperaturze odgazowania. Kolejnym waşnym czynnikiem jest w pełni zautomatyzowany proces produkcji przekaźników. Pozwala on wykluczyć wpływ zanieczyszczeń przez ciała obce we wnętrzu przekaźnika.
Diagnostyka Diagnostyka sterowników bezpieczeństwa zwykle kończy się na bezpiecznym module sprzęgającym. Nie jest to wystarczające dla wielu uşytkowników – i słusznie. Z tego względu funkcja monitorowania linia/obciąşenie w PSR-PC50 umoşliwia bezproblemową diagnostykę od sterownika do urządzenia wykonawczego. Monitorowanie odbywa się po stronie wejścia i wyjścia, i to zarówno pod kątem zwarcia, jak i przerwania obwodu. Jeśli błąd wystąpi podczas normalnej pracy, wpłynie to na wewnętrzną impedancję wejściową przekaźnika, a w konsekwencji zakłócenia impulsów testowych wysyłanych przez sterownik, dzięki czemu defekt wykrywany jest
przez odpowiednie wyjście cyfrowe sterownika. Oznacza to, şe moşna wyeliminować dodatkowe koszty instalacji i dodatkowe wejścia cyfrowe sterownika, które potrzebne są do odczytywania stanu urządzenia wykonawczego. Sprzęgający przekaźnik bezpieczeństwa PSR-PC50 został specjalnie przystosowany do sterowników typu fail-safe stosowanych w inşynierii procesowej. Spełnia wszystkie wymagania dotyczące stosowania w aplikacjach, aş do SIL 3 zgodnie z wymaganiami normy IEC 61508. Wewnętrzna redundancja, zintegrowany filtr impulsów testowych i wbudowany układ regulacji prądu pomagają zapewnić długą şywotność i najlepszą moşliwą kompatybilność ze sterownikami bezpieczeństwa. W przypadku projektów o wysokiej gęstości kanałów warto sięgnąć dodatkowo po Termination Carrier (fot. 2). To kompaktowe rozwiązanie do komfortowego i bezbłędnego podłączania urządzeń z serii PSR do powszechnie stosowanych systemów bezpieczeństwa przez okablowanie systemowe. Podłączenie do systemu bezpieczeństwa odbywa się metodą plug&play przez standardowy lub dostosowany do sterownika adapter czołowy. Wolfgang Boll " I # . . % * & ! ' 0"/c
` "
! "
4 , * & !
" I # . . % * & !
# $%' ( $) ()
* + , . - # 5 ". / - * & ! # - / " I
/ # / " - . *
9/2018
. , ) . - 67869 6<8:<7 , 7< :9 => ?<> ---,#* & ,#
81
RYNEK
Pewne zamocowanie Zmienny system uchwytów do trzpieni montaşowych
T
rzpienie montaşowe ze stali nierdzewnej Kipp słuşą do łatwego mocowania lub łączenia dwóch części bądź przedmiotów obrabianych. Pewne łączenie uzyskiwane jest dzięki prostemu naciskaniu lub zwalnianiu przycisku.
Standardowe i na zamówienie Oferta trzpieni montaşowych Kipp jest wyjątkowo zróşnicowana. Oprócz wersji bazowej na zamówienie dostępne są trzy róşne warianty z uchwytami z tworzywa sztucznego. Uchwyt grzybkowy zajmuje bardzo mało miejsca, uchwyt L umoşliwia intuicyjną obsługę, a uchwyt T znakomite trzymanie. Konstrukcja wszystkich trzech wersji jest podobna. Alternatywę pod względem optyki stanowi wersja z uchwytem grzybkowym wykonanym w całości ze stali nierdzewnej.
Róşne warianty materiałów i wymiarów Trzpienie montaşowe produkowane są na zasadzie platformy modułowej. Dzięki temu firma Kipp moşe wytwarzać je w duşej ilości przy zachowaniu niskich kosztów i oferować je w korzystnej cenie. Oprócz standardowych uchwytów grzybkowych, L i T z ciemnoszarego tworzywa sztucznego, dostępne są równieş uchwyty T i L z cynku powlekanego proszkowo, o podwyşszonej odporności termicznej. Wszystkie trzpienie montaşowe produkowane są ze stali nierdzewnej i dostępne w wersjach o średnicy od 5 mm do 16 mm i długości od 10 mm do 80 mm lub w indywidualnych wymiarach specjalnych. KIPP POLSKA Sp. z o.o. . , ( - 7 6:8@:= , 7< ::9 @< ?? 8" # " -, / ^ ##,#
---, ##,#
4 , ##
Firma Heinrich Kipp Werk po % K # " I - *, ` - # "
- 5 / . *
- * 9f<@ # \
@><7 , ( - 5L
- . " # X
K " - * "
. *- - # X *
# * * *,
9/2018
P R O M O C J A
83
RYNEK
Ulepszone
oprogramowanie do kontrolerĂłw ruchu Trio Trio Motion Technology dostarcza kontrolery ruchu oraz software, # - 5L 5 # " - X " X * . - , ` -
M " -# - -L - 5K # " - ,
Nowości Do nowych funkcjonalności naleşą: • predefiniowane szablony projektów, aktualizowane on-line, • moşliwość dodawania i tworzenia własnych paczek konfiguracyjnych, ułatwiających budowanie aplikacji, • wsparcie obsługi plików konfiguracyjnych XML (EtherCAT), • obsługa Flex-6 Nano i MC6N-ECAT, • osobny szablon do tworzenia programów kontrolera ruchu dla robota, • moşliwość grupowania programów w jeden plik, • rozbudowany oscyloskop 2D oraz 3D.
Szczegóły wybranych funkcji Program Motion Perfect 4.3 umoşliwia wizualizację ruchu maszyn w 3D 9/2018
– wykonaj/importuj model 3D części roboczych maszyny lub robota i animuj je, aby zobaczyć symulację ruchu zaprogramowanego w Motion Perfec. Dostępna jest graficzna prezentacja sieci EtherCAT – wyświetlaj i kontroluj stan sieci, sprawdzaj informacje o stanie poszczególnych napędów, odczytuj i konfiguruj obiekty w napędzie. Kolejne zalety to intuicyjny widok drzewka projektu – informacje o elementach projektu są przedstawione w jasny, wyraźny sposób – oraz przejrzyście zaprezentowane parametry osi – wybierz spośród setek dostępnych danych tylko te, które chcesz aktualnie widzieć w podglądzie. Wśród innych funkcjonalności warto wymienić podgląd wielu kontrolerów ruchu jednocześnie, wsparcie języków programowania według normy IEC 61131-3 – FB, LD, SFC, ST, rozbudowane moşliwości debugowania kodu programu, a takşe elastyczną opcję podglądu zmiennych – VR, TABLE lub własne zadeklarowane zmienne – wybierz, które z nich chcesz przeglądać – oraz wbudowany zegar czasu rzeczywistego (Real-Time Clock, RTC). 0 3 )4 "
R E K L A M A
O
programowanie Motion Perfect w wersji 4.3 usprawnia proces programowania kontrolerów ruchu Trio. Dzięki temu konfiguracja, diagnostyka, monitorowanie ruchu i funkcji stały się jeszcze prostsze. Wszystko odbywa się w łatwym w obsłudze środowisku, którego interfejs jest oparty na mechanizmie pływających okien – zapewniającym wygodny dostęp do róşnych funkcji w tym samym czasie. Najciekawsze funkcje i zmiany zostały przedstawione ponişej. Bogatą rodzinę kontrolerów ruchu Trio powiększyły ostatnio dwa modele, równieş obsługujące najnowszą wersję Motion Perfect: Flex-6 Nano oraz MC6N – ECAT.
MULTIPROJEKT ul. Fabryczna 20a 31-553 KrakĂłw tel. 12 413 90 58, fax 12 376 48 94 e-mail: info@multiprojekt.pl www.multiprojekt.pl
P R O M O C J A
29
RYNEK
Anybus Wireless Bridge II Technologie bezprzewodowe, takie jak Bluetooth i WLAN, L KS 5 -
- I - # 5 * # " - *, S L - I " 5 # - / - " I
- 5 5 - . K# *
" 5 *, $ K - 5 S
/ # -. - S L / -
# - -L ". 5L
# . / # - - /. # - 5L # X - " " - 5 % /
" - ". -
,
86
W
ymień kabel szeregowy lub Ethernet na połączenie bezprzewodowe – Anybus Wireless Bridge jest idealny dla integratorów systemów, którzy muszą ustanowić niezawodne połączenie bezprzewodowe do uşytku przemysłowego. Rozwiązanie jest często uşywane w parach, ale moşe być równieş stosowane jako punkt dostępowy łączący do siedmiu klientów.
Wiele opcji komunikacji Firma HMS Industrial Networks, wprowadzając obecnie nową, ulepszoną wersję swojego popularnego mostu Anybus Wireless Bridge, otwiera nowe moşliwości przemysłowym rozwiązaniom bezprzewodowym. AWB II obsługuje do 400 m niezawodnej komunikacji bezprzewodowej i moşe komunikować się zarówno przez P R O M O C J A
Bluetooth, jak i WLAN. Jest idealny do zastąpienia okablowania Ethernet w trudno dostępnych lub niebezpiecznych miejscach. Korzystając z tego rozwiązania, inşynierowie automatyki mogą uzyskać nową i inteligentniejszą infrastrukturę sieciową. Często stosowany jako kabel ethernetowy do wymiany danych (komunikacja point-to-point) AWB II moşe być równieş uşywany jako punkt dostępowy dla kilku węzłów WLAN/ Bluetooth, takich jak smartfony lub tablety. W ten sposób, dzięki zmniejszeniu okablowania Ethernet, osiąga się oszczędności.
Większy zasięg i wydajność Nowy Anybus Wireless Bridge II obsługuje dłuşszy zasięg bezprzewodowy (400 m, 437 yd) i jeszcze bardziej AUTOMATYKA
RYNEK
TM
12 3 &"
#
wydajną zintegrowaną antenę bezprzewodową. Moşna go łatwo skonfigurować za pomocą przycisku lub nowego zintegrowanego interfejsu internetowego. Anybus Wireless Bridge II jest zbudowany w oparciu o tę samą technologię bezprzewodową, co inne urządzenie z rodziny, Anybus Wireless Bolt – punkt podłączenia do montaşu na komputerze, który został wprowadzony w 2016 r. przez firmę HMS. Dzięki temu rozwiązaniu AWB II mogą komunikować się bezproblemowo, tworząc jeszcze bardziej innowacyjne rozwiązanie systemu bezprzewodowego. Šącząc urządzenia przemysłowe i sieci za pośrednictwem łącza bezprzewodowego, Anybus Wireless Bridge II ułatwia şycie integratorom systemów i inşynierom automatyzacji, którzy muszą tworzyć połączenia np. w niebezpiecznych obszarach, trudno dostępnych miejscach lub ruchomych instalacjach, w których kable nie są poşądane.
4 , ' " . "
ELMARK AUTOMATYKA Sp. z o.o. . , ` " - 7A >68>76 - 8 , @@ 77: 79 :7 @@ 77= 99 @6 % & @@ 77: 79 :A 8" " ^ " , ",#
---, " , ",#
9/2018
/
„
„
Pewne połączenie
„ ! "
#$% „ &' ' ( " ) *
+ R E K L A M A
Anybus Wireless Bridge II to sprawdzone rozwiązanie, które pozwala bezprzewodowo połączyć popularne przemysłowe standardy Ethernet, takie jak Profinet, EtherNet/IP, BACnet/IP i Modbus TCP, oraz zapewnia uşytkownikom niezawodne i bezobsługowe połączenie bezprzewodowe. Produkt jest dostarczany z dwoma złączami M12 do zasilania i łączności sieciowej i ma stopień ochrony IP65. Więcej informacji moşna znaleźć na stronie: www.elmark.com.pl/producenci/sklep/hms-bramy-anybus-wireless.
300
, ! * ) ' ) - "&* ) ' "
' ' (" ' ) .
HMS Industrial Networks GmbH www.anybus.com ¡ www.hms-networks.com Twój lokalny dostawca
' 0" ' . . . ul. Niemcewicza 76, Tel. +48 22 773 79 37, Mail: elmark@elmark.com.pl
87
10-11.10.2018, Kraków
MAINTENANCE £ŗðŢŭLJðŢŁð Ł ƐƧǍŠðŗŁǗðČőŁ £ƓŭēƯŔČőŁ ŭƓðǗ
gŭŢijěƓěŢČőð LJ ƓðŠðČļ »ðƓĴŮLJ R E K L A M A
RYNEK R YNEK
Wyszukanie komponentu za pomocą kilku kliknięć Przy projektowaniu maszyn . L - M . # - 5L # - X
/ 5, 0 .# * c `0 % .5 M . L # " - *
# 5 -
" 5 5
- # 5 - ,
C
4 , c `0
yfryzacja nie jest tylko motorem rozwoju automatyki przemysłowej, budowy maszyn, transportu oraz wytwarzania energii. Jest takşe duşym wsparciem i ułatwieniem przy projektowaniu urządzeń. Interaktywny konfigurator HARTING dla złączy przemysłowych jest tego bardzo dobrym przykładem. Moşliwości konfiguratora znacząco wzrosły dzięki zastosowaniu zaawansowanych rozwiązań IT. Tego typu narzędzia stają się równie istotne jak programy do projektowania. Dzieje się tak, poniewaş pomagają projektantom zmierzyć się z kluczowym wyzwaniem – czas projektowania, w którym mają powstawać niezawodne maszyny, staje się coraz krótszy. Dodatkowo nie kaşdy dział projektowy ma zasoby pozwalające poświęcić czas na szukanie szczegółowych rozwiązań na poziomie interfejsów. Aby rozwiązać tego typu problemy, HARTING stworzył konfigurator dla złączy przemysłowych, umoşliwiający szybkie dotarcie do właściwych informacji oraz danych zebranych w jednym miejscu, które pozwalają podjąć decyzję.
Szybka ścieşka do złącza Konfigurator Han jest przygotowany do rozwiązywania zagadnień świata realnego. Został zaprojektowany w taki 9/2018
sposób, aby uşytkownik mógł szybko dobrać właściwe interfejsy dla konkretnego projektu. Wystarczy podać trzy dane wejściowe, takie jak liczba kontaktów, prąd i napięcie znamionowe, aby uzyskać rozwiązanie. Znalezione rozwiązania mogą zostać umieszczone w koszyku zakupowym lub być nadal modyfikowane. Jednocześnie proponowane są rozwiązania alternatywne. Dzięki konfiguratorowi kwestia złączy zostaje rozwiązana – mimo rosnącego stopnia skomplikowania wymagań oraz duşej dywersyfikacji produktów. Proces wyboru pozostaje transparentny dla uşytkownika przy równoczesnym aktywnym wsparciu programu. Dobrana konfiguracja złącza moşe być od razu przedstawiona w postaci modelu 3D. Konfigurator w interaktywny sposób komunikuje się z uşytkownikiem – przez modelowanie 3D, jak równieş otwarte lub zamknięte opcje wyboru. Komponenty, które nie będą juş pasować do wybranej konfiguracji, nie będą pojawiały się jako dostępne. Uşytkownik, znając kod produktu lub jego nazwę, moşe równieş łatwo zbudować złącze w konfiguratorze na podstawie danych, które ma. W tym celu naleşy uşyć trybu eksperta: wybrać rodzaj obudowy (gniazdo/wtyczka) lub złącza (pin/gniazdo). Róşne podejścia pozwalają wypracować konfigurację.
Przegląd korzyści Konfigurator ma wiele zalet. Pierwsza to szybkość: nie ma potrzeby szukania produktów czy ich specyfikacji. Druga to elastyczność: kliknięcie myszką pozwala znaleźć kilka alternatywnych rozwiązań – klasyczne połączenia, jak i rozwiązania bazujące na produktach z najnowszymi technologiami. Trzecia to P R O M O C J A
wysokie bezpieeczeństwo dzięki ki wizualizacji: kaşşdy komponent ent jest widoczny w konzłej aplikacji, tekście przyszłej konfigurator oferuje rozwiązania dla wszystkich poziomów wybranych komponentów. Kolejną zaletą jest dokumentacja z jednego źródła: uzyskana wiedza moşe być łatwo zintegrowana w dokumentację systemową, redukując konieczność pracy nad częścią dokumentacji związaną ze złączami. Kaşda konfiguracja ma swój własny, unikalny numer. Dzięki temu uşytkownik ma dostęp do swoich konfiguracji, moşe je modyfikować lub ponownie złoşyć zamówienie. Po kompletacji dane techniczne skonfigurowanego interfejsu są dostępne do pobrania. Konfigurator HARTING umoşliwia skorzystanie z dodatkowych funkcji. Przykładowo kompletna dokumentacja interfejsu moşe być łatwo ściągnięta (włączając w to pliki STP), a konfiguracje mogą być zapisane, załadowane lub współdzielone z innymi osobami. Konfigurator dopasowany do potrzeb aplikacji pozwala przyspieszyć cyfrową transformację na polu rozwoju produktu. Pomaga generować najlepsze rozwiązania spośród szerokiego portfolio, zarówno dla uşytkowników znających produkty HARTING, jak i tych, którzy nie mają doświadczenia w tym obszarze.
HARTING POLSKA Sp. z o.o. . , $. << 6?8?@7 , 7< :6@ =< 7< % & 7< :6> ?@ <: 8" # ^* , " ---,* ,#
89
Centrum Targowo-Konferencyjne
4 - 5 grudnia 2018
www.exposilesia.pl
Wydarzenie towarzyszÄ…ce:
Podczas targĂłw m.in.: • Konferencja pt. „JAKOŚĆ I BEZPIECZEĹƒSTWO DLA WYROBĂ“W ELEKTROTECHNICZNYCH I SPRZĘTU OĹšWIETLENIOWEGOâ€?
Targi Techniki Świetlnej Salon Elektrotechniki Przemysłowej
• Konferencja pt. „JAKOŚĆ OŚWIETLENIA�
www.salonelektrotechniki.pl
Manager Projektu: Małgorzata Mazur | +48 510 031 476 ul. Braci Mieroszewskich 124 | 41-219 Sosnowiec | tel. 32 78 87 523 | lumenexpo@exposilesia.pl
www.lumenexpo.pl R E K L A M A
Targi Ekologicznego Ogrzewania i Termomodernizacji
Międzynarodowe Targi Energii Odnawialnej
www.termoexpo.pl
www.reenergyexpo.pl
Spotkanie branşy TERMO i OZE z Polski i nie tylko! Tutaj trzeba być! QBȂE[JFSOJLB SS rr & &YQP 9 99* 8 8BST[[BXB Konferrencje branşow we: Fotowoltaika, Magazynyy energii, Elektro omobilnośść, Biogaz, Budownicctwo energooszzczęędne i wielee in nnych. Fora: Fo otowoltaika i po otowoltaika omp pyy cie cieepła ła d dlla la kaşdego, Budyneek Energooszczzędny od podsstaw kowo: Gala wiieczorn na r Strefaa karieery Dodatk r Strefaa Networkingu u Bizneso owego r Streffa elektrom mobilności r Strrefa Zero Wastee
kontakt: TEER TERMO: RM MO: Marta Marta Gard Gardziewicz-Halczu Ga rdziew ewicz czz-Halcczuk uk k Project Pro roj ojectt M Manage anage ger er tel. + 488 532 te tel. 5332 46 4633 267 267 e-maaail: e-m il:: mg mgard gaar ga ardz rdzie rdziewic iewicz@f iewi icz@ cz@fa @ffaire @ faaiireexxpo. po o. o.pl pl p O E: OZ OZE: E: Małg Ma ałg łłgor łgorz gor orrza rzata za ata ta B Bartk Bartttk k kow ko ow o ows w wsk wsssk k kii Prroj Proj roj ojec o oject jeecct M Mana Ma Manage anaager g r ge tel.. +48 tel. 48 607 607 909 9099 143 1443 e-ma ee-mail: maaiill: mbartko m mb mbar mb baar arttkko art ko ow wski@fa w wssk s i@ @fai faireeexxxpo.pl fairex fa po.p po p o.p pl
RYNEK
Power over Ethernet
Produkty firmy Antaira * - E ' * # -
# M "K ! - @>>> , - # - "
" " 1 , " # #
/ ' * / .IL # #. SX -
@>>: , # - ''' =>@,: %, -
E ' * a 'b K / K .I - " " " 5 5 -
5 ." , 5 - - ./ * I L * K . L a 'b
" L " X # L .5L * .I - -,
N
azwa PoE jest uşywana do określania wszystkich urządzeń obecnych na rynku PoE. W rzeczywistości moşna podzielić je na dwie kategorie. Power Sourcing Equiment (PSE) to urządzenia, które mogą przekazywać energię przez przewód Ethernet – zazwyczaj switche i media konwertery. Druga kategoria to urządzenia końcowe, które konsumują energię Powered Device (PD), np. kamery IP, telefony VoIP czy punkty dostępowe do sieci bezprzewodowej. Popyt na urządzenia PoE wynika głównie z powszechnego stosowania kamer do monitoringu i punktów dostępowych Wi-Fi. To bardzo wygodne rozwiązanie, które pozwala na zdalne i scentralizowane zarządzanie urządzeniami peryferyjnymi. W przypadku switchy zarządzalnych moşliwy jest np. zdalny reset urządzenia PD. Sceptycy twierdzą, şe zasilanie napięciem stałym przy długich i cienkich przewodach Ethernet jest bardzo nieefektywne, ale jeśli weźmiemy pod uwagę brak dedykowanego zasilacza przy kaşdym urządzeniu oraz odpowiedniej instalacji AC straty mocy wydają się być uzasadnione. Trzeba równieş pamiętać, şe dedykowane zasilacze często ulegają awarii i nie ma nad nimi zdalnej kontroli.
Media konwertery Podobnie jak w przypadku przełączników sieciowych, firma Antaira oferuje większość media konwerterów zarówno w wersji standardowej, jak i PoE. Oprócz wariantów przemysłowych z serii IMP Antaira dostępna jest gama komercyjnych media konwerterów z portami Power over Ethernet. Uzupełnieniem oferty switchy i media konwerterów jest gigabitowy injector i splitter. Zasilacz LNP-201AG-T moşe przesyłać zarówno dane, jak i zasilanie do urządzeń zgodnych z IEEE 802.3at. Splitter LNP-101AG-T umoşliwia rozszycie zasilania i danych przesyłanych jednym kablem. Popularność standardu Power over Ethernet podyktowana jest względami praktycznymi. Jeśli mamy do czynienia z aplikacją, w której urządzenia peryferyjne znajdują się w trudno dostępnych lokalizacjach PoE wydaje się idealnym rozwiązaniem do dostarczenia zasilania. ANTAIRA TECHNOLOGIES Sp. z o.o. . , ! S - 9= >@8?6A - , @@ =A@ == =< % & @@ =A@ == =@ ---, ,#
R E K L A M A
Switche Technologia Power over Ethernet w automatyce przemysłowej została początkowo wprowadzona do specjalistycznych switchy zasilanych napięciem 48 V DC z maksymalnie czterema portami 802.3af. Obecnie dostępne są switche z czterema, ośmioma, a nawet 24 portami PoE. Antaira oferuje wszystkie switche w wersji standardowej lub PoE. Przełączniki firmy zgodne z 802.3at dostarczają do 30 W na kaşdym porcie, mogą więc zasilić kamerę PTZ. Kolejną uşyteczną funkcjonalnością jest moşliwość zasilania switcha napięciem z przedziału 12–48 V DC. To bardzo istotne w aplikacjach mobilnych, gdy chcemy zasilić switch z akumulatora. Tak niskie napięcie zasilania przydatne jest równieş w połączeniu z panelami solarnymi, gdzie najczęściej mamy do czynienia z napięciem 12 V. W automatyce napięcie 48 V DC zwykle nie jest duşym problemem, ale zagwarantowanie w szafie 24 V eliminuje konieczność stosowania dodatkowych zasilaczy lub przetwornic, które zajmują miejsce. 9/2018
P R O M O C J A
91
R E K L A M A
RYNEK
Klucz do zwiększenia
produktywności maszyn pakujących " # - - # " L # 5L .
- S , (# " - ". L
# " - X I # X # 5 - - - "
# # X " 5K
- - X # . -, L -
, " - " " I
/ % " 5 ,
) * & *
O
programowanie IoT Gateway firmy Bosch Rexroth to łatwe w konfiguracji rozwiązanie przeznaczone dla nowych i starszych urządzeń. Pozwala ono łatwo i ekonomicznie komunikować ze sobą nowoczesne maszyny z rozwiązaniami starszego typu. Co istotne, rozwiązanie to nie ingeruje w logikę sterowania czy automatykę urządzeń i elementów wykonawczych. Dane zbierane z maszyn pomagają optymalizować procesy produkcyjne i jakość produktu. Oprogramowanie IoT Gateway firmy Bosch Rexroth umoşliwia analizę i ocenę danych w celu zwiększenia efektywności systemu. Szybko i pro-
9/2018
sto zapewnia łączność między nowymi i istniejącymi maszynami a takşe zapewnia przejrzystość informacji – bez konieczności dokonywania czynności interwencyjnych w istniejącej automatyce. Aby spełnić rosnące wymagania dotyczące coraz krótszych serii produktów, uşytkownicy muszą połączyć wszystkie procesy i ustanowić elastyczne łańcuchy tworzenia wartości złoşone z niezawodnych maszyn i linii produkcyjnych. Niestety, piętnastoletni – lub dłuşszy – cykl eksploatacji maszyny nie sprzyja kompleksowym inwestycjom w nowe urządzenia. Dodatkowo, poza zapotrzebowaniem na zwykłą modernizację istniejących technologii napędów i sterowania, rosną równieş wymagania dotyczące ilości informacji zbieranych z istniejących systemów.
Efektywna komunikacja dla nowych i istniejących systemów Dzięki oprogramowaniu IoT Gateway firmy Bosch Rexroth zarówno nowe, jak i  juş istniejące systemy, mogą być sprawnie podłączone do IIoT (Przemysłowego Internetu Rzeczy). Przy uşyciu panelu sterowania oprogramowania IoT Gateway, uşytkownik maszyny wybiera monitorowane parametry oraz odpowiednie czujniki i ustanawia połączeń. Ten usieciowiony system składający się z czujników, oprogramowania i sprzętu przemysłowego zgodnego z IoT moşe być szybko i łatwo konfigurowany, obsługiwany i zarządzany. Jeśli to konieczne, uşytkownik moşe równieş odczytywać informacje z istniejącego systemu sterowania, niezaleşnie od jego producenta. P R O M O C J A
Oczywiście naleşy określić, które informacje mają być przetwarzane i wysyłane do rozmieszczonych systemów w celu ich monitorowania i oceny. Mogą to być systemy MES, MDE/BDE lub chmurowe platformy IoT naleşące do firm Bosch Rexroth, Oracle lub Microsoft. Warto dodać, şe zestaw startowy jest równieş dostępny wraz z oprogramowaniem Production Performance Manager (PPM) firmy Bosch Software Innovations słuşącym do analizy i oceny danych, które jest bardzo wygodnym i kompleksowym rozwiązaniem.
Typowe zastosowania w przemyśle opakowaniowym Jedną z moşliwości zastosowania oprogramowania IoT Gateway są czynności konserwacyjne na podstawie stanu istniejących systemów starszego typu z pionowym trzpieniem w przekładni mechanicznej. Ich wadliwe działanie moşna wykryć przy uşyciu dodatkowych czujników wibracji i temperatury, aby serwisowane komponenty mogły być wymienione według harmonogramu. Innym przykładem zastosowania rozwiązania IoT Gateway jest analiza wpływu środowiska pracy na surowiec opakowaniowy lub produkt, z wykorzystaniem dodatkowego czujnika. Wyniki pomiarów temperatury i wilgotności umoşliwiają dostosowanie pracy maszyny do aktualnych warunków.
BOSCH REXROTH Sp. z o.o. . , V. <>@;<>? >@8@:> -
, @@ 7:= <= A7
% & @@ 76= =7 :6
8" 5 ./,- # - ^/ * & *,#
---,/ * & *,#
93
Advanced
Supply Chain 2018
INTERNATIONAL ERNATIONAL CONFEREN CONFERENCE
W POGONI ZA KLIENTEM ZAAWANSOWANE ŁAŃCUCHY DOSTAW I TECHNOLOGIE ZAAWANSOWANE PROCESY ZARZĄDZANIA W OBSZARZE LOGISTYKI MODELE WSPÓŁPRACY TECHNOLOGIE W SYSTEMACH ZAOPATRZENIA I DYSTRYBUCJI NAJLEPSZE PRAKTYKI
20 WRZEŚNIA 2018, WARSZAWA
PARTNERZY SYSTEMY INFORMATYCZNE
ORGANIZATORZY
www.asc.eurologistics.pl R E K L A M A
Centrum Targowo-Konferencyjne
27 - 28 lutego 2019 Wydarzenia towarzyszące:
www.exposilesia.pl
Zakres tematyczny Targów INDUSTRYmeeting: 1. Mechanika i narzędzia
Targi Utrzymania Ruchu i Technologii Przemysłowych
Salon Technologii i Materiałów Kompozytowych
2. Elektronika i elektryka 3. Serwis i obsługa produkcji 4. BHP
LOGISTEX
5. Przemysł 4.0 6. IT w przemyśle
Salon Logistyki i Magazynowania w Przemyśle
7. Logistyka produkcji 8. Automatyka i robotyka 9. Hydraulika i pneumatyka 10. Edukacja i szkolenia
Dyrektor Grupy Projektów: Wioletta Błońska-Dudek | tel. kom. +48 510 031 732
11. Instytucje i media branżowe
ul.Braci Mieroszewskich 124 | 41-219 Sosnowiec | tel. +48 32 788 75 06 | industrymeeting@exposilesia.pl
www.industrymeeting.pl
BIBLIOTEKA ENCYKLOPEDIA GLOBALNEGO ZARZÄ„DZANIA EKOLOGICZNEGO I ENERGETYCZNEGO Redakcja naukowa: Marek Rewizorski, Karol Bieniek Wydawca: Fundacja na rzecz Czystej Energii " 6 ,7/89 ;<=+ >?6 /@8 + 9 6 +
Publikacja stanowi propozycję uporządkowania istotnych społecznych kwestii, które wpisują się w koncept potencjalnej strategii przetrwania gatunku ludzkiego. Opracowanie nie ma charakteru całościowego, co w şadnej mierze nie deprecjonuje jego znaczenia. Tytułowe określenie „Encyklopedia� jest naduşyciem, którego redaktorzy dopuścili się z pełną premedytacją. Posłuşyli się nim jako prowokacją po to, by zwrócić uwagę na podejmowane kwestie takşe odbiorcom spoza środowisk akademickich. Nie jest to jedyne ryzykowne posunięcie z ich strony. Samo załoşenie dotyczące istnienia globalnego systemu wprowadzającego koordynaty zarządzania w obszarze ekologii i energetyki jest aktem ogromnej odwagi, a wyeksponowanie w Polsce ekofeminizmu wśród wiodących problemów czynem heroicznym. Stać na to niewielu. Trudno o lepszą rekomendację naukowej publikacji (na podstawie recenzji dr. hab. Piotra Kwiatkiewicza, prof. UZ).
CYBERBEZPIECZEĹƒSTWO I BEZPIECZEĹƒSTWO FIZYCZNE OBIEKTĂ“W W ENERGETYCE Redakcja naukowa: Robert Maciejewski Wydawca: Fundacja na rzecz Czystej Energii " 6 ,7/89 ;<=+ >?6 Z@, + "9 6 3 =
Autorzy prezentują interdyscyplinarne spojrzenie na problematykę cyberbezpieczeństwa i bezpieczeństwa fizycznego obiektów mających zastosowanie w szeroko rozumianej dziedzinie energetyki. Zastosowana analiza pozwala na uchwycenie wspólnych desygnatów, a takşe aspektów mających zastosowanie w obecnej rzeczywistości społecznej. Jest to waşne, bo zmiany technologiczne i społeczne, które zachodzą na róşnych poziomach bezpieczeństwa mają wpływ na wszystkie dziedziny şycia społecznego. Wartość poznawcza poruszanej problematyki nieustannie ewoluuje, co determinuje ciągłe prowadzenie badań, zwłaszcza w kontekście zabezpieczania systemów energetycznych czy ich rozwoju. O waşności tej publikacji moşe stanowić zainteresowanie poruszanymi zagadnieniami ze strony licznych agend i jednostek naukowych na całym świecie, a takşe eksploracja badań naukowych podejmujących tę waşną problematykę.
NOWOCZESNE ZARZĄDZANIE PRODUKCJĄ UJĘCIE PROCESOWE Redakcja naukowa: Kazimierz Szatkowski Wydawnictwo Naukowe PWN " 6 ,7/89 ;<=+ >?6 Q87 + 9 6 3 =
Ksiąşka stanowi kompendium wiedzy potrzebnej do praktycznego projektowania i organizowania systemów produkcyjnych oraz zarządzania produkcją i przedsiębiorstwami produkcyjnymi i usługowymi; omawia proces zarządzania produkcją w trakcie działalności badawczej, przygotowania prototypów, uruchomienia produkcji, kontroli jakości. W ksiąşce przedstawiono systemy informatyczne, które pomagają w realizacji wymienionych celów. Wyjaśniono nawet najbardziej skomplikowane zagadnienia, co ułatwiają liczne zdjęcia i rysunki. Szczególną wartością ksiąşki jest część dotycząca nowoczesnych koncepcji zarządzania produkcją – Lean Management i Six Sigma. Porady tu zawarte są przydatne pracownikom przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych, firm konsultingowych – menedşerom, projektantom, inşynierom. Publikacja stanowi podręcznik dla studentów ekonomii i zarządzania oraz kierunków inşynierskich specjalności związanych z zarządzaniem produkcją. (# - f I, 9/2018
95
WSPÓŁPRACA ANTAIRA TECHNOLOGIES TEL. 22 862 88 81, WWW.ANTAIRA.PL ................................................................................................................................... 91
AUTOMATION24 GMBH TEL. 22 439 65 00; 00 800 24 2011 24, WWW.AUTOMATION24.PL ......................... III OKŁ. + WKLEJKA
AUTOMATYKAONLINE TEL. 504 126 618, WWW.AUTOMATYKAONLINE.PL ......................................................................................................68 AUTOMATYKA-POMIARY-STEROWANIE SA TEL. 85 748 34 00, 85 748 34 03, WWW.APS.PL ............................................................................................................ 19 BOSCH REXROTH TEL. 22 738 18 00, WWW.BOSCHREXROTH.PL .............................................................................................. 58, 59, 93 B&R AUTOMATYKA PRZEMYSŁOWA SP. Z O.O. TEL. 61 846 05 00, WWW.BR-AUTOMATION.COM .......................................................................................13, 36–37 DANFOSS POLAND SP. Z O.O. TEL. 22 755 06 68, WWW.DANFOSS.PL/NAPEDY ............................................................................64–66, IV OKŁ. PPUH ELDAR TEL. 77 442 04 04, WWW.ELDAR.BIZ ............................................................................................................... 9, 12, 62–63 ELESA+GANTER POLSKA SP. Z O.O. TEL. 22 737 70 47, WWW.ELESA-GANTER.PL ....................................................................................................................3 ELMARK AUTOMATYKA SP. Z O.O. TEL. 22 541 84 65, WWW.ELMARK.COM.PL ............................................................................................................. 86–87
EMC FOR BUSINESS – AKADEMIA EMC TEL. 513 382 210, WWW.EMC4B.COM ...................................................................................................................................92
EVENTION TEL. 509 622 541, WWW.EVENTION.PL .............................................................................................................................. 88 CENTRUM TARGOWO-KONFERENCYJNE EXPO SILESIA TEL. 32 78 87 596, WWW.EXPOSILESIA.PL ............................................................................................................... 90, 94 FAIREXPO TEL. 532 463 267, WWW.TERMOEXPO.PL, TEL. 607 909 143, WWW.FAIREXPO.PL .............................. 90 FESTO SP. Z O.O. TEL. 22 711 42 71, WWW.FESTO.PL ............................................................................................................................ 17, 60–61 HARTING POLSKA SP. Z O.O. TEL. 71 352 81 71, WWW.HARTING.PL .....................................................................................................................I OKŁ., 89
HF INVERTER POLSKA S.C. TEL. 56 653 99 16, WWW.HFINVERTER.PL .................................................................................................................. 44–46 IGUS SP. Z O.O. TEL. 22 863 57 70, WWW.IGUS.PL ................................................................................................................................... 74–75
KIPP POLSKA TEL. 71 339 21 44, WWW.KIPP.PL ...................................................................................................................................... 23, 83
96
AUTOMATYKA
WSPÓŁPRACA LUMEL TEL. 68 45 75 100, WWW.LUMEL.COM.PL ................................................................................................................ 42–43 MACK BROOKS EXHIBITIONS EUROBLECH 2018 TEL. +44 (0)1727 814 400, WWW.EUROBLECH.COM ................................................................................................. 57 MULTIPROJEKT AUTOMATYKA SP. Z O.O. TEL. 12 413 90 58, WWW.MULTIPROJEKT.PL ..................................................................................................................... 85 PHOENIX CONTACT TEL. 71 39 80 410, WWW.PHOENIXCONTACT.PL ................................................................................. 19, 25, 80–81 PRZEMYSŁOWY INSTYTUT AUTOMATYKI I POMIARÓW PIAP TEL. 22 874 00 00, WWW.PIAP.PL .....................................................................................................................................67, 84 PRZEMYSŁOWY INSTYTUT AUTOMATYKI I POMIARÓW PIAP, PIAP DESIGN TEL. 22 874 01 94, WWW.DESIGN.PIAP.PL ........................................................................................................................... 82
PPH WOBIT E.K.J. OBER S.C. TEL. 61 222 74 22, WWW.WOBIT.COM.PL ................................................................................................................... 49, 69
RITTAL SP. Z O.O. TEL. 22 310 06 12, WWW.RITTAL.PL ................................................................................................................................ 72–73
RS COMPONENTS TEL. 22 223 11 11, PL.RS-ONLINE.COM ......................................................................................................................................5 SABUR SP. Z O.O. TEL. 22 549 43 53, WWW.SABUR.COM.PL ................................................................................................................ 40–41 SCHUNK INTEC SP. Z O.O. TEL. 22 726 25 00, WWW.SCHUNK.COM ............................................................................................................ 11, 76–77 SEW-EURODRIVE POLSKA SP. Z O.O. TEL. 42 676 53 00, WWW.SEW-EURODRIVE.PL ..................................................................................................... 38–39 SKAMER-ACM SP. Z O.O. TEL. 14 63 23 400, WWW.SKAMER.PL .................................................................................................................................... 47 .STEUTE POLSKA TEL. 22 843 08 20, WWW.STEUTE.PL ..................................................................................................................................... 19 TARGI LUBLIN SA TEL. 81 458 15 11, WWW.TARGI.LUBLIN.PL ............................................................................................................................92 TARGI W KRAKOWIE SP. Z O.O. TEL. 12 644 59 32, WWW.TARGI.KRAKOW.PL ................................................................................................................... 88 TECHNOKABEL SA TEL. 22 516 97 77, WWW.TECHNOKABEL.COM.PL ....................................................................................................... 21 WEIDMÜLLER SP. Z O.O. TEL. 22 510 09 40, WWW.WEIDMUELLER.COM .................................................................................................... 78–79 WYDAWNICTWO EUROLOGISTICS WWW. EUROLOGISTICS.PL .......................................................................................................................................................... 94 ZIMMER-GROUP TEL. +48 884 626 300, WWW.ZIMMER-GROUP.DE/PL .................................................................................... II OKŁ.
9/2018
97
LUDZIE
STANOWISKO: kierownik Laboratorium Szybkiego Prototypowania (/ `." *
opiekun Studenckiego ` . - ! E
Students FIRMA: " - .
. " " -
D
oktor nauk technicznych, specjalista ds. technologii wytwarzania przyrostowego. Kierownik Laboratorium Szybkiego Prototypowania i Obliczeń Numerycznych świadczącego kompleksowe usługi badawcze i komercyjne w zakresie szeroko rozumianego szybkiego prototypowania – technik addytywnych, skanowania 3D, projektowania oraz obliczeń numerycznych. Pełni rolę opiekuna Studenckiego Koła Naukowego Creative Students, które powstało w Przemysłowym Instytucie Automatyki i Pomiarów PIAP w lipcu 2018 r. Od 10 lat zajmuje się konstrukcjami robotów mobilnych do stref niebezpiecznych oraz szybkim prototypowaniem, w powiązaniu z produkcją przemysłową. W obsza-
98
rze jego zainteresowań jest równieş badanie światowego rynku addytywnych maszyn przemysłowych i moşliwości ich wykorzystania jako narzędzi do produkcji specjalnych. Jest takşe kierownikiem projektu pierwszej polskiej drukarki 3D spełniającej standardy przemysłowe. Prowadzi prace badawcze m.in. w zakresie projektowania ukierunkowanego na technologie addytywne, a takşe optymalnego ich wdraşania w produkcji części maszyn z wykorzystaniem nowoczesnych systemów obliczeniowych bazujących na metodach numerycznych. Autor i współautor kilkudziesięciu publikacji, jednej monografii, kilkunastu zgłoszeń patentowych oraz czterech patentów – dwóch o zasięgu
polskim i dwóch o zasięgu międzynarodowym (38 krajów Europy). Stopień naukowy doktora nauk technicznych uzyskał na Wydziale Budowy Maszyn i Lotnictwa Politechniki Rzeszowskiej. Studia magisterskie i inşynierskie ukończył na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej. Na studiach podyplomowych w Wyşszej Szkole Ekonomii i Innowacji w Lublinie uzyskał tytuł Menedşera Badań Naukowych i Prac Rozwojowych. Pasjonat nowych technologii, astronomii, obserwacji świata i zjawisk za pomocą nowoczesnej aparatury. Prelegent konferencji TED, gdzie przedstawił innowacyjną w skali świata wizję oczyszczania oceanów po wyciekach ropy naftowej. AUTOMATYKA
4 , * -." - , !
Maciej Cader
> ! ; 24< = D = ? = ! "
9
# "' ' ) ) ' 4 # "'
9
5 '" 5 '"
) 6 )" pierwsze pierwszej sztuki
9
' '
9
5 5 & " '
% ") ' P P ' " ' ) P Q ' " ) U ") ) P 0 " P > & ) P Q ' ! -&" ( P -4 P Q ' P > P 9 !
OWA DARMSTAWA od 250
z
DO
' 9 4 :;<= ! ' "+ > ? . " @ :B. '
! " ! # $ % +48 (22) 439 65 00 00800 24 2011 24 &$ '
* / ! ; 24< =
CZAT ON-LIN E
< ! ; 24< = 4< =
> ? B D BB D
E
Moc, niezawodność i właściwy wybór Do it differently
100% wyboru najlepszego
Danfoss Drives liderem w produkcji elektronicznie regulowanych napędów My robimy to inaczej, wspieramy Cię na każdym kroku. Decydujesz właśnie o sprzęcie do swojej aplikacji?- oferujemy wolność wyboru dowolnej technologii silnikowej. Jesteśmy w 100% skoncentrowani na rozwoju, produkcji i dostarczaniu najlepszych przetwornic częstotliwości. Nasze marki VLT® i VACON® to najbardziej innowacyjna oferta produktowa.
drives.danfoss.pl