Issuu

ETIKA DAN INTEGRITI DI MALAYSIA ISU DAN CABARAN

IN5HTUT tNTtGRm MALAYSIA|

INSTITUT INTEGRITI MALAYSIA

Membina Integriti UntukMemerangi Rasuah

Haji Mu st afar Haji AH

Bahagian III: Ke Arab Meningkatkan Penyampaian Khidmat Awam Pemantapan Kualiti Perkhidmatan Awam : Tvlisi Dan Visi

Tan Sri Jamaluddin Haji Ahmad Damanburi

Nurturing The Integrity Culture : Administrative Perspective 115 Tan Sri Datuk Amar (Dr) Hawid Bugo

Bahagian IV: Ke Arab Meningkatkan Tahap Tadbir Urus Korporat

Corporate Governance : Towards Preserving Financial

133

Stability And Sustainable Growth Tan Sri Dato' Sri Dr. Zeti Akhtar A%i%

Etika Dan Keuntungan: Satu Keseimbangan Dato’ Zarinah Anwar

149

Tanggungjawab Sosial: Ke Arah Membina Masyarakat

173

Korporat Prihatin Ma^ilan Musa

Bahagian V : Peranan Institusi Sosiobudaya Dalam Meningkatkan Integriti

Peranan Pertubuhan Bukan Kerajaan Dalam Pembentukan Masyarakat Malaysia Yang Berintegriti : Peranan FOMCA Marimuthu Nadason

191

MANDAT YAB PERDANA MENTERI

Melalui rancangan dan pelaksanaan pelbagai dasar oleh para pemimpin sejak mencapai kemerdekaan hampir 47 tahun yang lain, Malaysia telah berjaya mencipta pertumbuhan ekonomi yang pesat. Ini telah membawa kemakmuran kepada segenap lapisan rakyat. Taraf hidup golongan berpendapatan rendah semakin bertambah baik dengan pengurangan kadar kemiskinan. Kejayaan ekonomi negara telah juga membesarkan saiz kelas menengah di Malaysia. la telah juga membawa kepada kewujudan satu kelas korporat dan usahawan Malaysia yang semakin disegani. Namun, transformasi ekonomi negara telah meninggalkan kesan ke atas struktur sosial (socialfabric) negara. Arus pemodenan sedikit sebanyak telah mengakibatkan hakisan ke atas sistem nilai atau 'value system' masyarakat Malaysia. Hakikat ini boleh dilihat dalam sikap tidak bertanggungjawab dan kurang kepekaan sivik seperti gelagat ketika di jalanan, pencemaran alam sekitar, merosakkan kemudahan awam, perkhidmatan kaunter yang kurang mesra pelanggan, amalan melompat 'queue' atau barisan, dan sebagainya. Dalam pada itu, mentaliti materialistik yang suka kepada jalan mudah dan ingin cepat kaya, juga semakin menular dalam budaya masyarakat

vii

Malaysia. Ini membawa kepada masalah rasuah, penyelewengan dan salah guna kuasa. Pelbagai kajian yang dilakukan oleh Kerajaan dan juga pihak lain telah menarik perhatian kepada masalah ini. Contohnya, satu kajian mengenai persepsi umum terhadap gejala rasuah Malaysia pada tahun 2002 mendapati bahawa 15 peratus daripada 7,594 responden mengaku telah terbabit secara langsung dalam aktiviti rasuah. Lebih kurang 20 peratus pula telah menyaksikan aktiviti rasuah. Disebabkan keengganan saksi untuk melaporkan salah laku, jumlah sebenar mereka yang terlibat dengan rasuah mungkin lebih tinggi daripada apa yang dilaporkan. Berlakunya rasuah dan penyelewengan tidak selari dengan kehendak rakyat untuk hidup dalam masyarakat yang beretika dan bebas daripada rasuah. Kerajaan amat prihatin terhadap aspirasi rakyat dan komited untuk membawa perubahan kepada masyarakat yang inginkan suasana yang aman dan harmoni. Ini merupakan amanah rakyat kepada pihak Kerajaan yang telah dipilih oleh mereka. Kerajaan perlu menangani masalah ini secara menyeluruh dan menyuburkan semula nilai-nilai murni dalam segala tingkah laku dan tindakan. Kekayaan kebendaan tidak bererti sekiranya anggota masyarakat Malaysia muflis dari segi nilai moral, etika dan integriti. Kerajaan juga sedar mengenai persepsi umum bahawa gejala rasuah semakin bertapak dalam masyarakat kita masa kini. Kita sering terdengar mengenai pembayaran ‘duit kopi’ untuk menyegerakan sesuatu

viii

permohonan atau melepaskan diri daripada membayar saman trafik dan seumpamanya. Selain daripada itu terdapat juga aduan mengenai kes- kes rasuah, pecah amanah atau salah guna kuasa yang melibatkan tokoh- tokoh korporat atau politik. Kes-kes seperti ini tidak sepatutnya berlaku. Namun begitu, sekiranya berlaku ia harus ditangani segera dengan mengambil langkah punitif. Dalam pada itu, kita mesti memastikan bahawa prosedurprosedur yang sewajarnya diambil dan siasatan yang teliti dijalankan demi mempertahankan keadilan. Penangkapan beberapa orang tokoh korporat, ahli politik dan pegawai pentadbiran awam bersabit kes rasuah atau pecah amanah sering menjadi berita yang diikuti ramai. Namun begitu, kita tidak perlu terbawa-bawa dengan prasangka atau emosi dalam menangani masalah ini. Kita juga perlu elakkan suspek daripada diadili melalui media (trialby media). Demi menegakkan keadilan, seseorang itu tidak dianggap bersalah selagi kesalahannya tidak disabitkan oleh pihak mahkamah. Bagi mengelakkan perkara di atas daripada berlaku, pihak Badan Pencegah Rasuah (BPR) telah diarahkan untuk menyegerakan siasatan ke atas kes-kes rasuah yang dibawa kepada mereka ‘withoutfear or favour* tanpa mengorbankan aspek ketelitian. Sememangnya, prinsip yang mendasari segala tindakan punitif adalah keadilan atau ‘justice andfairnesf. Oleh itu, kita harus berlaku adil kepada yang dituduh selagi dia belum lagi dibuktikan bersalah.

Walau bagaimanapun, kita tidak seharusnya menunggu aktiviti rasuah berlaku sebelum mengambil tindakan. Kita boleh mengambil langkah-langkah pencegahan dengan membawa perubahan kepada elemen-elemen yang memberi ruang dan peluang untuk rasuah berlaku. Pepa tab Inggeris ada mengatakan ‘prevention is better than cure. Strategi Kerajaan dalam pencegahan adalah bersifat serampang dua mata. Pertama, Kerajaan sedang berusaha secara gigih untuk menerapkan nilai- nilai murni di kalangan rakyat, bermula dengan pegawai-pegawai

Kerajaan.

Kedua,

Kerajaan

juga

sedang

berusaha

memantapkan proses kerja untuk mengurangkan ruang dan peluang bagi rasuah berlaku. Untuk melaksanakan strategi di atas dalam sektor awam, Kerajaan telah menubuhkan ‘Jawatankuasa Khas Kabinet Mengenai Keutuhan Pengurusan Kerajaan’ QKKMKPK). Namun pada hakikatnya, usaha- usaha peningkatan integriti juga perlu dilakukan dalam sektor-sektor lain. Oleh itu, Kerajaan telah mengambil beberapa langkah positif ke arah ini. Misalnya, Kerajaan telah merumuskan suatu kod etika untuk syarikat-syarikat swasta, iaitu 'Malaysian Code On Corporate Governance' (MCCG). Beberapa inisiatif baru juga telah diambil untuk meningkatkan integriti di kalangan anggota polis dan wakil rakyat. Sehubungan itu, penubuhan Suruhanjaya Khas Mengenai Polis Diraja Malaysia (PDRM) ialah untuk meningkatkan imej dan integriti anggota-anggota polis. Di samping itu, satu kod etika bagi wakil rakyat telah diperkenalkan pada 19 April 2004, yang antara lain menggariskan beberapa langkah untuk memantapkan integriti wakil rakyat.

Walau bagaimanapun, langkah-langkah ini tidak boleh dilakukan secara berasingan semata-mata untuk memenuhi tuntutan semasa. Satu pendekatan yang bersifat menyeluruh atau holistic yang melibatkan semua golongan adalah diperlukan. Sememangnya, isu integriti melibatkan semua golongan dan semua golongan perlu dilibatkan. Walau bagaimanapun sehingga kini, masih belum ada perancangan menyeluruh yang melibatkan semua sektor sosial secara bersepadu untuk menggerakkan agenda integriti. Justeru itu, Kerajaan telah mengambil inisiatif menggubal dan melaksanakan satu dasar payung yang komprehensif melibatkan semua sektor dan golongan masyarakat dalam gerakan pemantapan integriti. Dasar payung ini dinamakan Pelan Integriti Nasional (PIN). PIN merupakan satu pelan induk yang bertujuan untuk menggubal strategi dan memberi hala tuju bagi semua sektor masyarakat supaya dapat bekerjasama dan mengambil bahagian secara langsung dalam usaha memantapkan nilai murni, etika dan integriti. Objektif PIN dalam jangka panjang ialah untuk memenuhi cabaran keempat Wawasan 2020 iaitu ‘membentuk sebiiah mayarakatyang kukuh dri-ciri moral dan etikanya, dengan para warganya mempunyai nilai keaganiaan dan kerobanianyang Utah, dan ditunjangi oleh bndi pekerti yang Inhud. Di samping itu, PIN juga mempunyai objektif meningkatkan kesedaran, komitmen dan kerjasama rakyat dari pelbagai sektor dalam usaha pemantapan integriti.

Skop PIN adalah holistic dan menyeluruh. Tumpuan diberi kepada peningkatan integriti daripada peringkat teratas hingga ke peringkat akar umbi. Sebanyak Japan (8) sektor atau komponen masyarakat telah dikenal pasti dalam PIN dan bagi setiap sektor tersebut beberapa program dan aktiviti telah ditentukan. Pelaksanaan program dan aktiviti tersebut telah dipadankan dengan agensi-agensi yang sesuai, sama ada di peringkat agensi Kerajaan, pihak swasta dan badan sukarela. Setiap sektor perlu menyusun ataupun menyempurnakan program integriti masing- masing berdasarltan kepada cadangan-cadangan yang terkandung dalam PIN. Oleh kerana PIN mempunyai skop atau agenda yang luas, lima (5) sasaran telah pun ditetapkan untuk dicapai dalam tempoh lima (5) tahun pertama (2004 hingga 2008). Sasaran-sasaran ini dikenali sebagai TEKAD 2008 iaitu:

Mengurangkan gejala rasuah, penyelewengan dan salah guna kuasa secara berkesan;

Meningkatkan kecekapan dalam sistem penyampaian perkhidmatan awam dan mengatasi karenah birokrasi;

Meningkatkan tadbir urus korporat dan etika perniagaan;

Memantapkan institusi keluarga; dan

Meningkatkan kualiti hidup dan kesejahteraan masyarakat.

xii

Bagi memastikan pelaksanaan PIN, Institut Integriti Malaysia (IIM) telah ditubuhkan sebagai sebuah institusi bebas yang bertanggungjawab sebagai agensi

pemantau

dan

penyelaras.

Antara

fungsi-fungsi

penting

yang

diamanahkan kepada IIM ialah:

Menjalankan penyelidikan, pendidikan dan latihan berkaitan integriti institusi dan masyarakat;

Membangunkan pangkalan data mengenai integriti dan etika;

Mengemukakan perakuan-perakuan dasar bagi peningkatan integriti dan etika dan memberi khidmat nasihat kepada Kerajaan mengenai programprogram peningkatan integriti; dan

Menjalankan pemantauan berterusan bagi memastikan pengisian PIN terlaksana.

Sesungguhnya, pemantauan yang berterusan melalui pengukuran tahap pencapaian adalah penting untuk memastikan PIN dilaksanakan dengan jayanya. Sehubungan itu, IIM telah dicadangkan supaya menjalankan kajian berkala atau 'periodic study' mengenai persepsi umum terhadap rasuah setiap dua (2) tahun. Hasil kajian ini dapat memberi gambaran kepada Kerajaan tentang keberkesanan strategi-strategi yang dijalankan untuk meningkatkan integriti dan membanteras amalan rasuah. la juga penting dari segi proses penambahbaikan yang berterusan.

xiii

Ternyata skop kerja IIM adalah penting dan luas. Untuk memastikan Institut ini ditubuhkan dan bergerak dengan segera, Kerajaan telah melantik Y. Bhg Tan Sri Samsudin Osman, Ketua Setiausaha Negara, sebagai Pengerusi Pertama Lembaga Pengarah IIM. Bcliau akan memastikan IIM dapat menjalankan tugas dan tanggungjawabnya dengan lancar. Beliau juga dipertanggungjawabkan untuk meneliti urusan penubuhan Institut serta struktur organisasi secara dekat, termasuk isu-isu berkaitan urusan bangunan dan pelantikan staf IIM. Dalam perkara ini, Ahli-ahli Lembaga Pengarah dan Presiden dilantik untuk membantu Pengerusi IIM. Kerajaan telah menerima maklum balas positif terhadap pelbagai inisiatif untuk meningkatkan integriti. Kerajaan juga yakin bahawa masyarakat akan terus memberikan sokongan padu terhadap pelaksanaan PIN. Namun begitu kejayaan pelaksanaan bukan hanya bergantung kepada usaha Kerajaan sahaja. lanya juga bergantung kepada sokongan aktif setiap individu dalam masyarakat dan mempraktikkannya dalam kehidupan seharian. Dengan strategi dan program-program yang telah digariskan, PIN mampu bertindak sebagai pemangkin atau ‘catalyst* dalam usaha peningkatan integriti. Namun begitu, strategi dan program-program tersebut boleh diubahsuai mcngikut keperluan setempat dan peredaran masa. PIN merupakan “a living document that upholds the noble values of the As such, its success depends on the continuous support and input of the people”.

xiv

Kesimpulannya, PIN ialah sebuah pclan integriti yang lahir daripada aspirasi masyarakat dan negara Malaysia, dibentuk mengikut acuan Malaysia dan dimiliki bersama oleh rakyatnya yang bcrbilang kaum dan agama. Gerakan pemantapan integriti, yang dipacu oleh PIN dan dipantau oleh IIM ialah satu gagasan yang mendapat sokongan dan dukungan pelbagai lapisan masyarakat Malaysia. la akan menjadi satu sumber kekuatan bagi mengurus kejayaan dan mengatasi kelemahan serta kepincangan masyarakat. Negara, bangsa dan juga individu Malaysia tidak akan menjadi cemerlang, gemilang dan terbilang tanpa adanya integriti. “The launch of PIN and the establishment ofIIM is truly a momentous occasion. For the first time, integrity is being looked at closely, specifically and in an integrated manner. We want to develop a Malaysian society that is ethical, imbued with a strong sense of right and wrong, and equipped with a moral compass to show the way forward. Ultimately, we want Malaysians that are able to brave the challenging times ahead with fortitude and strength of character, to be able to come out on top when faced with gra ve problems and great obstacles.”

YAB Dato’ Seri Abdullah Hj. Ahmad Badawi Perdana Menteri Malaysia (Dipetik dari Teks Ucapan semasa Pelancaran Pelan IntegritiNasional dan Institut Integriti Malaysiapada 23 April2004)

xvi

PERUTUSAN Pada tahun 2001, Jawatankuasa Khas Kabinet Mengenai Keutuhan Pengurusan Kerajaan (JKKMKPK) yang dipengerusikan oleh YAB Dato’ Seri Abdullah Haji Ahmad Badawi, ketika itu sebagai Timbalan Perdana Menteri, telah mengarahkan supaya satu kajian bertajuk Tersepsi Awam Terhadap Rasuah di Malaysia’ dijalankan. Kajian ini telah diselaraskan oleh Badan Pencegah Rasuah Malaysia (BPR) dan dilaksanakan oleh lima orang penyelidik pakar sains sosial dari universiti-universiti tempatan, iaitu empat (4) orang dari Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) dan seorang lagi dari Universiti Utara Malaysia (UUM). Kajian tersebut telah disempurnakan pada tahun 2002 dan seterusnya Laporan Kajian Tersepsi Awam Terhadap Rasuah di Malaysia’ telah dibentangkan dalam satu Mesyuarat Khas JKKMKPK pada 31 Mac 2003. Laporan ini, antara lain memperakukan tentang perlunya Malaysia mempunyai sebuah pelan integriti yang bersifat W/rZr'fbagi menangani isu integriti masyarakat dan negara. Di samping itu, laporan ini juga telah memperakukan tentang perlunya ditubuhkan sebuah institusi khusus bagi tujuan mengkoordinasi pelaksanaan pelan integriti tersebut. Berdasarkan perakuanperakuan berkenaan, Kerajaan Malaysia telah memutuskan untuk menggubal Pelan Integriti Nasional (PIN) serta menubuhkan Institut Integriti Malaysia (IIM). Keputusan ini telah diumumkan oleh YAB Dato’ Seri

xvii

Abdullah Haji Ahmad Badawi dalam sidang akhbar pada 5 November 2003, sclepas Mesyuarat Jemaah Menteri yang pertama yang dipengerusikan oleh beliau sendiri setelah dilantik sebagai Perdana Menteri Malaysia yang kelima. PIN merupakan suatu pelan tindakan untuk mempertingkat dan mengukuhkan tahap integriti nasional secara bersepadu dan komprehensif. PIN akan menjadi teras panduan utama kepada semua sektor sosiopolitik dan ekonomi yang merangkumi masyarakat umum, sektor awam, sektor swasta, sektor politik, golongan belia dan pelajar, golongan wanita, dan pertubuhan bukan kerajaan (NGO). Plala tuju dan bimbingan multi-sektor secara bekerjasama di bawah PIN akan mcmbolehkan kita berusaha bagi membina sebuah masyarakat maju menurut acuan sendiri yang berintegriti, bermoral dan beretika, yang dapat meningkatkan daya saing dan daya tahan negara. PIN merupakan kerangka yang akan membolehkan penglibatan semua pihak bagi meningkatkan integriti dan etika serta memerangi rasuah dan aktiviti tidak beretika yang lain. Pelan ini merupakan suatu ‘living document' yang bersifat dinamik dan boleh ditambah baik secara berterusan. Falsafah dan wawasan yang didukungnya akan tetap sama, iaitu ke arah memantapkan integriti masyarakat dan negara. Bagi melaksanakan PIN, Institut Integriti Malaysia (IIM) telah ditubuhkan. IIM adalah sebuah institusi nasional yang mendukung pelaksanaan dan pengisian PIN. Institut ini berperanan melaksanakan pelbagai objektif

xviii

dan program PIN melalui penyelidikan, pendidikan, latihan, penerbitan, forum, persidangan atau bengkel, khidmat masyarakat dan lain-lain program yang berkaitan. Dalam konteks ini, IIM dari semasa ke semasa akan menganjurkan konvensyen atau persidangan sebagai satu usaha berterusan bagi mendapatkan maklum balas serta merumuskan pandangan dan pendapat dari pelbagai sektor, mengenai kemajuan dan halangan kepada pelaksanaan integriti secara nasional. Penggubalan PIN serta penubuhan IIM merupakan suatu usaha penting bagi menggembleng seluruh jentera Kerajaan, swasta dan segenap lapisan masyarakat dalam suatu gerakan nasional secara terancang, sistematik, bersepadu dan berterusan ke arah pembangunan sebuah negara yang berteraskan nilai murni dan integriti tinggi. Tugas bagi merangka serta menggubal pelan dan menubuhkan Institut tersebut telah diamanahkan kepada Jawatankuasa Pelaksana Penubuhan PIN dan IIM. Agensi-agensi yang terlibat dalam Jawatankuasa ini termasuklah BPR selaku urus setia, MAMPU, Biro Pengaduan Awam (BPA), Biro Tata Negara (BTN), INTAN, Bahagian Penyelidikan Jabatan Perdana Menteri, dan Polis Diraja Malaysia. Jawatankuasa ini juga dianggotai oleh pasukan penyelidik yang sama yang menjalankan Kajian Persepsi Awam Terhadap Rasuah di Malaysia. Pasukan penyelidik ini telah ditugaskan bagi merangka Pelan Integriti Nasional berkenaan serta menyediakan kertas konsep bagi penubuhan Institut Integriti Malaysia. Jawatankuasa Pelaksana Penubuhan PIN dan IIM merasa amat bertuah kerana mempunyai sebuah

xix

pasukan

penyelidik

yang cekap,

berpengalaman

dan

komited dalam

menjalankan tugas yang berat ini, terutama bagi menyediakan pelan tersebut dalam jangka waktu yang singkat. Penggubalan PIN dan penubuhan IIM telah melalui proses penyertaan ramai yang telah member! maklum balas yang bernas melalui siri Seminar Kebangsaan Ke Arah Pengisian PIN dan IIM yang telah diadakan dalam tempoh dua bulan pada akhir tahun 2003 dan awal tahun 2004. Sebanyak 2,500 jemputan telah diedarkan kepada 450 organisasi di seluruh negara yang mewakili pelbagai sektor dan golongan masyarakat, termasuk sektor awam, sektor swasta, parti politik, pertubuhan agama, pertubuhan bukan kerajaan (NGO), golongan wanita, golongan belia dan pelajar, pihak media, kelompok etnik dan budaya, persatuan sukan, serta penduduk dalam dan luar bandar. Seminar ini dianjurkan supaya PIN dapat mencerminkan kehendak dan hasrat wakil-wakil pelbagai sektor serta golongan masyarakat dalam negara. Selain itu, seminar kebangsaan ini juga bertujuan bagi: •

mengumpul dan merumuskan pendapat pelbagai sektor masyarakat selaku stakeholders untuk pengisian dan penambahbaikan Pelan Integriti Nasional dan Institut Integriti Malaysia agar PIN benar-benar menjadi aktiviti dan program bersama;

•

mencetuskan gerakan nasional untuk meningkatkan integriti dan memerangi rasuah di semua peringkat;

•

mendorong setiap sektor merangka dan melaksanakan program integriti masing-masing selaras dengan Pelan Integriti Nasional;

•

meningkatkan kesedaran dan komitmen masyarakat bahawa usaha memantapkan integriti dan memerangi rasuah adalah tanggungjawab bersama; dan

•

menyumbang kepada pengukuhan asas moral masyarakat dan negara.

Bagi mendapatkan best practices serta gambaran tentang usaha-usaha yang sama yang telah dan sedang dijalankan, pasukan penyelidik telah melakukan beberapa lawatan kerja ke luar negara, bagi menemui pihak- pihak yang bertanggungjawab di pelbagai organisasi yang berkaitan dengan etika dan integriti, seperti di Australia, Finland, Sweden dan Jerman. Lawatan tersebut adalah bagi meninjau pengalaman, berkongsi maklumat serta bertukar pandangan dengan pelbagai organisasi yang berkaitan di peringkat antarabangsa. Jawatankuasa Pelaksana Penubuhan PIN dan HM juga telah merujuk pandangan serta bantuan dari organisasi berkaitan dalam negara, terutamanya, Kuala Lumpur Society for Transparent and Integrity (KLSTI) dalam usaha penggubalan PIN dan IIM. Persatuan tersebut juga turut membantu dalam urusan lawatan kerja ke Australia di samping menyertai delegasi pasukan penyelidik ke sana.

xxi

Di samping itu juga, Jawatankuasa Pelaksana Penubuhan PIN dan IIM telah mengadakan beberapa sesi perbincangan dari semasa ke semasa dengan tokoh-tokoh pemimpin masyarakat dan opinion leaders. Pada mulanya nama yang dicadangkan bagi institut yang bakal ditubuhkan ialah Institut Etika Awam Malaysia (IEAM). Walau bagaimanapun, setelah mendapat pandangan dan maklum balas daripada semua pihak, Kerajaan, dengan persetujuan YAB Perdana Menteri, telah menerima cadangan supaya nama Institut tersebut dipinda, menjadi Institut Integriti Malaysia (IIM). Penglibatan semua pihak dalam proses penggubalan PIN dan penubuhan IIM merupakan suatu perkara yang unik bagi merealisasikan suatu pelan tindakan integriti yang boleh dimiliki bersama.

Tan Sri Samsudin Osman Ketua Sedans ah a Negara merangkap Pengerusi, Institut Integriti Malaysia (Dipetik dari Teks Ucapan semasa Pelancaran Pelan Integriti Nasional dan Institut Integriti Malaysia pada 23 April2004)

xxii

PRAKATA

Di dalam sebuah masyarakat dan negara yang sedang membangun seperti Malaysia ini, etika dan integriti merupakan elemen penting dalam proses pembangunan yang melibatkan penggemblengan pelbagai sektor dan institusi. Walau bagaimanapun, hanya satu matlamat yang dituju iaitu untuk memajukan negara ini melalui penggunaan sumber yang optimum, diurus secara efektif dan efisien. Ini hanya boleh dicapai sekiranya setiap warga Malaysia berintegriti dan menghayati nilai-nilai murni. Oleh yang demikian, Kerajaan telah mengambil inisiatif dengan mewujudkan satu pelan yang komprehensif dikenali sebagai Pelan Integriti Nasional (PIN) bertujuan untuk memberi panduan dan bimbingan dalam membentuk masyarakat yang berakhlak tinggi dan menghayati nilai-nilai murni serta berdaya tahan. Sehubungan itu juga, Institut Integriti Malaysia (IIM) telah ditubuhkan sebagai agensi yang bertanggungjawab merancang, memantau dan juga mengkoordinasi pelaksanaan PIN bersama-sama agensi Kerajaan dan pelbagai sektor lain. Pelaksanaan PIN memerlukan kefahaman, penerimaan dan sokongan pelbagai lapisan masyarakat terhadap PIN itu sendiri. Oleh itu, konsep dan falsafah PIN perlu disebarluaskan sama ada melalui seminar, ceramah, kursus dan termasuk juga melalui bahan-bahan bercetak.

xxiii

1IM berpandangan bahawa bahan-bahan bercetak jika digarap dengan baik boleh menjadi sumber rujukan kepada pelbagai pihak dalam usaha mendidik dan membudayakan integriti di kalangan masyarakat Malaysia. Sebagai satu usaha awal, maka IIM melancarkan siri penerbitannya yang pertama bertajuk ‘Etika dan Integriti Di Malaysia: Isa dan Cabarari*. Buku ini memuatkan artikel-artikel yang membincangkan isu-isu berkaitan nilai, etika dan integriti di dalam pelbagai sektor dan institusi. la juga memuat pandangan serta idea mengenai pendekatan untuk meningkatkan integriti di pelbagai sektor di negara ini. Artikel-artikel tersebut disumbangkan oleh tokoh-tokoh yang dikenali dalam bidang masing-masing. Pelancaran PIN dan penerbitan buku ini juga tepat pada masanya kerana nilai dan integriti di kalangan masyarakat Malaysia masa kini kian terhakis terutamanya di kalangan golongan muda yang bakal menjadi pemimpin di masa akan datang. Langkah ini juga membolehkan negara ini melangkah ke hadapan dengan teratur agar hasrat untuk menjadikan Malaysia maju dengan acuan yang tersendiri serta membentuk rakyat yang cemerlang, gemilang dan terbilang dapat direalisasikan.

Datuk Dr. Sulaiman Mahbob Presiden, Institut Integriti Malaysia

xxiv

PENGENAEAN Buku ini merupakan kompilasi artikel-artikel oleh penulis-penuLis yang di undang khusus untuk menulis bersesuaian dengan tema dan tajuk yang telah ditetapkan. Penerbitan buku ini didorong oleh maklum balas yang diterima oleh Institut Integriti Malaysia (IIM) tentang kekurangan bahan bacaan mengenai etika dan integriti dalam Bahasa Melayu selain daripada buku Pelan Integriti Nasional (PIN) yang dilancarkan oleh YAB Dato’ Seri Abdullah Ahmad Badawi pada 23 April 2004 yang lalu. Seperti mana yang tertera pada judulnya, buku ini ingin membincangkan isu-isu dan cabaran yang dihadapi dalam meningkatkan etika dan integriti di negara ini. Oleh itu, majoriti artikel-artikel yang terkandung dalam buku ini merupakan cetusan minda serta pandangan yang berdasarkan pengalaman masing-masing penulis. Sehubungan itu, semua pandangan mereka merupakan pandangan peribadi dan tidak semestinya mencerminkan pandangan organisasi yang diwakili. Pihak IIM juga menginginkan agar buku ini boleh dijadikan sebagai bacaan umum di mana kandungan dan hujahnya tidak begitu berat dan separaakademik. Setelah diteliti kandungannya, artikel-artikel tersebut dikategorikan kepada lima bahagian. Bahagian pertama membincangkan tentang konsep dan falsafah PIN serta falsafah pengurusan dari perspektif agama. Bahagian kedua pula

xxv

membincangkan tentang usaha-usaha mengurangkan gejala rasuah di Malaysia. Bahagian tiga membincangkan usaha-usaha untuk meningkatkan kualiti perkhidmatan awam. Bahagian empat mengupas isu tadbir urus korporat di sektor swasta termasuk industri perbankan. Turut dibincangkan ialah bagaimana syarikat boleh memainkan peranan yang lebih proaktif dalam memenuhi tanggungjawab sosial mereka. Akhir sekali, bahagian empat membincangkan bagaimana sebuah badan bukan Kerajaan seperti FOMCA boleh berperanan untuk membantu dalam pembinaan masyarakat berintegriti. Terdapat dua artikel yang ditulis dalam Bahasa Inggeris. Demi menjaga maksud asal artikel-artikel berkenaan maka pihak IIM telah membuat keputusan untuk mengekalkan artikel-artikel tersebut dalam bahasa asalnya. Walau bagaimanapun, sinopsis dalam Bahasa Melayu disediakan oleh pihak penyunting untuk kemudahan para pembaca. Adalah diharapkan supaya buku ini dapat memenuhi tujuan yang ingin dicapai. Akhir sekali, pihak IIM ingin mengambil kesempatan ini untuk merakamkan ucapan setinggi-tinggi terima kasih kepada penyumbang artikel dan semua pihak yang terlibat dalam penerbitan buku ini.

Mazilan Musa Izal Arif Zahrudin Suzanna Che Moin Kuala Laimpur, April2005

xxvi

Bahagian I Konsep Dan Falsafab Integriti

Pelan Integriti Nasional (PIN)

DatukDr. SulaintanMahbob

Pada tanggal 23 April 2004, satu gagasan meningkatkan integriti rakyat Malaysia telah dilancarkan oleh YAB Perdana Menteri Malaysia, Dato’ Seri Abdullah Ahmad Badawi di Putrajaya. Gagasan ini, yangdiberi nama Pelan Integriti Nasional (PIN), menghuraikan objektif, strategi dan tindakan yang perlu diambil oleh rakyat Malaysia keseluruhannya bagi meningkatkan integriti di semua peringkat. Pelancaran PIN menunjukkan kepekaan kepimpinan negara tentang peri mustahaknya masyarakat di Malaysia memberi perhatian kepada aspek-aspek integriti, etika, moral dan sebagainya, khususnya usaha membasmi rasuah. Aspek-aspek ini memperlengkapkan kita sebagai manusia dan sebagai penduduk negara yang menitikberatkan bukan sahaja pembangunan fizikal dan kemahiran, tetapi juga pembangunan akhlak yang sihat.

Apa Itu Integriti?

Secara kasarnya integriti ialah himpunan kualiti unggul yang wujud di kalangan individu dan kualiti ini berteraskan kepada prinsip berpegang

E11ka Dan Integriti Di Malaysia: isu Dan Cabaran

teguh kepada kejujuran dan amalan bermoral tinggi. Di peringkat individu, integriti ialah keselarasan di antara apa yang dikatakan dengan apa yang dilakukan; keselarasan di antara tindakan dengan prinsip moral, etika dan undang-undang; serta keselarasan di antara kepentingan diri dengan kepentingan umum. Apa yang dilakukan individu itu pula tepat dan bermutu. Organisasi juga mempunyai integriti. Integriti organisasi tercermin dalam perumusan dan pelaksanaan kod etika, piagam pelanggan atau sistem dan proses kerja serta pematuhan kepada amalan terbaik. Kod etika organisasi ditegaskan, diulangi dan dihayati oleh anggota organisasi berkenaan sehingga menjadi kebiasaan dan akhirnya menjadi budaya organisasi, atau 'corporate culture". Bagi individu yang memegang amanah, seperti mereka yang menjawat jawatan awam, integriti bermaksud melaksanakan amanah dan kuasa yang dipertanggungjawabkan menurut kepentingan umum. Penjawat awam itu tidak boleh menyalahgunakan kuasanya untuk kepentingan diri, keluarga, saudara mara atau kaum kerabat sendiri. Apabila berlaku konflik kepentingan, ia mesti diselesaikan dengan memberi keutamaan kepada kepentingan awam. Dengan demikian, penjawat itu perlu telus dan tulus, serta harus memikul pertanggungjawaban terhadap ketuanya, orang di bawahnya dan kepada pihak lain.

Pelan Integriu Nasional (PIN)

Mengapa PIN?

Mungkin ramai tertanya-tanya mengapa Kerajaan, khususnya YAB Perdana Menteri, melancarkan satu pelan yang menjurus kepada matlamat meningkatkan integriti di kalangan kita. Keperluan PIN timbul basil daripada satu kajian yang dibuat oleh sekumpulan penyelidik daripada Universiti Kebangsaan Malaysia bagi pihak Badan Pencegah Rasuah Malaysia (BPR). Kajian tersebut melibatkan kaji selidik dan konsultasi ke atas sampel yang mewakili pelbagai peringkat rakyat negara ini. Hasil kajian tersebut juga telah diseminarkan. Hasil daripada kajian tersebut maka satu cadangan telah dibuat untuk mewujudkan Pelan Integriti Nasional. Kajian itu juga mencadangkan supaya diadakan satu pusat koordinasi dan rujukan mengenai pelaksanaan pelan integriti di negara ini. Kajian tersebut juga menunjukkan bahawa masalah rasuah masih merupakan isu yang penting di negara ini dan ianya mempengaruhi rakyat Malaysia bukan sahaja di kalangan sektor awam malahan juga di kalangan sektor swasta. Umum bertanggapan bahawa rasuah berlaku di negara ini walaupun masih terkawal. Keadaan ini perlu diperbaiki dengan mengadakan rancangan yang terperinci untuk mengatasi masalah rasuah supaya ianya tidak menjadi satu wabak. Di peringkat antarabangsa pula laporan oleh Transparency International (TI) menunjukkan bahawa kedudukan negara ini di segi persepsi rasuah masih belum memuaskan. Kajian TI turut menunjukkan bahawa

Etika Dan integral Di Malaysia: Isu Dan Cnbnran

terdapat hubung kait antara taraf hidup dengan Indeks Persepsi Rasuah {Corruption Perception Index - CPI) sesebuah negara. Sehubungan itu, negara barat yang mempunyai pendapatan yang baik mempunyai skor indeks persepsi rasuah yang baik manakala negara-negara membangun yang berpendapatan rendah mempunyai skor yang tidak memuaskan. Kedudukan Malaysia adalah sederhana. Bagi tahun 2003 kedudukan Malaysia ialah ke 37 di kalangan 133 negara, manakala bagi tahun 2004 pula kedudukan negara kita merosot ke 39 di kalangan 146 negara. Pada tahun 2004 skor CPI negara ialah 5.2, berbanding Finland (9.7) dan New Zealand (9.6). (Lihat Jadual 1 dan 2)

Jadual 1: Indeks Persepsi Rasuah Bagi Negara-Negara Terpilih (2004) SKOR INDEKS CPI

NEGARA

SKOR INDEKS CPI

Finland New Zealand

9.7 9.6

Mexico Peru

3.6 3.5

Singapore

9.3

Egypt

3.2

Switzerland United Kingdom

9.1 8.6

Turkey Russia

3.2 2.8

USA

7.5

Philippines

2.6

Spain

7.1

Uganda

2.6

Bahrain Taiwan

5.8 5.6

Libya Venezuela

2.5 2.3

5.3

Sudan

2.2

5.0 5.0

Kenya Pakistan

2.1 2.1

4.8 4.6

Nigeria Bangladesh

1.6 1.5

NEGARA

Jordan Malaysia Tunisia Italy South Africa South Korea

4.5

(Sumbcr: Transparency International, Corruption Perceptions Index 2004)

Pelan Intc^riu Nasional (PIN)

Jadual 2: Indeks Persepsi Rasuah Malaysia (1995-2004) BILANGAN TAHUN

SKOR INDEKS

NEGARA

KEDUDUKAN

CPI

DIKAJI 1995 1996

23 26

41 54

5.28 5.32

1997

5.01

1998

5.3

1999

5.1

2000

4.8

2001

5.0

2002

102

4.9

2003

133

5.2

2004

146

5.0

(Sumbcr: Transparency International, Corruption Perceptions Index (1995-2004))

Indeks ini ialah ukuran persepsi atau tanggapan orang-orang asing yang berkhidmat di negara ini, seperti pelabur dan warga korporat asing. Mungkin tanggapan mereka tidak tepat. Namun demikian, ianya menunjukkan tanggapan orang asing terhadap negara ini. Oleh itu, adalah wajar diwujudkan satu dasar, strategi dan program untuk memperbaiki tanggapan dan persepsi antarabangsa terhadap negara ini. Justeru, PIN diwujudkan bagi mengadakan satu rencana untuk meningkatkan integriti di kalangan rakyat Malaysia sekali gus memperbaiki imej Malaysia di arena antarabangsa. Usaha meningkatkan integriti adalah penting kerana jika diteliti, ada tanda-tanda yang menunjukkan integriti di kalangan warga negara

b'.tika Dan Integriti Di Malaysia: Jsu Dan Cnbaran

ini telah terhakis. Sebagai contoh, terdapat masalah penyalahgunaan dadah, peningkatan kesalahan lain lintas dan kekurangan dedikasi dalam menjalankan tugas harian sama ada di sektor awam atau sektor swasta. Masalah-masalah ini perlu dibanteras dengan berkesan sebelum ia menjadi masalah yang tidak boleh dikawal, seperti yang berlaku di tempat-tempat lain. Jika Malaysia ingin menjadi satu negara yang disegani, maka rakyat Malaysia mestilah menghapuskan gejala-gejala negatif di kalangan mereka. Berdasarkan kepada hakikat di atas, maka YAB Perdana Menteri celah menyatakan

dalam

persidangan

akhbar

pertama

beliau

selepas

mempengerusikan Mesyuarat Kabinet pertama pada 5 November 2003, bahawa Kerajaan akan mengadakan satu Pelan Integriti Nasional (PIN) untuk menggariskan tindakan-tindakan yang perlu diambil bagi meningkatkan integriti di kalangan rakyat Malaysia. PIN telah dilancarkan pada 23 April 2004 dan Institut Integriti Malaysia (UM) didaftarkan pada 4 Mac 2004 sebagai sebuah Syarikat untuk menyelaras dan memantau pelaksanaan PIN.

Faktor Yang Menjejaskan Integriti

Integriti individu mahupun organisasi boleh terjejas disebabkan oleh beberapa faktor. Di peringkat individu, kelemahan individu itu sendiri

Pelan Integriti National (PIN)

merupakan faktor yang amat penting. Tekanan hidup juga boleh menyebabkan individu terperangkap dalam pengaruh rasuah, salah guna kuasa dan gejala tidak bermoral. Selain daripada itu, kepimpinan juga penting dalam mencorakkan budaya organisasi dalam masyarakat setempat. Pemimpin yang tidak memberikan teladan yang baik, seperti tidak mematuhi undang-undang atau memberi arahan yang bercanggah dengan undang-undang boleh menjejaskan integriti pekerja atau organisasi. Di samping itu sistem dan prosedur yang kurang telus dan lemah juga boleh menjejaskan integriti pekerja dan organisasi. Tambahan pula struktur yang tidak kemas, tidak jelas serta lapuk dan wujudnya institusi yang mempunyai pertindihan fungsi serta lemah dalam hal koordinasi akan juga melemahkan integriti. Begitu juga peranan budaya dalam mempengaruhi individu dari segi pembentukan nilai dan akhlak. Budaya dipengaruhi oleh sejarah, teknologi, dan perkembangan semasa. Budaya yang menjunjung tinggi integriti akan memberi persekitaran yang conducive kepada individu untuk tidak menyimpang dalam tingkah lakunya. Budaya yang sebaliknya pula akan mempengaruhi mereka untuk bersikap tidak ambil peduli dan tidak bertanggungjawab.

Etika Dan Intcgrm Di Malaysia; Isu Dan Cabaran

Objektif PIN

Secara khususnya objektif PIN ialah:

•

Memberikan hala tuju dan bimbingan pelbagai sektor supaya mereka dapat bekerjasama dalam usaha besar membina masyarakat yang bersatu padu, berharmoni, berintegriti, bermoral dan beretika;

•

Meningkatkan kesedaran, komitmen dan kerjasama pelbagai sektor dalam usaha peningkatan integriti supaya integriti menjadi budaya masyarakat dan diamalkan dalam semua bidang;

•

Menggalakkan

semangat

bertanggungjawab

kalangan

anggota

masyarakat serta mendorong perkembangan masyarakat sivil yang menjunjung prinsip integriti dan bergerak cergas menegakkan integriti; •

Menyumbang kepada usaha pengukuhan asas moral masyarakat dan negara, dan peningkatan kesejahteraan hidup anggota masyarakat; dan

•

Meningkatkan daya saing dan daya tahan Malaysia dalam usaha menangani cabaran abad ke-21 khususnya cabaran globalisasi dengan lebih berkesan.

Pelan Integriu Nasionnl (PIN)

Berasaskan kepada objektif di atas, maka PIN merupakan satu daya usaha yang bertujuan meningkatkan integriti bangsa Malaysia. PIN boleh juga membantu memantapkan ekonomi negara, sebagai pusat pelaburan dan perniagaan, dan seterusnya boleh menjadikan negara ini disegani dan dihormati di peringkat antarabangsa.

TEKAD 2008

PIN adalah satu rancangan jangka panjang. Gejala-gejala negatif tidak mudah dihapuskan dalam masa yang singkat, namun demikian usaha perlu dirancang dengan teliti agar gejala-gejala negatif di kalangan kita berkurangan dengan ketara dan seterusnya meningkatkan integriti rakyat Malaysia. Bagi tempoh lima tahun pertama, PIN menggariskan sasaran yang dikenali sebagai TEKAD 2008 untuk memberi garis panduan tentang keutamaan dan perhatian yang serius dalam tempoh terdekat (Sila rujuk Mandat Perdana Menteri di muka surat xii). Sasaran-sasaran tersebut menunjukkan bahawa isu integriti perlu dilihat dari kaca mata dan perspektif negara ini. Dalam erti kata lain, segala tindakan untuk meningkatkan integriti, menghapuskan rasuah, dan memantapkan etika awam, urus tadbir dan sebagainya perlu dibuat berasaskan acuan negara sendiri. la tidak boleh berasaskan kepada keperluan dan perspektif orang luar. Sehubungan itu, TEKAD 2008

I-Ltikn Dan Intcgriti Di Malaysia: isu Dan Cabaran

meletakkan aspek rasuah, penyelewengan dan salah guna kuasa sebagai sasaran yang utama dan penting. Selaras

dengan

hasrat

Kerajaan

untuk

melaksanakan

program

pcmbangunannya secara berkesan, maka aspek kecekapan dalam perkhidmatan awam dan kepentingan mengatasi karenah birokrasi telah dijadikan sasaran yang kedua. Dalam pada itu, TEKAD 2008 tidak melupakan pentingnya peranan sektor swasta dalam usaha membawa pertumbuhan ekonomi secara adil dan saksama, maka sasaran ketiga bertujuan meningkatkan tadbir urus korporat dan etika perniagaan. Sasaran ini akan memupuk amalan tadbir urus korporat yang baik serta menggalakkan etika perniagaan di kalangan peniaga dan pengusaha di negara ini. Integriti secara langsung bergantung kepada kewibawaan individu. Oleh itu, unsur-unsur integriti perlu diterapkan di kalangan individu dari usia kecil lagi. Justeru, sasaran keempat meletakkan peranan institusi keluarga dan komuniti sebagai pusat tumpuan usaha memantapkan integriti. Peranan Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat adalah penting dalam hal ini. Akhir sekali, selaras dengan madamat Rukun Negara dan usaha untuk mewujudkan pembangunan sosioekonomi yang seimbang dan menghapuskan perbezaan antara kaum, maka TEKAD 2008 juga menyarankan agar usaha ditumpukan untuk meningkatkan kualiti hidup dan kesejahteraan masyarakat.

Pclnn 1 ntcgriti Nasional (PIN)

Pendekatan Umum

Berasaskan kepada falsafah, objektif dan panduan di atas maka pendekatan umum PIN ialah untuk menggerakkan semua komponen supaya mendukung dan menghayati hasrat PIN serta bekerjasama antara satu sama lain untuk mencapai objektifnya. Pendekatan ini melibatkan tindakan dari atas ke bawah dan juga dari bawah ke atas supaya terdapat sinergi antara semua tindakan yang dirancang dan dilaksanakan. PIN menetapkan lapan komponen atau institusi dalam pendekatannya untuk memantapkan integriti. Komponen atau institusi ini ialah keluarga, komuniti, masyarakat sivil, sosiobudaya, agama, ekonomi, politik dan pentadbiran. . Komponen-komponen ini akan saling membantu antara satu sama lain untuk mewujudkan individu dan sistem yang berintegriti dan, akhir sekali, sosiobudaya yang berteraskan integriti. Dari segi pelaksanaan pula, institusiinstitusi yang sedia ada perlu diperkukuh dan diselaraskan bagi memantapkan pencapaian matlamat PIN. Oleh itu, institusi seperti Jawatankuasa Keutuhan Pengurusan (JKP) digunakan secara berkesan manakala agensi seperti Badan Pencegah Rasuah, Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM), Suruhanjaya Sekuriti (SC) dan Bank Negara Malaysia (BNM) berperanan untuk memastikan pematuhan terhadap undang- undang dan peraturan yang ditetapkan untuk sektor-sektor berkaitan.

Erika Dan Integriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran ----------------------------- - -------------------------------------------------------

Di samping itu, agensi dan badan bukan Kerajaan (NGO) juga perlu memainkan peranan untuk memantapkan keluarga, komuniti dan masyarakat sivil serta sosiobudaya. Manakala bagi kalangan pelajar, belia dan wanita, organisasi seperti Majlis Perwakilan Pelajar Kebangsaan, Majlis Perundingan Belia Kebangsaan, dan Majlis Kebangsaan Pertubuhan-pertubuhan Wanita Malaysia (NCWO), CUEPACS dan MTUC, Pertubuhan Peladang dan Persatuan Nelayan mempunyai peranan yang tidak kurang pentingnya. Dalam masa yang sama, perhatian juga perlu diberikan kepada pengukuhan integriti dalam sektor politik. Memandangkan kebanyakan pemimpin-pemimpin negara adalah terdiri daripada ahli politik, justeru, sektor ini tidak boleh diketepikan malahan ia mempunyai peranan yang isdmewa. Agenda integriti dalam bidang politik akan menitikberatkan kepada aspek-aspek berikut:

•

Pengekalan keluhuran Perlembagaan dan sistem politik negara;

•

Pengekalan kedaulatan dan peningkatan keutuhan institusi parlimen sebagai institusi penggubal undang-undang yang luhur;

•

Pengamalan politik yang berintegriti serta pengembangan budaya politik yang sihat, beretika, matang dan demokratik mengikut acuan sendiri; dan

•

Pemantapan prinsip ketelusan, pertanggungjawaban dan tadbir urus terbaik.

Pelan Integriti Nasional (PIN)

YAB Perdana Menteri dalam lawatan beliau ke IIM pada 27 Oktober 2004 bersetuju supaya majlis penerangan diadakan untuk ahli- ahli politik seperti wakil-wakil rakyat tentang PIN serta cadangan- cadangan di dalamnya yang melibatkan sektor politik. Di samping itu, PIN juga mencadangkan supaya prestasi wakil-wakil rakyat dinilai untuk memastikan kejayaan pelaksanaan tanggungjawab mereka. Penerangan bagi sektor-sektor lain termasuk matlamat, strategi dan cadangan, ada diterangkan dengan jelas dalam dokumen PIN secara terperinci.

Peranan Institut Integriti Malaysia (IIM)

Institut Integriti Malaysia telah ditubuhkan dengan ibu pejabatnya di Persiaran Duta, Kuala Lumpur. la berfungsi untuk menyelaras dan memantau pelaksanaan PIN. Sesungguhnya pelaksanaan PIN adalah tanggungjawab semua, tidak kira sama ada warga sektor awam, sektor swasta, NGO mahu pun individu. Sehubungan itu, setiap Kementerian dan agensi dikehendaki meneliti dan melaksana dasar serta matlamat bagi sektor-sektor yang berkaitan dengan mereka, seperti yang digariskan dalam PIN. IIM akan membuat penyelidikan, analisis dan pelaporan mengenai isu-isu yang berkaitan dengan integriti negara, khususnya yang berkaitan dengan pelaksanaan PIN. PIN merupakan satu "‘living document*

Etika Dan Integriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

___________________ ----------- ------------

yang perlu diteliti dan dikaji dari masa ke semasa untuk disesuaikan dan dikemaskinikan bagi mengambil kira perkembangan semasa. Di peringkat awal penubuhannya IIM lebih banyak memberikan tumpuan kepada kegiatan untuk memberi taklimat dan penerangan kepada semua pihak khususnya kepada warga sektor awam yang terlibat dalam kegiatan penguatkuasaan. Polis DiRaja Malaysia, Pihak Berkuasa Kerajaan Tempatan, Jabatan Kastam DiRaja Malaysia, Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Rial Ehwal Pengguna dan Jabatan Pengangkutan Jalan merupakan antara agensi yang diberi keutamaan dalam kegiatan ini. IIM juga akan mengambil inisiatif untuk menyediakan Laporan Tahunan Sistem Integriti Nasional yang bakal melaporkan usaha-usaha yang diambil untuk meningkatkan integriti di negara ini. Ini merupakan usaha untuk memperbaiki imej dan integriti negara. Dalam masa yang sama, IIM turut menganjurkan seminar-seminar sama ada di peringkat negara, wilayah atau negeri mengenai isu-isu berkaitan integriti. Dalam proses melaksanakan tugas dan fungsinya, IIM juga dikehendaki menjalankan kajian-kajian yang menjurus kepada pembangunan indeks- indeks utama untuk mengukur tahap pelaksanaan sasaran-sasaran dalam TEKAD 2008. Sebagai contoh, Indeks Rasuah Malaysia untuk mengukur tahap gejala rasuah di negara ini. Pihak IIM juga akan bekerjasama dengan Universiti dan Jabatan-jabatan Kerajaan seperti Jabatan Perangkaan bagi menjalankan kajian-kajian yang boleh mengukur kemajuan dalam pengukuhan integriti rakyat Malaysia keseluruhannya.

Pelan Integriti National (PIN)

Pelaksanaan

Untuk menjayakan PIN, maka pemimpin perlu menunjukkan keprihatinan yang mendalam terhadap masalah rakyat dan berkhidmat kepada mereka dengan sepenuh had. Pemimpin juga perlu memberikan bimbingan, selain menjadi teladan yang baik dalam menjalankan tugas dan kehidupan mereka seharian. Dalam masa yang sama, rakyat pula perlu memberikan sokongan, kesetiaan, dan maklum balas kepada pemimpin. Mereka juga patut memberikan teguran kepada pihak pemimpin. Walau bagaimanapun, teguran oleh mana-mana pihak perlu dilakukan secara tertib dan berhemah, bukannya secara kasar dan mengaibkan. Dari segi strategi pelaksanaan, pucuk pimpinan perlu memberikan isyarat yang jelas, tegas dan konsisten tentang komitmennya melaksanakan Agenda Integriti. Komitmen yang sama perlu ditunjukkan oleh anggota lain dalam kepimpinan negara. Isyarat sedemikian akan memberikan semangat, dan keyakinan serta kesudian rakyat untuk turut bersama dengan kepimpinan sesuai dengan prinsip 'Rakyat menyokong pemimpin yang menyokong rakyat’. Sebagai strategi jangka panjang, gerakan pemantapan integriti harus mempunyai asas yang kukuh. Asas ini perlu dibina dari bawah dengan melibatkan institusi paling asas, iaitu keluarga, komuniti dan masyarakat sivil.

Etika Dan Imcgriu Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

Sebagai tindakan awal Kerajaan telah menentukan enam agensi utama untuk melaksanakan PIN dengan serta merta. Agensi-agensi tersebut ialah Jabatan Perkhidmatan Awam, Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna, Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat, Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan, Kementerian Pelajaran dan Kementerian Pengajian Tinggi. Dalam pada itu Kementerian-kementerian lain juga

diminta

untuk

melaksanakan

dan

melaporkan

kemajuan

pelaksanaannya secara berkala kepada IIM. Untuk memastikan pelaksanaan PIN diambil kira oleh semua pihak, maka laporan-laporan berkala dikemukakan kepada Ketua Setiausaha Negara, dan seterusnya kepada YAB Perdana Menteri. Selanjutnya,

Kerajaan-kerajaan

Negeri

juga

digalakkan

untuk

menubuhkan satu institusi seperti IIM, di peringkat negeri, bagi menjalankan kegiatan-kegiatan yang diperakukan oleh PIN. Beberapa taklimat telah dibuat kepada beberapa Kerajaan Negeri seperti Perak, Terengganu, Johor, Sarawak dan Pahang. Setakat ini penubuhan Institusi seperti IIM di peringkat negeri masih belum dilaksanakan.

Kesimpulan

Pelancaran PIN merupakan satu tindakan konkrit untuk memantapkan integriti di negara ini. la tidak dilihat sebagai berasingan daripada

Pelan Intc^riti Nasional (PIN)

rancangan atau dasar yang lain, seperti Dasar Pembangunan Negara dan Dasar Pendidikan Negara. Dasar-dasar ini saling membantu kepada pencapaian PIN. PIN adalah juga selaras dengan hasrat untuk meningkatkan peranan masyarakat sivil dan usaha memantapkan proses demokrasi di negara ini. lanya tidak boleh dilihat sebagai satu slogan politik pentadbiran di bawah pimpinan YAB Dato’ Seri Abdullah Ahmad Badawi. Malahan, PIN merupakan satu gagasan yang selaras dengan kehendak semasa, sama ada di negara ini mahu pun di peringkat antarabangsa, yang mendesak pelaksanaan lebih luas dasar dan program yang menjurus ke arah ketulusan, kebertanggungjawaban {accountability) dan urus tadbir yang baik. Jika objektif dan hasrat-hasrat IIM sama ada yang tersurat dan tersirat dapat dilaksanakan sepenuhnya, Malaysia boleh menjadi negara yang disegani di peringkat antarabangsa dan ianya akan membantu negara mencapai tahap pembangunan dan kemajuan yang cemerlang, gemilang dan terbilang.

Datuk Dr. Sulaiman Mahbob merupakan Presiden Institut Integriti Malaysia (IIM). Sebelum ini beliau menjawatjawatan Ketua Setiausaha di 'Kementerian Perdagangan Dalam Negeri Dan Hal Ehwal Pengguna. Peliau memperoleh Ija^h DoktorFalsafab (PhD) daripada Universiti Syracuse, USA pada tahun 1986. Beliautjuga merupakan seorang ahli ekonomi dan terlibat dengan hal ehwalperancangan ekonomi negara. Dalam masayang sama juga beliau turut dilantik menganggotai beberapa suruhanjaya.

Muafakat Pengurusan: Pendekatan Teori I

Prof. Dr. Sidek Paba

Mukaddimah

Tasawwur Islami (Islamic Worldvieiv) meletakkan asas dwi-dimensi menegakmerentas

{vertical-horizontal)

sebagai

neraca

mengukur,

menimbang,

menanggap dan memahami sesuatu. Dwi-dimensi 'hablum minal Dab wahablumminan nas’ ini merupakan teras rujukan dalam apa saja perkara yang kita fikir, tanggapi, konsepsi dan lakukan. Teras rujukan ini amat berguna apabila kita ingin membina persepsi dan konsepsi terhadap sesuatu perkara. Cara kita melihat sesuatu perkara itu amat penting kerana ia memberi jawapan dan makna yang tepat mengenai sesuatu. Ramai di kalangan kita berbalah, salah faham dan salah tanggap mengenai sesuatu yang berpunca daripada masalah tasawwur {worldview) ini. Kelainan ketara yang membezakan antara dimensi konvensional dan dimensi Islam ialah pendekatan merentas {horizontal) yang terpisah dengan pendekatan menegak {vertical) serta tidak wujud muafakat atau keseimbangan antara keduanya. Tasawwur atau Wr/rf-wfl^Tslam terhadap sesuatu berdiri atas asas dua dimensi iaitu hubungan PENCIPTA dengan yang dicipta iaitu

Erika Dan Intc^riti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

______________ --------------------------- ------

IHSAN dan hubungan yang di cipta terhadap yang lain iaitu INSAN. Kcihsanan dan kcinsanan merupakan dua dimensi penting dalam membangunkan persepsi, konsepsi dan pendirian seseorang insan. Persepsi dan konsepsi yang tepat menjadikan kaedah menilai dan menanggapi sesuatu menjadi lebih fokus, tepat dan seimbang.

Asas Fitrah

Maksud kesepaduan menegak-merentas (Teori I) ialah terpadunya aspek keihsanan dan keinsanan yang sifatnya saling melengkapi dan mengharmonikan. Kesepaduan atas asas fitrah menemukan aspek Ilahiah dengan aspek insaniah. Fitrah merujuk kepada resam tabiat yang ada serasi dan secocok dengan faktorfaktor manusiawi dan lingkungan {environment) posidf. Aspek Ilahiah menjadi teras-pandu terhadap kegiatan insaniah. Memanfaatkan aspek-aspek Ilahiah dalam kegiatan insaniah mewujudkan keseimbangan. Keseimbangan ini bukan sahaja dilihat dalam proses pemajuan potensi insani yang memadukan aspek akal, rohani dan jasmani tetapi tindak- laku insan juga ke arah meletakkan potensi itu dalam keadaan yang terbaik. Dalam pengertian lain segala tindakan manusia sama ada manusia pemimpin dan pengikut, manusia ilmuan mahupun pelajar, manusia pengurus mahupun pekerja, manusia ayah mahupun ibu, manusia individu mahupun kelompok bergerak dalam batas fitrah iaitu pengembalian, pengekalan dan 1

Dibacakan scbagai huruf T dan bukannya nombor 1.

_____

_______________________________________________ Muafakat

Pengurusan:

Pendekatan

Tcori

pemajuan manusia dalam lingkungan potensi diri yang seimbang menepati maksud ‘vasala (pertengahan/kescimbangan) seperti yang disebutkan di dalam Al-Quran. Asas yang amat penting dalam mengembangkan IHSAN dan INSAN ini ialah kekuatan ilmu yang dimiliki. Manusia memerlukan ilmu Mengurus Diri sebagai persiapan memiliki jiwa hamba yang tinggi yang darinya terpancar sifat taat, patuh, akur dan tunduk. Tanpa penghayatan sifat-sifat ini, diri tidak akan berada dalam fitrah seperti juga cakerawala yang bergerak tidak akan ada dalam batas sunnatullah atau ketentuan Pencipta. Allah SWT juga membekalkan manusia dengan kekuatan akal untuk membolehkan manusia berfikir dan menghasilkan ilmu Mengurus Sistem. Allah SWT limpahkan rahmah dan nikmah di alam ini untuk diurus oleh manusia dengan amanah dan bijaksana. Ilmu Mengurus Diri yang menekankan kepentingan aqidah, adab, akhlak, jihad dan syariah memberikan pedoman yang amat penting bagi manusia dalam mengurus sistem. Allah SWT ciptakan minyak dan gas, air dan pokok, ikan dan haiwan, pasir dan batu untuk diuruskan oleh manusia supaya ia memberi manfaat kepada manusia lain (yanfaunnas) dan juga kepada pembangunan. Faktor ilmu Mengurus Diri (hubungan manusia dengan Pencipta) dan ilmu Mengurus Sistem (hubungan manusia dengan sekitarnya) adalah asas kepada integriti manusia dalam pengurusan. Mengurus sesuatu dengan telus dan tulus menjadi landasan terbaik terhadap akauntabiliti atau penanggungjawaban.

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran---------------------------------- --- ------------------------------------------------

Kepcntingan ‘Lita’arrafu’ (Kekenalan/Reciprocity)

Dari perspekdf Islam, ketidakseimbangan, kepincangan, ketidaktertiban akan wujud sekiranya batas fitrah ini diabaikan. Manusia, menurut maksud Surah AlHujurat (ayat 13), dijadikan dalam keadaan yang fitrah iaitu berpasangpasangan (lelaki dan perempuan). Konsep berpasang-pasang {dual/the opposites) ini juga menjadi fitrah alam dan kehidupan seperti adanya siang terdapatnya malam, adanya sihat wujudnya sakit, adanya hidup terdapatnya mati, adanya dunia terdapatnya akhirat. Manusia juga dijadikan dalam kepelbagaian (berbangsa-bangsa). Meskipun wujud kepelbagaian dan berpasangan, Allah SWT memberikan penekanan tentang pentingnya konsep ‘litaarrafu, iaitu kenal-mengenal antara satu dengan yang lain dalam maksud mengetahui perbezaan dan persamaan, berkongsi yang bermanfaat dan bertasamuh (toleransi) terhadap kelainan. ‘Ydtaarrafi {reciprocity) dalam hubungan keinsanan diperkukuhkan oleh Allah SWT dengan pengukuran darjah insan {karamah insaniali) berasaskan ketaqwaan {Inna aqramakum indal Lahhiat qaqwn—Al-Hujural\ 13). ‘Atqaqun? atau ketaqwaan {consciousness of the Creator) menjadi tunggak pengukuran kemuliaan insan. Tegasnya kecemerlangan insan, kehebatannya dan kualiti dirinya tidak diukur kerana bangsa, pangkat, warna kulitnya tetapi diukur daripada ketaqwaannya. Ketaqwaan bukan sahaja bersifat menegak

Muafakat Pengurusan: Pendekatan Teori 1

(hubungan Ilahiah) tetapi terpancar dalam realiti merentas (hubungan keinsanan) dan mampu memberi kesan baik dan bermanfaat kepada kehidupan.

Pengurusan Konvensional

Di Barat, pelbagai teori, model, gaya dan pendekatan pengurusan diwujudkan. Taylor umpamanya mengemukakan Model Manusia Ekonomi (model saintifik). Taylor bertanggapan bahawa semua manusia menghajatkan kepuasan sahaja dan akan bekerja lebih kuat jika diberikan ganjaran yang lebih. Elton Mayo pula mengambil pendekatan yang lebih humanistik dengan mengemukakan model manusia sebagai makhluk sosial. Selain daripada kepuasan kebendaan, manusia juga ingin dihargai, dikasihi dan diterima oleh kelompok masyarakat. Justeru itu, seseorang pekerja tidak semestinya akan bekerja

bersungguh-sungguh

sehingga

meninggalkan

kepentingan

kelompoknya. Contohnya, Douglas McGregor mengemukakan Teori X Dan Y dalam model dan stall pengurusannya. Beliau membuat tanggapan bahawa manusia jenis X adalah pemalas, suka diarah, berpandangan sempit, tidak produktif, perlukan penyeliaan dan berbagai- bagai lagi tanggapan negatif. Manakala manusia jenis Y pula dianggap sebagai berpotensi untuk jadi rajin, boleh diharap, positif, inovatif, bekerjasama dan

Etika Dan Intcgnti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

banyak lagi sifat yang positif. Kedua-duanya berlaku dalam konteks komunikasi dari atas ke bawah dan sebaliknya (top-down and bottom-up relations). Oleh kerana model pengurusan di atas bertujuan memanipulasikan manusia demi kepentingan keuntungan dan produktiviti yang maksimum, manusia jenis X perlu diawasi gerak geri mereka dan kurang dipercayai, sementara manusia jenis Y pula diberikan insentif atau dorongan dalam bentuk ganjaran, kenaikan pangkat, bonus dan sebagainya.

Model Muafakat

Di Jepun, Teori Z dikemukakan sebagai asas teori muafakat dalam pengurusan. Teori ini menekankan kepentingan muafakat dan kolaboratif dalam membuat keputusan dan melaksanakan tanggungjawab pengurusan. Matlamatnya ialah untuk mendapat keuntungan yang maksimum, kualiti yang meningkat sesuai dengan konsep ‘/W^zz’ yang menjadi kebanggaan Jepun. Malah pengurusan berasaskan falsafah Confucious dan seni pengurusan 'The Art of Wad atau Sun Tzu

sedang

dikembangkan

dan

semakin

popular

bagi

mengimbangi

perkembangan gaya pengurusan Barat, Timur dan tradisi lain. Mutakhir ini dipengaruhi oleh Stephen Covey, seorang 'Christian Humanist dalam 'Seven Habits' dan 'First Come Firs f juga menekankan akan kepentingan

Muafakat Pcngurusnn: Pcndckatan Teori I

faktor-faktor manusiawi dalam proses pengurusan. Walaupun semangat berfikirnya masih lagi Barat namun fokusnya terhadap pembangunan insan amat menarik untuk dibincangkan. Baik Teori X,Y,Z, Kaizen atau Sun Tzu, semuanya terbentuk atas maksud mencapai produktiviti yang meningkat dan kualiti yang tinggi. Pengurusan jenis ini dikatakan sebagai pengurusan merentas iaitu yang melibatkan faktor manusia dan faktor-faktor yang berkaitan dengan bahan mentah, teknologi, kemahiran dan lain-lain.

Pengurusan Islam

Dalam tradisi Islam pengurusan berkait erat dengan proses penyempurnaan amanah. Diri, organisasi dan sistem adalah amanah. Penyempurnaan amanah memerlukan prinsip, cara atau metodologi supaya natijah pengurusan membawa maksud amal yang baik (ahsanu amala). Amal yang baik bukan saja bermanfaat untuk diri, organisasi dan sistem tapi ia juga sebagai ibadah. Pengurusan dalam Islam mengambil pendekatan dwi-dimensi iaitu menegak dan merentas. Pengurusan yang cemerlang berlaku kerana Allah SWT (ikhlas) dan berhikmah kepada manusia (diri, organisasi dan sistem). Asas teori pengurusan dalam Islam bertunjangkan dwi-dimensi yang saling sepadu. Dwi-dimensi ini berhubung rapat dengan sifatnya yang

Rtika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cnbaran

menyerasikan. Hubungan menegak membawa maksud bagaimana hubungan pengurus dengan Allah SWT dalam konteks yang komprehensif bersumberkan Al-Quran dan As-Sunnah memberikan asas nilai, prinsip dan kaedah dalam hubungan merentas.

Teori I

Pendekatan dwi-dimensi (menegak-merentas) berasaskan keihsanan dan keinsanan. Teori I mengambil dimensi IHSAN dalam hubungan menegaknya dengan Allah SWT dan IN SAN dalam hubungan merentasnya dengan diri, organisasi dan sistem. Keihsanan dalam pengertian agama membawa makna walaupun kita tidak melihat Allah SWT tetapi Allah SWT melihat dan mengetahui apa yang kita lakukan. Keihsanan dalam melakukan sedekah dan amal diibaratkan seperti tangan kanan memberi, tangan kiri tidak nampak. Amal tersebut memperlihatkan adanya

sifat

ikhlas.

Keihsanan

juga

dikaitkan

dengan

amanah

dan

tanggungjawab. Kisah seorang budak pengembala kambing yang dicerita berlaku di zaman sahabat Rasullulah SAW amat menarik dan wajar dijadikan sandaran. Kisah ini mempamerkan bagaimana kekuatan peribadi budak tersebut yang apabila diuji oleh Khalifah Omar ibn Khattab berkali-kali ia melontarkan kalimah ‘faainal Lah’ (di mana Tuhanmu). Puncak keihsanan ialah ketaqwaan. Seorang pendita Melayu, Zaaba

________________________ ___ __________________ _ _________ Muafakat

Pengurusan: Pendekatan

Tcon 1

mengungkapkan dengan cantik tentang anjuran amal soleh yang berasaskan

taqwa dalam serangkap syair berbunyi:

Berbuatlah baik ayuhai rakan Kalau tidak dikenal insan Ke dalam laut ia dicampakkan Kalau tidak dikenal ikan Tuhan tabu iakah bukan

Keinsanan dalam pengertian agama membawa maksud tanggungjawab dan penyempurnaan amanah. Sebagai hamba, insan perlu melakukan tanggungjawab yang sebaik-baiknya terhadap Allah SWT berasaskan rasa keihsanan yang tinggi. Sebagai khalifah, insan memiliki tanggungjawab penyempurnaan amanah (pengurusan) supaya diri, organisasi dan- sistem terurus dengan baik dan hikmah kepada manusia akan lebih sempurna bertunjangkan daya keihsanan yang mantap. TEORI I (IHSAN-INSAN) memberikan asas kesepaduan dan keseimbangan dalam penyempurnaan amanah supaya bukan saja pengurusan dipandu oleh dorongan keihsanan yang tinggi tetapi ia memberi pulangan yang baik dan cemerlang kepada diri, organisasi dan sistem.

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

________________ ______________________________

___________________________________________________________________

Pengurusan Muafakat

Ada banyak faktor yang terlibat sama apabila pengurusan muafakat dijalankan atas landasan penyempurnan amanah. Muafakat itu hanya terbina sekiranya faktor ‘input’ dan ‘output’ saling menyumbang dan mengukuh. Faktor-faktor kepimpinan,

perancangan,

perumusan

dasar,

permesyuaratan,

membuat

keputusan, sistem pelaksanaan, sistem pemantauan (evaluasi), pengurusan masa, sistem pengawalan, kawalan kualiti dan produktiviti adalah antara faktor-faktor yang sepatutnya bersifat sepadu dalam pengurusan. Mengambil dimensi menegak sebagai landasan kepimpinan, pemilihan pemimpin berasaskan kredibiliti yang baik sama ada dari sudut ilmu, keterampilan dan juga peribadi. Kesepaduan kualiti ini mampu menampilkan daya kepimpinan yang baik dan berkesan. Seseorang pemimpin yang mempunyai

kesedaran

menegak

yang

tinggi

bukan

sahaja

melihat

kepimpinannya sebagai suatu amanah kelNSANAN tetapi juga melaksanakan daya

kepimpinannya

bertunjangkan

akauntabilid

kelHSANAN.

Hasil

kepimpinannya akan lebih baik kerana perhitungan kepimpinan tidak dalam batas organisasi atau sistem sahaja tetapi dipandu oleh daya kelHSANAN yang tinggi. Daya kelHSANAN yang tinggi menjadikan seseorang pemimpin berusaha berlaku jujur, amanah, adil dan bertimbangrasa terhadap

Muafakat Pengurusan: Pendekatan Teori 1

kepimpinannya. Manfaat nilai keihsanan ini bukan

saja berfaedah kepada diri, organisasi dan sistem tetapi juga mampu membina peningkatan kualiti dan produktiviti. Teori I dalam pengurusan tidak hanya menekankan

pentingnya

kualiti

dan

produktiviti

dipertahan

serta

dipertingkatkan tetapi dalam masa yang sama ia bersifat ibadah. Pemimpin dalam pengurusan bukan saja menerima pulangan kebendaan dan status dari basil kerjanya tetapi menerima pahala basil usaha ikhlasnya. Keseimbangan antara keduanya menjadi sumber kekuatan dalam diri yang sifatnya merentasi dalam organisasi dan sistem. Begitu juga proses membuat keputusan yang berasaskan musyawarah. Proses musyawarah dalam Teori I mengambil pendekatan muafakat. Pemikiran yang terbaik dan rancangan yang bermanfaat menjadi asas perbincangan dan keputusan dengan mengizinkan pandangan dan hujah-hujah yang baik dikemukakan walaupun kadang- kadang terdapat perbezaan pandangan supaya keputusan dibuat berasaskan keinsafan bahawa hanya pemikiran dan rancangan yang terbaik saja dijadikan asas muafakat. Apabila sesuatu agenda diputuskan asas muafakat berakhir dengan proses tawakkal. Muafakat membangunkan rasa kepunyaan kepada diri dan proses pelaksanaan keputusan akan lebih bermakna kerana ia menjadi milik setiap yang melaksanakannya.

Htika Dan Intc^riti Di Malaysia: Jsu Dan Cabaran

_______________________

Motivasi untuk mewujudkan kualiti dan produktiviti terbaik akan menjadi madamat utama kerana kualiti dan produktiviti tidak hanya dilihat dari sudut barangan dan perkhidmatan, tetapi ia sekaligus membawa peningkatan terhadap ibadah seseorang. Dalam konteks Teori I, kualiti dan produktiviti bukan hanya menjadi ukuran yang bersifat kuantitatif tetapi juga bersifat kualitatif. Pendekatan kuantitatif selalunya menjadi ukuran organisasi dan sistem dalam menentukan tahap kualiti dan produktiviti sesuatu barangan atau oerkhidmatan. Teori I dalam menentukan ukuran kualiti dan produktiviti juga menekankan kepentingan yang bersifat kualitatif supaya dorongan keihsanan menjadi penggerak utama dalam menghasilkan barangan dan perkhidmatan. Dorongan keihsanan bertitik- tolak dengan asas keikhlasan niat, kejujuran bekerja, ketulusan berkomunikasi, kesungguhan beramal, ketekunan melakukan tanggungjawab, keadilan dalam menyempurnakan amanah, keazaman untuk mengelakkan penindasan dan kezaliman dan sentiasa bercita-cita untuk memupuk nilai kemanusiaan dan timbangrasa yang tinggi sebagai asas ukhuwah dan persaudaraan. Dorongan keihsanan ini bukan saja mampu menghasilkan kualiti dan produktiviti secara kuantitatif tetapi juga yang bersifat kualitatif. Kuantitatif bermaksud jumlah barangan dan perkhidmatan yang dihasilkan sentiasa meningkat dan bertambah. Peningkatan barangan dan perkhidmatan yang

Muafakat Pengurusan: Pendekntan Tcon 1

disertai dengan peningkatan nilai keihklasan, kejujuran dan persaudaraan yang tinggi menyebabkan barangan dan produktiviti disertai dengan unsur-unsur kualitatif. Penekanan kepada kedua-dua aspek kualitatif dan kuantitatif ini sekiranya dapat dipadukan secara harmoni akan menepati maksud IHSANINSAN dalamTeoril.

Taqwa Asas Keihsanan-Keinsanan

Dalam pengurusan berasaskan Teori I, ketaqwaan menjadi sumber utama memberikan perimbangan antara faktor menegak dan merentas yang membawa natijah keihsanan dan keinsanan. Ketaqwaan {the concioHsness of the Creator) adalah sebagai 'barometer’ yang memandu, mengawal dan mempedoman niat, perkataan, perbuatan dan tindakan seseorang supaya sentiasa dalam keredhaan Allah SWT. Maksud keredhaan Allah SWT ialah setiap amal yang kita lakukan sentiasa mempunyai kaitan dengan peraturan, kaedah, prinsip, hukum-hakam dan syariah yang diperaturkan oleh Allah SWT. Umpamanya AJlah SWT meredhai sifat jujur yang ada pada setiap orang sama ada pengurus atau pekerja. Sekiranya seorang pengurus jujur terhadap pengurusannya, kesan kejujuran itu bukan saja dinikmati oleh pekerja bawahnya tetapi dalam masa yang sama ia akan dapat memelihara hubungan diri dan organisasi serta meningkatkan kualiti dan produktiviti. Pengurus yang jujur dan pekerja yang jujur tidak akan

Edka Dan Integrity Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

melakukan pecah amanah, penindasan, rasuah dan pembaziran masa. la menginsafi apa saja yang diperkatakan, dilakukan dan diamalkan sentiasa dalam lingkungan keihsanannya dengan Allah SWT. Sekiranya seseorang pengurus atau pekerja putus hubungan keihsanannya dengan Allah SWT, dengan sendirinya perkataan, perbuatan dan tindakannya hanya akan berasaskan citarasanya sendiri atau citarasa organisasi atau institusi yang diwakilinya. Akibatnya, daya pengurusan dan pekerjaannya hanya sematamata bergantung kepada kekuatan diri dan organisasinya sahaja. Andaikata pengurus dan pekerja ingin menyeleweng dan melakukan pecah-amanah, pertimbangan keihsanan bukan menjadi kawalan atau pedomannya. Sekiranya hal ini berlaku, bukan saja kualiti dan produktiviti tidak boleh dicapai tetapi dalam masa yang sama matlamat organisasi dan institusi juga akan rosak akibat dari citarasa yang tidak berpedomankan daya keihsanan. Ketaqwaan dalam tradisi Islam menjadi ukuran terhadap kecemerlangan seseorang atau sesuatu amalan. Ukuran berasaskan dimensi keihsanan ini amat penting bagi menentukan Teori I berfungsi dalam pengurusan. Kesepaduan antara dimensi menegak dan merentas jika dijadikan amalan dalam pengurusan ia mampu menghasilkan kualiti dan produktiviti terbaik (ahsanu 'amala). Taqwa yang dijadikan sebagai asas mengurus akan melahirkan rasa insaf dalam diri pengurus atau pekerja bahawa tidak ada sesuatu yang dilakukan dalam pengurusan terlepas daripada natijah

___________________________

________________________ Muafakat Pengurusan: Pendckatan Tcori 1

menegak. Komunikasi dengan pekerja, pengurusan terhadap sumbcr- sumber, pengendalian kewangan, penggunaan masa atau apa saja yang berkaitan dengan aspek pengurusan sentiasa terpandu dengan baik sekiranya ketaqwaan dijadikan asas atau sandaran. Sifat ketaqwaan yang ada pada pengurus atau pekerja akan membuatkan mereka lebih amanah, sedar bahawa yang dilakukan dalam pengurusan sentiasa dalam perhatian dan pengetahuan Allah SWT. Kesedaran ini menjadi dinamika yang cukup berkesan dalam mewujudkan kecemerlangan sesebuah pengurusan. Sekiranya kecemerlangan dalam hubungan keihsanan itu ada pada setiap hiraki dalam pengurusan, ia akan memberi kesan keinsanan yang amat tinggi. Pengurus tidak akan melakukan kezaliman dan penganiayaan kepada pekerja kerana dalam hubungan keihsanan ia adalah bersalahan. Sebagai contoh, pengurus kewangan tidak akan melakukan penipuan lantaran Allah SWT melihat apa yang dilakukan meskipun ketuanya tidak melihat. Pekerja tidak akan mencuri masa, membazir tenaga atau sumber kerana ia ada kaitan dengan upah dan ibadah. Oleh itu, setiap individu akan menghasilkan usaha yang terbaik kerana kejayaan pengurusan bukan saja dibalas dengan ganjaran rezeki, upah dan pendapatan yang setimpal, tetapi diberikan juga ganjaran pahala. Dalam bahasa yang mudah, pekerjaan yang dilakukan dalam batas keihsanan bukan hanya mendatangkan faedah kepada organisasi, institusi atau birokrasi, malah ia memberi kesan keinsanan atau kemanusiaan

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cnbnran

yang tinggi. Keadaan seperti ini mampu mewujudkan kecemerlangan (excellence).

Akhir Kalam

Meskipun Teori I kelihatan ideal secara konsepsinya, namun ia amat relevan dcngan pengurusan yang sifatnya muafakat. Pasti ia memerlukan faktor-faktor yang cukup kondusif dalam organisasi dan institusi bagi membantu keberkesanan pelaksanaannya. Idealnya, Teori 1 tidak harus menjadi sebab ia tidak mampu dilaksanakan oleh pengurus dan pekerja. Idealisme seharusnya menjadi pedoman terunggul untuk mencapai natijah cemerlang dalam pengurusan organisasi dan institusi. Walaupun dalam pengalaman realiti kita akan

menghadapi

pelbagai

hambatan

dan

cabaran,

namun

untuk

menghubungkan pengurusan sebagai ibadah, kita tidak dapat mengelak untuk seupaya mungkin merealisasikan Teori I supaya ia memberi manfaat kepada diri, organisasi dan juga sistem.

Prof. Dr. Sidek Baba ialah seorang Profesor di Pjiliyyah Pendidikan, Univ er siti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAMj Sebelum ini pernah menyandangjaivatan Timbalan BektorHal'EhwalPelajar dan Disiplin sejak 1994-2002. Beliau jugapernah bertugas sebagai Dekan Pusat Matrikulasi UIAM pada tahun 1992-1994 dan pensyarab di Ins titut Amin uddin Baki selama 5 tahun. Beliau berkelulusan Doklor Pendidikan dad University Northern Illinois dalam bi dang Kaftan Dasar Pendidikan. Beliau juga aktif dalam kegiatan ceramah agama) pendidikan dan motivasi serta pendekatan pengurusan secara Islam dan telah menghasilkan banyak kertas-kerja dan tulisan- tulisan ilmiah untuk majalah antarabangsa dan tempatan.

Bahagian II Ke Arab Mengurangkan Gejala Rasuah

Badan Pencegah Rasuah (BPR) Dalam Membasmi Rasuah Di Malaysia

Datuk, Seri Zulkipli Bin Mat Noor

Pendahuluan: Realiti Mengenai Rasuah

Rasuah wujud sejak wujudnya tamadun manusia. Rasuah bukan sahaja berlaku di negara-negara membangun tetapi juga di negara-negara maju. Persoalannya, sejauh mana tahap jenayah rasuah itu wujud dan kesannya kepada kualiti kehidupan

masyarakat

dan

pentadbiran

negara

serta

usaha

untuk

membanterasnya. Senario ini berbeza di antara sebuah negara dengan negara Iain. Keberkesanan usaha pembasmian rasuah bergantung kepada sikap dan kesungguhan rakyat serta komitmen berterusan pemerintah. Persepsi umum rata-rata menyatakan rasuah banyak berlaku dalam sektor awam. Ini satu persepsi yang tidak tepat. Rasuah juga berlaku di sektor swasta dan masyarakat umum. Jenayah rasuah tidak wujud dalam vakum. Kebanyakan perlakuan rasuah melibatkan dua pihak atau lebih i iaitu pemberi, penerima dan orang tengah. 1

Ini berlaku di bawah seksycn 10 dan 11 Akta Pcnccgahan Rasuah 1997. Walau bagaimanapun, tcrdapat kcs rasuah melibatkan scorang pelaku. Ini boleh berlaku di bawah seksycn 15 Akta yang sama.

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

___ _____________________________

Apakah punca dan faktor pendorong berlakunya rasuah? Kepesatan pembangunan ekonomi membuka banyak peluang perniagaan, kontrak dan perkhidmatan sekali gus mewujudkan peluang-peluang untuk melakukan rasuah. Di samping itu juga, kelemahan kepimpinan, pengurusan yang tidak akauntabel dan ketidaktelusan dalam pentadbiran turut menjadi faktor pendorong berlakunya rasuah.

Kemerosotan

penghayatan

nilai

murni

dan

etika

yang

baik

mengakibatkan individu tidak berintegriti dan dengan demikian mudah terjebak dengan godaan rasuah. Inilah beban dan tanggungjawab yang diamanahkan kepada BPR untuk membasminya. Amalan rasuah menjadi ancaman besar kepada pentadbiran sesebuah negara. Rasuah menjejaskan pembangunan, keputusan dan objektif tersasar (distort), menafikan hak, ketidakadiJan dalam penguatkuasan dan agihan kekayaan negara, malah boleh mengakibatkan kehilangan nyawa. Umumnya dari taburan kekayaan, rasuah menyebabkan yang kaya bertambah kaya dan yang miskin bertambah miskin. Rasuah meningkatkan kos, inflasi, hilang daya saing dan tarikan pelaburan berkurangan serta kualiti hidup terjejas. Oleh sebab itu, Ketua Setiausaha Negara menegaskan, “If corruption is not stopped immediately, it can get worse and can creep into all aspects of life and services”. Di Malaysia, rasuah masih berada di tahap yang rendah. la bukan merupakan satu budaya, sama ada di sektor awam atau swasta. Ada yang berpendapat apabila rasuah berlaku sebagai satu budaya dan menular di semua lapisan masyarakat terutama membabitkan pembuat keputusan, rasuah

__________________________________ Badan Pcnccgah Rasuah (BPR) Dalam Membasmi Rasuah Di Malaysia

seperti ini disebut sistemik. Ringkasnya, jumlah yang menentang rasuah adalah kecil dan majoriti melakukannya. Begitu juga dilihat kepada institusi Kerajaan, tidak juga berlaku di Malaysia di mana sesuatu institusi itu dianggap institutional corruption. Apa yang berlaku di Malaysia ialah membabitkan individu dan dilakukan secara bersembunyi dan berahsia. Umumnya rasuah merupakan perbuatan suka sama suka. Tuju arah pertumbuhan dan pembangunan ekonomi negara kini adalah berpandukan kepada Wawasan 2020 iaitu mewujudkan sebuah negara Malaysia yang maju. Seiringan itu pembangunan lain-lain aspek seperti keadilan sosial, kestabilan politik, kualiti kehidupan, sistem penyampaian perkhidmatan awam serta pengukuhan nilai-nilai murni dan kejiwaan dititikberatkan. Aspek ini bermatlamatkan supaya sistem integriti nasional dipertingkatkan dan sekali gus membasmi segala bentuk rasuah, salah guna kuasa dan penyelewengan. Sejak penubuhan Special Crime Unit di dalam Pasukan Polis DiRaja Malaysia (PDRM) selepas merdeka, kemudian dijadikan sebuah jabatan penuh yang dinamakan Badan Pencegah Rasuah (BPR) Malaysia pada tahun 1967, pendirian Kerajaan terhadap membasmi rasuah adalah konsisten dan dipertingkatkan. YAB Perdana Menteri Malaysia menyatakan a ................. anti corruption agencies must be allowed to operate withoutfear or favour and empowered to 2 investigate speedily and comprehensively ” . Tidak ada tolak ansur terhadap 2

LJcapan Dato’ Seri Abdullah Ahmad Badawi, Perdana Menteri Malaysia semasa Majlis Pcrasmian “The 4th Regional Anti-Corruption Conference for Asia and the Pacific” pada 3.12.2003.

Etika Dan Integrity Di Malaysia- Isu Dan Cnbaran

sebarang bentuk perlakuan rasuah. Pembasmian rasuah menjadi satu keazaman yang jitu dan komitmen yang berterusan. BPR selaku jabatan yang menerajui usaha pencegahan rasuah di negara ini mengambil pcndekatan yang holistik dengan visinya untuk mewujudkan masyarakat Malaysia yang bersih daripada sebarang bentuk rasuah, salah guna kuasa dan penyelewengan. BPR mengambil pendekatan toleransi sifar (%ero tolerance) terhadap rasuah, salah guna kuasa dan penyelewengan.

Badan Pencegah Rasuah Malaysia (BPR)

BPR Malaysia ditubuhkan pada 1 Oktober 1967 dengan objektif untuk mencegah segala bentuk rasuah, salah guna kuasa dan penyelewengan dengan berkesan dan berterusan. Undang-undang induk bagi mencegah rasuah yang dikuatkuasakan ketika itu ialah Akta Pencegahan Rasuah (APR), 1961. Badan ini ditukar namanya kepada Biro Siasatan Negara (BSN) pada 29 Ogos 1973 dan diberi tugas tambahan iaitu menjalankan siasatan kes-kes yang menjadi kepentingan negara. Satu lagi undang-undang bagi mencegah perbuatan rasuah iaitu menggunakan kedudukan atau jawatan awam untuk kepentingan diri diwujudkan. Undang-undang tersebut ialah Ordinan No. 22 (Kuasa- Kuasa Perlu), Dharurat, 1970. Pada 13 Mei 1982, nama BSN ditukar semula kepada BPR dengan harapan agar BPR dapat meningkatkan keberkesanannya jika peranannya difokuskan kepada usaha pencegahan rasuah. Pada 8Januari 1998 APR 1997 mula dikuatkuasakan bagi menggantikan APR, 1961.

Badan Pcnccgah Rasuah (BPR) Dalam Mcmbasmi Rasuah Di Malaysia

Pengertian Rasuah

Apakah makna rasuah? Perkataan rasuah berasal daripada perkataan Arab iaitu al-risywah yang digolongkan dalam kata umum batil, meliputi juga perbuatan jenayah seperti merompak, memeras ugut dan menipu. Istilah Inggeris iaitu corruptberasal daripada dua perkataan Latin iaitu zwbermakna ‘bersama’ dan bermakna ‘kehancuran’. Larangan agama Islam terhadap perbuatan rasuah disebut dalam al-Quran dan hadith yang bermaksud

“Danjanganlah kamu makan (atan mengambil) harta (orang-orang lain) di antara kamu dengan ja lan yang sal ah, dan jangan pi da kamu menghulurkan harta kamu (memberi rasuah) kepada hakimhakim kerana hendak memakan (atau mengambil) sebahagian dan harta manusia dengan (berbuat) dosa, padahal kamn mengetahui (salahnya)”

^^sidullah s.a.w. melaknat orang yang memberi rasuah, yang 4

menerima rasuah danyangmenjadiperantaraP

Pelbagai pengertian telah diberikan oleh masyarakat terhadap maksud perkataan ‘rasuah’ dan antaranya adalah seperti berikut:3

Surah al-Baqarah, ayat 188.

Riwayat Ahmad dan Hakim

Erika DAO Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

f7 public

officer is corrupt- if he accept money or monys worth for

doing something that he is under duty to do anyway, that he is under ,?5 6 7 8

duty not to do, or exercise a legitimate discretion for improper reason”

“Corruption is better known as a practice which enables some one to obtain remuneration through illegitimate means.. .Generally, corruption is understood as giving something to someone with power 6

and act favoring the gived'

Rasuah dalam konteks perundangan telah dijelaskan dari definisi yang diberikan oleh hakim dalam kes-kes yang diputuskan dan antaranya ialah

“Corrupt means doing an act knowing that the act done is wrong, doing so with evil feelings and evil intentions

“Purposely doing an act which the law forbids.”

M. Me. Mullen (1961). A Theory of Corruption, Sociological Review, 2 Julai: pp 181-201.

Tun Dr. Mahathir Mohamed.(1986).The Challenge, pp 141 dan 148

YA. Raja Azlan Shah, Hakim Mahkamah Persekutuan dalam kes PP Dato Harun Hj. Idris (1977) 1ML! 15.

Rv SMITH (1960)1 ALL ER 256

__________________________________ Badan Pcnccgah Rasuah (BPR) Dalam Mcmbasmi Rasuah D» Malaysia

Undang-Undang Dan Mekanisma Mencegah Rasuah

Malaysia mempunyai undang-undang yang berkaitan dan mekanisma tertentu untuk membasmi rasuah, salah guna kuasa dan penyelewengan. Usaha ini dapat dilihat dari dua (2) aspek iaitu dari segi parameter dan kaedah perundangan serta pelaksanaan instrumen pentadbiran.

Parameter Dan Instrumen Perundangan

Peruntukan undang-undang merupakan senjata berkesan untuk menangani jenayah rasuah, salah guna kuasa dan penyelewengan. Undang-undang memperuntukkan kuasa yang cukup kepada BPR untuk menjalankan tugas punitif dan pencegahan. Terdapat tujuh (7) undang-undang yang sedia ada yang memberi kuasa kepada BPR mengambil tindakan berkaitan kesalahan rasuah dan salah guna kedudukan atau jawatan iaitu

(1)

Akta Pencegahan Rasuah 1997 (Akta 575).

(2)

Ordinan No. 22 (Kuasa-Kuasa Perlu) Dharurat 1970.

(3)

Kanun Kesiksaan.

(4)

Akta Kastam 1967 (Akta 325).

(5)

Akta Kesalahan Pilihanraya 1954.

(6)

Akta Pengubahan Wang Haram 2001.

(7)

Akta Bantuan Bersama Dalam Perkara Jenayah 2002.

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Jsu Dan Cabaran

Akta Pencegahan Rasuah 1997

Seksyen 8 APR 1997 menggariskan kewajipan BPR untuk mencegah rasuah dengan berkesan iaitu

“a.

menerima

dan

menimbangkan

apa-apa

aduan

tentangperlakuan kesalahan di bawah Akta ini dan menyiasat

mana-mana

aduan

itu

sebagaimanayang

difikirkan praktik oleh Ketua Pengarah ataupegawaipegawai itu;

b. Mengesan dan menyiasat— i. apa-apa kesalahanyang disyaki di bawah Akta ini; ii. apa-apa

percubaanyang

disyaki

untuk

melakukan

apa-apa

kesalahan di bawah Akta ini; dan Hi. apa-apa komplot yang disyaki untuk melakukan apa-apa kesalahan di bawah Akta ini; c. meneliti amalan, sistem dan tatacara badan-badan awam untuk memudahkan penemuan kesalahan di bawah Akta ini dan menghasilkan kajian semula amalan, sistem atau tatacara itu yangpadapendapatKstua Pengarah mungkin membawa kepada rasuah;

_________________________ Dadftn Pcnccgah Rasuah (BPR) Dalam Mcmbasmi Rasuah Di Malaysia

d. mengarahkan, menasihati dan membantu mana-mana orang, ataspermintaan orang itu tentang cara-cara bagaimana rasuah dapat dihapuskan oleh orang itu;

e. menasihati ketua badan-badan awam tentang apa-apaperubahan da kirn am a Ian, sis tern dan tatacarayang sesuai dengan penunaian berkesan kewajipan-kewajipan badan-badan awam itu sebagaimanayang dijikirkan perlu oleh Ketua Pengarah untuk mengurangkan kemungkinan berlakunya rasuah;

mendidik orang ramai untuk menentang rasuah; dan

g. mendapatkan dan memelihara sokongan orang ramai dalam memerangi rasuah. ”

Akta Pengubahan Wang Haram (AMLA) 2001

AMLA berkuatkuasa mulai 15 Januari 2002. Akta ini merupakan satu lagi tindakan undang-undang yang boleh digunapakai oleh BPR untuk mencegah penjenayah memperolehi keuntungan hasil daripada perlakuan jenayah yang telah mereka lakukan. Ini meliputi keuntungan hasil rasuah. Kaedah ini dapat memberikan kesan deteren yang lebih mendalam kepada penjenayah rasuah. Seksyen 4(1) Akta tersebut

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran ------------------------ ------------------------------------------------ —

memperuntukan kesalahan bagi mana-mana orang yang melibatkan diri atau cuba untuk melibatkan diri atau bersubahat untuk melakukan 9 “pengubahan wang haram”. Apabila disabitkan kesalahan, boleh dipenjara sehingga lima tahun atau didenda sehingga lima juta ringgit atau kedua-duanya sekali. Mana-mana orang yang menguruskan hasil 10 daripada “aktiviti haram” adalah melakukan kesalahan.

Akta Bantuan Bersama Dalam Perkara Jenayah (MAGMA 2002)

MACMA berkuatkuasa pada 1 Mei 2003 dan mempunyai peruntukan undangundang bagi mendapatkan atau memberi bantuan dalam perkara jenayah di antara Malaysia dan negara lain. 9

Pengubahan wang haram didefinisikan di bawah scksyen 3, AMLA 2001 bcrerti pcrbuatan sescorang yang (a) melibatkan diri secara langsung atau tidak langsung dalam transaksi yang melibatkan hasil daripada apa-apa aktiviti haram; (b) Memperoleh, mcncrima, mcmiliki, menyembunyikan, mcmindahkan, mengubah, menukar, membawa, melupuskan, menggunakan, mcngalihkan dari atau membawa masuk kc Malaysia hasil daripada apa-apa aktiviti haram, atau; (c) Merahsiakan, menyembunyikan atau menghalang pemastian si fat sebenar, sumber, lokasi, pergerakan, pcrlupusan, hak milik, hak berkenaan dengan atau pemunyaan, hasil daripada apa-apa aktiviti haram; Jika(aa) orang itu tahu atau mempunyai sebab untuk mcmpercayai bahawa harta itu ialah hasil daripada apa-apa aktiviti haram atau; (bb) orang itu tanpa alasan yang munasabah tidak mengambil langkah yang munasabah untuk mcnentukan sama ada atau tidak harta itu ialah hasil daripada apa-apa aktiviti haram.

‘Aktiviti haram’ didefinisikan di bawah scksyen 3 AMLA 2001 bererti ‘apa-apa aktiviti yang berhubungan sccara langsung atau tidak langsung dengan mana-mana kesalahan bcrat atau kesalahan berat asing. Kesalahan berat tcrmasuklah kesalahan di bawah seksycn 10,11,12,13,14,15,18 dan 20 Akta Pcnccgahan Rasuah 1997.

Badan Pcnccgah Rasuah (BPR) Dahm Mcmbastni Rasuah Di Malaysia

Undang-undang ini di antara lain membantu agensi-agensi penguatkuasa seperti BPR untuk mendapatkan keterangan atau dokumen berkaitan siasatan daripada negara asing. Contohnya dalam kes PR v Tan Sri Eric Chia, pihak BPR dengan bantuan Jabatan Peguam Negara telah mendapatkan keterangan dan dokumen daripada Hong Kong dan Switzerland dengan penggunaan MACMA 2002 ini.

Kesalahan Rasuah Di Bawah Akta Pencegahan Rasuah 1997

Akta Pencegahan Rasuah 1997 tidak memberikan definisi khusus kepada perkataan ‘rasuah’ tetapi mempunyai peruntukan yang komprehensif dan efektif bagi menjadikan segala perbuatan rasuah suatu kesalahan. Secara amnya adalah menjadi kesalahan di bawah APR 1997 mana-mana orang yang secara rasuah meminta, menerima, menawarkan, memberikan atau menjanjikan apa-apa suapan sebagai dorongan atau upah untuk melakukan atau tidak melakukan sesuatu perkara. Peruntukan APR 1997 yang menjadikan perbuatan-perbuatan rasuah suatu kesalahan adalah seperti berikut

Suapan didefinisikan di bawah scksyen 2 APR 1997 bererti(a) hingga (g).

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

(1)

Seksyen 10

Sekyen ini menjadikan kesalahan perbuatan mana-mana orang yang sendiri atau melalui lain dan secara rasuah meminta, menerima atau bersetuju untuk menerima bagi dirinya atau bagi pihak orang lain apa-apa suapan sebagai dorongan atau upah untuk melakukan sesuatu perkara. Seksyen ini juga menjadikan

kesalahan

perbuatan

memberikan,

menjanjikan

atau

menawarkan apa-apa suapan sebagai dorongan atau upah untuk melakukan atau tidak melakukan sesuatu perkara. Contoh kes : PR v Dato’ Azman 12 Mahalan

(2)

Seksyen 11(a)

Seksyen ini menjadikan kesalahan perbuatan mana-mana ejen yang secara rasuah menyetuju terima atau memperoleh atau bersetuju untuk menyetuju terima atau cuba untuk memperoleh untuk dirinya atau untuk orang lain apa-apa suapan sebagai dorongan atau upah untuk melakukan atau tidak melakukan sesuatu perkara yang berkaitan hal ehwal atau perniagaan prinsipalnya.

PR v Dato’ Azman b. Mahalan (Bckas Exco Perak) Dato’ Azman didakwa dengan 2 pertuduhan dibawah seksyen 10(b)(aa) APR 1997 kerana memberi wang rasuah RM 2000 dan RM 5000 kepada seorang ahli perniagaan agar tidak mcnyelesaikan satu kes muflis terhadap Fadzli Abdullah Sani supaya Fadzli tidak layak bertanding menentang Dato’ Azman untuk jawatan ketua UMNO Bahagian Tapah.

Badan Pcnccgah Rasuah (BPR) Dalam Mcmbasmi Rasuah Di Malaysia

(3)

Seksyen 11(b)

Seksyen ini menjadikan kesalahan perbuatan mana-mana orang yang secara rasuah memberikan atau bersetuju untuk memberikan atau menawarkan apa-apa suapan kepada mana-mana ejen sebagai dorongan atau upah untuk melakukan atau tidak melakukan sesuatu perkara yang berkaitan hal ehwal atau perniagaan prinsipalnya.

(4)

Seksyen 11(c)

Seksyen ini mejadikan kesalahan perbuatan mana-mana orang yang memberikan kepada

ejen13

atau

menggunakan

apa-apa

dokumen

yang

diketahui

mengandungi butiran penting yang palsu untuk mengelirukan prinsipalnya14 16

Contoh kes :15

(a)

PR v Ramli Ibrahim 16

(b)

PR v Apandi Mohamad

‘ejen’ didefinisikan di bawah seksyen 2 APR 97 bererti mana-mana orang yang diambil kerja olch atau bertindak bagi seorang lain, dan termasuklah pegawai badan awam atau pegawai yang berkhidmat dalam atau di bawah mana-mana badan awam, pemegang amanah, pentadbir atau wasi harta pusaka scseorang yang sudah mati, subkontraktor, dan mana-mana orang yang diambil kerja olch atau yang bertindak bagi pemegang amanah, pentadbir atau wasi, atau subkontraktor itu. 14 ‘prinsipal’ didefinisikan di bawah seksyen 2 termasuklah mana-mana majikan, mana benefisiari di bawah sesuatu amanah, mana-mana estet amanah, mana-mana orang yang mempunyai kepentingan benefisial dalam pusaka scseorang yang sudah mati, dan, dalam hal mana-mana orang yang berkhidmat dalam atau di bawah sesuatu badan awam, badan awam 15 PR v Ramli Ibrahim (bekas MP Kota Bahru) itu. Ramli dituduh di bawah seksyen 11(c) APR 1997 kcrana membuat tuntutan perjalanan dan harian yang mengandungi butiran yang palsu yang telah mengelirukan prinsipalnya. 16 PP v Mohd Apandi Mohamad (Bekas MP Jeli) /Vpandi juga dituduh di bawah seksyen 11(c) APR 1997 kerana menggunakan dokumen tuntutan perjalanan yang mengandungi butiran yang palsu. 13

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

(5)

Seksyen 15

Seksyen ini menjadikan kesalahan bagi mana-mana pegawai badan awam yang menggunakan jawatan atau kedudukan untuk mendapatkan suapan. Selain pegawai kerajaan ahli politik yang menggunakan jawatan mereka untuk mendapatkan suapan seperti wang atau projek melakukan kesalahan di bawah seksyen ini. Contoh kes : PR v Dato Omar Hj Othman17

(6)

Seksyen 13 (a)

Seksyen ini menjadikan kesalahan kepada mana-mana orang yang ingin mendapat sesuatu kontrak telah menawarkan suapan kepada orang lain yang telah membuat suatu tender untuk kontrak berkenaan untuk menarik balik tendernya.

(7)

Seksyen 13(b)

Mana-mana orang yang meminta atau menyetujui terima apa-apa suapan bagi menarik balik sesuatu tender yang telah di buat merupakan suatu kesalahan di bawah seksyen ini.

Dato Omar dituduh di bawah seksyen 15 APR 1997 kerana mengunakan kedudukannya dalam pemberian projek kepada syarikat adiknya.

___________________________________ Badan Pcnccgah Rasuah (BPR) Dalam Mcmbasmi Rasuah Di Malaysia

(8)

Seksyen 14

Seksyen ini pula menjadikan kesalahan mana-mana orang yang menawarkan apa-apa suapan kepada pegawai badan awam18 atau pegawai badan awam meminta atau menyetujui terima apa-apa suapan untuk perkara-perkara berikut :(a)

Pegawai itu mengundi atau tidak mengundi dalam mana-mana mesyuarat badan awam ini;

(b)

Pegawai itu melaksanakan atau tidak melaksanakan suatu perbuatan rasmi;

(c)

Pegawai itu membantu mendapatkan atau menghalang kelulusan apa-apa undi pemberian apa-apa kontrak atau faedah;

(d)

Pegawai itu memberi apa-apa sokongan atau tentangan dalam urusan rasminya.

(9)

Seksyen 20

Seksyen ini seterusnya menjadikan kesalahan atas apa-apa percubaan atau persubahatan untuk melakukan apa-apa kesalahan di bawah APR 1997.

PP v Mohammad Ali b. Mohammad Amin & Anor (1979) ML) 57 (1957) 23 MLJ 199 Pegawai badan awam didefinisikan di bawah seksyen 2 APR 1997.

Etika Dan Intcgriii Di Malaysia: Isu Dan Cabaran ------------------- --------------------------------------- - ---- ------------------

Seksyen 16 Hukuman bagi kesalahan yang disabitkan dibawah seksyen 10, 11, 12, 13, 14 dan 15 hukumannya adalah

•

penjara tidak kurang daripada 14 hari dan tidak lebih daripada 20 tabun; dan

•

denda tidak kurang daripada lima kali ganda nilai suapan atau RM10,000 mengikut mana-mana yang lebih tinggi.

Huraian mengenai peruntukan-peruntukan Akta Pencegahan Rasuah 1997 di atas jelas menunjukkan bahawa segala perbuatan rasuah merupakan kesalahan dapat ditangani oleh Akta ini. Apa yang perlu adalah kerjasama orang ramai untuk tampil memberi maklumat atau membuat aduan apa-apa perlakuan rasuah kepada pihak BPR. Ini merupakan tanggungjawab sosial masyarakat Malaysia. Pihak BPR juga dibolehkan menyiasat kes-kes yang menjadi kesalahan di bawah undang-undang bertulis yang lain selain daripada APR 1997 seperti pecah amanah jenayah dan penipuan di bawah ICanun Kesiksaan. Kuasa ini diberikan di bawah seksyen 7(3) APR 1997 setelah mendapat keizinan daripada pihak Pendakwa Raya. Pendakwaan kes-kes di bawah APR 1997 akan dimulakan setelah mendapat keizinan Pendakwa Raya. Ini diperuntukan di bawah seksyen 50 Akta yang sama;

Badan Pcnccgah Rasuah (BPR) Dalam Mcmbasmi Rasuah Di Malaysia

“Pendakwaan sesiiatu kesalahan di bawah akta ini tidak boleh dimulakan kecnali oleb a tan dengan kei^inan Pen da kiva Raya"

Apabila sesuatu siasatan telah dilengkapkan, Pendakwa Raya atau Timbalan Pendakwa Raya akan mempertimbangkan keterangan kes dan mengeluarkan ‘Izin Untuk Mendakwa’ sekiranya keterangan mencukupi.

Peruntukan Kuasa Untuk Pencegahan Yang Lebih Berkesan

BPR mengambil tindakan pro-aktif mengesan indikator atau petanda rasuah di kalangan pegawai awam yang menyenggara hidup melebihi emolumennya. Melalui kuasa Pendakwa Raya di bawah seksyen 32(3), BPR mengeluarkan arahan menghendaki pegawai awam itu menjelaskan bagaimana dia dapat mempunyai, memiliki, mengawal atau memegang apa-apa harta yang berlebihlebihan, setelah diambil kira emolumennya yang sekarang dan yang lain dan segala hal keadaan yang releven. Jika dia tidak dapat memberikan penjelasan yang memuaskan bagi lebihan itu, dia adalah melakukan suatu kesalahan dan apabila disabitkan boleh :

(a) dipenjarakan selama tempoh tidak kurang daripada 14 hari dan tidak lebih daripada 20 tahun; dan

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia. Isu Dan Cnbaran

(b) didenda tidak kurang daripada lima kali ganda nilai lebihan itu atau sepuluh ribu ringgit, mana yang lebih tinggi.

Hukuman denda dan penjara sahaja belum dapat memberi impak dan kesan deteren yang mendalam sekiranya basil pendapatan rasuah yang dikumpulkan oleh pesalah berkenaan tidak dirampas. Kuasa untuk merampas diperuntukkan di bawah seksyen 36(1) dan 37(1) APR 1997.

•

Seksyen 36(1): Pelucuthakan Harta Apabila Pendakwaan Dibuat Bagi Sesuatu Kesalahan

“Dalam apa-apa pendakwaan bagi sesuatu kesalahan di bawah Akta ini, mahkamah hendaklah membuat perin tah bagi pelucuthakan apa-apa hartayang dibuktikan menjadi halperkara kesalahan itu atau telah deigunakan dalam melakukan kesalahan itu,,

•

Seksyen 37(1): Pelucuthakan HartajikaTiada Pendakwaan Bagi Sesuatu Kesalahan

Jika tiada pendakwaan, “Pendakwa Raya boleh, sebeluni tamat ternpoh dua betas bulan dart tarikh penyitaan itu} meniohon kepada seorang Hakim

Badan Pcnccgah Rasuah (BPR) Dalam Mcmbasmi Rasuah Di Malaysia

Mahkamah Tinggi untuk mendapatkan perintah bagipelucuthakan harta itu jika di a berpuas had bahawa harta itu teiah diperoteh basil daripada atau berkaitan dengan suatu kesalahan di bawah seksyen 10, 11, 13, 14 dan 15.”

Tanggungjawab Melapor Rasuah

Setiap orang mempunyai kewajipan untuk mencegah rasuah terutamanya yang terlibat secara langsung supaya melaporkan transaksi penyogokan. Seksyen 17(1): mewajibkan mana-mana pegawai badan awam yang diberi, dijanjikan, atau ditawarkan rasuah supaya melaporkannya. Kegagalan berbuat demikian adalah satu kesalahan yang boleh dihukum denda tidak melebihi RM100,000.00 dan penjara tidak lebih sepuluh tahun. Sek. 17(3) pula mewajibkan seseorang yang daripadanya suapan teiah diminta atau diperoleh atau suatu percubaan teiah dibuat untuk memperolehi suapan, supaya melaporkan perkara tersebut seawal yang mungkin. Kegagalan berbuat demikian adalah satu kesalahan yang boleh didenda tidak melebihi RM10,000.00 atau dipenjarakan selama tempoh tidak melebihi dua tahun.

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

_ __________________________

Perlindungan Undang-Undang Kepada Pengadu, Pemberi Maklumat Dan Maklumat

Sek. 21(4): Kerahsiaan Aduan Kepada Badan Seksyen ini menjadikan satu kesalahan bagi mana-mana orang yang mendedahkan aduan yang dibuat kepada BPR kepada mana-mana orang selain pegawai-pegawai BPR dan Pendakwa Raya. Aduan yang dibuat kepada BPR adalah rahsia sehingga tuduhan dibuat di mahkamah.

Sek. 53: Perlindungan Pemberi Maklumat Dan Maklumat Seksyen ini umumnya memberi peruntukan bahawa semua pemberi maklumat kepada pegawai BPR adalah dilindungi dan tidak boleh didedahkan atau diperintahkan untuk didedahkan di dalam mana-mana mahkamah. Dalam hal maklumat yang diberi itu, segala bahagian yang mengandungi identiti pemberi maklumat hendaklah dihapuskan, disembunyi atau dirahsiakan. Perlindungan ini meliputi juga individu yang bertindak sebagai whistle-blower.

Kesalahan Di Luar Malaysia

Seksyen 55 APR 1997 memberi kuasa kepada BPR untuk menyiasat walaupun kesalahan rasuah tersebut dilakukan di luar Malaysia oleh warga negara auu pemastautin tetap Malaysia. Kesalahan itu dianggap seseolah-olah

___________________________________ Bndan Pcnccgah Rasuah (BPR) Dahm Mcmbasmi Rasuah Di Malaysia

berlaku di dalam Malaysia dan semua peruntukan di bawah Akta ini adalah terpakai. Dari segi pelaksanaan, pihak BPR telah membuat siasatan ke luar negara seperti di J epun, Hong Kong, Switzerland dan Indonesia. Hasilnya keteranganketerangan yang diperlukan telah membantu siasatan yang dijalankan.

Kuasa Pentadbiran

Usaha membasmi rasuah, salahguna kuasa dan penyelewengan oleh BPR tidak hanya terhad kepada tindakan undang-undang tetapi dibuat juga melalui perakuan tindakan tatatertib dan tapisan keutuhan. Peraturan- peraturan Pegawai Awam (Kelakuan dan Tatatertib) Pindaan 2002 memperuntukkan kesalahankesalahan tatatertib pegawai awam. Hasil siasatan BPR dirujuk kepada Peguam Kanan Persekutuan (PKP) untuk keputusan. Sekiranya PKP berpendapat siasatan tidak mempunyai cukup keterangan dan bukti untuk dibawa ke mahkamah tetapi mendedahkan berlakunya pelanggaran tatakelakuan di bawah Peraturan-Peraturan Pegawai Awam (Kelakuan dan Tatatertib) Pindaan 2002 atau Perintah Am dan mengarahkan Laporan BPR (Tatatertib) dikemukakan kepada ketua jabatan sasaran untuk diambil tindakan tatatertib ke atas mereka yang terlibat.

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran ________________________ _____

BPR diberi kuasa pentadbiran untuk membuat tapisan keutuhan mengikut Pekeliling Am Sulit Bil. 1 Tahun 1985 bertajuk Tapisan Keutuhan Oleh Badan Pencegah Rasuah Malaysia. BPR menjalankan tapisan keutuhan ke atas anggota pentadbiran awam dan kakitangan sektor swasta tertentu sebagai salah satu usaha untuk memastikan hanya mereka yang tidak terlibat dengan rasuah sahaja dinaikkan pangkat, dilantik ke jawatan penting dan dianugerahkan pingat-pingat kebesaran persekutuan dan negeri.

Agensi Dan Organisasi Yang Terlibat Dalam Membanteras Rasuah ^ungguhpun BPR sebagai agensi utama bertanggungjawab untuk membasmi rasuah, salah guna kuasa dan penyelewengan, terdapat juga agensi dan organisasi lain yang turut terlibat secara langsung atau tidak langsung ke arah pembasmian rasuah. Antara agensi dan organisasi yang dimaksudkan ialah:-

Biro Pengaduan Awam (BPA). Jabatan Audit Negara. Public Accounts Committee (PAC). Pasukan Polis Di Raja Malaysia (PDRM) Unit Pemodenan Tadbiran dan Perancangan Pengurusan Malaysia (MAMPU). Kementerian Kewangan.

Badan Pcnccgah Rasuah (BPR) Dalam Mcmbasmi Rasuah Di Malaysia

•

Kementerian Luar Negeri.

•

Jabatan Kastam dan Eksais

•

Suruhanjaya Sekuriti.

•

Suruhanjaya Syarikat Malaysia

•

Bank Negara Malaysia.

Di Raja.

(SSM).

Peranan dan fungsi yang dimainkan mereka memberi kesan secara langsung atau tidak langsung kepada pengukuhan integriti dan pembasmian rasuah, salah guna kuasa dan penyelewengan.

Pembasmian Rasuah Di Malaysia : Usaha Yang Dilaksanakan

Komitmen Pemimpin Dan Pentadbiran Kerajaan Antara prinsip utama dan penting bagi menjamin kejayaan usaha

pembasmian rasuah ialah iltizam dan keazaman politik ketua pemerintah sesebuah negara. Prinsip ini jelas wujud di Malaysia. Pendirian pucuk pimpinan YAB Perdana Menteri yang tidak langsung berkompromi terhadap rasuah amat jelas. Suara-suara menentang rasuah semakin lantang dan diperkukuhkan secara berterusan. YAB Perdana Menteri memberi jaminan bahawa “

kita terpaksa

berdepan denganpelbagaipersepsi tapi say a dah maklumkan kepada BPR, jangan takut dengan sesiapa, siasatan mesti campur” Gerakan pembanterasan rasuah 19

diteruskan, say a tidak akan masuk

Ucapan YAB Perdana Menteri semasa Persidangan Invest Malaysia 2005, 22.3.2005.

Etika Dan Intcgrid Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

di Malaysia merupakan satu agenda nasional yang tidak putus dibincang, dibahas dan dianalisis dan ini jelas terpancar dalam ucapan pemimpin dari semasa ke semasa.

Strategi BPR

Untuk memastikan pencapaian visi BPR bagi membantu pencapaian wawasan negara, tiga strategi dilaksanakan seperti strategi penguatkuasaan, strategi penggalakan dan pencegahan dan strategi pengukuhan.

Strategi Penguatkuasaan

Fokus strategi penguatkuasaan ialah mempertingkatkan tindakan punitif melalui siasatan, sabitan kes di mahkamah dan perakuan tindakan tatatertib. Sungguhpun tidak semua basil siasatan berakhir dengan pertuduhan di mahkamah, namun lain-lain tindakan yang sesuai diambil seperti

perakuan

tindakan

tatatertib

terhadap

pegawai,

membuat

pemeriksaan sistem dan prosedur untuk menutup peluang rasuah, merujuk kepada jabatan yang berkenaan untuk tindakan dalaman jabatan berkenaan atau mewujudkan rangkaian sumber.

___________ Badan Pcnccgah Rasuah (BPR) Dalam Mcmbasmi Rasuah Di Malaysia

Strategi Penggalakan dan Pencegahan

Strategi penggalakan menekankan kepada usaha pemantapan integriti dan pengukuhan nilai-nilai murni. Program utama di bawah strategi penggalakan ialah pendidikan dan penerangan yang bertujuan untuk meningkatkan kesedaran serta menyemai perasaan benci masyarakat terhadap rasuah. Di segi pencegahan pula, tumpuan adalah kepada mencegah peluang dan ruang rasuah dalam amalan, sistem dan prosedur kerja badan awam. Tumpuan yang diberikan ialah ke atas amalan, sistem dan tatacara kerja badan awam yang tinggi risiko rasuah.

Strategi Pengukuhan

Strategi pengukuhan menfokuskan kepada usaha pengukuhan kapasiti dan kapabiliti BPR serta meningkatkan kerjasama serantau dengan agensiagensi penguatkuasa anti-rasuah antarabangsa.

Mekanisma Gerakan Pencegahan Rasuah Yang Menyeluruh

Menyedari hakikat bahawa untuk mewujudkan sebuah masyarakat Malaysia yang bersih daripada rasuah tidak akan tercapai jika BPR sahaja menjadi aktor maka Kerajaan atas cadangan BPR bersetuju

Erika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

menggerakkan usaha mencegah rasuah secara nasional, holistik dan berterusan. Dalam masa yang sama, Kerajaan berpendirian bahawa masalah rasuah perlu ditangani secara menyeluruh, bersepadu dan terancang merangkumi bukan sahaja aspek pencegahan rasuah, tetapi juga peningkatan kecekapan, ketelusan, integriti dan akauntabiliti dalam pentadbiran Kerajaan. Gerakan ini bermula pada tahun 1998 apabila keluarnya Arahan YAB Perdana Menteri No. 1 Tahun 1998: Gerakan Pemantapan Keutuhan Sistem Pengurusan Pentadbiran Kerajaan Malaysia: Penubuhan Jawatankuasa Keutuhan Pengurusan Pentadbiran Kerajaan Di Peringkat Persekutuan, Negeri dan Daerah. lanya digerakkan oleh sebuah mekanisma yang dinamakan Jawatankuasa Keutuhan Pengurusan (JKP). JKP ditubuhkan di semua peringkat persekutuan, negeri dan daerah. BPR dan MAMPU bertindak sebagai urusetia bersama jawatankuasa kabinet yang dinamakan Jawatankuasa Khas Kabinet Mengenai Keutuhan Pengurusan Kerajaan (JKKMKPK). JKKMKPK dipengerusikan oleh YAB Perdana Menteri yang bermesyuarat setiap suku tahun. Ketua Pengarah BPR bertindak sebagai Pengerusi kepada Mesyuarat Urusetia JKP Kebangsaan yang juga mengadakan mesyuarat setiap suku tahun dan dihadiri oleh Urusetia JKP 28 kementerian dan 13 buah negeri. Maklum balas daripada Mesyuarat Urusetia ini dilaporkan ke dalam Mesyuarat JKI<MI<PI< oleh Ketua Pengarah BPR.

___________________________________ Badan Pcnccgah Rasuah (BPR) Dalam Membasmi Rasuah Di Malaysia

Hasilnya, kajian yang lebih mendalam atau dasar-dasar dikeluarkan olch Kerajaan sama ada dalam bentuk arahan atau pekeliling bagi memastikan rasuah, salah guna kuasa dan penyelewengan dapat dibanteras dalam perkhidmatan awam. Antara pekeliling pentadbiran yang dimaksudkan ialah •

Pekeliling Perkhidmatan Bil. 3/1998: Mengenai Garis Panduan Pemberian Dan Penerimaan Hadiah Di Dalam Perkhidmatan Awam.

•

Pekeliling Am Bil 4/1999: Modul Pengurusan Integriti.

•

Surat Pekeliling Perkhidmatan Bil. 4 Tahun 2000: Keahlian Pegawai Awam Di Dalam Kelab Golf Dan Kelab Rekreasi Swasta Secara Kehormat Atau Nominee Serta Penggunaan Kemudahan Secara Percuma Di Kelab Tersebut Oleh Badan atau Persatuan Jabatan.

•

Surat Pekeliling Perkhidmatan Bilangan 3 Tahun 2004: Mengenai Panduan Pertukaran Pegawai Awam.

Sistem Penyampaian Perkhidmatan Kerajaan: Menutup Peluang Dan Ruang Rasuah Dalam Sistem

Kawalan melalui penguatkuasan undang-undang mencegah rasuah sahaja tidak mencukupi. lanya perlu disokong dengan kawalan sistem yang

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

— ------------------------------------------------

kukuh dan dapat menutup peluang dan ruang rasuah, salah guna kuasa dan pcnyelewengan. Dalam konteks ini BPR memberi penekanan kepada usaha mencegah punca rasuah. Fokus adalah ke atas jabatan yang banyak terlibat dengan urusan pemberian perkhidmatan kepada orang ramai dan sektor swasta. Penumpuan ini adalah bertujuan untuk mempastikan tidak ada peluang dan ruang rasuah di dalam sistem penyampaian perkhidmatan kerajaan sehingga boleh menjejaskan kecekapan dan keberkesanannya. Ini dibuat agar pembangunan negara tidak terjejas oleh gejala rasuah. Usaha ini akan dapat membantu mempercepatkan proses pertumbuhan ekonomi negara dan secara tidak langsung memperbaiki kedudukan Malaysia dalam Indeks Persepsi Rasuah (CPI) yang dipantau oleh Transparency International. Seperti perniagaan, jenayah rasuah ibarat suatu percaturan antara untung dan rugi. Sekiranya melakukan rasuah dilihat sebagai mendapat untung lumayan dan risiko ditangkap rendah, maka orang akan mudah dan berani melakukan rasuah, begitu juga sebaliknya. Oleh yang demikian, usaha pembanterasan rasuah bermula dengan mewujudkan sistem yang baik dan tidak membuka ruang kepada perlakuan rasuah. Sistem yang baik memudahkan pengesanan perlakuan rasuah. Natijahnya supaya rasuah dilihat memberi pulangan untung yang rendah dan risiko ditangkap tinggi. Keadaan ini membuatkan orang takut untuk melakukan rasuah. Aspek kawalan sistem yang menjadi fokus meliputi:-

Badan Penccgah Rasuah (BPR) Dalam Mcmbasmi Rasuah Di Malaysia

•

kawalan ke atas kuasa monopoli dan diminimakan,

•

panduan yang jelas untuk penggunaan budibicara,

•

ketelusan dan akauntabiliti dalam pentadbiran,

•

saluran aduan yang cekap dan berkesan,

•

mengadakan checks and balances^ pemantauan dan penyeliaan,

•

dasar, peraturan dan prosedur yang praktikal dan kemaskini,

•

pematuhan kepada kod etika dan kod tata kelakuan,

•

pengisytiharan harta,

•

kawalan dalaman dan auditan yang

•

perlindungan saksi dan whistle-blower^

•

kemahiran mengenalpasti indikator

berkesan,

rasuah

dan mengurus risiko

rasuah, •

peningkatan kecekapan melalui ICT,

•

pemantapan integriti, dan

•

kaedah pengambilan dan latihan.

Pencegahan Rasuah Di Sektor Swasta

Di sektor swasta, BPR bekerjasama dengan SSM menyebarluaskan mesej antirasuah khususnya kepada pengarah-pengarah syarikat public listed companies (PLC) melalui Mandatory Accreditation Programme (MAP). Mesej

Erika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cnbaran

____ __________________________________

yang sama juga disebarkan kepada kakitangan government-linked companies (GLC). Perkembangan sosio-ekonomi negara dan penglibatan Kerajaan dalam sektor ekonomi melalui government-linked companies (GLC) memerlukan BPR mengaplikasikan integrated approach dalam strateginya untuk membasmi rasuah secara keseluruhan. Bagi memastikan BPR bertindak dengan cekap dan berkesan, Badan ini menempatkan pegawainya yang berpengalaman dan berkebolehan secara pinjaman dalam GLC. Penempatan pegawai BPR dibuat untuk tempoh tertentu. Kehadiran pegawai BPR dapat membantu syarikat merangka strategi punitif dan program pemantapan integriti serta pencegahan rasuah, salah guna kuasa dan penyelewengan secara proaktif dan dalaman.

6) Peranan Masyarakat Sivil {Civil Society)

Masyarakat sivil meliputi organisasi/pertubuhan, struktur dan rangkaian {networks') awam selain daripada komponen legislatif, pentadbiran dan kehakiman tetapi berinteraksi dengan ketiga-tiganya dalam berbagai cara dan bentuk. Masyarakat sivil boleh bertindak sebagai watchdog dan menjadi whistleblower kepada sektor awam dan swasta. Menyedari keupayaan dan peranan berkesan yang dimainkan oleh masyarakat sivil, BPR melibatkan kumpulan ini dalam aktiviti

Badan Pcnccgah Rasuah (BPR) Dalam Mcmbasmi Rasuah Di Malaysia

kemasyarakatan. BPR perlu sokongan mereka untuk memberi aduan dan maklumat serta menjadi saksi di mahkamah. Melalui sokongan dan kerjasama mereka penjenayah rasuah berjaya dipertuduh di mahkamah.

Pelan Integriti Nasional

BPR memainkan peranan aktif dalam usaha dan perancangan ke arah pengwujudan Pelan Integriti Nasional (PIN) dan Institut Integriti Malaysia (IIM). Usaha ini adalah hasil analisis kajian nasional mengenai persepsi masyarakat terhadap rasuah di Malaysia yang telah dijalankan pada tahun 2001/2002. Kajian ini melibatkan 7594 responden dari seluruh negara dan diselaraskan oleh BPR. YAB Perdana Menteri memberi perhatian serius ke atas usaha tersebut dan meminta supaya pihak konsultan mengemukakan cadangan cara terbaik bagaimana PIN dan IIM dapat digerakkan dengan berkesan. Kedua-dua cadangan ini telah diterima oleh Mesyuarat Jemaah Menteri 5.11.2003.

Penglibatan Malaysia Dalam Usaha Global : Kerjasama Serantau Dan Antarabangsa

Sejak beberapa dekad yang lalu, isu rasuah menjadi agenda penting di forumforum antarabangsa. Ini kerana perlakuan jenayah rasuah kini

Etika Dan Intcgriti Di .Malaysia: Jsu Dan Cabaran

menjadi transnational crime. Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu dan banyak negara di dunia secara berkelompok menggemblengkan tenaga dan usaha menubuhkan kerjasama serantau serta menandatangani persefahaman bagi menangani jenayah ini. Dalam mendukung dan memberi sokongan kepada usaha regim antarabangsa

ini,

BPR

mempertingkatkan

peranannya

seiring

dengan

perkembangan tersebut. Badan ini telah menandatangani beberapa deklarasi antara bangsa menyatakan kesepakatan, persefahaman dan kerjasama serantau untuk membanteras rasuah secara bersama. United Nations Convention Against Corruption (UNCAC), OECD-ADB AntiCorruption Initiativefor Asia-Pacific dan Deklarasi Santiago Commitment To Fight Cornption And 'Ensure Transparency oleh negara-negara ekonomi APEC adalah antara contoh-contoh persefahaman dan kerjasama serantau yang telah ditandatangani oleh Malaysia. Penubuhan Akademi Pencegahan Rasuah yang diletakkan di bawah pentadbiran BPR dapat memenuhi hasrat ini. Matlamat akhirnya ialah supaya BPR menjadi model sebagai sebuah agensi pencegah rasuah yang berjaya di rantau Asia-Pasifik. Selain itu, kerjasama antarabangsa diwujudkan melalui persetujuan secara bilateral dan multilateral dengan agensi-agensi pencegahan rasuah luar negara. Melaluinya BPR dapat bertukar-tukar pengetahuan dan kepakaran mengenai perkara-perkara teknikal tentang pencegahan

Badan Pcnccgah Rasuah (BPR) Dalam Mctnbasmi Rasuah Di Malaysia

rasuah, aspek international laws, human rights dan sebagainya. Yang lebih penting lagi ialah BPR dapat menyalurkan kepada masyarakat antarabangsa mengenai komitmen dan usaha negara ini dalam menangani masalah rasuah di peringkat global.

Akademi Pencegahan Rasuah

Penubuhan Akademi Pencegahan Rasuah telah diumumkan oleh YAB Perdana Menteri pada bulan Disember 2003 semasa 4th Steering Committee of theADP / OECD Anti-Corruption Initiativefor Asia and the Pacific, Akademi Pencegahan Rasuah dirancang menjadi pusat latihan serantau bagi rantau Asia Pasifik dan negara-negara

membangun

yang

lain.

Penubuhannya

bertujuan

untuk

pembangunan kapasiti dan kapabiliti, melahirkan contoh amalan terbaik {bestpractices) dalam kaedah siasatan, pencegahan, penguatkuasaan dan latihan kemahiran dalam bidang forensik perakaunan, kejuruteraan dan komputer. lanya juga menjadi pusat latihan dalam negara yang mengendalikan kursus-kursus sepenuh masa anjuran BPR dengan kerjasama institusi dan universiti dalam dan luar negara. Akademi ini mengandungi enam (6) sekolah latihan iaitu

•

Sekolah Penyiasatan.

•

Sekolah Perisikan.

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

__ _____________________________

•

Sekolah Perundangan dan Pendakwaan.

•

Sekolah Pengurusan dan Komunikasi.

•

Pusat Kecemerlangan.

•

Pusat Pengajian Antarabangsa.

Di peringkat dalaman, penekanan kepada peningkatan keupayaan dan profesionalisme pegawai BPR dalam menjalankan tugas mencegah rasuah masih tetap dititikberatkan. Ini kerana perlakuan dan modus operands rasuah, salah guna kuasa dan penyelewengan bersifat dinamik dan berubah-ubah. Oleh itu, BPR akan menerokai kaedah dan teknik baru bagi meningkatkan kemahiran serta kepakaran pegawai dalam mencegah rasuah. Antara aspek latihan yang ditekankan ialah sains forensik lanjutan meliputi forensik perakaunan, kejuruteraan dan komputer, perisikan, pencegahan dan pengurusan.

Cabaran

Antara cabaran yang dihadapai dan perlu ditangani adalah seperti berikut

•

Perubahan ekonomi dan sosial yang pesat mempengaruhi sikap dan budaya masyarakat yang kurang peka kepada usaha menangani jenayah termasuk rasuah.

Badan Pcnccgah Rasuah (BPR) Dalam Membasmi Rasuah Di Malaysia

•

Peningkatan penggunaan ICT mengakibatkan jenayah mudah berkembang serta kesukaran mengesan keterangan.

•

Kepesatan pembangunan negara yang kurang pemantauan.

•

Tekanan globalisasi dan liberalisasi dalam perdagangan dan jenayah.

•

Cross-border transactions yang mana perbuatan rasuah menjadi border/ess crime dan ini merumitkan usaha mengesannya.

•

Urusan kewangan yang canggih.

•

Penghakisan nilai moral dan etika.

•

Bersikap kebendaan dan mengutamakan keuntungan tanpa etika.

•

Keperluan kepada jentera pentadbiran yang lebih telus, akauntabel dan cekap.

•

Keperluan kepadaproper regulatory mechanism dalam hubungan antara sektor perniagaan dengan Kerajaan.

•

Keperluan sokongan padu daripada media dan masyarakat umum.

Penutup

Pendirian Kerajaan yang tidak bertolak ansur dengan apa jua bentuk rasuah menjadikan usaha mencegah rasuah membantu dan memudahkan BPR menjalankan tugas dalam usaha membanteras rasuah. Usaha ini dimantapkan lagi dengan peranan yang di mainkan oleh IIM untuk meningkatkan integriti dalam semua aspek kehidupan meliputi sektor awam, swasta, politik dan komuniti hingga ke peringkat keluarga.

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

Datuk Seri Zulkipli Mat Noor menpakan Ketna Pengarah Badan Pencegah Rasnah Malaysia (BPR). Sebehim ini beliau niemulakan kerjaya dengan Polis DiRaja Malaysia dan tel ah berkbidniat selama 32 tabun. Beliau menperoleh Ija^ab Sarjana da lam bi da ng Hubnngan Antarabangsa dan Kajian Strategik daripada {Jniversiti Lancaster, England. Belia/i turnt menyandang jawatan Presiden Persekntuan Karate Malaysia (NLAKAF).

Membina Integriti Untuk Memerangi Rasuah

Haji Mustafar Ha/i Adi

Mukaddimah

dntegriti"

berkait

amatrapat

denganpembeniukan

danpengukuhan etika yang baik. Awanah9 dalam pengurnsan, umpamanya, adalah sebahagjan daripada etikayang baik. Sesiiatupentadbzran tidak boleh diuruskan jika tidak ada amanah kerana tanpa amanahpengumsan dan pentadbiran Kerajaan tidak akan dapat dilaksanakan, malah boleh menyebabkan huru-hara dan keruntuhan kuasa Kerajaan. i

(Y. Bhg Tun Dr. Mahathir Mohamed)

Rasuah mempunyai suatu ciri yang sama. Gejala yang menjadi parasit ini berlaku dalam semua negara tanpa mengira tahap pembangunan sosial dan ekonominya. Negara mundur, sedang membangun, mahu pun negara maju tidak terlepas di landa gejala rasuah. Walau bagaimanapun, tahap 1

Petikan ucapan YAB Datuk Seri Dr. Mahathir Mohamed, Perdana Menteri Malaysia, semasa mclancarkan Gerakan Pemantapan Keiitithan Sistem Penguriisan Pentadbiran Kerajaan Malaysia, di Ibu Pcjabat BPR Malaysia, Kuala Lumpur pada 8 Januari 1998.

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

perluasan perlakuan gejala rasuah itu yang berbeza. Ada negara yang rasuah dikatakan sudah sebati dengan segala aspek pekerjaan dan kchidupan sehingga dikatakan rasuah itu menjadi budaya dan amalan masyarakatnya. Jika rasuah begitu berleluasa ia dikatakan systemic dan endemic. Ada pula gejala rasuah yang seolah-olah telah diinstitusikan (institutionalised corruption). Tetapi, apabila rasuah sudah menjadi nilai dan budaya yang diterima oleh masyarakatnya, maka rasuah dikatakan sebagai 'a way of life Namun begitu, secara keseluruhannya, kebanyakan negara di dunia melihat gejala rasuah, penyalahgunaan kuasa dan penyelewengan serta perbuatan tidak beretika sebagai suatu yang sangat jijik, keji dan abnormal. Kebanyakan negara di dunia meletakkan rasuah sebagai kesalahan, tetapi ada negara yang sukar untuk menepis gejala rasuah yang telah berleluasa dalam masyarakatnya. Namun dari segi pengalaman dan kajian yang dilakukan, ada negara yang walaupun memang ada kadangkala berlaku gejala negatif ini, tetapi kewujudannya dianggap sebagai unthinkable act jika dilakukan oleh seseorang individu, baik anggota perkhidmatan awam, bahkan oleh masyarakat umum dalam negara itu. Ancaman rasuah wujud dalam apa juga sistem kehidupan. Ia menyerap dalam struktur dan aspek sosial, ekonomi, politik dan pentadbiran sesebuah negara. Rasuah juga berlaku dalam apa juga corak dan fahaman - sama ada yang mengamalkan sistem kapitalis, sosialis, komunis dan sebagainya, serta wujud sama ada di negara maju mahupun di negara sedang membangun.

Mcmbina Intcgriti Untuk Memerangi Rasuah

Justeru itu, rasuah bukan lagi satu masalah berasingan yang hanya dihadapi oleh sesebuah negara sahaja, tetapi ia merupakan satu masalah di peringkat global. Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) telah menjadikan isu rasuah sebagai antara agenda keutamaan bagi dibincangkan di peringkat antarabangsa. Pada penghujung tahun 2003, United Nations Convention Against Corruption (UNCAC) telah ditandatangani oleh banyak negara di dunia sebagai suatu komitmen bersama mencegah dan memerangi rasuah secara bersama. Malaysia juga telah menandatangani konvensyen ini yang dilihat sebagai suatu komitmen negara ke arah memerangi jenayah rasuah hingga ke akar umbi. Ini juga memperlihatkan azam dan iltizam kepimpinan negara, khususnya penekanan yang dibuat oleh YAB Dato’ Seri Abdullah Haji Ahmad Badawi, Perdana Menteri Malaysia yang kelima, bagi memerangi rasuah, mempertingkatkan kecekapan dan produktiviti khususnya penyampaian khidmat awam dan mengurangkan

karenah

birokrasi.

Sekali

gus

mempertingkat

dan

memperkukuhkan integriti.

Rasuah Dan Integriti

Implikasi atau natijah gejala rasuah, penyelewengan dan salah guna kuasa tidak dapat dinafikan menjurus kepada elemen-elemen negatif dan akan membawa bencana, kerosakan, keburukan dan kehancuran. Tidak ada manusia yang waras yang akan menghalalkan perbuatan dan gejala ini.

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabnrnn

________________________________

Begitu juga tidak ada mana-mana negara di dunia yang menjadikan dasar atau peraturan bahawa rasuah itu dibolehkan, walaupun sedikit. Justeru, pelbagai pihak berusaha melakukan yang terbaik membendung dan memerangi rasuah. Pelbagai

strategi,

pendekatan,

program

dan

aktiviti

dirangka

dan

diimplementasikan. Usaha ini digubal, penilaian dan pemantauan terhadap pelaksanaannya dilakukan dan penambahbaikan berterusan dibuat bagi memastikan integriti dipertingkatkan dan rasuah diperangi. Banyak definisi atau tafsiran mengenai rasuah diketengahkan. Di samping itu, perkataan umum menggambarkan gejala ini juga turut dilcmparkan. Antaranya ‘tumbuk rusuk’, ‘duit kopi atau duit teh’, 'under counter money’, ‘pungli’ (pungutan liar di Indonesia), ‘koivtim’ pelbagai lagi mcngikut bahasa tempatan dan bahasa-bahasa di negara lain. Ditinjau secara ringkasnya, rasuah didefinisikan oleh World Bank, dan Transparency International sebagai “penyalahgunaan kedudukan awam untuk 2 kepentingan diri.” Namun begitu, rasuah bukan sahaja dilakukan oleh

ggota

penjawat awam sahaja, tetapi ia berlaku dalam sektor swasta, korporat dan perniagaan, pertubuhan bukan kerajaan, dalam parti dan di kalangan ahli politik. Tiada golongan atau sektor yang terkecuali dalam gejala ini. Bekas Perdana Menteri Malaysia, Tun Dr. Mahathir Mohamed (1986) dalam pcnulisannya mentafsirkan rasuah sebagai suatu perbuatan 2

The World Bank, Helping Countries Combat Corruption: The Role of the World Bank, Poverty Reduction and Economic Management Network, September 1997. Mahathir Mohamed. (1986). The Challenges, Kuala Lumpur: Pelanduk Publications.

Mcmbina Intcgriti Untuk Mcmcrangi Rasuah

di mana seseorang memperoleh pendapatan atau

pemberian melalui jalan yang salah. Menurut beliau, rasuah secara umumnya difahami sebagai memberi sesuatu kepada seseorang yang berkuasa dan berpengaruh supaya orang berkenaan menyalahgunakan kuasanya dan memberi keistimewaan kepada si pemberi. Berlawanan dengan perkataan rasuah, seseorang yang tidak mudah kalah dengan temptation atau penawaran kebendaan, keistimewaan atau kebesaran yang diperoleh lantaran rasuah dikatakan orang yang berintegriti. Integriti sebenarnya mempunyai skop tafsiran yang sangat luas. Seseorang yang beramanah, jujur, ikhlas dan berkata benar dikatakan berintegriti. Bagi seseorang pekerja, amalan positif dalam pekerjaannya seperti berdedikasi, cekap, rajin atau ‘tidak berat tulang’, bertanggungjawab dan sebagainya, dikatakan berintegriti. Ringkasnya,

integriti

membawa

tafsiran

positif

dalam

tingkah

laku,

pembentukan peribadinya dan malahan isi hatinya yang telus dan tulus.

Integriti: Isu Dan Cabaran

Integriti sama ada dimiliki atau tidak dimiliki. Pernyataan ringkas ini sering diungkapkan. Integriti seseorang individu atau organisasi sukar untuk diberikan sesuatu tahap tertentu atau untuk diukur dalam bentuk peratusan. Contohnya, jika dibandingkan apabila seseorang menerima

Etika Dan Integriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran------------------------------------------- ------------------ -----------------------

atau memberi rasuah dalam jumlah transaksi yang kecil, tidak boleh dikatakan integritinya lebih baik berbanding dengan orang yang menerima atau memberi rasuah dalam jumlah yang besar. Bukan nilai kecil atau besarnya tahap integriti dinilai. Tidak juga kerana faktor jumlah masa seseorang itu ponteng kerja atau ‘curi tulang’. Integriti juga tidak dapat dinilai sekadar melihat laporan prestasi seseorang pekerja. Seseorang pekerja itu mungkin dapat menghasilkan produktiviti kerja yang baik tetapi dalam masa yang sama dia berkemungkinan tidak ikhlas dalam pelaksanaan kerjanya, sekiranya tanpa pengawasan dan penyeliaan pegawai atasannya. Kerjanya mungkin hanya akan menjadi lebih cekap

dan

berkesan

apabila

diawasi

dan

diselia.

Perasaan

pertanggungjawabannya dalam keadaan ini disertai dengan harapan memperoleh pujian ketuanya atau mendapat penilaian terbaik dan pengiktirafan sewajarnya. Jika dillhat dalam aspek mengapa seseorang itu terlibat dalam gejala rasuah, maka jawapan yang mudah adalah kerana kawalan dalaman yang rapuh dan semakin luntur. Rasulullah SAW pernah bersabda dengan mafhumnya bahawa, tidak akan mencuri seseorang itu, scmasa dia rnencuri dia beriman. Justeru, tidak akan melakukan sebarang kerosakan seseorang itu, tidak akan melakukan rasuah seseorang itu, dan tidak akan pecah amanah ke atas pertanggungjawabannya sekiranya semasa dia melakukan perkara-perkara negatif itu dia beriman. Hatta, untuk

Mcmbina Integriti Untuk Mcmcrangi Rasuah

melakukan sesuatu perkara negatif lain seperti membuang sampah di jalanan, menyalahgunakan harta pejabat, ponteng kerja, sengaja tidak menjalankan tugas dengan cekap, marah-marah kepada pelanggan, tidak mematuhi undang-undang dan peraturan, maka pada ketika perlakuan negatif itu dilakukan adalah kerana kawalan dalaman yang bermasalah. Kawalan dalaman seseorang sebenarnya adalah soal keimanan. Iman boleh diumpamakan seperti mana akar tunjang kepada pokok. Kuat akar tunjangnya maka kukuh pohon itu dan sukar ditumbangkan. Justeru, kukuh kawalan dalaman pasti seseorang itu tidak akan tergoda dengan temptation atau pujuk

rayu

kepada

salah

laku,

terlibat

jenayah,

mahupun

sebarang

penyelewengan, salah guna kuasa dan rasuah.

Mempertingkat Tadbir Urus, Memantapkan Integriti Dan Memerangi Rasuah.

Langkah penting dan utama dalam membendung apa juga elemen negatif seperti rasuah adalah dengan membina dan mempertingkatkan integriti. Di Malaysia, pelbagai pendekatan dan strategi telah diambil ke arah pembinaan dan pemantapan integriti. Rukun Negara dilihat sebagai suatu asas kukuh membawa masyarakat dan Negara kepada elemen teras kehidupan bermasyarakat, sekaii gus bagi pembinaan integriti di samping pematuhan kepada aspek perundangan dan peraturan, serta aspek

Etika Dan Integriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

sosiobudaya. Lima (5) prinsip yang digariskan menjurus kepada pembentukan nilai, etika dan integriti iaitu: Kepercayaan Kepada Tuhan; Kesetiaan Kepada Raja dan Negara; Keluhuran Perlembagaan; Kedaulatan Undang-Undang; dan Kesopanan dan Kesusilaan. Dalam sektor awam, usaha pemantapan nilai, etika dan integriti serta meningkatkan kecekapan penyampaian khidmat awam diperkukuh dengan pelbagai arahan, dan pekeliling Kerajaan dan perkhidmatan awam, termasuk Pekeliling Kemajuan Perkhidmatan Awam (PKPA). Jawatankuasa Keutuhan Pengurusan Kerajaan QKP) dalam semua kementerian dan jabatan serta agensi di bawahnya termasuk di peringkat Kerajaan Negeri ditubuhkan sebagai satu mekanisme yang komprehensif menentukan kekuatan dan kelemahan dalam sistem pengurusan pentadbiran Kerajaan. Dalam sektor swasta dan pertubuhanpertubuhan bukan kerajaan, langkah yang sama diambil dengan memperkenalkan peraturan, kod etika dan garis panduan tertentu. Semua usaha yang diperkenal dan dilaksanakan merupakan langkah memperkukuh undang-undang, peraturan dan garis panduan tertentu bagi mencegah dan membanteras rasuah, pcnyelewengan dan salah guna kuasa, serta meningkatkan integriti. Gerakan Budaya Kerja Cemerlang yang dilancarkan dalam tahun in 1989 misalnya bukan sahaja bertujuan menambah baik perubahan struktur dan sistem, tetapi juga untuk mengubah nilai dan minda, terutamanya di kalangan anggota

__________________________________________________________ Mcmbina Intcgriti Untuk Mcmerangi Rasuah

perkhidmatan awam. Tujuan utama untuk melakukan reformasi perkhidmatan awam kepada lebih fokus pelanggan, orientasi keputusan dan pencapaian, responsif, kebertanggungjawaban {accountability) dan inovatif dengan kapasiti dan keupayaan menyediakan perkhidmatan berkualiti. Empat (4) strategi utama yang digunakan untuk mencapai sasaran ini adalah seperti berikut:

•

Mempertingkat

kecekapan

perkhidmatan

awam

melalui

orientasi

pelanggan; •

Pengubahan kepada struktur organisasi dalam perkhidmatan awam;

•

Meningkatkan kebertanggungjawaban dan disiplin di kalangan anggota perkhidmatan; dan

•

Pembudayaan nilai kecemerlangan dalam perkhidmatan awam.

Mulai bulan April 2004, Kerajaan dengan sinergi semua lapisan masyarakat telah melancarkan suatu pelan yang komprehensif iaitu Pelan Integriti Nasional (PIN). Kempen Budi Bahasa Budaya Kita juga telah dilancarkan awal tahun 2005. Gerakan pemantapan integriti diperkukuhkan melalui perancangan dan pelaksanaan agenda integriti 4 PIN, khususnya bagi mencapai sasaran TEKAD 2008 iaitu: 4

Kerajaan Malaysia. (2004). Pelan IntegritiNasional

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran----------------------------------------------------------------------------------------

•

Mengurangkan gejala rasuah, penyelewengan dan salah guna kuasa secara berkesan;

•

Meningkatkan kecekapan dalam sistem penyampaian perkhidmatan awam dan mengatasi karenah birokrasi;

•

Meningkatkan tadbir urus korporat dan etika perniagaan;

•

Memantapkan institusi keluarga; dan

•

Meningkatkan kualiti hidup dan kesejahteraan masyarakat.

Di arena antarabangsa, pelbagai organisasi dan agensi memperkenalkan pelbagai pendekatan dan strategi tertentu mempromosikan tadbir urus terbaik dan memerangi rasuah. Ini dilakukan sama ada bagi tujuan dan keperluan dalaman organisasi itu sendiri, atau untuk turut membantu negara-negara lain untuk maksud yang sama. Economic Development Institute (EDI) sebagai sebuah institut di bawah pentadbiran Bank Dunia telah memperkenalkan suatu pendekatan baru yang dianggap holistic yang merangkumi tiga aktiviti 5 utama iaitu:

•

Mempertingkat penyampaian khidmat awam dengan fokus kepada kebertanggungjawaban sektor awam;

•

Membina integriti dengan mempromosikan kebertanggungjawaban dan ketelusan pentadbiran Kerajaan; dan

Langseth, Peter dan Jeremy Pope. (1998). Building Integrity to Fight Corruption: Learning by Doing, Transparency International* June 29 - July 1.

_____________________________ __ ____________________ Membina Integriti Untuk Mcmcrangi Rasuah

• Membangunkan kapasiti pencegahan rasuah dalam sektor awam — termasuk Parlimen, agensi pengawas (watchdog), agensi penguat kuasa undangundang dan kehakiman dan pertubuhan masyarakat sivil, khususnya dengan memperkukuhkan pertubuhan-pertubuhan bukan kerajaan dan media.

Membina integriti dalam usaha ini dinyatakan sebagai ‘menggunakan kuasa masyarakat untuk kebaikan semua’ merupakan usaha penting memerangi rasuah. Pendekatan baru ini mengaitkan angkubah utama lain bagi pembangunan mapan. Antara komponen utama yang ditekankan ialah untuk membina systemic integrity dalam masyarakat secara keseluruhan dan mewujudkan pematuhan kepada undang-undang dan peraturan. Elemen lain yang berkaitan ialah untuk memperkukuhkan kapasiti institusi sektor awam dan organisasi masyarakat sivil supaya systemic integrity dan pencapaian lebih baik sektor awam dapat dicapai. Transparency International, sebuah pertubuhan bukan kerajaan yang berpangkalan di Berlin, Jerman turut mengetengahkan usaha mempertingkat dan memperkukuhkan integriti melalui National Integrity System (NIS). Kv&wa. tonggak utama usaha ini ialah:

• Mekanisme yang menyokong kebertanggungjawaban dan ketelusan dalam proses demokrasi seperti Parlimen dan proses pilihan raya;

_______

Etika Dan Integrity Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

•

Membina perkongsian pintar yang kreatif antara kerajaan dan organisasi masyarakat sivil;

•

Reformasi pentadbiran dan menangani konflik kepentingan dalam perkhidmatan awam;

•

Undang-undang dan peraturan sebagai elemen penting integriti dan kebertanggungjawaban;

•

Mekanisme tertentu sebagai saluran aduan salah laku atau kesalahan rasuah dan memastikan pengawasan bebas kepada sistem dan prosedur;

•

Kehakiman bebas dan memastikan prosedur perundangan dan pengajaran berkesan mengenai kesalahan rasuah;

•

Sistem perolehan awam yang lebih terbuka dan telus;

•

Media yang prihatin dan bebas untuk memainkan peranan sebagai pengawas awam (public ivatchdog) meningkatkan kesedaran awam mengenai hak dan tanggungjawab; dan

•

Agensi pencegahan rasuah yang bebas dan bekerjasama dengan Iain- lain agensi yang sama di peringkat antarabangsa.

Kesimpulan

Berdasarkan perbincangan di atas, strategi dan pendekatan yang diambil bagi membina dan memantapkan integriti dan memerangi rasuah

Mcmbina Intcgriti Untuk Mcmcrangi Rasuah

memerlukan usaha bersistematik,

terancang,

bersepadu dan berterusan

melibatkan pelbagai pihak. Sama ada melalui usaha dalam ncgara, bahkan menerusi jalinan kerjasama pelbagai negara di peringkat antarabangsa. Usaha yang diambil oleh negara bagi memastikan pelaksanaannya mengikut acuan Malaysia sendiri dan perkongsian pengalaman peringkat antarabangsa diyakini akan menjana suatu landasan kukuh dan kental bagi menghadapi era yang lebih mencabar dan kompleksiti jenayah rasuah yang semakin memerlukan usaha pencegahan dan punitif yang lebih cekap dan berkesan. Rasuah itu sendiri diakui sukar untuk dihapuskan sama sekali. Walau bagaimanapun, apa yang boleh dizahirkan adalah toleransi sifar terhadap gejala yang berupaya menjadi barah dalam masyarakat. Dukungan semua pihak inilah yang menjadi pemangkin masyarakat ke arah negara dan masyarakat Malaysia yang cemerlang, gemilang dan terbilang. M. H. Mckee (1996) pernah mengatakan, “Integrity is one of several paths; it distinguishes itself from the others because it is the right path) and the only one, 6 which you will never get lost.” Kejayaan atau kegagalan usaha-usaha ke arah mewujudkan masyarakat dan budaya kerja individu dan organisasi yang berintegriti, menghayati nilainilai murni dan etika kerja yang baik serta cemerlang banyak bergantung 6

M. H. McKee. (1996). Setting the Stage for a National Integrity System, The 77 Source Book,

Etika Dan Integriti Di Malaysia: Isu Dan Cnbaran

kepada komitmen, kesungguhan dan keazaman pemimpin serta semua warga organisasi. Tiada satu faktor keramat yang dapat menjayakan usaha murni dan mulia ini. Sentuhan keazaman dan komitmen pucuk pimpinan, disambut dengan sokongan bersepadu dan sinergi pelaksanaannya secara bersama akan menghasilkan masyarakat yang membudayakan integriti. Kepimpinan sering diibaratkan sebagai setitik embun yang jatuh ke kolam dan menimbulkan riakriak perubahan. Jika setiap pemimpin di apa juga peringkat dapat menjadi setitik embun itu, InsyaAllah seluruh jentera sektor masyarakat akan menjadi satu kelompok masyarakat yang mengamalkan satu budaya, satu cara hidup yang mempunyai satu teras bersama — masyarakat berintegriti.

Haji Mustafar Haji Ali merupakan Timbalan Presiden Ins lit nt Integriti Malaysia (UM). Sebelum ini beliau berkbidmat sebagai Pengarah Bahagian Penyelidikan dan Perancangan di Ba dan Pencegah Basu ah Malaysia. Beliau memperoleb Ija^ah Sarjana Sains dalam bidang Criminal Justice daripada Universiti New Haven/Connecticut, USA pada tabun 1995. Beliau turut menganggotai beberapajawatankuasa mengenai keutuhanpenguin san diperingkat kebangsaan dan juga sering teriibat dengan agenda pemantapan integriti di peringkat antarabangsa.

Bahagian III Ke Arab Meningkatkan Penyampaian Kbidmat Awam

Pemantapan Kualiti Perldiidmatan Awam: Misi Dan Visi

Tan Sri Janialuddin Haji Ahmad Damanhuri

Latar Belakang

Perkhidmatan Awam telah memberi sumbangan yang penting dalam proses pembangunan sosial dan ekonomi semenjak negara mencapai kemerdekaan. Malaysia telah diiktiraf sebagai sebuah model negara yang berjaya membangunkan ekonomi dengan adil dan seimbang, di mana kekayaan negara telah dapat dikongsi bersama oleh semua golongan tanpa mengira keturunan kaum, agama dan kumpulan etnik. Pelaksanaan dasar-dasar pembangunan negara telah berjaya mengurangkan kadar kemiskinan ke tahap yang amat rendah, meningkatkan kualiti hidup rakyat dengan penambahan kemudahan kesihatan, perumahan dan pendidikan. Sumbangan penting para anggota perkhidmatan

awam

selama

ini

dalam

melaksanakan

tugas

dan

tanggungjawabnya dengan jujur dan komited telah diiktiraf dan dihargai. Menurut kenyataan World Bank, “Kecekapan sesebuah negara, sama ada dalaman atau luaran adalah bergantung kepada kualiti perkhidmatan awamnya.”

Hnka Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

Berdasarkan kepada senario persekitaran yang dinamik dan mencabar, peranan perkhidmatan awam juga turut berubah. Selain daripada mengekalkan peranan tradisional sebagai pemimpin dan pelaksana yang melibatkan kawal selia dan penguat kuasa undang- undang, perkhidmatan awam juga turut menjadi pemudah cara (fasilitator) dan peneroka dalam bidang-bidang baru bagi menjamin pembangunan yang berkesan. Faktor persekitaran seperti globalisasi dan liberalisasi, penggunaan teknologi maklumat dan komunikasi secara meluas dan peralihan kepada ekonomi berasaskan pengetahuan telah meningkatkan ekspektasi dan tuntutan stakeholders dan pelanggan terhadap perkhidmatan awam. Fenomena ini telah memberikan implikasi kepada perkhidmatan awam supaya lebih cekap, proaktif dan telus dalam memberikan perkhidmatan. Bagi menangani segala cabaran ke arah penghasilan perkhidmatan awam yang terbilang, penerapan dan pengamalan budaya berprestasi tinggi perlu diperkukuhkan. Artikel ini akan membincangkan lima aspek inisiatif-inisiatif penting yang sedang dan akan dilaksanakan dalam perkhidmatan awam, khususnya dari segi pengurusan sumber manusia yang perlu diberi tumpuan untuk menentukan pencapaian matlamat di atas. Lima aspek inisiatif tersebut adalah seperti yang diterangkan di Jadual I.

Pemantnpan Kualiti Pcrkhidmatan Awam: Misi Dan VJSJ

Jadual I: Inisiatif-iiiisiatif Pemantapan Pcrkhidmatan Awam Inisiatif (a) Strategi yang jelas

(b) Institusi yang mantap

Aspek Penting Pcrkhidmatan awam mcmpunyai hala tuju yang strategik selaras dengan agenda utama negara. Agensi-agensi awam mempunyai struktur dan sistem organisasi yang dapat berfungsi sccara cekap dan berkesan.

(c) Pengurusan modal insan yang Pcrkhidmatan awam mempunyai kcupayaan untuk terbaik merancang, menarik dan mengekalkan sumber manusia yang berbakat dan berprestasi. (d) Pembangunan modal insan yang berdaya saing

Perkhidmatan awam mempunyai pclan latihan dan pembangunan kompetensi sumber manusia yang komprehensif bagi melahirkan modal insan yang berpengetahuan dan berdaya saing.

(e) Etos pcrkhidmatan awam yang Perkhidmatan awam mempunyai budaya yang berteraskan kukuh kepada nilai-nilai dan etika kerja yang positif serta dikongsi bersama.

Hala Tnju Strategik Yang Jelas

Pcrkhidmatan awam memainkan peranan yang sangat penting dalam pencapaian wawasan negara. Dasar-dasar pembangunan negara seperti Wawasan 2020, Rangka Rancangan Jangka Panjang Ketiga (RRJP3) dan Rancangan Malaysia Lima Tahun secara langsung mempengaruhi hala tuju pcrkhidmatan awam. Sebagai contoh, RRJP3 menyediakan rangka dasar dan strategi menyeluruh bagi meningkatkan keutuhan dan daya saing negara. Rancangan Malaysia Lima Tahun pula menetapkan strategi

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

secara lebih terperi nci serta program-program dan projek sektor awam untuk dilaksanakan dalam tempoh Lima tahun akan datang. Berdasarkan kepada dasardasar berkenaan, agensi-agensi perkhidmatan awam merangka strategi untuk mclaksana,

mengawal

selia

dan

mengesan

keberkesanan

pelaksanaan

program/projek bagi mencapai matlamat pembangunan yang ditetapkan. Sektor awam juga telah menyediakan persekitaran yang sesuai dan menggalakkan untuk membolehkan sektor swasta terus menjadi jentera pertumbuhan ekonomi negara. Selaras dengan teras pembangunan sumber manusia dalam tempoh RRJP3, tenaga kerja yang dihasilkan perlu berupaya menghadapi cabaran ekonomi berasaskan pengetahuan supaya dapat meningkatkan produktiviti dan daya saing ekonomi negara. Peralihan kepada ekonomi berteraskan pengetahuan (K-ekonomi) akan meningkatkan permintaan terhadap kemahiran dan kepakaran teknologi serta tenaga buruh yang dilengkapi dengan pengetahuan tacit dan kemahiran berfikir yang tinggi. Selain daripada itu, pembinaan sebuah negara yang berdaya tahan bergantung kepada sumber manusia yang telah diterapkan dengan nilai- nJJai dan sikap yang positif. Sehubungan dengan itu, Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA), sebagai agensi pusat, memainkan pcranan untuk memastikan agensi- agensi awam mempunyai keupayaan institusi dan sumber manusia dari segi bilangan dan kompetensi yang mencukupi untuk melaksanakan

______ _ ________________________________ Pcmantnpan Kualiti Perkhidmatan Awam: Misi Dan Visi

fungsi-

fungsi yang telah ditetapkan. Perancangan dan pelaksanaan dasar sumber manusia sektor awam yang digubal oleh JPA telah dilaksanakan secara strategik dan menyeluruh bagi memenuhi tuntutan terhadap perkhidmatan awam agar sentiasa kemas kini, relevan dan berkesan dalam persekitaran yang dinamik serta tidak menentu. Bermula dengan Suruhanjaya Gaji Trusted pada tahun 1947, sistem saraan perkhidmatan awam yang diperkenalkan merupakan satu usaha menyeluruh yang diterajui oleh JPA bagi memantap dan menambahbaik amalan pengurusan sumber manusia dalam sektor awam. Sistem Saraan Malaysia yang dilaksanakan mulai November 2002 merupakan satu rancangan sumber manusia sektor awam yang menyeluruh dan strategik memberi tumpuan kepada aspek-aspek berikut:

(a)

Memperkenalkan satu pendekatan baru dalam penilaian tahap kecekapan dan penilaian prestasi anggota perkhidmatan awam yang menitikberatkan penguasaan ilmu, peningkatan kemahiran dan budaya kerja yang positif;

(b)

Menambahbaikkan skim-skim dan syarat-syarat perkhidmatan supaya dapat mewujudkan peluang kemajuan kerjaya yang lebih baik; dan

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

(c)

Mendorong

anggota

perkhidmatan

awam

menguasai

ilmu

dan

meningkatkan kompetensi serta menyediakan ganjaran yang setimpal dcngan tugas dan tanggungjawab anggota dengan mengubahsuai struktur gaji, elaun dan kemudahan.

Pelaksanaan sistem saraan ini bertujuan menentukan pengurusan sumber manusia perkhidmatan awam berupaya bertindak balas secara proaktif dan berkesan dengan perkembangan persekitaran. Produktiviti dan kecekapan sumber manusia perkhidmatan awam dapat ditingkatkan melalui amalan budaya pembelajaran berterusan dan seterusnya menyumbang ke arah meningkatkan daya saing negara.

Institusi Yang Mantap

Pembangunan keupayaan institusi perkhidmatan awam sentiasa diberi penekanan untuk memastikan agensi-agensi awam berupaya melaksanakan fungsi-fungsi dan segala program, projek dan aktiviti yang dirancang untuk memenuhi keperluan dan ekspektasi pelanggan dan stakeholders yang scmakin meningkat. Struktur organisasi awam direka bentuk supaya proses membuat keputusan, proses

aliran maklumat

dan komunikasi

secara

lateral

dan

vertical

dipermudahkan. Ini adalah untuk memastikan agensi-agensi awam berupaya bertindak dengan lebih cepat

Pcmantapan Kualiti Perkhidmatan Awam: Mi si Dan Visi

dan responsif kepada perubahan persekitaran scmasa dan akan datang. Peranan, tanggungjawab dan sasaran prestasi kerja setiap anggota dalam organisasi diterangkan

dengan

jelas

bagi

mengelakkan

pertindihan

tugas

dan

tanggungjawab serta mempercepatkan pembuatan keputusan. Dalam era ekonomi berteraskan pengetahuan, perkhidmatan awam akan berhadapan

dengan

tuntutan

dan

keperluan

persekitaran

yang

lebih

mengutamakan maklumat dan pengetahuan. Pengetahuan dan ingatan institusi {institutionalmemory) merupakan aset intelektual yang amat penting bagi agensi-agensi awam menangani cabaran-cabaran tersebut. Justeru itu, struktur agensi-agensi

awam

hendaklah

dibentuk

menjurus

kepada

pewujudan

persekitaran kerja yang menggalakkan kerja berpasukan dan kolaborasi (collaboration) antara bahagian-bahagian dalam organisasi. Kerjasama dan kolaborasi antara agensi awam juga dipertingkatkan untuk memastikan sebarang dasar utama yang digubal dan dilaksanakan akan merangkumi pemikiran yang terbaik yang wujud dalam perkhidmatan awam sekarang. Dengan wujudnya persekitaran kerja yang berlandaskan kepercayaan bersama {mutual trust), kerja berpasukan (teamwork) dan kesediaan untuk berubah, perkhidmatan awam akan berupaya menangani segala cabaran yang kompleks hasil dari perubahan persekitaran. Pada keseluruhannya, Perkhidmatan Awam mempunyai 1,041,778 anggota (termasuk Angkatan Tentera dan Polis) dan boleh digolongkan

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabarnn

kepada 19 jcnis klasifikasi perkhidmatan dan 286 skim perkhidmatan untuk melaksanakan peranan dan tanggungjawab agensi-agensi awam di peringkat persekutuan, negeri dan tempatan. Dalam hal ini, JPA memainkan peranan penting untuk memastikan setiap agensi awam mempunyai perjawatan yang mencukupi serta menepati keperluan tugas masing-masing. Bagi memastikan agensi-agensi awam mampu menarik dan memilih sumber manusia yang berkelayakan serta mempunyai kecekapan yang sesuai dengan keperluan organisasi, JPA sentiasa menjalankan kajian untuk menambah baik skim-skim perkhidmatan yang sedia ada. Langkah-langkah tersebut meliputi penggubalan skim perkhidmatan baru, meminda dan melonggarkan syarat skim-skim perkhidmatan yang dilaksanakan secara berterusan. Kajian perjawatan dan penyusunan semula organisasi dengan tujuan membuka peluang kenaikan pangkat dan kemajuan kerjaya yang lebih baik juga dilaksanakan secara berterusan berdasarkan permintaan agensi atau inisiatif JPA. Walaupun agensi sektor awam perlu menjadi lebih fleksibel, mendatar dan agile., perubahan dari struktur tradisional kepada bentuk organisasi baru perlu dilaksanakan secara berhati-hati untuk memastikan kebertanggungjawaban (accountability) tidak diabaikan. Secara amnya, organisasi awam direka bentuk untuk memastikan kestabilan dan kawalan diwujudkan dan juga menimbangkan aspek adaptability dan perubahan. Perkhidmatan awam perlu melalui perubahan mengikut

__________________________________________ Pernantapan

Kualiti

Perkhidmatan

Awam: Misi

Dan

Visi

keadaan dan keperluan semasa. Oleh itu, setiap organisasi bukan sahaja mampu untuk mengendalikan tugas dan tanggungjawab semasa tctapi juga mempunyai fleksibiliti

untuk

berubah mengikut

keadaan dan keperluan semasa.

Perkhidmatan awam perlu berupaya menjangka (anticipate)' menyesuaikan diri (adapt) dan berubah secara berterusan mengikut keperluan persekitaran. Perkhidmatan awam perlu mengkaji arah aliran dan senario yang mungkin berlaku, menjangkakan cabaran- cabaran dan sentiasa memandang ke hadapan.

Pengurusan Modal Insan Yang Terbaik

Sumber manusia merupakan aset terpenting dalam organisasi awam bagi memastikan kesinambungan, perkembangan, pembangunan dan kejayaan organisasi secara berterusan. Kejayaan sesebuah organisasi bergantung kepada produk atau perkhidmatan yang dihasilkan di mana secara sepenuh atau sebahagiannya dilakukan oleh manusia melalui kemahiran, keintelektualan, bakat dan daya kreativiti. Modal insan bukan sahaja dilihat sebagai produk tetapi juga turut berperanan dalam mempengaruhi proses penyampaian perkhidmatan yang memberi nilai tambah. Kaedah pengurusan sumber manusia sebelum ini lebih menjurus kepada pentadbiran personel, kini telah diperluas dan dijajarkan kepada

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

____________________________

perancangan strategik organisasi. Fungsi pengurusan sumber manusia dalam perkhidmatan awam telah diberi keutamaan untuk berperanan sebagai rakan strategik, pakar runding dan agen perubahan kepada organisasi selaras dengan misi, visi, objektif dan fungsi perkhidmatan awam. Salah satu aspek utama dalam perancangan strategik organisasi ini ialah strategi perancangan tenaga manusia. Perancangan tenaga manusia yang dikendalikan oleh semua agensi Kerajaan dapat menganalisis dan mengenal pasti bilangan sumber manusia secara kuantitatif dan kualitatif. >erancangan ini juga turut merangkumi aspek lain pengurusan sumber manusia seperti melalui aktiviti pemilihan, pengambilan, dan latihan. Perancangan yang proaktif seperti perancangan penggantian membolehkan organisasi untuk lebih bersedia dalam memenuhi tuntutan semasa dan peningkatan ekspektasi di masa hadapan. Perancangan dan pengurusan modal insan dalam perkhidmatan awam terus diperkukuhkan bagi menghadapi cabaran dan perubahan persekitaran. Untuk menarik dan mengekalkan bakat dalam perkhidmatan awam adalah penting agar perkhidmatan awam sentiasa mempunyai bekalan sumber manusia yang berpotensi tinggi. Usaha mengenal pasti mereka yang berbakat ini bukan sahaja tertumpu kepada calon-calon yang belum memasuki perkhidmatan awam, tetapi juga merangkumi

anggota- anggota dalam

berkelayakan.

100

perkhidmatan awam

yang

________________________________ __ ________ Pcmantapan Kualiti Perkhidmatan Awam: Misi Dan Visi

Bagi mengekalkan anggota yang berbakat mereka pcrlu diberi pengiktirafan dan penghargaan yang sewajarnya. Pelbagai kaedah penghargaan digunakan dalam perkhidmatan awam untuk mengiktiraf prestasi yang baik sama ada dalam bentuk kewangan atau insentif-insentif bukan kewangan seperti sijil penghargaan, peluang latihan dan pembangunan. Faktor kewangan semata-mata bukanlah merupakan perangsang utama motivasi diri. Kebanyakan mereka yang berbakat mempunyai keinginan untuk mencapai sesuatu kejayaan, menjadi yang terbaik, membuat kelainan dan mempunyai madamat tertentu untuk dicapai. Justeru itu, perancangan kemajuan kerjaya dalam perkhidmatan awam perlu telus untuk memenuhi keperluan semasa dan masa hadapan serta mengekalkan mereka yang berbakat. Mengenal pasd, membangun dan mengekalkan pekerja berbakat dalam perkhidmatan awam merupakan satu cabaran masa kini yang memerlukan pendekatan holistic serta merangkumi strategi jangka panjang pengurusan sumber manusia yang berasaskan data. Kepentingan laluan kemajuan kerjaya yang terancang dapat memastikan proses pembangunan diri berlaku dan penawaran sumber manusia yang bernilai dnggi dalam organisasi dapat dikekalkan. Bagi merealisasikan madamat negara untuk mewujudkan ekonomi berasaskan pengetahuan, perkhidmatan awam telah mengambil langkah untuk menghasilkan lebih ramai anggota yang kompeten, responsif, kreadf dan sendasa

101

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

____________

mengamalkan budaya kerja berprestasi tinggi dalam semua aspek. Selaras dcngan hasrat tersebut, usaha ke arah mewujudkan sistem pengurusan sumber manusia berasaskan kompetensi telah diambil. Pengurusan

sumber

manusia

berasaskan

kompetensi

yang

telah

diperkenalkan merangkumi aspek pengetahuan, kemahiran dan ciri-ciri peribadi untuk anggota-anggota awam melaksana fungsi mereka dengan cekap dan berkesan. Pada prinsipnya, penempatan anggota perkhidmatan awam adalah dijajarkan kepada kompetensi yang dimiliki. Penempatan yang sejajar dengan kompetensi anggota akan mempengaruhi penghasilan output dari aspek kerja seperti peningkatan produktiviti dan kualiti kerja.

Pembangunan Modal Insan Yang Berdaya Saing

Peningkatan produktiviti serta kecekapan modal insan yang mengutamakan pembelajaran berterusan dan organisasi pembelajaran sangat penting bagi melahirkan sumber manusia yang cekap, berkaliber dan mampu berdaya saing dalam persekitaran yang sentiasa berubah. Selaras dengan peralihan kepada ekonomi

berasaskan

pengetahuan,

anggota

perkhidmatan

awam

perlu

mempunyai ilmu pengetahuan dan kemahiran yang tinggi bagi membentuk pekerja berilmu (k-worke?). Bagi memantapkan strategi ke arah pencapaian matlamat berkenaan, perancangan dan pembangunan dasar latihan yang

102

____________________ _________________ Pcmantapan Kualiti Perkhidmatan /\xvam: Misi Dan Visi

komprehensif clan berterusan dilaksanakan. Setiap agensi dalam perkhidmatan awam perlu menggubal dan melaksanakan pembangunan sumber manusia yang strategik berpandukan kepada Dasar Latihan Sumber Manusia Sektor Awam yang menggariskan program latihan dan pembangunan sumber manusia dalam sesebuah organisasi. Dasar ini mewajibkan setiap anggota perkhidmatan awam mengikuti latihan sekurang-kurangnya tujuh hari dalam setahun. Selain daripada itu, setiap kementerian atau jabatan diluluskan penggunaan sekurang-kurangnya satu peratus daripada jumlah peruntukan emolumennya untuk tujuan latihan. Pelaksanaan Sistem Saraan Malaysia merupakan antara langkah utama yang menekankan kepentingan pembelajaran berterusan dan peningkatan kompetensi setiap penjawat awam. Program-program pembangunan sumber manusia yang dirangka dapat:

(a)

Meningkatkan keupayaan pengurusan supaya lebih responsif kepada kehendak semasa;

(b)

Menjadikan anggota perkhidmatan awam lebih fleksibel dan terbuka;

(c)

Menerapkan budaya kecemerlangan; dan

(d)

Meningkatkan kemampuan sumber manusia yang inovatif, kreatif dan mengamalkan pendekatan strategik dan dinamik.

103

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

__________________________

Bagi memastikan kepimpinan dalam perkhidmatan awam mempunyai ciriciri kepimpinan yang cekap dan berkualiti selaras dengan tahap jawatan, Program Latihan Eksekutif telah dilaksanakan. Program yang dianjurkan oleh Institut Tadbiran Awam Negara (INTAN) ini meliputi enam (6) bidang utama iaitu

Pengurusan

Teknologi

dan

Komunikasi,

Pengurusan

Kewangan,

Pengurusan Ekonomi dan Perniagaan, Pengurusan Perbandaran dan Alam Sekitar, Pengurusan Sumber Manusia, dan Pengurusan Kualiti. Pendekatan asas yang diutamakan adalah seperti pembangunan kompetensi individu dari segi nilai dan etika, kemahiran berkomunikasi, penggunaan komputer, perhubungan manusia, bahasa dan sikap. Pada peringkat kepimpinan tertinggi pula, pendekatan pembangunan lebih fokus kepada bidang-bidang seperti Pengurusan Kepimpinan dan Organisasi, Pengurusan

Strategik,

Memimpin

Perubahan,

Organisasi

Pembelajaran,

Pengurusan Konflik dan Perundingan, Pengurusan Kualiti, dan Pengurusan Islam. Selain daripada itu, kepimpinan di peringkat ini juga dimantapkan melalui penyertaan dalam Program Pengurusan Lanjutan yang dikendalikan oleh universiti dan institusi terkemuka di dunia seperti Harvard Business School, Stanford University, Oxford University dan INSEAD.

104

Pctnantapan Kualiti Perkhidmatan Awam: Misi Dan Visi

Etos Perkhidmatan Awam Yang Kukuh

Pada asasnya, Perkhidmatan Awam Malaysia masih berpegang teguh kepada nilai dan prinsip asas Model Pentadbiran Awam Westminter, iaitu, perkhidmatan awam adalah sebuah perkhidmatan yang profesional dan berkecuali dari politik (apolitical)} mengamalkan prinsip merit dan etika yang unggul (highest ethical standards)} kepekaan kepada Kcrajaan yang memerintah; being openly accountable within the framework of Ministerial responsibility serta mematuhi undang-undang negara. Perkhidmatan awam juga memberi penekanan kepada amalan nilai-nilai murni, moral dan etika yang sejagat bagi memastikan sistem pentadbirannya sentiasa mencapai tahap yang tinggi, berkualiti dan mempunyai imej yang bersih dalam mendukung pembangunan negara ke arah peningkatan kualiti hidup rakyat. Menyedari kepentingan penerapan dan penghayatan nilai-nilai serta etika di dalam sektor awam, pelbagai usaha telah dilaksanakan bagi memastikan penjawat awam berkeupayaan untuk menyumbang serta meningkatkan prestasi serta kredibiliti perkhidmatan awam melalui dasar-dasar, latihan, seminar, program, kempen dan arahan sejak awal tahun 1979 lagi. Elemen-elemen nilai utama yang banyak diberi penekanan adalah seperti ciri-ciri amanah, bertanggungjawab, jujur, berdedikasi, bekerjasama, bersih, tekun, sederhana, sabar, baik hati, bersyukur dan adil.

105

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran ______________ _ ________________________________________

Panduan Perkhidmatan A warn (1979, MAMPU) memperkenalkan cogan kata ‘Berkhidmat Untuk Negara’ yang bertujuan untuk meningkatkan mutu perkhidmatan, mengekal serta memelihara kepercayaan yang diberi, memupuk tanggungjawab bersama dan mewujudkan suasana yang sihat serta cekap. Bagi membentuk sikap dan pembawaan penjawat awam yang bersesuaian, nilai serta elemen Rukun Negara diperkemas melalui panduan tersebut. Etika Perkhidmatan Awam, yang mengandungi tujuh (7) Teras Perkhidmatan menekankan elemen keazaman, tanggungjawab, mengikis sikap mementingkan diri sendiri, muhibah, kemesraan, memajukan pemikiran rakyat, membanteras kelemahan dan berpegang teguh kepada ajaran agama. Dasar Bersih, Cekap dan Amanah diwujudkan bagi memastikan etika kerja dan sikap serta semangat kakitangan awam adalah sejajar dengan konteks Penerapan Nilai-nilai Islam dan Konsep Kepimpinan Melalui Teladan. Strategi serta inisiatif terancang Kempen Bersih, Cekap dan Amanah ini memberikan penekanan kepada seluruh lapisan kakitangan awam. Dasar Pandang ke Timur menyuntik kepentingan meningkatkan prestasi pengurusan dan pembangunan negara dalam mewujudkan masyarakat Malaysia yang bernilai dan beretika kerja positif, setia kepada negara, tidak mementingkan diri, produktif dan cekap. Bagi merapatkan jurang sesama penjawat awam, inisiatif penggunaan tanda nama diperkenalkan.

106

_____________________________ ______________Pcmantapan Kualiti Perkhidmatan Awam: Misi Dan Visi

Mengurus dan meneruskan kegemilangan merupakan cabaran yang harus dihadapi, terutamanya di peringkat kepimpinan. Nilai-nilai teras kepimpinan melalui Kempen Kepimpinan Melalui Teladan yang bertujuan menanam dan memupuk ciri-ciri kepimpinan yang berkesan, dicontohi, dihayati dan diamalkan di segenap lapisan masyarakat. Usaha- usaha untuk menyerapkan prinsip-prinsip kerohanian (nilai-nilai murni) ke dalam amalan pengurusan semasa perkhidmatan awam dilaksanakan secara bersepadu dan holistic. Kerajaan juga telah mengetengahkan Dasar Penerapan Nilai-nilai Islam yang bersifat universal. Penghayatan nilai-nilai tersebut yang meliputi sifat-sifat amanah, bertanggungjawab, ikhlas, dcdikasi, berdisiplin dan sederhana akan menjamin kelancaran dan kecekapan jentera Kerajaan serta menghindarkan dari perbuatan rasuah dan penyelewengan. Sistem Belanjawan Diubahsuai (MBS) yang diperkenalkan pada tahun 1990 bertujuan untuk menjamin keberkesanan pengawalan kos dan penjimatan perbelanjaan. Pelbagai usaha lain juga dilaksanakan bagi menanamkan nilai serta norma yang murni ke dalam sektor awam. Gerakan Budaya Kerja Cemerlang yang memupuk budaya kerja berorientasikan kualiti diperkuatkan dengan pelancaran Panduan Pengurusan Kualiti dan Produktiviti Perkhidmatan Awam oleh MAMPU. Sambutan Hari Q Perkhidmatan Awam, Anugerah Kualiti Perdana Menteri, Anugerah

107

Erika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabnran

Kualiti Perkhidmatan A warn, Anugerah Khas Perkhidmatan Awam dan Anugerah Inovasi Perkhidmatan Awam merupakan pengiktirafan terhadap peningkatan kualiti yang berterusan. Usaha-usaha tersebut telah berjaya menghasilkan etos kerja yang kukuh dan dipegang bersama oleh anggota-anggota perkhidmatan awam. la mendorong perkhidmatan awam untuk meningkatkan keupayaannya mentadbir dan melaksanakan

dasar-dasar

Kerajaan

bagi

memenuhi

keperluan

negara.

Perkhidmatan awam telah menggerakkan dan menggunakan sumber-sumber ekonomi dan teknologi secara optimum untuk mencapai matlamat ke arah perkhidmatan berkualiti dan cemerlang. Berasaskan kepercayaan, motivasi dan semangat perkhidmatan awam yang tinggi, Tonggak Dua Belas telah berperanan mengingatkan warga sektor awam dalam aspek penghargaan masa, ketekunan, keseronokan bekerja dan kesederhanaan. Namun demikian, perkhidmatan awam masih dibayangi dengan tindakan-tindakan penyelewengan, penyalahgunaan kuasa dan sebagainya oleh segelintir anggotanya. Kes-kes seperti ini perlu dicegah ke tahap yang paling minimum. Kewujudan nilai-nilai dan kod etika dalam pemodenan pengurusan organisasi sahaja tidak memadai sekiranya ia tidak didorong dengan niat atau hasrat bagi membudayakan nilai-nilai tersebut dalam pentadbiran seharian. Nilai dan etika bukan sahaja perlu diamalkan

108

Pcmantapnn Kualiti Pcrkhidmatan /\wam: Misi Dan Visi

tetapi harus kelihatan dari segi amalannya di setiap peringkat dan masa terutamanya dalam menghayati nilai-nilai seperti ketinggian peribadi, kekuatan sifat baik had, pengaruh teladan, kewajipan menjalankan tugas, kebijaksanaan berhemat, keutamaan kesabaran, peningkatan bakat dan menyedari nikmat mencipta. Arahan YAB Perdana Menteri No. 1 Tahun 1998, Siri 2 No. 1 Tahun 2000 yang berkuat kuasa pada 20 April 2000 yang mengehendaki jabatan/agensi pcrkhidmatan awam memantapkan keutuhan sistem pengurusan pentadbiran Kerajaan Malaysia dengan mewujudkan dan menyelia program-program nilai murni melalui suatu mekanisme sistem penyeliaan. Aspek-aspek di dalam arahan berkenaan yang berasaskar nilai-nilai murni bagi membentuk keperibadian, peradaban dan akhlak yang baik serta mempunyai kemahiran dan pengetahuan pada tahap yang tinggi menjadi asas kepada pembentukan model pelaksanaan penerapan

dan

penghayatan

nilai-nilai

murni

sesebuah

organisasi

perkhidmatan awam. Ketua-ketua agensi Kerajaan seharusnya peka dan bersedia memberi teladan kepada anggota yang dipimpin, agar teladan menjadi keyakinan amalan untuk melahirkan budaya kerja berprestasi tinggi. Program penghayatan nilainilai murni memerlukan tindakan yang mempunyai objektif yang jelas dan impak keberkesanan yang diperlukan. Strategi pemantauan dari segi follow-up dan follow-through diperlukan bagi

109

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

memastikan penerapan nilai-nilai murni ini berjaya dari peringkat menimbulkan kesedaran (kognitif) kepada mengukuhkan penghayatan (afektif) dan amalan (tingkah laku). Kesan daripada peningkatan keperluan dan ekspektasi pelanggan dan stakeholders, etos perkhidmatan awam di seluruh dunia telah berubah dan memberi penekanan kepada aspek—aspek berikut:

(a)

Memfokuskan kepada basil;

(b)

Mengutamakan pelanggan;

(c)

Mengurangkan fungsian dan mengutamakan cross-functional teams',

(d)

Mengamalkan corak kepimpinan yang baru;

(e)

Meningkatkan produktiviti dan piawaian perkhidmatan; dan

(f)

Mengikuti arus perkembangan teknologi.

Berdasarkan

implikasi

daripada

perubahan-perubahan

tersebut,

perkhidmatan awam telah mengambil langkah-langkah pembaharuan yang memberi penekanan kepada:

(a)

Membangunkan modal insan berasaskan kepada model kompetensi supaya mempunyai sikap, kemahiran dan pengetahuan untuk memberi tahap perkhidmatan yang lebih tinggi;

(b)

Mewujudkan budaya berprestasi tinggi yang berlandaskan nilai- nilai terbaik; dan 110

--------------------------- -------------------------------------- Pcmantapan Kualiti Perkhidmatan Awam: Nfisi Dan Visi

(c)

Membangunkan struktur organisasi, proses pengurusan sumber manusia serta kemudahan fizikal yang sempurna.

Dalam

konteks

Pelan

Integriti

Nasional

(PIN),

JPA

telah

dipertanggungjawabkan untuk menerajui usaha-usaha meningkatkan tahap integriti dan urus tadbir terbaik dalam perkhidmatan awam. Antara langkahlangkah yang akan dilaksanakan adalah seperti berikut:

(a)

Memastikan fungsi-fungsi pengurusan sumber manusia dalam sektor awam seperti pelantikan, latihan dan pembangunan kerjays serta kenaikan pangkat adalah berasaskan kepada merit dan dilaksanakan secara telus;

(b)

Menguatkuasakan peraturan-peraturan dan pekeliling-pekeliling yang berkaitan dengan sepenuhnya; dan

(c)

Memantau dan mempergiatkan jentera-jentera pentadbiran seperti Lembaga Tatatertib untuk mengambil tindakan dengan pantas dan tepat bagi mengatasi kes-kes penyelewengan dalam sektor awam.

Usaha-usaha untuk membentuk etos perkhidmatan awam akan mengambil iktibar daripada saranan pucuk pimpinan negara agar perkhidmatan awam mengamalkan perbelanjaan yang berhemah dan menerapkan nilai-nilai murni di setiap lapisan guna tenaga. Kebijaksanaan

111

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran __________________

_____________________________________

dan pendekatan kepimpinan yang berhemah dan terkini meliputi pembudayaan kepercayaan, keikhlasan, hormat-menghormati, amanah, berilmu, kecekapan dan kebertanggungjawaban (accountability) mampu membawa perubahan pemikiran dan tingkah laku warga sektor awam.

Penutup

Inisiatif-inisiatif yang dibincangkan merupakan asas-asas yang melengkapkan usaha memantapkan kualiti perkhidmatan awam. Tindakan-tindakan ini memadankan proses pemodenan pengurusan dan peningkatan sebelumnya seperti pelaksanaan Pengurusan Kualiti Menyeluruh (TQM), perekayasaan proses, pengiktirafan serta akreditasi MS ISO 9000 ke atas proses kerja dan penandaarasan (benchmarking. Inisiatif yang diterajui oleh MAMPU melibatkan penekanan terhadap penambahbaikan proses dan penggunaan ICT untuk memperbaiki kualiti penyampaian perkhidmatan serta menambah nilai terhadap perkhidmatan. Usaha penyebaran dan perluasan nilai tambah terhadap kualiti perkhidmatan diterapkan ke dalam Pekeliling Kemajuan Pentadbiran Awam dan Arahan. Perkhidmatan

awam

mempunyai

cabaran

bukan

sekadar

untuk

mengekalkan kecemerlangan tetapi juga mempunyai daya tahan yang tinggi untuk mencipta kegemilangan selaku penyampai dan pemboleh

112

Pctnancapan Kualiti Perkhidmatan Awarn: Misi Dan Vtsi

ubah wawasan negara. Oleh itu, perkhidmatan awam hendaklah memupuk minda dan sikap ke arah meningkatkan sifat inginkan kecemerlangan. Anggota perkhidmatan awam perlu berfikiran strategik dan sejagat serta mampu bertindak sejajar dengan apa jua keadaan untuk memenuhi keperluan negara. Perkhidmatan awam memerlukan pegawai- pegawai awam yang profesional, kompeten, bcrdaya saing, berdaya tahan dan berdaya maju. Berdasarkan amalan, sikap dan penghayatan warga sektor awam yang positif serta teguh dan komited, imej

perkhidmatan

awam

yang

disegani

dan

dihormati

pasti

akan

menggambarkan keseluruhan mutu serta prestasi perkhidmatan awam. NilainiJai murni merupakan ramuan kepada sistem penyampaian perkhidmatan dan keterampilan sektor awam. Imej yang positif adalah gabungan imej rohaniah, mental, fizikal dan proses yang terbaik serta ketaatan yang tidak berbelah bahagi. J PA sentiasa memperkasa perkhidmatan awam negara dengan mengambil kira semua elemen yang mempengaruhi kualiti perkhidmatan. Segala usaha yang berterusan untuk memantapkan perkhidmatan awam akan mengambil kira faktor keupayaan institusi, model insan, proses dan penggunaan teknologi. Justeru itu, perkhidmatan awam akan sentiasa berusaha mengurus perubahan dengan bijaksana melalui penambahbaikan yang berterusan dalam mendukung hala tuju dan wawasan negara.

113

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

Tan Sri Jamaluddin Haji Ahmad Damanhuri memnlakan kerjaya dalamperkhidmatan awampada tabun 1971, kini belian merupakan Ketna Pengarab PerkhidmatanAnwn Malaysia. Sebelnm ini belian telah berkhidmat sebagai Ketna Sedan sab a Kementerian Dalam Negeripada tahnn 2000 dan di beberapa bnah agensi Kerajaan. Beliau memperoleh Ija^ah Sarjana dalam bidang PentadbiranAwam daripada Universiti Southern Californiapada tahnn 1981.

114

Nurturing The Integrity Culture : Administrative Perspective

Tan Sri Datuk A.mar (Dr.) Hawid Bugo

Sinopsis

Persoalan utama yang dibangkitkan dalam artikel ini ialah bagaimana untuk mewujudkan budaya integriti dalam perkhidmatan awam dan seterusnya meningkatkan mutu perkhidmatan. Penulis mencadangkan bahawa sesuatu organisasi perlu menilai semula tiga faktor yang sering dikaitkan dengan kualiti perkhidmatan, iaitu sistem, sumber manusia dan struktur gaji serta ganjaran. Walau pun mengiktiraf impak faktor luaran ke atas prestasi organisasi, adalah lebih wajar bagi organisasi memberikan tumpuan kepada faktor dalaman yang mana ia mempunyai kawalan. Bermula dengan sistem, pengurusan yang mantap perlu disokong oleh peraturan, proses dan prosedur yang secukupnya supaya tiada ruang untuk penggunaan budi bicara yang mana boleh membawa kepada berlakunya gejala rasuah. Tanpa peraturan, proses dan prosedur, organisasi akan menggunakan kaedah cuba-cuba yang mana boleh mematahkan semangat dan menjejaskan kepercayaan kakitangan terhadap organisasi.

115

Etika Dan Intcgnti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran _________________________

______________________________

Mengenai sumber manusia pula, penulis mencadangkan bahawa sepatutnya perkhidmatan awam negara ini memiliki tenaga kerja terbaik yang memiliki dan menghayati nilai-nilai murni seperti integriti dan jujur serta setia kepada organisasi. Walau bagaimana pun, perkhidmatan awam dikatakan menjadi tempat lambakan individu yang tidak komited, tidak cekap dan tidak bermotivasi untuk menjalankan dan meneruskan tugasan. Masalah ini menjadi ketara dengan kewujudan jurang ganjaran antara kakitangan atasan berbanding kakitangan bawahan dalam sektor awam. Jurang ganjaran ini boleh menjejaskan prestasi kakitangan akibat berlakunya gejala-gejala negatif seperti moral yang rendah, cemburu dan sebagainya. Sistem saraan dan ganjaran yang tidak menekankan kepada prestasi juga menyumbang kepada kualiti kerja dan produktiviti yang rendah. Walau bagaimanapun, usaha untuk mendapatkan tenaga kerja terbaik dalam perkhidmatan awam menerima saingan yang sengit daripada sektor swasta. Sekiranya, perkhidmatan awam mahu menarik minat tenaga kerja yang terbaik di samping mengekalkan yang sedia ada, ia mestilah bersedia untuk mengkaji semula sistem saraan dan ganjaran yang ditawarkan. Dalam masa yang sama, proses dan prosedur pengambilan perlu dikaji semula dan diperkemas supaya hanya mereka yang betul-betul berkualiti sahaja diterima masuk ke dalam perkhidmatan awam. Tempoh percubaan pula perlu digunakan dengan tegas untuk menilai prestasi kakitangan. Dalam masa yang sama warga organisasi, daripada setinggi-tinggi hingga serendah-rendah jawatan, perlu menghayati nilai-nilai murni

116

Nurturing The Integrity Culture: Administrative Perspective

seperti jujur, adil dan berintegriti dalam mclaksanakan tugas. Organisasi juga perlu lebih tegas dalam memastikan disiplin kakitangannya. Akhir sekali, dalam usaha meningkatkan keberkesanan dan kecekapan pelaksanaan fungsinya, agensi perkhidmatan awam perlu lebih tegas dalam menguatkuasakan peraturan dan undang-undang. Penguatkuasaan yang tidak tegas memberikan signal kepada orang ramai bahawa organisasi tidak serius dalam mclaksanakan fungsinya.

117

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

In any organization, the state of its administration is the interaction of three factors: tine system adopted by the organization, the people running the organization, and its pay structure or reward system. Of course, there are also outside influences that can be too powerful for the organization to ignore, and the organization may therefore, be driven by those influences rather than by itself. However, the contention put forward here is that an effective and well-run organization would be strong enough not to be significantly affected by such influences. In any case, in assessing the effectiveness and efficiency of an organization there is a need to put aside external influences that are beyond its control. Therefore, the focus of this discussion will be on the three factors mentioned above. The system in an organization is made up of the rules, regulations, processes and procedures that are to ensure that the organization functions smoothly to achieve its objectives. Without an appropriate system, the organization will not be able to operate in a consistent and orderly manner. It will operate unpredictably and simply by trial and error, and more so, will not be able to move forward to a better system. Instead it will frustrate the people who operate the organization, lose their loyalty, their commitment and their will to improve. Instead there will be an erosion of the values that one needed to run and improve the organization.

118

________________________________________ Nurturing The Integrity Culture: /Xdministrativc Perspective

On the contrary, a good system allows the organization to define clearly its policies and strategies, gives the people in the organization clear directions and precise instructions to follow. Furthermore, a good system allows for changes in the system itself, as and when necessary, so as to render its relevance to the present time. In these days of rapid globalization, only with frequent changes can the system remain relevant. Unfortunately, the reality is that there are too many organizations that are unfriendly, ineffective and are not conducive to change, particularly those where the rules and regulations are ambiguous and poorly defined or not at all, and the principle of flexibility is not practiced. Too many organizations put overwhelming emphasis on the latter rather than the spirit, (perhaps because it requires less effort on those administering it). For that reason many organizations become and remain ineffective and cumbersome even though they obviously are in dire need of change. Change will, of course come, sooner or later. If nothing is done the system will eventually breakdown and be replaced, albeit at great costs. Alternatively, change can come before the organization breaks down, by injecting fresh blood, bringing new rules or new approaches. Given that the people in the organization are creative, innovative, committed, honest and loyal the system can and will change for the better.

119

Etika Dan Integriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

The challenge for many organizations is how to get good people. There are many constraints. Many organizations find it difficult to engage good people because in recruiting staff they are guided only by the rate paid by the industry. The salary and perks they offer are in accordance with what the industry pays. In developing countries, the industry usually pays low wages because of excess supply over demand. Others simply believe that low pay keeps expenses down and therefore, makes good sense. However, as the saying goes, ‘If you pay peanuts you will get monkeys’. And ‘the system is only as good as the people running it.’ Thus for many organizations low pay has started a vicious circle of low productivity, low income, low profit, and low productivity. The public service is a superb example. A system which functions but, in many areas, bureaucratic and slow, ruled and regulated by outdated statutes and precedents, operated around inconsistent policies and fragmented approach, largely user-unfriendly and manned by many unmotivated, uncommitted, mindless employees who are there protected from any risk and rewarded by a pay structure which, in the main, does not provide much incentive for better performance especially in comparison to the private sector. It is a system resulting from the interaction of the three factors mentioned above. The pertinent question is how can the vicious circle from the interaction of these three factors in the public service be broken and

120

Nurturing The Integrity Culture: Administrative Perspective

changes be made to put in place so as to improve the public service or any organization?. The first step must be to do with the people in the organization. The main direction towards improving the public service is to ensure that the organization can attract capable candidates and that they are selected on the basis of their ability, their interest and their commitment. They must be rewarded accordingly and placed in positions and under conditions in which they can achieve job satisfaction, promotion and advancement on the basis of merit and performance. To attract capable people the public service must pay salary on which its members can live comfortably without having to worry about the inability to pay bills. It is rather unfair to expect anyone to perform well if he does not have enough money to keep him and his family going. His mind will never be on his job. There are far too many cases where civil servants are harassed by loan sharks and could not even come to work. There are cases where they were even driven to commit suicide. There may be a need to relate pay to cost of living. Paying people better, will give them the incentive to work harder and smarter. It takes away the demeaning aspect that lowly paid jobs give rise to. It gives a sense of pride and confidence in their work. No work is unimportant enough to not be remunerated adequately. Respectable pay also gives them the sense of authority that is extremely

121

F.tika Dan Integrity Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

important, especially for those who are doing enforcement. By paying them well one can expect the job to be well done. Furthermore, the fear of losing a wellpaid job will in itself ensure performance. While low pay cannot attract good and efficient people, disparity in pay in an organization creates dissatisfaction, low morale and jealousy. Sometimes the signs are not obvious, leading to neglect or making it more difficult to react to. But the effects certainly are there, unconsciously created. In the public service the lower ranks are poorly paid. What is more disturbing is the fact that there is a glaring disparity between their pay and those of the higher ranks. The disparity is made greater by the perks such as stipends, medical allowance, entertainment allowance, transport allowance, etc. enjoyed by the higher ranks. Such disparity does not promote teamwork or cooperation. Works are carried out because of order by higher authority. There is no or little job satisfaction. Instead there is jealousy, cheating and truancy and the culture of ‘the mouse will play when the cat is away’ prevails. The answer to getting good people is certainly more than just salary scales. The whole scheme of services has to be carefully reviewed. Job satisfaction, conditions of work, including provision of housing, medical facilities, educational facilities, transportation, etc. should be made conducive for higher productivity.

122

________________________ _ _____________ Nurturing The Integrity Culture: Administrative Perspective

The wide disparity in the salaries between the private sector and the public sector in Malaysia is enough evidence to warrant a total review on the salary and scheme of service in the government. It would be hard for any one, let alone the cream of the society to justify working for the government when the pay does not even match the cost of living, let alone compete with the private sector. The present salary and scheme of service in the public sector inevitably leads to a situation where mainly the not so competent, less able would join and remain in the government service. Yet it is the government service that should really have the best brain, the most loyal, the most committed and the most honest people. It is the public service that drives the growth and development of the country and the people. Delays in approvals mean lost of precious time and time means money. Delays in building and completing schools or the recruitment of teachers mean lost in education for that period, and that period is lost forever. A few years delay in the opening of a university means a lost of a few years of human resource without being able to replace it. In this country the private sector can only move at the pace determined by the public sector due to the fact that the system is highly regulated. To ensure that good people do join the service the recruitment and advancement system must be fool proof. At present, recruitment into the civil service is carried out through a single, brief interview of

123

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

candidates, lasting, often as short as 15 minutes. The criteria of selection are normally academic qualifications and work experience. (Experience here refers to the years the person has been on the job, not necessarily the exposure to different situations, problems or issues.) Normally, there is no test of any kind to verify the candidates’ ability. Values such as integrity, honesty, reliability and loyalty are not prerequisites. Often they are not even factors for consideration. The recruitment exercise is very often regarded purely as an exercise to fill in vacant posts. It seemed as if the posts must be filled and are to be filled as long as the candidates have the paper qualifications. Whether or not they are suited for the job is not important. There seems to be a premise that they will become suited. Seemingly there is one protection from wrong candidates being recruited, i.e. probation. Selected candidates are normally placed on probation to test their suitability. However, such probation has become mere formality and it is very uncommon for candidates not to be eventually confirmed whatever their performances are. And once confirmed in the service of the public sector, the process and procedure to terminate the service of non- performers are too cumbersome, long drawn and ineffective for any one to willingly initiate it. This particular defective recruitment system is aggravated by the system of seniority for promotion and advancement rendering the public service, on the whole, “slow, inefficient and generally lethargic; manned

124

________________________

___ __________ Nurturing The Integrity Culture: Administrative Perspective

staff who should not be called ‘civil servants”’(New Straits Time, 22nd Feb. 2005). The challenge now is how to inculcate, nurture and even enhance values such as integrity, honesty and loyalty in such organizations. Some of the solutions are already discussed. Recruiting the right people, pay them the salary that will give them financial freedom and set up an administrative system that has clear objectives, relevant and up-to-date rules and regulations that are workable and without ambiguities. In addition, but very importantly, the civil service should introduce and set up effective counselling. The public service does have courses to enable the staff to upgrade their skills and competencies but have not introduced counselling to improve their inner selves. Counselling is a delicate task and must be done by professionally competent people. It should not be left to the head of department, or a superior officer or anyone else other than specially appointed professionals. Each department should have its own counsellors. Counselling should be compulsory for those who are newly recruited. It is extremely important for new recruits to be counselled and given thorough orientation. Too many civil servants regard their appointments purely as a way of earning a living and a job in which there is security of tenure regardless of their attitudes, their styles and their performances. Even while in school, their minds are already set to

125

Erika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

think that the need to pass exams to obtain certificates which will secure them a job. The main objective is to get a steady job. Their commitment, dedication or contribution to the institution and to others is not an important issue, if at all it is an issue. Counselling is to rectify this. It is to help them understand their roles, the significance of the jobs they are tasked to and their relationships to the others, emphasizing the interdependence of every job and every activity, no matter how small or who is responsible for it. Unless they know their roles and the implications of their individual actions they are not likely to be mindful of where the institution is heading and what standards that must be followed. They should be made to understand that those who chose to be public servants must do so as a calling, for the puipose of helping to build the country and the people even at their own sacrifice. They should not be there for the money. It should be a privilege and an honour. The money and the perks are for them to have a comfortable life and not to worry about their livelihood. Their function is to contribute in the best way possible. If such a philosophy is not in tune with theirs then they should not join the service and they should not be allowed to join the service. For those who are already in the service, counselling is needed to remind them of their roles and responsibilities. This is essential especially in changing circumstances where roles become reversed and

126

Nurturing The Integrity Culture: Administrative Perspective

responsibilities accumulated to more than ever expected. Counselling is needed to help employees who are under stress, having personal problems, in need of further development of their skills and trades. Counselling can be used both to heal as well as for identifying potential problem employees. By monitoring the performances and personalities of the staff as well as their surroundings, the counsellors may pick up those who are likely to face problems and can take actions to prevent such problems from occurring. In this respect the role of counselling is to ensure that things are healthy and are being kept healthy. This is particularly with regards to the philosophy and personal values of the staff, their honesty, their attitudes and their commitment, their team spirit and their integrity. These are to be continuously monitored and enhanced through counselling. Counselling has to be an on-going programme. It cannot be done on a piece-meal basis because there are many factors that are working to erode the integrity of the staff. Erosion of integrity is brought about by a system that lacks transparency, accountability and responsibility. Why is there a lack of transparency, accountability and responsibility in the public administration? One answer is the lack of clear policies and criteria for decision-making. For example, in the award of contracts, the policy must be clearly stated. The criteria for selection must also be made very clear so that there cannot be any

127

Erika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

misunderstanding as to why a contract is awarded to this or that contractor. Such information should be made available to the public. In tills way the process of awarding contract will become transparent. There are many examples that illustrate this absence of or inadequate criteria for decision-making and the resultant lack of transparency. In the areas of land alienation, be there for housing, industrial development or for plantation, the basis for and the necessary requirements from the applicants are often not well defined and leave too much room for individual discretion. In areas of granting of compulsory licenses and approvals the situation is similar. Not only are the criteria, often not clearly set out, giving rise to uncertainty, the time taken for any approval is not determined, therefore giving opportunities to bribery and corruption. This situation is compounded by the fact that in many areas of government, the authority, roles and responsibilities of different people, ministers, director generals, head of departments, etc. (and also different departments or units) are not clearly defined or perhaps not clearly understood (there may even be a reluctance to understand them). For example, who legally or technically, has the authority to award mega projects? Is there a definite basis on which such a project is to be approved? What are the criteria for selecting those to be involved, such as consultants and contractors? What if something goes wrong with

128

Nurturing The Integrity Culture: z\clministrativc Pcrspcctiv

the project? Who should be accountable for it? And what is the extent of the accountability? Values, such as honesty, fairness and integrity are something personal. It is very much the individual who must develop them, and activities like counselling would go a long way to help. However, it is only one of the many contributory factors in clean and efficient administration. Other factors must also be put in place to complement it. One of the most significant omissions is the ability or willingness of the organisation to carry out enforcement of rules and regulations. Enforcement seems to be a basic problem in public administration. There are many examples. Just look at the number of illegally parked cars in the street; the number of people throwing rubbish around; illegally erected structures; illegal loggings that destroy acres of natural forest perhaps forever. These even happened in the full view of many. It is the knowledge that they can get away with it that has been the main factor in the erosion of values and the increase in crimes, big and small. The answer is to be deadly serious with the enforcement, particularly with the minor offences. It is because they got away with minor offences that they move on to bigger ones. Non-enforcement of minor offences gives a strong signal that the authorities are in disarray or lethargic and would not

129

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

have the capacity or the will to attend to bigger crimes. Even within the public administration itself the seriousness necessary for effective enforcement is lacking. Disciplinary actions on errand staff are far in between. Many bosses are reluctant to take action because popularity is important to them or for fear of reprisal. This lack of action makes the offender more daring. As someone said, ‘The world is a dangerous place not because of the people who are evil but because of those who refuse to do anything about it’. It is obvious that the problems have arisen because somebody is not doing what he thought of doing and said he would do. In other words, he is lacking integrity, defined as, ‘harmony between, thoughts, words and deeds’.

Tan Sri Datuk Amar (Dr.) Hamid Bugo merupakan ahli Cembaga Pengarah IIM. Beliau memperoleh Ija^ah Sarjana dalam bidang ekonomi daripada Universiti Canterbury, New Zealandpada tahun 1970 dan menerima Ija^ah KehormatDoktorFalsajah daripada XJniversitiNncoln, New Zealand di dalam bidang perdagangan pada tahun 2001. Bekas Setiausaha Tierajaan Negeri Sarawak, dan kini beliau menjawatjawatan Pengerusi dan juga Ahli Lembaga Pengarah b eb erap a syarikat swasta dan badan herkanun.

130

Bahagian IV Ke Arab Meningkatkan Tahap Tadbir Urus Korporat

Corporate Governance: Towards Preserving Financial Stability And Sustainable Growth

Tan Sri Datoy Sri Dr. Zeti AkhtarA%i%

Sinopsis

Artikel ini menekankan kepada keperluan untuk memperkukuhkan tahap tadbir urus korporat dalam sistem kewangan terutamanya sistem perbankan. Tadbir urus korporat yang baik diperlukan, bukan sahaja sekadar memastikan etika warga bank tetapi yang lebih penting ialah untuk meningkatkan tahap keberkesanan dan kecekapan institusi serta industri perbankan itu sendiri. Tadbir urus korporat yang baik akan meningkatkan tahap kepercayaan pendeposit dan pelabur yang merupakan faktor kritikal dalam menentukan prestasi dan pertumbuhan sesebuah institusi perbankan. Tugas untuk meningkatkan tahap tadbir urus korporat dalam sistem perbankan dipertanggungjawabkan kepada Ahli Lembaga Pengarah serta pengurusan tertinggi sesebuah institusi. Mereka bukan sahaja bertanggungjawab untuk memberikan kepimpinan yang baik kepada warga institusi masing-masing tetapi lebih daripada itu ialah untuk memimpin institusi perbankan terbabit untuk terus maju ke hadapan.

133

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

Dalam

masa

yang

sama,

_______________________________

penulis

berpandangan

bahawa

usaha

meningkatkan tadbir urus korporat tidak boleh diserahkan kepada usaha- usaha sukarela oleh institusi sahaja. la merupakan tanggungjawab yangperlu dipikul bersama oleh pihak berkuasa, agensi kawalan, institusi perbankan dan juga pemegang saham. Sehubungan itu, pihak Kerajaan melalui Bank Negara Malaysia (BNM) telah mengambil beberapa pendekatan untuk memastikan supaya tahap tadbir urus dalam sistem perbankan berada di paras yang tinggi. Pertama, BNM telah mengkaji semula kerangka tadbir urus korporat yang diguna pakai dalam sistem perbankan. Antara perkara yang di ambil kira ialah peranan pengarah bebas, kelulusan minimum Ahli Lembaga Pengarah dan imbuhan Ahli Lembaga Pengarah. Kedua, menerima pakai Laporan Jawatankuasa Kewangan Mengenai Tadbir Urus Korporat (1999) dan dicadangkan penggunaannya kepada institusi perbankan. Ketiga, menyemak secara berterusan peruntukan-peruntukan yang terdapat dalam Akta Institusi Perbankan dan Kewangan (BAFIA) 1989. Keempat, menyediakan Kod Tingkah Laku Pengarah, Pegawai dan Kakitangan Industri Perbankan. Kelima, menetapkan Piawai Audit Dalaman yang minimum untuk meningkatkan mutu audit dalaman. Keenam, menetapkan Piawai Penzahiran Minimum dalam penyata-penyata kewangan. Pendekatan-pendekatan yang telah diambil untuk meningkatkan tahap tadbir urus korporat setakat ini membolehkan institusi perbankan mengurus

134

Corporate Governance: Towards Preserving Financial Stability /\nd Sustainable Growth

risiko dengan lebih baik. Di samping itu institusi perbankan juga mempunyai asas yang lebih kukuh untuk mengharungi kitaran ekonomi, bertahan dalam keadaan pasaran yang kurang stabil dan menyesuaikan diri dengan perubahan persekitaran perniagaan.

rb® ®

135

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

In this increasingly highly uncertain environment, management has become a key differentiating element in determining relative performance. For the financial sector, the Asian Financial Crisis in 1997-98 underscored the importance of maintaining financial stability as an enabling factor in achieving sustainable economic growth. This is even more evident in die context of a highly integrated global financial system where financial shocks are easily and rapidly transmitted across markets and to the domestic financial sector. The impact can be particularly adverse and powerful if there is weakness in corporate governance. In Malaysia, the highest priority has been accorded to ensure financial stability. For emerging market economies, the challenge of achieving financial stability extends beyond the need for regulatory reform, as there is also a need to develop robust and efficient financial structures. The challenge to policy makers in this new environment is to preserve confidence and stability and to promote balanced and equitable growth. We have seen that financial restructuring efforts and measures to enhance corporate governance undertaken in the region has not only contributed to re-establishing and restoring confidence in the financial system, but has also contributed to enhanced effectiveness and efficiency of the financial system.

136

_________________ Corporate Governance: Towards Preserving Financial Stability z\nd Sustainable Growth

In the Malaysian context, the financial and corporate sector restructuring, the consolidation process and other financial reforms that have been undertaken over the recent years have enhanced the strength and resilience of the banking system. Indeed, there have been significant improvements in the strength and resilience of the banking system. The stronger balance sheets, with the Risk Weighted Capital Ratio of 13%, and the lower level of non-performing loans and provisioning, have placed the banking institutions in a much stronger position to absorb shocks emanating from the current uncertain environment. The long-term resilience of the banking system and the sustainability of economic growth with embedded self-reinforcing elements of rising efficiency and productivity are, however, critically dependent on building strong foundations of good corporate governance. While the progress in enhancing coiporate governance has thus far been encouraging, the challenge of the rapidly changing global and financial environment today demands more widespread and even higher standards of corporate governance than what we have achieved so far. In today’s very challenging environment of heightened risks arising from globalisation, volatile and large financial flows and frequent tendencies for markets to overreact and for a prolonged period, strong corporate governance practices become the bulwark of risk mitigation and stability.

137

F.cikn Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

In addition, uncertainties arising from the external developments and their impact on the global economy and financial markets have increased the significance of sound management and strong corporate governance to be a core objective and target of corporate and financial institutions. Sustainable performance requires strong foundations to ride the economic cycle, ability to withstand unstable market conditions and overall adaptability to adjust to a rapidly

changing

environment.

Decision-making

would

become

challenging and thus requires the support of timely, reliable and transparent information as well as balanced processes for decision making. The need to consider the various forces of change has made it necessary for management to conduct in- depth analysis and adopt a forward-looking perspective that is able not only to manage short-term targets but yet stay focus on the medium- and long-term strategic orientation and goals. We need to go beyond the bottom lines, and also focus on the broad range of factors that ensure long-term sustainable performance. Corporate governance issues are indeed relevant, given the series of corporate failures and the crisis of confidence over corporate excesses in both developed and developing countries. The accumulation of breakdowns in internal and external checks and balances and in the values of good governance and the narrowing of focus for personal gains at the expense of other stakeholders, have caused several large and high profile

138

_________________ Corporate Governance: Towards Preserving Financial Stability And Sustainable Growth

corporations to collapse under the weight of malpractices and frauds. The rising incidences of poor governance have resulted in the erosion of confidence among investors worldwide, raising the cost of capital, reducing access to financial markets and restraining the growth of productive activities and incurring high costs when public funds are used for bail-outs. These developments have resulted in a re-examination of the regulatory framework and the introduction of new and more demanding regulations. While these regulatory actions may serve to address the malpractices, a balanced approach needs to be taken to ensure that its implementation will not have destabilising implications on the corporate sector. Here, the challenge is to strike a balance between Government regulation and self-regulation. My remarks will focus specifically on the importance of corporate governance in the context of the financial sector, and on why it is critical in view of its profound impact on the financial stability and long-term sustainability of growth and dynamism of the economy. As the lynchpin of the economy, a well-functioning and efficient banking system is vital for achieving robust and sustainable economic performance, and thus improving the social welfare and the standard of living. In the context of a progressive and competitive economy, the banking institutions perform the important function of efficiently channelling savings for productive investments. In view of the special

139

Htika Dan Jntcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

role that banking institutions have in the economy in performing the intermediation function of channelling funds between the savers and investors, high standards of integrity and governance in banking institutions are even more essential. The importance of sustaining confidence of depositors that entrust their funds to financial institutions cannot be compromised. While depositors need to be assured of the safety of their deposits, productive investment can only be selfreinforcing if the funds are efficiently allocated and adequately reflect the opportunity cost of capital as well as the returns on investment. Banking business involves risks and these risks need to be rigorously managed if public confidence in the banking system is to be preserved. These risks involve credit risks, market risks, sovereign risks and foreign exchange risks, to a name a few. Because of its wide-ranging impact on the whole economy, the business of banking is too important to be left to self-regulation. The regulatory framework that has been put in place is therefore a key part of the process to ensure the soundness and efficiency of the banking system, while protecting the interest of depositors and investors. However, while much can be done to enhance regulations, supervision and surveillance of the management of risks by the financial institutions, the final accountability and responsibility lie with the Board of Directors and senior management of financial institutions. The

140

--- -------------------- k QTpoi.uc Governance: Tow aids Preserving Fmattc.:*! Stxbf-iry Are

Gr.-v-*

regulation ot banking institutions therefore needs to be complemented and reinforced with strong internal corporate governance practices. In addition, die global experience has shown that not all banking failures were due to die onset of economic and financial crises. Some banking failures were caused by the lack of good corporate governance. Lack of oversight, lack of transparency, weak internal controls, inadequate checks and balances, incompetent directors and abuse of power are among the elements of poor corporate governance. The best regulation and supervision and the best financial safety net would not prevent such banking failures and, therefore, needs to be complemented with good corporate governance. The special position of financial institutions and the important role they play in the economy makes having a good corporate governance framework even more vital. It is even more important than in the corporate sector given that most of the funds for their banking business belong to depositors. In addition, any failure of a banking institution affects not only the shareholders but could also have systemic implications on overall stability of the financial system. In the context of the banking industry, corporate governance involves the manner in which the business and the affairs of the individual banking institutions are being governed by their Board of Directors and senior management. Corporate governance also involves the manner in which economic returns are generated for the owners

141

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cnbnran

and the consideration of the interests of recognised stakeholders, including depositors, and how they behave in a safe and sound manner, in compliance with applicable laws and regulations. In this context, the transparency in the conduct of banking institutions, facilitated by the proper accounting standards that reflect the true and fair value of banking operations would lead to greater accountability and responsibility on the part of the banks’ management. Corporate governance in the banking sector thus involves the range of practices covering proper conduct of business, values, ethics and the whole culture of organizational and staff behaviour. It not only involves process and financial targets to serve the interest of the shareholders but also best practices of conduct with depositors, customers and other stakeholders. While the board and senior management take responsibility for operational issues and financial targets, of equal importance is to provide sound leadership in dealing with ail the stakeholders of the financial institutions. A progressive board and management will provide the leadership for financial institutions to grow while establishing robust risk management policies and framework to absorb financial shocks and cyclical downturns. Historical experience has shown that the lack of integrity, honesty, professionalism, poor controls and unhealthy assumption of risks are indeed a sure recipe for sub-optimal allocation of resources and the subperformance of the economy.

142

■ ------------------------ Corporate Governance: Towards Preserving Financial Stability And Sustainable Growth

Sustainable performance requires a re-examination of today’s business models. In this more competitive environment, where the pressure is on the market to focus on short-term returns, no doubt has a profound impact on banking business and the way it is run. Business models tend to focus on shorter and shorter time horizons. In addition, the increasingly liberalized and globally integrated financial system and the international market place have exposed Malaysian corporate to greater opportunities as well as risks. Similarly, advances in information and communication technology would have a direct impact on the relevance of existing business models, decision process and business execution in a rapidly changing world. All these developments have consequently imposed great expectations on the Board of Directors and senior management to not only provide the leadership and to balance judgment, but also to be forward looking in guiding the organization forward. In today’s business environment, where competitiveness and sustainability is critical, a differentiating element that will determine winners is not just having the value business propositions but also having the competent staff with right attitudes, values, and perspectives. Of importance is the effective communication of the long-term aspirations and strategies to the staff and shareholders to contribute towards enhancing the strength of an organization for long-term growth. In the

143

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

new environment, the focus of value creation has now moved from physical assets to intangibles. In the context of banking institutions in emerging economies, the development of a pool of best talents that provides the appropriate leadership and management skills for emerging market economies has to be accorded priority. In this regard, Bank Negara Malaysia has instituted measures for banking institutions to place emphasis on staff development and capacity-building to ensure the sustainability of performance of the banking institutions. In a further endeavour to align the Boards of Directors with shareholders, Bank Negara Malaysia has reviewed the corporate governance framework for banking institutions with the objective of placing greater emphasis on the role of independent directors, minimum qualifications of such directors and their compensation. In an environment where businesses need to balance between the interests of various stakeholders, which could be conflicting at times, an appropriate framework for active checks and balance of governance is indeed crucial. In this regard, the development of a competent set of independent directors would be a key factor. The challenge is in identifying outside directors who are sufficiently independent but knowledgeable to function as watchdogs for minority shareholders and other stakeholders. Independence reflects qualities of objectivity, experience, insight and force of character. The need for directors to possess this blend of

144

--------------------------- Corporate Governance: Towards Preserving Financial Stability /\nd Sustainable Growth

knowledge and independence is critical, given the increased complexities of business activities and the rapid pace of changes in financial markets and practices. Getting the right balance of expertise and independence so that the Board does not rubber-stamp the decisions of top management is indeed a major challenge. Indeed, a strong culture of corporate governance goes beyond the independence and accountability of the Board of Directors and management, to the strengthening of the regulatory enforcement. In many developed countries, there has been a significant reliance on selfpolicing and private disciplining measures in promoting goof governance, particularly in the realm of accounting and audit practice However, questionable accounting practices and the major corporate failures that resulted have now raised serious questions on the need for more stringent regulatory oversight. The strategy in strengthening market discipline, therefore, would require a balance between prudential regulation, market discipline and shareholders’ surveillance so as to promote long-term stability. In Malaysia, the Government has been the main catalyst for corporate governance reform. Malaysia has essentially adopted a hybrid approach towards corporate governance reform that includes legal reform, self-regulation as well as measures to encourage market-based regulation. Malaysia has proceeded on the basis that there are aspects of

145

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

corporate governance where statutory regulation is necessary and effective and others where self-regulation is more appropriate. The release of the Finance Committee Report on Corporate Governance in 1999 marked a new beginning of our concerted efforts towards enhancing the standards of corporate governance in Malaysia. It recognizes that there is a crucial need to continue the process of building the necessary legal and institutional framework to support the development of good corporate governance practices within the capital and financial markets. In this context, Bank Negara Malaysia has put in place measures to enhance the standards of corporate governance in the banking sector. The Banking and Financial Institutions Act 1989 provides the legal framework to, amongst others, protect the interest of shareholders and customers, as well as provides the prudential framework to promote the stability of the financial system. Provisions in the Act include the maximum shareholding limit for individuals and corporations in banking institutions to avoid concentration of ownership. There is also a restriction on extension of credit to related parties in order to avoid potential conflict of interest situations, as well as establishing limits on lending to a single customer. Other measures include the issuance of specific guidelines on the role and responsibilities of directors and the audit committee.

146

-------- --------------- Corporate Governance: Towards Preserving Financial Stability rXnd Sustainable Growth

A Code of Conduct for Directors, Officers and Employees in Banking Industry has also been introduced to promote and maintain a uniform ethical standard so as to safeguard the integrity and credibility of the staff of the banking institutions. Minimum Internal Audit Standards, with the aim to improve the quality of internal audit so as to provide the basis for guidance and measurement for performance of internal audit function and improve operational effectiveness of financial institutions, have also been put in place. The guideline also stipulates the main duties and responsibilities of internal auditors, scope of audit work, reporting and documentation of internal auditing as well as highlighting the critical areas of operations which internal auditors should give due consideration. In addition to the above, to improve the level of transparency, minimum standards of disclosure for financial statements have also been put in place and are continuously being reviewed to provide adequate and appropriate information on the banking institution’s risk profile, financial health and business performance to the public. The main objective of these guidelines is to engender public confidence in banking institutions and to ensure that the management and Board of Directors exhibit integrity and professionalism in the running of the banking institutions.

147

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

The importance of sound corporate governance is clear. It is vital that all stakeholders, both public and private sector participants inculcate and instil a culture of good corporate behaviour. The responsibility for sound corporate governance must be a joint responsibility between the authorities, corporations, financial intermediaries, regulators and shareholders. While much effort has been made to put in place for a sound corporate governance framework, this alone would not suffice. The challenge is to translate this into practice. For corporate governance to work, good corporate governance should be embedded in all aspects of the spectrum. Competition should not be seen as a barrier to sharing knowledge and experience on issues of common interest for the betterment of the industry and economy at large.

Tan Sri Dato* Sri Dr. Zeti Akhtar Aziz ialah GabenorPank Negara Malaysia. Peliau memperoleh Ija^ah Doktor Falsafah (PhD) daripada UniversitiPennyIvama, USA dalambidangekonomipada tabun 1979. Peliau turn t memegangjawatan Pengerusi dan AhliUembaga Pengarah Pank Negara Malaysia.

148

Etika Dan Keuntungan: Satu Keseimbangan

Data’ Zarin ah Anwar

Pengenalan

Secara umumnya, tujuan utama sesebuah organisasi korporat ialah menjana keuntungan. Matlamat ini mendasari pendekatan pengurusan dalam merangka pelan strategik serta operasi harian perniagaan. Model tradisional yang diguna pakai dalam kajian serta pendidikan yang berkait dengan pengurusan organisasi korporat adalah sangat jelas. Kerap kali pendapat Milton Friedman (1970) 1

dalam 'The Social Responsibility of Business Is to Maximize Its Profits’ diru j uk, di mana tanggungjawab utama pihak pengurusan sesebuah syarikat ialah kepada pemilik organisasi korporat tersebut. Secara amnya, fokus utama pemilik sesebuah syarikat ialah menjana keuntungan pada tahap maksimum selagi ia tidak menyalahi norma-norma minimum masyarakat seperti yang termaktub di dalam undang-undang. Pendapat yang diutarakan oleh Friedman selari dengan pendapat terdahulu yang diajukan oleh Albert Carr (1968) dalam Is Business Bluffing Ethical?f Carr ' Friedman, M. The Social Responsibility of Business is To Maximize Its Profits New York Times Magazine, Sept 30, 1970. 2 Carr, A. Is Business Bluffing Ethical ?, Harvard Business Review, January-Fcbruarv 1968

149

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

berpendapat bahawa selagi sesebuah organisasi korporat tidak melanggar undang-undang, ia mempunyai hak untuk beroperasi tanpa merujuk kepada apaapa melainkan matlamatnya untuk menjana keuntungan. Walau bagaimanapun, Carr menambah bahawa sekiranya ingin mengekalkan keupayaan untuk menjana keuntungan dalam jangka masa panjang, sesebuah organisasi korporat perlu memastikan

hubungannya

dengan

semua

pihak

yang

berkepentingan

(stakeholders) dipelihara. Walau bagaimanapun, insiden-insiden yang berlaku beberapa tahun yanglepas, seperti krisis kewangan Asia dan skandal-skandal yang melibatkan gergasi korporat (tempatan dan antarabangsa), telah menjadi pemangkin untuk perubahan perspektif kita terhadap matlamat, peranan dan implikasi organisasi korporat kepada masyarakat. Anjakan paradigma yang dilalui kini jelas mencabar model tradisional organisasi korporat seperti yang diketengahkan oleh Friedman dan Carr. Golongan sektor korporat hari ini digesa oleh masyarakat agar tidak hanya memikirkan keuntungan perniagaan semata-mata, sebaliknya mereka juga perlu memenuhi tanggungjawab sosial melalui perniagaan yang beretika. Perubahan ini adalah kesan daripada pengalaman masyarakat yang telah merasai kepahitan daripada kualiti hidup yang lebih rendah dan keselamatan yang tidak terjamin apabila keuntungan sahaja yang menjadi objektif utama. Skandal-skandal yang disebutkan telah membuka mata masyarakat mengenai kewujudan golongan korporat yang hanya mementingkan diri sendiri dengan

150

Etika Dan Keuntungan: Satu Kcscimbangan

membelakangkan nilai-nilai pengurusan dan etika pcrniagaan yang baik dalam menerajui syarikat masing-masing. Malah ada antara mereka yang merupakan pemegang saham sanggup mclanggar undang-undang dan memusnahkan nilai pelabur. Dalam menangani hal ini, Kerajaan menyedari bahawa etika dan kesusilaan perniagaan adalah nadi kepada akauntabiliti dan tanggungjawab kepada masyarakat. Peningkatan etika perniagaan dan tadbir urus korporat adalah salah satu daripada lima (5) teras Pelan Integriti Nasional (PIN). PIN digubal untuk memberi hala tuju bagi semua sektor dalam usaha memantapkan nilai integriti dan etika masyarakat dan sekali gus, dalam jangka masa panjang, memenuhi cabaran keempat Wawasan 2020 untuk membentuk masyarakat yang kukuh ciri-ciri moral dan etikanya.

Wujud Konflik Antara Keuntungan Dan Etika Dalam Perniagaan?

Penjanaan keuntungan adalah pendorong utama sesebuah organisasi korporat. Pulangan serta keuntungan yang kukuh setiap tahun adalah petanda kedudukan kewangan yang stabil serta sihat dan simbol pencapaian sesebuah syarikat. Oleh itu, tekanan ke atas pihak pengurusan untuk menjana lebih banyak keuntungan adalah sangat tinggi. Etika perniagaan membawa pelbagai maksud mengikut tafsiran pihak-pihak tertentu, tetapi secara amnya, ia boleh ditafsirkan sebagai

151

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

keupayaan untuk mengetahui apa yang baik dan buruk (bukan sahaja dari aspek perniagaan) dalam menjalankan perniagaan. Selain daripada itu, etika perniagaan juga boleh dilihat sebagai peraturan-peraturan yang membatasi gelagat atau tindakan manusia dalam kegiatan perniagaan. Etika dan kesusilaan melibatkan norma-norma kelakuan serta kelaziman pentadbiran diri. la juga merangkumi tata laku operasi perniagaan yang betul, terutama implikasi pengeluaran dan perkhidmatan kepada semua pihak yang berkepentingan. Kerap kali perilaku beretika ini adalah berasaskan nilai-nilai masyarakat dan juga kepentingan diri sendiri. 4

Wallace dan Pekel berpendapat bahawa perhatian kepada etika perniagaan menjadi sangat kritikal dalam mengharungi tempoh perubahan prinsip-prinsip asas perniagaan seperti yang sedang dihadapi pada masa kini. Ini kerana dalam tempoh perubahan, nilai-nilai perniagaan yang telah diguna pakai selama ini (seperti objektif organisasi korporat untuk mengaut keuntungan tanpa mempedulikan kesan aktiviti-aktiviti mereka terhadap masyarakat dan alam sekitar) tidak lagi diterima tanpa dipersoalkan oleh masyarakat. Oleh itu, perhatian yang menyeluruh kepada etika perniagaan membolehkan pihak pengurusan sesebuah syarikat menjadi lebih peka terhadap perubahan dalam nilai- nilai masyarakat dan bagaimana faktor-faktor ini mencorakkan jangkaan dan tanggapan masyarakat mengenai sesebuah organisasi korporat. ’ Kohl berg, L. Essays on Moral Development: The Psychology of Moral Development, San Francisco: Harper & Row. 1986 4 Wallace, D and Pekel, J. Twin Ciiies-based Consultants in the Fulcrum Group

152

Etika Dan Keuntungan: Satu Kcscimhangan

Konsep-konsep di atas melakarkan bahawa objektif asas sesebuah organisasi korporat adalah untuk memaksimumkan keuntungan tetapi jangkaan dan harapan pihak yang berkepentingan seperti yang dibayangkan oleh undangundang, nilai-nilai etika dan juga reaksi masyarakat bertindak sebagai kekangan terhadap pencapaian madamat ini. Konflik wujud apabila masyarakat mula mempersoalkan bahawa kewujudan organisasi korporat yang objektifnya hanya menguntungkan pemilik serta pengurus organisasi sahaja. Etika perniagaan pula memerlukan sesebuah perniagaan memberikan perhatian bukan hanya kepada pemilik serta pihak pengurusan, malah kepada pihak lain iaitu pelanggan. Keperluan yang bertentangan ini kerap kali dipersalahkar sebagai punca konflik antara objekdf keuntungan dan etika. Tidak dinafikan bahawa keuntungan adalah sangat perlu bagi memastikan kemajuan dan kesinambungan sesebuah perniagaan. Tetapi dalam jangka masa panjang, sesebuah syarikat akan mengalami kesukaran untuk mengekalkan keuntungan jika objektifnya tidak diseimbangkan dengan aspek-aspek lain. Ini berkait rapat dengan konsep yang dinamakan Lesen Operasi (Licence to Operate). Konsep ini tidak mempunyai kaitan dengan undang-undang pelesenan, tetapi berkait rapat dengan konsep 5 kecekapan dan keberkesanan. Sesebuah syarikat perlu beroperasi dengan cekap jika ingin mengekalkan daya saing dalam menghasilkan barangan dan Dirks, Gary di Persidangan “Corporate Social Responsibility: Creating Greater Competitive Advantage”, 21 -22 Jun 2004, Kuala Lumpur.

153

Zinkin, John

Etika Dan Integral Di Malaysia: Isu Dan Cabaran _____________ __ ________________________________________

clan perkhidmatan. Jika sesebuah organisasi korporat gagal beroperasi dengan cekap, pelanggan akan memilih pesaing yang lebih cekap. Ini kerana pada kebiasaannya pesaing mereka akan menawarkan barangan atau perkhidmatan yang sama pada harga yang lebih murah. Dalam erti kata lain, kecekapan ini berkait rapat dengan penjanaan keuntungan yang maksimum. Untuk memastikan ‘Lesen Operasi’ dikekalkan, setiap organisasi perlu memastikan ia sentiasa beroperasi dengan cekap. Walau bagaimanapun, konsep keseimbangan juga sangat penting dalam mengekalkan Lesen Operasi. Jika tumpuan hanya diberikan kepada kecekapan, kemungkinan kos akan meningkat dan ia akan dipindahkan kepada pelanggan. Oleh itu, syarikat-syarikat perlu memastikan perniagaan yang dijalankan bukan sahaja cekap tetapi juga berkesan. Keberkesanan dalam sesebuah syarikat boleh dicapai dengan memastikan ia membuat perkara yang betul terutama dalam mengekalkan hubungan dengan pihak yang berkepentingan seperti pemilik atau pelabur, pelanggan, pekerja, Kerajaan dan masyarakat awam. Secara ringkasnya, konsep keberkesanan ini berkait rapat dengan etika dan tatasusila perhubungan organisasi korporat dengan semua pihak yang berkepentingan. Kesan daripada kegagalan untuk beroperasi dengan berkesan adalah sangat serius. Contohnya, jika etika perhubungan dengan para pekerja tidak dijaga dengan baik, mereka tidak akan kekal lama dengan syarikat atau tidak memberikan sepenuh tumpuan kepada pekerjaan mereka. Ini boleh merosakkan reputasi dan nama sesebuah syarikat.

154

------------------------------------- ------------------ - Etika Dan Keuntungan: Satu Kcscimbangan

Korporat Yang Beretika

Seperti yang ditekankan sebelum ini, keseimbangan antara keuntungan dan etika adalah asas kejayaan sesebuah organisasi korporat. Pengurusan yang terbaik untuk menjana keuntungan telah banyak ditulis dan dibincangkan dalam pelbagai buku dan jurusan pengurusan perniagaan. Perbincangan mengenai etika dalam perniagaan perlu diberi perhatian yang sewajarnya dan tidak patut dianggap sebagai topik khas untuk ahli falsafah, akademik dan ahli teologi sahaja. Etika perniagaan perlu diuruskan seperti disiplin-disiplin perniagaan yang lain. Fokus perbincangan seterusnya ialah mengenai asas-asas etika perniagaan yang positif, kepentingan menguruskan etika perniagaan, penggunaan kod etika serta tatasusila serta lakaran sebenar pcngalaman serta prinsip-prinsip yang mendasari perkembangan etika perniagaan dan korporat dalam pasaran modal di Malaysia.

Asas-Asas Etika Perniagaan Yang Positif

Konsep asas dalam membina etika perniagaan yang positif ialah untuk memastikan ia dibina berlandaskan etika peribadi. Etika perniagaan dan etika peribadi tidak seharusnya dibezakan. Konsep-konsep etika peribadi seperti kejujuran, keadilan, kehidupan berlandaskan nilai-nilai agama dan moral boleh diguna pakai dan saling boleh ditukar ganti.

155

Etika Dan Integriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran _____________________ _ ________________________________

Konsep setcrusnya ialah etika perniagaan yang dibina berasaskan keadilan. Cara yang paling mudah untuk menentukan sama ada sesuatu aktiviti perniagaan itu beretika atau ddak ialah dengan menjalankan ujian keadilan iaitu adakah seseorang pemerhati percaya kedua-dua belah pihak telah dilayan dengan adil? Adakah kedua-dua belah pihak berunding atas dasar “padang yang sama rata” dan dengan niat yang baik? Soalan- soalan ini akan dapat menentukan sama ada prinsip asas etika perniagaan ini telah dipenuhi. Etika perniagaan juga berkait rapat dengan integriti, kebenaran <an kebolehpercayaan. Integriti merujuk kepada kebolehpercayaan dan ketekalan. la berkait rapat dengan organisasi korporat yang berpegang pada janji dan menyempurnakan segala komitmen mereka. Konsep kebenaran juga sangat penting dan merangkumi operasi perniagaan seperti pengiklanan dan pembuatan. Pengeluar-pengeluar barangan dan penyedia-penyedia perkhidmatan moden tidak boleh lagi bergantung kepada prinsip Caveat 'Emptor (tanggungjawab pengguna untuk berhati- hati) jika barangan atau perkhidmatan mereka mempunyai kekurangan atau batasan. Bagi memastikan kejayaan etika perniagaan, organisasi korporat perlu memastikan supaya keuntungan boleh dipelihara dalam jangka masa panjang. Perniagaan yang beretika, beroperasi dengan baik serta mempunyai kawalan dalaman yang utuh. Etika pada asasnya berkait

156

Etika Dan Kcuntungan: Satu Kcseimbang.in

dengan perilaku semasa sebagai perscdiaan untuk masa hadapan. Organisasi yang tidak mampu menjanakan keuntungan untuk kesinambungan syarikat di masa hadapan bolch dianggap sebagai tidak memenuhi tanggungjawab etikanya. Etika perniagaan juga harus berlandaskan nilai-nilai sejagat dan tidak hanya dibatasi dengan perilaku yang minimum atau untuk tujuan kepatuhan sahaja. la perlu mengambil kira ideal dan juga aspirasi sesebuah organisasi korporat serta masyarakat dan persekitaran di mana mereka beroperasi. Kajian menunjukkan bahawa apabila program etika perniagaan mempunyai fokus terhadap nilai dan bukan kepatuhan, pekerja akan memberikan kerjasama yang lebih dan bersikap lebih terbuka. Etika ini kemudiannya boleh diguna pakai secara menyeluruh. Perniagaan yang beretika berurusan dengan pekerja-pekerja serta pelanggannya dengan rasa hormat dan adil. Skop aplikasi etika perniagaan sangat luas dan merangkumi hubungan dengan pelanggan, pekerja, pembekal dan juga masyarakat secara amnya. Aspek asas etika perniagaan yang paling penting ialah kepimpinan melalui teladan. Pucuk pimpinan sesebuah organisasi korporat menentukan batasan perilaku dan tatacara etika melalui tindak tanduk mereka sendiri. Mereka perlu menentukan kepentingan etika kepada 6

Weaver, Gary dan Trevino, Linda K. Compliance and Value-Oriented Ethics Programme: Influence on Employees’ /Xttitudes and Behavior, Business Ethics Quarterly Vol. 9, #2 (1999) *

157

Etika Dan Integrity Di Malaysia: Isu Dan Cnbaran

organisasi mereka dan menyokong penuh sebarang usaha ke arah menjayakan matlamat tersebut. Etika perniagaan bermula dari atas dan mesej yang hendak disampaikan perlu jelas. Sebarang program etika yang tidak disokong oleh pihak atasan pasti akan gagal.

Kepentingan Pengurusan Beretika

Etika perniagaan yang baik akan dapat memberikan kesan yang positif ke atas sesebuah organisasi. Walau bagaimanapun, kesan positif ini tidak seharusnya diukur dari segi kewangan dan keuntungan semata-mata. Ini kerana banyak kajian telah dibuat tetapi hubungan yang konkrit antara kedua-dua unsur itu tidak dapat dibuktikan. Oleh itu, kepentingan etika perniagaan yang baik akan menjadi lebih jelas jika ia dianggap sebagai mekanisme pengurusan risiko. Program etika perniagaan mampu mengesan dengan lebih awal isu-isu yang berkaitan dengan etika dan perlanggarannya yang lebih awal membolehkan pembetulan dilakukan dengan segera. Selain daripada itu, sejak kebelakangan ini terdapat pertambahan jumlah tindakan undang-undang yang berkaitan dengan sumber manusia. Ini sedikit sebanyak boleh memberikan kesan kepada hubungan sesebuah organisasi korporat dengan semua pihak yang berkepentingan. 7 Ronald M. Roman, Sefa Hayibor, and Bradley R. Agio (1999). The Relationship Between Financial and Social Performance: Repainting a Portrait, Business and Society. 38(1): 109-125.

158

Etika Dan Kcuntungan: Satu Kcscimbnngan

Kebanyakan daripada prinsip-prinsip yang mendasari etika akan menjadi asas kepada undang-undang. Perhatian kepada norma-norma etika ini sedikit sebanyak akan dapat mewujudkan polisi dan prosedur yang selari dengan nilai-nilai etika yang akan menjadi undang-undang kelak. Polisi sumber manusia yang digubal dengan baik akan dapat memastikan hubungan yang beretika dengan para pekerja terutamanya dari aspek 8 pelantikan, penilaian, disiplin dan pemecatan. Drake dan Drake menyatakan bahawa jurang antara tata laku sebenar sesebuah organisasi korporat dan etika perniagaan yang dinyatakan (contohnya melalui Kod Etika atau Kod Tata Laku) boleh mempunyai implikasi undang-undang. Contohnya, pekerja mungkin mempunyai asas untuk mengambil tindakan undang-undang bagi perlanggaran kontrak sekiranya majikan gagal memenuhi tanggungjawabnya seperti yang termaktub dalam etika perniagaan yang dinyatakan. Peranan etika perniagaan sebagai sebuah mekanisme pengurusan. risiko juga boleh dilihat melalui fungsinya dalam mempromosikan peningkatan imej awam sesebuah organisasi korporat. Walaupun etika perniagaan tidak harus didukung untuk dijadikan alat perhubungan awam, tidak dapat dinafikan ia dapat meningkatkan imej perhubungan awam sesebuah organisasi itu. Masyarakat, secara amnya melihat syarikat-syarikat yang beretika sebagai organisasi yang berintegriti. Oleh « Drake, B. H. and Drake, E. (1988). Ethical and Legal Aspects of Managing Corporate Cultures, California Management Review (Winter).

159

Erika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cnbaran

itu, penjajaran tata laku korporat dengan nilai-nilai etika adalah unsur penting dalam pemasaran dan program perhubungan awam. Kepentingan peranan dapat dilakarkan dengan jelas oleh kenyataan Bob Dunn, Presiden dan Ketua Pegawai Eksekutif, Business For Social Responsibility di San Francisco iaitu “ nilai-nilai etika jika diguna pakai secara berterusan bo/eb menjadi asasyang kukuh dalam membina perniagaanyang berjaya dan dalam masayang sama mempunyai nilainilai tanggungjawab sosial korporatyang 9 Zwggz” Contoh terbaik tentang penzahiran etika, kejujuran dan integriti boleh memelihara imej perhubungan awam semasa adalah cara Johnson 10 & Johnson menangani krisis Tylenol yang berlaku pada tahun 1982. Johnson & Johnson tidak teragak-agak menarik semula 31 juta botol Tylenol yang berada dalam pasaran selepas berlaku 12 kematian akibat pengambilan Tylenol yang dicemari dengan sianida. Selain itu, mereka bekerjasama dengan pihak berkuasa dalam menyiasat insiden tersebut dan member! amaran kepada semua pengguna untuk tidak mengambil Tylenol sehingga siasatan selesai. Johnson & Johnson menangani masalah ini berdasarkan etika perniagaannya iaitu mengutamakan keselamatan pengguna berbanding keuntungan syarikat serta berlaku jujur dalam apa jua situasi. la telah berjaya mengekalkan kepercayaan pengguna terhadap Johnson & Johnson dan jenama Tylenol (sehingga Diambil dari artikcl “A Complete Guide to Ethics Management”, McNamara, C. www.mapnp.org 1,1 Kaplan, T. The Tylenol Crisis: How Effective Public Relations Saved Johnson & Johnson. University of Pennslyvania. 9

160

Etika Dan Kcuntungan: Satu Kcscimbangan

kini kekal sebagai ubat penghilang sakit yang terulung di pasaran) meskipun tindakan yang diambil menyebabkan mereka mengalami kerugian besar (lebih kurang USD100 juta). Etika perniagaan juga boleh membantu penerapan nilai-nilai kualiti, perancangan strategik dan pengurusan kepelbagaian. Perlaksanaan program etika perniagaan memerlukan sesebuah organisasi korporat merekodkan nilai-nilai etika, membentuk polisi dan prosedur untuk menjajarkan perilaku dengan nilainilai etika serta melatih tenags pekerja berdasarkan polisi dan prosedur tersebut. Program ini boleh digabungjalinkan untuk perlaksanaan program-program lain yang memerlukan penjajaran perilaku dengan nilai-nilai seperti pengurusan kualiti, perancangan strategik dan pengurusan kepelbagaian. Contohnya, Pengurusan Kualiti Menyeluruh (Total Quality Management) memerlukan organisasi korporat memberikan perhatian kepada isu-isu yang berkait rapat dengan

nilai-nilai

etika

seperti

kepercayaan

pihak

berkepentingan,

kebolehpercayaan, penzahiran yang telus serta hubungan yang baik dengan pekerja. Eastman Kodak contohnya, menggunakan nilai-nilai etika untuk program pengurusan kualiti mereka bagi memastikan integriti dalam hubungan mereka dengan pihak-pihak berkepentingan. Dalam usaha untuk menjimatkan kos serta meningkatkan kualiti, Eastman Kodak menawarkan peluang pembangunan diri untuk setiap pekerjanya. Falsafah yang didukung oleh syarikat ini adalah untuk

161

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

menjadikan tempat kerja sebagai landasan untuk membaiki diri melalui program-program latihan. Ini akan memastikan mereka sentiasa menjadi pilihan untuk ‘pasaran pekerja’ di dalam dan di luar syarikat. Selain daripada itu, teknikteknik pengurusan beretika juga sangat berguna untuk menguruskan nilai-nilai strategik seperti penguasaan pasaran, pengurangan kos dan sebagainya seperti mana

yang

dipraktikkan

oleh

McDonnell

Douglas

apabila

mereka

menggabungkan etika perniagaan dengan program pengurusan dan rancangan strategik mereka. Nilai-nilai etika juga akan membantu dalam menguruskan kepelbagaian seperti perbezaan budaya, nilai-nilai hidup dan perspektif. Pengurusan kepelbagaian perlu mengambil kira dan mengaplikasikan kesemua faktor dan aktiviti ini memerlukan asas-asas etika perniagaan yang jitu. 12

Kajian oleh Donaldson dan Davis menunjukkan bahawa pengurusan nilainilai etika di tempat kerja mampu memberi mandat kepada tata laku pengurusan serta menguatkan kepaduan dan keseimbangan antara budaya organisasi dan nilai-nilai etika. Pengurusan nilai-nilai etika juga akan meningkatkan kepercayaan dalam hubungan antara individu-individu dalam organisasi, menyokong ketekalan dalam kepiawaian dan kualiti barang keluaran serta menyemai keprihatinan terhadap kesan nilai-nilai dan mesej etika sesebuah organisasi korporat. 11 12

Contoh-contoh Eastman Kodak dan McDonncl Douglas dipctik McNamara, C. Ibid. Donaldson dan Davis. Business Ethics? Yes, But What Can it Do for the Bottom Line Management Decision, Volume 28, Number 6, 1990

162

Etika Dan Kcuntungan: Satu Kcscimbangan

Kod Etika

Salah satu cara yang paling jelas dan berkesan untuk menzahirkan nilai- nilai etika perniagaan bagi menerapkan nilai-nilai tersebut di dalam sesebuah organisasi korporat ialah melalui Kod Etika. Kod etika merupakan garis panduan operasi perniagaan yang memaktubkan batasan tata laku operasi. Satu kaji selidik yang dijalankan ke atas syarikat- syarikat utama FTSE menunjukkan bahawa lebih daripada 80 peratus syarikat-syarikat tersebut mempunyai kod etika. Kewujudan kod etika yang baik adalah sangat penting dalam menangani isu-isu kritikal. Sebaga contoh, krisis Tylenol yang telah dibincangkan di atas. Kod etika sesebuah organisasi itu perlu dijajarkan dengan nilai- nilai etika khusus sesebuah syarikat, bergantung kepada keperluan syarikat tersebut. Walau bagaimanapun, berikut adalah perkara-perkara asas yang boleh diambil kira oleh sesebuah organisasi korporat dalam memaktubkan kod etika perniagaan. Proses ini boleh dimulakan dengan menentukan nilai-nilai yang perlu ada untuk memastikan kepatuhan kepada undang-undang supaya dapat dipastikan tidak ada sebarang pelanggaran atau salah laku. Kajian perlu dibuat untuk memastikan nilai-nilai etika yang harus diterap untuk menangani isu-isu semasa dalam organisasi tersebut. Cara yang terbaik 13

Institute of Business Ethics, UK. A Report on a Survey on Corporate Code on Conducts 2001

163

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

ialah mengenal pasti isu-isu utama yang sering wujud dalam sesebuah organisasi dan perilaku yang menyebabkan berlakunya masalah tersebut. Jika isu-isu ini berkaitan dengan perihal etika seperti kejujuran, kehormatan dan keadilan, ia boleh ditekankan dalam kod etika dan secara langsung akan menjadikannya lebih relevan kepada organisasi tersebut. Selain daripada itu, nilai-nilai yang berkait rapat dengan harapan pihak- pihak yang berkepentingan serta yang dikesan semasa proses perancangan strategik juga harus diterap ke dalam kod etika tersebut. Setelah nilai-nilai etika dikenal pasti melalui proses seperti yang dinyatakan di atas, langkah seterusnya menentukan lima hingga sepuluh nilainilai yang terpenting untuk organisasi tersebut. Contoh nilai etika ialah seperti kebolehpercayaan (termasuk kejujuran, integriti, menepati janji dan kesetiaan); kehormatan

(termasuk

autonomi,

toleransi

dan

kesopanan);

kebertanggungjawaban; keprihatinan (termasuk budaya penyayang, saling berkongsi, saling memberi dan belas ihsan); keadilan dan kesamaan (merangkumi kesamaan prosedur, kesaksamaan, konsisten dan proses yang sewajarnya); dan nilai-nilai sivik dan kenegaraan (termasuk khidmat masyarakat, kepatuhan undang-undang dan perlindungan alam sekitar). Langkah seterusnya yang perlu diambil oleh sesebuah organisasi korporat ialah memaktubkan nilai-nilai yang dipilih dengan memastikan setiap nilai dilakarkan dengan contoh perilaku yang berkaitan untuk

164

----------------------- -- ------------------------------------------------------- - ------ Etika Dan Kcuntungan: Satu Kcseimbangan

menjadikan ia lebih jelas. Selain daripada itu, dalam memaktubkan kod etika tersebut, sesebuah syarikat perlu memastikan ia mewajibkan kepatuhan pekerja. Syarikat juga perlu menyediakan maklumat rujukan lanjut untuk pekerja sekiranya mereka tidak jelas atau ada sebarang soalan berkenaan kod etika tersebut. Seterusnya, mereka perlu mendapatkan maklum balas sebanyak mungkin daripada pekerja terutama mereka yang memegang jawatan-jawatan penting dalam organisasi. Setelah proses selesai dan kod etika telah dimaktubkan, pengumuman dibuat kepada semua pekerja dan mereka haruslah dibekalkan dengan senaskhah kod etika. Kod etika tersebut wajai dipamerkan di tempat yang strategik untuk tujuan hebahan seperti papan notis umum syarikat. Langkah terakhir yang perlu diambil ialah mengemas kini kod etika sekurang-kurangnya setahun sekali dan dilakukan secara berterusan. Ini bagi memastikan kod etika tersebut relevan dalam menangani isu-isu terkini dalam sesebuah organisasi korporat.

Etika: Asas Kepada Pengawalseliaan Pasaran Modal Dan SyarikatSyarikat Tersenarai

Walaupun penguatkuasaan undang-undang boleh membantu dalam memperbaiki kelakuan dengan mengenakan hukuman kepada mereka

165

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

yang melanggarnya, nilai etika dapat menghalang atau setidak-tidaknya mengurangkan

tindakan

negatif

terhadap

orang

lain

termasuk

sikap

mementingkan diri sendiri, hasad dengki serta materialistik di kalangan golongan korporat. Oleh itu, pendekatan dalam meningkatkan kesedaran bagi mewujudkan tadbir urus korporat yang baik hendaklah berpandukan kepada pendekatan pelbagai disiplin seperti disiplin pasaran, disiplin diri dan disiplin kawal selia.

Disiplin Pasaran Proses pembentukan modal bergantung kepada keyakinan pelabur, keadilan pasaran modal serta juga cara sesebuah pasaran itu berfungsi. Dengan adanya disiplin pasaran, syarikat-syarikat akan mendapat insentif untuk menjalankan perniagaan dengan beretika. Oleh itu, penilaian pasaran ke atas prestasi sesebuah syarikat perlu dilakarkan melalui harga pasaran saham syarikat tersebut serta penarafan kreditnya. Syarikat yang gagal dalam ujian serampang dua mata ini akan mengalami kesulitan untuk menjana modal baru. Contoh bagaimana disiplin pasaran berlandaskan etika ini berfungsi boleh dilihat dalam suatu kes di mana harga saham sebuah syarikat yang tersenarai di Bursa Malaysia menjunam sebanyak 48 peratus dalam masa lapan hari walaupun dalam tempoh masa yang sama indeks komposit Bursa Malaysia hanya berkurangan sebanyak

166

Etika Dan Kcuntung.in: Satu Kcscimbangan

14.5 peratus. Ini merupakan reaksi pasaran apabila dilaporkan bahawa syarikat tersebut telah gagal melaksanakan penzahiran mandatori seperti yang dikehendaki oleh undang-undang sekuriti. Contoh seterusnya ialah sebuah syarikat yang telah menjalankan transaksi pinjaman dengan pihak yang berkaitan (related party transaction) telah mengalami susut nilai harga saham sebanyak 33 peratus dalam masa lapan hari walhal indeks komposit hanya merosot 7 peratus sahaja. Contoh-contoh ini jelas menunjukkan peningkatan kesedaran tentang kepentingan menjalankan perniagaan secara telus dan beretika dan juga tindak balas pasaran terhadap aktiviti-aktiviti yang tidak jujur. Namun, petunjuk harga dan penarafan kredit sahaja tidak mencukupi. la perlu disokong oleh tindakan aktivis pemegang saham. Ini kerana pelabur, terutamanya pelabur institusi, memiliki tanggungjawab dan kebolehan untuk menentukan supaya pengurusan bertanggungjawab ke atas kegagalan mengurus dan mentadbir dengan betul. Pembangunan masyarakat pemegang saham yang aktif dan matang merupakan cabaran kepada Malaysia. Pemegang saham terutamanya pemegang saham minoriti, di Malaysia pada umumnya adalah pasif dan mengutamakan pendekatan keluar daripada bersuara (exit over voice). Sebaliknya evolusi tadbir urus korporat di dalam dunia AngloAmerika telah

167

Etika Dan Jntcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

menunjukkan bahawa pelabur-pelabur institusi terutamanya dana- dana pcncen dan institusi pelaburan besar adalah sangat aktif dan kerap kali menggunakan kuasa dan pengaruh mereka untuk memastikan kelakuan korporat yang beretika. Walau bagaimanapun, dengan wujudnya Badan Pengawas Pemegang Saham Minoriti (Minority Shareholders Watchdog Groups kini pemegang- pemegang saham minoriti mempunyai asas untuk membantu mereka memainkan peranan yang lebih aktif dalam menerapkan nilai-nilai dan etika perniagaan yang baik di kalangan syarikat- syarikat yang tersenarai di Bursa Malaysia.

Disiplin Sendiri (Disiplin Syarikat) Disiplin tadbir urus korporat juga bergantung kepada etika dan integriti dalam syarikat, atau dengan erti kata lain, disiplin diri oleh pihak pengurusan syarikat itu. Tadbir urus korporat yang baik bermula dari pihak pengurusan atasan dan juga Lembaga Pengarah. Adalah penting bagi sesebuah syarikat memilih pengarah yang jujur, berintegriti dan mempunyai nilai-nilai etika yang tinggi. Selain daripada itu, Ketua Pegawai

Eksekutif

sesebuah

syarikat

seharusnya

menunjukkan

kepimpinan melalui teladan dengan mempamerkan dan menyampaikan nilai-nilai

yang

wajar

kepada

menetapkan agar pengarah dan

168

pekerjanya.

Undang-undang

telah

___ _ ____ Etika

Dan

Kcuntungan;

Satu

Kescimbangan

pegawai-pegawai syarikat

bertindak jujur dan amanah setiap masa dalam menjalankan tugas-tugas mereka. Kod Tadbir Urus Korporat pula mcnumpukan perhatian terhadap keperluan bagi pegawai-pegawai utama syarikat tersenarai untuk bertanggungjawab dan telus dalam menjalankan tugas-tugas mereka. Ini termasuk menentukan integriti sistem kawalan dalaman syarikat dan sistem pengurusan maklumat dan pematuhan undang-undang. Etika dalam disiplin diri ini memainkan peranan penting kerana kawalan yang boleh dilaksanakan melalui penggubalan undang-undang banyak batasannya. Contohnya, Peraturan Penyenaraian Bursa Malaysia memberi panduan mengenai kelas-kelas am individu yang tidak boleh diklasifikasikan sebagai pengarah bebas. Walau bagaimanapun, tahap kejujuran seseorang pengarah dan sejauh mana seseorang pengarah itu benar- benar bebas daripada sebarang pengaruh atau kawalan pihak pengurusan hanya boleh ditentukan oleh pengamalan etika dan nilai diri yang tinggi.

Disiplin Pengawalseliaan Tiga (3) objektif utama pengawalseliaan pasaran modal adalah untuk memberi perlindungan kepada pelabur, memastikan pasaran yang adil, cekap serta telus dan mengurangkan risiko sistemik.

169

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

Penguatkuasaan yang efektif boleh memastikan keteguhan pasaran modal apabila etika dalam pasaran gagal. Di Malaysia, pengawalseliaan pasaran modal dijalankan bersama oleh Suruhanjaya Sekuriti (SC), Polis Diraja Malaysia dan Suruhanjaya Syarikat Malaysia di bawah gagasan rangka kerja kerjasama antara agensi. Etika dalam pengawalseliaan juga adalah penting di mana undang-undang hanya akan berkesan jika pihak pengawalselia menjalankan penguatkuasaan dengan adil dan konsisten serta berupaya untuk menangani sebarang pelanggaran undang-undang dengan pantas supaya pelabur dan integriti pasaran dapat dilindungi. Cara terbaik untuk menggabungjalinkan pengawalseliaan dengan mekanisme penguatkuasaan beretika ialah melalui proses penzahiran dan ketelusan. Penzahiran yang tinggi, sesuai dan berkaitan dalam aktivitiaktiviti korporat adalah sangat penting dalam mengekalkan daya tarikan pelabur kepada syarikat-syarikat tersenarai dan memastikan pasaran modal yang kukuh serta boleh dipercayai. Untuk menyemai persekitaran perniagaan dan korporat yang beretika, penzahiran ini perlu disertai dengan rangka pengawalseliaan dan penguatkuasaan yang kukuh, tindakan aktivis pemegang saham, kebertanggungjawaban (accountability') dan peningkatan tahap profesionalisme penasihat-penasihat korporat

170

---- - ---------------------- ----------------------------------------------------------Kcscimbangan

Etika Dan Keuntungan: Satu

dan ahli-ahli profesional yang berkaitan seperti peguam dan akauntan serta ahli lembaga pengarah dan pihak pengurusan syarikat itu sendiri.

Kesimpulan

Pengurusan beretika dan amalan etika perniagaan yang baik tidak seharusnya mengenepikan objektif meningkatkan keuntungan kerana itu dengan sendirinya merupakan tindakan sosial korporat yang tidak bertanggungjawab. Keuntungan yang baik sememangnya boleh didasar dengan perilaku warga korporat yang terpuji seperti yang telah dibuktikan oleh banyak syarikat-syarikat antarabangsa dan juga tempatan. Selain itu, asas-asas perilaku beretika bukanlah perkara baru untuk masyarakat timur kerana hampir kesemua prinsip-prinsip yang diterima sebagai landasan etika perniagaan merupakan nilai-nilai yang diterapkan oleh agama dan budaya kita. Oleh itu, korporat di negara ini harus dan sewajarnya menjadi contoh perilaku perniagaan beretika untuk masyarakat antarabangsa. Dengan menjadikan etika sebagai asas keuntungan serta perilaku tadbir urus korporat yang telus dan mapan, salah satu daripada lima (5) sasaran utama TEKAD 2008 Pelan Integriti Nasional ini akan dapat dicapai.

171

Etika Dan Intcgnti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

Dato" Zarinah Anwar merupakan Timbalan Ketua "Eksekutif Surubanjaya SekuritiMalaysia. Sebelum ini beliau menjawatjaivatan Timbalan Pengerusi, Shell Malaysia dan berpengalaman sei am a 22 tabun di syarikat multinational tersebut. Beliau memperoleb Ijas^ah JLLB (Hons) daripada VJniversitiMalayapada tabun 1976. Petiau turut menganggotaiAhliHembaga Pengarah IIM.

172

Tanggung Jawab Sosial: Ke Arab Membina Masyarakat Korporat Prihatin

Ma^ilan Musa

Pengenalan

Akhir-akhir ini tanggungjawab sosial korporat (TSK) atau pun lebih dikenali dalam industri sebagai corporate social responsibility (CSR) menjadi satu ‘amalan sunatyangsangat dituntul daripada institusi perniagaan, terutamanya syarikat- syarikat besar yang tersenarai di bursa saham. Sumbangan mereka ke arah meningkatkan kebajikan masyarakat dipantau secara berterusan oleh masyarakat pelabur dan pertubuhan bukan kerajaan, yang mewakili masyarakat awam,

melalui

penzahiran

kegiatan

TSK

dalam

Laporan

Tahunan

(Anniial'Keports) dan pengumuman melalui media. Kerajaan tidak mengenakan paksaan ke atas syarikat-syarikat untuk memenuhi TSK tetapi melalui pendekatan bujukan (persuasivd) mereka di minta untuk tampil ke hadapan dalam memenuhi TSK masing-masing Dalam masa yang sama, media turut memainkan peranan aktif dalam ‘memaksa’ syarikat memenuhi TSK mereka. Dewasa ini banyak pendedahan dibuat oleh media yang mempamerkan sifat rakus manusia yang bergelar usahawan. 1

Dalam kontcks artikcl ini, usahawan mcrangkumi individu yang menguruskan perniagaannya scndiri (usahawan) dan juga individu yang mengendalikan perniagaan bagi pihak orang lain (pengurus).

173

Etika Dan Jmc^nti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

Antaranya, penarahan cenuram semata-mata untuk memberi laluan kepada pembangunan fizikal tanpa menghiraukan kesannya ke atas alam sekitar dan penduduk setempat. Begitu juga dengan pembuangan sisa industri di kawasan perkampungan dan tadahan air serta pencemaran dalam proses penyediaan makanan halal. Pembalakan haram juga sering dikaitkan dengan kemusnahan sis tern ekologi dan alam sekitar. Senarai kesalahan korporat ini terlalu panjang untuk disenaraikan sepcnuhnya. Namun begitu, wujud persamaan di kalangan semua kesalahan di atas semuanya bermotifkan keuntungan jangka pendek. Usahawan sering berpegang kepada objektif untuk ‘memaksimumkan kekayaan pemilik’ sama ada melalui laba modal {capitalgain) dan/atau dividen. Oleh itu, sebarang usaha untuk memenuhi TSK dilihat sebagai peningkatan kos dan seterusnya mengurangkan keuntungan. Walau bagaimanapun, ulasan kepustakaan menunjukkan bahawa untuk mengatakan bahawa syarikat-syarikat di Malaysia tidak langsung memenuhi TSK mereka adalah tidak adil dan keterlaluan. Cuma apa yang boleh dirumuskan setakat ini ialah syarikat-syarikat di negara ini lebih cenderung untuk memenuhi elemen TSK mereka secara berpilih-pilih. Mereka lazimnya akan memenuhi elemen TSK yang memberi kesan langsung ke atas kos dan keuntungan syarikat dan berdiam diri dalam elemen-elemen TSK yang tidak mendatangkan keuntungan.

174

__ ____________________________ Tanggung Jawnb Sosial: Kc Arah Mcmbina Masyarakat Korpor.u Pnhatin

Sehubungan itu, artikel ini akan membincangkan isu pclaksanaan TSK di kalangan syarikat-syarikat di Malaysia dan mencadangkan aspek- aspek TSK yang pcrlu disertai secara lebih aktif.

Definisi Dan Konsep Tanggungjawab Sosial Korporat

The World Business Council for Sustainable Development mentakrifkan TSK sebagai “komitmen berterusan oleh entiti perniagaan untilk bergelagat secara beretika dan menyunibang ke arahpembangunan ekonomi di samping meningkatkan kuahti hidup warga kerja dan keluarga mereka serta komuniti setenipat dan masyarakat 2’3 keseluruhannya. Syarikat pembuat kereta Volkswagen AG pula mentakrifkan TSK sebagai, “ keupayaan sebtiah syarikat untuk menggabungkan tanggungjawabnya

terhadap masyarakat dalarn mencaripenyelesaian kepada masalab ekonomi dan sosial.” Dalam masa yang sama, Syarikat Johnson & Johnson pula mentakrifkan TSK sebagai, “ tanggungjawab syarikat sipaya berlaku a di I danjujur, am an ah dan terhormat 5 dalam semua urus niaganya.” 2

http://www.mallcnbakcr.net/csrfilcs/dcfinition.html dicapai pada 1 April 2005

Terjcmahan olch penulis sendiri.

Dalam Md. Zabid Abdul Rashid dan Saadiatul Ibrahim. (2002). Executive and management attitudes towards corporate social responsibility in Malaysia. Corporate Governance: The International Journal of 'Effective Board Performance. 2(4): pp. 10-16.

Dalam Moir, Lance. (2001). What Do We Mean By Corporate Social Responsibility?, Corporate Governance, 1(2): pp. 16-22.

175

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran ____________________________________________ _ __________

Berdasarkan definisi-definisi di atas dapat dirumuskan bahawa 6

dalam usaha untuk memenuhi TSKnya, syarikat perlu;

Melayani pekerjanya dengan adil dan saksama; Beroperasi secara beretika dan berintegriti; Menghormati hak asasi manusia; Memulihara alam sekitar untuk generasi akan datang; dan Bertindak sebagai jiran yang penyayang kepada masyarakat.

Beberapa teori juga telah diketengahkan oleh ahli akademik untuk memberi justifikasi mengapa syarikat perlu memenuhi TSK mereka seperti teori pihak 7 8 berkepentingan (stakeholder theory), teori kontrak sosial (socal contract theory) 9 dan teori legitimasi (legitimacy theory), Walau bagaimanapun, penulis tidak berhasrat untuk membincangkan teori-teori tersebut secara terperinci di sink Pembaca boleh merujuk kepada rujukan yang dicadangkan. Jika dilihat daripada sudut agama, mencari keuntungan dan kekayaan adalah sesuatu yang digalakkan oleh Islam. Walau bagaimanapun,

Business Impact. (2000). Winning with integrity: a guide to social responsibility, London: Business in the Community, dim. Moir, Lance. (2001). What Do We Mean By Corporate Social Responsibility?, Corporate Governance, 1(2): pp. 16-22. Freeman, R.E. (1984). Strategic Management: A Stakeholder Approach, Boston, MA: Pitman Publishing. Donaldson T. dan T.W. Dunfee. (1999). Ties That Bind, Boston, MA: Harvard Business School Press. Suchman, M.C. (1995). Managing legitimacy: strategic and institutional approaches. Academy of Management Review, 20: pp. 571-610.

176

-- ------ -------- ---- -------------- Tanggung Jawab Sosial: Kc Arab Mcmbina MasyaraLtt Korpor.it Prihaun

kekayaan itu perlu diraih dengan penuh berhemah. Allah SVCZT memberi peringatan melalui firmanNya yang bermaksud, “Dan tuntutlah dengan harta kekayaan yang telah dikurniakan Allah kepadanm akan paha la dan kebahagiaan han akhirat dan janganlah engkau meltpakan bahagtanmn (keperluan dan bekalanmn) dari dunia; dan berbuat baiklah (kepada hambahamba Allah) sebagabnana Allah berbuat baik kepadamn (denganpemberian nikrnatNyayang

melinipah-lbnpah);

dan

janganlah

engkau

melakukan

kerosakan di niuka bum; sesungguhnya Allah tidak 10

suka kepada orang-orangyang

berbuat kerosakan Melalui harta dan kekayaan dunia, manusia boleh menunaikan tanggung jawabnya kepada agama dan juga kepada sesama manusia. Islam turut mempunyai mekanisme tersendiri — iaitu zakat — untuk memastikan supaya orang kaya menunaikan tanggungjawab sosial mereka ke atas golongan yang kurang mampu. Allah SWT meletakkan kepentingan mengeluarkan zakat itu setaraf dengan menunaikan sembahyang di mana dalam beberapa ayat al-Quran, zakat digandingkan n dengan sembahyang. Sebagai contoh, Allah SWT berfirman yang maksudnya, “(Ibadatitu dilalaikan

dikerjakan

oleh)

olehperniagaan

orang-orangyangkuat

atau

berjual-beli

bnannyayang

daripada

menyebut

tidak serta

mengingati Allah, dan mendirikan sembahyang serta memberi zakat; mereka takutkan hari (kiamat)yangpadanya berbalik-balik had danpandangan. ”'2 10

al-Quran, Surah al-Qasas: Ayat 77 ’ ‘ Abdul Monir Yaacob. (2001). Garis panduan agama dalam pcngagihan dana zakat xr Mustapha Nik Hassan (Penyunting). (2001). Kaedab Pengagjban DafJa ZaLr V / Nlk Islaw, Kuala Lumpur: Institut Kcfahaman Islam Malaysia, pp.1-14. ° U PersPektif *2 al-Quran, Surah an-Nur: Ayat 37.

177

Etika Dan Intcgnti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

Melalui sebuah hadis yang diriwayatkan oleh Ibn Abbas, Rasulullah SAW pernah

bersabda

yang

bermaksud,

“Sesungguhnya

Allah

SWT

telah

memfardhukan ke atas mereka sedekah faakat)pada harta mereka, diambil dari kalangan orang kaya di kalangan mereka diberikan kepada orangfakir, di kalangan mereka” Hasil kutipan zakat tersebut akan dibahagikan di kalangan lapan asnaf atau golongan yanglayak menerima agihan zakat. Oleh itu, wang zakat boleh digunakan

untuk

pelbagai

tujuan

yang

menjurus

kepada,

antaranya,

menyelesaikan masalah sosioekonomi di kalangan umat Islam yang kurang Derkemampuan. Sebagai contoh, melalui asnaf ji sabilillah’ wang zakat boleh diguna untuk menaja pendidikan anak-anak Islam. Mohd. Parid (2001) menggariskan dua belas kaedah bagaimana hasil kutipan zakat boleh diagihkan. Kaedah Kelapan menyatakan, “Pengagihan mestilah

menerusi

pendekatan-pendekatan

yang

akan

menghapuskan

kemiskinan, membelagolonganyang lemah, kurang upaya atau teraniaya, mewujudkan keupayaanberdikaridanmemperkuatkankedudukanIslam” Oleh itu, mengambil pendekatan bahawa sistem zakat merupakan sistem tanggungjawab sosial dalam Islam, maka syarikat-syarikat, terutamanya yangdimiliki atau dikuasai oleh orang Islam perlu memenuhi tanggungjawab sosial mereka ke arah yang dinyatakan di atas — iaitu untuk menghapuskan kemiskinan.

Mohd. Parid Hj. Shaikh Ahmad. (2001). Kaedah Pcngagihan Dana Zakat: Satu Perspcktif Islam, dim. Nik Mustapha Nik Hassan (Penyunting). (2001). Kaedah Pcngagihan Dana Zakat: Sataperspektif Islam, Kuala Lumpur: Institut Kefahaman Islam Malaysia, pp.15-26.

178

Tanggung Jawab Sosial: Kc Arab Mcmbina Masyarakat Korporat Prihaun

Berkaitan perkara yang sama, Mohamed Dahan (2001) mcncadangkan, difikirkan bahawa mewberisekaligits RA410,000 nntnk. satu keluarga akau menolong ketua keluarga dan is ten nya membuatperniagaan kecilyang akan memberi pendapatan setlap bulan dartperniagaannya, dan mengeluarkannya dan senarai bantuan — .

oaitulmal, maka lebih wajar kaedah ini digttnakan.” (p.49) Berdasarkan penjelasan di atas dapat disimpulkan bahawa konsep tanggungjawab sosial korporat yang wujud hari ini adalah selaras dengan konsep dan falsafah zakat dalam Islam. Cuma bezanya, tanggungjawab sosial korporat adalah tidak mandatori (voluntary) sedangkan zakat adalah wajib apabila cukup haul dan nisabnya. Masih dalam semangat yang sama, perlu difahami bahawa syarikat juga merupakan anggota kepada sistem kehidupan bermasyarakat. Antara ciri- ciri kehidupan bermasyarakat yang baik ialah di mana anggotanya saling menyokong antara satu sama lain. Oleh itu, sesuatu entiti perniagaan bukan sahaja mempunyai

tanggung

jawab

untuk

‘memaksimumkan

tahap

kekayaan

penriliknya', tetapi juga perlu menyumbang semula kepada masyarakat yang telah

menyokong

perniagaannya.

Sekurang-kurangnya

syarikat

tidak

menimbulkan kerosakan atau kesengsaraan kepada masyarakat di mana ia beroperasi — itu pun sudah dikira sebagai memenuhi tanggungjawab

sosialnya. ’■* Mohamed Dahan Abdul Latif. (2001). Pendckatan Kepada Cara Pcngagihan Dana Zakat Yang DinamikSesuai Dengan Suasana Scmasa, dim. NikMustapha Nik Hassan (Pcnyunting).(2001) Kaedah Pengagihan Dana Zakat: Satnperspektif Islam, Kuala Lumpur: Institut Kefahaman Islam Malaysia, pp.39-61. is Kilcullcn, Maureen dan Judith Ohles Kooistra. (1999). At least do no harm- Sources n I changing role ^business ethics and corporate social responsibility. Reference Services Re^v

179

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

Amalan Tanggung Jawab Sosial Korporat Di Malaysia.

Bahagian ini akan membincangkan amalan TSK di kalangan syarikat-syarikat Malaysia berdasarkan dapatan kajian yang telah dijalankan oleh Abdul Rashid 16 dan Ibrahim (2002). Konsep dan falsafah TSK bukanlah merupakan isu baharu di negara ini. Kajian empirikal pertama mengenai TSK di negara ini telah dijalankan oleh Teoh dan Gregory Thong pada tahun 1981 dan mereka mengulangi 18 kajian tersebut pada tahun 1986. Penemuan mereka menunjukkan bahawa entiti perniagaan lebih cenderung untuk memenuhi aspek tanggung jawab sosial yang mempunyai kesan langsung ke atas syarikat berkenaan, seperti pembangunan sumber manusia dan kualiti produk atau perkhidmatan kepada pelanggan. Penglibatan mereka didapati rendah dalam aspek kegiatan komuniti dan alam sekitar. Penemuan di atas dibuktikan semula oleh Abdul Rashid dan Ibrahim 19 (2002) yang memperbaharui kajian mengenai amalan TSK di kalangan syarikatsyarikat di Malaysia. Penemuan mereka mendedahkan sifat memilih

Md. Zabid Abdul Rashid dan Saadiatul Ibrahim. (2002). Executive and management attitudes towards corporate social responsibility in Malaysia. Corporate Governance: The internationaljournal of Effective Board Performance. 2(4): pp. 10-16. 17 Teoh, Hai-Yap dan Gregory Thong, T.S. (1981). An empirical research on corporate social responsibilities undertaken by Malaysia companies. Malaysian Management Review, August: pp. 1-10 dim. Md. Zabid Abdul Rashid dan Saadiatul Ibrahim. (2002). Executive and management attitudes towards corporate social responsibility in Malaysia. Corporate Governance: The International journal of Effective Board Performance. 2(4): pp. 10-16. 18 Teoh, Hai-Yap dan Gregory Thong, T.S. (1986). Another look at corporate social responsibility and reporting: An empirical study in a developing country. Malaysian Management Review, 21 (3): pp. 36-51. 19 Ibid.

180

_______ _______________________ Tanggung Jawab Sosial: Kc Arab Mcmbina Masyarakat Korporat Prihatin

syarikat di negara ini dalam menjalankan tanggung jawab sosial mercka. Hasil kajian mereka, seperti yang terpamer dalam Jadual 1, menunjukkan bahawa penglibatan korporat di negara ini memang tinggi dalam aspek penjagaan kebajikan pekerja, responsif terhadap aduan pelanggan dan berusaha untuk menjaga kualiti produk/perkhidmatan yang diberikan kepada pelanggan. Semua faktor ini memberikan impak langsung kc atas prestasi ekonomi syarikat terbabit. Penemuan ini juga mengesahkan penemuan yang dibuat 20

oleh Abdul Rashid dan Abdullah (1991). Jadual 1: Penglibatan Korporat Di Malaysia Terhadap TanggungJawab Sosial. Bil

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

Elemen TSK

Kebajikan pekerja (kemudahan dan manfaat) Responsif kepada aduan pelanggan Pengckalan kualiti produk/perkhidmatan Sumbangan untuk pembangunan sukan Memastikan kcselamatan produk Pckerjaan untuk individu kurang upaya Derma kepada organisasi kebajikan Mcnycdiakan dasar jaminan atau waranti Sumbangan kepada sukan Sumbangan kepada kerja-kerja kebudayaan dan/atau kesusasteraan Sumbangan kepada institusi pendidikan (sclain daripada geran pcnyelidikan atau biasiswa) Mcnycdiakan pinjaman untuk perniagaan kccil Bantuan untuk mengatasi masalah pcnyalahgunaan dadah dan alkohol Sumbangan kepada kemudahan awam (contoh: hentian bas) Sumbangan kepada pcnccgahan jenayah

% Bcrsetuju*

91.8 82.9 76.7 35.6 62.3 32.9 60.3 52.1 35.6 34.9 24.7 21.9 21.2 19.9 15.1

* % rcspondcn yang bcrsetuju bahawa syarikat mereka terlibat dalam kegiatan TSK pada barisan yang sepadan 21

(Sumber: Abdul Rashid dan Ibrahim. (2002). 20

181

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: isu Dan Cabaran ____________________________________________ ____________

Dalam masa yang sama, Jadual 1 juga menunjukkan bahawa korporat di negara ini tidak banyak menyumbang ke arah usaha meningkatkan kualiti hidup masyarakat yang pada pandangan mereka tidak menyumbang secara langsung kepada ekonomi syarikat. Malahan usaha-usaha seperti ini dianggap sebagai meningkatkan kos operasi syarikat dan merupakan pembaziran dana syarikat. Sebagai contoh, terlalu sedikit syarikat yang mahu terlibat dengan usaha-usaha pencegahan jenayah dan menangani gejala penyalahgunaan dadah dan alkohol. Begitu juga dengan kesediaan untuk memberi sumbangan bagi membangunkan kemudahan-kemudahan awam institusi pendidikan. Majoriti syarikat yang dikaji juga tidak bersedia untuk menyumbang ke arah menyediakan kehidupan yang lebih baik kepada golongan kurang upaya melalui penyediaan pekerjaan. Begitu juga dengan penglibatan syarikat dalam membantu membiayai perniagaan kecil. Hanya 21.9 peratus daripada responden kajian tersebut yang mengatakan bahawa syarikat mereka terlibat dengan kegiatan menyediakan pinjaman untuk perniagaan kecil. Entiti korporat di negara ini juga tidak banyak menyumbang ke arah pembangunan sukan. Antara perkara lain yang boleh dipelajari daripada kajian oleh Abdul 22 Rashid dan Ibrahim (2002) ialah mengenai faktor yang mempengaruhi sikap warga korporat terhadap TSK. Jadual 2 menunjukkan asuhan/

Ibid.

182

Tanggung Jawab Sosial: Kc Arab Mcmbina Masyarakat Korporat Prihatin

didikan keluarga merupakan faktor yang paling mempcngaruhi sikap individu terhadap TSK diikuti oleh kepercayaan dan adat tradisi. Walau bagaimanapun, didikan agama hanya menduduki tempat yang keempat walau pun faktor ini menduduki tempat kedua pada tahun 1991 (Abdul Rashid dan Abdullah, 1991) . Hakikat ini agar sukar untuk diterima tnemandangkan bahawa 49.5 peratus daripada responden terdiri daripada bangsa Melayu yang beragama Islam. Oleh itu, adalah munasabah untuk mencadangkan bahawa faktor asuhan agama tersebut telah pun terpahat (embedded) di dalam faktor asuhan keluarga dan kepercayaan serta adat tradisi tanpa disedari oleh responden. Hujah ini boleh dianggap munasabah berdasarkan kepada andaian bahawa majoriti responden tidak menerima pendidikan agama secara formal.

Jadual 2: Faktor Yang Mempengaruhi Sikap Syarikat Terhadap TSK 2001

Bil.

Faktor

1991

Min

Taraf

Min

Taraf

Asuhan/didikan keluarga

2.25

n.a.

Kepercayaan dan adat tradisi

2.53

n.a.

3 6

Kcbiasaan amalan dalam industri Didikan agama

2.57 2.72

3 4

n.a. n.a.

6 2

Rakan sejawat

2.81

n.a.

Kelakuan orang atasan

2.82

n.a.

Latihan di sckolah dan universiti

2.83

n.a.

(Sumbcr: Abdul Rashid dan Ibrahim. (2002))

23 ibid. 2-* Ibid.

183

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

Kesimpulan

Ada empat (4) pengajaran yang boleh dipelajari daripada perbincangan di atas dalam konteks pelaksanaan Pelan Integriti Nasional (PIN). Pertama, entiti korporat, walau pun sedar tentang keperluan serta impak memenuhi TSK, tidak menunjukkan minat yang tinggi untuk mcnunaikan tanggungjawab sosial yang tidak memberi pulangan ekonomi secara langsung. Perkara ini berkaitan dengan sasaran ketiga TEKAD 2008 iaitu untuk meningkatkan tadbir urus korporat dan etika perniagaan dan sasaran kelima iaitu untuk meningkatkan kualiti hidup dan kesejahteraan masyarakat. Tanggung jawab sosial merupakan sebahagian daripada tadbir urus korporat. Walau bagaimanapun, sejauh manakah syarikat perlu memenuhi TSK mereka? Sebagai contoh, adakah menjadi satu keperluan atau kemestian bagi sebuah syarikat untuk melibatkan diri dalam kegiatan pencegahan jenayah atau penyalahgunaan dadah? Dalam masa yang sama, syarikat masih melihat usaha memenuhi TSK ini sebagai ‘sebelum cukai’, di mana TSK di lihat sebagai kos yang terpaksa ditanggung oleh syarikat dan akhirnya terpaksa diturunkan kepada pengguna

dalam bentuk kenaikan harga. Kajian Abdul Rashid dan Ibrahim (2002)“ menunjukkan bahawa walau pun peratusannya rendah tetapi terdapat

Ibid.

184

Tanggung Jawab So si al: Kc Arab Mcmbina Masyarakat Korporat Prihatin

peningkatan dalam bilangan warga korporat yang bersetuju bahawa akhirnya Pengguna dan masyarakat umum yang terpaksa menanggung kos pematuhan TSK melalui struktur penentuan harga. Dalam kajian Abdul Rashid dan Abdullah (1991),26 hanya 33.6 peratus sahaja responden yang bersetuju dengan elemen TSK ini. Walau bagaimanapun ia telah meningkat kepada 27 36.4 peratus dalam kajian Abdul Rashid dan Ibrahim (2002). Kedua, keluarga memainkan peranan yang penting dalam pembentukan nilai individu. Ini merupakan isu yang berkaitan dengan sasaran keempat iaitu untuk memantapkan institusi keluarga. Pepatah Melayu ada mengatakan, ‘Melentur buluh biarlah dart rebungnya? Oleh itu, dalam konteks PIN, peranan menerapkan nilai-nilai murni ini boleh dimainkan bukan sahaja oleh keluarga tetapi juga memerlukan kerjasama dan penglibatan pelbagai institusi seperti pendidikan, agama, badan bukan Kerajaan dan sebagainya. Ketiga, selari dengan semangat dan falsafah zakat dalam Islam, syarikatsyarikat besar, terutama sekali yang dimiliki atau dikuasai oleh Muslim, harus meningkatkan penglibatan mereka dalam usaha membasmi kemiskinan ...supaya harta itu tidak hanya beredar di antara orang-o rangyang kaya dari kalanoan 28 kamu. ” Allah SWT juga berfirman yang maksudnya, “Bandingan (derma) orang-orangyang membelanjakan hartanyapadajalan.Allah, ialah sama seperti Ibid. 27 Ibid. 28 Al-Quran, Surah al-Hasy-r: 7

185

Erika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

sebiji benib yang tumbub menerbitkan tujuh tangkai; tiap-tiap tangkai itu pula mengandangi seratus biji. Dan (ingatlah), Allah akan melipatgandakanpahala bagi sesiapa yang dikehendakiNya, dan Allah Maha Luas (rahmat) kurniaNya, lagi 29 Meliputi ilmupengetahuanNya. ” Usaha-usaha pembasmian kemiskinan tidak boleh dilihat sebagai peranan Kerajaan sahaja. Sekiranya kadar kemiskinan boleh dikurangkan maka kuasa belian masyarakat setempat akan meningkat dan kadar jenayah juga akan berkurangan. Ini akan mewujudkan suasana yang lebih baik bagi perniagaan. Akhir

sekali,

syarikat

perlu

lebih

terlibat

dengan

usaha-usaha

kemasyarakatan yang tidak bersifat ekonomi seperti pembanterasan jenayah dan gejala dadah. Kegiatan-kegiatan seumpama ini lebih menjurus kepada usaha untuk membina masyarakat yang sejahtera dan menjadikan sesuatu komuniti itu lebih selesa untuk didiami. Jenayah dan penyalahgunaan dadah merupakan sebahagian daripada penyakit masyarakat. Oleh itu, sebagai anggota masyarakat, syarikat tidak dapat menutup sebelah mata mengenainya sebagaimana maksud sabda Rasulullah SAW,

Bandingkan orang-orang beriman dalam hubungan

kasih sayang, be/as kasihan, serta berlemah lembut antara mereka. Dmpama satujasad apabila satu anggota mengadu sakit, maka seluruh anggota lain 30

malam.y>

turut merasai demam dan berjaga

al-Quran, Surah al-Baqarah:261 Hadith riwayat Imam Ahmad (dipctik daripada laman web J AKIM http://islam.gov.my pada 4 April 2005.

186

Tanggung Jawab Sosial: Kc Arab Mcmbma Masyarakat Korporat Prihaun

Mazilan Musa kini menjawatjawatan Pengarab Penyelidikan dan Penerbitan IIM. Sebelum ini belian bertngas di Ins tit nt Kef ah am an Islam Malaysia (IKIM) sebagai Fe/o Kan an dan Pengarab Pnsat Fkonomi dan Kajian So sial IKIM. Belian memperoleh Ija^ah Sarjana dalam bidang Pengnrusan Perniagaan daripada Universiti Drake, USA pada tabun 1986. Belian berpengalaman Inas dalam bidangpenyelidikan danpennlisan di mana belian telah menerbitkan beberapa bnkn, artikel dan kertas kerja.

187

Bahagian V Integriti Dalam Sektor Sosiobudaya

Peranan Pertubuhan Bukan Kerajaan Dalam Pembentukan Masyarakat Malaysia Yang Berintegriti : Peranan FOMCA

Marinnithii Nadason

Pengenalan

Menurut Pelan Integriti Nasional (PIN), terdapat ruang di antara keluarga dan komuniti dengan institusi besar, seperti negara dan kuasa pasaran atau institusi ekonomi. Ruang tersebut ialah masyarakat sivil. Seterusnya, dengan berlakunya proses modenisasi, perkembangan kelas menengah, pengaruh dan interaksi dengan dunia antarabangsa serta impak globalisasi, ruang ini semakin berkembang. Dalam ruang ini terdapat pelbagai pertubuhan bukan Kerajaan (NGO) yang memperjuangkan pelbagai isu seperti hak wanita, pengguna, alam sekitar dan hak asasi manusia. Selain itu, wujud juga NGO yang bergiat dalam memajukan kegiatan tertentu seperti sukan, kesenian, kebudayaan dan aktiviti keagamaan. Menurut PIN (Rujuk PIN, halaman 36), agenda integriti untuk masyarakat sivil ialah bagi mencapai objektif berikut:

191

Peranan Pertubuhan Bukan Kerajaan Dalam Pembentukan Masyarakat Malaysia Yang Berintegriti : Peranan FOMCA

Marbnuthu Nadason

Pengenalan

Menurut Pehn Integrity Nasional (PIN), terdapat ruang di antara keluarga dan komuniti dengan institusi besar, seperti negara dan kuasa pasaran atau institusi ekonomi. Ruang tersebut ialah masyarakat sivil. Seterusnya, dengan berlakunya proses modenisasi, perkembangan kelas menengah, pengaruh dan interaksi dengan dunia antarabangsa serta impak globalisasi, ruang ini semakin berkembang. Dalam ruang ini terdapat pelbagai pertubuhan bukan Kerajaan (NGO) yang memperjuangkan pelbagai isu seperti hak wanita, pengguna, alam sekitar dan hak asasi manusia. Selain itu, wujud juga NGO yang bergiat dalam memajukan kegiatan tertentu seperti sukan, kesenian, kebudayaan dan aktiviti keagamaan. Menurut PIN (Rujuk PIN, halaman 36), agenda integriti untuk masyarakat sivil ialah bagi mencapai objektif berikut:

191

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabnran

(a)

Peningkatan integriti masyarakat sivil — badan bukan Kerajaan;

(b)

Peningkatan sumbangan NGO kepada usaha pemantapan integriti; dan

(c)

Pengukuhan kerjasama antara NGO, Kerajaan dan swasta untuk pemantapan integriti.

Peranan NGO Dalam Pembinaan Bangsa

Apakah peranan NGO dalam proses pembangunan negara dan memantapkan integriti di Malaysia? Pertubuhan Bukan Kerajaan (NGO) memainkan peranan yang penting dan unik dalam sebuah negara demokrasi. la memberikan sumbangan ke arah pembentukan masyarakat yang adil, mapan dan penglibatan masyarakat dalam isu-isu negara. Terdapat tiga (3) peranan utama NGO. Pertama, NGO boleh menjadi pemangkin perubahan iaitu ia boleh mengubah masyarakat melalui teknologi, pendidikan dan latihan. NGO boleh menyedarkan masyarakat terhadap isu dan teknologi baru, menunjukkan perubahan, dan membantu masyarakat dalam mewujudkan struktur baru yang membawa perubahan hingga ke peringkat akar umbi. Kedua, NGO boleh melakukan pemantauan terhadap sistem penyampaian perkhidmatan yang wujud di negara ini, sama ada di peringkat Kerajaan mahupun swasta. la boleh membantu mengurangkan amalan-amalan negatif seperti rasuah, pembaziran, penyalahgunaan kuasa dan penipuan.

192

_______ Pcrannn NGO Dalam Pcmbcntukan Masyarakat Malaysia Yang Bcnntcgriti: Pcranan FOMCA

Persatuan pengguna boleh memastikan harga-harga barang terkawal dijual pada harga yang sepatutnya. Pertubuhan wanita boleh memastikan hak-hak wanita di bela mengikut penguatkuasaan undang-undang dan amalan yang adil. Pertubuhan alam sekitar pula boleh membantu Kerajaan ke arah mencapai pembangunan mapan. Ketiga, NGO boleh mengendalikan perkhidmatan-perkhidmatan tertentu untuk golongan yang memerlukan bantuan. Persatuan pengguna membantu pengguna bagi menyelesaikan aduan-aduan pengguna. Persatuan Bulan Sabit Merah memberikan perkhidmatan pertolongan cemas kepada mangsa-mangsa kemalangan atau kebakaran. Persatuan-persatuan yang berteraskan kebajikan, seperti rumah anak yatim, golongan kurang upaya, warga tua, wanita dan sebagainya pula memberikan khidmat bantuan penjagaan, perlindungan, makanan, pelajaran dan perkhidmatan kaunseling kepada golongan sasaran mereka. NGO juga merupakan sebuah institusi yang membolehkan anggota masyarakat turut serta dalam proses membuat keputusan serta menangani isu-isu sosial dan masyarakat. Orang awam sering kali tidak berpeluang untuk menyampaikan pandangan dan pendirian mereka kepada Kerajaan dan pembuat dasar. Ini khususnya golongan masyarakat minoriti dari segi politik dan kedudukan mereka. Oleh itu, melalui penglibatan dalam NGO mereka dapat menyalurkan pandangan dan pendirian mereka kepada pihak atasan, agar pandangan mereka diambil

193

Etika Dan Integrity Di Malaysia: Isu Dan Cabarnn

kira dalam perancangan dan pelaksanaan dasar. NGO juga membentuk sistem check and balance dalam masyarakat agar kepentingan golongan minoriti tidak diabaikan oleh pihak berkuasa.

Kredibiliti NGO

Sering timbul keraguan di kalangan masyarakat tentang kredibiliti sesebuah NGO yang ada di negara ini. Terdapat beribu-ribu NGO dengan pelbagai matlamat dan objektif. Mereka memperoleh sumber kewangan mereka daripada pelbagai pihak seperti pihak Kerajaan, syarikat swasta, orang ramai, agensi dana antarabangsa dan lain-lain. Persoalannya, sejauh manakah sumber kewangan tersebut digunakan untuk mencapai matlamat organisasi tersebut? Mungkin wang tersebut akan disalahgunakan. Sebagai contoh, lebih RM80 juta dikutip untuk dana bantuan kepada mangsa tsunami. Adakah semua wang yang terkumpul itu akan disalurkan terus kepada golongan sasaran tersebut, ataupun diagih-agihkan terlebih dahulu, iaitu sebahagiannya digunakan untuk kos operasi organisasi termasuk pentadbiran serta bayaran gaji pentadbir dan bakinya barulah diberikan mangsa bencana tersebut. Seterusnya, adakah semua wang ini akan digunakan untuk mangsa bencana ini atau digunakan untuk programprogram lain. Jarang sekali terdapat sebuah pertubuhan yang mengutip wang untuk sesuatu tujuan kebajikan

194

’ ~Pcmbcntukan Masyarakat Malaysia Yang Bcrintcgriti: Pcranan FOMCA

endedahkan kedudukan penyata kewangan hasil wang kutipan mereka P a masyarakat umum. Sering kali penyata kewangan tersebut klasifikasikan sebagai sulit atau rahsia. Masyarakat umum tidak dibenarkan untuk melihat penyata kewangan ini. Terdapat beberapa masalah dalam kebertanggungjawaban {accountability) NGO. Pertama, terdapat organisasi yang tidak relevan dan tidak berkesan. Ini bermakna mereka tidak mempunyai matlamat dan hala tuju yang jelas. Oleh itu, agak sukar untuk mengetahui sama ada dana organisasi tersebut dibelanjakan secara optimum bagi mencapai matlamat organisasi. Mereka mengendalikan pelbagai program dan sering menyamakan aktiviti yang dijalankan itu dengan pertubuhan lain yang lebih berpengaruh. Walaupun banyak wang yang dibelanjakan, namun tiada impak yang dihasilkan dan matlamat tidak tercapai. Kedua, pengurusan kewangan organisasi yang tidak efisien. Ini disebabkan amalan pengurusan kewangan yang lemah. Wang yang diperoleh tidak diurus dengan baik menyebabkan kos pentadbiran meningkat. Terdapat juga organisasi yang memperuntukkan terlalu banyak masa untuk pengumpulan dana {fundraising dan pentadbiran, manakala masa yang terhad diperuntukkan untuk memberikan perkhidmatan kepada golongan yang memerlukan bantuan. Sering kali kita lihat di tempat-tempat awam seperti stesen LRT, I<LCC dan pusat membeli belah ada pihak yang menjual pelbagai

195

Etikn Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

cenderamata atau mengutip derma untuk NGO yang terkenal. Persoalannya, berapa peratuskah daripada basil kutipan itu yang sampai kepada organisasi tersebut dan berapa peratus pula yang diperuntukkan sebagai kos pentadbiran dan komisen? Terdapat kes di sebuah negara maju, apabila sebuah stesen televisyen mengadakan siasatan terhadap kutipan yang dibuat untuk pertubuhan kebajikan, didapati daripada setiap 10 ringgit yang dikutip, hanya 8 sen sahaja yang diterima oleh pertubuhan kebajikan. Bagaimanakah pula keadaannya di Malaysia? Masalah ketiga, penggunaan sumber organisasi untuk kepentingan sendiri. Gaji pentadbir yang terlalu tinggi, memberikan kontrak pembelian barangan atau perkhidmatan kepada saudara mara dan kawan serta kegunaan sumber organisasi untuk kepentingan sendiri adalah sebahagian daripada contoh penyalahgunaan sumber organisasi.

Cabaran Pemimpin NGO

Masalah ini menjadi lebih serius bagi NGO berbanding syarikat atau Kerajaan. Ini kerana NGO tidak mempunyai suatu bentuk sistem kebertanggungjawaban yang berkesan. Pertama, tidak ada sistem peraturan atau undang-undangyang tegas untuk memantau kedudukan kewangan NGO. Walaupun terdapat peruntukan seperti penyata kewangan yang dibentangkan di dalam mesyuarat agung hendaklah dihantar kepada pendaftar

196

M»y;.rak,t Mahpij Yany Bennugn,,: Per.,n.,n FOMCA

P tubuhan pada setiap tahun, namun jarang sekali ahli-ahli atau pegawai pendaftar pertubuhan yang meneliti penyata kewangan itu secara terperinci. Hanya jika terdapat kes apabila terdapat aduan daripada ahli NGO tersebut tentang wujudnya penyelewengan, maka baharulah pendaftar pertubuhan memeriksanya dengan lebih terperinci. Tidak ada satu sistem audit yang menyeluruh diamalkan untuk meneliti sama ada wang yang dikutip itu digunakan dalam menjalankan aktiviti organisasi untuk mencapai matlamat atau sama ada kos pentadbiran terlalu tinggi. Masalah kedua, dalam sektor sosial jarang terdapat persaingan di antara organisasi

yang

memaksa

mereka

untuk

mengurangkan

kos

atau

mengoptimumkan impaknya kepada masyarakat, iaitu dengan mengoptimumkan sumber organisasi. Sering kali mereka beroperasi sebagai satu bentuk monopoli dan

ahli-ahli

masyarakat

yang

menerima

bantuan

tidak

berhak

mempersoalkannya. Cabaran yang ketiga ialah apakah bottom line XGO? Bagi sesebuah svarikat, bottom line adalah penyata untung rugi, manakala parti poiitik pula, bottom line adalah sama ada mereka akan crpilih dfeh rakyat dalam piJjhan raya akan datang. Tetapi bagi sebuah NGO, odakaxda arm mnaa aras (benchmark'} yang standard dan menye^rah wmtnak memdau kcjayaannya, Maka tanpa sebarang asas untuk dif-ufikirt sebugar tardb ini aear sukar untuk menencukan kepyian atau keg-agalam

107

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran ________________________________________________________

organisasi. Ada pemimpin yang berbangga dengan kejayaannya mengumpul dana yang banyak, ada pula yang bangga dengan kemampuannya mengadakan banyak aktiviti, ada pula merasakan bahawa sekiranya menteri atau wakil rakyat datang ke majlis mereka, maka ini menunjukkan mereka telah berjaya. Ada pemimpin lain pula menilai prestasi dengan kekerapan mereka muncul dalam media massa. Maka adalah sukar untuk menilai prestasi NGO tanpa adanya tanda aras ini. Walaupun dalam kebanyakan organisasi terdapat ahli lembaga atau ahliahli yang diamanahkan untuk memantau kedudukan kewangan NGO tetapi adakah ia dilaksanakan dengan jujur dan telus? Kebanyakan ahli-ahli lembaga terdiri daripada orang-orang kenamaan dalam masyarakat dan aktif dengan pelbagai organisasi di samping sibuk dengan profesion atau perniagaan masingmasing. Biasanya mereka tidak mempunyai masa dan tumpuan untuk meneliti perjalanan dan kedudukan kewangan organisasi dengan terperinci. Mereka juga tidak suka dianggap petty oleh ahli-ahli lembaga yang lain. Ahli-ahli yang menganggotai NGO juga jarang yang berminat untuk mengetahui tentang kedudukan organisasi. Hanya apabila wujud keadaan seperti berlaku perebutan kuasa dalam organisasi, maka baharulah ada usaha yang dilakukan untuk mencari kesalahan dan bentuk penyelewengan yang dilakukan oleh pemimpin tersebut.

198

p„ Mr,

Pemimpta NGO Dan Kebertanggungjawab^

Pemimpin NGO perlu sedar mengenai tiga (3) aspek berikut:

(a)

NGO menangani isu sosial dan masyarakat melalui program untuk mengurangkan kesengsaraan dan meningkatkan kualiti hidup manusia;

(b)

Pemimpin NGO menggunakan aspirasi moral ini untuk menggerakkan tenaga sukarelawan dan kewangan untuk mencapai aspirasi tersebut; dan

(c)

Dinamik moral sumbangan kepada NGO berbeza dengan membeli sesuatu produk. Sekiranya seseorang ditipu oleh pekedai, maka beliau akan memulangkan barangan atau membeli barangan yang lain. Namun, sekiranya masyarakat mengetahui bahawa wang yang disumbangkan untuk tujuan tertentu seperti kanak-kanak menghidap kanser, mangsamangsa tsunami atau alam sekitar telah diselewengkan, maka kita merasakan bahawa mereka telah dianiayai.

Cabaran moral bagi seseorang pemimpin NGO adalah tanggapan masyarakat tentang keperibadian mereka yang tinggi disebabkan usaha murni yang mereka lakukan itu. Oleh itu masyarakat meletakkan harapan yang tinggi terhadap pemimpin NGO berbanding tokoh korporat atau ahli politik.

199

Etika Dan Intcgriti Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

Kepercayaan merupakan kunci utama tanggapan masyarakat kepada pemimpin NGO. Jika tingkah laku pemimpin NGO itu mencurigakan, maka sukar bagi anggota masyarakat untuk menyokong usaha-usaha dan aktivitiaktiviti yang dijalankan olehnya walau sebaik mana pun usaha dan aktiviti itu. Tanpa adanya sokongan tersebut, pemimpin ini tidak lagi efektif kepada organisasi.

Terdapat

tiga

(3)

komponen

dalam

menentukan

kebertanggungjawaban sesebuah NGO, iaitu:

(a)

Organisasi

hendaklah

memberikan

tumpuan

kepada

misi

dan

matlamatnya; (b)

Organisasi hendaklah bersifat produktif dan bergerak ke arah mencapai matlamatnya; dan

(c)

Tidak wajar wujud sebarang penyalahgunaan sumber atau konflik kepentingan dalam organisasi.

Tidak dapat dinafikan bahawa pertubuhan NGO menghadapi masalah untuk membuktikan nilai sumbangan mereka kepada masyarakat. Tuntutan pelbagai pihak menyulitkan proses membuat keputusan seseorang pemimpin NGO. Oleh itu, NGO harus menjaga tingkah laku dan kebertanggungjawabannya sendiri. Kebertanggungjawaban mencerminkan kecekapan dalam mencapai matlamat organisasi. Namun,

200

______

Pernnan NGQ

DnUm Pcmbcntukan Masyarakat Malaysia Yang Bcnntcgriti: Peranan FOMCA

kecekapan

sahaja tidak mencukupi. la perlu dinilai dari segi keberkesanan serta impaknya kepada individu dan masyarakat umum. Sebagai syarat minimum kepada orang ramai, NGO hendaklah:

(a)

Melaporkan misi, kedudukan penyata kewangan, jumlah penerima bantuan dan aktiviti yang dijalankan secara jujur;

(b)

Memaparkan penyata kewangan dalam laman webnya. supaya orang ramai dapat menelitinya secara mudah;

(c)

Melaksanakan audit luar;

(d)

Mengenal pasti lessons learned yang boleh menjadi panduan di masa hadapan dan juga kepada organisasi lain yang merancang untuk mengendalikan program yang sama; dan

(e)

Menilai program secara kritikal dan terbuka.

Integriti adalah satu proses public disclosure tentang sumbangan NGO dalam memberikan sumbangannya kepada masyarakat melalui aktiviti dan program yang dijalankan. Integriti bermakna tercapainya sesuatu matlamat organisasi melalui aktiviti dan program tersebut. Integriti bermula dengan nilai dan etika. Nilai dan etika mengambil kira aspek yang baik dan yang buruk, yang betul dan yang salah serta yang penting dan yang tidak penting. Dalam mencapai tahap integriti, pilihan akan dibuat terhadap yang baik, betul dan penting.

201

Etika Dan Intcgrici Di Malaysia: Isu Dan Cabaran

Namun begitu, aspek integriti tidak seharusnya tertumpu kepada satu organisasi sahaja. la perlu dibudayakan ke dalam semua organisasi sosial. Mungkin sudah sampai masa diwujudkan suatu kod etika yang khusus bagi NGO di Malaysia. Persoalan yang sering timbul bagi sesebuah NGO ialah sama ada mereka mempunyai cukup sumber kewangan untuk mengendaEkan sesuatu program. Namun apa yang lebih penting lagi-ialah sama ada program yang dijalankan itu dapat mencapai matlamat yang setimpal dengan jumlah wang yang dibelanjakan. Salah satu cara menangani masalah ini ialah dengan mengamalkan proses yang dikenali sebagai results-basedbudgeting. Dalam proses ini, persoalan yang ditanya ialah adakah hasil yang dicapai oleh program itu berpatutan dengan kos yang dibelanjakan. Di dalam sistem yang berintegriti, program yang dikendalikan mesti memberi manfaat kepada masyarakat manakala kos yang dibelanjakan mestilah secara optimum untuk mencapai tujuan tersebut. Melalui proses results-basedbudgeting, NGO dapat membuktikan kepada Kerajaan, orang ramai dan stakeholders mereka mengenai pulangan daripada pelaburan mereka sama ada dalam bentuk wang, masa, hadiah atau tenaga. Oleh itu, kaedah mengedarkan laporan aktiviti dan laporan kewangan NGO tersebut akan memberikan keyakinan kepada para ‘pelabur’ dan akan memudahkan usaha untuk mencari ‘pelabur’ baru bagi memperkukuhkan kedudukan kewangan organisasi.

202

Pcranan NGO Dalam Pcmbcntukan Masyarakat Malaysia Yang Bcrintcgriti: Pcranan FOMCA

Marimuthu Nadason mernpakan Presiden Gabungan Persatuan-Persatuan Pengguna Malaysia (FOMCA), iaitu sebuahpersatuanpengguna terbesar di negara ini. Peliau berpengalaman selama 20 tahun dalampergerakanpengguna termasuk aktiviti advokasi dan pemakilan dalam pelbagai sektor Kerajaan dan swasta mewakili persatuan pengguna. Di samping itu, beliau turut menyandangjawatan Presiden Persatuan Pendidikan dan Penyelidikan Pengguna Malaysia Consumer Malaysia) dan Pi mb a lan Pengerusi Institut Pemasaran Malaysia. Peliau sering di undang untuk membentangkan kertas kerja dan meivakili FOMCA di beberapa negara luar.

203