Page 1

1


De schrijver die uw klas gaat ontmoeten is wellicht een onbekende voor hen. Of misschien hebben ze de naam wel eens gehoord, maar wie het nu precies is…. Deze lessen kunt u gebruiken om het schrijversbezoek voor te bereiden. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

INLEIDING DE BOEKENKRING; PRATEN OVER BOEKEN VRAGEN AAN DE SCHRIJVER INFORMATIE OVER DE SCHRIJVER EN BOEKEN VOORBEREIDING SCHRIJVERSBEZOEK NA HET SCHRIJVERSBEZOEK WERKBLAD 1 WERKBLAD 2

9. WERKEN MET BOEKEN IN DE KLAS

PAGINA PAGINA PAGINA PAGINA PAGINA PAGINA PAGINA PAGINA

1 2 3 5 8 9 10 11

boeken Laat de kinderen zoveel mogelijk boeken van de schrijver lezen ter voorbereiding. Het is de Internet Vragen aan de bedoeling dat u ook een boek voorleest, zodat de kinderen in schrijver elk geval twee boeken van de Het is auteur een leuke activiteit om ze leerlingen in het Probeer vanéénhet een kennen. Eén die zelf gelezen hebben (meer mag) en die schrijversbezoek u voorgelezen heeft. kader van de media-educatie een aantal inspirerende bijeenkomst te maken, die (bewijs)vragen over de auteur op internet te goed voorbereid is. Bedenk met de laten zoeken. kinderen hoe de ontmoeting eruit zal Mocht u op school geen beschikking hebben zien. Laat de kinderen vragen bedenken over internet, dan kan een en opschrijven (midden- en bovenbouw) vertegenwoordiging van de klas in de met behulp van het bijgevoegde bibliotheek de antwoorden op internet zoeken. lesmateriaal. Oefen het stellen van Overleg van tevoren even met de plaatselijke vragen en praat alvast met elkaar over de bibliotheek wat hiervoor een geschikt tijdstip boeken (zie informatie over de is. boekenkring bij deze lessen). Bekende sites met schrijversinformatie zijn De meeste schrijvers lezen voor, vertellen www.goudenmuis.nl (de archiefkast), over hun manier van boeken schrijven en www.leesplein.nl, beantwoorden vragen van kinderen. www.kinderboeken.pagina.nl, Spreek het exacte programma van te www.home.wanadoo.richardthiel/index.htm. voren even met hem/ haar door. Daarnaast kan via een zoekmachine gezocht worden (bijvoorbeeld www.google.nl), en de site van uitgevers. Een overzicht van uitgevers is te vinden op www.sss.nl/links/uitgeverijen.htm.

2


De boekenkring Je weet pas wat je van een boek vindt als je erover hebt gepraat. Opmerking van Sarah, 8 jaar Praten over boeken heeft een centrale plaats in het lezen. Het voldoet aan de behoefte om je genoegen of ongenoegen over een boek onder woorden te brengen. Je wilt nieuwe gedachten formuleren om te horen hoe ze klinken. Je wilt dat wat het verhaal losgemaakt heeft boven tafel halen, zodat je er een greep op kunt krijgen. Praten over boeken is een vorm van filosoferen over gedachten en gevoelens die door een boek en onze uitleg ervan worden opgeroepen. Aidan Chambers (uit: Vertel eens/ Querido) Praten over boeken is delen. Delen van ervaringen die je hebt opgedaan tijdens het lezen. Dat kan heel goed in een boekenkring, een werkvorm om de leeservaring en leesbeleving in de klas uit te wisselen. Het woord geeft het al aan: bij deze vorm van praten zitten de kinderen in een kring waarvan de leerkracht ook deel uitmaakt. Want in een kring kun je elkaar aankijken, kun je een gesprek voeren, kun je gezamenlijke emoties beleven. Om te praten over boeken te stimuleren is het zinnig om ‘waarom’- vragen te vermijden. Ze ontmoedigen kinderen en nemen het enthousiasme weg. ‘Waarom’vragen zijn te groot en alles omvattend. Bovendien leveren ze weinig op. Goed praten over een boek is pas mogelijk als je op een punt kunt beginnen of met een detail waarover iets te zeggen valt. En dat lukt het beste als u een paar openingsvragen aanreikt. Openingsvragen: • Wat vond je van het boek? • Wat vond je niet leuk? • Wat is je opgevallen? • Waar had je meer over willen lezen? • Welke bladzijden, stukken waren saai? • Heb je stukken overgeslagen? Welke? • Waar moest je aan denken tijdens het lezen/ luisteren? • Was er iets in het boek dat je nog nooit bent tegengekomen? • Waren er dingen die niet klopten? • Wat vond je vreemd, raar, eng, geheimzinnig? • Wat kun je je nog goed herinneren van het verhaal? • Welke stukjes in dit boek lijken op het echte leven? • Was er iets in het boek dat je zelf wel eens hebt meegemaakt? Wat ging er bij jou hetzelfde, wat anders? • Welk stukje in het boek zou je willen na vertellen? • Wat vertel je aan je vrienden/ vriendinnen over het boek?

3


VRAGEN AAN EEN SCHRIJVER 1. Bewijsvragen ‘U beweert dat u ….………. bent, maar kunt u bewijzen dat dit echt zo is?’ De kinderen hebben speciale vragen (‘bewijsvragen’) bedacht over de boeken. Beantwoordt de schrijver ze goed, dan weten de leerlingen dat hij wèrkelijk degene is die de boeken geschreven heeft. Dit is een speelse manier om de kinderen op het gesprek met de schrijver voor te bereiden en met zijn werk vertrouwd te maken. Bewijsvragen bedenken. In tweetallen bedenken kinderen vragen over de boeken waarbij alleen de échte schrijver het antwoord kan weten (zie werkblad 1). Ze kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op de personages, de verhaalverloop of het slot. De vragen worden op het werkblad genoteerd. Om de kinderen op gang te helpen kunt u een paar voorbeelden geven: Personages • Bijnaam? • Lievelingsboek? • Geheim dat ze aan niemand durven te vertellen? • Leukste vak op school? Verhaalverloop • Wie wint de wedstrijd en hoe? • Met welke list wordt iemand om de tuin geleid? • Hoe wordt het geheim ontdekt? • Wat doet de dief met de gestolen spullen? • Waarom wordt er paddestoelensoep gekookt? Slot van het boek • Op welke manier wordt het probleem opgelost? • Wat gebeurt er als de hele klas het geheim weet? • Loopt het boek goed af? 2. Vragen aan de schrijver Kinderen interviewen de auteur over het schrijversvak. Wat willen ze weten over de schrijver? De vragen kunnen over boeken gaan die ze gelezen hebben, over het schrijverschap, maar ook over bepaalde dagelijkse bezigheden van de auteur. Voorbeelden: • Hoe ziet de dag van een schrijver er eigenlijk uit? • Wanneer schrijft hij? • Waar schrijft hij? • Hoe schrijft hij? Met de hand of met de computer? • Maakt hij veel fouten? • Hoe komt hij aan ideeën voor verhalen? • Heeft hij zelf meegemaakt waarover hij schrijft? • Hoe verzint hij een titel voor een boek ‘Boek van een schrijver op bezoek’ (zie werkblad 2) is voor kinderen een goed uitgangspunt om vragen te bedenken over een boek. Voor groepen 1 t/m 4 schrijft4 de leerkracht de teksten.


3. Dat zoeken we (niet) op Kinderen kunnen veel vragen hebben over de schrijver en zijn boeken. Maar, niet alle vragen hoeven aan hem gesteld te worden. Sommige antwoorden zullen vrij eenvoudig door de leerlingen zelf te vinden zijn via documentatiecentrum, bibliotheek of internet. Benut het schrijversbezoek ten volle en laat kinderen alleen die vragen stellen, waarop ze zelf geen antwoord vonden. Om tot deze vragen te komen, kan onderstaande werkwijze gebruikt worden. Naam schrijver Schrijf op het bord de voor- en achternaam van de schrijver Wat willen kinderen weten over de schrijver en zijn boeken Schrijf alle vragen op die opborrelen, lukraak door elkaar. Maak daarna rubrieken: - leven (getrouwd, kinderen, leeftijd) - schrijverschap (hoeveel boeken, hoe verzint u een verhaal) - boeken (vragen over specifieke boeken) - thema’s (waarom schrijft u over vroeger) Waar antwoorden zoeken Inventariseer met de kinderen op welke plekken antwoorden gevonden kunnen worden. Documentatiecentrum Bibliotheek - in catalogus: bespreek met kinderen hoe ze in de catalogus zoeken - in een naslag cd-rom - in een schrijversencyclopedie of boekjes over auteurs. Het is zaak van te voren te informeren welke schrijversinformatie in de bibliotheek aanwezig is, en waar. Ook is het zaak de bibliotheek te informeren over het tijdstip waarop de kinderen naar de bibliotheek komen, en met welke vragen, zodat zij uw leerlingen kan opvangen en begeleiden.

Internet Zie: inleiding Aan de slag Maak tweetallen, en verdeel de vragen over de duo’s. De antwoorden Bespreek de gevonden antwoorden en schrijf ze achter de vragen op het bord. Op sommige vragen zal geen antwoord gevonden zijn. Kijk per vraag wat er gaat gebeuren: wordt er nogmaals (op een andere plek) gezocht, of wordt de vraag tijdens het schrijversbezoek aan de auteur gesteld.

5


Informatie over de schrijver en haar boeken Vera de Backker

Vera is geboren op 13 april 1962 in Heemstede. Woont samen met Dirk van der Laan, heeft 1 dochtertje Suzan (geb. 2001) en een hond (Golden retriever). Vanaf 1989 illustreert ze prentenboeken waarvan een twintigtal titels zijn verschenen bij verschillende uitgeverijen in Nederland maar ook in het buitenland. Van twee boeken zijn CD-rom versies gemaakt. Vanaf haar afstuderen in 1987 aan de Hogeschool van de Kunsten in Utrecht geeft ze bovendien schildercursussen en maakt ze schilderijen. Ze maakt haar illustraties met gouach-verf en schilderijen met acrylverf. Ze houdt van het werken met heldere intense kleuren die ze door laag-over-laag techniek bereikt. 'Boeken maken vind ik echt geweldig, van het eerste ideetje tot het boek in de winkel is het 1 groot avontuur en daarna is het weer spannend om er mee te werken (voorlezen, naspelen e.d.). Het leuke van boeken maken is dat alles kan, je brengt je figuren tot leven, je creĂŤert je eigen wereld.'

6


Alle boeken In 1989 kwam mijn eerste educatieve boekje uit en daarna volgden nog meer boekjes voor het onderwijs en prentenboeken. Alle boeken zijn door mij geïllustreerd en sommigen ook geschreven. Hieronder vindt u de lijst met boeken. Uiteraard zijn de recente boeken te koop van de andere titels zijn er nog enkele titels te koop (met * aangegeven). Zeg kleine bij wat dans jij mooi * Zeg kleine roodborst wat zing jij stoer * Zeg kleine eekhoorn wat spring jij dapper * Zeg kleine bever wat bouw jij knap * Zeg kleine dolfijn wat duik jij diep * Zeg kleine zeehond, wat zwem jij goed * Zeg kleine vleermuis, wat eet jij veel * Zeg kleine egel, wat slaap jij lang * >>> Bij elk boek zit een CDtje met een liedje en het verhaal >>> Via boekhandel of www.zegkleine.nl

uit Bino is blij* Bino is boos* Bino is bedroefd* Bino is bang* Bino en beer.* Een cadeau voor Bino.* Bino en het sneeuwkasteel.* Bino en de blokjes.*

Wil je op de foto, Bino?* Wat kies je, Bino?* Bino wil alles.* Bino en de walvis.* Via www.ikbenbino.nl Het feestje van Rira Regenboogvis (2006)*

Eerste woordjes aanwijsboek (2003) The house of Books Een lange reis (2002) NZV uitgevers (kerstboek) Ridder Big (2002) Gottmer Er is er één jarig (2001) The house of Books De kleine draak zonder vuur (2000) Gottmer, ook Korea Dikke vriendjes (2000) Gottmer Koosje en de regenboog (2000) Gottmer Bij Koosje in de boom (2000) Gottmer Koosje maakt muziek (1999) Gottmer. NU te koop in 't nederlands, frans, duits, engels, spaans en italiaans!* Via www.lulu.com * Koosje is boos (1998) Gottmer, ook Frankrijk, Denemarken, USA, Korea Koosje Koala (1997) Gottmer, ook Duitsland, Frankrijk, Korea, Japan, USA Het geheim van ger (1995) alleen Duitsland en Frankrijk Oh, oh wat een vriend (1993), Elzenga, ook Duitsland, Frankrijk, USA, Mexico Maan-roos-vis serie 1991: Een hut in de boom, Een roos en een sok, Maan, vis en een roos* De G van Ger en Gans 1989 Zwijsen

7


Voorbereiding schrijversbezoek Organisatorische voorbereiding • Wanneer de afspraak voor het schrijversbezoek vast ligt kunt u contact opnemen met de auteur via de Kunstlinie. Het verdient aanbeveling de contacten met de auteur via één persoon te laten lopen. U kunt afspraken maken over de inhoudelijke voorbereiding en over praktische zaken zoals pauzes. • Zorg voor een geschikte, afgesloten ruimte waarin de schrijver goed te verstaan is en de leerlingen zo min mogelijk worden afgeleid. U kunt de ruimte ook versieren. Inhoudelijke begeleiding • Zorg ervoor dat de leerlingen weten dat de auteur bij ze op bezoek komt. Vertel het in de klas en neem bijvoorbeeld een bericht op in de schoolkrant. • Spreek af welke boeken u met de leerlingen gaat lezen. Ze moeten minstens één boek van de auteur gelezen hebben, maar hoe meer hoe beter. Ze kunnen de boeken zelfstandig lezen, maar u kunt uiteraard ook (fragmenten) voorlezen. • Welke verwerkingsopdrachten wilt u laten doen? U kunt denken aan een boekenkring waarin de leerlingen een boek bespreken, klassikale of individuele voorbereiding van vragen voor een interview met de auteur of schrijf- of tekenopdrachten naar aanleiding van de boeken. U kunt de leerlingen ook een werkstuk of verslag van het schrijversbezoek laten maken. • Stel ouders op de hoogte van het project en probeer ze erbij te betrekken. Nodig ze bijvoorbeeld uit voor de boekenmarkt of ouderavond met lezing van de auteur of maak een special van de schoolkrant over het auteursbezoek. De dag zelf • Voor de auteur is het prettig op de dag van het bezoek een vast aanspreekpunt te hebben. Deze persoon, die de schrijver opvangt en begeleidt (indien afgesproken van het station haalt, iets te drinken aanbiedt), is bij voorkeur de contactpersoon die reeds telefonisch contact heeft gehad met de auteur. • Regel vervoer voor de auteur tussen eventuele locaties als dependances, e.d. (indien afgesproken van en naar station) • Zorg ervoor dat de leerkracht die het project met de leerlingen heeft voorbereid tijdens het bezoek aanwezig is. Dit is ook belangrijk om met de leerlingen over het project te kunnen napraten. • Veel schrijvers stellen het op prijs als de leerkracht hen kort inleidt. • Praat met de auteur even na over het verloop van zijn bezoek. • Bied eventueel de auteur een lunch aan.

8


Na het schrijversbezoek • • • •

Praat met de leerlingen over het bezoek. Wat vonden ze ervan? Laat de leerlingen een reactie opschrijven, tekenen of knutselen en maak hiervan een tentoonstelling of een speciale schoolkrant voor ouders. Stuur de auteur deze en andere reacties toe, zoals eventuele persreacties. Als u brieven stuurt, waarop u een antwoord van de auteur verwacht, voeg dan een postzegel bij. Het auteursbezoek is een goede aanleiding de leerlingen tot verder lezen te stimuleren. Misschien willen ze nog meer boeken van deze auteur lezen, of boeken met eenzelfde thema van een andere schrijver. Of vraag de auteur tijdens het bezoek naar boeken die hij zelf mooi vindt. Evalueer het project met de personen die bij de organisatie betrokken zijn geweest. ( Uit: Draaiboek kinderboekenschrijver, of illustrator op bezoek Stichting Schrijvers School en Samenleving)

9


Werkblad 1

Bent u de echte ……………………………..

Drie vragen aan de schrijver: 1. …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… 2. …………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………

3. …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… Namen:

10


Werkblad 2

Een boek van een schrijver op bezoek Schrijver: ………………………………………………… Titel: ……………………………………………………… Hieronder mag je over één stukje van het boek iets vertellen. Schrijf ook op waarom je dat stukje kiest (omdat je er kippenvel van kreeg, of omdat jezelf ook zoiets hebt meegemaakt)

Dit stukje staat op bladzijde: …….. Vaak staan in een boek ook tekeningen. De tekenaar (illustrator) leest het boek goed want hij moet precies weten hoe bijvoorbeeld de hoofdpersoon er uit ziet. Maak hieronder een tekening van het boek dat jij hebt gelezen.

Wat zou je de schrijver willen vragen over dit boek? 1 ………………………………………………………………………………………………………… 2 ………………………………………………………………………………………………………… 3 ………………………………………………………………………………………………………….

11


Werken met boeken in de klas Boeken lezen Leerlingen kunnen de boeken zelfstandig lezen, maar u kunt uiteraard ook (fragmenten uit) boeken voorlezen. Laat ze ook goed naar de illustraties kijken.

Kringgesprek: boekpresentatie Vanaf circa groep 4 De leerlingen lezen een boek van de schrijver en presenteren het aan de rest van de klas. Ze laten het boek zien, vertellen iets over de belangrijkste personen en over het verhaal, zonder de clou te verklappen natuurlijk! Ook kunnen ze een kort fragment voorlezen. Bovendien vertellen vertellen ze wat ze van het boek vonden: spannend, saai, vrolijk of verdrietig? Is het boek een aanrader voor de rest van de klas? Na afloop kunnen de andere kinderen vragen stellen. Leerlingen die het boek al kennen, vertellen wat zij van het boek vonden.

Vragen Kinderen hebben vaak veel vragen over boeken. Bijvoorbeeld: - Waarom doet de hoofdpersoon zo vervelend tegen haar vrienden? - Schrijft de auteur altijd over dieren? - Waarom zijn de hoofdpersonen bij die schrijver altijd enigs kind? - Is de schrijver getrouwd? - Hoe oud is hij? - Hoeveel boeken heeft hij geschreven? Stimuleer de kinderen om vragen te bedenken over de boeken of de schrijver. Bespreek ze daarna met elkaar. Misschien weten andere kinderen het antwoord wel. De antwoorden opzoeken kan natuurlijk ook. Veel informatie staat al in het boek zelf: meestal op de achterkant, soms achterin het boek. Of in de auteursinformatie die SSS met het contract meestuurt of de documentatiemappen in de openbare bibliotheek. Op internet staat ook veel informatie over schrijvers, bijvoorbeeld op de site van de uitgeverij van de boeken, Gouden Muis of op het Leesplein. Op onze linkspagina's vindt u nog meer adressen van websites over kinderboeken. Antwoord niet gevonden? Geen nood, die vragen kunnen de kinderen aan de schrijver zelf stellen als hij op bezoek komt!

12


Schrijven en tekenen

Boeken verzamelen

Er zijn oneindig veel schrijf- of tekenopdrachten bedenken bij boeken.

Boeken zijn het begin en einde van een schrijversbezoek. Kinderen vinden het heel spannend als er een schrijver komt van wie zij boeken hebben gelezen. En na afloop willen ze misschien wel nog meer boeken lezen ...

Enkele suggesties:

> De hoofdpersoon uit het boek tekenen Kies twee tegenovergestelde situaties . Het leukste is om situaties te kiezen die bij het boek passen. Laat de kinderen twee tekeningen maken, een per situatie. Voorbeelden: » 's nachts en overdag » in de zomer en de winter » thuis en op school » blij en verdrietig » ziek en gezond » met zijn grootste vriend en zijn grootste vijand

> Schrijf (of teken) een droom Is een hoofdpersoon ergens heel erg bang voor, laat de kinderen dan een droom schrijven voor die persoon. Dat kan natuurlijk ook als de hoofdpersoon iets juist heel erg graag wil.

Rollenspel

> Misschien staan er in de schoolbibliotheek al een paar boeken van de schrijver. Maar meestal is het prettig om nog meer boeken te hebben. Kinderen vinden het vaak prettig om zelf een boek te kunnen kiezen. Bovendien, hoe meer boeken ze kennen, hoe meer ze naar de schrijver gaan uitkijken! Neem daarom eens contact op met de plaatselijke openbare bibliotheek. Misschien kunt u daar een projectcollectie lenen. ! TIP: Veel kinderboekenschrijvers schrijven ook zelfleesboekjes en verhalen en teksten voor leesmethodes. Een welkome aanvulling op de "gewone" kinderboeken. En het voordeel is dat u deze boeken al op school heeft. Ook loont het de moeite na te gaan of de auteur verhalen schrijft voor kindertijdschriften. Dit staat vaak in de auteursinformatie die SSS met de contracten meestuurt.

Laat de kinderen een gesprek uit het boek kiezen (of kies er zelf een uit) en voor de klas naspelen.

Boeken over werken met boeken Wilt u op school meer aandacht besteden aan lezen, maar weet u niet hoe? Deze boeken en uitgaven kunnen u misschien helpen.

Liedjes, versjes en sprookjes ...

> Aan de slag met kinderboeken; Een programma leesbevorde

Voor de onderbouw

> Aidan Chambers - De leesomgeving: hoe volwassenen kinde

Bij sommige boeken past een liedje, versje of sprookje. Bijvoorbeeld "Er zaten zeven kikkertjes" bij een boek met een kikker in de hoofdrol. Laat de kinderen het versje voorzeggen, het liedje zingen of het sprookje aan de andere kinderen vertellen.

Lessuggesties bij bepaalde boeken Er bestaan ook uitgaven met kant en klare lessuggesties bij specifieke boeken.

Chambers geeft mogelijkheden aan voor de omgang met kinderen en literatuur. Hij vindt het belangrijk om gericht met kinderen over boeken te praten en aansluiting te zoeken bij hun ervaringen.

> Jan van Coillie - Leesbeesten en boekenfeesten. Hoe werken Onder andere tips voor het aanbieden van kinderboeken aan kinderen - op en buiten school. > Praktijkboek leesbevordering basisonderwijs ( Biblion) Handige hulp om een structureel programma leesbevordering samen te stellen. Praktisch en helder van opzet.

13

lesbrief schrijver in de klas  

vera de backker

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you