PanEssay Maart 2014

PANESSAY jaargang 28 // nummer 1 // maart 2014

Faculteitsblad der M.F.V. Panacea

INHOUD Uit ‘t bestuurshok

er zijn weer zeven kersverse bloedjes van bestuursleden aangetreden. Zij

4

PanEssay Online de toekomst nadert met rasse schreden. Om die reden zal ook de vastgeroeste

5

Commissies er zijn weer commissies met een verhaal. Lees alles over het gala, zestien trappelende

6

Onderwijscolumn prof. dr. Henning (wij mogen Rob zeggen) vertelt u over dode koningen en

8

vertellen honderduit over hun eerste stapjes

redactie der PanEssay de overstap moeten maken naar een digitaal medium

eerstejaars en de volledig uit de hand gelopen SpoCo Wintersport

het nieuwe curriculum

Pioniers VGT-hulp

coschappen lopen in Duitsland is verdraaid mooi, maar niet louter Pünktlichkeit. Onderwijsgoeroe in de dop Werna Uniken Venema verhaalt over haar belevenissen psychologie is zoals uw schoonmoeder, aldus de heer Kleijer. Hoe hij uw schoonmoeder kent is ons een raadsel, maar voor een G op uw voortgangstoets beveken wij dit artikel aan

10 11

Lou Gehrig’s Disease waar wij spreken van amyotrofe lateraalsclerose, spreken de Amerikanen

14

Fotopagina u staat weer te stralen, te schitteren en te shinen als ware u een kerstboom in een zon-

16

Zelfmoord: helemaal het einde zelfmoord plegen gebeurt op de meest uiteenlopende

18

Dr. House in de praktijk stel uzelf weer op de proef met een uitdagende casus. Vrouw met

20

S and the Tropics Sandor loopt tussen het vakantievieren door coschappen in Nicaragua en ver-

22

Tumorhumor wederom een pagina met grappen waar u eigenlijk niet om wilt lachen. Ditmaal

25

Het hol

26

van Lou Gehrig’s Disease. Waarom leest u in dit patiëntportret

nebank. Geniet van uw beeltenis en die van uw medestudenten

manieren. Tom licht u voor over hoe het tentamen suicidii kan worden afgelegd pijn op de borst meldt zich bij u. Snel, doe iets!

telt u over zijn belevenissen. Hoe vergaat het ons modepopje zonder warm water?

gevuld met vragen die de voortgangstoets niet haalden

er wordt een eind gebreid aan de verhalenserie ‘Het hol’ van Davith. <insert vies grapje dat eigenlijk echt niet kan>

Co-column Boukje vertelt over een bekend probleem. Vertel op een verjaardag dat je geneeskunde

29

Medische beeldvorming na alle literaire hoogdravendheid lekker plaatjes kijken. Met een

30

studeert en je wordt geacht oom Bens hersentumor ter plekke te opereren

bijdrage van een inmiddels gepensioneerd cartoonist en een aantal medische memes

COLOFON // de PanEssay is het faculteitsblad van M.F.V. Panacea en verschijnt met een beetje mazzel vier keer per jaar // plaatsing van een stuk houdt niet in dat de redactie de daarin weergegeven zienswijze onderschrijft // de redactie behoudt zich het recht voor taalkundige correcties aan te brengen of stukken niet te plaatsen (tja, soms is het gewoon té erg!) // kopij kan via e-mail of op een gangbaar medium aangeleverd worden bij de redactie // oplage 3200 stuks // druk verzorgd door drukkerij OCC de Hoog, Oosterhout // redactieadres M.F.V. Panacea t.a.v. PanEssay A. Deusinglaan 1 9713 AV Groningen // telefoon 06 42107367 // e-mail panessay@panacea.nl // voorzitter Tom van Putten // hoofdredactrice Tessa Elling// redactie Hidde Kleijer, Marko Pol, Tom van Putten, Christiaan Serbanescu-Kele, Boukje van der Slik, Davith de Vries // lay-out Tessa Elling, Siawosh Eskandari, Joël Mellema, Isabel Meusters, Dinant Oemrawsingh, Marko Pol, Boukje van der Slik, Davith de Vries // Omslagfoto Hidde Kleijer, Davith de Vries, Dinant Oemrawsingh (model) // Sluitingsdatum volgende editie: vrijdag 25 april 2014

Panacea

Uit het bestuurshok Don’t worry, BP happy!

Oktober de 15de, de dag dat wij als kandidaatsbestuur bekend zijn gemaakt, lijkt alweer eeuwen geleden. Sinds die tijd hebben we elkaar tientallen keren geICEd, honderden tosti’s gegeten, duizenden theezakjes gebruikt en ontelbare keren met elkaar gelachen. Wellicht een iets geromantiseerd beeld, maar we kunnen wel stellen dat het een mooi jaar gaat worden!

Na een mooie KB-tijd zijn wij doorgestroomd naar onze f.t.-tijd. Een periode waarin onze agenda’s werden overgenomen door onze voorgangers en wij bekend werden met het bestuurshok. Koelkasten werden gepimpt, pedelstaffen gerepareerd, de vissen kregen weer een schoon onderkomen en wij deden onze eerste stappen op het vlak van het vinden van een originele outift. Het afsluitende gala in de Kokomo was de kers op de taart.

Tijdens de beleidsweek in het altijd pittoreske Bovensmilde, waar alle wilde en enthousiaste plannen op tafel werden gegooid, buffelden wij elke dag van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat aan ons beleidsplan.

4

We vierden Oud & Nieuw in Volonté, waar wij met veel gezelligheid het nieuwe jaar inluidden, waarvan wij wisten dat het echt ons jaar zou gaan worden.

Op 6 januari klonk dan het uiteindelijke startschot en zijn we als kersvers bestuur vertrokken uit onze startblokken. Nu, meer dan een maand verder, kunnen wij wel zeggen dat we de vuurdoop hebben overleefd. We hebben geklonken met de vereniging op de Nieuwjaarsborrel, hebben geschaatst op Kardinge, zijn van de witte en zonovergoten hellingen gegleden in het mooie Valloire en hebben genoten van de fijne hitjes op het AkCie Valentijnsfeest. Ook hebben we onze eerste Algemene Ledenvergadering erdoor gehamerd.

We weten misschien nog niet altijd op alle vragen de juiste antwoorden en er worden nog elke week wel een paar appberichten naar onze voorgangers gestuurd.

Toch durven we al met meer trots rond te lopen op onze mooie faculteit!

Sophie van den Heerik Joris Jongeneel Stijn Visser Sofanne Ravensbergen Simone Munk Maaike Tamminga Dwight Grondel

Voorzitter Secretaris Penningmeester Commissaris Externe Commissaris Onderwijs Commissaris Interne I Commissaris Interne II

Redactioneel

PanEssay Online De wereld verandert. Waar het boek eerst nog heer en meester was is deze nu bruut onttroond door het internet. Papier is passé. Dat weten wij van de PanEssay maar al te goed. Daarom willen wij meegaan in de tijd, vernieuwen, verbeteren, digitaliseren. De PanEssay zal met zijn tijd meegaan en hopelijk vanaf medio 2014 een doorlopend, interactief online magazine krijgen, als toevoeging op de papieren edities.

Natuurlijk is hier een investering voor nodig, vandaar dat de PanEssay niet langer vijf, maar vier keer per jaar zal verschijnen. Nu horen wij jullie denken, is dit online magazine dan nog wel de cynische, megalomane, meesterwerkproducerende PanEssay zoals we deze kennen? Jazeker! Sterker nog, met een online magazine kan je nog vaker nieuwe, fabelachtig magnifieke stukken van ons lezen. In de trein, tijdens college, op het toilet, waar het ook maar uitkomt!

Daarom delen wij bij deze alvast een voorproefje van onze visie. Hoe zou een gedigitaliseerde versie van de PanEssay er wat ons betreft uitzien? Wij willen graag een online magazine met een ultieme leeservaring, zowel op computers als op draagbare apparaten. Dus geen drukke webpagina met te kleine lettertjes, grote lappen tekst en reclames die je om de oren vliegen.

Het zou wat ons betreft kunnen lijken op de de website van De Correspondent (www.decorrespondent. nl). Kortom, een website die zijn doel dient: gelezen worden!

De voordelen

Zo’n online magazine heeft wat ons betreft veel voordelen. Ten eerste krijgen we veel meer mogelijkheden qua content. Denk hierbij aan filmpjes en slideshows ter vermaak, maar ook voor onderwijs of als toevoeging op de fotopagina.

Ten tweede moeten stukken uit voorgaande edities gemakkelijk terug te vinden zijn door middel van een archief met zoekfunctie. Wil jij je de avond voor de voortgangstoets nog even voorbereiden met de VGThulp, dan heb je die met twee klikken binnen handbereik. Zo wordt die voldoende toch nog een goed.

Ten derde is er meer interactie mogelijk: zo moet men op bepaalde woorden kunnen klikken waar dan meer uitleg over gegeven zal worden. Hierdoor kunnen we onze stukken geschikt maken voor een grotere doelgroep: zo kan het stuk op niveau door zesdejaars gelezen worden zonder dat de eerstejaars het te ingewikkeld vinden. Verder moet er de mogelijkheid komen om te kunnen reageren op een artikel, het te kunnen delen via sociale netwerken en direct door te kunnen klikken naar bronnen, links of eerdere stukken.

En tot slot kunnen we voor het eerst snel inspringen op de actualiteiten. Nu zit er meestal dik een maand tussen de deadline en de dag dat het resultaat bij jullie op de mat ligt, waardoor veel leuke ideeën ter gronde gaan.

Mogelijke nadelen

Wij zijn ons echter ook zeer bewust van de mogelijke nadelen. Zo is de PanEssay enigszins vergelijkbaar met de UK-krant: je leest het alleen als je je verveelt of wanneer deze toevallig voor je neus ligt. Een online medium vraagt meer activiteit vanuit de lezer zelf. Dit willen we opvangen door: - een goede connectie met sociale media te hebben.

- regelmatiger stukken te plaatsen, maar ook ludieke dingen, zoals foto’s, medische memes en vragen die de voortgangstoets niet haalden.

- niet direct stoppen met een papieren versie: vier keer per jaar een editie met onze leukste stukken en verwijzingen naar de site (denk aan bronvermelding of gerelateerde filmpjes en links) - het allerbelangrijkste: dit alles direct goed doen. Er is geen betere manier om lezers kwijt te raken dan ze eerst een kwalitatief teleurstellende website voor te schotelen ‘om te kijken of het aanslaat’.

Tot slot willen wij duidelijk maken dat wij volledig open staan voor suggesties, voorbeelden en een nóg betere samenwerking met andere organen der M.F.V. Panacea, zoals de HTTP:// en de Pan-F bij het creëren van dit digitale magazine. Wij zullen niet alleen ons format, maar ook onze commissie opnieuw uit moeten vinden om onze ambities waar te maken. Wij hopen dat we onze visie met dit stuk wat verduidelijkt hebben en als jullie nog ideeen hebben dan horen we dat graag!

Mail ons via panessay@panacea.nl

Panessay • 2014:1 • 5

Commissies

Galacie Galacie

Al weken zijn wij als Galacie hard bezig om ook dit jaar het grootste en meest geroemde feest van Panacea te organiseren. Het 27ste Galabal der M.F.V. Panacea komt er aan! Op 28 maart zullen we jullie mee de diepte innemen om de geheimen van de mysterieuze stad Atlantis te ontrafelen.

Deze avond mag je absoluut niet missen, want naast dit spetterende thema hebben we ook nog een fantastische band geregeld. Misschien ken je ze nog wel van hun daverende optreden in de KEI-week: het is niemand minder dan Groove Department. Vrijdagavond 28 maart zullen de bussen klaar staan om jullie naar de vooraf geheime locatie te brengen. Eenmaal daar kan het feest onder begeleiding van een geweldige DJ en band van start gaan. Vergeet vooral niet om begin maart een kaartje te kopen en deze datum alvast in je agenda te schrijven. Dit belooft zeker een onvergetelijke avond te worden!

PanIC PanIC

Het is dan eindelijk zover: wij mogen onszelf Panic’14 noemen! Nadat wij zelf een fantastische start van ons eerste jaar hebben mogen beleven zijn we nu enthousiast om een MEMORABEL kamp te organiseren voor de volgende lading artsen in spe. Wij hebben er het volste vertrouwen in dat we met zijn zestienen een introductie om nooit te vergeten gaan maken!

Aan het hoofd staat onze Eva. Met haar das om de nek en hamer in de hand zorgt zij ervoor dat de vergaderingen naast supergezellig ook een beetje nuttig blijven. Ze wordt geassisteerd door Noor, die de wereldreis vanuit Maastricht naar Groningen heeft gemaakt om haar taak als secretaris te vervullen. Zij zorgt dat alle mooie quotes van de vergaderingen genotuleerd worden en gaat zorgen voor een strakke planning tijdens de hele introductie. De OffCie wordt verder gevormd door twee mensen uit het verre oosten. Jaap laat het geld onze kant op rollen met zijn functie als vice-voorzitter waarin hij een belangrijke rol speelt in de sponsoring en de gadgettasjes met MEMORABELE spullen gaat vullen. Het laatste blauwe pionnetje van dit viertal is Lise. Zij gaat ervoor zorgen dat het binnengekomen geld op de juiste manier gespendeerd zal worden.

De topmaaltijden worden bereid door de KookCie die de keukens op kamp groen gaat kleuren. Deze Cie staat onder leiding van Marlou. Met het haar in een knot boven op haar hoofd is zij altijd klaar om te koken en zorgt ze ervoor dat alle dingen die in de pan moeten aanwezig zijn. De man van het vlees is Jasper; deze wijsneus is niet te missen door zijn krullenbol. Hij zal van de barbecue tijdens de introductie een MEMORABEL spektakel maken. Als laatste zijn er de talentvolle zangeressen Antoinette en Anja. Samen zorgen zij voor de liedjes tijdens het koken maar dankzij hen wordt ook het boekje over de introductie een feit en hebben zij al hun creativiteit losgelaten in ons eigen PanIC-lied.

Natuurlijk moet er ook het nodige gefeest worden, de verantwoordelijkheid van de FeestCie. Voor het eerst sinds tijden zitten er weer twee mannen in deze Cie en dit wordt gevierd met knalroze pakken: ze zijn niet te missen op de dansvloer! Martijn heeft binnen deze Cie de touwtjes in handen. Als hij naar huis gaat dan weet je pas echt hoe laat het is. Met Ramon als contactpersoon van Volonté is het een zekerheid dat de dorst goed zal worden gelest. Om alle feestjes een internationaal tintje te geven zijn er in deze Cie ook nog twee IBMG’ers. Dankzij Suzanne haar inzet staat er straks een vermakelijke act op het introkamp. Daarnaast is er Claartje die zich hard maakt voor de meest MEMORABELE feestlocaties.

Last but not least, de KampCie in oranje. Hier staat Elfi aan het hoofd, die de taken van de KampCie in goede banen leidt. Ook heeft zij samen met Milou de rest een fantastisch dansje aangeleerd. Onze Tukker Milou zal proberen de zangleraren op het kamp in toom te houden zodat aan het eind van de rit iedereen net zo mooi zingt als zij. De enige echte Groningers zijn Hannah en Alexander. Wil je mee als mentor naar ons MEMORABEL kamp, wees dan extra lief voor Hannah want zij weet alles van mentoren. Als laatst is er de ex-wedstrijdroeier Alex. Door zijn sportieve verleden wordt het 14-kamp dit jaar een echte work-out en als je het goed doet, zie je er aan het eind van ons MEMORABELE kamp net zo strak uit als hij.

Wij gaan ons met zijn zestienen hard inspannen om deze zomer een MEMORABELE introductie neer te zetten. Wij hopen velen van jullie te zien in Ellertshaar: dé plek voor een kamp om nooit meer te vergeten!

PanIC’14: MEMORABEL, om nooit te vergeten 6

Verslag

Linde Abbenhuis

SpoCo Wintersport 48 verwachtingsvolle Panacealeden staan achter het station van ons mooie Groningen. Tijd om het regenachtige Nederland in te ruilen voor de besneeuwde bergtoppen in Frankrijk! Na een redelijk soepele busreis kwamen we aan in Valloire.

Meteen werden we uitgenodigd voor een après-ski feestje die middag. Mooi, het bier stond al koud! Met dat in het vooruitzicht gooide iedereen de spullen op de kamers, schoten we in onze mooiste skikleren en rende Panacea naar de skilift.

De SpoCo had een klein legioen aan lessers onder haar hoede en onze beste snowboarders en skiërs gaven de nieuwelingen hun eerste ski experience. Al snel sjoefden alle wintersporters van de pistes af! En die middag was het dan zo ver: het eerste feestje van de week!

Lekker biertjes drinken met verschillende studentenverenigingen die ook de sneeuw in Valloire hadden opgezocht. Delft en Antwerpen waren van de partij, maar ook Groningers waren aanwezig in de vorm van een groep technische bedrijfskundestudenten van Lugus. Het ‘Gras van het Noorderplantsoen’ werd dan ook luidkeels meegezongen.

De tweede dag waren de lessers en hun SpoCo-leraren weer hard aan het werk om hun vaardigheden te verbeteren. Goed om te zien dat het steeds beter ging, afgezien van de sporadische sneeuwhappers! Ook de zwarte pistes werden geprobeerd door de wat meer ervaren wintersporters van de groep. Na het skiën werd er op elke kamer weer een culinaire maaltijd neergezet en was het vervolgens tijd voor een lekker themafeestje!

Er waren schilders, Supermen, sprookjes, schoonmaaksters, Sorro’s en shirurgen. Jep, een S-themafeestje! Aan het eind van de avond maar eventjes de kroeg op eigen houtje verlaten voor het volledig uit de hand liep en we eruit zouden worden gezet. Mooi escalatieavondje dus. Gelukkig was er nuchterheidsdienst ingesteld!

De volgende dag was een brakke, maar wel de mooiste van de week! Wat een zon! Iedereen genoot van het prachtige weer en er werden weer flink wat afdalingen

meegepakt die dag. De opkomst bij de après-ski was iets minder denderend dan dinsdag maar dat kon de pret niet drukken. Moegestreden van de mooie dag gingen de lichten bij de meesten vroeg uit. Behalve het groepje die hards dat een live bandje en biertjes opzocht in het dorp. We waren dus gelukkig niet allemaal laf die avond..

Vrijdag begon zeer treurig: het regende. De nachtmerrie van elke wintersporter. Gelukkig was het hogerop wat beter maar toen later de regen zich omzette in dikke vlokken sneeuw viel er weer genoeg te klagen.

Maar no worries. De chocomel was heerlijk, lang lunchen was ook wel relaxed en het gaf sommige ook een goed excuus om het zwembad eindelijk eens uit te testen. Schrik niet, ondergetekende lag misschien lekker te spartelen in het zwembad maar er waren nog genoeg sneeuwliefhebbers die het wel gewoon tot de liftsluiting volhielden (en leuk vonden, ook niet onbelangrijk). Maar die extra tijd om te chillen verdween voor het bestuur en de SpoCo als sneeuw voor de zon, want een van onze lieve leden probeerde wat decoratie voor z’n kamer in Groningen van de piste mee te pikken. Leuk idee! Minder leuk als je wordt gepakt.

Om een lang verhaal kort te maken: met drie bezoekjes aan het plaatselijke blauw, een waarschuwing en een gratis ritje op de sneeuwscooter kwamen we er zonder kleerscheuren vanaf. Wel iets om later aan de kleinkinderen te vertellen natuurlijk.

Maar goed, laatste dag = laatste themafeestje. Dat vroeg om een thema waarmee we voor de laatste keer volledig de beest konden uithangen in het mooie Valloire. Dit namen we erg letterlijk. In dierenpak vertrok iedereen richting het bruisende uitgaansleven (uch..

Sorry ik moest even m’n keel schrapen) van het dorp!

Ook dit feest vraagt om weinig aanvulling. Als je er bij was weet je wat ik bedoel. Het was weer mooi. Er werd gehinnikt, geknord en gebruld. Bovenal vonden twee leden elkaar in hun fascinatie voor elkaars dierlijk gevormde tongen en hebben ze deze dan ook even van dichtbij bekeken. Ik ben vooral benieuwd wat voor een dier uit die kruising van soorten voortkomt. Maar wie weet zien we dat over negen maanden.

De laatste dag knapte het weer gelukkig op en konden we genieten van een topdagje voor we Valloire moesten verlaten. Na een hobbelige rit van twaalf uur lag Groningen op ons te wachten. De SpoCo wil iedereen bedanken voor een onvergetelijk chille wintersport.

Jullie en Valloire waren meer dan awesome!

Panessay • 2014:1 • 7

Column

prof. dr. Rob Henning

Onderwijscolumn Vive le ROI Net als veel columns de afgelopen periode, gaat deze over het nieuwe curriculum G2020. Dat wetende, zullen velen bij het lezen van de titel onmiddellijk associaties krijgen met de tekst die bij een troonsbestijging wordt uitgesproken: le roi est mort, vive le roi! The king is dead. Long live the king! De koning is dood, leve de koning!

Mis. Of althans, het is hooguit de aanleiding, en het betreft een moderne vorm van troonopvolging. Een opvolging waarbij de oude koning nog leeft. Een trend die bij de Oranjes al enige generaties geleden ingezet werd en afgelopen jaar zelfs door de katholieke kerk werd overgenomen. Jazeker, er vindt een troonwisseling plaats, maar eentje waarbij de oude koning er ook warmpjes bij blijft zitten.

Het waarom van een nieuw curriculum en de wijze waarop het wordt vormgegeven staan uitgebreid beschreven in de Blauwdruk G2020, die begin december beschikbaar is gekomen (de blauwdruk is te vinden op panacea.nl). De ‘buzz-woorden’ staan op de kaft; een willekeurige greep: Learning Communities, student actief, digitaal, academisering, coachend expert, autonomie. G2020 beoogt minder schools te zijn en mogelijkheden te bieden om meer aan de slag te gaan met de opgedane kennis. Velen van jullie zullen al kennis hebben genomen van (elementen van) de op handen zijnde veranderingen. Deze column gaat dan ook niet over de inhoud van G2020, nee, het gaat om de ROI voor de huidige G2010-studenten.

ROI is een veel gebezigde afkorting in de zakenwereld.

In de kringen van CEO’s, venture capitalists, bankbestuurders: Return On Investment. Je stopt ergens iets (geld, energie, passie, tijd) in, en krijgt er – na correctie voor inflatie - meer voor terug. En ik wil jullie, als G2010-studenten, met plezier wijzen op de ROI bij investering in G2020.

Maar eerst: hoe gaat het met de oude koning? Natuurlijk is er speciale aandacht voor de studenten van G2010 – net als bij elke voorgaande introductie van een nieuw curriculum. Onder geen beding mogen de huidige studenten lijden onder de aandacht die het

8

nieuwe curriculum vraagt. Dat is ook een belangrijke reden om G2020 jaarsgewijs in te voeren. Dat betekent dat we (docenten en studenten) flink de tijd hebben om het huidige curriculum goed af te wikkelen.

De nominaal studerende student zal er dan ook – in negatieve zin - helemaal niets van merken. Bovendien wordt er een speciaal project in het leven geroepen om studenten met studieachterstand de helpende hand te bieden: het project afronding G2010. Daarbij is het doel om de huidige studenten hun bacheloropleiding af te laten ronden binnen het huidige curriculum. Daarbij is het streven dat studenten slechts bij hoge uitzondering de overstap moeten maken naar G2020. Denk aan zeer langdurige ziekte of vertragingen van meer dan een jaar.

Dan naar de ROI. Ook zonder vertraging gaan vrijwel alle huidige bachelorstudenten, speciaal diegene in jaar 1 of 2, iets merken van het nieuwe curriculum. Allereerst willen we graag een aantal van de concepten voor G2020 testen. Dat betekent dat er pilots plaats zullen vinden in het huidige curriculum. Een aantal staat op korte termijn al op stapel. In het komende blok 1.3 van de IBMG wordt onderzocht of de e-omgeving die Google Apps for Education (GAFE) biedt, hanteerbaar is en voordelen oplevert ten opzichte van Nestor. Ook wordt binnen Klinisch Redeneren op beperkte schaal ervaring opgedaan met de “flipped classroom” – waarbij gerichte voorbereiding van stof door studenten voor een dergelijke sessie vereist is, zie ook de vorige column van Dr. Wouter van der Heide.

Daarnaast staan andere docenten te popelen om nieuwe en vooral interactievere onderwijsvormen te introduceren. Daarbij geldt: als iets goed werkt in een pilot zullen we ook proberen dat in het huidige curriculum te behouden.

Verder zijn studenten betrokken bij de facultaire activiteiten t.b.v. de werving van nieuwe studenten, waaronder de voorlichting en decentrale selectie.

Studenten die daaraan meewerken zullen goed op de hoogte moeten zijn van de veranderingen. En kunnen omdat zij goed zijn ingevoerd in andere rollen ook een bijdrage leveren.

Vanuit het idee om de student in G2020 een actieve rol te geven, is het logisch en gewenst ook de huidige studenten meer te betrekken bij de inhoud, logistiek en facilitering van het onderwijs. Elke Learning Community (LC) kan daarom een student-assistent aanstellen (of meerdere part-timers), die volop meedraait in het LC-team. Er zijn al LCâ&#x20AC;&#x2122;s aan het werven onder de huidige studenten!

Verder beoogt G2020 het aantal studenten dat onderwijs geeft uit te breiden. Het geven van onderwijs wordt gezien als een belangrijke training in communicatie en academische vorming. In de eerste jaren zal dat onderwijs nog niet door G2020 studenten verzorgd kunnen worden. Dus gaan we werven (en scholen) onder de huidige studenten. Een belangrijk deel hiervan wordt ingezet als tutor. Bedenk daarbij dat de tutoropdrachten in de communities weliswaar gelijk zijn, maar dat de context van een specifieke community aanleiding geeft voor studenten om een bepaalde kant op denken. Dit biedt je als studenttutor de mogelijkheid om kennis te maken met een dergelijk profiel.

Bij elkaar is dit al een flinke ROI: innovatief onderwijs, een betere onderwijsomgeving en desgewenst een stapel baantjes waarbij je meer kennis en vaardigheden kan opdoen in de LC (en context) van je eigen voorkeur. Al wat nodig is, is een beetje investeren in tijd en enthousiasme. Vive le roi!

Ik geef de pen door aan dr. K.B.J Haines.

Panessay â&#x20AC;˘ 2014:1 â&#x20AC;˘ 9

Onderwijs

Werna Uniken Venema

Pioniers Coschappen in Duitsland “Ga jij coschappen lopen in Duitsland?

Dapper. En doe je dat vrijwillig?” was de sfeer van de reacties die ik kreeg, toen ik in maart 2013 besloot me in te laten delen voor de seniorcoschappen (‘M2’) in Oldenburg, waarmee Groningen al langer uitwisselingsbanden heeft. De mogelijkheid om coschappen te lopen in de Duitse stad is echter een nieuw project.

Omdat Oldenburg graag een medische opleiding wil opzetten en Groningen daar wel mee wil helpen in de vorm van uitlenen van het Groninger geneeskundige curriculum, wordt een verbond aangegaan. De European Medical School (EMS) is geboren. Voorwaarde: Groningen mag Oldenburg als affiliatieziekenhuis gebruiken, met het neigende tekort aan coschapsplaatsen een goede afspraak. Het tweede jaar van de EMS bachelor loopt inmiddels.

De sfeer in de kliniek is goed, de artsen en assistenten zijn toegankelijk...

De eerste Groninger coschapper heeft in 2010 haar M2 doorlopen. Vanaf maart 2013 tot nu zijn 9 studenten ingestroomd. De status van die studenten ligt nog in het midden: volgens de Oldenburger Universiteit zijn zij EMS studenten. Volgens beide partijen is er voor deze studenten geen sprake van een zogenaamde Joint Degree, waarbij zowel een Duits als een Nederlands diploma zou worden uitgegeven: de coschappers krijgen allen het Nederlandse artsendiploma. De naam van het beestje maakt dan natuurlijk weinig uit, maar illustreert wel de positie van de coassistent in Oldenburg: onduidelijk. Naar aanleiding van een artikel in ‘Transfer’ (dec. 2013/jan. 2014) over onduidelijkheid voor studenten die naar het buitenland gaan, licht ik de situatie in Oldenburg nader toe.

In het artikel wordt gesproken van gebrekkige informatievoorziening door hun universiteit aan studenten die naar het buitenland willen. In Groningen begint het met gebrekkige, late en foutieve informatievoorziening over huisvesting (zou kosteloos zijn) en praktische procedures (geen advies van het International Students Office over uitschrijven

10

uit de Gemeentelijke Basis Administratie bij meer dan 8 maanden stage in het buitenland, wat verregaande gevolgen heeft voor sociale zekerheid en studiefinanciering).

Deze zaken geven de coassistent onzekerheid op zowel financieel als juridisch gebied. Een week voor vertrek naar Oldenburg blijkt dat de kamers niet kosteloos zijn. Op de aanvangsdag zijn de klinieken niet voorbereid op de komst van de co’s. Zaken die geregeld moeten worden, worden gemakkelijker en sneller geregeld door de co’s zelf dan door degene die hiervoor verantwoordelijkheid draagt. Gelukkig zijn deze zaken praktisch en op te lossen, maar dat neemt niet weg dat zij de leercurve van een M2-co in de ‘affiliatie Oldenburg’ ten minste in den beginne tegenwerken.

De door Groningen aangewezen persoon voor het regelen van praktische zaken blijkt niet bij alle Klinieken even goed voet aan de grond te kunnen zetten.

Om deze reden stelt Oldenburg een tweede persoon aan om deze rol te vervullen. Wij, de coassistenten, hopen dat dit niet tot meer maar tot minder onduidelijkheid gaat leiden. Sinds kort hebben wij een coraad, in Oldenburg PJ-Rat [PeeJot-Raat] te noemen, opgericht die de coschappen met de afdelingen gaat evalueren. Ook dit zal pionieren worden, aangezien de Duitsers iets dergelijks niet gewend zijn.

Maar hoe is het dan verder in Oldenburg? An sich bevalt het lopen van coschappen in Duitsland ons allen.

De sfeer in de kliniek is goed, de artsen en assistenten zijn toegankelijk en op medisch gebied worden grote zaken verricht. De taal is voor geen van ons (mét en zonder taalknobbel) een barrière en de patiënten hebben een prettige houding naar de co’s toe. Na de coschappen is er altijd wat te doen in het mooie stadje, het plaatselijke café of in het Schwesternheim met de Duitse coassistenten. De ervaring van coschappen in het buitenland leert je veel. Uiteindelijk is Oldenburg ook maar 1,5 uur van Groningen verwijderd, met de bus of met elkaar in de auto.

Wij zijn voor het UMCG Groninger coassistent en voor de Universität Oldenburg EMS-coassistent en de meesten staan nog (tegen de regels in) ingeschreven in Groningen. Vele praktische zaken blijven ons onduidelijk en wij hopen dat deze geen verregaande gevolgen zullen hebben. Concluderend kunnen we stelle dat mits de praktische zaken in de loop der tijd overwonnen worden, Oldenburg voor Nederlandse co’s zeker een aanrader is.

Medisch

Hidde Kleijer

VGT-hulp Medisch psychologische hulpverlening Velen worden vier keer per jaar met xerostomie, tremoren en urge-incontinentie wakker: de voortgangstoets moet weer worden gehaald. Om die arme zielen te helpen en de Groningse gemiddelden wat op te krikken verschijnen elke editie enkele tips & tricks voor de VGT. Dit keer enkele psychologische tips.

Een speciale vorm van leren is conditionering: een leerproces waarbij gedragingen gekoppeld worden aan prikkels (stimuli). Hierbij wordt uitgegaan van een zogenaamd behavioristisch model: het gaat puur om input en output, wat daar tussenin gebeurt (hoe dat leren precies werkt) is een black box, we weten het niet en zullen het ook nooit weten. Het is een beetje zoals de meesten van ons een pc gebruiken: we stoppen er constant input in en er verschijnt vanalles op een scherm. Weten jullie wat er in de soms letterlijke zwarte doos gebeurt?

Voor velen is het stukje psychologie binnen onze opleiding als het bezoeken van hun schoonmoeder: echt leuk zal het nooit worden maar het moet. Wanneer jij en je lover echter beiden de 50 uur binnentikken op het werk, blijkt ze toch enig nut te hebben als babysitter. Zie mij als de fles drank fungerend als sociaal glijmiddel tussen jou en je schoonmoeder. Want ook medisch psychologische kennis zal je als arts uiteindelijk toch van enig nut zijn.

Iedereen kent natuurlijk Pavlovs hondje. Toch? Nee? Mijn god, wat stelt het VWO nog voor tegenwoordig…

Dat was dat verhaal waarbij het hondje steeds als het een belletje hoorde rinkelen eten kreeg, waardoor het ging kwijlen. Na verloop van tijd was het belletje op zichzelf genoeg om het beestje te laten kwijlen: een nieuwe stimulus (het belletje) kon zo worden gekoppeld aan bepaald gedrag (het kwijlen) die paste bij de oude stimulus (het eten).

Voor de VGT en eigenlijk ook onze opleiding moet je in feite gewoon veel psychologische woordjes kennen.

Misschien dat ik ooit nog eens een wat opgefleurd lijstje plaats, maar begrip is veel leuker en belangrijker. Daarom ga ik het nu over leren hebben.

Dit is het model van klassieke conditionering: gedrag of effect passende bij een oude, onvoorwaardelijke prikkel wordt gekoppeld/geassocieerd met een nieuwe, voorwaardelijke prikkel. Ken je die schrikreactie (hoge hartslag, etc.) wanneer je het geluid van

Fig. 1 Een synoniem voor ‘voorwaarde’is ‘conditie’.

Unconditioned = onvoorwaardelijk / ongeconditioneerd. Conditioned = voorwaardelijk / geconditioneerd

Panessay • 2014:1 • 11

je wekker opeens gewoon overdag hoort? Dat dus, het geluidje is gekoppeld aan ‘fuck ik moet naar college’.

Bekijk het allemaal nog maar eens rustig in het overzicht (figuur 1).

‘Maar!’, zul je nu roepen, ‘maar als ik mijn kind een lesje wil leren, kan ik het toch ook gewoon slaan?!’

Maar natuurlijk! Een minder naar persoon zou er ook voor kunnen kiezen het te belonen met twintig Ipads of kilo’s suiker. Afgezien van de discussie wie hier de ergste kindermishandelaar zou zijn, hebben we het nu over een andere vorm van conditioneren, namelijk operante conditionering. Hierbij wordt ofwel gewenst gedrag gevolgd door een bekrachtiger (belonende stimulus) ofwel ongewenst gedrag gevolgd door een bestraffer (bestraffende stimulus).

Mits de stimulus direct, consequent en duidelijk volgt op het gedrag, dan zal het gekoppeld worden aan de stimulus en afhankelijk daarvan gestimuleerd worden of uitdoven. Daarom werkt het ook niet als leraren niet consequent streng (of barmhartig!) optreden.

We kennen ze allemaal, die watjes die twintig keer dreigden mensen eruit te sturen (is dit überhaupt wel een straf?) maar het toch nooit deden. Nu kun je op twee manieren iemand belonen (bekrachtigen): ‘kijk eens, een koekje!’ of ‘vanavond hoef je niet te koken’. Maar je kunt ook op twee manieren iemand straffen: ‘Kom jij maar eens bij papa over de knie, PATS!’ of ‘Geen televisie vanavond voor jou jongeman!’ Zie je het verschil? De ene keer voeg je iets toe: positief, de andere keer neem je iets weg: negatief. Zo komt men op de ongelooflijk verwarrende termen die je moet kennen en genoemd staan in de tabel.

Ga direct voor en direct na een VGT of tentamen iets chills doen

Je hebt ook daadwerkelijk nog wat aan deze theorieën, bijvoorbeeld in de behandeling van bepaalde fobieën.

De exposure in vivo (blootstelling in levende lijve) therapie maakt gebruik van de zogenaamde

pavloviaanse extinctie. Simpel gesteld is het idee dat een respons, in dit geval angst, geconditioneerd is geraakt op een stimulus die in principe niet beangstigend zou moeten zijn. Zo was mijn zusje bijvoorbeeld bang voor clowns, erg vervelend als je lekker Bassie en Adriaan wilt kijken.

Door bij deze therapie een patiënt in oplopende mate bloot te stellen aan de angstopwekkende stimulus binnen een rustige context probeert men de geconditioneerde respons uit te laten doven. Zo kocht mijn moeder bijvoorbeeld een knuffelclown voor mijn zusje: een hele rustige, minder angstaanjagende stimulus waardoor ze ging merken dat ze er niet bang voor hoefde te zijn. Dit kon ze later verder uitbreiden naar Bassie.

Je kunt het ook wat dichter bij jezelf zoeken en deze klassieke principes gebruiken om de VGT relaxter te kunnen maken: ga direct voor en direct na een VGT of tentamen iets chills doen: eet een ijsje, ga sporten of kijk porno; als jij je maar gelukkig voelt. Zo associëer je de stimulus VGT wellicht op een gegeven moment met een gelukzalig gevoel, succes.

Je kunt natuurlijk ook een operant beloningssysteem opzetten tijdens het studeren: na elke leervraag een snoepje. Ik ben niet aansprakelijk voor op deze manier geïnduceerde morbide obesitas met diabetes mellitus en een uiteindelijke voetamputatie. Oefen nog maar even met een aantal van de onderstaande vragen uit eerdere VGTs. De volgende keer: relatief risicovolle en rare verhoudingen.

Oefenvragen

1. Welk van de onderstaande bekrachtigingsschema’s levert de snelste extinctie (uitdoving van gedrag) op?

A. een continue B. een fixed ratio C. een partiële D. een variabele ratio

Straffen en bekrachtigingen

12

‘Bloemen? Wat romantisch! Ik hoop dat junior zijn rubberen

Positief bekrachtigen

Iets chills toevoegen: yeey!

Negatief bekrachtigen

Iets naars wegnemen: yeey!

‘Bloemen? Vanavond hoef jij eens lekker niet af te wassen.

Positief straffen

Iets naars toevoegen: Nooo!

‘Toiletbril nog omhoog? Stroomstoot bij de deur.’

Negatief straffen

Iets chills wegnemen: Nooo!

‘Toiletbril stond omhoog schat, vanavond heb ik “hoofdpijn”.’

veiligheidsjasje bij zich heeft.’

2. Welk van de onderstaande effecten wordt door exposure in vivo voornamelijk beoogd?

A. Bijstelling van de interpretatie van de angstopwekkende stimulus B. Herlabeling van de ongeconditioneerde stimulus C. Uitdoving van de geconditioneerde respons D. Wijziging van de referentiële band 3. De pijnintensiteit bij een patiënt kan versterkt worden indien de pijn positieve gevolgen heeft voor deze patiënt. De naam van dit mechanisme is: A. klassieke conditionering B. operante conditionering 4. Dhr. Polanen is halverwege chemotherapie. Als gevolg van de toediening van zijn medicatie heeft hij last van misselijkheid. Wanneer hij tijdens een strandwandeling op zondagochtend zijn oncoloog tegenkomt, wordt hij erg misselijk. Hoe is deze laatste misselijkheid te karakteriseren? Als een: A. conditioned response B. conditioned stimulus C. unconditioned response D. unconditioned stimulus

Antwoorden

1. A: Lees door het taalgebruik heen en bedenk dat wanneer een leraar het nare gedrag van een leerling wil doen uitdoven, hij elke keer weer (continu!) snel kordaat op moet treden.

2. C: Bij de rest kan je je ook vanalles voorstellen, maar onthoud dat exposure therapie gebaseerd is op conditionering!

3. B: conditionering waarbij gedrag wordt gekoppeld aan wat voor gevolg dan ook (positieve beloning, negatieve beloning, whatever) gaat altijd om operante conditionering. Bij klassieke conditionering wordt een voorafgaande stimulus aan gedrag gekoppeld.

4. A: Hier is sprake van klassieke conditionering. Er is sowieso sprake van een respons, dus B en C vallen af. De respons ‘misselijkheid’ passende bij de chemo (unconditioned stimulus) is hier geconditioneerd geraakt op het zien van de oncoloog.

Word als master gratis lid van de Medische Alumnivereniging Antonius Deusing!

Als lid van de vereniging kan je: 1.

Gebruik maken van een netwerk vol kennis en ervaring

2. Hulp kunnen vragen hoe het is om als specialist in een bepaald vakgebied te werken 3. Hulp kunnen vragen om toe te worden gelaten tot een bepaald specialisme. Een keuze maken om bijvoorbeeld eerst onderzoek te gaan doen 4. Na je studie oude bekenden weer te ontmoeten op georganiseerde dagen 5. Verbondenheid met je oude universiteit, omdat deze een belangrijke rol heeft gespeeld voor je toekomst

www.rug.nl/umcg/alumni

Panessay • 2014:1 • 13

Patiëntportret

Marko Pol

Lou Gehrig’s Disease “The game’s No. 1 batsman” Lou Gehrig was een van de beste honkballers die ooit op de Amerikaanse honkbalvelden heeft rondgelopen. Op jonge leeftijd ontwikkelde hij amyotrofe lateraalsclerose (ALS), waardoor hij zijn carrière vroegtijdig moest beëindigen. Dit maakte zoveel indruk dat ALS in NoordAmerika sindsdien bekend staat als Lou Gehrig’s Disease. Een indrukwekkende ziektegeschiedenis van een indrukwekkende man.

Henri Louis Gehrig werd in 1903 geboren in Manhattan, als zoon van Duitse immigranten. Hij blonk op jonge leeftijd al uit in sport. Hierdoor kon hij met een football scholarship naar Columbia University. Op zijn negentiende tekende hij zijn eerste contract bij de New York Giants, nadat Gehrig als pitcher zeventien slagmannen van een rivaliserend universiteitsteam uitgooide. Gehrig blonk echter uit door zijn harde slag, waarmee hij ongelooflijke homeruns sloeg.

In 1926 volgt zijn grote doorbraak als slagman en een jaar later domineert hij met de Yankees de Major League. De slagmannen van de Yankees zijn zo gevreesd dat hun opstelling de bijnaam Murderers’ Row krijgt. In de schaduw van honkballegende Babe Ruth ontwikkelt hij zich tot een van de meest productieve slagmannen die Amerika ooit gezien heeft. Niemand sloeg tot op de dag van vandaag in de American League meer punten binnen dan hij. Hij won zesmaal de World Series, werd zeven keer tot All Star speler verkozen en tweemaal tot meest waardevolle speler (MVP) van de American League. Daarnaast kreeg hij de Triple Crown, wat betekent dat hij gedurende het hele seizoen de meeste ballen, punten en homeruns sloeg. In 1936 wordt hij dan ook door Time uitgeroepen tot “the game’s No. 1 batsman”.

Naast dat Lou Gehrig een buitengewone honkbalspeler was, speelde hij ook ongelooflijk veel wedstrijden.

Hij speelde veertien jaar lang elke wedstrijd van de Yankees van 1925 tot 1939 – 2.130 wedstrijden op rij.

Hij hield dit vol ondanks enkele medische klachten. Met röntgenfoto’s werd later aangetoond dat hij meerdere fracturen heeft ontwikkeld tijdens het honkballen, die hem er echter niet van weerhielden elke wedstrijd weer te spelen.

Een helm was in die tijd nog ongebruikelijk voor de slagman, waardoor er wel eens een bal tegen het hoofd belandde. Zo werd Gehrig eens bewusteloos gegooid (en meerdere malen bijna), maar speelde hij desalniettemin de volgende dag weer. Onderzoekers zouden later betogen dat de vele hersenschuddingen die hij opliep tijdens het honkballen een oorzaak zouden kunnen zijn geweest van zijn ontwikkeling van ALS. Een relatie tussen concussies en het ontstaan van ALS is echter nog niet overtuigend aangetoond.

Veel mensen hadden er belang bij dat hij zijn record van opeenvolgende gespeelde wedstrijden in stand zou houden. Zo liet de manager van de Yankees eens een wedstrijd verplaatsen vanwege hevige regenval.

Het regende die dag echter niet; Gehrig had griep.

In 1934 kreeg Gehrig een aanval van ernstige duizeligheid en moest hij van het veld worden geholpen. De dag erop speelde hij, maar sloeg hij slechts een bal.

Het loopwerk liet hij over aan een pinch runner, zodat hij het veld nooit betreden zou, maar de wedstrijd wel meetelde voor de statistieken. In zijn biografie wordt gespeculeerd dat de duizeligheid een eerste manifestatie zou zijn geweest van de ALS.

14

In 1938 vertelt Gehrig aan de pers dat zijn fysieke prestaties achteruitgaan. Hoewel hij nog steeds bovengemiddelde scores neerzette, zat er een dalende lijn in zijn slagpercentages. In de World Series van 1938 slaat hij slechts vier van de veertien ballen, allen enkele honkslagen. Zijn kracht, coördinatie en snelheid nemen zienderogen af. De pers en zijn fans speculeren over de mogelijke oorzaak van deze achteruitgang.

Hij blijft echter elke wedstrijd in de basis beginnen, omdat zijn reputatie het zijn coach niet toelaat hem te vervangen. Op 30 april 1939, in zijn 2130e wedstrijd,

“There is a 50-50 chance of keeping me as I am. I may need a cane in 10 or 15 years...” raakt Gehrig geen enkele bal. Hij gooit de handdoek zelf in de ring en vertelt zijn coach hem de volgende wedstrijd op de bank te zetten. Gehrig zal het hele seizoen als aanvoerder aanblijven, maar heeft nooit meer een honkbalwedstrijd op niveau gespeeld.

Lou Gehrig wordt opgenomen in de Mayo Clinic en daar onderzocht. Op zijn 36e verjaardag wordt de diagnose aan hem medegedeeld: amyotrofe lateraalsclerose. In een brief die hij daarna aan zijn vrouw Eleanor schrijft is hij nog optimistisch: “The bad news is lateral sclerosis, in our language chronic infantile paralysis. There isn’t any cure... there are very few of these cases. It is probably caused by some germ… Never heard of transmitting it to mates… There is a 50-50 chance of keeping me as I am.

I may need a cane in 10 or 15 years. Playing is out of the question…”

been in ballparks for seventeen years and have never received anything but kindness and encouragement from you fans. [...]

When the New York Giants, a team you would give your right arm to beat, and vice versa, sends you a gift — that’s something. When everybody down to the groundskeepers and those boys in white coats remember you with trophies — that’s something. When you have a wonderful mother-in-law who takes sides with you in squabbles with her own daughter — that’s something. When you have a father and a mother who work all their lives so that you can have an education and build your body — it’s a blessing. When you have a wife who has been a tower of strength and shown more courage than you dreamed existed — that’s the finest I know.”

Lou Gehrig zou binnen twee jaar na zijn diagnose overlijden, waarna in de gehele stad en alle honkbalparken in het land de vlaggen halfstok worden gehangen. Hij zal de geschiedenis ingaan als een van de beste doch meest bescheiden slagmannen die ooit een Amerikaans honkbalveld hebben betreden. Sindsdien staat de ziekte in Noord-Amerika bekend als Lou Gehrig’s disease.

Wat is ALS? Epidemiologie: 1 á 2 mensen per jaar krijgen de diagnose ALS. Het

komt met name voor bij personen tussen de 40 en 60 jaar. Mannen zijn iets meer aangedaan dan vrouwen. Er is een aantal betrokken genen geïdentificeerd.

Pathofysiologie: ALS wordt gedefinieerd als sterfte van motorneuro-

Op 4 juli 1939, Independence Day, neemt Lou Gehrig afscheid van het honkbal, waar meer dan 60.000 fans hem uitzwaaien. Hij wordt overladen met mooie afscheidsspeeches, trofeeën en herinneringsplaquettes, van de burgemeester tot aan de conciërges van het stadion. Gehrigs rugnummer 4 wordt als eerbetoon aan hem opgedragen en zal nooit meer worden gedragen door een Yankee. Gehrig sluit de ceremonie af met een speech, die in Amerika bekend staat als de “Luckiest Man Speech”. 60 jaar na dato (!) zal deze speech door honkbalfans tot een van de meest memorabele momenten uit de honkbalgeschiedenis worden gekozen.

Hieronder een fragment uit deze speech:

nen in het centrale zenuwstelsel. Dit wordt veroorzaakt door stape-

“Fans, for the past two weeks you have been reading about the bad break I got. Yet today I consider myself the luckiest man on the face of the earth. I have

uitzonderingen: natuurkundig genie Stephen Hawking overleeft

ling van eiwitten in de cellichamen en axonen.

Symptomen: De eerste symptomen van ALS zijn vaak moeheid

of zwakheid in de ledematen. In de loop der tijd komen hier vaak klachten als moeite met slikken, praten en lopen bij. Bij een per-

centage van de patiënten treedt ook frontotemporale dementie

op. Uiteindelijk vallen alle motorneuronen uit, waardoor niet meer bewogen of geademd kan worden.

Behandeling: medicamenteuze behandeling is mogelijk met rilu-

zole, wat een klein effect op de overleving heeft. Verder vindt vooral

ondersteunende en symptomatische behandeling plaats. Uiteindelijk is palliatieve zorg benodigd.

Prognose: de mediane overleving bedraagt 39 maanden, al zijn er de ziekte al 50 jaar.

Panessay • 2014:1 • 15

Foto’s

16

Panessay • 2014:4 • 17

Serie

Tom van Putten

Zelfmoord: helemaal het einde Waarschuwing: als u hier een filosofisch stuk verwacht over de motieven van suïcidalen of de ethische vraagstukken die aan suïcide verbonden zijn dan kan u beter stoppen met lezen. Nee, dit is een biologisch verantwoord stuk over wat er met uw homp vlees, de tempel van uw ziel, gebeurt als u ervoor kiest om deze wereld op eigen initiatief te verlaten. Wij werpen een blik op het zelf toegebrachte letsel en proberen zo duidelijk te maken waarom u beter aan ouderdom kan overlijden.

De statistische kerkers van het CBS zijn betreden en aan de hand daarvan zal in willekeurige volgorde een aantal van de meest frequente zelfmoordwijzen belicht worden.

Kedengkedeng: voor een voertuig springen

Ongeveer 12% van de mensen die zelfmoord plegen worden na hun dood intens gehaat door de reizende Nederlander. Want wie heeft er nog nooit vertraging gehad met de trein omdat er sprake was van een ‘aanrijding met een persoon’? Naast de (enorme)

maatschappelijke impact die een suïcide door het springen voor een voertuig heeft, heeft de trein ook een enorme impact op het lichaam. Maar wat is nu precies het letsel achter deze vorm van suïcide?

Eigenlijk is het doodsimpel: het idee is dat de hoogenergetische impact van de trein (140 kilometer per uur) uw lichaam tot moes slaat, waardoor u op slag dood bent. Organen worden fijngeprakt en u heeft ongetwijfeld zo veel open fracturen dat Gustilo eigenlijk een vierde graad zou moeten ontwikkelen.

Mocht u na de klap nog in leven zijn, dan is de kans klein dat u dit avontuur overleeft zonder professionele hulp (traumaheli of ambulance). Als u in the middle of nowhere voor de trein springt dan bent u dus in alle waarschijnlijkheid succesvol.

Echter, de schade aan het lichaam is niet het enige trauma wat opgelopen wordt. Omdat het treinpersoneel verplicht is om eerste hulp te verlenen is de conducteur of de machinist de eerste die naar uw organen komt kijken. Hebt u uw handgemeen met de trein overleefd, dan is het dus de taak aan deze leek om u met zijn BHV-cursus in leven te houden. Het is als arts (in spe) moeilijk voor te stellen dat er ook mensen zijn die niet naar dergelijk letsel kijken met een (geïnteresseerde) blik van ‘hé, is dat nou leverparenchym wat daar aan de rails kleeft?’. Andere mensen kunnen voor het leven getekend zijn als ze menselijke resten zien.

Daarom is dit geen sympathieke zelfmoord tegenover uw medemens. Aan de andere kant, als u zelfmoord heeft gepleegd was u waarschijnlijk toch al niet bezig met de gevoelens van anderen, dus dan kunnen die van de conducteur er ook nog wel bij.

Bent u nog niet overtuigd of twijfelt u erover of suïcide door middel van een trein wat voor u is? Ga dan eens voor een Fyra liggen. Voordat u bent gestorven van de hongerdood heeft u tenminste nog genoeg bedenktijd.

Kans op succes: êêê Pijn: êê Gore factor: êêêê Maatschappelijke impact: êêêêêêêêêêêê Creativiteit: ê

Burn, Baby, Burn: zelfverbranding

Zelfverbranding. U zou het misschien niet verwachten, maar ook in Nederland is er elk jaar nog een klein aantal mensen dat ervoor kiest om zichzelf met een

18

brandbare stof aan te steken. Deze ene procent van de totale populatie zelfmoordenaars doet het waarschijnlijk voor het dramatische effect wat met zelfverbranding geassocieerd wordt. Ik doel dan natuurlijk op de zelfverbranding van de Vietnamese monnik Thich Quang Duc die in protest was tegen de vervolging van zijn boeddhistische broeders.

Normaal gesproken kiezen veel mensen voor een snelle en pijnloze dood, maar pijnloos is zelfverbranding per definitie niet. We kunnen alleen maar aannemen dat het, mits er een goede brandstof wordt gebruikt, zeker de eerste minuut zeer pijnlijk is. In deze minuut zal het vuur zich door de epidermis, dermis en als het echt heet is door de subcutis heenbranden. De zenuwen zullen daarbij constant maximaal geprikkeld worden tot het moment dat ze verbrand zijn. Als je nog niet bent flauwgevallen van de pijn dan zal dat wel gebeuren door de weefseldestructie die het vuur aanricht. Het nare van zelfverbranding is dat wanneer u eraan begint, u het ook af dient te maken. Het beste is om het vuur uit te laten branden en ervan uitgaan dat het zo voorbij is. Anders loopt u de rest van uw leven met een krokant korstje op uw lichaam.

Kortom, wil je een hogere norm voor je tentamen wat niet naar wens ging, dan is zelfverbranding een (zeer pijnlijke) mogelijkheid. Het is alleen de vraag of de norm ook daadwerkelijk verhoogd zal worden.

Kans op succes: êêê Pijn: êêêêê Gore factor: êê Maatschappelijke impact: êêêêê Creativiteit: êêê

Chef’s special: the name is Bond. James Bond.

De PanEssay zou de PanEssay niet zijn als we niet voor de punten zouden gaan. Daarom zoeken (en bedenken) we in elke editie van deze rubriek de meest creatieve manieren om uit het leven te stappen.

Dit is een waargebeurd verhaal uit 2008. De Britse zakenman Gerald Mellin besloot zelfmoord te plegen om zijn ex-vrouw terug te pakken nadat het hem niet was gelukt om het huis te houden in de vechtscheiding. In een dramatische poging om het leeuwendeel van zijn bezittingen terug te krijgen liet hij haar het touw zien waarmee hij zelfmoord zou plegen als ze het huis niet terug zou geven. ‘I told him to grow up and give me the rope. But he just laughed.’ En later werd ook bekend waarom hij lachte: voordat hij zelfmoord pleegde annuleerde hij zijn levensverzekering waardoor zijn ex-vrouw zonder zijn geld, maar mét al zijn schulden achtergelaten werd.

Maar, zult u zich afvragen, waarom staat deze suïcide in de Chef’s Special? Wat is hier speciaal aan? Het speciale aan zijn zelfmoord is dat deze heel creatief was: hij bond het ene uiteinde van het touw aan een boom, stapte in zijn Aston Martin DB7 cabrio, bond het andere uiteinde van het touw om zijn nek en gaf plankgas. Als het goed is voelt u de clou al aankomen.

Een Aston Martin DB7 gaat van één naar honderd kilometer per uur in 4,9 seconden dankzij de 420 PK onder de motorkap. Daardoor kwam er een enorme spanning op het touw te staan waardoor alle anatomische structuren in de nek kapotgetrokken werden.

Met als gevolg dat het hoofd van deze man op de achterbank werd aangetroffen. Dit is wellicht een zeer bloederige manier van zelfmoord plegen, maar geef toe: jezelf van het leven beroven in een Aston Martin DB7? Deze man had stijl!

Kans op succes: êêêê Pijn: êê Gore factor: êêêê Maatschappelijke impact: êê Creativiteit: êêêêê De zelfmoorden zijn niet getest. Heeft u interesse in het testen van een suïcide, neem dan vooral contact op met de PanEssay. Nieuwe (tijdelijke) leden zijn altijd welkom.

Disclaimer: natuurlijk realiseren wij ons dat zelfmoord een serieuze zaak is. De PanEssay moedigt dit dan ook zeker niet aan. Heb je suïcidale gedachten of overweeg je zelfmoord (al dan niet na het lezen van de PanEssay) bel dan met de zelfmoordpreventielijn: 0900-0113.

Panessay • 2014:1 • 19

Casuspagina

Hidde Kleijer

Dr. House in de praktijk Een gebroken hart Tijdens je klinische stages zie je tussen de dozijnen snotterende kinderen, vaginistische vrouwen en anemische oude bazen de meest bijzondere casussen. Die patiënten blijven je jarenlang bij en zijn waardevoller voor je klinische blik dan de meeste tekstboeken. In elke editie bespreken wij zo’n casus.

Reden van komst

Een vrouw van 70 jaar met, behoudens hypertensie, een blanco cardiale voorgeschiedenis wordt met spoed gezien door haar huisarts vanwege acute pijn op de borst, die al 20 minuten bestaat.

Wat zijn uw differentiaaldiagnostische overwegingen? Wat wilt u weten wat betreft anamnese en lichamelijk onderzoek?

Anamnese

De pijn op de borst omschrijft ze als diffuus, drukkend en branderig met uitstraling naar haar linker kaak. De pijn is continu aanwezig en niet houdingsafhankelijk. Behalve dat ze wat zweet zijn er geen duidelijke vegetatieve verschijnselen (misselijkheid, flauwvallen,

bleekheid, tintelingen). Wel voelt ze hartkloppingen.

Een glas melk drinken helpt niet tegen de branderige pijn.

Ze had nooit eerder pijn op de borst, ook niet bij inspanning. Er is geen dyspnoë. Ze is niet recentelijk ziek geweest en heeft niet gehoest of koorts gehad. De familie anamnese is negatief voor hart- en vaatziekten. Risicofactoren: overgewicht, diabetes, roken en cholesterol: -, hypertensie + (w.v. metoprolol 50mg).

Verder gebruikt ze geen medicatie. Ze is bang dat ze een hartaanval heeft, hoe moet dat nu met haar man die op het punt staat om zonder haar op vakantie te gaan?

Lichamelijk onderzoek

Vitale tekenen: bloeddruk 154/66mmHg (rechts) en 160/100mmHg (links), pols 67/min, arteriële zuurstofsaturatie 97%, halsvenen niet gestuwd (centraal veneuze druk niet verhoogd). De pijn is niet opwekbaar met palpatie van de ribben. Hart: gespleten S1 p.m. 4e ICS links, S2, verder geen extra harttonen of souffles.

Longen: normaal ademgeruis zonder bijgeluiden.

Perifeer vinden we geen enkeloedeem. De acra zijn warm en er is geen cyanose.

Wat zijn nu uw differentiaaldiagnostische overwegingen en wat voor aanvullend onderzoek zou u verrichten?

Het ECG beeld passend bij de aandoening uit de casus: sinusritme, intermediaire hartas, normale geleidingstijden, T-P complex wekt de indruk van bifasisiche P-toppen, matige R-top progressie over de voorwand, klinisch niet relevante minimale ST-elevatie in V1-V2, V4 zonder reciproke depressie.

20

Japanse ontdekker is dit vernoemd naar de klassieke Japanse Tako-Tsubo pot waarmee inktvissen worden gevangen, omdat het beeld bij echografie en catherisatie hier zo op lijkt (vergelijk de figuren op deze pagina).

Zoals onze casus prachtig laat zien, presenteert dit syndroom zich als een klassieke hartaanval met vaak een duidelijke emotionele trigger: haar man die op het punt stond naar het buitenland te gaan. Het treft meestal stressgevoelige, post-menopauzale vrouwen en kan worden uitgelokt door elke vorm van fysieke of emotionele stress. Als pathogenetisch mechanisme wordt sterk gedacht aan een te sterke sympathische (adrenerge) stimulatie, met waarschijnlijk een spasme van het myocard en/of coronairen als gevolg. De aandoening verklaart 2% van alle myocardinfracten met troponine-stijging.

In feite standaard onderdeel van de anamnese van de cardioloog is het ECG. Dit laat een sinusritme van 67/min zien met een intermediaire hartas (normaal), wat trage R-progressie, maar geen ST-elevatie of depressie (tekenen van acute ischemie).

Het lab toont een verhoogd CK, LDH en specifiek troponine (specifieke maat voor acute afbraak van hartspiercellen), zonder verhoogde ontstekingswaarden of andere afwijkingen. Dit alles past bij een non-STEMI (myocardinfarct zonder ST-elevatie). Hierop wordt medicatie ingezet: acetylsalicylzuur, plavix, fraxiparine, simvastatine, ACE-remmer en nitroglycerine op geleide van de klachten. Tevens wordt met een hartcatheterisatie (CAG; coronair angiografie) onderzoek gedaan naar stenoses in de coronairvaten; tijdens dit onderzoek wordt iets opmerkelijks gezien

Het bijzondere aan deze vorm van hartischemie is dat het bijna altijd self-limiting is; de prognose bij verder gezonde mensen is erg goed. Er is slechts ondersteunende therapie (bloeddruk op peil houden e.d.) nodig en natuurlijk moet de onderliggende stressor weg worden genomen. Nadat haar man beloofde in Nederland te blijven, knapte onze patiënte dan ook weer volledig op zonder enige aantoonbare restschade.

Love is strong.

Wat is uw werkdiagnose en hoe ziet uw behandeling eruit?

Diagnose en uitleg

Bij CAG worden aan de coronairvaten geen dubieuze afwijkingen gezien. Opspuiten van de linkerventrikel toont echter duidelijke ‘apical ballooning’. De diagnose Tako-Tsubocardiomyopathie is hiermee gesteld. TakoTsubo, ook wel het ‘broken heart’ syndroom genoemd, is een stress geïnduceerde cardiomyopathie. Door de

Panessay • 2014:1 • 21

Serie

Sandor Schokker

S and the Tropics Parto dos Na de hoognodige cursus Spaans in het heerlijk koloniale Granada was het tijd om me naar het provinciehoofdstadje te begeven waar ik mijn coschappen zou lopen. Ik kwam aan ten tijde van het carnaval.

Volgens de lokaal aanwezige Nederlanders moest ik niet het idee krijgen dat San Carlos altijd zo boeiend was omdat normaal de hoeveelheid personen op de malecon (de plaatselijke boulevard) op één hand te tellen was. Ten tijde van het carnaval is het echter één groot feest met bands en dansgroepen uit het hele land die op een massive podium gadegeslagen worden vanaf een grote, kitcherige tribune alwaar de hoogwaardigheidsbekleders gingen bepalen wie er met de prijzen vandoor ging. Alhier werd ik geïntroduceerd in de lokale drankjes, die allemaal rum based zijn en belachelijk goedkoop (rum cola voor 60 cent? Kom daar nog maar eens om in Amsterdam) of beer based zijn en gek genoeg precies dezelfde prijs hebben.

Een ander feest wat ik meegepakt heb tijdens mijn tijd hier is ‘Concepcion’. In deze feestweek vieren katholieken de onbevlekte ontvangenis van Maria. Gek genoeg valt dit drie weken voor kerst, maar ik denk dat als je al gelooft in het concept van de concepcion de human gestational time de pret niet mag drukken. Tijdens deze week wordt elke ochtend het Mariabeeld uit de kerk gehaald en in een optocht de stad doorgereden en ’s avonds weer teruggebracht met marching bands en vuurwerk.

Na de kerkdienst is er dan de peculiar gewoonte om per wijk zogenaamde ‘torros’ te kopen.

Dit zijn houten dakvormige constructies met vuurwerk erop gemonteerd, waar de lokale jeugd uit zo’n wijk een voor een mee rond mag De plaatselijke OK-wasfaciliteiten

22

rennen en met brandend vuurwerk en al moet proberen omstanders te slaan, wat uitmondt in rennende en gillende kinderen die de volgende dag net zo hard opnieuw meedoen. Rare jongens, die Nicaraguanen.

Het dierenalarm en bizarre dagelijkse ritmes

Overigens werd Maria in de ochtend ook begeleid door marching bands en vuurwerk, om half 5/5 uur ’s ochtends... Wat me brengt op de volgende cultuurshock: het dagelijks ritme. Omdat de zon vroeg opkomt en vroeg ondergaat (beide rond 6) heeft de werkdag zich hieraan aangepast en staan zeker de plattelanders op onchristelijke tijden op (3 à 4 uur is geen uitzondering) en is 6 uur wel absoluut het laatst. In de grote steden en toeristische steden is dit minder, dus voor mij was dit aanvankelijk een erg koude douche.

Douchen is overigens iets wat je bij voorkeur ook niet ’s ochtends doet, gezien het gebrek aan warm water is het douchewater na een koude nacht ijskoud. Gelukkig stond er een hele dierentuin paraat om mij elke ochtend om 5 uur/half 6 te wekken, wat opzich niet gek uitkwam, want de ziekenhuisdienst begint om 7 uur. Meerdere hanen, drie papegaaien, zes parkieten, vier honden en een konijn op de binnenplaats voor mijn blokhutje zorgden voor een geheel ander alarm dan het Columbialarm dat ik in New York had (die ging ook een stukje later af, nooit gedacht dat ik zou terugverlangen naar het Columbialarm).

Omdat er zo vroeg opgestaan wordt en het ondanks de warme temperaturen gewoon donker wordt om half 6, gaat de gemiddelde persoon ook zo rond 9 à 10 uur naar bed (de rest van de dag wordt overigens ingevuld met TV kijken, de nationale bezigheid van Nicaragua). Nou ga ik in Nederland alleen om zulke tijden naar bed als ik een vliegtuig midden in de nacht moet halen, brak ben of een of andere ziekte onder de leden heb, maar alles went.

Eten wat de pot schaft: een geverfde haan

Onderdeel van de dagelijkse routine is natuurlijk ook het eten. En wat eten ze nou in een bananenrepubliek? Natuurlijk vooral veel bananen. Als ontbijt rauw met wat van dat lekker constiperende witbrood, gebakken tijdens de lunch of als chipjes als snack (voor het gemak laat ik nog dertig andere bereidingswijzen en soorten bananen weg). Of gefrituurd... In Nicaragua houden ze van niets meer dan van gefrituurd voedsel (misschien van de semi-dictatoriale regeringspartij, maar dat is alleen omdat het moet).

Papas fritas (friet), maar ook kip, rund, vis, varken, varkenshuid, groente en zelfs kaas... Alles wordt gefrituurd. Maar het absolute middelpunt van de voedingsdriehoek hier is gallopinto, letterlijk vertaald geverfde haan. Het is rood/bruin van de bonen en het wit/geel van de rijst, met een verfje van kruiden.

Best smakelijk, maar drie keer per dag zeven dagen per week is een beetje eentonig. En vrijwel nergens wordt groente bij geserveerd, dus obstipatie ligt continu op de loer. Toen ik vroeg of ik wat meer vruchten kon krijgen voor mijn stoelgang kreeg ik meer bananen...

Op de vraag wat dit doet voor het gemiddelde figuur kan ik kort zijn: de gemiddelde Nicaraguaan is licht obees. Wat niet meehelpt is de volstrekte afwezigheid van exercise behalve voor degenen met physical labor. Toen ik in dit plattelandsdorpje probeerde hard te lopen om tenminste nog enigszins mijn figuur te behouden keken de omstanders alsof ze een 2 meter lange Europeaan in een sportoutfitje met bezweet hoofd debiele hardlooppassen zagen maken (even zeldzaam als brandend water).

De plaatselijke gezondheidszorg

Want hoe zit het met de gezondheidszorg in een land met zoveel ongezonde mensen? Cultuurshock numero duizend. Het eerste deel van mijn coschap sociale geneeskunde (en vanzelfsprekend ook gynaecologie) had plaats in het lokale ziekenhuis, waar ik de afdelingen chirurgie en gynaecologie leerde kennen.

In een dergelijk klein ziekenhuis zijn dit samen met interne, kinder en orthopedie ook de enige aanwezige specialismen.

De dag start zoals gezegd om 7 uur met een overdracht voor het hele ziekenhuis waar vrijwel alle specialisten (in totaal ook maar zo’n twaalf) aanwezig zijn. Een ANIOS die doorgaans al meer dan 24 uur wakker is leest voor hoeveel opnames er zijn geweest, wat voor operaties, wat de bedbezetting is, hoeveel overledenen er zijn en zelfs hoeveel x-rays er zijn gemaakt. Dan volgt er vaak een vermanend woordje van de directeur of een presentatie over een actueel onderwerp en kan er begonnen worden op de afdeling/OK. De patiënten liggen in zalen zonder airconditioning met acht tot tien personen op een kamer. De bedden hebben amper matrassen en stuk voor stuk hebben ze vieze dekens waar je de blood stains van de vorige patiënt vaak nog in kan zien zitten. Er zitten geen gordijnen om de bedden heen, dus tijdens de visite wordt met groot gemak een laken weggetrokken om een grote open wond te bestuderen of een borstonderzoek uit te voeren ten overstaan van de andere patiënten.

Dit is geen probleem want in een zeer hiërarchische samenleving mag de dokter alles en laat de patiënt alles gebeuren. De paternalistische arts-patiënt relatie in optima forma. Behandelingen worden niet uitgelegd, patiënten wordt verteld dat ze zich niet moeten aanstellen en bij kleine ingrepen wordt er gemoedelijk over de patiënt heen over seks gepraat en af en toe keihard gelachen.

Dan de OK’s. De kleedkamers zagen er an sich nog normaal uit, maar de WC was een hok - met een grote waterton erin - dat continu blank stond en waar je de WC kon doorspoelen met water uit de ton, als er al water was. Bij gebrek aan mondkapjes en mutsen werden deze gefabriceerd van katoenen doekjes en de mutsen van panties met een knoop erin. Om je schoenen moest je een soort van vreemde katoenen slofjes moffelen die om de haverklap uit gingen. Erg hygiënisch allemaal, zeker als je bedenkt dat met die slofjes ook gewoon geürineerd wordt in het blankstaande WC hokje. Het wassen gaat daarentegen wel een stuk secuurder dan in het gemiddelde Nederlandse ziekenhuis, met drie uitgebreide wasrondes.

Het materieel in de OK’s is een samenraapsel van gedoneerde spullen uit met name de VS en 90% van de operaties wordt uitgevoerd met een ruggenprik. Als andere anesthesie bijgegeven wordt, wordt het niveau van bewegen van de patiënt (wat soms neerkomt op het slaan van de chirurg) of de hoeveelheid decibels van het gekerm gebruikt als geleide voor verdere anesthesie. De uitgevoerde operaties zijn hoofdzakelijk laagcomplex, zoals hernia inguinalis/umbilicalis, appendectomie, het aanleggen van stoma’s en veel, veel sectios. Het ziekenhuis heeft geen IC en de kennis is beperkt, dus complexere problematiek wordt alleen behandeld in de hoofdstad Managua.

Machismo en controversiële onderwerpen

De hiërarchie zit hem niet alleen in de gezondheidszorg maar ook in de verhouding tussen de seksen.

Vrouwen zijn ondergeschikt aan de man en voor beide seksen gelden heel andere regels. Zo trouwen Nicaraguanen erg jong maar is het de man toegestaan er meerdere scharrels op na te houden, voor vrouwen ligt dat net wat anders. Kinderen bij verschillende vrouwen is hier dan ook geen uitzondering. Een buurman grapt wel eens dat hij in een ander dorp iedereen groet met ‘hee broer/zus’ omdat zijn vader bij de overheid werkte en in elk dorp meerdere vrouwen had, naar zijn zeggen in totaal wel honderd. Zijn vrouw zegt dan dat hij niet moet overdrijven en dat het er rond de zestig zijn.

Panessay • 2014:1 • 23

Want ook seksueel krijgt de man meestal wat hij wil. Huiselijk geweld en verkrachting zijn hier aan de orde van de dag, ook binnen families. Het is voor een meisje hier niet gek om als eerste seksuele ervaring een dronken vader/oom/ broer op 13 jarige leeftijd te hebben. Iets later met een opdringerig schoolgenootje is ook mogelijk, dit vindt dan met name plaats op afgelegen plekken zoals stranden of een fort. Toen ik een fort bezocht wat gebruikt werd door een vorig dictatoriaal bewind om politieke tegenstanders te martelen viel het mij op dat er zoveel jongeren waren.

De gids vertelde mij dat deze 12-14 jarigen er niet waren voor historisch besef maar om seks te hebben...

Ik weet niet of ik zo snel in een dergelijke De kapitalist in actie met smeergeld en valsspel. historisch beladen plek (de muren zijn bedekt met bloed en kogelgaten) seks zou willen hebben en ik weet ook niet hoeveel Amerikaanse middelbare scholieren seks zouden willen hebben Guantanamo Bay als dat eindelijk eens gesloten wordt. Rare jongens die Nicaraguanen.

Mijn taalleraar in Granada vertelde mij dat het abortusdebat goed op gang kwam toen een 9-jarig meisje zwanger was van haar vader en geen abortus kon krijgen in eigen land en moest uitwijken naar Costa Rica. Hierop sneed ik natuurlijk de andere taboe onderwerpen zoals euthanasie en het homohuwelijk aan. Fout... Voor ik het wist werd ik getrakteerd op een tirade over het heft van God in eigen hand nemen bij euthanasie en dat homo’s toch eigenlijk nog lager waren dan honden, nee, zelfs varkens en dat ze allemaal gedood zouden moeten worden. Ik heb me nog nooit zo welkom gevoeld in een land.

24

Dating and the Tropics

Vanwege bovenstaande had ik hier aanvankelijk neergezet: non-existent, maar kennelijk waren nog niet alle varkens en honden in Nicaragua uitgeroeid en bevond ik mij op een gegeven moment zowaar op een date met de achterkleinzoon van een Nicaraguaanse president, afkomstig uit een van de rijke families die ongeveer alles in bezit hebben (inclusief schattige kleine privé eilandjes in het meer voor de kust van Granada). Deze families zijn stuk voor stuk blanker dan de gemiddelde Nicaraguaan en dat verklaart wellicht ook hun preoccupatie met huidskleur. Hoe blanker hoe beter. Als je huid erg bruin is, dan zal je wel uit een rurale familie komen die altijd buiten werkt.

Het concept van zonnebaden wordt hier dan ook erg argwanend bekeken en als ik (bewust) een kleurtje heb gekregen op het strand en daar content mee ben kijken ze me meewarig aan.

Kerst met de Visa Card People

Omdat mijn verblijf in de tropen rond kerst viel grepen de Visa Card People deze gelegenheid natuurlijk aan om onder het mom van familieliefde wat te gaan reizen. Kerst is in hyperkatholieke landen bij uitstek een familiegelegenheid dus ook ik vond het niet erg dat ze deze kant op kwamen. Ze spendeerden hun tijd hoofdzakelijk in het toerismevriendelijker, Engelssprekende en peperdure Costa Rica maar waagden voor mij de oversteek naar ruraal Nicaragua. Ze installeerden zich in het beste hotel in town zodat ik mij na twee maanden koud douchen kon laven aan een warme douche (you don’t know what you got till it’s gone).

Kerstavond wordt in Nicaragua iets anders gevierd dan bij ons aangezien de plaatselijke jeugd massaal aan de rum gaat na de avondmis en dan stomdronken eindigt in het casino, being de enige plek die nog open is en drank schenkt later op de avond. Dit moest ik natuurlijk meegemaakt hebben.

Kerst zelf brachten we door in een villa op palen in een lodge aan de rivier gerund door een aimabele gesjeesde militair/dierenarts met genoeg personeel tot onze beschikking om het met recht neo-koloniaal te noemen (inclusief belletje om alcohol te bestellen bij een Nicaraguaan met schort en koksmuts en een schipper/gids voor als we naar het dichtstbijzijnde dorpje wilden).

Neo-koloniaal of niet, met kerst moet er valsgespeeld worden met Monopoly en gelukkig kon deze familietraditie na het handmatig fabriceren van de andere helft van het speelbord zelfs in de jungle voortgezet worden. Al met al een erg speciale kerst richting het eind van een deze al even bijzondere stage.

Dr. Kutgrap

Tumorhumor Vragen die de VGT niet haalden Deze pagina is speciaal gemaakt om de ongemakkelijke stiltes te verbreken in de koffiekamer. Met deze grappen kan jij gemakkelijk het ijs breken om naamsbekendheid te verkrijgen onder de artsen en je cijfers op te krikken.

1. U bent huisarts. Welke van de volgende zeldzame syndromen zult u het vaakst aantreffen in de praktijk?

A) Fibrodysplasia ossificans progressiva B) Pulmonale lymfangioleiomyomatose C) Syndroom van Hughes-Stovin D) U zegt net zelf: ik ben huisarts. Hoe moet ik dat weten?

2. Een Duitser presenteert zich met een motorische tic. Deze bestaat uit een anteflexie van de brachus dexter tot 125 graden. Hij geeft aan de afgelopen vijf jaar achtereenvolgens op vakantie te zijn geweest naar Oostenrijk, Tsjechië, Slowakije, Polen, Denemarken, Noorwegen, Frankrijk, België, Nederland, Luxemburg, Libië, Algerije, Egypte, Griekenland, voormalig Joegoslavië, Estland, Letland, Litouwen, Rusland, Wit-Rusland, Oekraïne, Roemenie, Hongarije en Bulgarije. Tevens heeft hij een vriend bezocht in Italië.

Wat is de onderliggende oorzaak van de motorische tic?

A) Syndroom van Münchhausen B) Syndroom van Hallervorden-Spatz C) Syndroom van Recklinghausen D) Multi orgaan falen (MOF)

is zwaar icterisch en heeft necrose van dig. 1 tot het rechter articulatio genu. Heteroanamnese meldt hemoptoë, profuus nachtzweten, hematemese, melaena, heesheid gedurende vier maanden, gewichtsverlies, convulsies en neglect van linker lichaamshelft. Wat is de meest voor de hand liggende verklaring voor uw bevindingen?

A) Fibromyalgie B) Chronisch vermoeidheidssyndroom C) Hypochondrie D) Conversiestoornis E) Ze komt uit Oost-Groningen 5. Een 24-jarige psychologiestudente presenteert zich op de algemene interne met vermoeidheidsklachten en chronische pijn in wisselend patroon van spieren en gewrichten.

De pijn heeft een zeurend karakter en wordt erger bij periodes van stress. De voorgeschiedenis vermeldt misbruik, spierspanningshoofdpijn, prikkelbaar darmsyndroom en vaginisme. Er is nu waarschijnlijk sprake van; A) Systemische lupus erythematodes met cerebrale manifestatie, waardoor sufheid B) Systemische amyloidose geinduceerd door een pancoasttumor met paraneoplastisch syndroom C) Reactieve arthritis op basis van een infectie met Echinococcus multilocularis

3. Een 60-jarige met glioblastoma multiforme en quadriplegie vraagt een uitkering aan. Zijn arbeidsongeschiktheidspercentage is: A) 50% B) 80% C) 0%. Het zit allemaal tussen de oren 4. Een 30-jarige, onlangs bevallen vrouw presenteert zich op de spoed met collaps.

Bij lichamelijk onderzoek palpeert u een tumor in het abdomen ter grootte van een voetbal met inguinale kliermetastasen en een klier van Virchow van 5 cm. De patiënte

Panessay • 2014:1 • 25

Verhaal

Davith de Vries

Het hol Deel 3 (slot) In vorige delen heeft u kunnen lezen hoe een groep Joodse onderduikers verblijft in de Drentse bossen.

Dorpsdokter Van Dam is ingezet door zijn vriend Gerard om ze na spertijd voedselrantsoenen te brengen, maar hij wordt staande gehouden: de Duitse agent wil zijn auto doorzoeken.

Scharführer Wolf liep langzaam om de auto, opende alle deuren, keek in de kastjes en onder de stoelen. Van Dam hoopte met vagelijk dat hij de kofferbak zou vergeten. Maar het was ijdele hoop.

De klep ging open.

‘Ah… Zie hier. Fur wie sind dieses Liebesmitteln? Und wie bekommen Sie das?’

Over goede smoezen had Van Dan niet nagedacht. ‘Dat is voor mijn patiënten, die zijn vaak ziek van de honger, door jullie toedoen. Het eten is het beste medicijn wat ik hun kan geven.’

Wolf bulderde het uit van het lachen. ‘Inbesondere zu den Juden sicherlich!?’

‘Beslist niet’, probeerde hij zo overtuigend mogelijk te zeggen.

‘Beantworte Sie mein vrage! Wie bekommen Sie dieses essen?’

‘Ik sprokkel zo overal wat bij elkaar en…’

Wolf zuchtte en interrumpeerde hem. ‘Sie konnte an die SSHauptscharführer ertellen waar Sie “sprockeln”. Und für wie dieses Liebensmitteln bestimmt sein.’

Van Dam’s maag krampte. ‘Ich… nein…’

De Scharführer negeerde hem en zei ‘Leider ist mein Motor nicht geeignet Sie zu transportieren. Wir sollen Ihre auto brauchen, nichtwahr?’ Hij dwong Van Dam in te stappen. Vlak voor Wolf zelf instapte knikte over de auto heen hij naar de zwangere vrouw die nog steeds in de deuropenning stond. ‘Entschuldigung Frau Kamp, wir müssen abfahren. Schon herzlichen Glückwunsch mit Ihrem Kindchen.’ Hij sloeg het portier met een klap dicht en stoof met hoge snelheid de straat uit.

In het donkerste van de nacht werd Simon wakker. Zijn adem gierde en het zweet parelde langs het sluike haar over zijn voorhoofd.

Hij kon zich niet langer flink houden, hij draaide zich over de vochtige aarde naar zijn moeder. Hij probeerde wat te zeggen, maar er kwam geen geluid uit zijn keel. Angstig schudde hij haar wakker. ‘Simon… wat…,’ klonk het slaperig. Het duurde even voor ze de contouren van haar kind zag en schrok. ‘Simon!’ Zo ziek had ze hem nog nooit gezien. Ze rijkte hem vlug een beker water aan en maakte Philip

26

wakker. Simon probeerde een slokje te nemen, maar kon niet slikken. Water en speeksel gutsen langs zijn mondhoeken. Sara koelde zijn voorhoofd met water uit de beker terwijl Philip geheel ontdaan een vuurtje maakte met de nagloeiende resten van de vorige avond. De flikkerende vlammen verlichtte Simons gezicht; dat was wit als papier afgezet tegen de donkere nacht.

Scharführer Wolf trapte hard op de rem van de Citroën, met piepende banden kwamen ze tot stilstand voor het bezette politiekantoor in Assen. De hal van het bureau was lang, breed en kil verlicht. Een corps van geuniformeerde SS’ers liep druk heen en weer. ‘Die Nazi’s slapen ook nooit,’ dacht Van Dam. ‘Normaliter soll ich Sie im gefang setzen zum Morgen, aber ein man mit Ihre status verdiend ein exklusive Behandlung’, glimlachte Wolf zoetjes. ‘Ich werde vragen ob der Hauptscharführer Sie gleich sehen kann. Erwartet Sie hier.’

Van Dam’s hart klopte zo hard dat het hem pijn deed. Hij dacht aan ‘t vriendelijke gezicht van mevrouw Boomgaarde, een weduwe van in de vijftig die hij geregeld zag vanwege haar hartkloppingen. Van Dam keek om zich heen; voor elke deur stonden één of twee bewapende moffen, de kleine ramen in de gang waren smal, hoog boven de grond en overzet met tralies. Pogen te ontsnappen was zinloos. Hij dacht aan Julia en hun Benjamin; Julia had vast verwacht dat hij tegen deze tijd weer terug zou zijn, waarschijnlijk tuurde ze nu bezorgd door de straat, zoekend naar de vertrouwde koplampen van de Citroën. Van Dam rilde, hij vreesde dat ze zich terecht zorgen maakte. In gedachten probeerde hij een zo’n geloofwaardig mogelijk verhaal te bedenken, maar zijn hoofd werkte niet mee.

Hij werd meegenomen naar een statig kantoor op de bovenste etage. De deur werd bewaakt door een brede SS’er met een groot litteken over zijn wang. Binnen hing nog het portret van de voormalig hoofdcommissaris aan de muur. De moffen had een Jodenster over zijn gelaat gekalkt, dartpijltjes staken in zijn neus.

De huidige commandant stond voor ’t raam naar buiten te turen.

Wolf klopte op de binnenkant van de deur, ‘Führer, der Doktor.’

‘Danke, Wolf,’ zei de man zonder zich om te draaien.

‘Herr Van Dam,’ de commandant draaide zich om en wees naar de stoel voor zijn bureau, ‘gaat u zitten.’

Van Dam nam met trillende handen plaats in de stoel.

‘Ik zie uw verbaasde augen, nietwaar. Ja, ik vind het belangrijk de eigen taal van een land binnen het Reich te beheersen. Dat geeft meer…,’ hij keek bedachtzaam naar het met pijlgaten doorzeefde portret van de

hoofdcommissaris, ‘connectie met die mensen.’ ‘Ik ben Hauptscharführer Kamp, Klaus Kamp.’ Hij stak zijn hand uit; Van Dam twijfelde even, maar nam hem toch aan.

‘Ik heb wat informatie over u laten nazoeken, dokter Van Dam.’ Hij bladerde door een stapel dossiervellen terwijl hij opdroeg: ‘“Koos Willem van Dam. Huisarts te Gasselte, 53 jaar, woont en werkt aan de Hoofdstraat samen met zijn vrouw Julia en 6-jarige zoon Benjamin. Weigerde zich te registreren bij de Ärtzekammer, beitelde hiertoe zijn artsentitel van het praktijkplakaat. Onbekende relatie met Gerard Josef de Lange, sinds kort bij de SD bekend als hoofd van het lokale verzet.” Klopt dat zo?’

‘Oh nee… Ze weten van Gerard!’ fluisterde Van Dam in zichzelf.

Hij staarde voor zich uit en zei niets.

‘Klopt dat zo!?’ herhaalde Kamp nog luider.

‘Die Gerard is slechts een van mijn patiënten, wat hij verder wel of niet doet is me niet bekend. Het plan van de Artsenkamer hebben jullie zelf weer ingetrokken dus…’

De commandant stak zijn hand op als teken dat hij moest stoppen en glimlachte flauwtjes. ‘Het was een retorische vraag, Herr Van Dam. U hoeft zich niet te verdedigen, ik geloof de informatie van mijn mensen. De Sicherheitsdienst is nogal geraffineerd.’

Van Dam trok zijn wenkbrauwen op en probeerde ongeraakt over te komen.

‘Waarom hebben we deze meneer De Lange nog niet opgepakt, vraagt u zich misschien af? Door hem vrij te laten wijst hij ons precies naar een hele groep collaborateurs, ziet u. En naar de Joden, natuurlijk.’ Hij stond op en ijsbeerde langs het brede raam in zijn kamer. ‘Maar… laten we het weer over u hebben. U bent door collega Wolf midden in de nacht aangetroffen met een 2 overvolle tassen etenswaren in uw auto. De vraag is nu: naar welke vuile Joden was u van plan deze spullen te brengen?’

‘Ik heb uw collega al verteld: die etenswaren liggen in mijn auto voor mijn patiënten, die zijn dikwijls ondervoed en gaan dood van de honger. Ik draag het voedsel bij me als medicijn, bovendien…’

Hij werd weer onderbroken door de commandant. ‘U heeft een levendige fantasie, Herr Van Dam. U bent zo overtuigd van uw eigen onschuld dat u er bijna zelf in gaat geloven, is het niet?’

Van Dam wist dat hij verloren was, hier kon hij zich niet meer uitpraten. Zijn Julia… zijn Benjamin.

‘Ik kan uw stompzinnige moed wel waarderen. Ik zal u mijn verboden mening vertellen: Het Derde Reich is aan het afbrokkelen.

De Nazipartij wil het niet erkennen, maar de Russen hebben ons leger aan ‘t oostfront sterk verzwakt. De geallieerde troepen hebben Frankrijk al bevrijd en vechten nu in de Ardennen tegen onze beste resterende manschappen. Het einde is slechts een kwestie van tijd, Herr Van Dam. Het enige waar wij ons nog mee kunnen plezieren is het uitroeien van elke Jood en verzetstrijder die we in de tussentijd nog tegenkomen.’

Hij grijnsde zo gemeen dat Van Dam even moest slikken.

‘U bent vrij om te gaan en zult u gezin weer kunnen zien.’ De commandant pauzeerde even en keek Van Dam indringend aan.

‘Als u mij vertelt waar de Joden zitten naar wie u dit voedsel wou brengen.’

Van Dam hechtte weinig waarde aan de woorden van de Hauptscharführer; nu hij er aan was begonnen, zou hij niemand verraden, had hij zich voorgenomen. ‘Dat zal niet gaan,’ zei Van Dam resoluut, ‘ik heb u al gezegd dat voedsel…’

‘Pffff… U bent geen makkelijke, Herr Van Dam. Zo… moreel.

Maar goed, ik zal onze tijd niet verder verspillen, u gaat mij niets vertellen. Natuurlijk kan ik u naar Groningen laten sturen, op het

regionaal SS Hoofdkwartier zijn ze zeer… bedreven om verzetsmensen te laten praten. Maar… ik ben moe, veel te veel gedoe. Ik zal u een tweede keuze geven.’ Hij haalde een muntje uit z’n zak.

‘Ik kan u tewerk stellen in Vught, dat is zwaar maar ik vermoed dat u het daar wel uithoudt tot de troepen de zuidelijke Nederlanden bevrijd hebben. Of u maakt een mooie treinreis naar Sobibor. Ik weet niet hoe het daar gesteld is met uw overlevingskansen, maar de natuur schijnt prachtig te zijn in het Poolse gedeelte van het Reich. Ik zal deze mark opwerpen,’ hij hield de glimmende Duitse munt omhoog, ‘valt u keuze, dan mag u uw heil in het Nederlandse kamp zoeken. Kop of munt?’

Van Dam vreesde dat hij gedwongen was mee te doen aan dit afschuwelijke spel. ‘Kop,’ zei hij instinctief.

‘Zoals u wenst.’ Met een knipbeweging van zijn duim wierp hij de munt in de lucht. De munt tolde en leek, hoog boven hun hoofden, even te zweven.

De hemel boven het in nachtschaduwen gehulde bos begon open te breken. De bijna volle maan wierp een zwak schijnsel op de onderduikers. Iedereen was wakker, de meesten waren geknield rond Simon. Sara hield hem in haar armen terwijl Philip zijn gezicht bleef koelen. De oude Sam predikte Hebreeuwse gebeden, de rest zat ingetogen om Simon heen of werkte aan het kleine vuur, dat hen meer warmte dan licht gaf. Simons ademhaling gierde steeds zachter en langzamer. Sara depte het kwijl van kin met zakdoek.

Zijn ogen waren wijd opengesperd, in zijn blik was de angst af te lezen. De tijd passeerde tergend. Het gieren stopte. Zijn moeder klemde hem dicht tegen zich aan. Een traan van Philip viel op Simons voorhoofd en rolde langs zijn levensloze gezicht.

De munt verloor zijn vaart en tuimelde nu naar beneden. Hij sloeg hard in op het mahoniehoute bureau van de hoofdcommissaris, draaide nog enkele seconden om zijn as en viel toen plat neer. Een sierlijke “1”, omringd door laurierbladeren. Munt. ‘Dat wordt een buitenlandse reis dus, Herr Van Dam. Jammer dat we geen zaken hebben kunnen doen,’ zei de commandant smalend. ‘Ulri!’

Meteen verscheen de SS’er die aan de buitenkant van de deur had gepost. Van Dam werd ruw bij zijn mouw gepakt en uit z’n stoel gesleurd.

De commandant stond op. ‘Jammer dat wij zo afscheid moeten nemen, dokter.’ Vlak voor ze de deuropening doorgingen vervolgde hij: ‘Oh en trouwens; die groep Joden in het bos, waar u naar op weg was, die hadden we al gelokaliseerd hoor. Een SS patrouille heeft ze gisternacht opgemerkt, we laten ze vanochtend nog oppakken en afvoeren. Een prettige reis nog.’

Van Dam bevroor en keek de commandant verslagen aan. Dit kon niet... Hij voelde een ruk aan zijn arm en strompelde achter de SS’er de gang in. Oorlog was afgrijselijker dan hij ooit had gedacht.

Dauwparels versierde de bladeren die de plek bedekten waar Simon begraven lag. Ze hadden de hele nacht doorgewerkt; hun gezichten, handen en kleren waren getekend door de zwarte aarde. Ze zaten stil rond het graf, Sara huilde zachtjes. Het ochtendgezang van de vogels werd plots overstemd door een ronkende motor, Duits geschreeuw. Bladeren ritselden, takken braken. Maar niemand schrok, en niemand bewoog.

Noot: Sobibor, gelegen in het bezette Oost-Polen, was een van de gruwelijkste vernietigingskampen in het Naziregime. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Auschwitz was er geen sprake van een gedeeltelijk ‘werkkamp’; gevangenen, meestal Joden, werden bij binnenkomst meteen vergast.

Panessay • 2014:1 • 27

28

Co-column

Boukje van der Slik

Co-column “Jij studeert toch geneeskunde?”

Daar zit je dan, lekker onderuitgezakt op de bank op een feestje. Even helemaal niets, na een lange week coschappen zonder ook maar enig daglicht op je tedere huidje gehad te hebben. Dan is er vrijwel altijd iemand die binnenkomt en na vijf minuten begint over een ziekte, een behandeling of iets anders medisch gerelateerd. En hup: binnen één seconde zijn alle ogen automatisch op jou gericht. Want ja, jij studeert toch geneeskunde?!

Nog zoiets. Ik ging in mijn eerste jaar naar de huisarts om advies te vragen over een klein kwaaltje.

Vervolgens kijkt de huisarts me raar aan dat ik met zo’n ‘simpel’ probleem naar haar toe kom. Ik kreeg de opmerking dat ik dit zelf toch ook wel kon bedenken omdat ik geneeskunde studeerde. Want ja, blijkbaar wist mijn huisarts alles al toen ze net klaar was met blok 1.1. Ook merkte ik dat zodra een arts wist dat ik geneeskunde deed, er een knop omging en hij vrijwel meteen zei dat hij het niet meer hoefde uit te leggen omdat ik het toch allemaal al wist. Vanaf toen ben ik een stuk terughoudender geworden om te vertellen wat ik studeer. Best chill om het even aan je uit te laten leggen in ‘babytaal . Zo weet je ook meteen hoe jij het het beste aan patiënten moet vertellen!

Ik voel me altijd erg ongemakkelijk in zo’n situatie, want dan krijg ik meteen het gevoel dat ik moet presteren. Blijkbaar vinden zij mij de expert en verwachten ze direct een House-achtige reactie. Best een compliment dat ze mij de expert vinden, maar vaak voel ik me alles behalve. Ik vraag me af wat jullie dan op zo’n moment doen. Ga je de uitdaging aan of wuif je het weg? Eigenlijk wil ik altijd het liefst zeggen dat het ongepast is om dat op zo’n moment aan een persoon als ik te vragen. Maar vaak zeg ik dat ik er nog geen onderwijs over heb gehad. Teleurgesteld draaien dan die koppies weer weg en gaat iedereen weer door met het roddelen over de hond van de buurvrouw.

Blijkbaar heb ik gefaald.

Sinds ik in de master zit en meer weet (ik weet nu namelijk al het verschil tussen een T-lymfo en een B-lymfo!) kan het ook wel verleidelijk zijn om je medische oordeel te vellen bij familie en vrienden. Het geeft bij mij best een kick als ik iemand goed advies kan geven over iets medisch of ik een waarschijnlijkheidsdiagnose stel na een verhaal van iemand. Een beetje oefenen buiten de praktijk kan dan op zich geen kwaad (hechten oefenen op je vriendje moet je echter niet doen, ik herhaal, niet doen). Maar toch zeg ik in zulke situaties altijd dat ze alsnog naar de huisarts moeten gaan, want je bent immers nog geen arts en nu nog een mens. En mensen maken nou eenmaal wel eens fouten.*

Ik kreeg de vraag “Jij studeert toch geneeskunde?” al een paar keer in het eerste jaar van mijn bachelor. Ik wist toen net het verschil tussen een macrofaag en lymfocyt en tussen distaal en proximaal. Blijkbaar denkt men dat je als eerstejaars alles al weet, want ik kreeg op een gegeven moment de vraag wat te doen bij herhaalde bloedneuzen. “Uuhm,” dacht ik toen na een honderdste seconde, “misschien naar de huisarts gaan?” Ze is toen naar de huisarts gegaan en was me erg dankbaar. Om zoiets te bedenken hoeft men op zich geen geneeskunde te studeren, dacht ik zo. Maar toch is het blijkbaar interessant en voelt het vertrouwelijk om het zelfs al van een eerstejaars geneeskundestudent te horen, ook al weet diegene nog niets en heeft die geen ervaring. Het enige wat die student tot dan toe gedaan heeft is namelijk brak achter een microscoop naar cellen kijken – en het duurde gemiddeld 5 lessen voordat er überhaupt met twee ogen tegelijk scherp beeld te zien was – en leervragen in zijn/haar hoofd stampen.

Kortom, wij geneeskundestudenten hebben het zwaar. Er wordt veel van ons verwacht. Niet alleen in het ziekenhuis, maar ook erbuiten. En nee, niet alleen met bier drinken, pubquizzen en vroeg opstaan. Ook hebben we het zwaar met de keiharde waarheid: eenmaal een arts (in spe), altijd een arts.

* Volgens de tuchtrechtpagina in Medisch Contact maken artsen soms ook fouten.

Panessay • 2014:1 • 29

Medische beeldvorming

Meme’s van de redactie

Panessay • 2014:1• 30

Activiteitenkalender

Maart: 4 Lenteborrel 6 Symposium ‘The Art of Human, Embody Technology’ 13 CuCo High Beer 28 Galabal ‘Atlantis’ April: 9 Masterraad Affiliatieavond Mei: 3-4 Actieve Ledenweekend 7 Gangfeest 12 Lezing ‘De Pil’ 17 AlumniCie Buitenactiviteit 19 ProMed Panacea Pubquiz 22 FaMe-avond 28 Bestuursinformatie-uurtje Voor meer activiteiten: zie www.panacea.nl