penseelstreek98

LUSTRUM Viermaal feest in de wijk Stolperstenen om niet te vergeten De nieuwe donorwet

2021 | 98 HERFSTNUMMER

INHOUD

REDACTIONEEL

2

Redactioneel, Bij de Voorkant, Colofon,

3

Van het bestuur

4

Sint Maartenoptocht

5

Hoogkamp Energie LUSTRUM

6

Penseelstreek weer bij de tijd

7

Niemand weet hoe laat het is

10

Kinderfeest

11

Zomeravondfeest

12

De 10e Classic

16

Schilderen met licht

18

Schilders en straatbewoners

22

Achter de schermen van het feest

26

Het ontstaan van de wijkvereniging

32

Stolpersteine

34

Nieuws over De Bakermat

35

Nieuwe coördinator Nanette Kübler

36

Afscheid van Jan Kuiper

37

Column, TROF

38

Menno Loos over de nieuwe Donorwet

42

Vogels in de wijk, de ekster

43

Kort en klein, Bij de Achterkant

Annemoon Gudde

Het Herfstnummer ligt voor u. Het heeft heel wat voeten in aarde gehad en wat vertraging opgelopen.

We hadden een lustrum in de wijk en wat voor een lustrum! September was een feestmaand. Maar september is ook een maand om in te reizen, september is de start van een nieuw seizoen en in sommige banen bovenmatig druk. Daarmee werd voor het maken van deze Penseelstreek de spoeling wel wat dun. We kunnen in de redactie dringend versterking gebruiken.

Het Lustrum van de wijkvereniging heeft onze wijk op EEN GROOT FEESTWEEKEND getrakteerd in samenwerking met de CLASSIC. Daarnaast heeft het de straten van onze schildersbuurt tot een uitzonderlijke activiteit geïnspireerd: SCHILDERS EN STRAATBEWONERS. Tot half december zijn de creaties voor die middag nog te zien in DE BAKERMAT. Alle evenementen komen hier natuurlijk aan bod. - Maar beschouw deze wijkkrant als een voorproefje. Voor het uitgebreide beeld moet u zich inschrijven voor het jubileumboek. Op lustrumboek@penseelstreek.nl.

DE DOELSTELLING VAN DE WIJKVERENIGING is vanaf het begin - 25 jaar geleden - om het woon- en leefplezier van de bewoners te bevorderen door ontmoetingen en activiteiten te organiseren. We kunnen niet anders zeggen dan dat die doelstelling dubbel en dwars is gehaald in september. Wat een geluk dat het weer goed was en dat Covid 19 het toestond. Er is echt geschiedenis geschreven.

Er is zo hard gewerkt door het bestuur en een aantal ‘hulptroepen’ dat het de moeite waard is om ook even ‘ACHTER DE SCHERMEN’ te kijken van het grote feest.

Het is ook goed om even te belichten dat al deze vrijwillige inspanning gericht is op de bewoners van de wijk, maar dat die tot niets verplicht zijn en er misschien rustig aan voorbij hebben geleefd. Lid worden van de wijkvereniging doet maar een op de zes gezinnen (à 12,50 per jaar). Blijft dat zo? Het is opvallend hoe groot de opluchting was bij de organisatoren dat er zoveel mensen kwamen deelnemen.

September is ook altijd een maand van herdenking in Arnhem. Terwijl de Airborne vlaggen uithingen, werden er op verschillende plaatsen Stolperstenen gelegd. Verder ontmoetten wij een markante wijkgenoot die een grote bijdrage heeft geleverd aan de verbetering van de Donorwet. En natuurlijk hebben we nieuws over ons nieuwe wijkcentrum De Bakermat.

Het is weer een dik blad geworden en we zijn er blij mee. Niet voor niets vragen wij om en hopen wij op mensen die ervoor voelen om ook - af en toe? - iets voor de Penseelstreek te schrijven.

SCHRIJF JE GRAAG? HEB JE EEN ONDERWERP? OF ZOU JE IETS WILLEN BESCHRIJVEN WAT SPEELT IN ONZE WIJK? MELD JE DAN AAN OP redactie@penseelstreek.nl

Bij de Voorkant

Foto Sjef Vleeskens

Dit jaar zouden we kunstwerken van de schilders uit onze wijk op de voorkant zetten. We zouden een Mauve moeten kiezen om de Mauvestraat te feliciteren met het einde van de werkzaamheden. Eindelijk!

Maar het groepsportret van Frans Hals met de kinderen en de kinderen uit de Frans Halslaan is te mooi om niet te laten zien.

Bovendien alle publiek! Een mooier toenadering tot de schilder vind je niet gauw.

COLOFON Redactieleden: Annemoon Gudde Bert Krikke Olga Helmigh Henk Donkers redactie@penseelstreek.nl Facebookgroep Wijkvereniging De Penseelstreek

2 | De Penseelstreek nr. 98

Advertenties Hans Alink advertentie@penseelstreek.nl Verspreiding 4x per jaar huis aan huis in de buurten Hoogkamp, Sterrenberg en Gulden Bodem te Arnhem.

Verspreidingscoördinator Annelies Kruisweg bezorging@penseelstreek.nl

Oplage 1850 ex.

Vormgeving Cécile Bruisten Druk Wilco, Amersfoort De redactie behoudt zich het recht voor ingezonden stukken in te korten of, in overleg met het bestuur, niet te plaatsen.

Bestuur wijkvereniging Mark Elbers (vzt) Mariëtte van Vlerken (secr) Wim Verheggen (penn.m) Nicolette Piekaar Linda Hofman Secretariaat Bosboomstraat 17, 6813 KB Arnhem bestuur@penseelstreek.nl 026 4435265

VAN DE BESTUURSTAFEL

Mark Elbers | voorzitter wijkvereniging

Moe maar voldaan en steeds voorwaarts!

Wat een geweldig lustrum hebben we mogen vieren! Het mooiste cadeau was het schitterende weer dat alle activiteiten liet stralen. Het was genieten voor iedereen die de klokonthulling, het feest, de sportieve zondag-activiteiten, de Classic en de Schilders & Stratendag heeft bijgewoond. Nu durf ik het aan om te stellen dan minstens 1500 mensen de activiteiten hebben bezocht (en ja, er zijn mensen die aan meerdere activiteiten hebben meegedaan). Daarmee hebben we wel iets neergezet: een vereniging waar ontmoeten centraal staat, waar een creatieve competitie graag wordt aangegaan en waar ook heel veel mensen energie willen steken om het anderen naar de zin te maken. Voorwaar: een formidabele prestatie van onze wijk!

In ‘the making of’ zie je waar het spannend is. Natuurlijk allereerst: hoe pakt het uit als we activiteiten organiseren met een check bij de ingang? Maar ook: hangt de klok er wel op tijd, nu de bevestiging aan de trolleypaal niet past…? Hebben we voldoende mensen om alle activiteiten te bemensen? Hé, waarom zijn er nog geen toiletten in de vorm van dixies? Shit, waarom krijgen we die generator niet aan de praat? Klopt ons tijdschema van de Schilders & Stratendag en hoe geven we late deelnemers toch nog een plekje in het programma? Maar alle hobbels zijn overwonnen, en alle trekkers en werkgroepen wil ik hier nogmaals geweldig danken voor al hun inzet! Eén persoon licht ik er hier uit: Olaf Meul. Hij heeft, met zijn ervaring gezorgd voor een prachtig ingericht Mesdagveld voor het feestweekend van 4 en 5 september. Natuurlijk bedanken we ook alle andere sponsoren voor hun bijdrage, in natura of met pecunia!

Elders in dit nummer zullen vast al beelden van de activiteiten zijn opgenomen. We hebben nog veel meer beeldmateriaal dat we willen delen. Dat gaan we organiseren op onze site, maar we gaan het ook opnemen in het lustrumboekje. Er valt ook veel te vertellen over de wijk. Naast alle lustrumactiviteiten zullen we ruimte geven aan verhalen over de wijkvereniging en over markante personen in de wijk. Ik beloof u: het wordt een prachtig tijdsdocument! Daarom passen we de planning iets aan. De uitgave verschijnt nu in de tweede helft van januari. En we geven nu iedereen tot uiterlijk 25 november 2021 de kans om het boek te bestellen. We laten precies het aantal drukken dat we nodig hebben! Dus het is nu of niet! En het is gemakkelijk om mee te doen en in te schrijven via: lustrumboek@penseelstreek.nl.

Maar we kijken ook weer vooruit: naar een Sint Maartensoptocht die half november weer wordt gehouden. En naar een vrijwilligersavond om even stil te staan bij al wat dit jaar is gebeurd. We zetten graag onze vrijwilligers in het zonnetje! Wil je je aansluiten bij de groep vrijwilligers, laat het ons weten via bestuur@penseelstreek.nl.

Er is meer dan genoeg te doen!

Half november gaan we met de gemeente in gesprek. Welke thema’s en vragen zullen de komende tijd aandacht vragen voor onze wijk? Verkeersveiligheid, de ontwikkeling van het Palet, speelvoorzieningen, het aspect van eenzaamheid onder oudere wijkbewoners? We gaan proberen in een setting met betrokken wijkgenoten en trekkers binnen de gemeente te komen tot een soort uitvoeringsagenda voor de komende jaren. Waar steken we samen energie in? Waar is een oplossing op korte termijn nodig? En hoe werken we daarin samen met de gemeente?

Lidmaatschap 2021 min. € 12,50 per gezin IBAN.: NL67 INGB 0007 8197 30 t.n.v. Wijkvereniging ‘De Penseelstreek’ te Arnhem Redactie website Mariëtte van Vlerken webredactie@penseelstreek.nl

Inleveren kopij • Nieuwe kopij kan worden ingeleverd tot 9 januari 2022 • Het schema voor 2022 is op de website te vinden onder het menu Wijkkrant.

• Aanleveren kopij bij voorkeur per e-mail of WeTransfer.

Kopij sturen naar: redactie@penseelstreek.nl • Teksten graag in Word/Pages • Digitale foto’s in een zo hoog mogelijke resolutie (300 dpi) Verspreiding volgende wijkkrant: • vanaf 5 februari 2022

Tot slot: wij zijn jarig en dan trakteer je. Toch? Vandaar dat we het nieuwe centrum in onze wijk, De Bakermat, een cadeau hebben gegeven. Dat is in dit geval een gift geweest voor de aanschaf van een piano. Deze wordt gebruikt bij de ‘Open Podium’ avonden en bij andere muzikale evenementen, waar mensen samen iets ondernemen en delen. Wat dat betreft is muziek van nature een verbinder. Ons cadeau? 25 keer 25 Euro, een mooi bedrag!

Als u het lustrumboekje wil hebben, bestel het vóór 25 november!

Samen met de Burgemeesterswijk gaan we zorgen dat De Bakermat bijdraagt aan het welzijn in de wijk.

En we krijgen daarvoor ook iets meer middelen van de gemeente beschikbaar. Heeft u een idee dat een groep wijkbewoners aanspreekt en dat prima in de Bakermat te organiseren zou zijn? Laat het ons weten, dan kunnen wij, als dat nodig is, helpen met financiële support! En houden we de energie van afgelopen maanden vast, want die is onvergetelijk!

Feest in beeld : het lustrumboek Vat deze Penseelstreek op als een voorproefje, een teaser.

We brengen iets van het lustrum en de wijk in beeld. Maar het echte feest in beeld komt in het jubileumboekje. Dat krijgt u alleen op voorinschrijving. Dus wees er op tijd bij en stuur een mail naar lustrumboek@penseelstreek.nl.

Het boek kost 12,50, maar u mag ook meer doneren.

Ruimte voor nieuwe adverteerders Ondernemers en zzp’ers, er is in De Penseelstreek ruimte gekomen voor nieuwe adverteerders.

Voor meer informatie: https://www.penseelstreek.nl/wijkkrant/ adverteren

Redactie zoekt redactieleden, schrijvers en fotografen Heeft u belangstelling voor schrijven? Vind jij het leuk om journalist te zijn in deze buurt? Of eindelijk verhalen te schrijven voor je leeftijdgenoten? We zoeken uitbreiding van onze redactie. Van 10 tot 80, iedereen is welkom. Ook fotografen.

3 | De Penseelstreek nr. 98

'�

•.· SI ..

• �..A'

SINT MAARTEN OPTOCHT �e;v�f(i'? v1rïo0�:.:> Donderdag 11 november 2021 organiseert de jeugdcommissie van de wijkvereniging wederom de traditionele Sint Maartenoptocht door de wijk 'J kriuisir.ig

ver.welkoriller.i je

_.

'-�--: .. --:.. �

4 | De Penseelstreek nr. 98

.

HOOGKAMP ENERGIE: HET WOORD IS AAN DE BEWONERS

HOOGKAMP

Energie

Paul Vlaar

De gemeente Arnhem, Alliander en wij als werkgroep Hoogkamp Energie zetten de sokken erin! Eind september heeft elke bewoner van de Hoogkamp een uitgebreide brochure in de bus gehad. We zijn met deze drie partijen hard bezig om te onderzoeken of een Buurt Energie Systeem (BES) haalbaar is voor de Hoogkamp.

Buurt Energie Systeem (BES) Een BES is een kleinschalige, modulaire warmteoplossing in eigendom van de buurt. In het onderstaande plaatje ziet u een schematische weergave van een Modulair Energie Systeem: de techniek achter het BES. De drie onderdelen van de BES-techniek zijn: • Een buurtstation met daarin een modulaire buurtwarmtepomp en voorzieningen voor piekmomenten en opslag.

• Een midden-temperatuur-warmtenet dat het warme water met een middentemperatuur van 70 graden van de buurtwarmtepomp naar de woningen in de buurt vervoert.

• Een afleverset (die in elke woning geplaatst wordt), die het warme water over het huis verdeelt.

Zie ook : https://www.alliander.com/nl/nieuws/onderzoek-naarwarmteoplossing-op-buurtniveau/ In de Nijmeegse wijk Hengstdal werken gemeente, Duurzaam Hengstdal, Alliander en Woningcorporatie Woonwaarts sinds vorig jaar concrete plannen uit voor zo’n verwarmingssysteem.

Consultatie In drie opeenvolgende weekenden gingen we op acht verschillende pleintjes, middenbermen of plantsoentjes met de omwonenden in gesprek - onder het dak van onze “dome”.

We kregen veel goede vragen, bewoners reikten ideeën en wensen aan en er was ruimte voor discussie. We kregen enthousiaste naast afwachtende reacties, en twijfels of de plannen wel haalbaar zouden zijn. Veel bewoners wilden weten wat de aansluitkosten worden en wanneer de plannen uitgevoerd worden. Om op die vragen antwoord te kunnen geven, gaan we komende tijd hard aan het werk.

Direct na onze buurtbijeenkomst van 19 oktober (bij het inleveren van dit stukje heeft die nog niet plaatsgevonden) krijgen alle bewoners van de Hoogkamp een enquête in de bus. Daarin vragen we wat ieder al gedaan heeft of van plan is te gaan doen aan energiebesparing. Daarnaast vragen we de bewoners naar hun mening over de plannen tot nu toe.

Haalbaarheid Wanneer is een Buurt Energie Systeem haalbaar? Daarbij moet gekeken worden naar de volgende zaken: • Energie: het Buurt Energie Systeem moet een goed alternatief zijn voor de verwarming van onze woningen en op den duur CO2neutraal zijn.

• Technisch en economisch: de techniek moet 100% betrouwbaar zijn, op termijn CO2-neutraal en financieel aantrekkelijk voor de bewoners.

• Ruimtelijk: de installaties moeten goed in de wijk ingepast kunnen worden, het karakter van onze mooie buurt mag niet aangetast worden.

• Draagvlak: er moeten voldoende bewoners zijn die een aansluiting op het buurtenergiesysteem willen. Hoe meer huishoudens meedoen en hoe meer en beter huizen geïsoleerd zijn, hoe rendabeler de investering wordt.

• Organisatie: we willen een zo groot mogelijke zeggenschap van de bewoners van de wijk over de ontwikkeling, de uitvoering en het beheer van zo’n systeem.

De uitslag van de enquête verwachten we nog dit najaar. In de winter en het voorjaar gaan de rekenaars en tekenaars aan het werk.

Tegen de zomer hopen we een zo concreet mogelijk plan met de bijbehorende kostenplaatjes aan de bewoners voor te kunnen leggen.

Voor informatie en vragen : www.hoogkampenergie.nl Werkgroep Hoogkamp Energie 5 | De Penseelstreek nr. 98

De Penseelstreek is weer bij de tijd Opening lustrumweekend wijkvereniging

Annemoon Gudde Foto’s: Jan Zwartjes

Driebuurtenpunt Klokke half acht stond er op 3 september op de hoek Jacob Marislaan-Bakenbergseweg en op het talud om de berkenboom een behoorlijke volksoploop. Uit alle richtingen waren mensen komen aanlopen. Letterlijk, want deze plek ligt op het ‘driebuurtenpunt’ van de Penseelstreek: hier komen Gulden Bodem, Sterrenberg en Hoogkamp bij elkaar. Jong en oud was ruim vertegenwoordigd.

Toen de wijkvereniging aankondigde haar 25ste verjaardag te gaan vieren, moest er worden nagedacht over een feestelijk gebaar van de wijkvereniging aan de wijk. ‘Dan moet je denken aan iets waar iedereen in de wijk plezier van zou kunnen hebben. En het moet iets blijvends zijn,’ bedachten Bob Kobessen en zijn vrouw Margreet die inmiddels bijna 40 jaar op de Hoogkamp wonen. Zij waren het die op het idee kwamen om een nieuwe klok op te hangen. Zeker vijftig jaar lang hing er aan een paal van de trolleylijnen een klok die qua vormgeving sprekend leek op een schoolklok. Als gevolg van werkzaamheden is hij rond 2006 verdwenen.

Herinneringen en praktisch nut Waarom sprak dat idee van Bob en Margreet Kobessen zoveel mensen aan?

Op de eerste plaats is het praktisch om op straat te kunnen zien hoe laat het is. Dat geldt voor mensen die op de bus wachten en voor elke andere voorbijganger op weg naar een afspraak, naar werk, naar winkels of naar huis. Daarnaast zal het weer een oriëntatiepunt worden: ‘Bij de klok linksaf en dan de derde rechts.’

Bovendien bleken er in het samengestroomde publiek ook veel herinneringen te bestaan aan de klok die er vroeger hing: ‘Als ik bij de klok langs fietste, had ik de ergste klim achter de rug.’ ‘Toen ik als kind vanuit de Gulden Bodem naar de Fatimaschool liep (nu ’t Panorama), wist ik na een blik op de klok of ik moest gaan rennen of rustig door kon lopen.’ Dat was in de tijd dat je pas een horloge kreeg als je naar de middelbare school ging. Het zal misschien opnieuw gaan gelden voor de Upward-leden die je met een stick aan het wiel de Van Heemstralaan op ziet fietsen. Maar de klok stond symbool voor meer: ‘Als mijn dochters een afspraakje hadden, spraken ze vaak af onder de klok.’ Buiten het blikveld van de ouders.

Onthulling Kortom, het was een gouden idee. Na een uitvoerige marktverkenning en gesprekken met de gemeente die wel 6 | De Penseelstreek nr. 98

toestemming wilde geven, maar geen rol wilde hebben in het onderhoud van de klok, en in gesprek met Bob en Margreet heeft het bestuur de knoop doorgehakt. De klok kwam er, zij het dat de beugelmaat voor de trolleypaal op het laatste moment verkeerd bleek te zijn doorgegeven, dus toen werd het toch nog even spannend.

Maar in de vroege vrijdagavond van 3 september 2021 kon de klok onder warme belangstelling van ruim honderd buurtgenoten feestelijk worden onthuld. Mark Elbers, de voorzitter van de wijkvereniging, opende de plechtigheid om 19.30 precies. Met humor en een vlotte beschrijving van de historie van deze aanschaf, creëerde hij een feestelijke en gezellige sfeer.

Daarna nodigde hij wijkbewoners van drie generaties uit om met lange uitschuifstelen de klok te onthullen: Pim Hekking, als tachtiger de oudste van het drietal, geboren en getogen op Hoogkamp, Anne Vermeulen namens de midden-generatie, op de Hoogkamp geboren en getogen en nu met eigen gezin woonachtig op de Gulden Bodem en Diego Kobessen woonachtig op de Sterrenberg en met zijn 10 jaar vertegenwoordiger van de jongste generatie Onthulling van de klok door (vlnr) Anne Vermeulen, Pim Hekking en Diego wijkbewoners. Champagne!

Kobesssen.

‘Niemand weet hoe laat het is’ En toen zagen we Dick Tiemens de keukentrap bestijgen. Hij sprak ons toe met zijn welluidende rede ‘Niemand weet hoe laat het is’.

Een reflectie op de tijd, citaten uit verschillende tijden, maar vooral weer een prachtig opgebouwde, charmante toespraak. Het is een hechte traditie dat de tekst in De Penseelstreek wordt opgenomen.

Hiermee was de klok ingeluid en het lustrumweekend met een knal begonnen.

Niemand weet hoe laat het is Dick Tiemens Foto’s: Jan Zwartjes

Op 3 september hield wijkgenoot Dick Tiemens een toespraak bij de herintroductie van de klok op het driebuurtenpunt van Hoogkamp, Gulden Bodem en Sterrenberg.

Of ik even tijd had, vroeg buurman Bob Kobessen. Een lang gekoesterde wijkwens gaat in vervulling. De verloren gegane wijkklok is weer terug. Op het kruispunt van onze drie wijken. En bij de onthulling van die klok hoort een toespraak. Of ik daar tijd voor had en natuurlijk heb ik dat. Want over een klok valt al veel te vertellen, maar over de tijd die hij aangeeft raak je niet uitgepraat.

Een klok geeft de tijd aan. Omdat de tijd een periode beslaat van eeuwig terug - via het nu - naar eeuwig heen, kwam Albert Einstein tot de relativerende conclusie dat de tijd - zoals wij mensen die beleven - helemaal niet bestaat. Een uur, een dag en een jaar zijn namelijk helemaal niets op de schaal van de eeuwigheid en de oneindigheid. Het verstrijken van de tijd leidt vaak tot nostalgische gevoelens. Hier heb ik nog een ansichtkaart, zong Wim Sonneveld in ‘Het dorp van mijn vader’.

‘Ik was een kind hoe kon ik weten dat dat voorgoed voorbij zou gaan’.

‘Samen op de fiets’ zong Paul van Vliet. ‘Ik weet nog hoe het rook, ik weet nog hoe het was, mijn wang tegen zijn jas. Samen op de fiets en ik wist nog van niets’. Rob de Nijs: ‘Met een gat in je kop en een broek vol met scheuren, maar moeder was thuis, dus wat kon je gebeuren’. Terugverlangen naar vroeger, terug naar hoe het was, een diep doorvoelde menselijke emotie. Dit is ook een nostalgische bijeenkomst. Aan deze trolleypaal hing ooit een grote klok en iedereen vond dat die weer terug moest komen.

Ook vandaag de dag kun je melancholiek zijn. Agnetha van ABBA zingt in ‘Slipping through my fingers’ over haar dochter. ’Schoolbag in hand she leaves home in the early morning, waving goodbye with an absent minded smile. Ik zie haar gaan met dat bekende gevoel van droefheid en I have to sit down for a while’. Het gevoel dat de kostbare tijd je door de vingers glipt, dat je nog meer zou moeten genieten, zeker ook nu in deze verwarrende coronatijd.

Ons idee van tijd wordt bepaald door het toevallige gegeven dat wij als aarde in een dag om onze as draaien en in 365 dagen om de zon.

Onze maan bijvoorbeeld cirkelt in een maand om de aarde en draait in die periode precies eenmaal om z’n as, zodat wij zijn achterkant nimmer te zien krijgen. In ‘The dark side of the moon’ zingt Pink Floyd in het nummer ‘Time’ over een man die tien jaar van zijn leven

maar wat aanlummelt en dan hevig geschrokken probeert die tijd in te halen. Hij had het startschot gemist en was nooit aan het echte leven begonnen.

Kortom, de tijd is aanleiding tot talloze filosofische en godsdienstige beschouwingen.

Niet voor niets zijn kerktorens altijd voorzien van een klok. De mens kijkt hoe laat het is en wordt via de toren in één moeite doorverwezen naar de Almachtige. De klok staat voor het tijdelijke, de toren voor het eeuwige. ‘Alles heeft zijn tijd’ zegt de Bijbelse filosoof Prediker.

Na onze filosofische en gratis ruimtesprong dan nu weer met beide beentjes op de grond.

In de ‘kracht van het nu’ bepaalt Eckhart Tolle ons tot het moment waarop wij leven, het nu. Maak niet alleen foto’s voor later, maar geniet vooral nu van wat het leven te bieden heeft.

‘Niemand weet hoe laat het is’ zingt Youp van’t Hek. Niemand weet hoever hij gevorderd is op de route van de wieg naar het graf. Ook Youp bepaalt ons tot het nu.

En in ‘De klok’ zingt hij ‘De klok niet heen of terug, maar stil’.

Als je iets doms hebt gedaan zou je de klok graag terug willen draaien.

Als je langdurig herstelt van een ernstige ziekte zou je de klok het liefst vooruit willen zetten.

En als je gelukkig bent zou je de klok wel stil willen zetten. Maar we leven allemaal in het nu. En bij dat nu is een klok onmisbaar.

Als we binnenkort naar de klok kijken zullen we óf te laat zijn, óf op tijd, óf te vroeg.

Bij te laat zijn we gestrest, bij te vroeg zijn we relaxt, bij op tijd er tussenin.

Kijk in tijdnood even vluchtig naar de klok, haast u en concentreer u op de taken die voor u liggen. Maar heeft u geen haast, bedank de klok dan even voor zijn besef van tijd.

Neem vooral de tijd om in het nu volop van het leven te genieten!

Mis het startschot niet!

En laat de tijd u niet door de vingers glippen!

Want niemand weet hoe laat het is……..

7 | De Penseelstreek nr. 98

Buitentafel Anker • duurzaam ontwerp • thermisch verzinkt staal • recyclebare toplagen • gelimiteerde oplage • genummerd en gesigneerd • gepersonaliseerd met logo • 220 cm - 300 cm - 360 cm

t 06-30 39 33 05 e info@fvdsontwerp.nl i www.fvdsontwerp.nl

YOGA EN MINDFULNESS VOOR JONG EN OUD

VOOR VITALITEIT EN EEN GEZONDE BALANS IN JE LEVEN!

Centrum voor Mindfulness, Yoga & Bewustwording

Voor volwassenen • yoga (o.a.hatha, zwangerschapsyoga, 60+, herstelyoga) • mindfulnesstrainingen • hoogsensitiviteit • workshops & trainingen bewustwording Voor kinderen & jongeren • yoga • mindfulnesstrainingen

WEES WELKOM VOOR EEN PROEFLES.

Gezondheidscentrum Gulden Hart | Bakenbergseweg 72 | 6814 MK Arnhem | www.mindfulnessinmotion.nl |

tuinaanleg

tuinmaatwerk

tuinonderhoud

Schelmseweg 67 6816 PA Arnhem T 026 4431474 of 06 54310459 info@totaaltuin.nl www.totaaltuin.nl Openingstijden: zaterdag 09.00-17.00 uur. Wilt u op andere dagen of liever ‘s avonds langskomen, geen probleem!

Bel of mail gerust voor het maken van een afspraak.

8 | De Penseelstreek nr. 98

MAKELAARS Samen beter verkopen

Worden en blijven

Velperplein 11 (naast de Mediamarkt)

026 - 750 2 750

Studio Fermate

www.openmakelaars.nl MAKELAARS

NWWI

Van der Staaij Ambachtelijke Restauratie

Uw bent bij ons aan het juiste adres voor:

Willemijn van Rijn

Pianolessen voor kinderen en volwassenen Van Lawick van Pabststr. 5 6814 HA ARNHEM Willemijnvanrijn@gmail.com 026-3826221 | 06 23762033

www.willemijnvanrijn.nl

Glas in lood Glas in lood tussen isolatieglas Monumentale beglazing Isolatieglas voor stalen kozijnen Isolatieglas HR++

Dun isolatieglas 10 mm dik voor monumenten Spiegels - geslepen glas Douchewanden Nieuwe authentieke ramen Beschermende voorzetbeglazing

U vindt ons in het Oosterbeekse Koningsdal.

Het adres is Utrechtseweg 172a (achter Glaskunstgalerie De Glorie), Oosterbeek.

www.vanderstaaij.nl

ers eelnem met 8,5! d r o o D eeld beoord

Concreet, persoonlijk en doelgericht! vergroten zelfinzicht a.h.v. gevalideerd gedragsassessment opstellen persoonlijke Studie Top 5 opstellen concreet studiekeuze ac�eplan actueel beeld van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt Nu ook Profielkeuze advies! 10% wijkkorting bij inlevering van deze advertentie!

Valeri Berns I Welke-studie-past-bij-mij.nl I Van Ruisdaelstraat 45 Arnhem I T 06 21429956 I E valeriberns@gmail.com 9 | De Penseelstreek nr. 98

Suikerspinnen, strobalen en een snelle slak: volop vermaak voor de kinderen op het lustrumfeest

Het is niemand ontgaan: we zijn jarig. En wie jarig is, geeft een groot feest. De Penseelstreek pakte dan ook flink uit om haar 25-jarig bestaan te vieren: het Mesdagveld werd zaterdag 4 september omgetoverd tot een heus feestterrein, inclusief foodtrucks, muziekoptredens en een kinderfilm.

Olga Helmigh - foto’s: Mark Elbers Het is even wennen, zoveel wijkbewoners gezellig kletsend bij elkaar met een borrel, hotdog of beker schaafijs. Uiteraard geldt de 1,5 meterregel begin september nog wel en wordt aan de ingang gecontroleerd of je gevaccineerd bent of een negatieve zelftest hebt. Maar voor het eerst in lange tijd kan er weer een écht feest worden gegeven. Dat laten veel wijkbewoners zich dan ook niet door de neus boren.

Terwijl ouders zich laven aan een lekker wijntje of een fris pilsje, ploffen de kinderen op vierkante strobalen om te kijken naar Turbo, een grappige film over een bijzonder snelle slak. Vertoond op een groot scherm in het dak van een Volkswagenbusje, kunnen de kleintjes het prima zien. Dat niet alleen, ze verdwijnen ondertussen met hun neus in een knoeperd van een suikerspin.

Die wordt ter plekke gedraaid in een kleur naar keuze, met een lange rij zoetekauwtjes tot gevolg.

“Het is hier superleuk, de film is echt heel grappig”, aldus Mirre (7). Haar zusje Lenna (bijna 4) is het helemaal met haar eens, maar kan dat niet zeggen, want haar mond zit vol kleverig roze pluis. Als ze de hap heeft doorgeslikt zegt ze: “Suikerspinnen zijn mijn lievelingsbeesten!” Ook Stijn vermaakt zich prima. Hij kan er maar niet over uit dat het filmscherm uit een busje komt. “Dat wil ik ook! Dan kan ik altijd film kijken op een groot scherm, waar ik maar wil!”

Fiene (5) is daarentegen drukker met de strobalen, waar ze giebelend op duikt. Met haar vlechten vol stro, rolt ze over de balen heen. Ze is niet de enige: als de film eenmaal afgelopen is, ontdekken meer kinderen de magie van stro en duikt de ene na de andere over de balen. Na een tijdje gaan de kinderen richting huis met hun ouders, die hebben genoten van muziekoptredens, drankjes, hapjes en praatjes met de buren.

Wat achterblijft? Ronddwarrelend stro, kleverige suikerspinstokjes en een nagloeiend, laaghangend zonnetje.

10 | De Penseelstreek nr. 98

EN EEN CADEAU AAN DE BAKERMAT De Bakermat is ons wijkcentrum in wording.

Er wordt begonnen, er wordt gepland, er wordt gebouwd.

De koffieochtenden en de maandelijkse wijklunch zijn alweer op gang. De Muziekcommissie heeft een klinkend programma opgesteld en huis aan huis bezorgd. De eerste maandelijkse Open Podiumavond voor amateurmusici heeft zijn aftrap gehad. Er komen exposities en allerlei gezelschappen hebben geopteerd voor een ruimte in De Bakermat: koren, gymnastiekclubs, muziek, dans en natuurlijk de themaochtenden.

Aan de benedenzaal waar het Open Podium plaatsvindt, hebben de wijkverenigingen De Penseelstreek en de Burgemeesterswijk ter ere van resp. hun 25ste en hun 40ste verjaardag een piano cadeau gedaan.

Annemoon Gudde Foto’s Mark Elbers

ZOMERAVONDFEEST De kinderen kijken film en tegelijkertijd worden de ouderen getrakteerd op levende muziek. Het weer is nog steeds vrij zacht.

Er is een bar, er zijn wat we tegenwoordig ‘foodtrucks’ noemen, die toch lekkere happen hebben. Iedereen is gecontroleerd op vaccinatie, dus we kunnen weer aanschuiven aan de tafels.

Zaterdag 4 september. De hele dag is er zon geweest. Dus tijd om rozig te worden.

De magie van deze avond wordt enorm versterkt door de vormgeving op het veld. Olaf Meul, event verzorger en wijkgenoot, die het bestuur van de wijkvereniging is bijgesprongen, heeft een kennersoog. Hij heeft door het plaatsen van zijn ‘Trus carré’ , het metalen staketsel dat op vier poten over de feestgangers staat, het hele veld een dak gegeven. Geen wijde of tochtige vlakte, maar eerder de beschutting van een Frans pleintje onder de bomen. Als de avond valt, verspreiden de bolle papieren lampen een warm rood licht. Dat is wat Olaf wil en wat hij kan: sfeer maken.

In de rug de bartent van wijkslijter Tax waar onbeperkt wordt geschonken en getapt. Aan de andere kant de lage, brede tent met spitse punten, waaronder de Big Bounce band zijn zangeres begeleidt, Nicole Reijmer uit de Mesdaglaan. Ook de band telt buurtgenoten. Onder swingende muziek in alle stijlen is het hier goed toeven. Bij de Red Rhino koop je plastic geld. Als het donker wordt, komt de band 100%Bob spelen, eveneens muzikanten uit de buurt. ‘Hey, Mr. Tambourine Man, play a song for me.’

Om tien uur is het afgelopen. Het is ook koud aan het worden. Maar deze avond vergoedt de hele zomer: een zoele avond op een Frans pleintje.

Jong en oud beleven een mooie zomeravond

Zangeres Nicole Meijer uit de Mesdagstraat met haar Big Bounce band

Muntjes kopen bij de Red Rhino, ter beschikking gesteld door honkbalvereniging de Rhino’s

100%Bob met muzikanten uit de buurt speelt songs van Bob Dylan.

11 | De Penseelstreek nr. 98

DE PENSEELSTREEK CLASSIC: DE 10e MET EEN GRIFFEL

Vincent Muller

Wat hadden we ernaar uitgekeken, na bijna anderhalf jaar van saaiheid, afgelastingen en beperkingen.

En zelfs nu was het nog lang spannend. Of het allemaal wel kon. Een rit met wel 50 auto’s met gemiddeld 2 à 3 inzittenden, een lunch halverwege en aansluitend het gezellige veldfeest waar zomaar 300 wijkbewoners op afkomen. Maar het is gelukt. En hoe!

Het Mesdagveld, waar de jeugd zaterdagavond nog door de Lustrumcommissie was getrakteerd op twee leuke films, lag er in de vroege zondagochtend van de 5e september sereen en nietsvermoedend bij. Maar al kort na 8 uur hobbelden de eerste klassiekers het veld op, waarbij ze met hun smalle Vredestein Sprint Classics in het bedauwde gras leken te schrijven: “Laat die koffie maar zitten – wij willen van start!”

Nog geen halfuur later was het veld gevuld met de fraaiste auto’s, van Mercedes Delahaye tot Alfasud en van Wolseley Hornet tot Peugeot 404 cabrio (een kenner zou décapotable zeggen). Zo verwelkomden we meer deelnemers dan ooit, die na uitreiking van het routeboek en een korte briefing, om de 30 seconden werden losgelaten voor een zonovergoten rit van ruim 130 kilometer.

12 | De Penseelstreek nr. 98

De eerste etappe voerde langs onder meer Terlet en Klarenbeek naar Zutphen, waar de firma Burton ons verwelkomde voor een coffee break. Burton bouwt klassiek ogende, vederlichte sportwagentjes op basis van de 2CV (Eend) en is één van de slechts twee actieve autofabrikanten van ons land. Slechts een handjevol deelnemers wist van het bestaan, terwijl Burtons naar heel Europa geëxporteerd worden. Een leuke verrassing en dat op maar veertig kilometer van huis.

De rit vervolgde via Vorden en het altijd lastige Wichmond, dieper en dieper de Achterhoek in, om in het prachtige Baak een (door corona gedwongen iets soberder dan gebruikelijke) lunch te gebruiken.

Sober of niet, de sfeer was uitbundig en, toegegeven, het weer was werkelijk een cadeautje. De equipes waren weer van de nodige energie voorzien en de thuisreis werd aanvaard. Uiteraard niet in a straight line, doch over verborgen weggetjes die slechts een enkeling ooit bereden had: langs Bronkhorst ging het, en verder langs Steenderen, door Keijenborg en andere metropolen waar de gemiddelde Hoogkamper misschien driemaal in zijn leven komt. De laatste etappe voerde (listig!) door het historische Doesburg en door de verrassende Havikerwaard langs de IJssel, om via Rheden en Velp weer in vertrouwde contreien te geraken.

Deze tiende Classic kende gelukkig slechts twee kleine uitvallers (want beide Mini Cooper) maar ook die werden ’s middags alweer veilig op het veld afgeleverd door een van onze sponsors. En zo konden ook deze equipes, samen met de andere en vele, vele wijkgenoten, genieten van de epische Grand-Prix van Zandvoort, die op het grote LED-scherm haarscherp in beeld werd gebracht.

Dankzij veel hulp van en goede samenwerking met de Lustrumcommissie kon iedereen veilig en ‘volgens de regeltjes’ genieten van het vertrouwde veldfeest, met – naast de Formule 1 - muziek, lekker eten en drinken, en natuurlijk vermaak voor de kleintjes. Wat een sfeer, wat een weer, wat een feest!

Harald Verhoeven, voorzitter van het Classiccollectief: “De meeste spanning werd uiteraard veroorzaakt door corona en de vraag of de Classic door kon gaan of niet. En dat terwijl we noodgedwongen al wel bepaalde verplichtingen moesten aangaan.

Meeste voldoening gaf het feit dat de Classic 2021 misschien wel de beste ooit was. Grote opkomst, fantastisch weer en lovende reacties van de deelnemers en bezoekers.”

13 | De Penseelstreek nr. 98

diep arnhem / voor klein en groot werk

mauvestraat 13 / buiten kantooruren sickeszplein 5 / tijdens kantooruren www.dieparnhem.nl Adv. Diep Arnhem 2018.indd 1

FRED MENSINK

03-07-18 17:27

Machinale timmerwerkplaats ramen • deuren • kozijnen Penseelstreek adv 2021.pdf 1 15-1-2021 13:10:41

ALS U WIJNEN WILT SCHENKEN GESELEKTEERD OP PUUR KWALITEIT ALS U een WHISKY ZOEKT DIE ZELFS U zal VERRASSEN

C

M

Y

BELEEF DIT ZELF LIVE in de winkel op vrijdag & zaterdag vanaf 10.00 uur

CM

MY

CY

CMY

K

omdat U OPRECHT VERWEND WILT WORDEN MET onze SERVICE 14 | De Penseelstreek nr. 98

Catering met Passie!

opruimen

Hulp nodig bij het creëren van rust en ruimte in huis ?

Laat mij je helpen.

administratie

verhuizen

Eveline Hack-de Bruijn, Professional Organizer 06 41 86 49 05

info@opgeruimdmeteef.nl

www.opgeruimdmeteef.nl

945960 advertentie_001_16-Apr-21_10:36:45_walter

Voor borrel, bedrijfsfeest of teamuitje www.kookkunsten.com | 06-14595558

15 | De Penseelstreek nr. 98

SCHILDEREN MET LICHT In het licht van Breitner Annemoon Gudde

De bloemen bewogen over gevel, straat en bomen

Annemoon Gudde Foto’s Coen Mulder In de oplopende koorts waarmee straten bevangen worden door het wijkproject ‘Schilders en straatbewoners’ is er opeens de aankondiging huis aan huis: ‘Kom naar de Breitnerstraat. Kom dat zien.’ Op dinsdag 21 september tussen 21.00 en 22.30. Iets met licht in het donker.

Vakman op het gebied van licht, Bob van der Klaauw, ervaren in het belichten van architectuur tot kunstprojecten, heeft een groots project opgezet in zijn eigen straat. Inspiratie en uitgangspunt vormden vier schilderijen van George Hendrik Breitner (1857-1923).

Twee volle dagen voorbereiding om met licht en kleur de straat te veranderen in een totaal nieuw landschap.

Vanaf 21 uur liep de straat vol met buurtbewoners. Sprookjesachtige sfeer. Verlichte bomen, licht vanuit tuinen en op gevels, vanaf dakgoten. Dieprood en diepgroen, ijzig blauw en lila, een decor waarin drommen mensen flaneerden, elkaar aanspraken, uitleg vroegen of gaven, want de een had gehoord wat de maker vertelde en de ander herkende motieven van Breitner. Een wel heel bijzondere sfeer van ontmoeten heerste in het gekleurde licht. Een cadeau aan de buurt.

SCHILDEREN MET LICHT Het prachtigste rood op de bomen, de huizen aangelicht in lila’s en blauwen, op de gevels van de hoekhuizen Mesdag en Israëls tolden art-déco bloemen in wit. Ach ja, die bloemen op de kimono van Geesje Kwak, Meisje in rode kimono van Breitner uit 1893. Dit was het thema van het eerste blok rechts als je komt van de Mesdaglaan.

16 | De Penseelstreek nr. 98

Links waren de bomen groen verlicht. Inspiratie van Schepen in het ijs (1901): Roodbruin licht door de donkerbruine masten, kajuiten geverfd in groentinten en petrol. In de straat de rijen bomen, als masten, groen aangelicht, roodbruin. Een huis straalde licht uit, andere namen kleur aan. Een ongekend decor waar het druk was van wandelaars, als in een negentiende-eeuws park waar oude bekenden elkaar ontmoetten. Iemand aanspreken ging vanzelf.

Het blok tussen Jozef Israëls en Jacob Maris, de rechterzijde bont verlicht en fel gekleurd, de linkerzijde soberder van kleur. De gekleurde mutsjes van het schilderij Hartjesdag kwamen op in de lichtmaker toen hij zag hoe de ene tuin na de andere kleine boompjes bevatte. Daarop werden kleine en grotere bomen uitgelicht in felle tinten, roze, paars, groen, blauw: iets fellere tinten dan Breitner gebruikte en zo feestelijk.

En links het vierde schilderij als uitgangspunt: De Gele Rijders te paard die door de duinen rijden. Dat is het schilderij waarmee de Breitnerstraat zich later tooide, vlag na vlag na vlag. Het blonde duinzand werd in licht vertaald door laaggeplaatste lichtbakken die over de straat straalden. Kil waren de ramen van de eerste verdieping verlicht als de horizon op het schilderij: ruimte, blauw en wit.

En recht boven ons was het loof van een boom verlicht in dieppaars als op Breitners palet toen hij de zwarte uniforms schilderde van de soldaten op donkere paarden, een volgende boom iets meer blauw.

Hier werd geschilderd met licht. Betoverend.

Het rood van de kimono van Geesje Kwak, de art-déco bloemen die bewegen over de gevel

De struiken verlicht als de mutsjes op het schilderij Hartjesdag

17 | De Penseelstreek nr. 98

25 september 2021

Schilders en straatbewoners

Annemoon Gudde Foto’s: Hans Alink Cécile Bruisten Jan Zwartjes

Wat een feest! Een stoet van zeker zo’n tachtig mensen bewoog zich van de ene deelnemende straat naar de andere. Om telkens weer verrast te worden door wat een straat wist te presenteren. Hier bleven mensen achter omdat het zo gezellig was en daar groeide de optocht weer aan met nieuwe belangstellenden. Een fantastisch wandelend festival.

Een lustrumfeest in de wijk, hoe begint dat?

Het begon in de kantine van de tennisvereniging. Het bestuur zette in op een inspirerend vijftal ideeën waar zich ter vergadering vrijwilligers voor aanmeldden. Daarna gingen het overleg en de ideeënvorming verder in de groep die zich had aangemeld.

En voilà, het feest kwam er, verdeeld over vier dagen. Het eerste weekend van september en ten slotte de middag van zaterdag 25 september. En wat de zomer ons ook heeft voorgeschoteld, alle vier de dagen was het prachtig weer!

18 | De Penseelstreek nr. 98

SCHILDERS EN STRAATBEWONERS We wilden graag dat er ook in de straten van onze Schildersbuurt iets zou gebeuren. Minstens honderd keer per jaar noem je de naam van de schilder in je straatnaam, maar veel andere aandacht krijgt hij niet.

Zo’n vijftien straten hebben de koe - of de stier - bij de horens gevat en zijn met een enorme creativiteit en vindingrijkheid aan de slag gegaan om iets met hun schilder en hun straat te doen. Voor sommigen sloeg de koorts nog toe kort voor 25 september. De penselen en kwasten waren nog nat toen de dag aanbrak.

De route langs de deelnemende straten was zonder oponthoud in een klein uur te lopen. Maar er was nog van alles te zien! De tocht begon op het Mesdagveld om door onze drie buurten te kronkelen en te eindigen bij de Bakermat. Van basisschool ’t Panorama konden we een apparaat lenen om met muziek door de straten te trekken en met microfoon te kunnen spreken. Wat een mooie en verrassende ideeën wachtten ons!

WIE WEG WAS, HEEFT NIETS GEZIEN maar kan in de Bakermat nog naar de creaties kijken De opdracht was iets van de schilder te presenteren en met straatgenoten samen te werken tot een collectief product. Zeer toepasselijk op de Nationale Burendag. En dat kregen we te zien in allerlei verschillende toonaarden. Hier zijn onze actieve straten in beeld, liefst in hun eigen woorden: Panorama Mesdaglaan ‘Het begon met een appuitwisseling. Mesdag schilderde het panorama van zijn geliefde zee, strand, duin en dorp in enkele maanden met een viertal anderen. Die samenwerking sprak ons aan.

We gingen een Panorama maken over vertrouwde en hoogtepunten uit ons straatleven. De huizen en de beukenbomen. De bergen herfstbladeren waar je in kunt verdwijnen. De barbecue met tafels midden op straat. De vogelpoep en rioleringsproblemen. Het auto poetsen. De pubquiz op koningsdag. Negen tekenaars hadden zich gemeld in de app. Schilders waren er minstens twintig, met een rol voor de kinderen, maar voor hen bleek zo’n doek toch wel erg groot.

Hier werd in een tuin, daar in een keuken geschilderd met vier, vijf mensen. Het zinderde door de straat en velen deden mee, ook de school.

Voerman, vader en zoon Van de Voermanstraat heeft zich op het laatst een deelnemer gemeld. In het werk van vader en zoon Voerman is te zien hoe in één generatie tijd het bijna fotografisch realisme werd verlaten voor een dynamischer impressionisme en een licht kubistisch expressionisme.

Zoveel veranderde in korte tijd.

Herkenningspunten ‘Jan Veth stond bekend als portretschilder, maar wat ons trof was zijn veelzijdigheid. Hij was behalve schilder ook dichter, kunstcriticus en hoogleraar kunstgeschiedenis en esthetica. Onze straat kent ook een grote variëteit. Daarnaast heeft hij een kunstenaarsvereniging opgericht. Iemand uit de Jan Vethstraat heeft het initiatief genomen om de wijkvereniging op te richten, met nog twee straatgenoten.

Goed kijkend naar portretten van Jan Veth vonden we dat ze leken op mensen uit onze straat.’’ Cécile, Arja, Ineke en Tineke

19 | De Penseelstreek nr. 98

Bijzondere initiatieven in de Breitnerstraat De Breitnerstraat presenteerde vlaggen in een helder verhaal. Langs de hele lange Breitnerstraat hingen ze overal, de Breitnervlaggen, donkere Gele Rijders op donkere paarden over blonde stranden. Een mooi gezicht, een voorstel van twee straatbewoners dat algemeen werd aangenomen. En dan die feeërieke verlichting van de straat, het project van Bob van der Klaauw, dat hij zijn straat en de hele wijk heeft aangeboden. Heel veel buurtgenoten zijn erop af gekomen op dinsdagavond 21 september.

De Z van Jozef Israëls ‘In de Jozef Israëlslaan kwam er een oproep in de app. In juni kwamen er al creatieve ideeën op. We wilden de hele straat erbij kunnen betrekken. En iets ondernemen tegen de nieuwe straatnaambordjes die de naam van Jozef verkeerd spelden, namelijk met een s. We verdeelden de taken, kozen een schilderij, kochten verfmateriaal en dozen. We verspreidden de instructies en de ene na de andere straatgenoot belde aan om mee te doen. Toen we meer werk zagen van Israëls, besloten we een buitenexpositie te maken met pizzadozen van Eataliano als schilderijlijsten. En een speurtocht voor de kinderen. En koeken. En portretten met uitgezaagde gezichten waar je je hoofd door kunt steken. En iets te drinken. Een plek om niet meer weg te gaan.’ Caroline, Gerdy, Ruud, Wouter, Nicole

20 | De Penseelstreek nr. 98

Alleen sneeuwgezichten Vanaf het begin was de zeer korte Apolstraat vol ideeën.

Krijttekeningen op straat, tentoonstellen van werk van de schilder.

Ze ontdekten dat deze schilder alleen voor sneeuwlandschappen in de penselen klom. Dus waren het winterscènes waar het publiek op werd getrakteerd. Noorse trui en bontmuts, sleetjes, Friese doorlopers en botjes brachten het in de stemming. Kijk hoe een Apol op een witte plank werd uitgebreid in een prachtige tekening gemaakt met schoensmeer…

Bosboomcarillon De schilder Bosboom staat bekend om zijn kerkinterieurs. Dat kwam terug in het lied dat zij hadden voorbereid, op de melodie van het carillon van Vendôme. De hele straat heeft kleurenfoto’s ingestuurd van huizen en bewoners. Met de computer zijn die in licht en donker gerangschikt en als mozaïeksteentjes ingezet om het portret van de schilder neer te zetten in een prachtig blauwe achtergrond.

Hoe dichterbij je bent, des te meer kleur en beeld is er te zien. Dit bijzondere schilderij is aangeboden aan De Bakermat.

Toorop topportrettist Niet elke straat werd persoonlijk aangesproken. Maar toen de route door de Toorop liep en er vrij lang niets te zien zou zijn, kregen ze op het laatste moment toch de vraag om de straat een feestelijk tintje te geven. Dat is heel goed gelukt. Niet alleen was de straat versierd, maar ook Toorop en een aantal van zijn portretten hingen te kijk voor de talrijke en geïnteresseerde voorbijgangers!

Dat draait op een wijntje uit ‘Hobbema’s meest bekende werk is het Laantje van Middelharnis’.

Dat wilden we uitbeelden. In stoepkrijt, bomen op doek, van onze straat een laantje maken, met een lied en een glaasje. Tot onze verrassing is hij op zijn veertigste gestopt met schilderen en wijndraaier geworden.’ Casper

Een vaas van meer dan mans hoog Colenbrander schilderde op keramiek. Op de wereldtentoonstelling in Parijs had hij de vormen en kleuren opgezogen die daar op Midden-Aziatisch aardewerk en tentoongesteld werden. Perzische rondingen die niets in de werkelijkheid uitbeeldden. Uniek was het vormen- en kleurenpalet dat hij vervolgens verzon op zijn vazen en borden. Drie grote houten figuren werden uitgezaagd en voorbereid.

Op het straatfeest, een week voor 25 september, hebben veertig straatgenoten de figuren ingekleurd tot prachtige en onverwachte panelen. Ze zijn door straatbewoners geadopteerd en zullen op schragen het volgende straatfeest opluisteren als tafels voor hapjes, borden en glazen.

Frans Hals en wij in het nu ‘In de Frans Halslaan kon men de schilder niet dichter naderen.

Bovenaan de straat zagen we in het schuttersstuk bekende gezichten van volwassenen van nu. Er liepen vrouwen en kinderen in 17e-eeuwse kledij. Onderaan de straat stonden kinderen in 17e-eeuwse dracht met hun sabel voor het groepsportret waar ze zelf opstonden. Bovendien had elk huis een eigentijdse Frans Hals op doek gezet. De onbespoten appeltjes die werden uitgedeeld, kwamen terug in een schildering.

Van Ruisdaelstraat. ‘We hebben eerst een klein groepje enthousiaste mensen bij elkaar gezocht, aan de keukentafel brainstormen, veel te laat begonnen en uiteindelijk veel te weinig tijd. Door de korte tijdsspanne hebben we gekozen om de straatgenoten te informeren via een briefje in de bus.

Wat ons heeft getroffen in de schilder zijn de wolken/Hollandse luchten in de werken zelf en het feit dat hij als schilder in zijn leven verschillende Nederlandse steden heeft aangedaan en dat je dat echt terugziet in zijn werken. Door het uitdelen van “puzzelstukjes” wilden we op een speelse manier mensen echt naar de werken toetrekken en hen uitdagen om echt in detail naar de werken te kijken.

We zijn er het meest tevreden over dat we in korte tijd en met weinig moeite toch iets moois hebben weten neer te zetten en de kwaliteit van de prenten is echt boven verwachting uitgepakt! Claire

21 | De Penseelstreek nr. 98

Het mooiste is dat de hele straat heeft meegedaan.

‘Nicolaes Maes was een veelschilder. Veel portretten, ruim 270 schilderijen. Waarschijnlijk was zijn atelier een echt productiebedrijf met leerlingen die alles voor hem schilderden behalve de gezichten.

We wilden iedereen in de straat zover krijgen dat ze meededen.

Een schilderij achter elk voorkamervenster en een collectief portret door een afbeelding in stukken te verdelen en gezinnen te vragen een stuk te schilderen. Iedereen heeft meegedaan, was er ook bij de onthulling, een nieuw contactmoment.’ Karel en Christel

Enthousiasme en veerkracht. ‘In de Paulus Potterstraat begon het in de buurvrouwenapp. Bij drie moeders van kleine, iets grotere en allang volwassen kinderen. In ‘de stier van Potter’, zijn beroemdste werk hebben we de stier uitgesneden. In het wit een collage van foto’s van de ogen van alle bewoners, een eiland van volwassen en een van kinderogenparen, en die van de hond. Kijken is essentieel voor kunst, vonden we. Hoofdzaak was een groeiend enthousiasme, veerkracht als van het grote springkussen met de stierenkop in top. Allerlei initiatieven van alle leeftijden kwamen bij elkaar, de in de wijk bekende suikerspinners, koeken en hapjes.

Kortom, een feest dat tot in de kleine uurtjes door kon gaan.’ Wilma

Rembrandt als finale. Op de Rembrandtlaan klonk een warme stem: ‘Welkom in de Gouden Eeuw.’ Die nam ons mee naar andere tijden.

Een meisje in lichtgele zijde leek zo te zijn weggestapt uit de Nachtwacht die uitgestald stond in een tuin. Voor twee voordeuren stonden schilderijlijsten voor een grijze achtergrond. En daarin stonden – in prachtige uitdossing – Marten en Oopjen te poseren ter ere van hun huwelijk. Fuchsiarode meisjes met witte hoofddoekjes deelden pasteitjes uit en koeken. Rembrandt stond het vriendelijk te bekijken naast zijn zelfportret. Er klonk renaissance muziek.

En inderdaad, het zijden meisje zette de fluit aan haar mond.

Wat heeft theater een kracht en wat werden we getrakteerd!

ACHTER DE SCHERMEN Prachtig plan omdat alle straten zelf bedachten en uitvoerden wat ze zouden doen. Maar het initiatiefgroepje had toch nog een flinke taak. We wilden een netwerk opbouwen te beginnen bij een kennis in elke straat en die te vragen welke straatgenoot contactpersoon wilde zijn. Aan ons de taak om te animeren en tussen mei en eind september de geest uit de fles te krijgen. We waren uiteindelijk met vieren. Een folder huis aan huis, mensen aanspreken, aanbellen of opbellen. Plannen inventariseren, besluiten over het budget dat de wijkvereniging gaf, planning maken en vervolgens de route vastleggen. Mails hier en apps daar. Vragen beantwoorden. Juryleden ronselen, jongeren en volwassenen. Heeft de wijkvereniging een tent, palen, stoelen, statafels? Slecht weer scenario. Verkeersveiligheid met al dat oversteken. Daar gaat wat inspanning inzitten. De lustrumlogo’s van de oranjecommissie spuiten om de route te markeren. Prijzen bedenken en klaarzetten. Een borrel en een zoutje in de Bakermat, ook daar komt heel veel bij kijken.

Inkopen, afspraken, QR-codes scannen. Het was hard werken. Vooral voor Mieke Breuning en Paulien Ariëns, en ook voor Marlies de Jong en Annemoon Gudde. En wat is het een prachtige middag geworden.

DE WINNAARS De juryleden hadden een helse taak. Elke straat verraste op een eigen wijze. Tenslotte hebben ze twee straten met het hoogste aantal punten bedeeld: De Breitnerstraat en de Rembrandtlaan. Voor beide de eerste prijs en voor beide een borrelpakket. Want het gaat om het samen beleven.

In De Bakermat De gemaakte kunstwerken staan geëxposeerd in de Bakermat.

En na de Kunst- en Boekenmarkt tot eind december.

22 | De Penseelstreek nr. 98

Een lichtje op de organisatie

Achter de schermen van het lustrumfeest

Annemoon Gudde Foto’s: Jan Zwartjes, Mark Elbers

Al in het voorjaar bereidde de wijkvereniging zich voor op een uitbundig 25-jarig jubileum.

Vijf werkgroepen gingen aan de slag, gemotiveerd en creatief. Maar tegelijk was er de coronapandemie en werd ieder enthousiasme getemperd door de vraag of het wel door zou kunnen gaan. Nu kunnen we heel tevreden terugkijken: Het lustrumfeest van de Penseelstreek is een groot succes geworden, met verrassend prachtig weer en een verrassend groot aantal mensen dat deel kwam nemen aan de festiviteiten.

Een mooi moment voor een kijkje achter de schermen bij het feest van de zaterdag. We hebben de organisatoren een paar vragen voorgelegd.

Mark Elbers, voorzitter van de wijkvereniging, welke taken heb jij op je genomen?

‘Ai, dat zijn er best veel geworden. Het blijft een uitdaging voor mij om dingen te laten liggen. Natuurlijk voelde ik me verantwoordelijk om te zorgen dat er een samenhangend geheel aan lustrumactiviteiten zou ontstaan, dat we ook echt samen zouden gaan organiseren. We hebben wat dat betreft wat afgezoomd!

Daarnaast ben ik actief geweest binnen het groepje dat zich met het feest op de zaterdag heeft beziggehouden. Daarvoor ben ik min of meer toevallig in contact gekomen met Olaf Meul, die met zijn bedrijf veel ervaring heeft in het organiseren van dit soort evenementen. Dat was een echte voltreffer! Wat hebben we daar baat bij gehad…’

Wat gaf jou het meeste voldoening?

‘Ik denk dat dat toch het grote aantal mensen is dat we met alle activiteiten hebben weten te bereiken. Ik durf te stellen dat we in totaal zeker 1500 mensen op de been hebben gebracht, natuurlijk zijn sommige mensen vaker dan eens geweest. Maar dat was ons doel: zorgen voor activiteiten die mensen de kans geven elkaar te ontmoeten, dingen samen te doen en het gewoon gezellig te hebben. Van de leden hadden we toestemming om er een behoorlijk budget voor in te zetten. En ik vind dat elke euro dubbel en dwars goed is besteed! Ik hoor geluiden dat bijvoorbeeld het zaterdagfeest of de Schilders & Stratendag voor herhaling vatbaar zijn. Ik zou zeggen: kom met een initiatief, organiseer wat mensen om voor te bereiden en we zullen serieus kijken of we er een traditie van kunnen maken. Misschien niet elk jaar, maar dat is te bezien.

En ik sluit af met dat ik hoop dat we ook de voldoening krijgen van een mooi lustrumboek, dat echt een collectors item wordt! Ik probeer daar mijn steentje aan bij te dragen. Ik raad iedereen aan om dit te bestellen, voordat het te laat is. Ik verzeker je, er komt geen herdruk!

Maar daar kunnen we nog wel wat aanmeldingen voor gebruiken!’

23 | De Penseelstreek nr. 98

Mariëtte van Vlerken, secretaris van de wijkvereniging, verzorgt altijd de website en de Nieuwsbrief op de 1ste van de maand. Als je haar vraagt naar haar taken verwijst ze liever naar anderen, Olaf Meul en Willem Scheerder. Maar in lustrumtijd was zij werkelijk overal actief. Een van haar taken was de aanvraag van de vergunning. Dit in samenwerking met Nicole Rutten en Han de Beijer namens de Classic-organisatie. Die bracht als verrassing de verplichte coronacheck aan de poort mee en de afzetting van het feestterrein. Er was veel waardering voor de overtuigende manier waarop de maatregelen werden nageleefd. Mariëtte schonk met Nicolette Pikaar en anderen de champagne om de klok te vieren, met inzet van eigen glazen als reserve. En die werden allemaal gebruikt! Tijdens het feest was ze aanwezig waar er iets nodig was, kwam ze met een oplossing, kon snel de juiste inlichtingen doorgeven en hoorde bij de laatsten met haar man Niek Bakker om de laatste materialen in te laden en naar de opslag te rijden.

En voor de organisatie van Schilders en straatgenoten was ze vraagbaak en helpende hand. Snel, exact, vanzelfsprekend en keer op keer goud waard.

Nicolette Pikaar, uit het bestuur, heeft op de vragen gereageerd vanuit de auto op weg naar Siena: ‘Ik heb me aangeboden als hulp voor de organisatie van het lustrumfeest op zaterdagavond.

Wat spannend was, was of er genoeg vrijwilligers waren om bar en coronacheck te doen. Die check vond ik ook spannend: we hadden gekozen voor deze check omdat we de bezoekers niet aan een vaste zitplaats met vaste looproute wilden zetten. Maar het was ook een gek idee om wijkbewoners te vragen naar hun QR code. Maar, een enkele uitzondering daargelaten, vond niemand die controle een probleem.

Als Mariëtte de vraag krijgt wat haar met terugwerkende kracht het meeste voldoening heeft gegeven, is haar antwoord ogenblikkelijk : de opkomst. ‘Je doet het voor de wijk, maar of er mensen komen en hoeveel is tot op het laatste moment de vraag.’

En wat een opluchting: Bij de onthulling van de klok waren er ruim honderd mensen, meer dan verwacht of gehoopt. Ook op het Mesdagveld was het aangenaam druk, ’s zondags zelfs erg druk.

Een prachtig feest. Maar tot de laatste seconde voor het begint, blijft er veel onzeker.

Verder zeer genoten van de kinderen die met hun eigen loungestoelen en zitzakken naar de film kwamen zaterdag.’

24 | De Penseelstreek nr. 98

Wat ik echt het allerleukste vond dit weekend was vrijdagavond, onthulling van de klok. We dachten dat er misschien 20 wijkbewoners zouden komen, maar we vonden onszelf terug in een soort Franse film met 100 bezoekers tussen 2 en 92 jaar die blij naar de onthulling van de nieuwe klok keken, vooral ook door de trompet en accordeon. Prachtige speech van Dick Tiemens. Super feestelijk, supermooi.

Willem Scheerder is lid van het oranjecomité en de jeugdcommissie die zich had aangemeld voor het organiseren van het feest. Uiteindelijk is hij als enige bestand geweest tegen de onzekerheid rondom corona. Een man van weinig woorden, maar hij houdt van regelen. Hij kende de band, 100%Bob, hij had vanwege Koningsdag een beproefde samenwerking met slijter Tax, die de bar voor een groot deel bemande en het feest vloeibaar hield.

Van elf van de twaalf fusten is de bodem bereikt.

Het organiseren van de toiletgelegenheid ging niet over rozen, van vergunning tot levering schoten er hindernissen op. Maar eenmaal op het terrein was hij de ideale sparring partner van Olaf. Ze kenden elkaar niet, maar het ging vanzelf. Hij heeft alle waardering voor het wijkbestuur dat op het juiste moment de organisatie overliet aan Olaf, die voor zich zag hoe het moest worden. Alle waardering voor Nicolette, die voor de bemanning zorgde door vrijwilligers.

En tenslotte Olaf Meul. We kennen hem al jaren als dj op zijn volkswagenbus bij de Classic. Hij is een zeer veelzijdig man, met een uiterst dynamische carrière en een groot talent voor het organiseren van evenementen, waarvan hij nu zijn beroep heeft gemaakt. Hij heeft ervaring met IT, met startups, met reorganisaties, met begeleiding van jonge ondernemers…

Hij heeft een veelomvattende loopbaan en zijn kompas is ‘voldoening’. Hij woont in onze wijk en kwam min of meer toevallig in beeld voor het lustrumfeest. Gaandeweg de voorbereidingen bleek hoeveel hij kon inbrengen aan materieel en ideeën voor de vormgeving, het geluid, de foodtrucks etc.

Dat het bestuur de leidsels voor een deel aan hem heeft kunnen overdragen heeft hem getroffen. Hij was immers geen bekende.

Maar in de korte aanloop tot het feest ontstond er een mooi dynamisch team dat naar voren of opzij stapte als het nodig was. De waardering voor elkaar is wederzijds. Olaf zag voor zich wat het Mesdagveld nodig had om een goede feestruimte te worden. Hij heeft er het materiaal voor en de belichting is zijn grote passie. Met Willem kon hij moeiteloos sparren. Ze verstonden elkaar. Sfeer maken is wat hij wil en daarmee heeft hij het feest een fantastische ‘boost’ gegeven. Met een gulheid en een inzet die een zakelijke relatie ver te boven gaat.

De wet van Murphy Er waren momenten van - laten we zeggen - extreme verrassing: • Bij het ophangen van de klok kort voor de ceremonie paste de beugel niet. Dat is op tijd goed gekomen dankzij de mensen die bijna alles rond de klok geregeld hebben, Bob en Margreet Kobessen, maar het was kantje boord.

• Op het Mesdagveld stond de gehuurde generator klaar, een half uur voor de eerste film zou draaien, maar hij werkte niet.

En zonder stroom geen bar, geen film, geen licht, niets… In aller ijl heeft Ewoud Vogels hem achter zijn auto gehangen om hem om te wisselen voor een nieuwe.

• Er was een toiletwagen besteld, maar op het laatste moment bleek dat die een aansluiting nodig heeft op het riool en die was er niet. Hier was Willem Scheerder de man die de zaken regelde en het feest voor een deel droeg. Dan maar Dixi’s huren en die kwamen ook niet. Tenslotte is iemand met een eigen zakenrelatie te hulp geschoten: ze kwamen tegen 7 uur ’s avonds. In de middag moesten de mensen naar huis om hun behoeften te doen. Leve de toegangsstempeltjes.

25 | De Penseelstreek nr. 98

25 jaar geleden: het ontstaan van de wijkvereniging

Annemoon Gudde Foto: Jan Zwartjes

Willen we een wijkvereniging?

Als die vraag geen weerklank had gevonden, hadden we nu geen lustrum gevierd.

Maar iemand moest hem stellen.

Van links naar rechts Thea de Kraker-Maters, Tineke Tetteroo, Marjan van Kleef, Inez Vereijken

De vraag kwam 25 jaar geleden van Tineke Tetteroo uit de Jan Vethstraat. Zij volgde een communicatietraining en kreeg de opdracht een strategie toe te passen om iets teweeg te brengen.

Het was in 1996. Peinzend over een ‘doel’ voor deze opdracht kwam ze erop iets te willen organiseren met wijkgenoten. Meer contact in de wijk was ook voor haarzelf een wens. Ze woonde er al vijf jaar, maar kende in haar directe omgeving weinig mensen. Ze hing bij de bakker een briefje op met haar adres en telefoonnummer. Daarop hebben zes vrouwen gereageerd en ook de wijkagent.

De zeven vrouwen kwamen bij elkaar en brachten met elkaar een enorme energie op gang. Tineke Tetteroo, initiatiefneemster en voorzitter van de wijkvereniging, Thea de Kraker-Maters van de Bakenbergseweg, die actief was in de Pieter Brueghelschool en tennisclub De Hoogkamp. Geertrude Kouwe-Koenders woonde toen in de Van Goghstraat. Ze werd eindredacteur van de wijkkrant.

Haar zoon verzorgde de lay-out en de indeling van het blad. Inez Vereijken werkte als sociaal wetenschappelijk onderzoeker. Was lid van Oranjecomité. Penningmeester van Penseelstreek. Schreef interviews in de wijkkrant over wijkbewoners. Destijds twee jonge kinderen. Trix Planting was vanaf het begin betrokken, ze was de buurvrouw van Tineke. Ook zij was lid van het Oranjecomité.

Ze heeft jarenlang in de redactie van de wijkkrant gezeten, en organiseerde cultuurmiddagen met lezingen e.d. Veelal samen met Geertrude. Marjan van Kleef miste contact en verbondenheid in de wijk en ook activiteiten. Vandaar dat zij is begonnen met het organiseren van de Sint Maartensoptocht en andere kinderactiviteiten zoals de Straatspeeldag. Omdat ze dol is op tuinieren organiseerde ze ook ruilmarkten voor tuinplanten en stekjes.

26 | De Penseelstreek nr. 98

Ze waren van verschillende leeftijd en achtergrond, werkende vrouwen met opgroeiende kinderen, maar deelden de zin om dingen te organiseren in de wijk en wilden een wijkkrant starten om activiteiten bekend te maken. Het Oranjecomité zorgde al altijd voor activiteiten in de wijk met Koninginnedag en er was jaarlijks een activiteit voor ouderen. Maar daarnaast werd er nauwelijks iets georganiseerd. Inez Vereijken was lid van het Oranjecomité en kon getuigen dat eenzaamheid een probleem was onder ouderen.

Ze constateerden een soort ‘sociale armoede’ in de wijk.

Mevrouw, hebt u niets beters te doen?

Daar gingen ze iets aan doen. De reacties waren niet allemaal bemoedigend. Van verschillende kanten klonk de waarschuwing dat het in deze wijk niet zou lukken.

Wijkagent Opvallend was de positieve stimulans van wijkagent Jan van Veenendaal, die toen ‘gebiedsagent’ was voor Arnhem Noord-West.

Hij wees erop dat er een aantal ouderen in de wijk was voor wie het leven wel heel eenzaam werd. Hij steunde en stimuleerde het initiatief ook met andere adviezen. ‘Met een wijkkrant alleen hou je het niet heel lang vol. Richt een wijkvereniging op.’

Enquête De volgende stap werd de enquête. De initiatiefneemsters vonden elkaar in hun behoefte aan contact en aan evenementen in de wijk. Ze stelden een enquête op om erachter te komen waaraan de wijkbewoners behoefte hadden en waar ze warm voor zouden lopen.

1639 enquêtes werden rondgebracht, 259 reacties kwamen er terug. In hun eerste wijkkrant stonden de resultaten:

houden. Enthousiaste reacties. Drie van hen wonen nog steeds in de wijk, maar ze hebben elkaar al lang niet meer gesproken.

Herinneringen rollen over tafel.

Een weerbaar initiatief De drijfveer van de groep was de zin om contacten te leggen, mensen met elkaar in contact te brengen. Ze kregen energie van elkaar. In woorden van nu: Verbinden, inclusie ten aanzien van mensen met een beperking, een hoge leeftijd zowel als mensen met een andere achtergrond.

Iedereen pakte aan wat ze graag deed. De een sprak haar netwerk aan, zorgde voor vergaderruimte en weerde zich in overleg met de gemeente. De ander wilde schrijven, tekenen of verder in een werkgroep. De wijkkrant kon worden gedrukt op het werk van een van de leden.

Het was een weerbare groep. Dat moest ook wel, want ze moesten knokken om een plaats te krijgen. Ze stonden voor hun plan en als er gestreden moest worden, bijvoorbeeld voor erkenning door de gemeente, dan stonden ze er. Die liet al heel gauw weten dat een welstandswijk als de onze geen subsidie kreeg. Maar ze lieten zich zo gauw niet afschepen. Inmiddels krijgt de wijkvereniging wél subsidie.

Wijkvereniging, statuten, doelstelling Het tekent de sterke chemie in deze groep en de karakters van deze vrouwen dat er nog hetzelfde jaar statuten werden opgesteld en een wijkvereniging werd opgericht. Ze stelden als doel het bevorderen van woon- en leefplezier en onderling sociaal contact van de wijkbewoners.

Op 11 december 1996 werd de wijkvereniging geboren. Er kwam een voorzitter, een secretaris en een penningmeester. Ze woonden allemaal op de Hoogkamp, maar volgens de gemeentelijke indeling hoorden de Gulden Bodem en de Sterrenberg er meteen bij.

Daaruit werd de naam Penseelstreek geboren, omdat de meeste straten in het hele gebied naar schilders zijn genoemd.

De daad bij het woord Maar voordat de formaliteiten rond waren, was er al een eerste evenement: een Sint Maartenoptocht op 11 november. Overal was aan gedacht: De tocht begon bij de speeltuin aan de Apolstraat en ging door de drie buurten van onze wijk. Iemand ging voorop met een accordeon. Er kwam een echt paard, van stal Mansour, en een Sint Maarten in een lange zwarte mantel. Bij de winkel van Jan Huet, naast de huidige winkel van Tax, stond een drankje klaar.

De stoet werd begeleid door de wijkagent op de motor. Vrijwel iedereen had een zelfgemaakte lampion bij zich, een enkeling een elektrisch lampje. Het was een groot en onverwacht succes: Bijna vijftig kinderen hadden zich opgegeven, maar er kwamen zeker honderd! In allerijl werden de krentenbollen in stukken gesneden om genoeg te hebben voor iedereen. En het eerste nummer van de Wijkkrant De Penseelstreek kwam uit in januari 1997!

Verwondering De verwondering dat het werkte! Dat er zoveel mensen meededen! Dat moest betekenen dat dat ook bij anderen leefde.

Nabijheid in de buurt, betrokkenheid bij de mensen die je kent.

Vijfentwintig jaar later zijn vier van de zeven vrouwen aan mijn tafel verenigd, Thea de Kraker-Maters, Tineke Tetteroo, Marjan van Kleef en Inez Vereijken. Een afspraak op korte termijn gerealiseerd. Niet alle betrokkenen, om corona-afstand te kunnen

Werkgroepen met toekomst Een flink deel van de werkgroepen die vandaag nog actief zijn in de wijkvereniging, zijn door deze oprichtsters gestart. Uit de enquête die ze de wijk instuurden, kwamen aandachtspunten naar voren, waarover werkgroepen in het leven geroepen zijn: Op de eerste plaats kwam een werkgroep Buurtpreventie. Die bestaat nog steeds. Daarna volgden de werkgroep Verkeer en de werkgroep Groenvoorziening, nu samen ondergebracht in de werkgroep Leefomgeving. De werkgroep ‘Activiteiten voor kinderen’ leidde tot de huidige Jeugdcommissie, in ‘Activiteiten voor ouderen’ hebben nu de Trixgroep, de wijkdiners/-lunches en de thema-ochtenden in De Bakermat hun voorloper. Ook het Oranjecomité dat al veel langer bestond, is tot de wijkvereniging toegetreden.

Bij veel woongenot en privacy heeft samenhang in straat of wijk geen prioriteit en dreigt sociale armoede.

Uitgesproken voorkeur voor Verbinden en Inclusiviteit Deze initiatiefnemers voor de wijkvereniging waren wat de wijk nodig had. In de omstandigheid van een hoog woongenot en een hoge graad van privacy krijgt samenhang in straat of wijk geen hoge prioriteit en dreigt er ‘sociale armoede’.

Al gauw sloten zich ook anderen aan, mannen en vrouwen. Er kwamen sportactiviteiten, er ontstonden cultuurinitiatieven rond literatuur of beeldende kunst. Er is een koor opgericht.

Omdat de wijkkrant een spreekbuis wilde zijn voor de bewoners, kregen ze wel eens een verzoek om zich uit te spreken tegen de komst van speciaal onderwijs in de buurt of de huisvesting voor sociaal of financieel minder bedeelde mensen. Daar deden ze niet aan mee. Ze waren unaniem in hun weigering. ‘We zijn allemaal mensen. Iedereen is welkom.’

27 | De Penseelstreek nr. 98

Loop je vast in je leven of loopbaan?

Rijnmotief biedt: • Counseling bij werk- en levensvragen • Loopbaancoaching • Coaching voor leidinggevenden

Rijnmotief / Trijny Moddejonge Bakenbergseweg 72 6814 MK Arnhem

t 06- 27 331 338 m info@rijnmotief.nl w www.rijnmotief.nl

Nieuwe pianolespraktijk in Arnhem-noord.

Improvisatie. Jazz. Songwriting. Pop. Klassiek.

Ik ben een (zeer) ervaren docent, ik werk vanuit een eigen methode, gebaseerd op speelplezier.

Voor jong (vanaf 5 of 6 jaar) en oud (en wat is nou oud?)

Nieuwsgierig? Kom gewoon kennismaken, of boek een gratis proefles.

Maarten Toepoel Albert Cuypstr. 13 Arnhem T 026-737 0212 / 06-5119 9896 E maarten@pianoplus.nl

28 | De Penseelstreek nr. 98

Bakkerij Reijnen

Wij hebben verse koffie & lekker gebak (to go)!

Ook verkopen wij heerlijke broden en broodjes die dagelijks vers worden gemaakt

Wij bevinden ons aan de Kempcrbergerweg 159 6816 RP Arnhem Tel. 026 - 442 64 32 info@bakkerijreijnen.nl www.bakkerijreijnen.nl

Met plezier leren pianospelen?

Kom eens kijken bij

de pianoles

lespraktijk van Lenette Tuijtel Arnhem-Noord - ervaren docente- werken aan goede basis - voor jong en wat ouder T 06 44096498 E lenettetuijtel@upcmail.nl http://members.upc.nl /l.tuijtel/

Wijnkoperij Henri Bloem Amsterdamseweg 126, 6814 GJ Arnhem Tel.: 026 – 4455220 E-mail: arnhem@henribloem.nl Zie voor aanbiedingen: www.henribloem.nl

UITVAARTVERZORGING

Sinds 1911 verzorgen wij uitvaarten in Arnhem en omstreken

Telefoon 026 333 30 29 info@mijnhartuitvaartverzorging.nl www.mijnhartuitvaartverzorging.nl

opruimen

Hulp nodig bij het creëren van rust en ruimte in huis ?

Laat mij je helpen.

administratie

verhuizen

Eveline Hack-de Bruijn, Professional Organizer 06 41 86 49 05

info@opgeruimdmeteef.nl

www.opgeruimdmeteef.nl

945960 advertentie_001_16-Apr-21_10:36:45_walter

29 | De Penseelstreek nr. 98

Je ziet ze groeien bij Skar.

Dagopvang (0-4 jaar) Peuterwerk (2-4 jaar) Bso (4-13 jaar)

Nieuwsgierig?

Leer ons kennen via www.skar.nl/locaties/arnhem/de-holle-boom

Annemariek Faber Kindadvies Consultatie | Advies | Begeleiding | Bijles Ben jij tussen de 8 en 14 jaar en wil je vooruitgaan op school?

Ik help je graag! info@annemariekfaberkindadvies.nl Amsterdamseweg 214 | Arnhem

Lengtes inkorten v.a. € 8.50, Rits vervangen v.a. € 10,Tailleren v.a. € 12,50, Mouwen inkorten v.a. €12,50

Inbreng en verkoop van 2e hands damesmode

Dinsdag gebracht, donderdag ophalen Donderdag gebracht, dinsdag ophalen Contact: (naast Mantel) Tel: 026-3794415 www.madebyestrella.nl info@madebyestrella.nl

van Lawick van Pabststraat 97

Speciale momenten verdienen speciale bloemen Oremusplein 4, 6815 DN Arnhem, T 026 3517148 bestel@flowbloemisten.nl Kijk ook eens op www.flowbloemisten.nl als u een mooi boeket wilt laten bezorgen

30 | De Penseelstreek nr. 98

Penseelstreek adv 2021.pdf 1 15-1-2021 13:10:41

ALS U WIJNEN WILT SCHENKEN GESELEKTEERD OP PUUR KWALITEIT C

ALS U een WHISKY ZOEKT DIE ZELFS U zal VERRASSEN

M

Y

BELEEF DIT ZELF LIVE in de winkel op vrijdag & zaterdag vanaf 10.00 uur

CM

MY

omdat U OPRECHT VERWEND WILT WORDEN MET onze SERVICE

CY

CMY

K

www.taxwijn.nl binnen 5 uur bezorgd aan huis - 7 dagen van de week

Voor uw complete woning stoffering, ook voor stuc- en schilderwerk, badkamers en keukens. Tapijt, parket, laminaat, pvc en vinyl gordijnen, binnen- en buitenzonwering.

Op het plein bij de Praxis en Lidl. Voor de deur gratis parkeren.

Amsterdamseweg 115 6814 GC ARNHEM T 026 44 50 218 E info@amelink.nl I www.amelink.nl

31 | De Penseelstreek nr. 98

Nieuwe gedenkstenen voor Joodse oorlogsslachtoffers op de Rembrandtlaan en Mesdaglaan Olga Helmigh

In zowel Gulden Bodem als De Hoogkamp zijn nieuwe Stolpersteine ofwel struikelstenen, gelegd. Deze betonnen steentjes met messing graveerplaatjes worden geplaatst bij het laatste woonadres van personen die door de nazi’s zijn omgebracht in de Tweede Wereldoorlog. Hun namen staan erin gegraveerd, ter nagedachtenis.

Stolpersteine zijn een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig (1947, Berlijn). De struikelstenen zijn bedoeld om voorbijgangers bewust te maken van de geschiedenis van die plek. Er zijn al meer dan 25.000 Stolpersteine gelegd in Duitsland, Oostenrijk, Hongarije en sinds 2007 ook in diverse steden in Nederland, waaronder Arnhem.

Begin september werden er op zeven adressen in Arnhem zestien nieuwe struikelstenen geplaatst, waarvan vijf in onze wijken. De eerste legging vindt plaats bij Rembrandtlaan 31, waar bewoner en aanvrager Martin Raanhuis aan de toehoorders het verhaal vertelt van de joodse familie Kaufman, die in 1942 het huis kochten, om er vervolgens een aantal maanden later noodgedwongen in te moeten onderduiken.

Terwijl Martin Raanhuis een toespraak houdt, worden voor zijn huis drie Stolpersteine gelegd ter nagedachtenis van Hesje van der Molen, Leo Kaufman en Berry Kaufman. Zij woonden hier tot ze werden weggevoerd naar vernietigingskamp Sobibor. Foto: Liesbeth Havinga.

“De hoofdcommissaris van de politie in Arnhem verzocht op 17 september 1942 de opsporing, aanhouding en voorgeleiding van Lazarus ‘Leo’ Kaufman en zijn echtgenote Hester ‘Hesje’ van der Molen”, aldus Raanhuis, tegen de zichtbaar geëmotioneerde straatbewoners en een aantal leden van Stichting Stolpersteine.

“Leo en Hesje werden ervan verdacht ‘van woonplaats te zijn veranderd, zonder daartoe de vereiste vergunning te hebben verkregen’. Met deze omschrijving werden ondergedoken joden aangeduid. De hoofdcommissaris bleek te collaboreren met de Duitsers.”

Het klopte dat Leo en Hesje nét waren verhuisd. Leo, geboren in 1910, verloofde zich in 1940 in Scheveningen met Hester, geboren in 1918. De ouders van Leo woonden op de Sonsbeeksingel in Arnhem.

Het stel verhuisde medio 1942 van Den Haag naar Arnhem. Hesje werkte als diamantbewerkster en Leo was koopman. In november 1942 werd hun zoontje Bernard geboren, vernoemd naar de vader 32 | De Penseelstreek nr. 98

Foto: Peter Jetten.

van Leo. Enkele maanden later werd het gezin ontdekt door de nazi’s en weggevoerd. Op 9 april 1943 werden ze vermoord in vernietigingskamp Sobibor.

Hesje (Hester) en Leo (Lazarus) Kaufman met hun pas geboren zoontje Bernard eind 1942. Ze werden enkele maanden later op 9 april 1943 vermoord in Sobibor. Foto: uit bezit van (neef) Leo Kaufman

Raanhuis vertelt: “Elias van der Molen en Roosje van der Molen, de ouders van Hester, overleefden de oorlog ook niet. Zij werden eveneens vermoord in Sobibor. Toen de vader van Leo na de oorlog in 1945 hoorde dat zijn zoon, schoondochter en kleinzoon waren vermoord, maakte hij in juli van dat jaar een einde aan zijn leven.” Raanhuis houdt even stil. Dan vervolgt hij: “Ik hoop dat de plaatsing van de stenen eraan bij zal dragen dat hun namen niet vergeten worden.”

Bielschowsky staat niet alleen stil bij zijn eigen familie, maar bij alle zes miljoen Joden die zijn vermoord in de Tweede Wereldoorlog. “Het is niet te bevatten hoe zoiets heeft kunnen gebeuren. Het is aan de hele wereld en aan ons om, ieder op zijn eigen manier, een steentje bij te dragen om te voorkomen dat het nog een keer gebeurt.”

Max (Nathan) Bielschowsky en zijn vrouw Gertrud Bielschowsky-Michels eind jaren dertig. Foto: Rob Bielschowsky.

Na de toespraak van Raanhuis is het woord aan een nabestaande van de familie Kaufman: Leo Kaufman. Hij is vernoemd naar zijn oom, de broer van zijn vader. Kaufman: “Mijn vader was ieder jaar op 9 april heel stil. Mijn moeder huilde veel. Ik ben opgegroeid met de verhalen van mijn ouders over Leo, Hesje en Bernard. Het was een heel gelukkig en vrolijk gezin, vol hoop en verlangen.

Tegelijkertijd was er de angst en de dreiging van een bezet land en anti-Joodse maatregelen.” Hij vindt het fijn dat hun namen nu zichtbaar zijn op de Rembrandtlaan. “Het is een teken dat ze geleefd hebben, dat ze een zoon hadden, dat ze in dit huis hebben gewoond, hoe kort het ook was.”

Na de toespraken wordt de plechtigheid afgesloten met de Kaddisj, een joods gebed waarin Gods naam wordt geheiligd en die onder meer wordt uitgesproken bij het begraven en herdenken van overledenen.

“Het is een teken dat ze geleefd hebben en dat ze in dit huis hebben gewoond.”

Bij het huis aan Mesdaglaan 39 zijn op verzoek van Esther Jaarsma herdenkingssteentjes gelegd voor Max Bielschowsky en Gertrud Michels, die beiden omkwamen in Sobibor. Nabestaande Ron Bielschowsky vertelt over hen, maar ook over leden van zijn familie die de oorlog overleefd hebben. “Mijn oudoom Ernst had een tatoeage aan de binnenkant van zijn pols, ik weet het nog goed. Het was het kampnummer dat de nazi’s hem gegeven hadden. Hij had een aantal maanden in concentratiekamp Bergen-Belsen gezeten en is eind april 1945 bevrijd. Maar in mijn familie werd eigenlijk nooit over de oorlog gesproken en de tatoeage werd dan ook angstvallig bedekt.”

Foto's Esther Jaarsma 33 | De Penseelstreek nr. 98

HET GONST IN EN ROND DE BAKERMAT Henk Donkers

Rond het nieuwe wijkcentrum De Bakermat is het een drukke bedoening. De voormalige Diaconessenkerk wordt ingrijpend verbouwd om het gebouw geschikt te maken als wijkcentrum. Intussen worden allerlei activiteiten na corona weer opgestart en nieuwe ontwikkeld.

Foto Henk Donkers

Verbouwing De verbouwing van de Bakermat is in volle gang. De belangrijkste ingreep is een nieuwe entree. Een groot stuk van de voortuin is daarvoor weggegraven. De nieuwe toegang heeft ook een lift zodat minder mobiele wijkbewoners gemakkelijk van de benedenverdieping naar de bovenverdieping kunnen. Beneden liggen de ‘huiskamer’ en zalen voor kleine gezelschappen zoals de Van Goghzaal en de Van Ruisdaelzaal. Daarboven komt in de voormalige kerkzaal de Rembrandtzaal waar bijeenkomsten voor grotere gezelschappen plaats kunnen vinden alsook muziekuitvoeringen en tentoonstellingen. De verbouwing voldoet aan de post-corona-eisen zoals goede ventilatie. Doordat de voortuin deels is weggegraven komt er ruimte voor een terras en valt er veel meer licht in de ruimtes beneden. Door de openslaande deuren van ‘de huiskamer’ kan men straks het terras oplopen. De vorderingen in de verbouwing zijn te volgen op de website wijkcentrumbakermat.nl. De laatste update bevat een filmpje met rondleiding door bestuurslid Fred Klokke.

Muziek De muziekcommissie heeft inmiddels haar programma 2021-2022 gepresenteerd. Maar liefst tien concerten zijn er gepland waarvan er negen plaatsvinden in de Rembrandtzaal. Op 12 december vindt er een bijzonder concert plaats, namelijk van trompettist Eric Vloeimans en pianist Florian Weber. Vanwege de verwachte grote belangstelling verzorgen zij die middag twee concerten. Een deel van de opbrengst is voor verbetering van de Rembrandtzaal met voorzieningen op het gebied van licht en geluid, akoestiek en vergroting van het podium. Vandaar de hogere ticketprijs. Actuele informatie over alle concerten is te vinden op wijkcentrumbakermat. nl. Daar zijn ook online tickets te bestellen.

34 | De Penseelstreek nr. 98

Foto Vloeimans/Weber

Naast bovenstaande concerten zijn er op 7 december, 8 februari en 5 april Open Podium bijeenkomsten gepland in de Van Goghzaal.

Amateurmusici en andere performers uit de wijk kunnen daar optreden. Het eerste Open Podium op 5 oktober was een succes: er kwamen zo’n 50 wijkgenoten af op een zeer gevarieerd programma (van Randy Newman tot Sjostakovitsj). Wie publiek zoekt, kan zich aanmelden bij Niek Bakker (niek.bakker@kpnmail.com) Beeldende kunst Naast een actieve muziekcommissie is er ook een actieve beeldendekunstwerkgroep. De eerste tentoonstelling heeft inmiddels plaatsgevonden met werk van wijkgenoten. Momenteel worden de schilderwerken tentoongesteld uit het project Schilders & Straatbewoners. Een jaarprogramma is nog in ontwikkeling.

Kunst- en Boekenmarkt Op zaterdag 13 november vindt in de Rembrandtzaal de jaarlijkse kunstmarkt plaats met werk van dertig kunstenaars. Op woensdag 10 en zaterdag 13 november vindt in de Van Goghzaal de Boekenmarkt plaats met een rijk aanbod dankzij wijkbewoners die boeken brengen die anderen nog graag willen lezen.

Er zijn overigens ook cd’s, dvd’s en grammofoonplaten.

De opbrengst is bestemd voor de inrichting van het wijkcentrum. Wie nog boeken, cd’s, dvd’s of grammofoonplaten wil aanbieden, kan dat elke maandag doen tussen 10 en 12 uur brengen in De Bakermat. U kunt ook Tjissie Clifford (4439160) of Jan Siert Wiersema (4420720) bellen om ze op te halen.

Thema-ochtenden De thema-ochtenden zijn ook weer van start gegaan. Voor 2021 staan de volgende twee thema-ochtenden nog op het programma: • Dinsdag 9 november: Jacques Hendriks (pianist en muziekdocent) over Frederic Chopin 1810-1949 De man en de piano.

• Dinsdag 14 december: Paul Le Blanc (kunsthistoricus) over ‘Waarom Maria een blondine werd’.

De thema-ochtenden vinden van 10.00 tot 12.00 uur plaats in de Rembrandtzaal.

Vooraf aanmelden via de website is verplicht en er worden maximaal tachtig toehoorders toegelaten. Entree: 5 euro.

Website en nieuwsbrief Wie op de hoogte wil blijven van alle activiteiten in De Bakermat moet de website regelmatig raadplegen: www.wijkcentrumbakermat.nl of zich via de website abonneren op de digitale nieuwsbrief.

NANETTE KÜBLER: DE NIEUWE COÖRDINATOR EN GASTVROUW IN DE BAKERMAT Annemoon Gudde Foto : Jan Zwartjes Per 1 september is Nanette Kübler-van Hunnik als coördinator/gastvouw aangesteld in De Bakermat. Ze beheerst de dagelijkse organisatie en is een buitengewoon vriendelijke en effectieve gastvrouw. Vriendelijkheid, zakelijk kunnen zijn, orde scheppen, open reageren op iedereen vallen in het voorbijgaan meteen aan haar op.

Ze zal met haar professionaliteit een praktische en heldere ondersteuning bieden aan de initiatieven die zich in het wijkcentrum ontplooien.

Al vanaf haar zestiende was Nanette werkzaam in de horeca.

Ze deed de Middelbare Hotelschool, werkte vervolgens in diverse horecazaken in functies van gastvrouw tot bedrijfsleider. ‘Tevens was zij tien jaar actief in The Hunting Lodge.’ in The Hunting Lodge in Rozendaal.

Nanette is 41 jaar en heeft met haar man twee zonen, van 11 en 14 jaar. Ze woonde 14 jaar op de Bakenbergseweg en kent de buurt. Haar man zit in de wijn. Samen hebben zij op de Sonsbeekmarkt gestaan. Nu kwam De Bakermat op haar pad en stapt ze in een project dat in een turbulente ontwikkeling verkeert wegens de verbouwing. Een uitdaging die haar bevalt.

‘We moeten natuurlijk eerst de verbouwing achter de rug hebben. Die wordt volgens de planning in december afgerond. Nu kan vooral de kerkzaal worden gebruikt. En die is uitstekend voor lezingen, concerten, diensten en ook als expositieruimte, zoals nu voor de kunstwerken uit het lustruminitiatief Schilders en straatbewoners.

De Themaochtenden zijn ook weer begonnen, de wijklunches en straks weer de diners. Maar als de kleinere ruimtes beneden open zijn, kunnen we echt beginnen.

Vergaderingen, workshops, zelfs een congres is mogelijk.’

Volgens Nanette is er een mooi team aan het ontstaan van mensen die nu al actief zijn in het wijkcentrum: ‘ Goede mensen die het project een warm hart toedragen, handig zijn en tijd beschikbaar stellen om handen uit de mouwen te steken. Er hebben zich indertijd ook een veel vrijwilligers opgegeven en die dienen zich nog steeds aan. We hebben er veel steun aan. Ik kan soms instructies delen om professioneel te ontvangen en ik zie mensen zelfstandig activiteiten op zich nemen.

Incidenteel of juist wekelijks. Zo wordt De Bakermat een vast punt in het leven van steeds meer mensen.’

‘We willen een bruisend centrum worden voor jong en oud’ ‘Wij willen een bruisend centrum worden voor jong en oud,’ aldus Nanette ‘Als straks de grote huiskamer met de vergrote ramen beneden klaar is, wordt het een centraal punt om binnen te lopen en mensen te ontmoeten. Je kunt er een kop koffie drinken, met een gebakje, misschien een broodje, een soepje. Een krantje lezen. Misschien komt er een vrijdagmiddagborrel. Ook zie ik een feestelijke vieringen voor me ter ere van een nieuwe baby, een diploma, een jubileum of een afscheid. Maar denk ook aan een locatie voor een congres in de Rembrandtzaal of vergaderruimten.’

35 | De Penseelstreek nr. 98

BAKERMAT KOFFIE-OCHTENDEN Annemoon Gudde

Hoe een korrel initiatief, visie en daadkracht uitgroeide tot een vaste waarde in het nieuwe wijkcentrum Er is in De Bakermat een huiskamer in aanbouw, met grote ramen en openslaande deuren, die uitkomen op een klein terras. Een gebouw met open armen als je het vergelijkt met de souterrain-sfeer van voorheen. Kijk maar naar het filmpje op de website.

De verkoop van de Diaconessenkerk kwam begin 2019 al ter sprake.

De kerkgemeenschap zou verhuizen en het gebouw had een nieuwe bestemming nodig. In die periode ontstond een samenwerking tussen Jan Kuiper en Kees van de Laar, die namens de buurt-Albert Hein iets wilde doen voor de buurt. Inmiddels is Kees werkzaam in Nijmegen en nam Jan Kuiper begin september afscheid als de vaste kracht bij de koffie-ochtenden. Jan blijft als vrijwilliger betrokken bij De Bakermat. Toen we even stil wilden staan bij zijn afscheid, ontwikkelde zich een mooi gesprek.

Altijd een roos op het balkon Jan Kuiper is filosoof en tegelijk een man van daden. Voor hem is zingeving een leidende vraag in zijn handelen. Hij heeft, onderweg in een studie natuurkunde, het roer omgegooid naar het parool: Creatief denken en concreet handelen. Wist u dat Jan als vrijwilliger betrokken is geweest bij het Loesje-collectief. Hij houdt van het ontregelende als in de Loesje-uitspraak: ‘Nee, dat klopt, ja.’ En ‘Streef onbekommerd naar het ideale.’

Als hem gevraagd wordt naar een tekst die hem lief is, citeert hij: ‘Gras groeit niet door eraan te trekken.’ Je ziet dat onze manier van samenleven problemen als eenzaamheid en armoede links laat liggen. “Als je je dat aantrekt en je wilt denken in mogelijkheden in plaats van in onmogelijkheden of berusting, kun je een heel eind komen.”

Koffiehuis Ze wilden de sfeer creëren van een koffiehuis. Het werd een plek van ontspannen samenkomen. En er werd een moment ingebouwd voor muziek, kunstwerken meebrengen en toelichten of iemand vertelde zijn verhaal, er was in het begin een grammofoon om eens een plaat te kunnen draaien waar een verhaal bij hoorde.

Albert Hein zorgde voor de koffie en de koekjes, en af en toe een lunch. Ook de SWOA (Stichting Welzijn Ouderen Arnhem) haakte aan en het initiatief werd inmiddels gedragen door vijftien vrijwilligers. Eerst eenmaal per week, later toen de locatie ook wijkcentrum werd, tweemaal per week als het mocht. Han Haarsma, penningmeester in het Bakermatbestuur, pakte de sfeer op en vanuit het bestuur faciliteerde hij het initiatief. In Roby Laarakker vonden de koffieochtenden een vertrouwd gezicht van de SWOA. Het is inmiddels een vast begrip geworden in de wijk: op dinsdag en donderdag is er wekelijks een koffie-ochtend van 10 tot 12.30 uur.

Goed voorbeeld …

Bedankt, Jan, voor je inzet en deze aanzet. Wie weet staat er een volgende initiatiefnemer op om een borrelmoment op de vrijdagmiddag of -avond te organiseren in De Bakermat.

De behoefte aan een knus cafeetje in de wijk bestaat bij oud en jong.

“Gras groeit niet door er aan te trekken” Echt ontmoeten Jan was vertrouwd met de Diaconessenkerk. Hij heeft zowel in zijn eigen woonomgeving, in Presikhaaf, als in de buurt van de Diaconessenkerk oog voor de behoefte aan sociale cohesie.

Samen met Kees van de Laar van AH kwam hij al gauw tot een plan voor de koffie-ochtenden: een open huis voor iedereen, maar ook een moment dat iedereen even ‘uit zijn comfortzone’ wordt gehaald door een verhaal van iemand, door muziek, een filmpje, een groepsactiviteit of een persoonlijke hobby. Iets wat ontmoeten tot een echt ontmoeten kan maken.

Dan komt er onderaan ruimte voor de oplossingen bij de Achterkant: Schilder en straat 1 is: Frans Hals Schilder en straat 2 is : Willem Witsen Schilder en straat 3 is: Johannes Vermeer Schilder en straat 4 is: Albert Neuhuys 36 | De Penseelstreek nr. 98

Struikelstenen Olga Helmigh Of ik verslag wilde doen van de legging van een aantal Stolpersteine, oftewel struikelstenen, in de wijk. Deze gedenkstenen worden met regelmaat geplaatst voor de huizen waar mensen gewoond hebben die door de nazi’s in de Tweede Wereldoorlog zijn verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord zijn gedreven. “Ja, doe ik!”, antwoordde ik, zonder er al te veel over na te denken.

De dag kwam dat ze werden gelegd.

Om 07:00 uur rinkelde mijn wekker en nam ik vluchtig de agenda van de dag door. Ik spotte inderdaad ’11:00 uur, gedenkstenen, Rembrandtlaan 31’, maar er moesten eerst tig andere dingen gebeuren: iedereen douchen en aankleden, ontbijten, tassen inpakken, naar school fietsen, online vergaderen, mailtjes beantwoorden.

“Het is moeilijk voorstelbaar dat de straten waar wij nu doorheen denderen, ooit de aanblik toonden van mensen die uit hun huizen gesleept werden op weg naar een afschuwelijke dood”

Kaufman. De lucht vulde zich voelbaar met medeleven, verdriet, gewaarwording en nederigheid.

Op dat moment, tijdens het stilstaan in de stilte, kwam het ineens keihard bij me binnen. We zijn hier niet om stenen te leggen. We zijn hier om mensen te gedenken die op afschuwelijke wijze ‘uit hun huis zijn gehaald’, op transport zijn gezet, in een kamp hebben geleden en uiteindelijk zijn omgebracht. Vernietigd.

En waarom? Omdat ze Joods waren. Of zigeuner. Of homoseksueel. Natuurlijk wist ik dit al, maar blijkbaar had ik het tot het allerlaatste moment voor me uit geschoven om er écht bij stil te staan.

Dikke tranen liepen over mijn wangen, terwijl Martin vertelde over de familie Kaufman die, samen met hun pasgeboren baby, het huis aan Rembrandtlaan 31 ‘uit hun huis zijn gehaald’. Ze zijn kort daarna omgebracht in een vernietigingskamp.

Het is moeilijk om je voor te stellen dat de straten en lanen waar wij nu met onze elektrische auto’s, bakfietsen en kinderwagens overheen denderen,

Plots klonk er een PING van mijn digitale agenda: over een kwartier werden de stenen gelegd. Haastig greep ik mijn tas, notitieblok, pen, telefoon en fietssleutel bij elkaar, schoot mijn sneakers aan, trok de deur achter me dicht en sprong op de fiets. Nog altijd met mijn hoofd bij tig andere dingen (“tandarts bellen, kattenvoer bestellen, zwemles betalen”) remde ik af onderaan de Rembrandtlaan, op de hoek bij de Van Heemstralaan. Er stond al een klein groepje mensen, onder wie leden van de Stichting Stolpersteine, uit Amsterdam, klaar voor de ceremonie.

Enigszins bezweet van het fietsen, liep ik naar het groepje toe. Er klonk nog wat geroezemoes, maar al snel werd het muisstil en keek iedereen naar Martin Raanhuis, de bewonder van nummer 31 en aanvrager van de stenen voor de vroegere bewoners: de familie

op weg naar werk, school, sport, een etentje of borrel, ooit getuige waren van mensen die uit hun huizen werden gesommeerd, op weg naar een afschuwelijke dood.

Soms mag je daar inderdaad bij stilstaan door te ‘struikelen’ over steentjes met de namen van onze oud-wijkbewoners, die een onvoorstelbare lijdensweg hebben ondergaan.

Opdat we nooit vergeten dat wij in ultieme vrijheid leven en ons kunnen permitteren op te gaan in de waan van de dag.

TROF Casper Ebeling Koning GOED RAAK? MUSIS GETROFFEN IN TWEE KEER RAAK MAAR O WONDER HOE GEWELD EN KUNST ELKAAR HIER ONTMOETEN "IN MUSIS" GLASKUNST SCHIETKUNST MOOI? ZO LATEN SCHEELT 10000 EURO

Struikelstenen bij Rembrandtlaan 31 Foto Peter Jetten

37 | De Penseelstreek nr. 98

Menno Loos na tien jaar strijd voor een nieuwe donorwet: “Als burger kun je meer bereiken dan je denkt.”

38 | De Penseelstreek nr. 98

Henk Donkers Foto: Henk Donkers

Wijkgenoot Menno Loos was de drijvende kracht achter de nieuwe donorwet. Maar zonder een toevallige ontmoeting met twee andere wijkgenoten was deze wet er waarschijnlijk niet gekomen. Samen met journalist Ed van Eeden schreef Loos een boek over tien jaar strijd voor een nieuwe donorwet. Het leest als een spannend jongensboek.

“Waar een verhuizing voor de baan van je vrouw al niet goed voor blijkt”, schrijft Menno Loos in zijn boek over tien jaar strijd voor een nieuwe donorwet. Gevraagd naar beslissende momenten in het lange traject dat uiteindelijk leidde tot de aanname van de nieuwe donorwet door de Tweede Kamer en de Eerste Kamer noemt hij zijn verhuizing van Den Haag naar de Gulden Bodem in Arnhem.

Pia Dijkstra: “Menno was een onvermoeibaar strijder voor de nieuwe donorwet.”

Feiten en figuren • Vóór de nieuwe donorwet overleden er in Nederland jaarlijks 150 mensen door gebrek aan donororganen (hart, nier, lever, long, alvleesklier). Enkele duizenden Nederlanders moeten jaren wachten op ‘het telefoontje’ en kunnen in die tijd vaak niet werken.

• Eén donor kan in theorie acht levens redden. In de praktijk zijn gemiddeld drie organen bruikbaar.

• In Nederland overlijden jaarlijks ongeveer 150.000 mensen.

Daarvan zijn er 900 à 1000 potentiële donoren. Daarvoor moet je overlijden in een ziekenhuis en moeten je organen gezond zijn. Onder het keuzesysteem van de oude donorwet bleven er feitelijk maar 250 donoren over omdat veel mensen hun keuze niet hadden vastgelegd in het Donorregister.

• De kans dat je een donororgaan nodig hebt is zeven keer groter dan de kans dat je ooit donor wordt.

• In een onderzoek uit 2016 bleek dat 88% van de Nederlanders graag een donororgaan wil ontvangen als dat nodig is. 61% zei bereid te zijn na zijn dood organen af te staan. Maar onder de oude donorwet liet slechts 40% zijn keuze registeren en stond slechts 24% als ‘ja’ geregistreerd.

Diederik Gommers, IC-arts op het Erasmus MC en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care, neemt op 11 oktober 2021 het boek van Menno Loos in ontvangst.

Foto: Hans Reijnierse

Ik spreek hem thuis in de Albert Cuypstraat naar aanleiding van het verschijnen van zijn boek. De bevlogenheid en gedrevenheid spat van hem af. Vlak daarvoor heeft hij een exemplaar aangeboden aan Diederik Gommers, Neerlands bekendste IC-arts. Loos was met zijn boek ook op de radio ... waar D66-Kamerlid Pia Dijkstra hem als “onvermoeibaar strijder voor de nieuwe donorwet” veel lof toezwaaide. Dijkstra diende de initiatiefwet in voor een nieuwe donorwet. “Hij heeft me flink achter de vodden gezeten”, zei ze in de uitzending. Ook de Arnhemse burgemeester Ahmed Marchouch was trots op zijn VVD-raadslid: “De donorwet was er waarschijnlijk niet gekomen zonder hem,” schreef hij op LinkedIn. Waarom was jouw verhuizing naar Gulden Bodem een beslissend moment in de totstandkoming van de nieuwe Donorwet?

“Er waren meer beslissende momenten, maar dit was een belangrijke. Ik lobbyde al jaren als vrijwilliger voor een nieuwe donorwet en had vooral contact met zieke mensen op wachtlijsten voor een orgaan, organisaties als de Nier- en Hartstichting, en met specialisten die transplantaties uitvoeren en graag meer mensen willen helpen. In 2013 bezocht ik een congres van de Nederlandse Transplantatie Stichting, voor mij het hol van de leeuw, want zij waren één van onze voornaamste tegenstanders.

In dat jaar waren we verhuisd naar Arnhem omdat mijn vrouw een baan had gekregen als kinderarts in Rijnstate. Na afloop van het congres raakte ik in gesprek met collega’s van haar, onder wie

intensivist Jan van Vliet. Ik wilde met de trein naar huis, maar toen bleek dat Van Vliet aan de Van Heemstralaan vlakbij ons nieuwe huis woonde, kon ik met hem meerijden. Tijdens de autorit leerde ik orgaandonatie van een andere kant kennen. Van Vliet en zijn collega’s stonden dagelijks aan het bed van patiënten die potentiële donoren waren. Zij zagen hoe partners en kinderen treuren omdat hun geliefde het misschien niet ging redden na een ongeluk of hersenbloeding. Ze kregen op dat moment te horen of de patiënt zich als donor had laten registreren. Als die geen keus gemaakt had of had beslist dat achterblijvers het moesten beslissen, moesten zij met hen daarover het gesprek aangaan.

39 | De Penseelstreek nr. 98

Dat zijn moeilijke gesprekken. Achterblijvers worden er vaak compleet door verrast. Aan het sterfbed van hun geliefde is het op zo’n traumatisch moment een bijna onmogelijke vraag om te beantwoorden. Bovendien is de eerste zorg van de IC-artsen en -verpleegkundigen zoveel mogelijk levens te redden en zeker niet om zoveel mogelijk organen te regelen voor patiënten op de wachtlijst. Hun waardevolle stem was tot dan niet gehoord in het debat over orgaandonatie en de registratie ervan. Van Vliet bracht me in contact met andere intensivisten zoals Farid Abdo van het Radboud UMC met wie we gingen samenwerken.

“Met een lullig briefje wees de Tweede Kamer de inhoudelijke behandeling van ons voorstel af.”

“Toen ik later dat jaar mijn huis aan het schilderen was, stonden er ineens twee mannen op de stoep. En van hen was Van Vliet, de ander hield ik voor een Poolse schilder. Hij had een regenjas aan en een ijsmuts op. Het bleek Rutger Jan van der Gaag te zijn, hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie in Nijmegen en de nieuwe voorzitter van de KNMG, de artsenfederatie die fel tegen een nieuwe donorwet was en veel invloed had op het beleid van VWS en de Tweede Kamer. Van der Gaag woonde nog dichterbij dan Van Vliet, namelijk in de Van Ostadestraat. Het verhaal is te lang om hier te vertellen en staat in het boek. Het komt erop neer dat onze lobby voor een nieuwe donorwet flink aan kracht won toen de intensivisten zich gingen roeren en Van der Gaag het interne verzet in de KNMG wist te neutraliseren Na zijn vertrek heeft de KNMG helaas nog wel wat stoute streken uitgehaald, maar zonder de ontmoetingen met Van Vliet en Van der Gaag was de nieuwe wet er niet gekomen.”

Waar komt je persoonlijke betrokkenheid bij orgaandonatie vandaan?

“Een goede vriend had op termijn een nieuwe lever nodig, maar er was een tekort aan donororganen. Een nieuwe donorwet zou dat kunnen veranderen. Daarom ben ik met anderen in 2008 een burgerinitiatief begonnen en hebben we de Stichting Twee Miljoen Handtekeningen opgericht. Het getal sprak tot de verbeelding maar 2MH was achteraf een domme naam, want volgens de wet heb je maar 40.000 handtekeningen nodig om een voorstel op de agenda van de Tweede Kamer te krijgen. In 2010 hadden we met steun van tal van prominente Nederlanders (onder wie Paul de Leeuw, Alexander Pechtold, Henkjan Smits, Femke Halsema, Lodewijk de Waal) 48.000 handtekeningen verzameld voor een nieuwe donorwet. Die hebben we op 7 december 2010 aangeboden aan de Tweede Kamer. Nu hoefde de Kamer het onderwerp alleen nog maar op de agenda te zetten. Twee maanden later liet de commissie Verzoekschriften en Burgerinitiatieven echter met een lullig briefje weten dat de inhoudelijke behandeling van ons voorstel was afgewezen.”

Waarom?

“Volgens de regels kan een onderwerp afgewezen worden als het de afgelopen twee jaar al op de agenda gestaan heeft. In een spoeddebatje over de tegenvallende cijfers voor orgaandonatie op de dag voordat het kabinet Balkenende IV viel, is er heel kort gesproken over een SP-motie voor actieve donorregistratie. Minister Klink was tegen en het voorstel werd argeloos weggestemd.

Iedereen was bezig met de onvermijdelijke val van het kabinet. We vonden de afwijzing bespottelijk en heel irritant.”

Wat een domper. En toen?

“Iedereen was gedesillusioneerd. Alles was voor niets geweest. Bij mij zorgde de irritatie echter voor nieuwe energie. Het 2MH-groepje viel wel uiteen, maar we zijn een lobbytraject begonnen. Dat heeft in 2012 tot het initiatiefwetsvoorstel van Pia Dijkstra geleid. Dat heeft het na een lang en spannend proces met veel ups en downs in 2018 uiteindelijk nét gehaald. In de Tweede Kamer stemden 75 leden vóór en 74 tegen; in de Eerste Kamer 38 voor en 36 tegen. Er was enorm veel tegenwerking, vanuit allerlei hoeken en zeker ook vanuit mijn eigen partij. Wie wil weten hoe het precies verlopen is moet het boek lezen.”

Wat was er mis met de oude wet?

“De wet uit 1998 bepaalde dat iedereen toestemming kan geven of weigeren om zijn organen uit te nemen na zijn dood. Die keuze wordt vastgelegd in het Donorregister of in een donorcodicil. De wet gaf vier keuzemogelijkheden: (1) organen en weefsels beschikbaar stellen, (2) niet beschikbaar stellen, (3) beslissing overlaten aan nabestaanden en (4) beslissing overlaten aan een specifieke persoon. Ook als er niets is vastgelegd moeten nabestaanden beslissen. Men verwachtte dat vrijwel iedereen een keuze zou maken en die zou laten registreren. Iedere volwassene kreeg daarvoor een brief. Wat was echter het geval? Zestig procent maakte geen keuze. Dat betekent dat nabestaanden en IC-artsen ermee opgezadeld worden. Nabestaanden weten vaak niet wat ze moeten beslissen en weigeren toestemming. Er zijn allerlei campagnes gevoerd – denk aan het Masterplan Orgaandonatie en de BNN-Donorshow na het overlijden van BNN-oprichter en nierpatiënt Bob de Graaff - om het aantal registraties te verhogen, maar zonder enig succes.”

Vlnr: Jan van Vliet, Menno Loos en Rutger Jan van der Gaag op de stoep bij Menno Loos. Foto: Margreet Wessels

40 | De Penseelstreek nr. 98

Wat is het verschil met de nieuwe wet?

“Onder de nieuwe donorwet kunnen mensen nog steeds kiezen uit dezelfde vier mogelijkheden. Iedere Nederlander van 18 jaar en ouder krijgt een donorformulier en kan een keuze maken. Als

je niet reageert, krijg je na zes weken een herinneringsbrief. Als je dan weer niet reageert, krijg je een brief dat je geregistreerd staat als iemand die ‘geen bezwaar’ heeft. Als je dat toch niet wilt, kun je je keuze veranderen. Wat je keuze ook is, je kunt hem op elk moment wijzigen. Bij ‘geen bezwaar’ heb je net als bij een ja-registratie toestemming gegeven voor orgaandonatie. Dat is het vertrekpunt voor het gesprek met familieleden en zij worden daarin heel zorgvuldig meegenomen. In het protocol zitten allerlei zorgvuldigheden ingebouwd. Als de familie bijvoorbeeld een latere wilsbeschikking van de overledene heeft, wordt dat in goed overleg in de beslissing meegenomen. Net zoals in de oude wet. Het grote voordeel van de Actieve Donorregistratie is dat de keuze van iemand nu duidelijk is.”

De wet trad op 1 juli 2020 in werking. Wat zijn de effecten?

“Het aantal registraties is logischerwijs toegenomen van 40 naar 100 procent. Een kwart heeft niet gereageerd op (herinnerings) brieven, driekwart dus wel en zo actief een keuze gemaakt. Of dit op termijn het feitelijke aantal orgaandonoren vergroot, zien we pas over een paar jaar. Nederland heeft al twintig jaar lang slechts vijftien orgaandonoren per jaar per miljoen Nederlanders.

Als dat aantal door de nieuwe wet met één donor per miljoen inwoners stijgt en je weet dat van één donor gemiddeld drie organen bruikbaar zijn, zouden er jaarlijks zo’n vijftig donororganen meer beschikbaar komen. Zoveel mensen kunnen er dus extra geholpen worden. Spanje is een bemoedigend voorbeeld. Dat land had al heel lang een vergelijkbare nieuwe wet, maar miste nog de kennis en kunde die nodig is organen uit te nemen, te bewaren, te vervoeren en te transplanteren. Toen dat verbeterde, steeg het aantal donoren van 25 naar 45 per miljoen. In Nederland hebben we de kennis en kunde reeds lang op orde. Met de nieuwe donorwet is de kans dus groot dat er meer donororganen beschikbaar komen.”

Onder de nieuwe donorwet is ieders keuze duidelijk. Bij de oude wist je dat maar van 40% Met je boek wil je ook een bredere boodschap uitdragen…

“Je hoort mensen vaak roepen dat het niets uitmaakt wat je zegt en dat de politiek niet naar je luistert. Dat is niet waar. Je kunt als burger meer bereiken dan je denkt, maar je moet niet aan de zijlijn blijven staan. Je moet minstens gaan stemmen, en daarnaast actief worden, meedoen en doorzettingsvermogen hebben.”

Menno Loos Menno Loos (Zwolle, 1974) woont met zijn vrouw Margreet Wessels en hun drie kinderen in de Albert Cuypstraat (Gulden Bodem). Hij was werkzaam in de IT-sector. Sinds hun verhuizing in 2013 van Den Haag naar Arnhem is hij zzp’er en huisman. In 2018 werd hij raadslid voor de VVD. Binnen die partij was hij eerder acht jaar voorzitter van de landelijke medisch-ethische werkgroep. In De Penseelstreek was hij jarenlang betrokken bij de organisatie van Koningsdag. Ter gelegenheid van 100 jaar algemeen kiesrecht mocht hij op 17 mei 2019 in de Ridderzaal spreken over zijn burgerinitiatief. Na afloop had hij een ontmoeting met koning Willem-Alexander en koningin Maxima.

In 2018 kreeg hij de ‘Gouden Klim’, een prijs voor personen/ instellingen die zich bovenmatig inspannen voor orgaandonatie en -transplantatie.

Foto: Henk Donkers

En hoe gaat het met je vriend waarmee het in 2008 allemaal begon?

“Het gaat goed met hem. Dankzij een nieuwe lever.”

Boek Het boek ‘Dat bepaal je zelf. Tien jaar strijd voor een nieuwe Donorwet’ schreef Menno Loos samen met journalist Ed van Eeden omdat Loos zelf dyslectisch is.

Van Eeden hield onafhankelijk interviews met talrijke betrokkenen, zowel voor- als tegenstanders. Die geven het boek meerwaarde naast het persoonlijke verhaal van Loos.

Het boek is verkrijgbaar in de betere boekhandel voor 25 euro en als e-book voor 10 euro. Wie een boek bij de auteur koopt krijgt een gesigneerd exemplaar. Stuur een mail naar loos_menno@hotmail.com

41 | De Penseelstreek nr. 98

VOGELS IN DE WIJK

De ekster is een kraai

Bert Jager Foto: Koos Dansen

Penose in de Penseelstreek Penose is het: de ekster pikt wel eens een eitje of jonkie van een zangvogel. Een beetje uil eet 1.000 muizen per jaar, de vele stadskatten in een eksterterritorium zijn goed voor ruim acht vogels per kat, maar de ekster is zo dom het vlak voor onze ogen te doen in plaats van in het donker en wekt daarmee de toorn van de mens.

Maar wat moet je als er zes bekkies opengaan bij thuiskomst?

Eksters hebben een zeer ontwikkeld sociaal leven. Als je, als eksterjongeman, 2 ½ maand na je geboorte onafhankelijk bent van je ouders, probeer je aansluiting te zoeken bij een tienergroep. In het najaar struinen die groepjes jongelui ook door onze wijk, met alle reuring van dien. Dan komt er een moeilijke fase: een eigen territorium vinden, want: geen territorium = geen vrouw en dus geen nageslacht. In stedelijke gebieden is zo’n territorium ongeveer 5 hectare groot en wordt vooral in de broedtijd fel verdedigd. Daar hebben ook de andere vogels in de buurt baat bij. In het voorjaar stond ik voor een vogeltelling op de hoek van de Van Goyenstraat en de Van Ruisdaelstraat. Plots vliegen twee eksters met veel kabaal uit het niets op. Even later komt de havik uit het park overvliegen.

Maar iedere potentiële prooi was al gewaarschuwd en de havik droop af.

Heb je, als man, eenmaal een kaveltje, dan is een vrouw snel gevonden, met wie je een band voor het leven aangaat. De taken zijn strikt verdeeld. Voor het bouwen van het nest haalt pa de grotere takken en ander bouwmateriaal en zorgt voor het grove bouwwerk, ma haalt de takjes en mosjes voor de bekleding. Heb je eenmaal een territorium en een nest, dan blijf je daar de rest van je 42 | De Penseelstreek nr. 98

leven. Je hoeft alleen maar te renoveren en je kan zelfs een dak boven je nest bouwen als beveiliging tegen je grootste vijand: de zwarte kraai. Deze dak-nesten zijn in onze wijk gemakkelijk te vinden als de bomen hun blad laten vallen.

Ook tijdens het broeden en vlak na het uitkomen van de circa zes eieren zijn de taken verdeeld. Pa haalt het voedsel voor vrouw en kinderen, ma broedt en bewaakt het nest. De fase daarna sjouwen de ouders zich suf met voedsel. De jongen groeien in achttien dagen van hun geboortegewicht van 7 gram naar 180 gram! Een prestatie van formaat. Tijdens dit hele traject is al wel driekwart uitgevallen: van de zes eieren resteren slechts een of twee pubers.

O ja: eksters zijn ongelooflijk mooi. Kijk maar eens naar de foto van Koos Dansen.

Andere kraaiachtigen die je in de wijk tegen kunt komen: • de kauw: lichtgrijs koppie, lichte iris. Hechte band voor het leven, dat ruim 40 jaar duurt. Je ziet niet zes kauwtjes, maar drie paartjes; • de zwarte kraai, komt vanuit de akkerlanden langs de Schelmseweg regelmatig even buurten; • de gaai: kleurrijk opdondertje. Verbergt duizenden eikels in het najaar en weet het grootste deel ook weer terug te vinden in de winter.

• soms zelfs een overvliegende raaf dankzij de nabijheid van de Veluwe.

KORT EN KLEIN Première kinderfilm De Fantast in filmtheater Focus Henk Donkers Op 25 september is in het Arnhemse filmtheater Focus De Fantast in première gegaan. De kinderfilm van Rosa Meijer is grotendeels opgenomen op de Arnhemse Montessori School (AMS) waar Rosa als kind op school zat. In Penseelstreek 97 stond een uitgebreid artikel over de ideeën achter de film en de opnames. Bij de Arnhemse première waren veel donateurs aanwezig alsmede kinderen van de AMS die in de film als figurant optraden. De film is goed ontvangen en wordt op het Cinekid filmfestival vertoond aan professionals van over de hele wereld. Daarvoor wordt de film nu ondertiteld. De Fantast is vanaf 4 november voor iedereen thuis te bekijken op Zappbios. Rosa Meijer gaat vanaf die datum ook langs bij scholen om over de film te praten. Orthopedagoog Karen Dijkstra heeft in haar podcastserie Talent & Groei, die gaat over de vraag hoe je bij kinderen met leerproblemen kunt kijken naar hun kwaliteiten en talenten in plaats van naar hun tekortkomingen, aflevering 35 gewijd aan de film en interviewt Rosa Meijer daarover. Te beluisteren via Spotify.

ERRATA In Penseelstreek nr. 97 stond op p. 29 bij het artikel over mevrouw Schrör per ongeluk een verkeerd onderschrift. ‘Melkinrichting De Hoogkamp’ zag er namelijk zag er uit als hieronder. Ook is mevrouw Schrör geen 83 maar 81 jaar oud.

Vereniging Zestig Plus - Arnhem e.o.. 50 Jaar jong

De vereniging organiseert activiteiten als samen wandelen, samen naar een lezing luisteren, samen op stap, samen eten, samen lezen en samen ontspannen.

Zestigplussers hebben vaak meer vrije tijd die ze voor een deel samen met leeftijdgenoten willen doorbrengen, vrouwen en mannen. Dat kan bij de Vereniging Zestig Plus-Arnhem e.o., kortweg ‘Zestig plus’.

Loop bijvoorbeeld mee met de wandeling op maandagochtend, bezoek één van de lezingen (de ene keer met een thema gebaseerd op actuele ontwikkelingen, de andere keer over een cultureel onderwerp of over de natuur), ga mee met een uitstapje per bus of boot, neem deel aan een maaltijd of de kerstlunch. Sluit aan bij de maandelijkse zondagmiddagborrel, zoek gelijkgestemden om te lezen, te fietsen of om naar de film te gaan. Ook als je 60plus bent zijn er mogelijkheden te over om samen met anderen je vrije tijd prettig in te vullen.

De Vereniging Zestig Plus-Arnhem e.o. bestaat 50 jaar en telt ongeveer 180 leden. Het bestuur bestaat uit zeven bestuursleden.

Er wordt jaarlijks een klein bedrag aan contributie geheven, waarvan de bestuurskosten, het maandbericht en de lezingen worden betaald.

De vereniging heeft geen winstoogmerk. Interesse? Neem contact op via: info@vereniging60plus.nl of kijk op www.vereniging60plus.nl Bij de Achterkant

tekst & foto’s: Jan Zwartjes

Stel dat…

Op een dag wordt er een portretschildering van je gemaakt. Alleen jij weet of je het een eer vindt of dat het je onverschillig laat. Feit is dat jij, de schilder en het schilderij een eigen weg zullen gaan volgen. Mogelijk wordt de schilder beroemd en worden er straten naar hem vernoemd. Jij, of althans jouw portret, lift mee op die beroemdheid.

Een paar eeuwen later valt er bij je achter-achter-achter…kleinkinderen een wijkkrant in de brievenbus. Op de achterkant staan vier straatbeelden van straten die vernoemd zijn naar oude meesters. In elk straatbeeld zit een portretschildering van die oude meester verwerkt.

De uitdaging is het straatbeeld te herkennen en daarmee te weten wie de schilder is die het portret heeft geschilderd. Of in omgekeerde zin: herken je het werk van de meester, dan weet je welke straat het betreft. Één van de portretten betreft het portret dat ooit van jou is gemaakt. Een achter-achter-achter…kleinkind van je weet echter meteen dat jíj het bent. Het zou zomaar kunnen.

43 | De Penseelstreek nr. 98

1

2

3

4