Magazyn nurkowy Perfect Diver nr 25

nurkowanie freediving pasja wiedza

nr 25

SUMBAWA

OLBRZYMIA PRZYGODA Z REKINAMI

1(25)/2023

STYCZEŃ/LUTY

cena 30,00 zł w tym 8% VAT

RAJA AMPAT – THE LAST OF PARADISE BICIE REKORDU GŁĘBOKOŚCI NURKOWANIA W JASKINI BOESMANSGAT W RPA

1

2

słowo wstępne

Wojciech Zgoła Redaktor Naczelny

N

owy Rok, nowe wyzwania, nowe odsłony

powietrze (czy inną mieszankę gazową) wpływa

ale zawsze na bazie nabytego doświad-

na nasze nurkowanie, na poziom CO2, na dłu-

czenia i wiedzy, której stale powinno

gość zanurzenia. Ogłaszam rok 2023 ROKIEM

nam przybywać.

BEZ OPORÓW ODDECHOWYCH. Od razu odsy-

W Perfect Diver również kilka zmian. Dzię-

łam do ostatniego materiału tego wydania. Woj-

kuję osobom zaangażowanym do tej pory w re-

tek napisał bardzo praktyczny artykuł. Pod jego

dagowanie naszego 2-miesięcznika. Od tego

wpływem rozmawiałem z kilkoma nurkami. Oka-

numeru w skład Redakcji wchodzi Ania Soło-

zuje się, że mało kto korzysta ze śruby i wajchy,

ducha, która od początku wspiera Projekt PD,

a być może nie korzysta, bo nie wie jak i po co?

a na co dzień pracuje w Activtour oraz Szymon

Pamiętajmy, że to my rządzimy naszym automa-

Mosakowski, który już w ostatnich miesiącach

tem, a nie odwrotnie. Jeśli wiesz jak i po co są

zaangażował się w nasze działania. Mogliście go

te „pokrętła”, podziękuj swojemu instruktorowi,

spotkać na Konferencji Diving Talks w Portugalii

bo to instruktorzy przekazują nam wiedzę na sa-

czy na Konferencji Baltictech w Gdyni, w Polsce.

mym początku nurkowej drogi.

Kilka osób wychodzi, a kilka wchodzi do sta-

Koniecznie przeczytajcie tekst Karen, która

łych współpracowników redakcji. Wszystkie te

w zeszłym roku ustanowiła rekord świata kobiet

osoby i ich pióro oraz pasję mogliście śledzić

w nurkowaniu z akwalungiem w jaskini. Napisała

na łamach Magazynu Perfect Diver już wcześniej.

o tym dla nas prosto z Afryki.

Nasza misja nie ulega zmianom. Nadal

Nie zabrakło materiałów o destynacjach dla

chcemy żebyście nurkowali bezpiecznie, w cie-

podróżników. Jest pierwsza odsłona Raja Ampat

kawych miejscach z ogromem pasji, jaka towa-

Ani Sołoduchy, jest Menjangan Sylwi Kosmal-

rzyszy nurkom i freediverom. Chcemy też, żeby

skiej-Juriewicz, spotkanie z Wielorybami przy

akweny były czyste, a zwierzęta i rośliny zdrowe

wyspie Sumbawa Laury Kazimierskiej, Marsa

i nienaruszone ludzką ręką.

Alam w spojrzeniu Krzysztofa Brudkowskiego,

Zachęcajcie wszystkich dookoła do spró-

czy nurkowania na obcasie włoskiego „buta”.

bowania nurkowania, to może wyjść im tylko

Swoim materiałem o niemieckim kamienioło-

na dobre. Właśnie w pierwszy weekend lutego

mie Wetro debiutuje Łukasz Metrycki, a Jakub

(4–5.02.) w Aquaparku w Kaliszu rusza kolejna

Banasiak pisze dla nas o Grindwalach i orkach.

odsłona Projektu Rafa. Wystarczy kupić bilet

Wiedzieliście, że one mogą żyć w bardzo bliskich

wejściowy i zanurkować w ramach tej opłaty –

relacjach?

bez dodatkowych kosztów. Tak działa Dominik Dopierała i Centrum Nurkowe Deco. Żeby nurkować, trzeba mieć między innymi sprawny automat. To, w jaki sposób podaje on

To oczywiście nie wszystko. Sami sprawdźcie i poczytajcie o kobietach i twinach, o bocianach.

Niech te ostatnie zwiastują wiosenną radość.

Serdecznie zapraszam!

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

3

spis treści

42

24 16 PODRÓŻE 10 16 24 30 38

Sumbawa. Olbrzymia przygoda z rekinami Raja Ampat – the last of Paradise Z wizytą na wyspie Menjangan W Marsa Alam możesz wszystko... zobaczyć pod wodą Italiański obcas

JASKINIE 42 Bicie rekordu głębokości nurkowania w Jaskini Boesmansgat w RPA

4

46 KAMIENIOŁOM 46 Kamieniołom Wetro

WIEDZA 50 Dziewczyna z Twinem

PLANETA ZIEMIA 54 Niezwykłe losy małych grindwali 58 Dostarczyciele szczęścia... i potomków 62 CCR W SAMOLOCIE...

WYDARZENIA 66

BALTICTECH

Wydawca PERFECT DIVER WOJCIECH ZGOŁA ul. Folwarczna 37, 62-081 Przeźmierowo redakcja@perfectdiver.com

ISSN 2545-3319

redaktor naczelny

Wojciech Zgoła

fotograf

Karolina Sztaba

geografia świata i podróże

Anna Sołoducha

archeologia podwodna reklama tłumacze języka angielskiego

Szymon Mosakowski reklama@perfectdiver.com Agnieszka Gumiela-Pająkowska Arleta Kaźmierczak Reddo Translations Sp. z o.o.

Piotr Witek

opieka prawna projekt graficzny i skład

Adwokat Joanna Wajsnis Brygida Jackowiak-Rydzak

magazyn złożono krojami pisma

Montserrat (Julieta Ulanovsky), Open Sans (Ascender Fonts) Noto Serif, Noto Sans (Google) druk Wieland Drukarnia Cyfrowa, Poznań, www.wieland.com.pl

66

dystrybucja centra nurkowe, sklep internetowy

preorder@perfectdiver.com

PORADY I CIEKAWOSTKI 70 Freeflow, czyli jak korzystać ze swojego automatu fotografia na okładce

One For the Road Productions miejsce

Sumbawa model

Rekin Wielorybi

www.perfectdiver.com

70

Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych, nie odpowiada za treść ogłoszeń oraz zastrzega sobie prawo do skracania, redagowania, tytułowania nadesłanych tekstów oraz doboru materiałów ilustrujących. Przedruk artykułów lub ich części, kopiowanie tylko za zgodą Redakcji. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za formę i treść reklam.

Podoba Ci się ten numer magazynu, wpłać dowolną kwotę!

Wpłata jest dobrowolna.

PayPal.Me/perfectdiver PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

5

redakcja

WOJCIECH ZGOŁA

ANNA SOŁODUCHA

Pasjonat nurkowania i czystej natury. Lubi mawiać, że podróżuje nur-

Absolwentka Geografii na Uniwersytecie Wrocławskim, niepoprawna

kując. Pływać nauczył się jako niespełna 6-cio letni chłopiec. W wieku

optymistka… na stałe z uśmiechem na ustach! Do Activtour trafiła

15 lat zdobył patent żeglarza jachtowego, a nurkuje od 2006 roku.

chyba z przeznaczenia… i została tu na stałe. Z zamiłowaniem co-

Zrealizował ponad 750 zanurzeń w różnych regionach Świata. Napi-

dziennie spełnia ludzkie marzenia przygotowując wyprawy nurkowe

sał i opublikował wiele artykułów.

na całym świecie, a sama nurkuje już… ponad połowę życia. Każdego

Współautor wystaw fotograficznych. Orędownik pozostawiania

roku eksploruje inny „kawałek oceanu” przypinając kolejną pinezkę

miejsca pobytu czystym i nieskalanym. Propagator nurkowania.

na swojej nurkowej mapie świata! W zimie zamienia płetwy na uko-

Od 2008 r. prowadzi swoją autorską stronę www.dive-adventure.eu.

chane narty i ucieka w Alpy. Przepis na życie? „Tylko martwy pień

Na bazie szerokich doświadczeń w 2018 roku stworzył nowy Maga-

płynie z prądem – czółno odkrywców, płynie w górę rzeki!”

zyn Perfect Diver, który od ponad 4 lat, z powodzeniem, wychodzi

anna@activtour.pl; activtour.pl; travel.activtour.pl; 2bieguny.com

regularnie co 2 miesiące w języku polskim i angielskim.

KAROLA TAKES PHOTOS

SZYMON MOSAKOWSKI

Karolina Sztaba, a zawodowo Karola Takes Photos, jest fotografem

Student archeologii na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.

z wykształcenia i pasji. Obecnie pracuje w Trawangan Dive Centre

Początkujący płetwonurek rozpoczynający swoją przygodę z archeolo-

na malutkiej wyspie w Indonezji – Gili Trawangan, gdzie zamiesz-

gią podwodną. Miłośnik fotografii, przyrody i koszykówki, a od niedaw-

kała cztery lata temu. Fotografuje nad i pod wodą. Oprócz tego

na również nurkowania.

tworzy projekty fotograficzne przeciw zaśmiecaniu oceanów oraz zanieczyszczaniu naszej planety plastikiem („Trapped”, „Trashion”).

Współpracuje z organizacjami NGO zajmującymi się ochroną środowiska i bierze aktywny udział w akcjach proekologicznych (ochrona koralowca, sadzenie koralowca, sprzątanie świata, ochrona zagrożonych gatunków). Jest również oficjalnym fotografem Ocean Mimic – marką tworzącą stroje kąpielowe i surfingowe ze śmieci zebranych na plażach Bali. Współpracowała z wieloma markami sprzętu nurkowego, dla których tworzyła kampanie reklamowe. W roku 2019 została ambasadorem polskiej firmy Tecline. Od dwóch lat jest nurkiem technicznym.

REKLAMA

+48 502 138 403 http://www.deepdivingslesin.pl/ baza-nurkowa-honoratka/

KLAUDYNA BRZOSTOWSKA

SYLWIA KOSMALSKA-JURIEWICZ

Ma na swoim koncie ponad 8000 nurkowań. Nur-

Instruktorka nurkowania PADI oraz wideografka.

Podróżniczka i fotograf dzikiej przyrody. Ab-

kuje od ponad 30 lat, a w tym od ponad 20 lat jako nurek techniczny. Jest profesjonalistą z ogromną wiedzą teoretyczną i praktyczną. Jest instruktorem wielu federacji: GUE Instructor Mentor, CMAS**, IANTD nTMX, IDCS PADI, EFR, TMX Gas Blender.

Uczestniczył w wielu projektach i konferencjach nurkowych jako lider, eksplorator, pomysłodawca czy wykładowca. Były to między innymi Britannic Expedition 2016, Morpheus Cave Scientific Project on Croatia Caves, GROM Expedition in Narvik, Tuna Mine Deep Dive, Glavas Cave in Croatia, NOA-MARINE. Zawodowo jest Dyrektorem Technicznym w TecLine w Scubatech, a także Dyrektorem Szkolenia w TecLine Academy.

Większość czasu spędza w wodzie dokumentując fascynujący podwodny świat. Absolwentka ASP na kierunku Projektowania Mody w Łodzi oraz Filmoznawstwa na UAM w Poznaniu, z wykształcenia krawcowa, a z zamiłowania miłośniczka natury oraz sporej dawki adrenaliny. Kocha wszystko co z woda związane. Jej przygoda z nurkowaniem zaczęła się od podroży z plecakiem w 2016 roku.

Podczas pobytu w Tajlandii zanurkowała po raz pierwszy i od tamtego momentu straciła głowę i serce dla tego sportu. Spędzając ostatnie lata i większość swoich dni pod woda, ucząc i pokazując piękno podwodnego świata wierzy, że nurkowanie jest jednością – z samym sobą, naturą i niezwykły-

solwentka dziennikarstwa i miłośniczka dobrej literatury. Żyje w zgodzie z naturą, propaguje zdrowy styl życia, jest joginką i wegetarianką.

Angażuje się w ekologiczne projekty, szczególnie bliskie jej sercu są rekiny i ich ochrona, o których pisze w licznych artykułach oraz na blogu www.divingandtravel.pl Swoją przygodę z nurkowaniem zaczęła piętnaście lat temu przez zupełny przypadek. Dzisiaj jest Divemasterem, odwiedziła ponad 60 państw i nurkowała na 5 kontynentach. Na wspólną podróż zaprasza z biurem podróży www.dive-away.pl, którego jest współzałożycielem.

mi stworzeniami. @waterographyk

ŁUKASZ METRYCKI

LAURA KAZIMIERSKA

KURT STORMS

Nurek od 2007 roku. Kierunki wakacyjne zawsze

Obecnie pracuje jako PADI Course Director w Tra-

Zawodowy żołnierz, odkrywca podwodnych jaskiń

wybieram pytając sam siebie – no ok, ale czy jest tam gdzie zanurkować? Fotografia podwodna to wciąż dla mnie nowość, ale z każdym kolejnym nurkowaniem uczę się czegoś nowego. „Od momentu narodzin, człowiek nosi na swych barkach ciężar grawitacji […], ale wystarczy że zanurzy się pod powierzchnię wody i staje się wolny” – J.Y.Cousteau

wangan Dive Centre na indonezyjskiej wysepce Gili Trawangan. Założycielka portalu Divemastergilis – www.divemastergilis.com @divemastergilis Od ponad 7 lat mieszka i odkrywa podwodny świat Indonezji. Jest nie tylko zapalonym nurkiem technicznym, ale także twarzą platformy Planet Heroes oraz ambasadorem marki Ocean Mimic.

Aktywnie przyczynia się do promowania ochrony koralowców i naturalnego środowiska ryb i zwierząt morskich, biorąc udział w projektach naukowych, kampaniach przeciw zaśmiecaniu oceanów i współpracując z organizacjami pozarządowymi na terenie Indonezji. @laura_kazi

i aktywny instruktor nurkowania technicznego/jaskiniowego/rebreatherowego dla IANTD. Karierę nurkową rozpoczął w Egipcie na wakacjach, a pasja trwa nadal. Kurt jest też założycielem i dyrektorem generalnym Descent Technical Diving.

Nurkuje na kilku CCR, takich jak AP, SF2, Divesoft Liberty SM. Kurt bierze udział w tworzeniu dokumentu o nowej kopalni soli w Belgii (Laplet). Projekt ten gościł w wiadomościach w Nationale TV. Prywatnie prawdziwą pasją Kurta są głębokie nurkowania jaskiniowe. Jego żona (Caroline) dzieli pasje męża i również nurkuje w jaskiniach. W wolnym czasie zwiedza belgijskie kopalnie łupków, a kiedy nie eksploruje, zabiera kamerę by dokumentować nurkowania.

REKLAMA

stała współpraca

WOJCIECH A. FILIP

stała współpraca

WOJCIECH JAROSZ

JAKUB BANASIAK

AGATA TUROWICZ-CYBULA

Absolwent dwóch poznańskich uczelni – Akademii

Płetwonurek od 2008 r. Pasjonat M. Czerwonego

Od dziecka marzyłam, żeby zostać biologiem

Wychowania Fizycznego (specjalność trenerska – piłka ręczna) oraz Uniwersytetu im. A. Mickiewicza, Wydziału Biologii (specjalność biologia doświadczalna). Z tą pierwszą uczelnią związał swoje życie zawodowe próbując wpływać na kierunek rozwoju przyszłych fachowców od ruchu z jednej strony, a z drugiej planując i realizując badania, popychając mozolnie w słusznym (oby) kierunku wózek zwany nauką. W chwilach wolnych czas spędza aktywnie – jego główne pasje to żeglarstwo (sternik morski), narciarstwo (instruktor narciarstwa zjazdowego), jazda motocyklem, nurkowanie rekreacyjne i wiele innych form aktywności,

ny idei ochrony delfinów, rekinów i wielorybów.

Nurkuje głównie tam, gdzie można spotkać te zwierzęta i monitorować poziom ich dobrostanu.

Członek Dolphinaria-Free Europe Coalition, wolontariusz Tethys Research Institute oraz Cetacean Research & Rescue Unit, współpracownik Marine Connection. Od 10 lat uczestniczy w badaniach

morskim i udało mi się spełnić te marzenia. Skończyłam studia na kierunku oceanografia, gdzie od niedawna rozpoczęłam studia doktoranckie.

Moja przygoda z nurkowaniem zaczęła się, kiedy miałam 12 lat. Kocham obserwować podwodne życie z bliska i staram się pokazać innym nurkom jak fascynujące są podwodne, bałtyckie stworzenia.

nad dziko żyjącymi populacjami delfinów oraz audytuje delfinaria. Razem z zespołem „NIE! Dla Delfinarium” przeciwdziała trzymaniu delfinów w niewoli i popularyzuje wiedzę na temat delfinoterapii przemilczaną bądź ukrywaną przez ośrodki zarabiające na tej formie animaloterapii.

piszą dla nas

a także fotografia, głównie przyrodnicza.

i pelagicznych oceanicznych drapieżników. Odda-

ISADORA ABUTER GREBE

KRZYSZTOF G. BRUDKOWSKI

KAREN VAN DEN OEVER

WOJCIECH PRUSKI

Entuzjastyczny nurek, naukowiec

Z zawodu radca prawny starają-

Jest nurkiem jaskiniowym i trymik-

Instruktor nurkowania i pierwszej

i działacz na rzecz ochrony przyrody.

cy się pomagać, a nie wygrywać

sowym oraz instruktorem z Repu-

pomocy, założyciel szkoły nurkowej

Isadora bada biologiczne znaczenie

za wszelką cenę. Wielbiciel ciepłych

bliki Południowej Afryki. Karen wraz

Good Dive, fotograf. Sam nurkuje

wraków statków dla ekosystemów

klimatów i błękitnej wody. Nurko-

z mężem (Francois) są właścicielami

na Prism 2, jednostce, która spraw-

morskich. Kierowana ciekawością

waniem zajął się w 2018 r. jako roz-

i założycielami Somewhere Out There

dza się przy fotografowaniu zwie-

chce poznawać przyrodę, a także

winięcie ulubionego snorkeling‘u.

Diving. Somewhere Out There Diving

rząt bardziej płochliwych. Fascynuje

„jak zostać lepszym nurkiem”. Bę-

Teraz prawie każdy wyjazd planuje

powstało z myślą o nietypowych

go nurkowanie jaskiniowe, wrako-

dąc jeszcze w początkach swojej

tak, aby gdzieś płetwy zamoczyć.

wyprawach nurkowych typu ekspe-

we. Poza nurkowaniem i fotografią,

nurkowej kariery cieszy się drogą

W nurkowaniu partneruje mu na-

dycyjnego i eksploracyjnego. Karen

lubi także podróżować i poznawać

pokonywania przeszkód ucząc się

stoletni syn Damian. Od niedawna

jest wielką pasjonatką nurkowania

nieznane mu do tej pory rejony

od bardziej doświadczonych nur-

ogląda podwody świat przez wizjer

technicznego i jaskiniowego. W mar-

świata. Jeśli nie nurkuje – biega, jeź-

ków, używając odpowiedniej konfi-

aparatu, chcąc zachować ulotne

cu 2021 roku ustanowiła nowy re-

dzi na rowerze. Po prostu lubi ak-

guracji i ćwicząc.

wspomnienia. W nurkowaniu do-

kord świata kobiet w najgłęb-

tywnie spędzać czas i być w dobrej

@isa_diving_nature

tarł do poziomu Deep Diver i chyba

szym nurkowaniu z akwalungiem

formie. Nurkowanie daje mu możli-

na tym się nie skończy.

na głębokość 236,04 m w jaskini

wość oderwania się od codzienności

Boesmansgat w Afryce Południo-

i poczucie totalnej wolności. Jeśli nie

wej, a w październiku 2022 roku

szkoli pod wodą zawsze można go

poprawiła ten rekord, osiągając

spotkać z aparatem lub kamerą.

głębokość 246,56 m. Karen pasjonuje eksploracja, a także lubi uczyć innych i dzielić się swoją wiedzą i pasją do nurkowania technicznego.

podróże

SUMBAWA OLBRZYMIA PRZYGODA

Z REKINAMI Tekst LAURA KAZIMIERSKA

Zdjęcia ONE FOR THE ROAD PRODUCTIONS

J

eśli interesuje cię towarzystwo Łagodnych Olbrzymów koniecznie odbij od wytyczonego szlaku by odwiedzić Sum-

BEZ WĄTPIENIA INDONEZJA JEST JEDNYM Z WYMARZONYCH KIERUNKÓW NURKOWYCH DLA WIĘKSZOŚCI Z NAS. PRZESZUKUJĄC SIEĆ Z ZAMIAREM PLANOWANIA KOLEJNEGO WYPADU POJAWIAJĄ SIĘ OCZYWIŚCIE RAJA AMPAT, KOMODO, SULAWESI CZY BALI WARTO JEDNAK ZAGŁĘBIĆ SIĘ W MNIEJ POPULARNE, ALE JAKŻE WYNAGRADZAJĄCE MIEJSCÓWKI.

bawę.

Sumbawa to indonezyjska wyspa położona na wschód

od Lomboku. Choć nadal dość dzika w ostatnich latach zyskuje na popularności. Co nie jest zaskoczeniem. Jak wiele innych wysp w Indonezji oferuje piękną i piaszczystą linie brzegową, wodospady, surfing, nurkowanie. Co odróżnia ją od innych to łatwy dostęp z pobliskiego Bali czy Lomboku, ale także ogromna atrakcja jaką jest snorkling lub nurkowanie z rekinami wielorybimi bez względu na porę roku.

Rekin Wielorybi to największa ryba w królestwie zwierząt. Zachwyca ona nie tylko rozmiarem, ale także charakterystycznym ubarwieniem. Białe kropki na ciele tych olbrzymów tworzą unikalny wzór, jak odcisk naszego palca.

Jest on niezmiernie pomocny do identyfikacji indywidual-

10

Sumbawa, olbrzymia przygoda z rekinami

samochód z lokalnym kierowcą. Po czterech godzinach dotarliśmy do Labuan Kayangan, portu, gdzie prom odpływa na Sumbawę. Za niewielką opłatą możesz wynająć materac na pokładzie statku i uciąć sobie drzemkę w towarzystwie lokalsów.

Malowniczy krajobraz małych wysepek rozpościera się po godzinnej przeprawie na drugi brzeg, a potem jeszcze kolejne kilka godzin spędzone w samochodzie, by dotrzeć na miejsce.

Sumbawa nadal ma w sobie ten magiczny klimat tropikalnego raju, którego nadaremnie wielu szuka na Bali. Bujna, tropikalna roślinność, miesza się ze wzgórzami porośniętymi kukurydzą. Nie zobaczysz tu pięciogwiazdkowych hoteli czy restauracji. W wielu miejscach, nawet zaraz przy plaży, możesz rozbić namiot, spędzić noc patrząc w gwiazdy i nie uświadczyć żywego ducha.

nych osobników i śledzenia ich oceanicznych wojaży. Rekin Wielorybi jest w ciągłym ruchu, spędza średnio połowę życia na odżywianiu filtrując plankton przez swoje tysiące cieniutkich ząbków i może nurkować na głębokości poniżej 2000 metrów.

Naukowcy otwarcie przyznają, że wiele aspektów życia tych majestatycznych rekinów nadal pozostaje tajemnicą. Co jest pewne to to, że miejsca, gdzie można zobaczyć rekiny wielorybie przyciągają miliony turystów z całego świata.

I właśnie te „miliony” urlopowiczów zawsze odpychały mnie od zaliczania tego typu atrakcji. Jak i fakt, że w wielu miejscach rekiny są terroryzowane przez podekscytowanych turystów, a na ich ciele często dostrzec można rany spowodowane kolizjami z łodziami motorowymi. Z racji tego, organizując wypad na Sumbawę, nie byłam pewna czego się spodziewać.

Przygoda zaczęła się na Gili Trawangan wczesnym rankiem.

Mała łódka motorowa zabrała nas na Lombok a tam czekał już

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

11

podróże

My noc spędziliśmy nie pod gołym niebem, ale w tradycyjnym indonezyjskim domu. Przywitano nas tradycyjną kolacją, którą zjedliśmy na podłodze w towarzystwie całej

Kolejnego dnia, jeszcze o zmroku, z zaspanymi oczami zała-

rodziny. Indonezyjska gościnność bardzo przypomina mi

dowaliśmy się na rybacką łódkę i wypłynęliśmy na wody Saleh

tą naszą, im więcej zjesz tym bardziej ucieszysz gospody-

Bay w nadziei, że uda nam się stanąć oko w oko z najwięk-

nię. Przyjmowanie gości z zagranicy to ogromny zaszczyt dla

szym rekinem. Whale Sharki żerują w płytkich wodach zatoki

przeciętnego Indonezyjczyka, także po posiłku, zaproszono

tuż po wschodzie słońca.

pół wioski, wraz z burmistrzem, by nas przywitać. I zrobić setki zdjęć oczywiście!

12

Bule (jak na ludzi z zagranicy wołają Indonezyjczycy) to rzadki widok w Labu Jambu.

Rekiny Wielorybie pojawiły się w zatoce prawie 10 lat temu.

Najprawdopodobniej przyciągnęły je tu tak zwane Kapal Bagan

Sumbawa, olbrzymia przygoda z rekinami

– łodzie rybackie. Pozostałości połowu wyrzucanego za burtę

Temat karmienia Rekinów jest bardzo kontrowersyjny.

i zapach świeżych krewetek jest bardzo kusząca opcją dla leni-

Wielu ekologów uważa, że może to zakłócić szlak migracyjny

wych olbrzymów. Rybacy zaczęli narzekać na tych nieco onie-

a co za tym idzie i rozrodczy. Z drugiej strony korzyści finan-

śmielających głodomorów atakujących ich sieci i starali się je od-

sowe z turystki nurkowej i snorklingu motywują do podjęcia

straszyć. Do momentu, kiedy lokalna organizacja turystyczna

działań w kierunku ochrony gatunku, który jakże często pada

zaczęła program edukacyjno-finansowy uświadamiając wszyst-

łupem przemysłu eksportującego ich płetwy na azjatycki ry-

kim ogromny potencjał jaki niesie ochrona tych stworzeń.

nek spożywczy.

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

13

podróże

Orzeźwiająca bryza poranka i mocna kawa szybko postawiły nas na nogi, gdy dopłynęliśmy do jednej z wielu rozsianych

w błękicie.

po zatoce Kapal Bagan rybacy właśnie zaczęli podciągać swo-

Do tej pory moje bliskie spotkanie z tym majestatycznym

je sieci. Wschód słonica i otaczający krajobraz zapierają dech

stworzeniem przyprawia mnie o szybsze bicie serca i motyle

w piersiach. W napięciu czekaliśmy na to co dalej się wydarzy.

w brzuchu. Nasz szybki wypad na Sumbawę okazał się nieza-

Nagle słyszymy krzyki podekscytowanych rybaków. W tym sa-

pomnianą przygodą godną polecenia każdemu.

mym momencie ogromna płetwa pojawiła się zaraz pod nasza

Rekin wielorybi został umieszczony na Czerwonej Liście

małą łódką. Szybko wskoczyliśmy do wody. Jeden, nagle dwa,

IUCN jako gatunek zagrożony. W Indonezji jest on w pełni

potem trzy, nagle sześć, siedem olbrzymów kieruje się w stronę

chronionym gatunkiem na podstawie Rozporządzenia Mini-

sieci. Ich ogromne, ale jakże słodziaśne pyszczki filtrują mętną,

sterialnego nr 18 z 2013 r. Jednak badania dotyczące rekinów

krewetkową wodę po czym znikają w otchłań oceanu, by za chwi-

wielorybich w tym rejonie są nadal rzadkością. Brak wiedzy

le znów się pojawić po kolejną porcję rybich przysmaków.

na ich temat uniemożliwia jego odpowiednią ochronę. Na Sum-

Łzy radości wypełniły moją maskę, a dwie godziny w ich towarzystwie odczułam jak kilkanaście minut.

Nie było tu chmary turystów, łodzi motorowych byliśmy tylko my, pięciu przeszczęśliwych nurków otoczonych przez

14

nadzwyczajne kreacje matki natury tańczące wokół nas

bawie pozarządowa organizacja ochrony morskich gatunków, współpracuje z rybakami i zarządem do spraw turystyki wprowadzając odpowiednie regulacje by chronić a zarazem badać zachowania tych łagodnych olbrzymów.

REKLAMA

KILKA ZASAD, KTÓRE NALEŻY

szkodzić rekinowi wielory-

PRZESTRZEGAĆ NURKUJĄC

biemu, takiego jak aparat

Z REKINAMI WIELORYBIMI:

z intensywnym błyskiem, podwodne skutery etc. ´ Nie nurkuj pod rekinem.

tykaj, nie ścigaj ani nie nękaj

Naukowcy twierdzą, że Re-

Rekina Wielorybiego.

kiny Wielorybie mają bardzo

´ Nie pływaj przed nim ani nie

wrażliwe brzuchy i nie lubą

blokuj mu drogi, pozwól mu

wydychanych przez nas bą-

płynąć normalnie. ´ Nie używaj sprzętu, który mógłby przeszkadzać lub

belków. ´ Zachowaj minimalną odległość 3 metrów.

Jeśli jesteś zainteresowany i marzy ci się wyprawa na Sumbawę daj znać na: info@oceanadvocates.com

KAROLATAKESPHOTOS

´ W żadnym wypadku nie do-

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

15

podróże

RAJA AMPAT

THE LAST OF PARADISE Tekst ANNA SOŁODUCHA

Zdjęcie Piotr Szczodrak

K

ilka lat temu, będąc na safari nurkowym w PM Komodo stwierdziłam, że znajdują się tu jedne z najpiękniejszych raf jakie widziałam w swoim nurko-

wym życiu, oraz bardzo różnorodna podwodna fauna. Cóż, to stwierdzenie było aktualne do czasu. Do czasu aż zanurzyłam się w turkusowej wodzie archipelagu Raja Ampat. Ta woda po prostu „tętni życiem”…

INDONEZJA, WYSPIARSKI KRAJ ZAJMUJĄCY ARCHIPELAG 17 TYSIĘCY WYSP, Z KTÓRYCH CO TRZECIA JEST NIEZAMIESZKANA, JEST CORAZ CZĘŚCIEJ WYBIERANĄ DESTYNACJĄ NURKÓW Z CAŁEGO ŚWIATA. SZACUJE SIĘ, ŻE TO WŁAŚNIE U WYBRZEŻY KRAJU „ODWRÓCONEJ POLSKIEJ FLAGI” ZNAJDUJE SIĘ 15 % RAFY KORALOWEJ NA ŚWIECIE.

WYSPY RAJA AMPAT Raja Ampat zwana jest także Four Kings – Czterej Królowie, gdyż w skład archipelagu Raja Ampat wchodzą 4 największe wyspy Waigeo, Batanta, Salawati, Misool oraz setki mniejszych wysp.

Wyspy leżą w centrum tzw. Coral Triangle, obszarze o największej podwodnej bioróżnorodności na świecie. Położony w północno-wschodniej części kraju, należy do indonezyjskiej części Papui, a czasami nazywany jest także pejzażem morskim z głową ptaka. W przeciwieństwie do wulkanicznej natury więk-

16

Raja Ampat. The Last of Paradise

Zdjęcie Anna Sołoducha

szej części kraju, ponad 600 wysp, które należą do Raja Ampat, jest zbudowanych z wapienia, będącego produktem rozrostu koralowców przez miliony lat. Stworzyły krajobraz złożony ze spektakularnych formacji wapiennych, otaczających błękitne Zdjęcie Anna Sołoducha

laguny i porośniętych bujnym lasem tropikalnym. „Raja Ampat to miejsce – gdzie żyją wszystkie ryby na świecie”, tak dosyć śmiało o tej destynacji mawiał Max Ammer, poszukiwacz przygód,

torzy docenili również ważność tego obszaru pod względem

pionier nurkowania na Raja Ampat. W rejon Papui Zachodniej

ochrony morskich skarbów i razem z lokalną społecznością oraz

przybył on w latach 90-tych ubiegłego wieku z Holandii, kierując

agencjami, które zajmują się ochroną środowiska, stworzyli sieć

się swoją pasją poszukiwania zatopionych samolotów z czasów

Morskich Obszarów Chronionych. Utworzenie Parku Morskiego

II wojny światowej. Po spędzeniu długiego czasu w Raja Ampat

finansowane jest przez opłaty dla odwiedzających ten region.

Max zakochał się w tutejszej przyrodzie, ludziach i nurkowaniu,

Warto zauważyć, że od 2002 roku – archipelag znajduje się na Li-

co poskutkowało rozpoczęciem szeregu inicjatyw w celu wspie-

ście Światowego Dziedzictwa UNESCO!

rania lokalnych społeczności papuaskich i propagowania nurko-

Historia tych miejsc nie jest zapisana słowami, ale legenda-

wania wśród zagranicznych gości. Następnie zaczęły powstawać

mi żyjących tu ludzi. Tradycja, kultura i powszechne zwyczaje

resorty na wyspach i zaczęto budować łodzie typu liveabord,

tworzą prawdziwe dziedzictwo historyczne tego regionu. Lu-

aby zachęcić nurków do odwiedzenia tego obszaru. Eksplora-

dzie zamieszkują te ziemie od około 42 tys. lat, kiedy Papua

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

17

podróże

– najgłębszy rów morski regionu. Wyspy na zachód od linii mają tropikalny klimat południowo-wschodniej Azji, a te na wschód przypominają bardziej suchą Australię. Papua Zachodnia pomimo, że należy do Indonezji, to kulturowo, etnograficznie i przyrodniczo – ma zdecydowanie bliżej do wybrzeży Australii 

NIEZWYKŁA RÓŻNORODNOŚĆ RAJA AMPAT W rejonie wysp Raja Ampat możemy spotkać 1223 gatunki ryb, w tym 25 endemicznych gatunków ryb, 600 gatunków korali twardych (10 razy więcej niż na całych Karaibach), 75 % wszystkich znanych gatunków korali, 57 gatunków Mantis Shrimp, 13 gatunków morskich ssaków, 5 gatunków zagrożonych żółwi morskich. Podczas safari nurkowego możemy spenetrować różne części archipelagu – północną przy wyspie Wayag, centralną przy wyspie Waigeo czy południową – ze słynną wyspą Misool.

Nasza nurkowa eksploracja rozpoczęła się w momencie, gdy „zostawiłam” za plecami przystań portową w Sorong i wypłynęZachodnia była częścią starożytnego kontynentu Sahul. Ponad

liśmy na otwarte morze… Jeśli planujecie wyprawę na Raja

sto lat temu, brytyjski przyrodnik i odkrywca Alfred Russel Wal-

Ampat – musicie dostać się do Sorong, bo właśnie z tego

lace, przybywszy na te odległe wyspy ustalił istnienie przecina-

miasta wypływają łodzie na Raja Ampat.

jącej je, niewidzialnej linii. Oficjalnie nazwana „Linią Walleca’a”,

Na horyzoncie zaczynam dostrzegać iskrzącą się, błękitną

oddziela Bali od Lombok, przebiegając przez cieśninę Lombok

wodę, a następnie pełny kształt zalesionych wzgórz wysp Cie-

Zdjęcia na stronie Anna Sołoducha

18

Raja Ampat. The Last of Paradise

W rejonie wysp Raja Ampat możemy spotkać 1223 gatunki ryb, ...

600 gatunków korali twardych (...), 75 % wszystkich znanych gatunków korali, 57 gatunków Mantis Shrimp, 13 gatunków morskich ssaków, 5 gatunków zagrożonych żółwi morskich.

śniny Dampier. Te wzgórza znajdują się na Waigeo, największej

Kiedy zbudzisz się o poranku w Cieśninie Dampier, Twoim

z „Four Kings”. Tutaj znajdują się jedne z najbardziej znanych

oczom ukaże się mała wyspa, która wydaje się unosić w po-

miejsc nurkowych archipelagu. Nazwa cieśniny pochodzi od na-

wietrzu – jest jakby zawieszona między płaskim, spokojnym

zwiska brytyjskiego nawigatora, eksploratora, pirata (!), historyka

morzem a mglistym świtem. WYSPA MIOSKAN z niezwykłą

przyrody i pisarza – Williama Dampiera. Był on pierwszym Angli-

chmurą nietoperzy nad piękną, białą, piaszczystą plażą, otoczo-

kiem, który odkrył tereny dzisiejszej Australii i opłynął świat aż trzy

na rafą brzegową. Szkółki żółtych snapperów pływające wokół

razy! Wpływ jego osoby i badań miał szeroki zasięg w ówczesnym

miękkich koralowców i gąbek z pewnością przyciągną Waszą

świecie. James Cook i David Nelson bazowali na jego badaniach

uwagę jako pierwsze. To taka trochę „podstawowa” atrakcja

dotyczących prądów morskich oraz siły i kierunku wiatru. Alfred

Raja Ampat – spotkacie je prawie na każdym nurkowaniu !

Wallece i Charles Darwin natomiast, szeroko odnosili się do jego

Płynąc wzdłuż rafy z prądem, po prostu wpada się w tzw. „zupę

analiz zjawisk historii naturalnej, które odkrył i zapisał w swojej

rybną” – one są wszędzie ;) Gdy prąd szaleje fizyliery, surgeons

książce „A New Voyage Round the World”. Dampier miał również

fish, rabbitfish trzymają się blisko rafy. Szczyt rafy jest wspa-

przypadkowy, acz głęboki wpływ na rozwój światowej literatury.

niały – kolory są zdumiewające, ilość ryb zaskakuje. Koralowce

Jego relacja z uratowania statku byłego członka załogi Aleksan-

w pastelowych kolorach są domem dla grabików. Co ważne!

dra Selkirka, zainspirowała do powstania powieści o Robinsonie

Niech Waszych oczu nie ominą największe muszle na świe-

Crusoe. Dampier wymieniony jest także z imienia w „Podróżach

cie ;) Ta wielka skorupa to potwór. Olbrzymi. Nie bez powodu

Guliwera”, a także cytowany ponad 80 razy w Oxford English Di-

nazywają go „olbrzymim małżem”. Gigantyczny małż, zwany

sctionary jako pierwsza osoba, która użyła słów takich jak grill,

także gigantyczną tridacne (Tridacna gigas od swojej naukowej

awokado i chipsy w pisanym języku angielskim. Tyle o sławie tego

nazwy), to gigantyczny skorupiak, który może mierzyć do 1,5 m

miejsca, jednak najważniejsze były dla nas nurkowania! Mamy

długości i przekraczać 200 kg. Co ciekawe i zaskakujące – moż-

tu całą gamę kapitalnych miejsc nurkowych: Mioskan, wyspa Kri,

na go jeść – miąższ muszli jest jadalny, ale jest to zabronio-

Manta Sandy, Penemu Lagoon, Melisa’s Gardens, Sardine Reef,

ne. Jego żółto-brązowy miąższ sprawia wrażenie, że pulsuje,

Blue Magic,The Passage… Zaczynamy nurkowanie!

wylewając się na skorupę dużymi, mięsistymi, purpurowymi Zdjęcia na stronie Anna Sołoducha PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

19

podróże

To nieokiełznane koralowe królestwo.

Umocnione planktonem, który dla bujności tego ekosystemu ma kluczowe znaczenie, z wodami często mrocznymi, wzburzonymi przez prądy tak silne, że ma się wrażenie, że znaleźliśmy się w pralce ;)

wargami. Gatunek jest zagrożony i oczywiście chroniony. Ale

lowców skórzastych marszczą się niczym groźne podmuchy

Mioskan to dopiero przedsmak wszystkich cudów jakie czekają

wiatru. Docierając pod osłonę urwiska, wpływamy do ogrodu

na każdego nurka w Archipelagu Raja Ampat. Mamy tu do czy-

pomarańczowych, czerwonych i żółtych gorgonii otoczonych

nienia nie tylko z rafami z wakacyjnych plakatów, obmywanymi

żywopłotem z koralowców ośmiopromiennych. Gorgonie uno-

przez jasne, łagodne fale. To nieokiełznane koralowe króle-

szą się nad skrajem rwącego nurtu, podczas gdy grupa płaskich

stwo. Umocnione planktonem, który dla bujności tego eko-

Batfish’ów wielkości talerza patroluje obrzeża tego koralowco-

systemu ma kluczowe znaczenie, z wodami często mrocznymi,

wego ogrodu. Setki sweetlips’ów „wiszących” nad piaszczystym

wzburzonymi przez prądy tak silne, że ma się wrażenie, że zna-

dnem na ok 36 m, olbrzymie szkoły jacksów wirujące w górę

leźliśmy się w pralce ;) Gdy przepływamy nad krawędzią rafy

i w dół tworząc tornado, przypominając trąbę powietrzną, sur-

przy skalistej wysepce koło WYSPY KRI, morze zmienia barwę

geons, fizyliery (one są zawsze i wszędzie), snappery, niebie-

z radosnego błękitu na mroczną zieleń. Purpurowe pola kora-

skie travally, stalowoszare barrakudy chevron trzymające się

Zdjęcia na stronie Piotr Szczodrak

20

Raja Ampat. The Last of Paradise

Zdjęcie Piotr Szczodrak

Zdjęcie Anna Sołoducha

bardzo blisko nurków… co jakiś czas widujemy także nieduże

żaglowiec. Najczęściej zbudowany z „iron wood” oraz drzewa

rekiny czarnopłetwe przeszywające morską toń…

tekowego prezentuje się niezwykle zacnie, szczególnie gdy roz-

BLUE MAGIC to podwodny grzbiet, stale omiatany silnym prądem i rojący się od ławic ryb… pisałam o tym przed chwilą?

łożone są żagle. Takim żaglowcem przemierzamy wody Pacyfiku, kierując się… na Południe!

Nie, to po prostu kolejne – nazwijmy je „standardowe” nurkowi-

MISOOL, wyspa znajdująca się w południowej części archi-

sko na Raja Ampat, ponownie w cieśninie Dampier i ponownie

pelagu, została odkryta dla nurków stosunkowo niedawno, gdy

pod hasłem „must see”! Miejsce zawdzięcza swą nazwę dosko-

pojedyncze łodzie safari zatrzymywały się tu w drodze z Raja

nałej widoczności i czystej, błękitnej wodzie w porównaniu do in-

Ampat na Komodo. Zachwytom nie było końca! Badania prze-

nych miejsc, równie bogatych w składniki odżywcze. I oczywiście

prowadzone na lokalnych rafach potwierdziły, że znajduje

jest to miejsce absolutnie magiczne. Spodziewajcie się travally,

się tu największa kondensacja koralowców na świecie! Teraz

surgeons fish, fizylierów, pięknych triggerfishów oraz ryb pompa-

można zobaczyć te cuda podwodnego świata na własne oczy!

no, a także niespotykane „cytrynowe” barrakudy z żółtymi ogona-

Misool znana jest również z oszałamiających lasów namorzyn,

mi, zawieszone nieruchomo w prądzie, z dala od kłębowiska ryb.

na których korzeniach znajdują się… miękkie koralowce! Lasy

Większość łodzi typu livaboard zbudowanych jest jako

namorzynowe są siedliskiem krytycznym, działają jako obrona

„Phinisi”, co oznacza tradycyjny indonezyjski dwumasztowy

przed falami i trudnymi warunkami pogodowymi, wiążą gleZdjęcie Piotr Szczodrak

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

21

podróże Zdjęcie Piotr Szczodrak

Zdjęcie Piotr Szczodrak

bę, aby zapobiec erozji, odfiltrowują muł i osady, które mogłyby zaszkodzić rafom koralowym i dostarczają źródło białka społecznościom w postaci krabów namorzynowych. Ponadto, wiele zwierząt wykorzystuje namorzyny, które służą jako wylęgarnie młodych ryb i miejsca noclegowe dla nietoperzy owocożernych.

Misool jest jednym z ostatnich bastionów naszego nietkniętego świata przyrody. Wielu nurków, którzy odwiedzają ten obszar może nie wiedzieć, że w 2005 roku obszar ten był domem dla kilku aktywnych obozowisk poławiania płetw rekinów, a ekosystem był skazany na upadek na skutek nieuregulowanych, niszczycielskich połowów. Misool Eco-resort wraz z lokalnymi społecznościami ustanowił strefę zakazu połowów.

To znacznie pomogło zwiększyć populację ryb. Finalnie, resort zbudowany jest na miejscu starego obozu odławiania płetw rekinów. Całe szczęście – od kilkunastu lat, jest obecnie jednym z największych sukcesów w dziedzinie ochrony przyrody w świecie nurkowania. Misool Foundation natomiast jest zarejestrowaną indonezyjską fundacją charytatywną i non-profit.

Jej misją jest ochrona przyszłości najbardziej zróżnicowanych biologicznie środowisk morskich na ziemi poprzez umożliwienie lokalnym społecznościom odzyskania ich tradycyjnej własności raf. Według mnie – plan realizowany jest bez zarzutu bo życie pod wodą – ponownie zachwyca (pod warunkiem, że jest dobra wizura). Częstymi widokami są tu duże ławice fizylierów, lucjanowate, pokolcowate, barakudy, duże wargacze napoleońskie, trevallie, rekiny białopłetwe i szare rekiny rafoZdjęcie Anna Sołoducha

22

REKLAMA

WYPRAWY NURKOWE NAJPIĘKNIEJSZE PODRÓŻE NURKOWE

WYBÓR ponad

100 WYJĄTKOWYCH DESTYNACJI

Zdjęcia Piotr Szczodrak

we. Można tu również spotkać rekiny Wobbegong, a koralowce zapierają dech w piersiach. Jest to rewelacyjne miejsce dla fotografów podwodnych, bowiem świat makro i natężenie critters, czyli mikroskopijnych stworzeń przyprawia o zawrót głowy… 

Od września do grudnia na całym obszarze, zwłaszcza

w Misool, można zobaczyć duże skupiska maleńkich sardeli. To z kolei przyciąga drapieżniki, takie jak mobule, które można zobaczyć polujące w grupach.

Jest to prawdziwy, podwodny spektakl!

Podczas 10-dniowego rejsu mieliśmy zaplanowanych kilka dodatkowych atrakcji. Jedną z nich, podczas pobytu na Misoolu był snorkeling z młodymi rekinami „black tips” w lagunie. To było absolutnie urocze! Dzięki wspomnianej wcześniej fundacji i działaniom, które zakończyły połowy rekinów, populacja tych drapieżników wspaniale się odradza pod kontrolą biologów i oceanografów.

c.d.n.

SPEŁNIMY TWOJE NURKOWE MARZENIA

WWW.ACTIVTOUR.PL od 2007

Zdjęcie Anna Sołoducha

anna@activtour.pl, www.activtour.pl

podróże

Z WIZYTĄ NA WYSPIE

MENJANGAN Tekst SYLWIA KOSMALSKA-JURIEWICZ

Zdjęcia ADRIAN JURIEWICZ

Często zdarza nam się dotrzeć w jakieś niesamowite miejsce. Potem jednak stwierdzamy, że powinniśmy udać się gdzie indziej, więc pozostawiamy bezpieczną przystań i wyruszamy tam, gdzie będziemy mogli lepiej poznać siebie.

John Francis

24

o Pemuteran, leżącego na zachodzie Bali, prowadzi

D

Na miejsce docieramy późnym popołudniem. Droga

kręta, wąska droga, która wiedzie przez góry, przecina

z Denpasar do Pemuteran zajmuje nam prawie cztery godzi-

rzeki, malownicze miasteczka i liczne wodospady, ukryte

ny. Zatrzymujemy się w jednej z dziewięciu kameralnych willi

w deszczowym lesie, których nie widać z drogi, ale nasz kierow-

usytuowanych w pięknym ogrodzie tuż przy plaży. Otwieram

ca i drogowskazy zapewniają nas, że tam są. Szczyty wzniesień

drzwi do naszego domku, wyspa wdziera się do środka, zapach

porośnięte gęstym, zielonym lasem spowijają chmury, które jak

oceanu i piasku rozgrzanego w słońcu, wypełnia jego wnętrze.

ciężki biały welon opadają ku dolinom. Widok jest urzekający,

Rownież odgłosy natury, cała masa różnych dzwięków odbija

a trasa niezwykle urokliwa i malownicza.

się echem od drewnianych ścian. To tętniący życiem deszczowy

Z wizytą na wyspie Menjangan

las mieszczący się tuż za naszymi domkami daje znać o sobie i przypomina o swoim istnieniu. Ze względu na daleką lokalizację zatoka Pemuteran zachowała swój dziewiczy klimat i niepowtarzalną różnorodność biologiczną. Zadziwiające jest to, że w tym rejonie Bali nie występują fale, a prądy morskie są znikome.

Następnego dnia rano wstaję przed świtem. Budzą mnie odgłosy gekonów i ptaków długo przed tym zanim jeszcze zadzwonił budzik. Zaparzam filiżankę pysznej kawy, otwieram

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

25

podróże

plaże z białym, koralowym piaskiem. Swoją nazwę wyspa za-

Zanurzamy się powoli w tym niezwykłym świecie delektując się jego delikatnym pięknem. Rafy oraz ich mieszkańcy są tu bezpieczni ponieważ obowiązuje w tym rejonie całkowity zakaz połowów, co sprawia, że jest to prawdziwy raj dla zwierząt, które zamieszkują te wody.

wdzięcza lokalnym mieszkańcom, „Menjangan” po indonezyjsku oznacza „jeleń”. To miejscowa społeczność w okresie wiosennym zaobserwowała stada jeleni, które płynęły na wyspę, pokonując przy tym znaczne odległości. Widok tych pięknych stworzeń spacerujących po plaży, zażywających kąpieli w oceanie jest absolutnie zaskakujący i niewiarygodny.

Kapitan cumuje łódź u wybrzeży wyspy, spoglądam w dół, przejrzystość wody i ilość morskich stworzeń pływających tuż przy brzegu jest zdumiewająca. Morze jest bardzo spokojne,

26

drzwi domku na oścież i siadam nad brzegiem oceanu. Patrzę

przyjemny, ciepły wiatr delikatnie marszczy jego powierzchnię.

na spokojną, aksamitną wodę, kolorowe łódki rybaków zacu-

Zakładamy sprzęt do nurkowania i wskakujemy do wody przej-

mowane tuż przy plaży, białą czaplę brodzącą w oceanie, tropi-

rzystej jak kryształ. Powoli zanurzamy się w pulsującym życiem

kalne pomarańczowe kwiaty, którymi gęsto pokryta jest plaża

Oceanie, temperatura wody wynosi trzydzieści stopni, a wi-

i niebo pomalowane pastelami w kolorze różu i amarantu.

doczność przekracza czterdzieści pięć metrów. Nurkujemy przy

Po śniadaniu w indonezyjskim stylu płyniemy na wyspę Men-

stromo opadającej w dół ścianie, porośniętej zarówno twardy-

jangan, która jest częścią Parku Narodowego Bali Barat i nale-

mi jak i miękkimi koralowcami. Zanurzamy się powoli w tym

ży do obszaru chronionego. To dla tej wyspy, jej nietypowych

niezwykłym świecie, delektując się jego delikatnym pięknem.

mieszkańców oraz fantastycznych nurkowań, odwiedziliśmy

Rafy oraz ich mieszkańcy są tu bezpieczni ponieważ obowiązu-

zachodnią część Bali. Kapitan odcumowuje łódź i nieśpiesznie

je w tym rejonie całkowity zakaz połowów, co sprawia, że jest

odpływamy od brzegu. Im bardziej oddalamy się od wyspy tym

to prawdziwy raj dla zwierząt, które zamieszkują te wody.

piękniejszy widok zostawiamy za sobą. Z perspektywy wody

Płyniemy powoli, podziwiając niezwykłe kształty, kolory

wszystko wyglada inaczej, wioska, w której mieszkamy znika

i gatunki morskich stworzeń, rekiny, orlenie, barakudy, tuń-

w ramionach zieleni, która ją otacza. Po chwili widać już tylko

czyki i mobule, pojawiają się i znikają w granatowej otchłani

pasmo plaży z ciemnym powulkanicznym piaskiem i góry po-

uwiecznione na karcie aparatu fotograficznego. Żółw morski

rośnięte gęstym, zielonym lasem.

powoli pochłania meduzę, która jak poszarpany, biały welon

Płyniemy wzdłuż wiecznie zielonego lasu namorzynowego,

bezwładnie unosi się w wodzie, małe anemony zawzięcie bro-

który wyrasta z oceanu. Rośliny przystosowały się do życia

nią swojego ukwiału, a prawie niewidoczne krewetki czyszczą

w wodzie o wysokim zasoleniu i stworzyły dom dla licznych

pysk mureny, której gigantyczna głowa wystaje z niewielkiej

gatunków stworzeń morskich. Mangrowce pełnią funkcję straż-

szczeliny w skale. Znam te stworzenia, widziałam je już tak wie-

ników ekosystemu przybrzeżnego i są niestety gatunkiem za-

le razy, że nie jestem w stanie ich zliczyć, a jednak za każdym

grożonym, głównie z przyczyn działalności człowieka.

razem ich obecność sprawia, że moje tętno przyśpiesza, a moje

Po czterdziestu minutach płynięcia speedboat dopływamy

ciało zalewa fala zachwytu. Czas pod powierzchnią wody płynie

do wybrzeży wyspy Menjangan. Otaczają ją piękne dziewicze

nieubłaganie szybko, mój komputer wskazuje, że nurkujemy

Z wizytą na wyspie Menjangan

już ponad godzinę. Przewodnik wypuszcza bojkę sygnalizacyj-

bioną bramę, która otwiera się na coś w rodzaju patio. Po pra-

ną, zaczynamy się powoli wynurzać.

wej stronie widzimy tradycyjną świątynię ukrytą wśród zieleni,

Po nurkowaniu odpoczywamy na wyspie Menjangan, pro-

wykonaną z powulkanicznego, ciemnego kamienia, ozdobio-

wadzi do niej długi, drewniany pomost, przy którym kapitan

ną muszlami i połamanymi koralowcami, wyrzuconymi przez

cumuje łódź. Przechodzimy przez kamienną, starannie rzeź-

ocean na brzeg. Dwa kamienne, znacznych rozmiarów posągi

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

27

pilnują wejścia do świątyni, zanurzone w kwiatach, wabią kolorowe motyle. Każdego dnia lokalna społeczność składa w świątyni dary w postaci owoców, kwiatów, ryżu, a na końcu zapalają kadzidła i proszą o pomyślność dla siebie i swoich bliskich.

Na patio jest kilka pagód, które przypominają małe drewniane altany, do każdej z nich prowadzi wąska, betonowa ścieżka, siadamy w jednej z nich i jemy lunch. Pyszny, prosty posiłek składający się z tofu, smażonych grzybów, ryżu i warzyw. Z Pagody rozpościera się przepiękny widok, z jednej strony na Ocean, a z drugiej na las i polanę, po której spacerują jelenie. Żywią się roślinami, a roślinność w Indonezji o tej porze roku jest bardzo soczysta i bujna, ponieważ pora deszczowa trwa w najlepsze. Jelenie spędzają dni na jedzeniu, spacerach po plaży, odpoczynku, albo zażywają morskich kąpieli, pływają w oceanie nie zważając na ludzi, którzy ich obserwują.

Po lunchu opuszczamy wyspę i płyniemy na kolejne nurkowanie, bardzo podobne do tego, które jest już za nami. Tym razem również nurkujemy przy ścianie, stromo opadającej w dół. Widoczność jest trochę gorsza, ale ilość podwodnego życia oszałamia. Nurkujemy pośród zadziwiającej ilości małych ryb, które pojawiają się i znikają w koronach twardych korali.

Trzy, znacznych rozmiarów, rekiny black tip płyną równolegle z nami, towarzyszą nam przez chwilę i znikają w głębinach oceanu. Szkaradnica, jedno z najbardziej jadowitych stworzeń morskich, intrygująca, niezwykle trudna do wypatrzenia ryba, dzięki swojemu kamuflażowi imitującemu otoczenie, bacznie wypatruje ofiary. Frogfish porusza się po piasku na swoich małych „łapkach”, nadymając przy tym usta, co jakiś czas wystawia

28

REKLAMA

wabik, który znajduje się na czubku głowy, przypomina robaka zaczepionego na wędkę, w ten sposób wabi, zanęca potencjalną ofiarę...

Po nurkowaniu wracamy do Pemutran, płyniemy w strugach deszczu, który naciera na nas z każdej strony. W tym roku na Bali pora deszczowa znacznie bardziej obfituje w opady w porównaniu do poprzednich lat, które spędzaliśmy w Indonezji. Dobijamy do brzegu przemoczeni do suchej nitki, ale szczęśliwi, że ocean pokazał nam swoje piękno, a wyspa Menjangan oczarowała nas swoim niepowtarzalnym klimatem i wyjątkowymi mieszkańcami.

Późnym popołudniem, kiedy deszcz przestał padać, a rybacy szykowali swoje sieci i łodzie na wieczorny połów, ubraliśmy się w sprzęt do nurkowania i weszliśmy do oceanu z plaży. Powoli zanurzyliśmy się pod powierzchnię aksamitnej wody, która zamknęła się nad nami jak niewidzialny kokon. Tym razem szukamy małych, a czasami milimetrowych stworzeń. Unosimy się nad dnem, płyniemy powoli tak, aby go nie zmącić. Piasek jest ciemny, a w nim szukamy maleńkich istot, tak bardzo podobnych do tych, które z takim entuzjazmem odkrywaliśmy w Cieśninie Lembech na północy Sulawesi. Po chwili dostrzegamy dwa niebiesko-białe ślimaki nagoskrzelne, a tuż obok nich rybę przypominająca liść, kołysze się bezwładnie na wodzie poruszana pływami.

Gromadka małych sumików przeczesuje piasek w poszukiwaniu pożywienia, a my płyniemy nad nimi bacznie obserwując ten proces. Jest tak spokojnie i cicho, tylko my, ocean i miliony stworzeń, które w nim mieszkają, nie ma tu miejsca na galopujące myśli czy inne ludzkie sprawy, które zaprzątają nasze umysły. Trudno nam się rozstać z tym przepięknym podwodnym światem... Zamykam oczy i staram się zapamiętać każdy szczegół, każdą chwilę, którą tu spędziłam w tej spokojnej, podwodnej krainie.

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

29

podróże

W MARSA ALAM

MOŻESZ WSZYSTKO...

ZOBACZYĆ POD WODĄ Tekst KRZYSZTOF G. BRUDKOWSKI

Zdjęcia KRZYSZTOF G. BRUDKOWSKI, DAMIAN BRUDKOWSKI

P

o wcześniejszych wizytach w rejonie północnego (bliżej El Quseir) i południowego (do granic Wadi el Gemal National

NURKOWANIE PRZYCIĄGA JAK MAGNES. TYM RAZEM W LISTOPADZIE POSTANOWILIŚMY WRÓCIĆ W REJON EGIPSKIEGO MARSA ALAM, KTÓRY NA PRZESTRZENI LAT Z MAŁEJ RYBACKIEJ WIOSKI PRZEMIENIŁ SIĘ W JEDEN Z NAJPOPULARNIEJSZYCH REGIONÓW, ODWIEDZANYCH ZARÓWNO PRZEZ ZWYKŁYCH TURYSTÓW, JAK I PRZEZ NURKÓW.

Park) Marsa Alam postanowiliśmy bazę wypadkową uloko-

wać bliżej rafy Elpfistone, aby zrobić jednodniowy wypad na nurkowanie z rekinami. Sezon na Whitetip Shark trwa tu od października do grudnia, więc nie mogliśmy takiej okazji przegapić.

Tym razem wybraliśmy hotel Aurora Bay ze względu na zatokę, chwaloną za obfitość i różnorodność życia morskiego oraz łatwą dostępność rafy, rozciągającej się wzdłuż obu ramion zatoki (północnego i południowego). W najbliższej okolicy hotelu działają dwie znane bazy nurkowe Ducks Diving Superior (https://ducks-superior.com/) oraz Beach Safari Marsa Blue (https://beachsafari.marsablue.pl/). My skorzystaliśmy z usług Ducks-ów z sentymentu, bowiem część z nas swoje pierwsze intra nurkowe robiła z Piotrem, który pracował jakiś czas temu w tej bazie.

30

W Marsa Alam możesz wszystko... zobaczyć pod wodą

Check dive rozpoczynamy na tzw. house reef, po północnej stronie ZATOKI GEBEL EL ROSAS (to prawidłowa nazwa zatoki, popularnie zwanej zatoką przy hotelu Aurora Bay Resort).

Z bazy trzeba przejść krótki odcinek pieszo (sprzęt jest podwożony), aby po chwili znaleźć się niedaleko wąskiego wejścia obok niewielkiego pomostu, przy którym cumują zodiaki. Wejście jest piaszczyste. Magiczny świat pod wodą oszałamia nas ilością życia, jakie spotykamy już na pierwszym nurkowaniu, które rozpoczyna się płytko, aby potem określonym zejściem wzdłuż nachylenia dna dojść do limitów lub do ustalonej głębokości. Udaje nam się zobaczyć, przy doskonałej widoczności, płaszczki niebiesko-kropkie, błazenki, młode barakudy, skrzydlice, murenę, papugoryby, puffer, trigger i boxfish'e, żółwia zielonego, gromadę makreli pływających z charakterystycznie otwartym pyskiem, a do tego masę drobnicy rafowej. Rafa jest w dobrym stanie (klika dni później popłynę z rurką wzdłuż niej, aż do otwartego morza), odnotowujemy obecność zarówno korali miękkich jak i twardych. Po tej stronie zatoki ściana rafy schodzi w dół do około 40–50 metrów, największą głębokość osiągając w pobliżu otwartego morza.

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

31

podróże

przez załogę łodzi. Tak właśnie odbyliśmy drugie nurkowanie, nieco później tego dnia, zaczynając od coral garden i kończąc w miejscu wejścia na pierwsze nurkowanie. Jakież było nasze zdziwienie, gdy po zanurzeniu okazało się, że przejrzystość wody wyraźnie zmieniła się na gorszą. Nurkując i snorklując jeszcze klika razy po obu stronach zatoki doszliśmy do wniosku, że przypływy i odpływy, a do tego pojawiający się wówczas lekki prąd, powodują zmiany widoczności, do tego stopnia, że warunki pod wodą zmieniają się jak w kalejdoskopie (przynajmniej tak było podczas naszego pobytu od 5 do 12 istopada 2022 r.).

Rafa znajduje się także przy południowej stronie zatoki i jest ona licznie odwiedzana przez uprawiających snorkeling gości hotelu Aurora Bay Resort. Nawet bez naszego ciężkiego sprzętu, pływając w ABC, poza standardowymi mieszkańcami rafy, oglądaliśmy tu codziennie kilka ryb krokodyli, płaszczki niebiesko-kropkie, żółwie zielone, papugoryby, a przede wszystkim dwa niewielkie orlenie (Spotted eagle ray), które upodobały

32

Kończymy to nurkowanie z „bananami” na twarzach, szczę-

sobie środkową, piaszczystą część zatoki. Nurkowie mogą

śliwi i podekscytowani.

wpłynąć do znajdujących się po tej stronie niewielkich, płytko

Prawie przed samym „końcem” północnego ramienia zatoki

położonych jaskiń, których częstymi gośćmi były duże, stojące

można podziwiać fantastyczne ogrody koralowe, a jeszcze dalej

dostojnie, w zacienionych przestrzeniach, plataksy okrągłopłe-

miejsce licznych kolonii błazenków (anemone city). Jednak, aby

twe (orbicular batfish). Spotykamy też jeszcze w trakcie tego

tam dotrzeć w celach nurkowych, niezbędny jest zodiak. Można

nurkowania murenę, błazenki i leżącą nieruchomo, dużą rybę

w tych miejscach zaczynać nurkowanie i kończyć odpowied-

krokodyl, ale nie spotykamy tym razem żadnego żółwia, które

nio bliżej wejścia z plaży na house reef, albo będąc podjętym

często są widywane po stronie południowej zatoki.

W Marsa Alam możesz wszystko... zobaczyć pod wodą

Szary rekin rafowy największą aktywność przejawia w nocy, a dzień spędza w grupach, więc mogliśmy liczyć na spotkanie większej ilości osobników. Tak też się dzieje, bo w trakcie nurkowania dostrzegamy kilka następnych, płochliwie umykających sztuk tych drapieżników.

Na kolejne nurkowania wybieramy się dużo dalej, zachęceni przez przewodnika możliwością spotkania młodych szarych rekinów rafowych i dugonga przybrzeżnego. To wymaga płynięcia zodiakiem w kierunku ZATOKI ABU DABBAB, często na użytek turystów zwanej domem żółwia. Jednak pomimo dość długiego poszukiwania nie udaje nam się zlokalizować w toni tego dużego i spokojnego wodnego ssaka, który wypływa na powierzchnię tylko po to, aby zaczerpnąć powietrza. Płyniemy więc dalej do miejsca zwanego Abu Dabbab V, na którym, według obietnic przewodnika, mamy 100% szans na spotkanie młodych rekinów. Trochę bez wiary w te zapewnienia, klasycznym przewrotem do tyłu, wpadamy do wody.

Po chwili płyniemy obok bloków koralowców, by przy samym dnie dostrzec pierwszego młodego rekina. Szary rekin rafowy (ang. Gray Reef Shark) największą aktywność przejawia w nocy,

W kolejnym dniu dzielimy się na dwie grupy. Nurko-

a dzień spędza w grupach, więc mogliśmy liczyć na spotkanie

wie z OWD udają się do domu delfinów („Sha’ab Samadai”),

większej ilości osobników. Tak też się dzieje, bo w trakcie nur-

a ja wraz z Damianem płyniemy na rafę Elphistone („Sha’ab Abu

kowania dostrzegamy kilka następnych, płochliwie umykają-

Hamra”), jedno z najsłynniejszych miejsc nurkowych w Mar-

cych sztuk tych drapieżników. Przebywają w niewielkich jaski-

sa Alam. Wstajemy wcześnie rano, bo spod hotelu ruszamy

niach, albo leżą na dnie i odpływają, gdy ktoś z nas zbliżył się

o 5.20, aby bus mógł pozbierać innych nurków z okolicznych

zbyt blisko. Mamy wielkie szczęście, że udaje nam się podziwiać

resortów. Przemieszczamy się do bazy centrum nurkowego

ten gatunek rekina wymieniany jako zagrożony na Czerwonej

Viva Sub przy hotelu Blend Elphistone Resort, który znajduje

Liście UCN.

się około 5 km w prostej linii od rafy. Sternik nie ma dla nas

Drugie nurkowanie robimy w drodze powrotnej, w oko-

litości, silnik o mocy 250 KM wyrzuca na falach naszą łódź tak,

licy ZATOKI MARSA SHAGRA, po jej północnej stronie. Tym

że każde uderzenie fali o dno łodzi zdaje się być zderzeniem

razem nie notujemy jakichś spektakularnych spotkań, co nie

z betonową przeszkodą, bryzgi drobinek wody kłują w policzki,

znaczy, że trafiamy tylko na pospolite gatunki ryb czerwono-

a wiatr owiewa z szaloną prędkością, wszystko po to, aby jak

-morskich. W zagłębieniach rafy oglądamy stojące nieruchomo

najwcześniej zjawić się na miejscu.

ryby hajdukowate, mijają nas gromady lucjanów, podglądamy

RAFA ELPHISTONE przypomina mi kształtem statek, inni

błazenki, trafiamy na murenę, płaszczki oraz dużego, odpoczy-

twierdzą, że jest podobna do cygara wskazującego północ-

wającego na półce rafy żółwia, otoczonego przez chmarę rafo-

ny-zachód i południowy-wschód, leżącego równolegle do wy-

wej drobnicy. To jeden z widoków, jakie zapamiętam na długo

brzeża. Angielska nazwa rafy została nadana przez brytyjskiego

po tym nurkowaniu.

kapitana Roberta Moresby'ego, który mapował Morze Czerwo-

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

33

podróże

34

ne na cześć lorda George’a Elphinstona, szkockiego żołnierza

Po wymaganej przerwie kolejne nurkowanie będziemy wy-

i polityka, administratora kolonialnego w Madrasie i Bombaju.

konywać dalej w kierunku północnego plateau rafy. Wszyscy

Ta formacja to typowy samotny blok pozbawiony sąsiedztwa

jednocześnie przewrotem wpadamy między fale i podążamy

innych raf, dzięki czemu całe okoliczne życie morskie koncen-

w głąb wielkiego błękitu za naszym przewodnikiem. Otacza nas

truje się w tym miejscu, bogaty zwłaszcza w okazy średniej

tylko bezkresne morze, przenikają refleksy światła słoneczne-

wielkości (tzn. wielkości dłoni i większe).

go, towarzyszą dźwięki wdechu i wydechu, a poza tym cisza.

Jako pierwsze wykonujemy nurkowanie głębokie od zachod-

Czysta magia nurkowania. Płyniemy i po chwili gdzieś na kra-

niej ściany z północy na południe, licząc na spotkanie z czy-

wędzi pola widzenia, ponad nami, dostrzegamy pierwszego

hającym w głębinach z rekinem młotem (ang. Hammerhead),

żarłacza białopłetwego (Carcharhinus longimanus) w otoczeniu

chociaż jest już dawno po sezonie na te drapieżniki, które są

tzw. ryb pilotów (przynawek retman). Chyba każdy przeżywa

tu najczęściej spotykane od maja do sierpnia. Opadamy po-

ekscytację przy takich spotkaniach, ale podzielić się wraże-

woli w okolice 40 m, wzdłuż pionowych ścian pełnych szczelin

niami będziemy mogli dopiero na powierzchni. Podążamy

i wgłębień pwokrytych miękkimi i twardymi koralami. W oddali

za przewodnikiem w kierunku tego drapieżnika, ale po szybkim

majaczy jakiś podłużny cień (rekin?), albo tylko nam się tak wy-

nawrocie rekin znika nam z oczu. Kilka machnięć płetw i do-

daje. Dno jest prawie niewidoczne. Płyniemy w lekkim prądzie

strzegamy sylwetki nurków z innych łodzi, a niedaleko od nich

w stronę południową, mając rafę po prawej, a głęboki błękit

kolejnego, a może tego samego rekina. Aparaty, lampy, kamery

morza po lewej ręce. Dostrzegamy mnóstwo podwodnego ży-

nasze i innych nurków wycelowane są wprost na niego, ale

cia, ale brakuje tych szczególnych emocji wywoływanych przez

nie robi to na rekinie żadnego wrażenia. Tym razem płynie

bliskie spotkania z drapieżnikami. Pod koniec nurkowania

wolno, z szeroko rozłożonymi płetwami piersiowymi, więc

przewodnik strzela bojkę, żeby obsługa naszej łodzi wiedziała,

mamy czas na podziwianie jego sylwetki, szarawego odcienia

że jesteśmy niemalże gotowi do wyjścia z wody. Rozglądamy

skóry i białych zakończeń płetw. Takich spotkań odnotowujemy

się, czekamy, ale otacza nas tylko błękit wody.

na tym nurkowaniu jeszcze kilka, a w pewnym momencie ob-

W Marsa Alam możesz wszystko... zobaczyć pod wodą

regularnie widujemy przy snorkelingu, ale niestety nie udaje nam się ich znaleźć. Eksplorujemy południową część zatoki, wpływając do niewielkich jaskiń, ale nie znajdujemy nic ciekawego poza typową drobnicą rafową, płaszczkami, plataksami, papugo-rybami, czy rybą krokodylem.

Widoczność jest też niestety słabsza niż za pierwszym razem.

Skoro widoczność potrafi negatywnie zaskoczyć w Gebel El Rosas, to zmieniamy miejsce kolejnych nurkowań. Następnego dnia jedziemy kilka minut busem do pobliskiej zatoki Marsa Egla.

Na miejscu stwierdzamy, że taki sam plan miała inna duża grupa serwujemy nawet dwa rekiny kołujące wokół siebie i zupełnie

i decydujemy się podjechać jeszcze niewielki kawałek dalej

niezainteresowane naszymi pokracznymi przecież sylwetkami.

do ZATOKI MARSA ASSALAYA.

Kończymy nurkowanie szczęśliwi, wisząc na przystanku bezpie-

Po dotarciu do tej ładnej, naturalnej zatoki, osłoniętej do-

czeństwa i obserwując pływające w pobliżu żarłacze. Po wyjściu

brze od wiatru okazuje się, że mamy ją prawie wyłącznie dla

z wody, już na zodiaku, wybucha wielki entuzjazm.

siebie, nie licząc grupy, która właśnie zakończyła pływanie

Z kronikarskiego obowiązku muszę odnotować, że ekipa,

w zatoce. Dowiadujemy się od nich, że właśnie widzieli cztery

która wybrała się na Sha’ab Samadai widziała delfiny, ale z dość

żółwie, w co nie chcemy im uwierzyć. Ustalamy z przewodni-

daleka, zaś jedyną przygodą, jaka ich spotkała, był „korek”

kiem, że pierwsze nurkowanie poświęcimy na poszukiwanie

w przesmykach rafowych spowodowany wpłynięciem do takie-

w środkowej części zatoki żółwi, albo diugonia, którego też

go przesmyku dwóch grup nurków z przeciwległych kierunków.

często można tu spotkać, gdy skubie trawę morską. Dłuższe

Egipscy przewodnicy potrafią poradzić sobie jednak także i w ta-

poszukiwania kończą się jednak fiaskiem, więc kierujemy się

kich sytuacjach.

ku południowej stronie zatoki w kierunku rafy. Życie na rafie

Wszyscy mamy dość pływania speedboat-ami, więc po-

jest fantastyczne, a sama multi kolorowa rafa rozpoczyna się

stanawiamy kolejne nurkowania zrobić na rafie domowej,

na płyciźnie i ciągnie łagodnie, powoli opadając w dół. Rafa

w ZATOCE GEBEL EL ROSAS. Zaczynamy od poszukiwania

jest dobrze osłonięta ramieniem zatoki, więc korale chronio-

w środkowej części zatoki dwóch niewielkich orleni, które

ne są przed falami i pięknie doświetlone w porannym słońcu.

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

35

podróże Osobiście mam też wrażenie, że zmniejszona ilość turystów i nurków, a co za tym idzie i łodzi, hałasu i zanieczyszczeń w okresie pandemii dobrze wpłynęła na stan rafy.

ratu dają aż za dużo światła ciągłego i trzeba je ustawić na minimum, aby poczuć magię nurkowania nocnego. Myszkujemy latarkami po śpiącej rafie, szukając pochowanych ryb i okazów korali miękkich, które widać tylko nocą. Mamy pecha, bo trafiamy tylko na śpiące skrzydlice, gromadę krewetek, których oczy odbijają światło latarek, jarząc się małymi punkcikami i najeżkę.

36

Udaje nam się wypatrzeć ślimaki nagoskrzelne, płaszczki, spo-

Ta ostatnia napędza nam trochę strachu, bo wyraźnie naruszy-

rych rozmiarów ryby rozdymkowate, a także żółwia zielonego.

liśmy jej spokój. Zaczyna się nadymać i płynąć w kierunku foto-

Drugie nurkowanie to już wyłącznie płynięcie wzdłuż północ-

grafa. Oddalamy się wiec szybko ze światłem, a wtedy najeżka

nej strony zatoki. Tu także korale są w bardzo dobrym stanie

traci nami zainteresowanie. Spokojnie kończymy nurkowanie,

i fantastycznie doświetlone, bowiem rafa także opada bardzo

wychodząc z wody szczęśliwi i markotni jednocześnie, bo jutro

powoli. Można więc cieszyć oczy kolorami i kształtami korali

czeka nas już tylko odpoczynek.

twardych, czy podziwiać różnorodność form korali miękkich.

Pięć dni nurkowych minęło bardzo szybko. Wszyscy wra-

Życia jest jakby więcej po tej stronie, albo tylko tak nam się

camy zadowoleni, że udało nam się tyle zobaczyć. Osobiście

wydaje. Prawie na początku nurkowania, lekko w lewo od rafy,

mam też wrażenie, że zmniejszona ilość turystów i nurków,

znajdujemy żółwia zielonego, który skubał morską trawę i nic

a co za tym idzie i łodzi, hałasu i zanieczyszczeń w okresie pan-

nie robił sobie z naszej obecności. Pięknie zapozował przy tym

demii dobrze wpłynęła na stan rafy. Nie przypominam sobie,

do zdjęcia. Dostrzegamy samotne, albo pływające w grupach

abym w latach poprzednich spotykał w tym rejonie żółwie pra-

kałamarnice, płaszczki niebiesko-kropkie, skrzydlice. Trafiamy

wie na każdym nurkowaniu. Subiektywnie oceniając, wydaje

na zakręconą wokół bloku rafy murenę czarną, której głowę

mi się też, że nie występuje tu zjawisko obumierania (bielenia)

z trudnością odnajdujemy dużo poniżej ogona. Naprawdę żal

koralowców, które obserwowałem w 2021 r. w rejonie północ-

było wychodzić z wody i wracać.

nego Marsa Alam. Bioróżnorodność jest zachwycająca, a moż-

Decydujemy się zrobić jeszcze nurkowanie nocne na rafie

liwość spotkań z żółwiami i dużymi drapieżnikami w ciągu dnia

domowej, jako ostatnie nurkowanie przed powrotem. Wcho-

nurkowego jedyna w swoim rodzaju. Warto wracać w to miej-

dzimy do wody z latarkami około godziny 17.30. Lampy do apa-

sce. Do zobaczenia w Marsa Alam 

Rehasport - medycyna ruchu

UMÓW WIZYTĘ ONLINE Specjalizacja lub nazwisko Miasto

Szukaj

Znajdź uraz Wybierz część ciała, w której odczuwasz dolegliwości bólowe.

www.rehasport.pl

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

37

podróże

ITALIAŃSKI OBCAS Tekst i zdjęcia WOJCIECH ZGOŁA

ak długa i szeroka, ma po obu stro-

siedzi zapewne sympatyczna Włoszka,

nach morze, jakby cały but, z wysoką

która bardzo szybko mówi coś w ład-

cholewką i ostrogą, zanurzył się

nie brzmiącym, ale mało zrozumiałym

w dużej kałuży 

języku.

Tym razem na eksploracyjny ruszt

W każdym razie zdecydowaliśmy się

wrzuciliśmy dalekie, albo może bardziej

nurkować w miejscowości Leuca i poje-

nurkowo – głębokie – południe Włoch.

chaliśmy tam bez umówienia się, bo jed-

Po dwóch dobach jazdy samocho-

no z centrów nam nie odpowiedziało

dem z Polski ku obcasowi dotarliśmy

mailowo, a w drugim nie było możli-

na miejsce. Kwaterowaliśmy w wyszuka-

wości się dogadać. Na miejscu okazało

nej w Internecie agroturystyce, zaledwie

się na szczęście, że jest tu jeszcze jedno

500 m od skalistego, morskiego brzegu.

5-gwiazdkowe centrum nurkowe PADI.

Do najbliższych miast, w których

Jakieś 7 minut drogi z portu. Poszliśmy

działały centra nurkowe mieliśmy około

LUBIĘ NURKOWAĆ TAM, GDZIE NIEWIELE OSÓB JESZCZE NURKOWAŁO. TYM JEST TO CIEKAWSZE, ŻE DOTYCZY EUROPY, A KONKRETNIE ITALII.

38

i to był strzał w 10-tkę.

40 minut jazdy. Przez cały okres pobytu

Gnu Diving okazało się bardzo przy-

towarzyszyły nam upały o temperatu-

jemnym miejscem dla maksymalnie

rach w granicach 37–41°C.

15–16 nurków. Parking opodal był bez-

Warto znać chociaż troszeczkę język

płatny i do tego w cieniu drzew. Właści-

kraju, w którym się odpoczywa, bar-

ciele sympatyczni i pomocni. Dobrze zor-

dzo to ułatwia życie, szczególnie wtedy

ganizowana infrastruktura z miejscem

gdy, aby zarezerwować dzień nurkowy,

na prysznic, ubikacją, sklepem/biurem,

trzeba dzwonić… a po drugiej stronie

miejscem do opłukania i wysuszenia

Italiański obcas

Wiele z nich jest pośród skał i łach piasku, pośród typowej dla Morza Śródziemnego fauny i flory. Bywają tu żółwie i jednego, niewielkiego, widzieliśmy sprzętu. Butle nowe, zawory w świetnej kondycji i oczywiście wypożyczalnia

po nurkowaniu z powierzchni.

wania wyglądały tak, że dostawało się

OPOWIEM KRÓTKO O DWÓCH CIEKAWYCH, MOIM ZDANIEM, MIEJSCACH

odpowiednią butlę. Ja brałem dla siebie

Polecam nurkowanie na tureckim wra-

15-tkę. Po złożeniu sprzętu wędrował

ku TEVFIK KAPTAN 1, który przewoził

on na przyczepkę, którą ciągnął ma-

1000 ton drutu żelaznego. Płynął z por-

lutki traktorek zawożąc całość wprost

tu Ortona (Chieti) do Algierii. Niecałą

pod zodiaka. Nurkowie w założonych

milę od wybrzeża Torre Vado statek

do połowy piankach przechodzili ten

przechylił się o około 40 stopni z po-

krótki dystans pieszo. Warto dodać,

wodu przesunięcia ładunku i z powodu

że przy tych upałach jest to mega po-

wzburzonego morza. Zatonął o godzinie

mocne, że nie trzeba targać tego sprzę-

21:30, 28 czerwca 2007 roku u wybrze-

tu na własnych plecach!

ży Salento, na wysokości miejscowo-

sprzętu dla podróżujących z minimalną ilością walizek.

Po dopełnieniu formalności, nurko-

Nie ma tu może nie wiadomo jak

ści Torrevado. Statek spoczął na 21 m

spektakularnych spotów nurkowych.

głębokości. Stanowił zagrożenie eko-

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

39

podróże

logiczne i dlatego odpowiednie służby przy współpracy z nurkami ze Straży Pożarnej, Straży Przybrzeżnej i Castalia Ecolmar natychmiast wdrożyły procedury oczyszczania wraku. Prace trwały do lipca i udało się odzyskać wszystkie niebezpieczne substancje. Między innymi 19000 litrów oleju napędowego ze zbiornika dziobowego, olej z osadnika, ze zbiornika serwisowego, z maszynowni, z agregatu itp.

Tevfik Kaptan 1 nadaje się świetnie dla nurków na wszystkich poziomach wyszkolenia. Leży złamany i trochę rozbebeszony, przy czym najpłytsze fragmenty znajdują się na 5 m głębokości. Idealnie jest zacząć nurkowanie od zanurzenia się na dno i opływaniu wraku spiralnie ku górze. Wokół możemy spotkać między innymi mureny, barakudy, groupery, oblady, sarpa salpa, talasomy pawie, chromiksy kasztanowe i inne.

40

Italiański obcas

Ciekawym miejscem do nurkowania

ści około 28 m. Z trzech stron ścianki

pojedyncze langusty i ślimaki. Tych

dla nurków zaawansowanych jest spot

opadają na 40, 50 m. W toni przed sobą

ostatnich jest aż 5 gatunków. Bardzo

nurkowy o nazwie MELISO. Począt-

widzę ławicę barakud, z lewej dystans

miło nurkuje się w takim miejscu. Przy-

kowo wydaje się, że będzie to nurko-

trzymają 2 duże groupery. Wszędzie pły-

dałby się jeszcze żółw i kilka delfinów ;)

wanie zwyczajne, jak wiele innych w tej

wają wokół nas ławice amareli i oblad,

choć wiadomo – nie można mieć zawsze

lokalizacji. Po mniej więcej 10 minutach

a w oddali widzimy kilka jackfish’y. Wi-

wszystkiego, czego się chce.

nurkowania pojawia się lekki prąd. Scho-

doczność sięga dobrych 20 m, a tempe-

Jeśli będziecie nurkować z Gnu

dzimy poniżej 25 m głębokości. Widzimy

ratura na 30 m głębokości spadła z 31°C

Diving pozdrówcie serdecznie ekipę

langusty, mureny i ślimaki nagoskrzelne.

przy powierzchni do 24°C.

od Perfect Diver, może nawet pokażą

Prąd się wzmaga i dopływamy do takie-

Wracając i wynurzając się po przy-

go podwodnego półwyspu na głęboko-

stanku bezpieczeństwa znów widzimy

Wam drukowane wydanie któregoś magazynu.

REKLAMA

SALENTO

DIVE WITH US WHERE THE ADRIATIC MEETS THE IONIAN SEA

ADVENTURE WWW.GNUDIVINGSALENTO.IT PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

41

jaskinie

BICIE REKORDU

GŁĘBOKOŚCI NURKOWANIA W JASKINI BOESMANSGAT W RPA Tekst KAREN VAN DEN OEVER

Zdjęcia TEAM

Po nurkowaniu

PRÓBA POBICIA REKORDU GŁĘBOKOŚCI NURKOWANIA KOBIET NA OBIEGU OTWARTYM PRZEZ KAREN VAN DEN OEVER 27 PAŹDZIERNIKA 2022 R. W JASKINI BOESMANSGAT. GOSPODARSTWO MOUNT CARMEL SAFARIS W PROWINCJI PRZYLĄDKOWEJ PÓŁNOCNEJ REPUBLIKI POŁUDNIOWEJ AFRYKI

członek klubu nurkowego Wits University miałam szczęście poznać oboje rekordzistów, a ich osiągnięcia zainspirowały mnie do podjęcia własnej próby pobicia tego rekordu. Nurkowanie techniczne rozpoczęłam pod okiem Nuno Gomesa w klubie Wits University. Następnie sukcesywnie rozwijałam swoje umiejętności nurka technicznego, a po odejściu z klubu

P 42

Wits wraz z moim obecnym mężem założyliśmy własny klub nurkowy i szkołę nurkowania pod nazwą Somewhere Out Theobicie rekordu głębokości nurkowania kobiet było

re Diving (dosł. nurkując gdzieś tam), której współwłaściciel-

moim osobistym celem mniej więcej od 2004/2005

ką jestem do dziś. Pomysł związany ze stworzeniem szkoły

roku, gdy Verna van Schaik i Nuno Gomes pobili od-

Somewhere Out There Diving był taki, by stworzyć firmę zaj-

powiednio rekord głębokości kobiet i mężczyzn. Jako

mującą się nietypowymi wyjazdami nurkowymi o charakterze

Bicie rekordu głębokości nurkowania w Jaskini Boesmansgat w RPA

Pierwsza próba pobicia rekordu głębokości kobiet odbyła się 26 marca 2021 r. w jaskini Boesmansgat w pobliżu farmy Mount Carmel Safaris w Prowincji Przylądkowej Północnej w RPA. Podczas zanurzania minęłam dwa pierwsze znaczniki (226 m i 231 m), a przy znaczniku 236 m na chwilę się zawahałam, rozważając, czy powinnam schodzić do kolejnego.

Zdecydowałam jednak zatrzymać się przy trzecim znaczniku – na głębokości 236 m. Zdjęłam znacznik 236 m z liny i wpięłam go w d-ring zamocowany w tym celu do paska komputera nurkowego i rozpoczęłam napełnianie skrzydła, aby rozpocząć wynurzanie. Jednak po napełnieniu skrzydła nic się nie wydarzyło. Nie wynurzałam się – coś było nie tak. Zaczęłam pracować płetwami, aby wspomóc wynurzanie, i wciągać się po linie opustowej. Rozpoczęłam powolne wynurzanie. Jednakże wysiłek fizyczny na takiej głębokości nie jest dobrym pomysłem ze względu na gęstość gazu, bardzo szybko bowiem pojawia się hiperkapnia. Z powodu wysiłku związanewyprawowym, co dobrze współgrało z nurkowaniami tech-

go z pracą płetwami i wciąganiem się po linie zaczęło brako-

nicznymi realizowanymi w ramach przygotowania do próby

wać mi powietrza i trudno było mi złapać oddech. Na domiar

pobicia rekordu świata.

złego, podczas wciągania się po linie zahaczyłam o znacznik

Przygodę z nurkowaniem rozpoczęłam w 2001 r., a w 2006 r.

226 m, który musiałam odpiąć i zrzucić, aby się uwolnić. Po wy-

weszłam do świata nurkowania technicznego, stopniowo

nurzeniu na głębokość 211 m zatrzymałam się na chwilę i wte-

nabierając doświadczenia i umiejętności do tego stopnia,

dy poczułam szarpnięcie za nogę. Okazało się, że moje nogi

że w końcu poczułam się wystarczająco przygotowana psy-

i płetwy zaplątały się w coś, co wyglądało na polipropylenową

chicznie i fizycznie do podjęcia próby pobicia rekordu kobiet

linkę zamocowaną gdzieś na dnie jaskini. Udało mi się ją strzą-

w głębokości nurkowania na obiegu otwartym.

snąć i mogłam kontynuować wynurzenie. Naprawdę niewiele

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

43

jaskinie

tecznie rozpoczęłam zanurzenie tuż przed godziną 7:00. Zeszłam na głębokość 30 m, gdzie zmieniłam gaz, i schodziłam dalej na 110 m, gdzie ponownie zmieniłam gaz i odrzuciłam butle boczne. Po zmianie gazu na 110 m przepłynęłam od pierwszej liny opustowej do liny do oceny rekordu i zaczęłam zejście na głębokość 246,56 m. Schodziłam wolniej niż planowałam, przez co zużyłam więcej gazu na zanurzenie niż planowałam, oznaczało to, że musiałam zawrócić nieco wcześniej niż pierwotnie zakładałam.

Przypięłam znacznik głębokości do d-ringu przy pasku komputera nurkowego i wówczas zdałam sobie sprawę, że mam łagodny zespół neurologiczny wysokich ciśnień – ręka mi drżała i miałam trudności z przypięciem do siebie znacznika. Następnie napełniłam skrzydło i rozpoczęłam wynurzanie. Pierwszy nurek asystujący, Peter Reid, czekał na głębokości 209 m. Minęłam go podczas wynurzania, a później dogonił mnie na ok.

160 m. Na 110 m ponownie przepłynęłam do liny opustowej, gdzie czekały dodatkowe butle i pierwszy raz zmieniłam gaz podczas wynurzania. Na głębokości 110 m czekał też drugi nurek asystujący (Don Hauman). Na 60 m spotkałam dwóch kolejnych nurków asystujących. Mieli to być Jakob Item i Atish Dayal – Jakob Iten zszedł pod wodę, ale zamiast Atisha Dayala przyjechał Joseph Birtles (dowiedziałam się później, że Atish miał jakiś problem ze skafandrem i musiał się zamienić z Josephem Birtlesem, który początkowo miał czekać na mnie na 30 m).

Na 30 m czekało dwóch kolejnych nurków asystujących (Atish Dayal, zamiast Josepha Birtlesa, i Francois Bain). Od głębokości

wówczas brakowało, dlatego trochę mi zajęło (kilka miesięcy), zanim podjęłam decyzję, że chcę tam wrócić i znów spróbować. Moim celem przy pierwszej próbie bicia rekordu było 250 m i wciąż chciałam osiągnąć 250 m, więc w końcu postanowiłam spróbować ponownie.

Do jaskini Boesmansgat wróciłam w październiku 2022 roku.

Na kilka dni przed próbą pobicia rekordu zespół nurków umieścił w jaskini linę opustową z oznaczonymi etapami i w ramach kilku kolejnych nurkowań rozmieścił na różnych głębokościach butle z różnymi mieszankami gazów potrzebnymi do próby pobicia rekordu w nurkowaniu przy tej linie. Po zakończeniu tych czynności na miejscu założono linę z oznaczeniami głębokości, niezbędną do oceny pobicia rekordu. Do czasu podjęcia próby pobicia rekordu nie wolno już było wykonywać żadnych nurkowań.

Próba pobicia rekordu głębokości kobiet odbyła się 27 października 2022 r. w jaskini Boesmansgat w pobliżu farmy Mount Carmel Safaris w Prowincji Przylądkowej Północnej w RPA. Cały zespół zaczął bardzo wcześnie – od pobudki około 4:00 rano – aby jak najwcześniej można było rozpocząć nurkowanie. Oznacza to, że gdy cały zespół schodził w głąb jaskini do linii wody, na krawędzi jaskini właśnie przepięknie świtało. Plan był taki, by rozpocząć nurkowanie o 6:30, ale osta-

44

Bicie rekordu głębokości nurkowania w Jaskini Boesmansgat w RPA Karen i Theo van Eden (świadek) Przekazanie znacznika głębokości świadkowi – Theo van Edenowi

Po nurkowaniu z mężem Francois Bain'em REKLAMA

Team nurkowy

30 m zespół asystujący zaczął mi podawać płyny do picia. Na 18 m czekali dodatkowi nurkowie asystujący (Hani Williams i Iain Hickman).

Po wynurzeniu przekazałam znacznik głębokości Theo van Eedenowi – jednemu z bezstronnych świadków. Całkowity czas nurkowania wyniósł 8 godzin i 11 minut, z czego zanurzenie zajęło 14 minut i 50 sekund.

Nurkowanie przebiegło zaskakująco dobrze i sprawiło mi dużą przyjemność. Podczas wynurzania z głębokości 246 m zauważyłam polipropylenową linkę, w którą zaplątałam się podczas poprzedniej próby. Kończy się na około 169 m i biegnie aż na samo dno. Zastanawiałam się, czy nie podpłynąć do niej i nie pociągnąć jej, ale jednak postanowiłam tego nie robić. Miałam dużo szczęścia, że przy tej próbie umieszczono linę do oceny rekordu kilka metrów dalej od tej linki, dzięki czemu nie groziło mi zaplątanie się w nią.

NURKOWANIE KURSY POLSKIE CENTRUM NURKOWE NA MALCIE OFFICE@DIVEONMALTA.COM

+48604585389

WWW.DIVEONMALTA.COM PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

45

kamieniołom

KAMIENIOŁOM

WETRO Tekst i zdjęcia ŁUKASZ METRYCKI

WETRO – JEDEN Z SAKSOŃSKICH KAMIENIOŁOMÓW, ZNAJDUJĄCY SIĘ NIECAŁE 30 MIN JAZDY OD PRZEJŚCIA GRANICZNEGO JĘDRZYCHOWICELUDWIGSDORF, W MIEJSCOWOŚCI SPROITZ. AKWEN JEST STOSUNKOWO DUŻY, BO ROZCIĄGA SIĘ NA NIEMAL PÓŁ KILOMETRA DŁUGOŚCI ORAZ 140 M SZEROKOŚCI.

46

est to miejsce niebywale urokliwe,

dowej wodzie”, spotykamy tu wielu pik-

ponieważ kamieniołom porośnięty

nikowiczów

jest drzewami wzdłuż linii brzegowej,

rozkoszujące się piękną okolicą.

oraz

inne

osoby

co w sposób naturalny przyczyniło

Sama infrastruktura nurkowa jest

się do wyznaczenia terenu pod bazę nur-

na wysokim poziomie. Baza działa

kową oraz miejsca dla płetwonurków.

bardzo prężnie, bicie butli odbywa się

Bogata roślinność na powierzchni spra-

sprawnie, a rozległość terenu skutkuje

wia, że nurkowie oraz osoby im towarzy-

tym, że nawet nie podjeżdżając na miej-

szące nie traktują tego miejsca jedynie

sce o świcie, zawsze znajdziemy miejsce

jako „nurkowisko”, ale sposób spędzenia

dla siebie oraz swojego sprzętu. Na te-

wolnego dnia. Poza głównym celem wy-

renie bazy przygotowane są stoły, palety

prawy, czyli zanurzeniu się w „szmarag-

i wiata, idealnie przystosowane do skla-

Kamieniołom Wetro

rowania naszego „szpeju”. W kwestii

wicie – pokonanie kilkudziesięciu bardzo

pierwsza chwila po wskoczeniu do wody

opłat bazowe wynosi 10 euro. Nabicie

stromych schodów, prowadzących nas

może być nieco stresująca, bo od razu

butli to koszt 50 centów/litr. Istnieje też

na platformę na wodzie. Dla mnie było

znajdujemy się na „głębokiej wodzie”,

możliwość nabicia innymi gazami jak

to szczególne wyzwanie z powodu nie-

ale zmierzając w prawą stronę, głębo-

nitrox 32 (1 euro/litr) czy 50 (2 euro/

dawno przebytej operacji kolana. Zatem

kości stają się osiągalne nawet dla nur-

litr), ale także na zapytanie trimixem.

owe schody, zapamiętam na długo 

ków OWD.

Dla chętnych na rozpoczęcie przygody

Samo nurkowanie było już bardzo

My jednak początkowo udaliśmy się

z nurkowaniem istnieje też oferta kursu

przyjemne. W poprzek akwenu, na głę-

na lewo, żeby sprawdzić wizurę na głę-

m.in. w federacji CMAS.

bokości kilkunastu metrów, znajdziemy

bokości ok 30 m. O ile do 20 metra nie

Jak już będziemy gotowi, nadej-

groble, która umownie dzieli kamienio-

była ona zachwycająca i wahała się mię-

dzie chwila na jedyny – najtrudniejszy

łom na dwie części, głębszą i płytszą. Co

dzy 5 a 7 m, to po przekroczeniu ok. 25 m

aspekt nurkowania na Wetro, a miano-

prawda, dla mniej opływanych nurków,

zobaczyliśmy zachwycający „kryształ”

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

47

kamieniołom

ograniczony jedynie mocą naszych latarek. Temperatura wody nas nie zaskoczyła, bo o ile przy powierzchni wynosiła przyjemne 21 stopni, tak za 20 metrem

osiągnęliśmy głębokość 20 m, ale więk-

wypad. Nawet biorąc pod uwagę aspekt

spadała do 7–5 stopni. Na „głębszym ob-

szość czasu trzymaliśmy się do 10 metra.

ekonomiczny,

szarze” spotkać można liczne ryby słod-

Z podwodnych atrakcji zobaczyć tu moż-

w Polsce, nie stanowi problemu doje-

kowodne, ale raczej nie one powinny zaj-

na rower składak, manekina z taczką

chać na miejsce z rana i cieszyć się uro-

mować naszą uwagę, ponieważ formacje

„przemawiającego” do pustych krzeseł,

kami tego wyjątkowego miejsca. W kwe-

skalne, wzdłuż których płynęliśmy, były

a także tablice upamiętniającą Thoma-

stii samych nurkowań uważam, że każdy

wręcz spektakularne i od razu skojarzyły

sa – wieloletniego właściciela kamienio-

znajdzie tam coś dla siebie. Amatorów

mi się z podwodnym krajobrazem „na-

łomu, tragicznie zmarłego w Chorwacji

fotografii przyciągnie bardzo dobra

szej” pięknej Hańczy.

po głębokim nurkowaniu. Wracając już

wizura i bijący w oczy szmaragd wody,

Na drugie zanurzenie udaliśmy się

do platformy trzymaliśmy się bardzo

a nurków technicznych z pewnością sku-

w prawą stronę, w okolice wspomnia-

płytko, przy samej linii brzegowej po-

si głębokość ponad 50 m, które można

nej grobli. Podczas tego nurkowania

dziwiając podwodny las, przepiękne lilie

osiągnąć po lewej stronie grobli. Całe

oraz liczne okonie i płocie.

rodziny natomiast przyciągnie tu możli-

Reasumując, kamieniołom Wetro jest idealną propozycją na jednodniowy

48

z

zakwaterowaniem

wość połączenia przyjemnego nurkowania z weekendowym piknikiem.

REKLAMA

REKLAMA

Do kupienia

w bardzo dobrej cenie z rabatem

15% tylko w specjalnie tworzonej kolekcji PERFECT DIVER www.kubekcontigo.pl

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

49

wiedza

DZIEWCZYNA

Z TWINEM

y ec bi cik ko ką

Tekst ISADORA ABUTER GREBE

Zdjęcie Jon Borg

Nurkowanie z zestawem dwubutlowym jest przeznaczone dla nurków technicznych, nurkujących długo i głęboko.

Twinset wymaga byczej siły, a kobiety po prostu nie są do niego przystosowane.

T

akie przekonanie towarzyszyło mi przez długi czas. Dziś chciałabym podzielić się z Wami moimi przemyśleniami po zmianie mojego punktu widzenia o 180 stopni.

NA POCZĄTEK – CZYM JEST TWINSET? Standardowy twin to zestaw dwóch butli nurkowych, połączonych ze sobą tzw. manifoldem oraz obejmami. Typowy manifold składa się z dwóch pojedynczych zaworów połączonych ze sobą tzw. separatorem czyli łącznikiem wyposażonym z zawór, który pozwala na odcięcie przepływu gazu pomiędzy butlami.

Zdjęcia Bartek Trzciński

50

Dziewczyna z twinem

DLACZEGO TWINSET – GŁÓWNE ZALETY 1. REDUNDANCJA W konfiguracji podwójnej oddychamy z dwóch, połączonych zbiorników, które w razie potrzeby możemy zamienić w niezależne źródła gazu. W przypadku awarii jednego z automatów możemy zamknąć jeden z zaworów, przełączyć się na drugi automat i dalej dysponować gazem, który pozostał w całym twinie. W przypadku mało prawdopodobnej awarii manifoldu możemy również odciąć przepływ gazu pomiędzy butlami i wynurzyć się korzystając z nieuszkodzonej strony naszego zestawu.

2. DUŻO GAZU I ŁATWE ZARZĄDZANIE GAZEM Dwie butle to dwa razy więcej gazu – banał. Różnicę możemy bardzo łatwo obliczyć. Na przykład: 50 bar w zestawie dwubutlowym 2x12 L to w przybliżeniu tyle samo gazu co 100 bar w pojedynczej butli 12 L. Dzięki temu, że butle w twinie są połączone, wystarczy nam jeden manometr aby monitorować ciśnienie gazu w całym zestawie. To z kolei sprawia, że planowanie i wykonywanie nurkowań jest proste i bezpieczne.

3. STABILNOŚĆ I TRYM Twinset jest szerszy niż butla pojedyncza. Dzięki temu, że waga zestawu oraz skrzydło do twina są rozłożone na całej szerokości pleców, konfiguracja ta lepiej stabilizuje nurka. Dzięki temu utrzymanie horyzontalnej pozycji i kontrola pływalności są stosunkowo łatwe.

Uwaga! Nieodpowiednia konfiguracja sprzętu może spowodować wiele problemów z utrzymaniem wygodnej pozycji!

Prawidłowe dopasowanie i personalizacja sprzętu to klucz do sukcesu. W celu osiągnięcia idealnej pozycji polecam pracę z doświadczonym instruktorem.

Ćwiczenie Valve-Drill Zdjęcie Bartek Trzciński

GŁÓWNA WADA: CIĘŻAR Ruszenie tego żelastwa z miejsca wymaga bardzo dużo siły. Kobiety nie są w stanie sobie z tym poradzić. Ta myśl towarzyszyła mi przez długi czas. Większość nurków twinsetowych to przecież mężczyźni. Kobiety raczej zostają przy butlach pojedynczych. Ze mną było podobnie. Będąc niską i drobną osobą byłam przerażona na myśl o nurkowaniu w twinie.

TWINSET STORY Latem ubiegłego roku stanęłam przed wielkim wyzwaniem – napisanie pracy magisterskiej na temat roli i znaczenia wraków w tworzeniu sztucznych raf.

Na potrzeby moich badań musiałam Zbieranie materiałów badawczych Zdjęcie Adam Dive PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

51

wiedza spędzić pod wodą wiele godzin w pełnej koncentracji na zadaniach. W konfiguracji z moją ulubioną butlą pojedynczą byłoby

Początkowo, podnoszenie sprzętu, chodzenie po schodach i kamieniach było dla mnie jednym wielkim koszmarem.

Im częściej podnosiłam mój zestaw i im dłuższe dystanse

to niemożliwe.

Nie mogłam sobie pozwolić na słabą wydajność, skompliko-

pokonywałam, tym łatwiej mi to przychodziło. Uświadomiłam

wane planowanie gazu i co najważniejsze – narażenie mojego

sobie również, że to dzięki temu zwiększyłam swoją siłę i mobil-

zespołu nurkowego na niebezpieczeństwo. Ze względu na ła-

ność do tego stopnia, że nagle mogłam swobodnie przemiesz-

twą logistykę oraz moje ambicje na przyszłość (nurkowanie

czać się z twinsetem! Po prostu.

techniczne) wybrałam twinset.

Co ciekawe – podczas serii nurkowań projektowych zmieni-

Przed rozpoczęciem prac musiałam stać się silniejsza i oczy-

łam swój trening z podnoszenia ciężarów na siłowni na… jogę.

wiście przeszkolić się do nurkowania z twinem. Starałam się

Skoncentrowałam się na łagodnym, całościowym treningu mo-

jak najczęściej odwiedzać siłownię i podnosić coraz większe

jego ciała. Ćwiczenia z ciężarem własnego ciała idealnie łączą ze

obciążenie. Kiedy zbliżał się czas wyjazdu na prace badawcze,

sobą pracę nad siłą, rozciąganiem i mobilnością. Mój trening si-

nadal nie byłam pewna czy poradzę sobie ze zbliżającym się

łowy zastąpiłam noszeniem mojego twina gdzie tylko mogłam.

maratonem nurkowym z tak ciężkim sprzętem.

Nie katowałam się zbytnio, a raczej testowałam moje limity.

Ilekroć czułam, że granica jest blisko, robiłam sobie przerwę i koncentrowałam się na moim dobrym samopoczuciu, a nie na zapędzaniu się w skrajności.

Po kilku tygodniach nurkowania w konfiguracji z podwójną butlą, trudno było mi uwierzyć, że osiągnęłam coś, co wydawało się nieosiągalne: pełną swobodę w nurkowaniu w twinie.

Ostatecznie, nurkowanie w zestawie dwubutlowym spodobało mi się tak bardzo, że teraz prawie zawsze wybieram twinset zamiast singla!

Mój przykład pokazuje, że nurkowanie w zestawie dwubutlowym nie jest wyłącznie zarezerwowane dla facetów.

Mierząc się z wyzwaniami róbmy to z łagodnością i rozwagą. Może się okazać, że to co na pierwszy rzut oka wydaje się utrapieniem może przerodzić się w najlepszą zabawę!

Chcesz nurkować w twinie? Zacznij spokojnie. Bądź wytrwała, a przekonasz się, że ta konfiguracja przynosi dużo radości i satysfakcji!

Zdjęcie Bartek Trzciński

PORADY OD DZIEWCZYN DLA DZIEWCZYN: Różnica pomiędzy wagą typowych butli 12 L może być naprawdę duża. Te butle ważą od 12 kg do nawet 15 kg. Różnica 3 kg Zawsze znajdą się panowie

na jednej butli to różnica 6 kg w zestawie dwubutlowym! Szuka-

chętni do pomocy w dźwiganiu

łam butli, które byłyby maksymalnie neutralne (objętość butli

sprzętu. (...) Najłatwiejsze są

= przybliżona waga butli). Ostatecznie wybrałam 200-barowe

nurkowania z łodzi – są mniej

butle typu concave o wadze 12,1 kg każda.

wymagające. Ubierasz się

Janka Havlickowa

w sprzęt na ławce, potem dwa kroki i wskakujesz do wody.

Tam już nie czujesz ciężaru.

Nieco trudniej jest wydostać się z wody na pokład, ale dla przyjemności z nurkowania warto się trochę wysilić.

Wiesia Łaszyn

52

Zdjęcie Tomasz Płociński

Dziewczyna z twinem

Nurkowanie w twinie nauczyło mnie, że każda osoba

W wodzie czuje się jak

potrzebuje pomocy. Każda. Nie chodzi o to, że jesteś

astronauta. Lewituję. Aby

słabszy/słabsza lub mniej zdolny/zdolna. Nie zapo-

spędzić w tej przestrzeni

minajcie też, że my kobiety jesteśmy naturalnie spo-

więcej czasu potrzebuję

kojniejsze i lepiej radzimy sobie z nowymi sytuacjami.

większej ilości gazu. Po-

Jesteśmy też przyzwyczajone do codziennego sięgania

dwójna butla to po prostu

za plecy. Dzięki temu jesteśmy bardziej rozciągnięte

podwójna ilość gazu. (...)

i z łatwością rozprawiamy się z kręceniem zaworami.

i jeszcze jedno – nurkowanie w twinie motywuje

Sarah Pierce

mnie do regularnych ćwiczeń i bycia fit :) Ella Ceklarz

Nigdy nie wątp w siebie! Sprzęt może wydawać się duży i onieśmielający ale otwiera on zestaw nowych umiejętności i rozszerza Twoje możliwości zarówno pod wodą jak i na powierzchni.

Colleen Riley

Nie pozwól nikomu (w tym własnemu mózgowi) wmówić Ci, że czegoś nie możesz, jeśli to tego właśnie chcesz.

Jeśli Twój sprzęt jest dla Ciebie za ciężki, to czy możesz zwiększyć swoją siłę np. na siłowni? Jeśli masz problemy z sięganiem do zaworów, czy możesz spędzić pięć minut dziennie, pracując nad mobilnością ramion?

Alana Dempsey

Na początku swojej przygody z twinsetem możesz wybrać

Wspierajmy się nawzajem! Poproś o pomoc w noszeniu

nurkowanie w ciepłych wodach, aby uniknąć noszenia gru-

sprzętu i vice versa: zaoferuj swoją pomoc innym. Płynie z tego

bych ocieplaczy (które ograniczają mobilność) oraz dodatkowej

podwójna korzyść:

porcji stresu związanego z trudnymi warunkami w wodzie. Ra-

1. Wzmocnienie mięśni

dzenie sobie z podwójnymi butlami jest na początku wystarcza-

2. Wzmocnienie ducha zespołu Isadora Abuter Grebe

jąco trudne, więc mądrze jest ćwiczyć w wygodnym dla siebie środowisku.

Zacznij od małego twina (2x7 L to bardzo łatwy start) i po-

Podobał Ci się ten artykuł? Dobra wiadomość: w następnym

woli buduj swoje możliwości – nie ma tu absolutnie żadnego

tekście przedstawię Wam dziewczyny, które używają swoich

pośpiechu.

twinów podczas wymagających projektów związanych z po-

Zakładaj twina na plecy i ćwicz wstawanie, chodzenie,

znawaniem i ochroną podwodnego świata… Do zobaczenia!

siadanie – tak często jak tylko możesz.

Trenuj swoje ciało, aby wzmocnić stabilizację, siłę i mobilność.

W międzyczasie zapraszam na mój Kobiecy Kącik na Instagramie:

@isa_diving_nature

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

53

planeta ziemia

NIEZWYKŁE LOSY

MAŁYCH

GRINDWALI

Tekst i zdjęcia JAKUB BANASIAK Młody grindwal zbliża się do łodzi

Ponoć chronimy tylko to, co kochamy, a kochamy tylko to, co znamy. Poznaj więc niezwykłe życie grindwali, zwłaszcza cieląt tych wielkich (największych po orkach) czarnoszarych delfinów.

Możemy je spotkać płynąc na nurkowiska m.in. na Kanarach, na Hawajach, na Fidżi czy na Galapagos.

Młody grindwal zaciekawiony naszą łodzią u wybrzeży Teneryfy

S

pośród wymienionych destynacji nurkowych najczęściej

ryb i ośmiornic. Preferują głębokie wody i często spotykamy

grindwale można spotkać pod wodą właśnie na Gala-

je w dużych stadach liczących do kilkudziesięciu członków.

pagos. Pływają dużymi stadami w wodach Prądu Hum-

Można do nich łatwo zbliżyć się łodzią, a jeśli zgasimy silnik

boldta, bogatego w składniki odżywcze. Na otwartym morzu

54

zodiaka, często ciekawskie osobniki same do nas podpłyną.

często towarzyszą butlonosom i delfinom zwyczajnym. Po-

Czasem można je pomylić z innymi morskimi waleniami gru-

dróżują między wyspami w poszukiwaniu kałamarnic, małych

py „blackfish” – z orkami karłowatymi (zwanymi także szablo-

Niezwykłe losy małych grindwali

Orka karłowata na Galapagos

Dorosły grindwal nurkuje pod łódź

grzbietami waleniożernymi), choć różnią się kształtem głowy i smukłością ciała.

Grindwale można rozpoznać po charakterystycznych bulwiastych głowach oraz wydatnych, zaokrąglonych płetwach grzbietowych umiejscowionych bardziej w przedniej części ciała. Za młodu są gładkie i smukłe, a wraz z wiekiem przybierają na wadze i obwodzie. W pełni dorosły grindwal może ważyć nawet cztery tony i mierzyć do 6,5 metra długości.

Jak w przypadku wszystkich innych delfinów, szczególną ostrożność warto zachować, gdy spotkamy stada z małymi osobnikami, aby nie przeszkadzać w opiece nad cielętami, w ich karmieniu, nauce i by nie stresować matek oraz „ciotek” i „wujków” zajmujących się ich doglądaniem.

Nie podpływajmy za blisko

U grindwali krótkopłetwych, po ciąży trwającej prawie 15 miesięcy, rodzą się cielęta o wadze i długości odpowiednio około 55 kg i 1,4 m. Chociaż odstawienie od piersi następuje po około dwóch latach, samice mogą nadal karmić młode przez okres kolejnych lat. Pokazuje to złożoną strukturę społeczną, w której starsze samice mogą dawać swoim własnym lub spokrewnionym cielętom „przewagę reprodukcyjną” właśnie poprzez przedłużone karmienie. Samice rodzą średnio od czterech do pięciu cieląt. Krycie odbywa się przez cały rok.

Np. w wodach pomiędzy Teneryfą a Gomerą można spotkań nowo narodzone grindwale w zasadzie każdego miesiąca.

Co ciekawe, młode grindwale, przynajmniej w tej części Atlantyku, nie pływają wyłącznie obok matki – na zmianę pływają także obok innych dorosłych – zarówno samic, jak i samców.

Samica z młodym

Grindwale często gromadzą się w większe grupy, które pozostają razem nawet przez kilka tygodni, umożliwiając im wspólne podróżowanie, karmienie, odpoczynek i kontakty towarzyskie.

Badacze obserwujący populację ponad 3000 grindwali, które spędzają lato u wybrzeży wyspy Cape Breton w Nowej Szkocji w Kanadzie, podczas ponad 600 spotkań z tymi zwierzętami w ciągu trzech lat, zauważyli 356 możliwych do zidentyfikowania cieląt, z których około jedna czwarta czasami trzymała się blisko dorosłego osobnika, nie będącego ich matką. Jedno dziecko na zmianę pływało średnio obok pięciu dorosłych towarzyszy. Uważa się, że cielęta mogą dzięki temu uczyć się

Grupa rodzinna

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

55

planeta ziemia

Cielę na pierwszym planie demonstruje płetwę piersiową

zachowań społecznych na podstawie doświadczeń z różnymi członkami stada.

Gdy w stadach grindwali jeden lub kilku członków grupy nurkuje w poszukiwaniu pożywienia, wtedy możemy obserwować cielęta i młode na powierzchni, pozostawione pod opieką jakiegoś dorosłego osobnika. Grupy te – to tak zwane „grupy przedszkolne”. Jeśli tylko wyłączymy silnik naszej łodzi i cierpliwie poczekamy, może zdarzyć się, że zaciekawione maluchy podpłyną do nas bardzo blisko. Często wtedy pokazują jedną lub obie płetwy piersiowe, podnoszą głowy z wody, aby się rozejrzeć się dokoła (tzw. spyhopping) lub uderzają płetwami o powierzchnię, aby zwrócić na siebie uwagę.

Najciekawsze rzeczy rozgrywają się jednak na styku z innymi gatunkami waleni.

56

Obserwowanie nad powierzchnią wody – spyhopping

Far Out Ocean potwierdziło, że nie jest to pierwszy przypadek zaobserwowania delfina butlonosego opiekującego się młodymi innego ssaka oceanicznego. Nie

17 maja 2021r. zespół badawczy z Far

jest jasne, dlaczego ten gatunek wydaje się czuć się swobodnie w roli zastęp-

Out Ocean w Nowej Zelandii poinformo-

czego rodzica. Być może daje znać o sobie silny instynkt macierzyński po stracie

wał, że zaobserwował, jak samica delfina

własnego potomka.

butlonosego wchodzi w interakcję z cie-

Takie mieszanie się gatunków nie jest rzadkością u wybrzeży Nowej Zelandii, więc

lęciem grindwala, tak jakby noworodek

możliwe jest, że cielę grindwala spotkało później swoje stado i połączyło się ze swoimi

był jej własnym potomstwem. Naukow-

biologicznymi rodzicami lub innymi osobnikami swojego gatunku. Takie „adopcje”

cy uważali, że delfin adoptował młodego

zwykle nie trwają dłużej niż kilka miesięcy – a biorąc pod uwagę, że wymiary nawet

grindwala ponad miesiąc wcześniej i cały

młodych grindwali są o wiele większe od cielęcia delfina, dziecko grindwala potrze-

czas opiekował się cielęciem.

bowało więcej mleka, niż może zapewnić matka butlonosa.

Niezwykłe losy małych grindwali

Młode dzielnie podąża za dorosłą samicą Butlonosy często dzielą z grindwalami ten sam akwen

Być może było to niezręczne przypadkowe „porwanie”. Na-

przedstawicielami innych gatunków, jest niezwykle ciekawym

ukowcy uważają, że grindwale i delfiny butlonose dobrze się

zjawiskiem. Prawdopodobnie ma to związek z bardzo rozwinię-

dogadują, a zespół Far Out Ocean nie zaobserwował jeszcze

tymi mózgami tych zwierząt. Być może istotną rolę odgrywają

nigdy żadnej agresji międzygatunkowej między dwiema gru-

tu tzw. neurony wrzecionowate. W mózgu ssaków neurony

pami, które są razem w 50 procentach przypadków obserwacji

wrzecionowate są częścią układu limbicznego, który bierze

grindwali na tym terenie.

udział w przetwarzaniu i regulacji emocji. Wcześniej uważa-

Podobne zdarzenie miało miejsce także w Cieśninie Gi-

no, że neurony wrzecionowate występują wyłącznie u ludzi

braltarskiej. Jednak adoptowane cielęta należą tutaj zwykle

i małp człekokształtnych. Jednak walenie mają również

do gatunków, które są tego samego rozmiaru lub mniejszych

dużą liczbę tych struktur neuronalnych, co czyni je wysoce

niż delfiny butlonose, takie jak delfiny pospolite. Przypadek

empatycznymi, inteligentnymi emocjonalnie i zdolnymi

adopcji cielęcia grindwala jest na tym obszarze czymś nowym.

do tworzenia złożonych struktur społecznych.

Z kolei w sierpniu 2021 obserwatorzy z organizacji Orca

Czy orki mogły adoptować cielaka grindwala, który oddzielił

Guardians Iceland zauważyli nowonarodzone cielę grindwala

się od własnego stada? Pomimo bardzo złożonych i pozornie

(jeszcze z widocznymi na skórze fałdami płodowymi) pływają-

nieprzyjaznych relacji między tymi dwoma gatunkami, być

cego w pozycji echelon z samicą orki, dobrze znanej lokalnym

może silne poczucie struktury społecznej rodziny i wysoki po-

badaczom z zachodniej Islandii. W pobliżu widać było inne orki,

ziom empatii dały temu cielęciu drugą szansę w życiu.

ale nie zaobserwowano żadnych innych grindwali.

Świat delfinów kryje w sobie jeszcze wiele zagadek. Jedno-

W czerwcu 2022 r. naukowcy z projektu Icelandic Orcas mieli

cześnie z roku na rok coraz bardziej nam udowadnia, że nie

bardzo podobne obserwacje na południu Islandii. Znowu cielę

tylko ludzie są wyjątkowi, empatyczni i niezwykle inteligentni

grindwala pojawiło się wśród orek, mimo że w pobliżu nie za-

emocjonalnie.

obserwowano żadnego stada grindwali.

Jest to o tyle zaskakujące, że już wielokrotnie we wszystkich tych rejonach stwierdzono, iż grindwale i orki zachowują się wobec siebie antagonistycznie, przy czym grindwale aktywnie przeganiają stada orek, ścigając je z dużą prędkością, aż orki opuszczą dany teren.

W większości przypadków, gdy w wodach wokół Islandii oba gatunki były obserwowane jednocześnie, orki na ogół wykazywały zachowania unikające, trzymając się na dystans od grindwali i szybko się oddalając, gdy te zaczynały się zbliżać.

A jednak nie przeszkadzało to w zaopiekowaniu się cielęciem grindwala przez orki.

Allorodzicielstwo czyli zastępcza opieka rodzicielska nad młodymi osobnikami, niebędącymi bezpośrednim potomstwem opiekuna lub opiekunów, również nad młodymi Cielę zazwyczaj trzyma się dość blisko opiekuna PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

57

planeta ziemia

DOSTARCZYCIELE

SZCZĘŚCIA… I POTOMKÓW Tekst i zdjęcia WOJCIECH JAROSZ

Bociany to nasi dobrzy znajomi. Przez wieki zdążyliśmy się z nimi na tyle zbliżyć, że nie tylko dzielimy z nimi dachy i kominy naszych domów, ale uczyniliśmy bociany istotnym elementem kulturowym, i dotyczy to wcale nie tylko kultury europejskiej.

W środkowej Europie bocian na dachu to znak pomyślności, w krajach islamskich zaś, ptaki te to pielgrzymujące dusze zmarłych.

58

ednym z przejawów bocianiej i ludzkiej bliskości jest nada-

któremu towarzyszy na wiosłowej łódce podczas łowienia ryb.

wanie im ludzkich imion. Na przykład w wielu regionach

Ta znajomość trwa od ponad dekady! Do niedawna możliwe

Polski powszechnym bocianim imieniem jest najładniejsze

było śledzenie niebywałego love story, którego bohaterami

imię męskie w formie zdrobnionej tj. Wojtek (nie chodzi

była Malena i Klepetan. Malena to samica, która ze względu

bynajmniej o podobieństwo do imienia autora tego tekstu, ale

na kontuzję nie mogła odlatywać do odległych miejsc zimo-

o imię Redaktora Naczelnego Perfect Diver, rzecz jasna).

wania. Jednak jej partner, Klepetan właśnie, każdego roku

We wsi, w której znajduje się rodzinny dom moich Dziad-

powracał do czekającej na niego ukochanej. Rzecz działa się

ków, bociania para rokrocznie powracająca na swoje gniazdo

w Chorwacji. Podobnie romantyczną historię opowiadają

to Hela i Marian, co dla wszystkich mieszkańców maleńkiej

na Węgrzech, gdzie do nielotnego Macusa mieszkającego

miejscowości skrytej pośród pól i lasów pogranicza Warmii

na jednym w wiejskich podwórek, w każdym sezonie przy-

jest sprawą oczywistą – nikt nie próbuje nazywać ich inaczej.

latuje Sophie. Te miłosne historie bez pomocy człowieka nie

W innych częściach Świata takie historie również się dzieją.

napisałyby się. Poturbowane w różnych okolicznościach ptaki

Imię Yaren otrzymał bocian z tureckiej wsi Eskikaraağaç. Zdo-

bez ludzkiej opieki nie dałyby rady przeżyć i funkcjonować

był on popularność nawiązując bliską relację z człowiekiem,

w środowisku.

Dostarczyciele szczęścia... i potomków

Czy mimo takiej bliskości wszystko o bocianach wiemy?

i organizmy wodne, w tym ryby, są niemałą częścią ich pożywie-

Okazuje się, że wcale niekoniecznie, tym bardziej, że narosło

nia. Brodząc w płytkiej wodzie wyglądają smacznych kąsków

niemało mitów na temat bocianiej egzystencji. Wszystkich ich

i długim dziobem skutecznie je chwytają. Wcale niekoniecznie

z pewnością w niniejszym tekście nie sfalsyfikujemy, zresztą

duże zbiorniki wodne bociany preferują, ale jednak przeważnie

znacznie mądrzejsi tematem tym się zajmują i gdy zajdzie

trzymają się one dolin rzecznych i terenów podmokłych, gdzie

potrzeba jest skąd wiedzę czerpać. Polecam w tym miejscu

tak skutecznie potrafią żerować. Co do bocianiej diety, poza

książkę prawdziwych ptasich speców i to nie tylko od bocianów, Adama Zbyryta i Piotra Tryjanowskiego „Bocian. Biografia nieautoryzowana”, jeżeli ktokolwiek z szanownych Czytelników zechciałby swoją wiedzę na temat bocianów poszerzyć.

To co czytelników Perfect Diver interesuje zapewne w sposób szczególny, to zagadnienie czy bociany są w ogóle ptakami

wspomnianymi już rybami, bociany chętnie

Szeroko rozpowszechniany, głównie przez literaturę dziecięcą, stereotyp, o tym że to żaby są głównym pokarmem bocianiej społeczności wcale nie okazuje się do końca prawdziwy.

wodnymi – w końcu jesteśmy na łamach czasopisma dla nurków i wodniaków. Bociany

zjadają wszelkie małe zwierzęta, bezkręgowe i kręgowe. Niekiedy nawet te nieco większe, jak na przykład gryzonie, na które potrafią cierpliwie i nieruchomo czekać przed wejściem do norki. Szeroko rozpowszechniany, głównie przez literaturę dziecięcą, stereotyp, o tym że to żaby są głównym pokarmem bocianiej społeczności wcale nie okazuje się do końca prawdziwy. Chętnie bowiem bociany korzystają ze znacznie szerszego

taksonomicznie należą do ptaków brodzących – rodzina Ciconii-

menu kompletowanego w niskich zaroślach i płytkiej wodzie,

dae (bociany) w rzędzie Ciconiiformes (bocianowe), co potwier-

w którym obok pasikonika i dżdżownicy znajdzie się ciernik,

dza ich budowa, zwłaszcza długie nogi. Bociany białe (Ciconia

zwinka czy kret lub nornik. Wspomniane dżdżownice całkiem

ciconia), bo tego właśnie gatunku dotyczy artykuł, widujemy

podobne są w bocianich oczach do niektórych odpadków sia-

jednak najczęściej niebrodzące „po pas”, a przechadzające się

nych w środowisku przez człowieka, jak np. gumek receptu-

po łąkach i polach. Okazuje się jednak, że ciągnie je do wody

rek. Zjadanie tych ostatnich może dla ptaków skończyć się źle,

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

59

planeta ziemia

60

podobnie jak wykorzystywanie przez nie do budowy gniazd

tać. To konsekwencja miękkości ich dziobów – potrzebują czasu

kawałków sznurków, zostawianych przez rolników na polach

by stwardnieć. Zresztą czasu potrzebują także po to, by jak

i łąkach. Sznurki te są istotnym zagrożeniem także dla piskląt,

na gniazdowniki przystało, dzięki donoszeniu pokarmu przez

więc po wszelkich pracach polowych winno się wszelkie odpa-

rodziców, rozwinąć się i wzrosnąć na tyle, by móc bezpiecznie

dy, nie tylko sznurki, skrupulatnie pozbierać. Przecież chcemy,

odlecieć z rodzinnego gniazda. Zdarza się, że nie wszystkie pta-

by bociany nadal były wśród nas, bo cytując bohatera klasycz-

ki z lęgu tego doczekają. W sytuacji, gdy pokarmu jest zbyt

nego polskiego filmu pt. Seksmisja – „Bocian, patrz, bocian, jak

mało, najsłabsze pisklęta nie przeżywają. Do tego ręki,

on żyje to znaczy, że my też możemy”. Dbając więc o środowisko

a w zasadzie dzioba przykładają rodzice. Przypomina to nie-

bocianów, dbamy jednocześnie i o siebie samych!

co styl doboru praktykowanego przez starożytnych Spartan, ale

Parę słów o ciekawostkach biologicznych dotyczących bo-

z punktu widzenia puli genetycznej populacji jest zabiegiem

cianów. Ptaki te charakteryzują się brakiem wyraźnego

pozytywnym – tylko najsilniejsze i najbardziej przystosowane

dymorfizmu płciowego. Znaczy to, że odróżnienie Mariana

do środowiska osobniki przeżywają, by móc swoje „dobre”

od Heli to nie taka łatwa sprawa. W zasadzie jedynie moment

geny przekazać kolejnym pokoleniom. To między innymi dzięki

kopulacji daje pewne szanse na zakwalifikowanie osobnika

nim, ptaki są na tyle silne i sprawne by bezpiecznie przelecieć

do grupy spod znaku Wenus lub Marsa. By mieć pewność,

pół Świata z miejsc gniazdowania do miejsc zimowania. Czyli

badacze bocianów przeprowadzają laboratoryjne testy krwi,

np. z Europy Środkowej do Afryki Subsaharyjskiej. Bocian biały

wraz z wynikami których sprawa staje się jasna. Po śpiewie też

występuje w sezonie rozrodczym w szerokim, choć nieciągłym

się nie da, bo bociany ze względu na budowę krtani śpiewać

pasie od Afryki Północno-Zachodniej, przez Półwysep Iberyjski

nie mogą. Czasem po cichu coś posyczą, pisklęta trochę nawet

po Europę Środkową i Wschodnią (z jedną czwartą światowej

pomiauczą, ale w zasadzie jedynym rozpoznawalnym i mocno

populacji gniazdującej w Polsce), a także w zachodniej części

charakterystycznym bocianim głosem jest klekot, czyli po pro-

Azji. Na długi czas zupełnie zniknął z Europy Zachodniej i do-

stu kłapanie dziobem. Dorosłe ptaki witają się w ten sposób,

piero w ostatnim czasie zaczyna do wybranych miejsc powoli

często wyginając przy tym długą szyję tak, że głowa zbliża się

wracać. Sezon bociany rozpoczynają wczesną wiosną, są prze-

do pleców. Pisklęta nie potrafią, a w zasadzie nie mogą kleko-

cież nie bez powodu symbolem jej nadejścia (krótka wstawka

Dostarczyciele szczęścia... i potomków

z kolejnego klasyka – tym razem Adam Mickiewicz: „Bo już bocian przyleciał do rodzinnej sosny i rozpiął skrzydła białe, wczesny sztandar wiosny”), kierując się w okolice miejsc, z których same pochodzą. Wybierają gniazda, niekiedy bohatersko o nie walcząc, tworzą pary (nie zawsze te same, choć to nie do końca zgadza się z tym, co o bocianich amorach sądzimy) i przygotowują się do lęgów. Gniazdo z reguły przedtem poprawiają, co sprawia, że z roku na rok stają się one coraz większe i cięższe (do kilkuset kilogramów, a rekordowe ważyło aż 1,5 tony!). Bocianie gniazdo, przy czym nie chodzi tu o punkt obserwacyjny zastępujący radar na żaglowcach, jest nie tylko domem dla bocianiej rodziny. Korzysta z niego wiele gatunków mniejszych ptaków, takich jak wróble i mazurki, pliszki, a nawet kawki. Po około dwóch miesiącach młode bociany opuszczają gniazdo, ale jeszcze kilka tygodni wspierane są aktywnie przez rodziców. Duże grupy ptaków tworzące się przed odlotami nazywa się tradycyjnie bocianimi sejmikami i są one jednym ze zwiastunów kończącego się lata. Ja też już będę kończył ten artykuł, by nie zamęczyć Drogiego Czytelnika, a i by Naczelny nie ciskał diabłami zbyt ekspresyjnie. Do bocianów na łamach PD być może kiedyś jeszcze wrócimy, na przykład za sprawą bociana czarnego (Ciconia nigra) lub innych jego bliższych i dalszych kuzynów. Tymczasem wypatrujcie pierwszych wiosennych bocianów na przedwiosennym niebie już za niedługo!

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

61

artykuł sponsorowany

CCR

w samolocie...

Tekst i zdjęcia WOJCIECH PRUSKI

Wiele osób w okresie zimowym ma ochotę wyszkolić się na wyższe poziomy. Z racji tego, że coraz bardziej popularne stają się CCR, a my jesteśmy dealerem Hollis Prism 2, to właśnie o tą jednostkę nurkowie pytają na swojej dalszej drodze rozwoju.

Jednak nasze zimne wody nie pozwalają komfortowo wyszkolić kursanta podczas kursu CCR.

R

ebreather jest bardziej skomplikowany niż nurkowanie na obiegu otwartym dlatego na tym etapie wolimy kursantom oszczędzić stresu spowodowanego trudnymi

warunkami pod wodą.

Według nas zestresowany kursant znacznie gorzej skupia

się na zadaniach. Na trudniejsze nurkowania przyjdzie jeszcze czas. Pamiętajcie, aby stopniowo podnosić sobie poprzeczkę. ` Szkolenie rozpoczęliśmy obszerną teorią z budowy i działania Hollis Prism 2 jak i procedur TEC40 CCR PADI ` Następny etap to zajęcia basenowe w AQUA Centrum głebokość 4 m (2 nurkowania) To świetny czas, aby wytrymować nowego użytkownika CCR. ` Kolejny etap szkolenia TEC40 CCR Padi Hollis Prism 2 wykonujemy w Deepspot Mszczonów.

Realizujemy od 3 do 5 nurkowań ze standardów wraz z wszystkimi elementami ćwiczeń. Maksymalna głębokość to 24 m.

62

artykuł sponsorowany

Jak już wcześniej pisaliśmy, ze względu na złożoność i poziom trudności szkolenia TEC40 CCR, aby wykonać wszystkie ćwiczenia w pełnym skupieniu komfort, zarówno kursanta, jak i instruktora, to bardzo ważny element.

Deepspot zapewnia nam takie warunki. Ciepła i przejrzysta woda, a do tego świetna infrastruktura.

Obiekt jest w pełni gotowy, aby wykonywać również zaawansowane szkolenia.

Sprzęt przygotowaliśmy najlepiej jak było to możliwe, aby zachować standardy sanitarne.

Na co dzień korzystamy z basenu AQUA Centrum, gdzie również wszyscy dbają o wysokie standardy, więc wiemy jak powinien być przygotowany sprzęt, który trafi do basenu.

Dodatkowo personel Deepspot sprawdził czystość i zdezynfekował wszystkie elementy.

Abyśmy nie musieli nosić sprzętu dla 2 osób, otrzymaliśmy wózek transportowy, którym poprzez windę mogliśmy przewieźć sprzęt na płytę basenu. Dziękujemy.

Podsumowując, żadne warunki jak do tej pory nie skutkowały takim szybkim postępem w wykonywaniu ćwiczeń.

Wiem już, że kursantka jest w pełni gotowa, aby kontynuować

spokojnymi uliczkami aby wyeliminować stres i ryzyko. Nasze

szkolenie na wodach otwartych, a jej umiejętności oceniam na 5.

szkolenia można do tego porównać.

My już wiemy, że to dobra droga do szybkiego zrozumie-

Pamiętacie swój kurs na prawo jazdy? Nikt na pierwsze kroki

nia procedur i opanowania sprzętu i stwierdzamy, że żadne

za kółkiem nie wysyłał Was na zatłoczone ulice wielkiego mia-

szkolenie TEC40 CCR nie będzie się odbywało z pominięciem

sta. Zazwyczaj zaczynamy od placu manewrowego lub jazdy

Deepspot.

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

63

artykuł sponsorowany

Następny etap to wody otwarte. Na tą część szkolenia wybieramy Dahab, który o tej porze roku (styczeń) świeci pustkami, czyli idealne warunki na kontynuację szkolenia.

JAK SIĘ ZABRAĆ Z TYM WSZYSTKIM DO SAMOLOTU???

PODRÓŻOWANIE Z REBREATHEREM

marnować wykupionego bagażu do skrzynki spakowaliśmy podróżne skafandry Bare Aqua Trek (3 kg), płetwy Zeagle Recon

Polecieliśmy do Dahab z Warszawy. Na przykładzie tego wyjazdu opiszę Wam jak przygotować się do podróżowania z Rebreatherem.

64

(3kg). Sumując kompletnie spakowany sprzęt ważył 28,5 kg!!!

Handset, Hud i czujniki tlenowe zabraliśmy do bagażu kabinowego.

Wybraliśmy lot liniami Enter Air z Warszawy do Sharm El

Podróżowanie z butlami samolotem po odkręceniu zawo-

Sheikh. Standardowy bagaż to rejestrowany 20 kg i kabinowy

rów jest możliwe, jednak butle to spora waga więc warto wy-

5 kg. Ciężko będzie się spakować z Rebreatherem :)

brać na miejscu bazę nurkową, która posiada butle 3L.

Jesteśmy zmuszeni wykupić dodatkowy bagaż, na sprzęt

W Dahab korzystamy z bazy Planet Divers, która jest przy-

nurkowy z limitem 32 kg (koszt 300 zł w obie strony). Okaza-

gotowana na nurkujących z rebreatherami więc na miejscu

ło się, że przy Hollis Prism 2, te 32 kg to aż nadto. Skrzynka,

wypożyczymy butle o pojemności 3L jak i stage.

którą otrzymujemy przy zakupie rebreathera idealnie nadaje

Pozostaje sprawa absorbentu. Niestety jego cena w Egipcie

się do podróży. Waży 6 kg. Rebreather waży 16,5 kg. Aby nie

przekracza ponad dwukrotnie cenę w Polsce (17 euro za kg!!!).

REKLAMA

artykuł sponsorowany

Z racji, że wybieramy się w 3 nurków CCR Hollis Prism podjęliśmy decyzję o dokupieniu kolejnego bagażu 32 kg i zabraniu 30 kg absorbentu z Polski (koszt bagażu 50 zł na osobę). I tu się pojawił problem. Jeden pojemnik fabrycznie zapakowany udało nam się nadać, a drugi otwarty niestety nie dostał zgody na wjazd na pokład.

Podsumowując. Jeśli decydujemy się na zakup absorbentu w miejscu docelowym to bagaż nurkowy 32 kg w zupełności wystarcza, aby podróżować z Hollis Prism 2. Gdyby nie sprzęt foto, który zawsze zabieram na wyjazdy to praktycznie polecę z pustą walizką, której limit to 20 kg :) Pakiet nurkowy w Dahab obejmował 10 nurkowań więc tym samym kurs się nam mocno poszerzył. W sumie w wodach otwartych, szkoleniowo, spędziliśmy 16 godzin. To znacznie więcej niż program federacji.

Wybór Dahab nie był przypadkowy. Kursantka wiele razy nurkowała w tym miejscu na obiegu otwartym. Kiedy już skończymy nasz pierwszy kurs Rebreatherowy i opływamy się na tyle, aby czuć się pewnie pod wodą, utrzymanie pływalności nie sprawia nam już problemów i nadchodzi czas na zwiedzanie podwodnego świata. Polecam na początek wybrać miejsce, które już wcześniej odwiedzaliśmy. Pozwoli to nam poczuć różnicę pomiędzy obiegiem otwartym, a kompletną ciszą CCR. Nurkowanie nabiera zupełnie innego wymiaru. Dodatkowym atutem jest wyeliminowanie stresu odwiedzania nowego miejsca w początkowych godzinach pływania na obiegu zamkniętym.

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

65

wydarzenia

BALTICTECH Tekst SZYMON MOSAKOWSKI

Zdjęcia PERFECT DIVER

CZYM JEST BALTICTECH? BALTICTECH TO KONFERENCJA NURKOWA, JEDNO Z TRZECH NAJWIĘKSZYCH WYDARZEŃ O TEMATYCE NURKOWANIA TECHNICZNEGO NA ŚWIECIE.

P

ozostałe

dwie

odbywają

się

w Australii i Wielkiej Brytanii. Jest ona

regularnie

organizowana

od 2007 roku. Przez dwa dni tego wy-

darzenia swoje wystąpienia wygłaszają goście z całego świata. Poprzednia konferencja Baltictech miała miejsce w 2019 roku, po pandemicznej przerwie mieliśmy przyjemność uczestniczyć w 10 już edycji tego wydarzenia.

26–27.11 2022 to dni w których oczy nurkowej społeczności były skierowane na Gdynię, a dokładnie na Bibliotekę Główną Akademii Marynarki Wojennej, gdzie w tym roku odbywała się konferencja. Nowa lokalizacja idealnie pasowała do tego wydarzenia, wiele dużych sal wykładowych oraz przestronne korytarze, które pomieściły wielu wystawców.

Długa przerwa od poprzedniej edycji zdecydowanie wdała się ludziom we znaki, ponieważ w ciągu tych dwóch dni frekwencja wynosiła ponad 1200 osób, co jest wynikiem niemal dwukrotnie większym niż poprzednia edycja. Pomimo niesprzyjającej, zimnej i deszczowej pogodzie na zewnątrz, w budynku, w przerwach między prelekcjami na ko-

66

Baltictech

rytarzach tętniło życie, było gwarno i głośno, na twarzach było widać uśmiech i zadowolenie. Sekcja gastronomiczna zapewniła wszystkim ciepły posiłek oraz mnóstwo kawy. Wśród tłumów pasjonatów nurkowania można było spotkać ludzi, którzy nie mają nic wspólnego z nurkowaniem, a jednak w jakiś sposób konferencja ich zainteresowała.

Pomimo tematyki przede wszystkim dotyczącej nurkowania technicznego, każdy mógł znaleźć coś ciekawego dla siebie, a było naprawdę z czego wybierać, liczba prelegentów była naprawdę imponująca. Oprócz wątków technicznych prelekcje dotyczyły również nowego sprzętu nurkowego, medycyny nurkowej, bezpieczeństwa czy chociażby archeologii podwodnej. Każdy z wykładów był niesamowicie ciekawy o czym świadczyły pękające w szwach sale, jednoczasowo prowadzone były aż trzy

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

67

wydarzenia

wykłady – oczywiście każdy w innej sali.

Nawet w największym audytorium biblioteki mieszczącym około 500 osób zabrakło miejsc siedzących. Dwie mniejsze sale były przeznaczone dla 100 osób, jednak również i w nich nie było wolnego centymetra. Niewątpliwie ważnym aspektem prelekcji było ich tłumaczenie, w głównym audytorium każdy wchodzący na sale mógł pobrać specjalny sprzęt słuchawkowy umożliwiający słuchanie wykładu w zrozumiałej dla siebie wersji językowej.

Oprócz

prelekcji

do

dyspozycji

uczestników byli również wystawcy, wśród których dominowali przedstawiciele firm sprzedających sprzęt nurkowy, prezentowali przede wszystkim

68

REKLAMA C

M

Y

CM

MY

CY

CMY

K

EWOLUCJA W NURKOWANIU Made in Poland

| SANTI Blue Power : Nowa generacja baterii dedykowanych do SYSTEMU GRZEWCZEGO SANTI

nowości w swoim asortymencie,

nością każdy z odwiedzających miał

można było przetestować, przymie-

na co zwrócić uwagę.

rzyć i kupić dowolny sprzęt od ma-

Atmosfera towarzysząca konfe-

sek po rebreather. Wśród całej masy

rencji była nie do opisania. Dwa dni

sprzętu nurkowego byli jednak rów-

pełne wyczerpujących i ciekawych

nież przedstawiciele innych organi-

wykładów. Mnóstwo rozmów i dys-

zacji związanych z nurkowaniem –

kusji, a wszystko to w podwodnej at-

oferty ubezpieczeń, bazy nurkowe,

mosferze. Dziesiąta już edycja konfe-

przedstawiciele prasy a nawet coś

rencji Baltictech z pewnością należy

dla wielbicieli podwodnej historii,

do udanych i pozostawiła po sobie

czyli Underwater Cultural Heritige

niesamowite wrażenie. Pozostaje

Unit z Malty. Tutaj również z pew-

tylko czekać na kolejną.

WYJAZDY KURSY SERWIS Pniewskiego 7/1 Gdańsk

WWW.CN-TRYTON.PL

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

69

porady i ciekawostki ACADEMY

Freeflow Tekst WOJCIECH A. FILIP

CZYLI JAK KORZYSTAĆ ZE SWOJEGO AUTOMATU Zdjęcie Jon Borg

PRZECZYTAJ TEN KRÓTKI ARTYKUŁ, A DOWIESZ SIĘ JAK RADZIĆ SOBIE Z KŁOPOTAMI ODDECHOWYMI W CZASIE NURKOWANIA.

GŁÓWNIE PRAKTYKA

´ Wajcha (przez tych samych nazywana „venturim")

ZACZYNAMY! Przyjrzyj się II stopniowi automatu.

Sprawdź czy jednym i drugim elemen-

Odszukaj 2 elementy do regulowania

tem możesz swobodnie poruszać – jeżeli

jego pracy (zazwyczaj znajdują się z boku

TAK – działamy!

UWAGA!

automatu, po stronie przeciwnej niż

Jeżeli NIE – oddaj automat do serwisu,

Potrzebna będzie ci butelka z zakrętką

przykręcony wąż)

aby nie uszkodzić go w czasie nurkowa-

np. po soku, albo jakimś napoju gazo-

´ Śruba (przez sztywniaków nazywana

nia albo treningu na sucho.

wanym, maska nurkowa i rękawice.

70

W DZISIEJSZYM ARTYKULE

„oporami oddechowymi”)

porady i ciekawostki ACADEMY

ŚRUBA Zdjęcie Bartek Trzciński

WAJCHA Zdjęcie Bartek Trzciński

ŚRUBA

TRIK INSTRUKTORSKI Podaj butelkę innej osobie, poproś żeby chwyciła ją tak jak

1. Prawą ręką chwyć przygotowaną

ty w czasie ćwiczeń.

wcześniej butelkę tak, aby nakrętka

Zanim ją odkręci, pokaż jej z daleka ruch odkręcania twoją

znajdowała się po lewej stronie.

dłonią. Poproś, żeby wykonała dokładnie taki sam ruch

2. Lewą ręką wolno odkręć butelkę.

próbując odkręcić butelkę – sprawdź czy się nie pomyliłeś

3. Wolno zakręć butelkę.

w objaśnianiu ruchu.

Teraz możesz poprosić o wykonanie tego samego ze

Czy aby odkręcić butelkę musisz naj-

śrubą w II stopniu automatu – wcześniej, symulujesz

pierw sprawdzić kierunek, w którym się

ruch wykręcania i oczywiście sprawdzasz czy pokazałeś

to robi?

właściwy kierunek 

PERFECTDIVER nr 1(25)/2023

71

porady i ciekawostki ACADEMY

Zdjęcie Isadora Abuter Grebe

Jeżeli TAK – powtórz tę czynności nie spiesząc się.

Jeżeli już WSZYSTKO DZIAŁA – wykonaj ćwiczenie trzymając butelkę pod stołem, a potem za plecami.

Odłóż butelkę i chwyć prawą ręką II stopień automatu.

Odszukaj śrubę i odkręć ją tak samo jak robiłeś to z butelką.

UWAGA! Nie wykręcaj śruby na siłę – kiedy poczujesz lekki opór, przerwij. ` Wkręć śrubę tak, jakbyś zakręcał butelkę.

Zdjęcie Bartek Trzciński

` Powtórz ćwiczenie kilka razy sprawdzając czy kierunek ruchu odkręcania

Wszystko ok?

Teraz będzie bardzo ważne!

i wkręcania wykonujesz we właściwą

` Załóż maskę nurkową, ubierz rękawi-

Jeżeli zakręcasz butelkę, albo butelka

stronę. ` Jeżeli nie miałeś żadnej pomyłki, spróbuj trzymając II stopień pod stołem, a później za plecami.

72

ce i włóż II stopień do ust. ` Wykręć śrubę – sprawdź czy się nie pomyliłeś. ` Wkręć śrubę – sprawdź czy jest ok?

była wcześniej zakręcona – możesz mieć kłopoty z oddychaniem, czuć dyskomfort albo duszność, a przez to zużywać więcej powietrza.

porady i ciekawostki ACADEMY

Hmm… wiesz dobrze, że zakrętka butelki, to nasza śruba regulacyjna w II stopniu prawda ?

Dbaj o to, aby TA ŚRUBA zawsze była wykręcona: ´ przed nurkowaniem ´ w czasie nurkowania ´ w czasie kiedy nie nurkujesz (tym sposobem zabezpieczasz swój automat) WAJCHA 1. Lewą dłonią wykonaj ruch taki jak przy… ziewaniu, tak jakbyś chciał zagarnąć trochę powietrza do swoich ust.

2. Lewą dłonią wykonaj ruch od ust na zewnątrz tak, jakbyś coś odsuwał od swoich ust.

WSPOMAGANIE WŁĄCZONE

` Chwyć II stopień tak, aby mieć go przed ustami. ` Odszukaj wajchę, przesuń ją tak jak przy ziewaniu – w kierunku ust, tak jakbyś chciał dostać więcej powietrza. ` Udało się? Właśnie włączyłeś wspomaganie oddychania! ` Teraz przesuń wajchę na zewnątrz – tak jakbyś odsuwał ją od swoich ust – wyłączyłeś wspomaganie.

Wajcha, to część automatu, którą powinieneś umieć błyskawicznie odszukać, nawet kiedy nie patrzysz na automat.

Przećwicz włączanie (w kierunku ust) i wyłączanie (w kierunku na zewnątrz, od ust) trzymając II stopień tak, abyś nie mógł go widzieć w czasie poruszania wajchą.

UWAGA! Pomóż sobie wyczuwając gdzie znajduje się ustnik – przesuwanie w kierunku ustnika to ruch włączający wspomagania, a w kierunku przeciwnym wyłączający.

WSPOMAGANIE WYŁĄCZONE Zdjęcia na stronie Bartek Trzciński

73

porady i ciekawostki ACADEMY

Zamknięcie wspomagania, zatrzymuje tzw. freeflow, czyli swobodny wypływ gazu z automatu, nazywany czasem wzbudzeniem automatu.

Jeżeli automat się wzbudził tobie, albo komuś przy wejściu do wody – odszukaj go i wyłącz wspomaganie tak… jakbyś odsuwał wajchę od ust.

Znowu ważna sprawa – aby zmniejszyć stres u nurka, któremu podajesz automat (brak gazu), ograniczyć u siebie narkozę, ale także wykorzystać w pełni potencjał swojego automatu, włączaj wspomaganie oddychania.

Jak ustawić wajchę (czyli wspomaganie)? ` przed podłączeniem automatu z butlą – wyłączyć ` dopiero po zanurzeniu – włączyć ` przed wyjęciem automatu z ust – wyłączyć (zarówno pod wodą jak i na powierzchni) Bezpiecznych nurkowań,

Zdjęcie Mocean Images

ZAPROSZENIE! Naucz się kontrolować wzbudzony automat!

Zrób to krok po kroku w swoim tempie pod okiem doświadczonego instruktora.

Wykorzystaj swój automat do obniżenia zużycia gazu – to naprawdę działa!

ILE POTRZEBUJESZ CZASU? Ok. 2 godzin.

Skontaktuj się z Akademią Tecline, zaproś znajomych i wpadajcie!

https://teclinediving.eu/pl/akademia-tecline/#/

74

WAF

PRZEWODNIK po wybranych spotach nurkowych Wyspy Afrodyty. Mamy nadzieję, że po tych najlepszych lub najciekawszych.

Pytaj w CENTRACH NURKOWYCH

Idealny dla nurków, freediver’ów, osób kochających lazurową wodę i sporty wodne, ale także dla tych, którzy im towarzyszą.