PANESSAY
jaargang 28 // nummer 4 // december 2014
Faculteitsblad der M.F.V. Panacea
Het stof spoel je af. De ervaring blijft.
ARTS BIJ
DEFENSIE Defensie zoekt artsen. Kom op ons spreekuur. Kijk op artsbijdefensie.nl
141016_DEFENSIE_Adv_ArtsA4.indd 1
16-10-14 15:55
INHOUD Uit ‘t bestuurshok het bestuur neemt afscheid. Wat zullen we ze missen!
101
Tropen
102
de commissie tropengeneeskunde probeert u met schaamteloze zelfpromotie te enthousiasmeren voor hun epische KPP tropengeneeskunde
f.t. bestuur
104
Onderwijscolumn Menno de Bree filosofeert er op los in deze onderwijscolumn. Of zoals wij het
106
Medische tv - series voor masterstudenten is het alweer bijna kerstvakantie en dat betekent: bin-
108
het nieuwe bestuur van Panacea stelt zich voor! Zullen ze net zo goed zijn als het huidige bestuur?
vanaf nu noemen: het onderwijsessay
gewatching! Bachelorstudenten hadden natuurlijk al vakantie. Daar is het een bachelor voor
Fotopagina foto’s! Leuk! Wie kan deze keer zijn of haar reputatie vergeten?
112
UMCG interview commissiefoeten Suzanne en Sophie debuteren met deze reportage en intervie-
114
Puzzel
115
wen alles wat een ademhaling heeft
een hele mooie puzzel waar Marko ongeveer twee uur van zijn leven aan heeft gewijd. Waag het niet om ‘m niet te maken
Neologismen daar is ie dan. Dat, waar u al die jaren op heeft gewacht: The Best of de neologismen
116
VGT - hulp
118
van Placebo
de onlangs tot commissie-opa gepromoveerde Hidde vertelt u vanuit Sneek alles over farmacodynamiek en -kinetiek
Doc - column net afgestudeerd en meteen al een baan. Dr. de Vries vertelt u vanaf vandaag alles over
121
Bloedige business heeft u geld nodig en bent u niet echt gehecht aan uw organen, dan is Stalin
122
Tumorhumor de PanEssay heeft weer een hele pagina kunnen vullen met politiek incorrecte voort-
124
Co - column Boukje stopt met de co-column, maar zal vanaf heden weer in Groningen vertoeven. We
125
Medische beeldvorming toen ik deze las ging ik echt helemaal stuk. Gewoon helemaal
126
zijn avonturen op de SEH. Maar eerst reflecteren. Want dat doen ze graag in Groningen
uw gids op de zwarte markt gangstoetsvragen
hebben je gemist, Bouk! Welkom terug
kapot. Ik lachte me dood
COLOFON // de PanEssay is het faculteitsblad van M.F.V. Panacea en verschijnt met een beetje mazzel vier keer per jaar // plaatsing van een stuk houdt niet in dat de redactie de daarin weergegeven zienswijze onderschrijft // de redactie behoudt zich het recht voor taalkundige correcties aan te brengen of stukken niet te plaatsen (tja, soms is het gewoon té erg!) // kopij kan via e-mail of op een gangbaar medium aangeleverd worden bij de redactie // oplage 3200 stuks // druk verzorgd door drukkerij OCC de Hoog, Oosterhout // redactieadres M.F.V. Panacea t.a.v. PanEssay A. Deusinglaan 1 9713 AV Groningen // telefoon 06 31260800 // e-mail panessay@panacea. nl // praeses Tom van Putten // redactie Hidde Kleijer, Isabel Meusel, Marko Pol, Tom van Putten, Sophie Reese, Sandor Schokker, Suzanne Schuurman, Christiaan Serbanescu-Kele, Boukje van der Slik, Davith de Vries // lay-out Tessa Elling, Dinant Oemrawsingh, Marko Pol, Boukje van der Slik, Davith de Vries // Sluitingsdatum volgende editie: vrijdag 27 februari 2015
100
Panacea
Uit het bestuurshok De blaadjes zijn van de bomen gevallen, de eerste nachtvorst is gevoeld, elke dag gaat de verwarming nog een standje hoger, de dikke jassen zijn uit de mottenballenbak gehaald en steeds meer sjaals en handschoenen worden gesignaleerd op straat. Mijn favoriete seizoen is aangebroken in Nederland: de winter. De laatste weken van het jaar zijn een feit en zo ook onze laatste weken als bestuur van onze mooie vereniging. We zijn druk in de weer om alles wat wij weten en hebben geleerd in ons jaar door te geven aan onze opvolgers. Vanaf 1 januari zullen zij met vuurwerk in de Groningse nacht officieel het stokje van ons overnemen. Ook al zijn misschien onze laatste weken ingegaan, we hebben niet stilgezeten! Na het knallende feest in Binn’npret van de Orgie, heeft een gedeelte van de studenten de dag daarna met kleine ogen zijn of haar bachelordiploma mogen ophalen. Hier stonden wij als Panacea met de fotocamera klaar om dit moment vast te leggen op de gevoelige plaat. Bij deze allemaal nogmaals van harte gefeliciteerd!
de filmfanaten die zich onder ons bevinden tijdens de COP filmdag en door ons als bestuur is nog een Euthansasielezing georganiseerd. Een interessant en belangrijk onderwerp waar wij in ons artsenbestaan mee te maken zullen hebben. Ons laatste feest was ook een feit en met veel plezier hebben we gedanst op het AkCie Almanakfeest en de eerste almanak mogen bewonderen. Zorg er dus voor dat jij jezelf ook binnenkort eigenaar kan noemen van dit mooie boekwerk. In onze laatste week als bestuur zullen wij jullie weer tijdens het inloopuur door de laatste studieloodjes van dit jaar loodsen met heerlijke ‘ Koek en zopie’ in de CMB. Mijn laatste stukje in de PanEssay wil ik graag afsluiten met een bedankje naar jullie voor het fantastische jaar dat wij met en door jullie hebben gehad. Het afgelopen jaar stond voor ons in het teken van de M.F.V. Panacea en al haar enthousiaste leden en we hebben veel mogen leren. Wij wensen Bestuur 2015 dan ook heel erg veel succes het aankomende jaar en hopen dat zij net zo’n fantastisch jaar mogen hebben als wij hebben gehad. Rest mij verder niets dan jullie nog een hele fijne kerst en een gelukkig 2015 te wensen! Liefs, voor de laatste keer, van Bestuur 2014!
Op een mooie zaterdagmiddag was de Alumnidag met interessante lezingen en de uitreiking van de beste Klinische Les en Wetenschappelijke Stage. Op 10 november streed onze band “Hart Geruis” tegen andere bands van studieverenigingen in Groningen. We hebben geproost en gezongen tijdens de biercantus en een hoog bedrag opgehaald tijdens de Sinterklaasactie in het ziekenhuis. Met een paar Sinten en Pieten trekken wij door het ziekenhuis om op deze manier alle patiënten die tijdens Sinterklaas in het ziekenhuis liggen te bedanken met een gedichtje en een klein cadeautje. Dit wordt altijd erg gewaardeerd en is een zeer dankbare taak. De Medische Carrière Dag was een succes met een interessante lezing van Cees Rein van den Hoogeband en hopelijk is het voor een hoop studenten weer wat duidelijker geworden welk specialisme ze later willen uitvoeren. Vele films zijn verslonden door
Panessay • 2014:4 • 101
Commissies & onderwijs KPP Tropen KPP Tropen
De ebola-epidemie, Artsen Zonder Grenzen, parasieten en meer, leer hierover tijdens het KPP Tropengeneeskunde! Wij, Elske, Alexander, Elvira, Roelof en Neel, zullen dit jaar het KPP Tropengeneeskunde verzorgen en we gaan de leukste sprekers met mooie verhalen voor jullie regelen. Tijdens deze spoedcursus tropengeneeskunde worden belangrijke ziektebeelden uit de tropen besproken, zoals malaria, HIV/aids en natuurlijk het actuele ebola. Ook zullen we zorgen voor sprekers die over hun ervaringen in de tropen kunnen vertellen, zodat je een beeld krijgt van een dag als tropenarts. Daarnaast bevat het programma een bijpassende excursie, waarbij we een kijkje nemen in de dagelijkse praktijk van tropenziekten in Nederland. Ben je geïnteresseerd in een toekomst als arts voor de WHO, het Rode Kruis of Defensie, vind je tropenziekten interessant of lijkt dit KPP je gewoon leuk? Meld je dan aan! Het KPP zal plaatsvinden in blok 3, deels op donderdagavonden en deels in de drie voor jaar 2 vrijgeroosterde weken. Tweedejaars studenten kunnen zich aanmelden via de reguliere inschrijving, derdejaars kunnen solliciteren naar een plekje door vóór 10 december 2014 een korte motivatie op te sturen naar tropen@panacea.nl. Ook voor vragen of opmerkingen kunnen jullie via dit adres altijd bij ons terecht. Wij hebben er heel veel zin in en hopen dat het een erg leuk en interessant KPP wordt! Liefs Tropen ‘14/’15
102
Panessay • 2014:4 • 103
Panacea
F.t. bestuur
F.t. bestuur 2015 stelt zich voor Terwijl vele aardbevingen Groningen op haar grondvesten hebben doen schudden, is de temperatuur langzaam aan het dalen. Na nog een aantal mooie novemberse weekenden, moeten we dan eindelijk gaan geloven aan de naderende vrieskou. Deze door het weer veroorzaakte chaos is direct verbonden aan het gevoel dat wij als KB sinds eind oktober hadden. Als men dan ook nog spreekt over binnenvarende stroopwafelpieten, een ebola-epidemie en een dreigend verbod op energiedrankjes, wordt een bestuursjaar een behoorlijke uitdaging. Desondanks wennen wij er steeds meer aan en nemen we die stroopwafelpieten dan maar op de koop toe. Bij deze presenteren wij met trots het nieuwe, 28ste f.t. bestuur der M.F.V. Panacea. Voorzitter Milou Altijd in voor een verkleedfeest, loopt Milou graag rond in een roodkapjekostuum of nonnenpakje. Desondanks zal ze zich als hoofd van dit mooie zevental in een bestuurspak ook als een vis in het water voelen.
104
Struikelend over vrijwel alle spreekwoorden en gezegdes, blijft het streven naar perfectie haar meest typerende eigenschap. Secretaris Daan Deze creatieve, goedlachse jongen is altijd in voor een praatje en zegt op vrijwel alles ‘JA!’. Vaak net iets te enthousiast, maar zeker niet minder gemeend. Met de musical op de loer is hij nu voornamelijk bezig met choreografieën en zangteksten, maar dit multitaskende wonder zal zijn taak als secretaris met schwung uitvoeren. Penningmeester Chris Een nuchtere Fries in Groningen en dan ook nog bij Albertus. Je houdt het niet voor mogelijk, maar deze eigenschappen worden verenigd in onze bestuurskrullenbol. Hij kan drinken als de beste, de ochtenden zijn echter altijd wat minder. Vroeg zal je hem dus niet treffen, maar als hij eenmaal aanwezig is, vliegen de begrotingen je om de oren. Commissaris Externe Nick Ondanks dat onze eigen Indo een duidelijk eigen mening heeft, weet hij deze altijd goed te maskeren in een discussie. De rest is al meerdere malen zelf ‘ge-externed’ door Nick, wat des te meer bewijst hoe goed hij hierin is. Acquisitie zit in zijn bloed en met zijn gelikte argumenten zit hij dan ook op de perfecte plaats.
Commissaris Onderwijs Michelle Mies is van meet af aan al met hart en ziel betrokken bij het onderwijs. Alumnidagen, symposia, congressen, ze draait er haar hand niet voor om. Als de rest het allemaal niet meer snapt, blijft ze geduldig en legt ze het aandachtig uit. Argumenten weegt ze uitvoerig tegen elkaar af en onvoorbereid is ze nooit. De faculteit heeft aan haar een pittige. Commissaris Interne I Eke Als enige IBMG’er van de groep is Eke heel internationaal georiënteerd. Nog maar net terug uit Engeland of ze maakt de kroegen in Groningen al weer onveilig. Haar Panacea-cv is lang, waardoor ze up to date is over het reilen en zeilen van alle leden binnen de vereniging. Dit maakt haar niet alleen geknipt voor een functie binnen het bestuur, maar in het bijzonder als Commissaris Interne I.
Commissaris Interne II Rianne Riri lacht altijd, is spontaan, maar bovenal zeer kritisch. Foto’s worden door haar minutieus geanalyseerd, waarna er altijd wel iets valt op te merken aan het licht of de compositie. Deze analytische, maar open blik komt goed van pas bij het moederen over maarliefst elf commissies. Deze volleyballer liep de afgelopen tijd de fysiotherapeut plat, maar is nu weer in topvorm. We kijken ontzettend uit naar komend jaar en we gaan proberen er iets fantastisch van te maken! Met samengeknepen billen, maar voornamelijk hartstochtelijk verlangen, zijn we benieuwd naar de komende PanEssays. Voor nu alvast een prettige Kerst en Oud&Nieuw! Liefs, het 28ste f.t. bestuur der M. F. V. Panacea
Word als master gratis lid van de Medische Alumnivereniging Antonius Deusing! Als lid van de vereniging kan je: 1.
Gebruik maken van een netwerk vol kennis en ervaring
2. Hulp kunnen vragen hoe het is om als specialist in een bepaald vakgebied te werken 3. Hulp kunnen vragen om toe te worden gelaten tot een bepaald specialisme. Een keuze maken om bijvoorbeeld eerst onderzoek te gaan doen 4. Na je studie oude bekenden weer te ontmoeten op georganiseerde dagen 5. Verbondenheid met je oude universiteit, omdat deze een belangrijke rol heeft gespeeld voor je toekomst
Panessay • 2014:4 • 105
Column
Menno de Bree
Onderwijscolumnessay Over liefde en zelfzorg Er zijn verschillende vormen van liefde. De liefde voor je vak is wel van een heel speciale soort, alleen al omdat het liefhebben van een vak wat anders in zijn werk gaat dan het liefhebben van je lief. Er zijn echter ook overeenkomsten. In een liefdesrelatie is liefde zowel een voorwaarde voor als een gevolg van die relatie; je moet in ieder geval van iemand houden wil je een relatie kunnen vormgeven (zeker als ze zo complex zijn als we ze tegenwoordig hebben). Tegelijkertijd is je relatie zowel de voedingsbodem waardoor als de plek waar die liefde zich verder kan ontwikkelen. Bij vakliefde werkt het net zo: je hebt het nodig om je vak goed uit te kunnen oefenen, terwijl tegelijkertijd het uitoefenen van je vak die liefde verder voedt en verdiept. Andere parallellen zijn er ook. Een groot deel van onze liefdesrelaties blijkt van tijdelijke aard te zijn. Van de liefdesrelaties loopt ongeveer de helft op de klippen. De oorzaken zijn divers. Iemand blijkt op een andere manier in elkaar te steken dan dat je van tevoren had ingeschat, je ontwikkelt je in een andere richting dan je partner of er gebeurt iets in je omgeving waardoor je relatie flink onder druk komt te staan. Dit alles resulteert dus niet zelden in een scheiding. Iets dergelijks kan ook met je vak gebeuren – je realiseert je opeens dat je wel heel veel van heel weinig weet, dat weten iets anders is dan begrijpen, dat je interesses zijn verschoven naar andere vakgebieden of dat de context waarin je je vak uitoefent (je werkplek) het je lastig maakt om nog de liefde voor je vak op te brengen (je kent vast wel de prevalentiecijfers over burn-out bij arts-assistenten). En net als de liefde voor een liefdespartner soms concurreert met die voor kinderen, gaat vakliefde soms ten koste van andere liefdesvormen, zoals die voor partners, kinderen of vrienden (of andersom, maar dat lijkt in ieder geval bij mannen een minder vaak voorkomend verschijnsel). Ik verbaas me er altijd over dat we als het gaat om de belangrijkste zaken in ons leven vrijwel alles voornamelijk impliciet leren, vaak door allerlei onbewuste socialisatieprocessen die al in je vroege jeugd zijn begonnen. Voor je het weet maak je dezelfde fouten
106
in je relatie als je ouders dat deden, bega je dezelfde stommiteiten in je opvoeding, en kost het je jaren om de kunst onder de knie te krijgen hoe je werk, liefde en kinderen een beetje redelijk met elkaar kunt combineren – als je dat ooit lukt. En iedereen moet steeds maar weer zelf het wiel uitvinden. En als we expliciet gaan nadenken, gaan leren, gaan veranderen, dan doen we dat meestal pas als het kalf verdronken is. Het betreft hier geen incidentele stommiteiten van individuele ongevoeligen of idioten, maar een generiek, al te menselijk verschijnsel. Volgens de filosoof Dewey start het denken pas als er zich een situatie voordoet die ingewikkeld is en zich niet meer zomaar op laat lossen. Lees: we moeten eerst de mist ingaan, voordat we doorkrijgen dat er iets niet klopt – met alle gevolgen van dien. Het vervelende is dus dat al die massa’s aan intelligentie en ervaring die je bezit, helaas niet gaan voorkomen dat je in je leven een flink aantal stomme fouten zult gaan maken – jammer genoeg vaak ten koste van jezelf en van anderen om je heen. Knap vervelend als je een dokter bent, verantwoordelijk voor de zorg aan kwetsbare mensen.
Iedereen moet steeds maar weer zelf het wiel uitvinden Het aantrekkelijke, subtiele idee achter preventieve geneeskunde leek me altijd de omkering. In plaats van afwachten totdat er iets misgaat om vervolgens over te gaan tot puinruimen en oplappen (de kern van veel geneeskundig werk), richt de preventieve geneeskunde op het voorkomen van al die ellende. Geniaal in zijn eenvoud, dit inzicht, welke echter helaas niet altijd opgeld doet, bijvoorbeeld omdat Dewey ons al leerde dat er eerst iets fout moet gaan, voordat we überhaupt gaan nadenken en ons gedrag gaan veranderen. Maar misschien is het zo dat in die gevallen waarin datgene wat anderen overkomt voor ons zo dichtbij komt en zo relevant is, en als de tijdsspanne tussen wat je doet en het ondergaan van de effecten van je handelingen niet heel groot is, dat we dan, door middel van ons voorstellingsvermogen, toch een soort gevoel van ellende kunnen veroorzaken welke ons
vervolgens aanzet tot reflectie en verandering van gedrag enzovoort – en dat we daarmee dan iets doen wat die ellende vervolgens weer voorkomt.
draait is de betekenis van dat feit, over hoe die patiënt zichzelf, zijn relaties, zijn toekomst nu zal gaan zien en ervaren. En dat gezichtspunt is… subjectief.
Concreet: laten we ervan uitgaan dat de kans dat werken in de zorg gezond voor je is, lager is dan we gewoon zijn te denken, en ook te laag is om aanvaardbaar te zijn. Als dit zo is, dan zou dat aanleiding moeten zijn voor preventieve zorg – zelfzorg, wel te verstaan. Dan moet je als student die zelfzorgstrategieën niet zelf uitdokteren, of impliciet leren (want dat kun je niet ; je bent te jong, te onervaren, je hebt geen idee wat je te wachten staat), maar expliciet aangeleerd krijgen, als een standaard onderdeel van je opleiding.
Ook in de opleiding zou ik willen pleiten voor een herwaardering van het subjectieve, het uitpluizen wat voor jou past, voor een shift van kennis naar de betekenis daarvan. Wat betekent het voor jou om als arts te werken? Hoe blijf jij in vorm? Hoe dat er in concreto uit zal komen te zien – dat weet ik nog niet precies. Ik denk dat aan de ene kant reflectie, echte reflectie, niet dat artificiële, plichtmatige ‘denken’ wat jullie nog vaak wordt aangeleerd, belangrijker zal worden – dit aangevuld met beter leren lezen, schrijven, luisteren en spreken. Aan de andere kant is meer inzicht in cultuur nodig, visie op de rol van geneeskunde binnen de samenleving, wil je als arts niet een speelbal worden van je omgeving. Ons huidige instrumentarium voldoet niet om dit voor elkaar te krijgen. Workshops time management, leiderschapstraininingen, kwaliteitsinitiatieven, zelfs cursussen ethiek en professionaliteit – ze zijn vaak te vlak, te saai, te makkelijk, te utopisch, te mindful, te veel gericht op beheersing en reparatie – en daarmee, te gevaarlijk.
Nu zijn we (wij, docenten) daar al mee bezig, met bijvoorbeeld de lijn professionele ontwikkeling of met ethiek – maar een van de problemen daar is natuurlijk dat je die vakken niet altijd als relevant ervaart. Een van de redenen daarvan is simpelweg dat je nog niet hebt gevoeld voor wat voor soort problemen die vakken proberen een ‘oplossing’ te zijn. ‘Het’ blijft daardoor op afstand, een theoretische exercitie of een praktische verplichting waaraan je moet voldoen. Een tweede, versterkend probleem is dat je opleiding zich vanuit haar aard erg richt op het verkrijgen van algemene, ‘objectieve’, theoretische kennis en dat singuliere, subjectieve kennis als non-kennis wordt gezien. ‘Subjectief’ is een soort scheldwoord en subjectieve zaken zijn zaken waar je je als dokter niet mee bezig moet houden. Ik zou dit willen omdraaien. Het subjectieve is belangrijker dan het objectieve – zowel voor jouw patiënten als voor jouzelf. Meer precies: het objectieve gaat vooraf en staat in dienst van het subjectieve of anders gezegd: kennis staat in dienst van (en is nodig voor) betekenisverlening. Dat een patiënt een bepaalde ziekte onder de leden heeft – dat is belangrijk om te weten. Maar waar het voor die patiënt uiteindelijk om
Zelfzorg zal een prominenter en explicieter plaats krijgen in je opleiding
Zelfzorg zal dus een prominenter en explicieter plaats krijgen in je opleiding, en niet op de manier waarop we dat nu doen – dat is mijn voorspelling. Niet om via de achterdeur daarmee je productiviteit nog verder op te schroeven en je daarmee nog verder uit te buiten – want dat lijkt me het grote gevaar. Maar om ervoor te zorgen dat de basis van je professionele bestaan, je liefde voor het vak, je trots op de dingen die je doet, de trots op jezelf, niet alleen behouden, maar ook gevoed blijft. Menno de Bree doceert ethiek, en is notoir onhandig in het zorgen voor zichzelf.
Panessay • 2014:4 • 107
Reportage
Tom van Putten
Medische tv-series Eindelijk. Het meest nuttige stuk van het hele jaar. In dit artikel zullen de vijf bekendste medische televisieseries uit Amerika uitgelicht worden. Ik heb de medische series van Nederlandse bodem bewust achterwege gelaten omdat hierin tenenkrommend geacteerd wordt en/of de medische inhoud niet interessant is voor de gemiddelde geneeskundestudent. Naast een korte inhoudelijke beschrijving van de serie heb ik voor u ook uitgezocht hoeveel tijd u moet reserveren om een serie af te kijken, gerekend in bachelordagen. Bachelordag (de (m.) –en), 1. vrije dag die gebruikt kan worden om allerlei activiteiten te doen die niets met studeren te maken hebben 2. een dag die van 10 uur ’s ochtends tot 12 uur ’s avonds duurt, waarbij de uren tussen 6 en 8 in de avond gereserveerd kunnen zijn voor tutorgroepbijeenkomsten 3. tegenovergestelde van masterdag. Nu u de definitie van een bachelordag weet, heeft de wiskundig begaafde geneeskundestudent (contradictio in terminis) al uitgerekend dat een bachelordag bestaat uit 12 uren aan zelf in te delen activiteiten. Om een beetje geloofwaardig te blijven trekken we
108
hier twee uur van af. Deze twee uur kunt u besteden aan andere, minder belangrijke activiteiten die ook moeten gebeuren: zoals naar het toilet gaan, een huisgenoot boodschappen laten doen, een huisgenoot laten koken of een huisgenoot bier laten halen. E.R. [1994-2009] Drama 15 seizoenen 331 afleveringen 44 minuten per aflevering 24 bachelordagen Ik kende E.R. alleen van dat plaatje met George Clooney als arts dat sommige docenten nog wel eens in hun powerpoint plaatsen. Deze serie gaat over het lief en leed (zowel privé als op het werk) van de medewerkers van het County General Hospital in Chicago. Het is dus eigenlijk GTST in het ziekenhuis, maar dan goed geacteerd. De serie was in de jaren negentig een enorme hit en heeft in totaal 124 Emmynominaties gekregen waarvan er 22 verzilverd zijn (in vergelijking met de andere series zijn dat er veel). Verder werd de serie geprezen omdat het (voor Amerikanen) moeilijk bespreekbare onderwerpen bespreekbaar maakte, zoals homorechten en euthanasie. Medisch-inhoudelijk is het redelijk oppervlakkig en het overgrote deel is zoals verwacht drama en emotioneel geneuzel. Mocht u nieuwsgierig zijn, let dan vooral op de heerlijke jarennegentigstijl, pure nostalgie! Maar let op, om deze serie af te kijken heeft u bijna een maand aan bachelordagen nodig. Wellicht goed te combineren met een bestuursjaar? Scrubs [2001-2010] Comedy 9 seizoenen 182 afleveringen 22 minuten per aflevering 7 bachelordagen Scrubs, een medische comedy, gaat over J.D. die als arts in opleiding aan de slag gaat in het Sacred Heart Hospital. Medisch-inhoudelijk gezien stelt het niet zo heel veel voor, de ziekten die de revue passeren zijn eigenlijk altijd wel bekend voor geneeskundestudenten uit de bachelor. Maar dat is ook niet de reden dat u deze serie moet gaan kijken. Die moet u namelijk gaan kijken voor de leuke (stereotype) karakters, de goede humor en vooral de absurdistische fantasieën van J.D. waarbij de melk spontaan uit uw neusgaten spuit van het lachen. Door de korte afleveringen wordt u er niet snel zat van en is het heel snel achter elkaar te kijken:
zeven bachelordagen is prima te behappen. Trouwens, na seizoen 8 kunt u stoppen met kijken. Seizoen 9 draait om nieuwe coassistenten, waarbij de hoofdfiguren uit de eerste acht seizoenen bijfiguren zijn geworden, dat maakt het een stuk minder leuk. Bovendien houdt niemand van nieuwe coassistenten. House M.D. [2004–2012] Drama 8 seizoenen 177 afleveringen in totaal 44 minuten per aflevering 13 bachelordagen House M.D. gaat over de briljante nefroloog/infectioloog Gregory House die samen met zijn team van medisch specialisten elke aflevering een casus oplost in het Princeton-Plainsboro Teaching Hospital in New Jersey. Van alle series die ik in dit artikel heb beschreven is House M.D. toch wel degene die het meest gericht is op de medische inhoud. Het zijn meestal ingewikkelde casussen die dr. House met twee symptomen kan diagnosticeren, wat natuurlijk voortkomt uit het feit dat House losjes gebaseerd is op Sherlock Holmes. Deze centrale rol van medische inhoud (die overigens op een voor leken begrijpelijke manier wordt uitgelegd) maakt House M.D. een geweldige serie voor artsen. Het enige wat de serie voorspelbaar maakt is de vaste opbouw van elke aflevering: een patiënt wordt ziek, House en z’n team gaan een
D.D. opstellen, ze denken dat ze weten wat het is en behandelen de patiënt. Dan blijkt de eerder gestelde diagnose niet te kloppen waarna de patiënt bijna dood gaat. Gelukkig krijgt House rond de 38e minuut een briljante ingeving en redt hij de patiënt. Maakt dit de serie saai? Nee, door de karakters, de dynamiek en de droge humor is de serie verslavender dan Vicodin. Ook niet onbelangrijk: House heeft de interesse voor geneeskunde bij mij aangewakkerd, waardoor ik uiteindelijk deze studie ben gaan doen. Bedankt House! Grey’s Anatomy [2005-] Drama/romantiek 11 seizoenen 225 afleveringen 41 minuten per aflevering 15 bachelordagen In Grey’s Anatomy volgt men dr. Meredith Grey en andere artsen die in opleiding gaan tot medisch specialist in het Seattle Grace Hospital. Naar mate de seizoenen vorderen ziet u de hoofdpersonen groeien en veranderen ze op den duur in medisch specialisten die zelf studenten gaan opleiden. Dit gaat allemaal gepaard met drama. Heel. Veel. Drama. Door al deze drama is het medisch-inhoudelijke aspect niet zo heel sterk - er zijn vaak meerdere (dramatische) casussen per aflevering -, maar uiteindelijk draait het vooral om het emotionele aspect. En dat neemt alleen maar toe, zo raakt de medische inhoud in latere seizoenen nog verder op de achtergrond zodat er meer nadruk kan worden gelegd op de relaties (en persoonlijke
Panessay • 2014:4 • 109
problemen) van de specialisten en artsen in opleiding. Een echte vrouwenserie dus, vandaar dat ik altijd doorzap als Grey’s Anatomy op tv is. Ik kan me echter voorstellen dat een groot deel van mijn medestudenten deze serie wel kan waarderen (immers, 60% van mijn medestudenten is actief lid van het vrouwelijk geslacht). Vandaar dat ik deze serie niet achterwege heb gelaten. Eigenlijk is het net E.R., maar dan minder origineel.
110
The Knick [2014-] Drama 1 seizoen 10 afleveingen in totaal 58 minuten per aflevering 1 bachelordag Omdat The Knick afgelopen augustus begonnen is , is het nog geen alom bekende medische tv-serie. Desalniettemin heb ik deze serie toegevoegd aan de lijst omdat het namelijk dubbel en dwars verdient om een classic te worden! Als u houdt van bloed, cocaĂŻne, een relevante zwartepietendiscussie en episch bazende chirurgen die experimentele chirurgie bedrijven begin 1900, dan is The Knick de serie voor u! The Knick volgt de werkzaamheden van de briljante dr. John Thackery en zijn collega dr. Algernon Edwards in het fictieve Knickerbocker Hospital te New York. Het gave aan deze serie is dat het een beeld geeft van de samenleving van toen met alle ongemakken van dien: gebrekkige medische behandelingen, uitbraken van tuberculose, de segregatie en de vrije beschikbaarheid van cocaĂŻne die allemaal een rol spelen in het ziekenhuis. Het drama staat bij deze serie centraal, al is er genoeg medische inhoud om deze serie aan te bevelen. De serie duurt een uur per aflevering, dus als u het eerste seizoen wil bingewatchen bent u binnen een bachelordag klaar. Ideaal als u ook nog andere, minder belangrijke dingen wil doen. Zoals studeren. En, oh joy, seizoen twee is aangekondigd. Zomer 2015. Kijken!
Noodoproep redactie
Panessay • 2014:4 • 111
Foto’s
112
Panessay • 2014:4 • 113
Interview
Suzanne Schuurman en Sophie Reese
UMCG interview Deel 1 Gewapend met een recorder, een fotocamera en een vriendelijke glimlach gingen wij de hal van het UMCG in om de daar rondlopende mensen te interviewen en om een kijkje te nemen in de mensenmassa. Patiënten en bezoekers vertellen in deze rubriek hun verhaal: wat is voor hen de reden om een bezoek te brengen aan het UMCG? Deze keer: euthanasie, protontherapie en oliebollen. Vrouw, 85
“Ik heb een leverziekte opgelopen, ik heb er al mijn hele leven last van. Mijn schildklier is niet op orde en ik heb fibromyalgie – een rotziekte. Ik heb tegen de dokter gezegd: ik kom hier nooit meer, het is mij te zwaar. Zodra er iets behandeld moet worden dan wil ik euthanasie. Ik zou ook niet gereanimeerd willen worden. Ik heb vijf kinderen en ook nog kleinkinderen. Maar als je 85 bent, dan weten ze toch dat je dood gaat? Ik heb ze er echt al op voorbereid. Als ik dood ben, maak me dan niet op in een kist maar boven in mijn slaapkamer op mijn bed.”
Man, 80
“Ik moet naar de radiotherapieafdeling. Mijn hoofd moet even bestraald worden, mijn verstand moet een update krijgen. Ik zit bijna op de helft, ik moet tien keer en dan hoop ik dat mijn verstand wat opgeknapt is. Ik denk dat het nu weer beter gaat, ik ben qua gewicht wat aangekomen. Ik heb goede hoop voor de toekomst!”
Vrouw, 25
“Ik zit te wachten op een bijeenkomst over de ISOcertificering van het ziekenhuis, zo’n certificaat houdt in dat de kwaliteit van de patiëntenzorg goed is. Zelf werk ik in het ziekenhuis en ben betrokken bij een van de zorgtrajecten die gecertificeerd worden. We krijgen zo de uitslag of het certificaat krijgen of niet, best wel spannend!”
114
Man, 36
“Ik wacht hier op mijn vrouw, gewoon even de tijd doorkomen, beetje op mijn telefoon kijken. Ze doet de opleiding tot doktersassistent en ze hebben hier mogelijk een stageplaats voor haar. Ik ben trots op haar, ik hoop dat het lukt. Al is het wel een stukje uit de buurt.”
(Oliebollen)vrouw, 52
“Het is heel erg leuk om hier te staan! Ik maak alle dagen leuke dingen mee, er komen hier bijvoorbeeld veel jonge patiëntjes. Als ze dan weer naar huis zijn, hangt er hier vaak een kaart waarmee ze mij bedanken. Ze hebben dan even andere gedachten, dat is wat het werk zo leuk maakt – je doet graag iets terug. We maken lange dagen, ik ben hier ’s morgens om kwart voor acht en hoop altijd ’s avonds weer om acht uur thuis te zijn. Zeven dagen per week zijn we bezig. We doen ons best en meer kunnen we niet. In de tien jaar dat ik hier sta, heb ik een vaste klantenkring opgebouwd. Dat hadden wij nooit verwacht! Je wordt toch een stukje van het ziekenhuis, zelfs het personeel van de helikopter komt oliebollen halen en dan gaan de oliebollen mee naar Duitsland. Patiënten komen met bed en al hierheen, hangen zakjes met oliebollen aan hun infuuspaal. We krijgen zo veel positieve reacties, mensen zeggen: ik krijg hierdoor een ander beeld van het ziekenhuis. Daar doe je het voor!”
Marko Pol
Puzzelplezier Omdat jullie, internistjes in de dop, puzzelen allemaal zo leuk vinden en niets te doen hebben in de kerstvakantie - nadrukkelijk niet omdat we nog een pagina moesten vullen - presenteren wij u een medische kruiswoordpuzzel. Wat is het een juweeltje geworden. De letters in de blauwe vakjes vormen een medisch 4 woord. Antwoorden staan niet achterin, denk zelf maar eens na.
1
3
2 5
6
7
8
9
11
10
12 13 14
16
15 17
18
19
20
21
22 23
Horizontaal
1 hart (Lat.) 6 type lymfoom 7 motormerk met eigen auto-immuunaandoening 8 veroorzaker koortslip 9 bewustzijnsverlies (afk. Eng.) 11 baarmoedermond 12 geactiveerde partiële tromboplastinetijd 13 uiteinde van de parahippocampale gyrus 14 kleinste menselijke botje 16 top (Lat.) 18 ziekte die we sinds dit jaar met emmers ijswater behandelen 20 voorstanderklier 22 lichaamsslagader 23 failliet ziekenhuis
Verticaal
1 het is wit en het staat in de weg 2 pathologisch vergroot orgaan bij chirurgen 3 ...fenomeen, kan worden gezien bij luxatie van de articulatio acromioclavicularis 4 veteranenziekte (nee, niet PTSS) 5 aan hem hebben we het woord melancholisch te danken 6 zijn eed zullen we zweren 9 aanprikken van de ruggenmergholte (afk.) 10 eerste keus beeldvormende diagnostiek bij vermoe- den van een hersenbloeding 15 behandeling na een risicovol prikaccident 17 een beest in de wondzorg 19 “Ik weet echt niet hoe ik er aan kom.” 21 voor als kindjes maken moeilijk blijkt
Panessay • 2014:4 • 115
Neologismen
Sàndor Schokker
Very cosys: zeer gezellige spatader Anesthetiek: specialisatie waar het dragen van mond-
Aan al het goede komt een eind, en ook aan de studententijd van de schrijver dezes. Acht jaar lang heb ik met veel plezier onregelmatig neologismen voor jullie bedacht en opgeschreven. Omdat niet iedereen zo lang gestudeerd heeft of ze allemaal nog even goed op het netvlies heeft, bij deze de afscheidsneologismen. Oftewel het beste van acht jaar neologismen. Geniet. Polytipsie: overmatig drinken. Sexpat: iemand die voor een pornobedrijf in een
derdewereldland is gestationeerd om prostituees te ronselen en/of een illegaal kinderbordeel te runnen. Monopoli: ziekenhuis met maar 1 specialisme. Empathetisch: het jezelf zo invoelend opstellen dat je op jouw beurt weer zelf meelijwekend wordt. Natural Born Killer Cells: zinderende roadmovie waarin twee losgeslagen onderdelen van het aangeboren immuunsysteem op zoek gaan naar allerhande goeden kwaadaardige indringers (kijkadvies, meekijken gewenst onder de 1.5x10-12 granulocyten). Päria: inferieur kastensysteem, verkrijgbaar bij IKEA. Glucosupporters: dikke mensen. JoHo-arts: dokter die zijn bul ternauwernood heeft gehaald door telkenmale een week voor de tentamens zichzelf op te sluiten met een samenvattinkje van abominabele kwaliteit die tegen een woekerprijs is gekocht. Bikiniclowns: vrouwpersonen die eenzame mannen die veel te lang gehospitaliseerd zijn op vrijwillige basis vermaken. Goochelaars: anus waar op toverachtige wijze zaken in en uit verdwijnen, zie ook trukendoos. Clearasielzoeker: allochtoon met jeugdpuistjes die een dermatologische behandeling zoekt in Nederland. Farmafeut: idealistische kleine onderneming die graag generieke medicijnen wil maken voor arme mensen maar constant wordt gekleineerd door de ouderejaars in de pillendraaiersvereniging. Pretnison: lachwekkend middel met consequente rode koontjes. Sympathicomimetica: mensen die net doen of ze aardig zijn
116
en hoofdkapjes hoognodig is en voor de persoon in kwestie ook maar het beste. Maxi Nozy: extreem opdringerige (schoon)moeder na geboorte van eerste kleinkind. Fadomasochisme: genot krijgen uit het jezelf pijnigen door te luisteren naar Cristina Branco. Eilandjes van Langerhans: populaire bestemming voor snoepreisjes. Cynical Medicine: boek van Humor & Dark waarin diabetes amper behandeld wordt omdat alleen type 1 voorkomt, longkanker niet gerelateerd is aan roken, G2010 een goed curriculum genoemd wordt en anesthesisten nooit koffie drinken. Benzodiazepenoze: geheim convent van farmaceuten die de markt der slaappillen verdelen en als ultiem doel hebben iedereen verslaafd te maken aan hun pillen. Pannekoekepammetje: guitig figuurtje ingehuurd door de Benzodiazepenoze om kinderen aan de pillen te krijgen. Teringleider: niet al te sympathiek leidinggevend persoon. SBS Kinderdorpen: programma op de commerciëlen waar uitgerangeerde sterren wanhopig proberen door een zielig ambassadeursschap voor een of andere nepcharitatieve instelling zichzelf een nieuw imago aan te meten en weer op het A-lijstje van BN’ers te komen. Bobobo: 1) zelfingenomen leider van groep seksbeluste apen. 2) prominent die bij voorkeur en frequent de rest van the top of the foodchain doet. Zaaddodende tandpasta: het nieuwe voorbehoedsmiddel voor vrouwen die geloven dat ze zwanger kunnen worden van orale seks. Flashmof: Duitser die spontaan en plein public in dansen, zingen, springen, vechten of iets anders ludieks uitbarst. Vraageliminazi: Gestapo van het onderwijsinstituut die zeggenschap heeft over het al dan niet schrappen van tentamenvragen. Vingerverf: voor een vrolijk gekleurde poes. Globedotter: bijzonder succesvolle cardioloog die voor zijn PCI’s de hele wereld afreist Oktobertest: test van de vereniging van Nederlandse mannelijke studenten die in Duitsland moeten bewijzen dat ze kunnen huffen met een lelijk pakje aan Kermesse: zelfde als voorgaande maar dan in Groningen. Boezemfibrilleren: verschijnsel bij rondborstige vrouwen met een hoestaanval. Medisch toerisme: coschappen op Curaçao.
eren Spongebob Chi Squarepants: in de jaren ‘90 door de
firma SPSS gebruikt animatiefiguurtje om statistiek populair te maken bij kinderen. Het bleek een significante mislukking te zijn. Foie Gras: best wel lelijk en duur leverkleurig gazon. Blaarmoeder: gevolg van een nacht vlammende seks. In de melk brokkelen: je autoriteit tonen door zonder dat je daarvoor gestraft wordt te vomeren in iemands brinta. X-factor: zangprogramma voor Turners Op zwart zaad zitten: uitdrukking in medische wereld voor iemand met een torsio testis. MOF: Duitser met orgaanfalen. Bijnierschorsing: mensen die toch echt teveel circulerende catecholamines/cortisol hebben om mee te doen aan een operatie. Passé partout: pasje waarmee je vorig jaar op een lustrum overal mee naar binnen had gekund. Wrattenstaafje: dunne leuter met een herpesinfectie. Co-morbiditeit: aandoeningen gerelateerd aan de masterfase van de studie Geneeskunde: likstoornissen, burn-out, sociaal isolement en co-sinusitis. Chirotractor: orthomanueel apparaat voor behandeling van obese mensen met lage rugklachten. Glijmiddel: middel ter bevordering van de soms stroeve relatie tussen artsen en verpleegkundigen. Paracetasnol: goedgevormde blonde del die is ingehuurd om Paracetamol weer populairder te maken, vgl. Pannekoekepammetje. Leenvragen: briljante Groningse vinding waardoor alleen de nerds nog echt studeren en de rest ze leent of koopt. Open broek-toets: toets die de volgens de blokcoördinator aantrekkelijkste leerlingen moeten afleggen om een ‘cum laude’ te krijgen. ARDS: dokter met ademhalingsproblemen. Ketenzorg: 1) SM met je huisarts 2) in sommige landen als nuttig beschouwde manier van rustig houden, alternatief voor haloperidol.
Undress to impress: 1) populair bij uitgaande dommi-
ge meisjes 2) manier voor Joho-coschappers om zich toch in de kijker te spelen bij een populair coschap. Extra Virgine Olie: geperste Vestaalse maagden. Dancing with the tzars: tegekgave nieuwe talentenjacht op Veronica waarin hemofiliepatienten zo lang mogelijk moeten dansen op een wild parcours zonder dood te bloeden. DSM Lingo: spelshow met Nance waar psychiaters symptomen uit een bak grabbelen tot ze een groene bal met een diagnose hebben. Enalaprilgrap: bloeddrukverlagende mop waar je kriebelhoest van krijgt. Can Zonder: geneeskunde-onderwijs dat ook zonder bloemvormige competenties prima blijkt te werken. Gamma Globuline: doe-het-zelf antilichaam waar je met Bisonkit zelf de lichte aan de zware keten mag lijmen. Heroïeniemienie: na het succes van Pannekoekepammetje en Benzodiazepino door drugskartels ingehuurde mascotte om een nieuwe doelgroep aan te boren. B-cel pro actief: margarine die wel helpt voor je weerstand, voor een gebalanceerd anti-lichaam. Cluster B-lymfocyt: theatraal aangelegde B-cel die zichzelf helemaal de bom vindt en in zijn moodswings van alles en nog wat aanvalt. Illusiemab: monoklonaal antilichaam waar omnipotente powers aan toegekend worden en een navenante prijs heeft, maar in de praktijk altijd tegenvalt en vooral een telefoongids aan bijwerkingen blijkt te hebben. Pathognoom: vrij exemplarische kabouter. Fluoride vaginalis: voor nog betere inwendige verzorging, ook praktisch bij vagina dentata. Inteelt: vaak met chromosoomafwijking danwel sociale stoornis gepaard gaand nageslacht van 2 doktoren. My Little Poli: peuterspeelgoed voor inteeltkinderen om alvast te wennen aan de maatschapsplek die ze van papa of mama mogen overnemen.
Panessay • 2014:4 • 1 17
Medisch
Hidde Kleijer
VGT - hulp Medicijnen in beweging Velen worden vier keer per jaar met xerostomie, tremoren en urge-incontinentie wakker: de voortgangstoets moet weer worden gehaald. Om die arme zielen te helpen en de Groningse gemiddelden wat op te krikken, verschijnen elke editie enkele tips & tricks voor de VGT. Dit keer: hoe medicijnen zich door jouw patiënt heen bewegen. Opvallend veel farmacologie de laatste tijd in de VGT. Tijd om hier eens aandacht aan te besteden, want my god dat saaie onderwerp kan wel een stoot adrenaline gebruiken zeg. Vooraf goed om te weten, je heb grofweg twee thema’s binnen de farmacologie: de farmacodynamiek en de farmacokinetiek. De eerste gaat over wat een medicijn met jou doet (hier gaan we in onze rubriek “In Hogere Sferen” diep op in), de tweede over wat jij met het medicijn doet. Van dit laatste hoef je gelukkig maar een paar dingen te weten waarmee jij weer wat extra puntjes kunt binnensmokkelen!
Wat jij met het medicijn doet
Farmacokinetiek gaat over hoe een medicijndeeltje (farmacon) door jou heen beweegt (kinetiek = beweging). Ik zou zeggen bedenk eens hoe een medicijn door jou heen zou gaan.
Niet in de Blauwe Engel, wel op zoek naar een hertje
118
Klaar? Je moet het natuurlijk opnemen, verdelen in het lichaam, verwerken en weer kwijtraken. Gelukkig bedenkt men daar intelligent klinkende termen voor zodat farmaceuten ook eens hoogdravend kunnen doen, zonder daadwerkelijk zelf levens te redden. Men spreekt van absorptie (opname, in het bloed), distributie (verdeling, over de weefsels), metabolisme (verwerking, in de chemische fabriek genaamd je lever) en excretie (uitscheiding, in plas of poep). Behalve bij metabolisme gaat het er eigenlijk steeds om hoe een medicijndeeltje langs bepaalde barrières gaat, over het algemeen gevormd door celmembranen (bijvoorbeeld in de huid, darmwand, vaatwanden, et cetera). Dit hangt af van eigenschappen van het medicijn zelf (zoals vetoplosbaarheid en ionisatiegraad) en eigenschappen van de barrière (permeabiliteit, doorbloeding, zuurgraad, enzovoorts). Voor de echte bollebozen: meer info in het kader op pagina 116. Bij absorptie speelt natuurlijk ook de toedieningsweg een belangrijke rol (zie tabel). Hier kun je pagina’s over volknallen, maar daar zit niemand op te wachten – ik al helemaal niet. Daarom volgen slechts de essentiële begrippen: biologische beschikbaarheid, verdelingsvolume en fase 1 en 2 reacties.
Biologische beschikbaarheid, in de Blauwe Engel
Nee, biologische beschikbaarheid beschrijft niet de status van de gemiddelde dronken studente in de Blauwe Engel rond een uurtje of 04.00. Het gaat hier om het deel van de dosis van een geneesmiddel dat onveranderd in de algehele circulatie komt en hoelang het daar beschikbaar blijft. Hoe lang het farmacon beschikbaar is om zijn werking te doen hangt af van hoe goed de absorptie is en hoe lang de klaring duurt. Laten we aangeschoten studentes (ook wel: hertjes) even beschrijven in termen van biologische beschikbaarheid (daarmee doelen we niet op de tijd van de maand!). Hun functie als “geneesmiddel” kun je zien als seks met mannen in de Blauwe Engel (geloof me: die hebben dit medicijn hard nodig). Hoe beschikbaar, of tacklebaar, deze hertjes zijn voor die mannen hangt natuurlijk af van 1. in welke mate de langsdartelende hertjes de Blauwe Engel binnenlopen (absorptie) en 2. hoe lang het duurt voor ze weggaan (klaring). Of Bambi daadwerkelijk getackeld wordt hangt weer van andere factoren af, dat is farmacodynamiek (voornamelijk die van alcohol).
Verdelingsvolume, in de seksbus
Wanneer je al je medicijn direct in iemands bloed knalt, verdeelt dit zich dan egaal over de 5-6 liter bloed van diegene? Natuurlijk niet. Ten eerste wil je dat het medicijn daadwerkelijk ergens wat doet, daarvoor zal er distributie naar andere compartimenten van het lichaam (naast het bloedplasma: interstitium, intracellulair en vast weefsel, zoals vetcellen) plaats moeten vinden. Ten tweede kleeft er in het bloed altijd wat troep aan de medicijnen (eiwitbinding) waardoor je er niets meer aan hebt. Het is alsof je met een groep vrienden op reis gaat in de kiwi-bus (busdienst voor backpackers in NieuwZeeland, ook wel de fuck bus). Van de vrienden die je überhaupt mee hebt weten te krijgen (geabsorbeerde deel) besluiten er altijd wel een paar om onderweg ergens uit te stappen (distributie) en een aantal zijn zo druk bezig met het vrouwelijk gezelschap dat je er geen fuck meer aan hebt (binding). Uiteindelijk kun je daarom veel meer vrienden (volume) in de bus kwijt dan je op basis van de grootte van de bus zou zeggen.
Metabolisme: Fase 1- en 2-reacties, in de gevangenis
Na al deze wilde verhalen gebeurt het onvermijdelijke: je wordt opgesloten en je wilt ontsnappen. Zo ook het medicijn dat gevangen zit in het lichaam. De gevangenis wil graag aan je vertrek meewerken, maar vindt wel dat je eerst moet veranderen. Het lichaam doet dat met het medicijndeeltje in twee typen chemische reacties: fase 1 en fase 2. Fase 1-reacties (oxidatie, reductie of hydrolyse: er ontstaat een polaire groep) inactiveren het medicament of activeren het juist. Fase 2 -reacties plaatsen op die polaire groep een lichaamseigen stof (bijvoorbeeld methylering) wat meestal leidt tot inactieve metabolieten en uiteindelijk zorgt voor een betere klaring. De zogenaamde CYP-enzymen in de lever voeren deze metabole processen uit. In feite word jij als gevangene dus eerst gegangraped terwijl je een zeepje oppakt; dit verandert jouw emotionele lading (polaire groep, fase 1). Vervolgens gaat de reclassering het zielige hoopje mens dat je bent geworden weer opbouwen (fase 2). Zo kunnen ze je uiteindelijk weer zonder enige maatschappelijke functie lozen. Laten we nog even wat oefenen: Welke factor heeft de meeste invloed op de absorptiesnelheid van een middel na een intramusculaire injectie? A. Bloedstroom op injectieplaats.
B. Diameter van de naald. C. Geïnjecteerd volume. D. Snelheid van toediening Hier gaat het om de factoren die de absorptiesnelheid bepalen, hoe snel komt het spul in het bloed? Bedenk dat het hier weer gaat om het passeren van een barrière, in dit geval richting het bloed (met een intraveneuze toediening omzeil je dit natuurlijk). In dit geval blijven de eigenschappen van die barrière en de stof voor alle opties gelijk, dus doen ze er nu niet toe. Stel je echter eens voor, in India wil je zo snel mogelijk mensen vanaf het vliegveld verspreiden door de stad door middel van bussen (de mensen zijn de farmacondeeltjes, de bussen het bloed). Hoe bereik je dat het snelst? Door de hoeveelheid mensen (volume) toe te laten nemen? Dat heeft natuurlijk nooit invloed op de snelheid waarmee ze verplaatst worden. (Tenzij je het aantal mensen per vierkante meter, de concentratie, Toedieningsweg Oraal (via de mond) Dermaal (via de huid) - lokaal - systemisch
Toedieningsvorm Tabletten, capsules, dranken - crêmes, zalven, lotions - pleisters
Parenteraal (buiten maagdarmkanaal om) - intraveneus - intramusculair - subcutaan - intracutaan - intraperitoneaal - intrathecaal
Injectie of infuus: - in de vene - in de spier - onder de huid - in de huid - in het buikvlies - in de liquorruimte
Nasaal
In de neus (via neusslijmvlies)
Pulmonaal
‘Pufjes’ dosisaerosol, poederinhalatoren, vernevelen
Anaal / rectaal
Zetpil (via anale slijmvlies)
Panessay • 2014:4 • 119
Transport over celmembranen Transport over een celmembraan wordt beĂŻnvloed door een aantal factoren, waaronder eigenschappen als hydrofilie/hydrofobie (goed wateroplosbaar/slecht wateroplosbaar) en veranderingen
in pH. Bij paracellulair transport (transport tussen de cellen door) is hydrofilie beter dan hydrofobie. Bij passief transport (puur dif-
funderen) door de membraan helpt hydrofobie wanneer dat ook lipofilie inhoudt (goed oplosbaar in vet: celmembraan). Ook de
ionisatie van de stof is van belang en die is afhankelijk van de pH en hoe die stof zich gedraagt bij een bepaalde pH: de pKa van die stof. De pKa geeft aan vanaf welke pH een stof een H+ opneemt
of juist afgeeft: het bepaalt dus of een stof een zuur of een base is.
Een stof met een lage pKa (een zuur) zal bij een even lage
omgevings-pH niet meer snel een H+ afgeven, maar bij een
hogere pH wel. Deze stof is dus minder geladen bij een lage pH en kan daardoor beter diffunderen over het celmembraan. Een
stof met een hoge pKa (een base) zal nog minder snel een H+ af-
geven en dus helemaal niet snel geladen worden, omgevings-pH heeft hierop dus minder invloed. Carriergemedieerd transport is bedoeld om dergelijke factoren te omzeilen. Dus juist hydrofobe
en geladen deeltje kunnen door middel van dit transport worden opgenomen. Dezelfde factoren zijn niet alleen van invloed bij absorptie maar ook bij renale klaring; ze bepalen de mate waarin medicijndeeltjes vanuit de “urine� weer terug worden geresorbeerd naar het bloed.
aanpast. Dan drukken de mensen zich wel meer in de bussen en verspreid je ze sneller - dat kunnen ze in India wel. Dit was echter niet een optie in de vraag.) Door de toegangspoort naar de bussen (diameter van de naald) te vergroten dan? Dat werkt alleen als er genoeg bussen zijn, idem voor snel meer mensen binnenvliegen (snellere toediening). Je voelt het wel aankomen, niets werkt echt tenzij er genoeg bussen rijden. Dus: meer bussen, harder langs het vliegveld laten gaan! Met andere woorden: de stroomsnelheid van het bloed bepaalt hier het meest. De neuroloog behandelt een 34-jarige zwangere vrouw, die bekend is met epilepsie, met carbamazepine. Bij controle blijkt de carbamazepineplasmaspiegel te laag te zijn. Hoe zou dat in relatie tot haar zwangerschap verklaard kunnen worden? A. Omdat de eiwitbinding is toegenomen
120
B. Omdat de hepatische klaring is afgenomen C. Omdat het totale bloedvolume is toegenomen D. Omdat het totale verdelingsvolume is afgenomen B en D zouden de plasmaspiegel (biologische beschikbaarheid) alleen maar laten toenemen, immers minder wegsmijten is meer overhouden (B) en minder delen ook (D). Zwangeren houden vocht vast en hebben (dus) juist relatief minder eiwit (albumine, A) en meer bloed, dus: C! In feite neemt het verdelingsvolume dus toe. Tetracyclines moeten niet samen met melk ingenomen worden. De belangrijkste reden hiervoor is een: A. verhoogde kans op ernstige obstipatie B. klinisch relevante afname van de maagzuursynthese C. verhoogde kans op allergische reactie D. verminderde biologische beschikbaarheid Ga er maar van uit dat alles wat je niet tegelijkertijd in mag nemen met een medicijn met de farmacokinetiek daarvan te maken heeft en dus invloed heeft op de biologische beschikbaarheid daarvan: D. Let op, dit is slechts een vuistregel. Door fase 1- en 2-metabolismereacties verlaat een metaboliet meestal sneller het lichaam dan de oorspronkelijke moederverbinding. Hieraan ligt een verandering in het verdelingsvolume en een verandering in klaring ten grondslag. In het merendeel van de gevallen geldt voor metabolieten ten opzichte van hun moederverbinding dat: A) het verdelingsvolume is afgenomen en de klaring is afgenomen; B) het verdelingsvolume is afgenomen en de klaring is toegenomen; C) het verdelingsvolume is toegenomen en de klaring is afgenomen; D) het verdelingsvolume is toegenomen en de klaring is toegenomen. Minder (eiwit)binding = minder verdeling (als je vrienden aseksueel worden gemaakt kun je er tijdens de hele rit minder kwijt in de fuck bus). Bedenk dat dit metabolisme nu juist bedoeld is voor betere klaring, dus: B. Vergeet overigens niet de twee feitjes die in elke VGT terugkomen: pneumocyten type 2 maken surfactans en Reed-Sternberg cellen met uilenogen horen bij het Hodgkin lymfoom!
Column
Davith de Vries
Dokterscolumn Het vooruitterugbliksyndroom Toen ik voor het eerst door de draaideuren van het goudkuipje naar buiten liep, zeulend met de letterlijk 30 kilo aan boeken die ik zojuist voor een godsvermogen in de panaceakelder had aangeschaft (jep, toen bestond er nog geen bezorging), leek 6 jaar studeren eindeloos. Aan de middelbare school leek al nooit een eind te komen. En dat dan all over again?! Toegegeven, als je nu net je hertentamen niet gehaald hebt, of je afvraagt of de faculteit zélf wel enig idee heeft hoe het volgende blok in G2020 er uit ziet, dan lijken die vier letters oprecht ver weg: arts. Toch glippen de jaren makkelijker door je vingers heen dan de darmen die je opzij mag houden tijdens een laparotomie. Eergister nog schreef ik over ‘de goede dokter 1’ (Luca Kovác van ER, zie plaatje), de eerste opdracht van professionele ontwikkeling in jaar 1. En dan ligt je bul opeens onderaan de posstapel van het BIG-register. Een week of 6 later (ja, brieven openen is het enige wat ze doen bij het BIG, maar dat kost véél tijd) ben je volwaardig dokter.
meer met je student-OV op een station staat te kleumen. Ik kreeg zelfs van elke op de SEH vertegenwoordigde specialist een kerstcadeau (ja, dat is alleen voor de periferie). Je zwoegen wordt langzaam oprecht gewaardeerd. Klinkt dat te geweldig? Er is iets wat ik de afgelopen jaren heb geleerd. In de brugklas verlang je naar het kunnen kiezen (en met name het droppen) van vakken, maar eenmaal in de tweede fase kijk je vooral uit naar echt studeren. Zit je eenmaal in de collegebanken van geneeskunde, dan wil je niets liever dan beginnen met je coschappen. Als je vervolgens als co weer eens -nog half slapend- in een onzichtbaar hoekje wordt gedropt zonder dat iemand je een blik waardig gunt, dan is het heerlijk je voor te stellen ooit aan de artsentafel te zitten. Of, nog liever misschien, terugkeren naar de (zinloze) lessen maatschappijleer, je eigen lampion steken met een prikpen of uitkijken naar de intocht van Sinterklaas. Kijk niet te reikhalzend naar de toekomst en met niet teveel weemoed naar het verleden, geniet van wat je nu doet, nu mag en niet hoeft. In de komende edities zal ik het lief en leed als dokter op de spoedeisende hulp met jullie delen.
Tijdens je opleiding moet je er soms niet aan denken dokter te zijn, sommigen zijn er zelfs wat bevreesd voor. Dat is niet nodig, je groeit vanzelf in het vak. Als je net je semi-artsstage hebt gelopen is er weinig anders als arts-assistent. Je moet nog steeds vroeg op en ziet in je uppie patiënten die je (vaak) overlegt met de specialist. Er zijn nadelen: je jas wordt lichter door het gemis van kilo’s aan coassistentenboekjes en -notities, maar tegelijk zwaarder door het gewicht van je verantwoordelijkheid. Je biologische klok tikt moeizaam, je draait de helft van je diensten buiten kantooruren en leeft voortdurend in puur TL-licht. Verder kom je er achter dat de opleiding niet zo compleet is: het eerste dat elke arts-assistent moet doen is een paar peperdure (vergoede) medische cursussen volgen. Maar, ze worden overtroffen door de voordelen: je bent verlost van het co-krukje en mag je voorstellen als ‘de dokter’, je kan eindelijk de meeste zaken zelf aanvragen en ondertekenen, je hebt je eigen coassistenten (hoe relaxed!) en, niet te vergeten, elke maand wordt het tienvoudige van je basisbeurs aan je overgemaakt, waardoor je niet
Panessay • 2014:4 • 121
Reportage
Stalin
Bloedige business “Doneer je nier, koop de nieuwe iPad!” Elk uur wordt er ergens op de wereld illegaal een orgaan verkocht. Als je dit doorrekent, kom je in totaal op zo’n 10.000 organen per jaar uit – een tiende van alle transplantaties ter wereld is dus illegaal. Gezien de wereldwijde stijging in diabetes, hypertensie en hartfalen is het waarschijnlijk dat transplantatiewachtlijsten in de toekomst steeds langer zullen worden, waardoor de prijs van een nieuwe nier of lever op de zwarte markt de pan uit rijst. De solidairen onder u vinden dit verschrikkelijk, de meer amorele en ondernemende types ruiken misschien kansen. Hoe zit deze bloederige business in elkaar? Wij duiken elleboogdiep in de orgaanhandel en zetten het voor u op een rijtje. India style: an offer you can’t refuse
India is ‘s werelds grootste democratie, maar ook een land met bijna 400 miljoen ongeletterden die in troosteloze omstandigheden een naar stront ruikend bestaan lijden. Nu is er ook nog eens weinig zo makkelijk te misleiden als een gigantische, ongeletterde mensenmassa - India is dan ook ‘s werelds grootste bron van zwartemarktnieren. Maffia-achtige groeperingen benaderen mensen in achterstandsgebieden en arme buurlanden als Nepal en Pakistan met het aanbod één van hun nieren te kopen. Men krijgt piekfijn uitgelegd dat zo’n nier weinig anders is dan een homp vlees dat binnen enkele weken gewoon weer teruggroeit en met een simpel ingreepje te verwijderen is. Het aanbod moet aanlokkelijk klinken als je niet beter weet: een snelle operatie, hartstikke veilig, gebeurt in de grote stad, de reis wordt vergoed en een dag of twee later sta je weer op straat - dat alles voor wel enkele duizenden euro’s! Dan komt de kater: zonder betaling of met een grijpstuiver aan zwijggeld worden pasgeopereerden weer op straat geflikkerd. In sommige gevallen is er nooit een geldbelofte gedaan, maar wordt instemming simpelweg bereikt door middel
122
van een pistool tegen het hoofd van oma of dochter. De wonden worden slecht gehecht, de operaties zijn technisch vaak matig uitgevoerd en allerhande complicaties zijn schering en inslag. Er bestaan ook lugubere verhalen over ontvoeringen waarbij lichamen volledig worden leeggemaakt van organen. Hoewel deze moeilijk te bewijzen zijn, is de gezellige buurt India-Nepal-Bangladesh dusdanig van de pot gerukt, dat het niet bijzonder vergezocht klinkt. Omdat de meeste gedupeerden connecties noch pegels hebben is er niemand die ze serieus neemt. En al zou iemand dat wel hebben: in de corrupte chaos die India heet, is het praktisch onmogelijk de daders te achterhalen. De overheid neemt het probleem pas sinds kort wat serieuzer en schat de hoeveelheid nieren die op jaarbasis aan plattelandsvolk worden afgetroggeld op enkele duizenden. Specialiteit: Nier Straatwaarde: $1.000 Transplantatiedeals vanaf: $15.000
China style: nekschot
Je kunt in de Volksrepubliek China voor 55 verschillende misdaden geëxecuteerd worden, zoals lafheid, prostitutie en kwakzalverij. Omdat de Communistische Partij in al haar wijsheid heeft besloten geen informatie vrij te geven die verkeerd kan worden opgevat, is er geen harde data over hoe vaak de doodstraf in China wordt uitgevoerd. Kwade buitenlandse mogendheden als Amnesty International speculeren dat het jaartotaal rond de vijfduizend executies ligt. Hoe dan ook, de meeste terdoodveroordeelden krijgen in China een nekschot. Laat dat nou net perfect zijn voor gedwongen orgaandonatie: nadat de hersenstam van een volksvijand tot pap verschoten is, blijft het cardiovasculaire systeem volledig intact en is er zelfs enige tijd nog perfusie. En dat komt goed uit, want China kampt sinds jaar en dag met een chronisch orgaantekort. Helaas is gedwongen orgaandonatie sinds dit jaar niet meer officieel overheidsbeleid, maar een pro-actieve chirurg met een vlotte babbel en een paar steekpenningen kan bij veel executies nog steeds wel wat organen oogsten. Veel van deze vleeswaren blijven in China, maar ook op de internationale markt is de Volksrepubliek een grootleverancier van levers, nieren, cornea’s, harten en longen. Het grote voordeel van het Chinese model is dat er in meer dan alleen nieren kan worden gehandeld.
Specialiteit: Lever Straatwaarde: $3.600 Transplantatiedeals vanaf: $100.000
Oostblok Style: vraag en aanbod
Dat je in de anus van Europa voor zo’n twintigduizend euro een zigeunerbaby kunt kopen was al bekend. Op dezelfde manier worden er ook organen gewoon volgens de dynamiek van de markt verhandeld. De algehele wet in de wetteloosheid van het Oostblok is dat alles te koop is. Wat wil je, zonder noemenswaardige overheidscontrole op corrupte bestuurders in een gebied waar de maffia heerst, de misère de pan uit rijst en merktrainingspakken en gouden tanden nog helemaal de bom zijn. U biedt, de rest komt vanzelf. Zelfs levende longdonoren zijn er te vinden: er is keuze zat. Bijkomend voordeel voor de koper is dat Oost-Europese chirurgen (in tegenstelling tot hun Indiase collegae) geen slagers en timmerlui zijn, maar over het algemeen gewoon medici. Vergelijkbare systemen bestaan ook op de Filippijnen en in het Midden-Oosten. Prijzen worden automatisch geregeld door de onzichtbare hand van de markt, zoals beschreven door Adam Smith. Lang leve het kapitalisme! Specialiteit: U vraagt, wij draaien. Straatwaarde van een long: $315.000 Niertransplantatie vanaf: $100.000
Waar verpats ik mijn nier?
Leent u al maximaal bij, maar wilt u tóch met de club prominent gaan zuipen in een warm oord? Geen ramp, op www.liver4you.org is er speciaal voor u een knopje ‘Sell My Kidney’. U bent binnen enkele weken een paar tienduizenden euro’s rijker en een nier armer. U heeft er toch twee.
Hoe komen de organen bij hun klanten?
De over het algemeen rijke, dikke, Westerse diabeten die een orgaan zoeken hebben het makkelijk: je gaat naar bovenstaande site of vergelijkbare adresjes, tikt in wat je wilt en binnen de kortste keren heb je een Straatwaarde nieren per land
Dollarprijzen
Kenia
650
India
1.000
Filippijnen
2.000
Moldavië
2.500
Roemenië
2.700
Israël
10.000
Gemiddelde wereldwijde biedprijs
150.000
nier, lever, hart of long te pakken. Lange wachtrijen in het Westen zorgen ervoor dat de vraag naar illegale organen elders steeds meer stijgt. Orgaanhandel is dan ook booming business. Toch kleven er behalve de ethische bezwaren ook praktische nadelen aan. Zo worden de operaties in veel orgaanlanden technisch niet juist uitgevoerd en wordt er lang niet altijd zorgvuldig gekeken naar HLA-compatibiliteit. De kans is dan ook groot dat uw nieuwe derdewereldorgaan binnen de kortste keren het loodje legt, waarmee u weer terug bij af bent.
Tot slot
Nu weet u het. Organen zijn helaas een verhandelbaar goed, zoals sinaasappels, door kinderen in elkaar genaaide H&M-kleren en baby’s. In het handige tabelletje hiernaast kunt u nog eens rustig nalezen wat uw nier op de zwarte markt op zou brengen. Wilt u meer geld dan dat? Met een opleiding geneeskunde is een carrière in de orgaanmaffia heel goed mogelijk. Leuk, tot u in China gepakt wordt en de kogel krijgt. Dan verschijnt u zelf weer als orgaan op de markt en is de cirkel weer rond. Disclaimer: Hoewel we u aan een adresje hebben geholpen waar u uw nier kunt verkopen, is het niet de bedoeling van de auteur of van de Panessay om u op illegale of onethische plannetjes te brengen. Organen aftroggelen van arme mensen is een groot probleem in veel landen. Ook vinden we het een hele nare manier om aan uw brood te komen. Dit verdient niet onze goedkeuring.
Panessay • 2014:4 • 123
Dr. Kutgrap
Tumorhumor Vragen die de VGT niet haalden Deze pagina is speciaal gemaakt om de ongemakkelijke stiltes te verbreken in de koffiekamer. Met deze grappen kan jij gemakkelijk het ijs breken om naamsbekendheid te verkrijgen onder de artsen en je cijfers op te krikken. U loopt coschappen op de afdeling urologie in Pyongyang. Op uw spreekuur ziet u de grote leider vanwege een bemoeilijkte mictie. U besluit een rectaal toucher uit te voeren waarbij u een flink vergrote prostaat voelt. Wat is de meest waarschijnlijke diagnose? A) Hoezo, ‘wat is de meest waarschijnlijke diagnose?’ De parel van het Koreaanse schiereiland is niet ziek, Zijn prostaat voelt zoals gewoonlijk groots aan. Het is een glanzende robijn die feller schittert dan alle sterren aan het hemelgewelf en u zou Hem op uw blote knieen moeten bedanken dat Hij u Zijn goddelijke prostaat heeft laten aanraken. Uw corrupte, Westerse medische blik is foutief en u zult naar een heropvoedingskamp gestuurd worden , alwaar u van de grote leider zult leren houden. U bent coassistent op de spoed en u ziet een patient die van het dak is gevallen. De patient presenteert zich met negrotiserende dermatitis, fors erythemateuze lippen en pathologisch kroeshaar. Welke nevenklachten verwacht u bij dit typisch klinische beeld? A) infectie met banketstaafvormige bacteriën B) marsepein op de borstplaat C) taaitaaislijmziekte
124
U gaat uit in het centrum van Moskou. Het waarom hiervan is ons totaal onduidelijk. Terwijl u de vrieskou trotseert om uw warme hotelkamer te bereiken kruist een slecht articulerende Rus uw pad. Hij heeft een breed gangspoor, atactische bewegingen, nystagmus, dysarthrie en een verlaagde bewustzijnstoestand. Wat is de oorzaak van het gedrag van deze man? A) acute inebriatie met ethanol B) acute pancreasinsufficientie C) syndroom van Korsakov D) Russisch cultureel erfgoed Welke anatomische structuren passeert een zaadcel als deze een eicel gaat bevruchten? A) ductus deferens, urethra, prostaat, vagina B) ductus deferens, prostaat, ureter, tuba fallopii C) ductus botalli, prostaat, urethra, tuba auditiva D) ductus deferens, urethra, cavum oris, oesofagus U heeft een medicijn ontwikkeld dat in vitro werkzaam lijkt te zijn tegen het ebolavirus, maar waarvan het bijwerkingenprofiel bij mensen nog totaal onbekend is. U wilt het medicament per direct op grote schaal invoeren in Afrika. Hiervoor gelden de volgende vereisten: A) Geen B) Instemming van de Nederlandse overheid C) Instemming van de lokale “overheid” D) Instemming van de Medisch-Etnische Toetsingscommissie E) geen, mits u eerst een epidemie veroorzaakt F) waarom zou u dit doen, ebola is prima tegen dreigende overbevolking
Co-column
Boukje van der Slik
Co-column Afscheid nemen bestaat niet Het is kwart over zes in de avond. Ik fiets naar huis. Door het donker, in de kou, met een raar gevoel in mijn buik. Ik kijk nog een laatste keer achterom naar het kleiner wordende ziekenhuis dat ik achter me laat. Dat was het dan, hier neem ik afscheid. Doei Deventer Ziekenhuis! Dit klinkt natuurlijk erg dramatisch en overdreven allemaal, dat afscheid nemen. Je hoort Marco Borsato bijna op de achtergrond blèren dat afscheid nemen niet bestaat. Maar helaas, Marco B., wij als co’s kunnen er toch niet om heen: we krijgen veel te maken met afscheid nemen: op verschillende manieren, in verschillende mate en van verschillende mensen. Er wordt afscheid genomen van patiënten, van collega’s, van vakgroepen. Maar ook van woonplaatsen, huizen, ziekenhuizen en zelfs provincies (miss you Braboland, miss you). De een kan er beter mee omgaan dan de ander, maar we worden er hoe dan ook allemaal mee geconfronteerd. Ten eerste neem je als co afscheid van je sociale leven. Bye bye elke avond bier, doei late avonden in de kroeg, tschüss slenteren over de vismarkt als de vrijdagochtendmarkt al opgebouwd wordt en hallo veel te vroege wekker en te lange dagen. We doen het allemaal ergens voor en het afkicken van alcohol went ook wel, maar die vroege wekker went echt nevernooitniet. Verder moet je in de master bijna iedere maand afscheid nemen van een vakgroep waar je je net op je gemak bent gaan voelen en je net alle artsen bij voor- en achternaam kent. En patsboemdoei, je staat weer een cake te bakken of broodjes kroket te bestellen als afscheidskado. Bij een leuk coschap doe ik dat dan in ieder geval. Als het coschap niet leuk was of je kon niet met de mensen opschieten is het natuurlijk niet erg om afscheid te nemen. Dan ben je blij dat je het hebt overleefd en ben je de traktatie zogenaamd helaas vergeten. In zowel M1 als M2 neem je ook afscheid van een ziekenhuis waar je minstens een jaar hebt vertoefd. Vaak voelt zo’n ziekenhuis helemaal als je thuis en ken je de meeste medewerkers. De tijd vliegt voorbij en voor je het weet ben je helaas gedwongen om het ziekenhuis te verlaten om naar een perifeer ziekenhuis te gaan of
om terug te gaan naar Groningen. Gelukkig is dit allemaal voor een goed doel. Uiteindelijk. Op de lange termijn. Ergens in de toekomst. Een andere vorm van afscheid nemen is het afscheid van patiënten. Misschien doe je dat als co niet zo frequent als een arts, toch worden we er mee geconfronteerd. Op veel verpleegafdelingen ontfermt een co zich vaak over een of meerdere patiënten. Als ze dan met ontslag mogen na een aantal weken, vind ik het soms echt lastig omdat ik toch een band opbouw met mensen en ze waarschijnlijk nooit meer zal zien. Misschien een beetje een wijvengedachte, maar er zijn vast (hopelijk) meerdere mensen (en misschien ook wel mannen) die dit denken. Je zal nooit weten hoe het met diegene is afgelopen, of jij iets voor ze betekend hebt en of ze nog veel last hebben van het zes keer misprikken van het infuus. Dat is het lastige van co zijn, je bent overal maar een beperkte tijd en komt er hoogstwaarschijnlijk niet meer terug. Ook als patiënten overlijden op de verpleegafdeling of in de huisartsensetting worden we geconfronteerd met afscheid nemen. Je ziet de familie afscheid nemen, wat al veel met je kan doen. Vaak ben je zelf betrokken geweest bij deze mensen en heb je met ze gepraat en een band opgebouwd. Het is dan extra heftig om ze te zien overlijden of om het na het weekend achteraf te horen. Ik vind het zelf erg moeilijk hoe erg betrokken ik dan moet zijn. Je bent en blijft wel een co, maar toch merk ik dat mensen je aanwezigheid vaak wel waarderen omdat het voor jou ook een impact heeft en je zo ook medeleven toont. De grens tussen professioneel en empathisch zijn komt daar ook nog bij kijken, maar dat is dan weer een andere discussie. Zo wordt het wel een heel langdradige en saaie co-column, iets wat ik jullie niet aan zal doen. Kortom: we nemen veel afscheid tijdens onze klim naar de dokterstop. Soms een goed afscheid (nooit meer op de co-kruk zitten YES, nooit meer koffie halen voor de arts YES, nooit meer worden voorgesteld als ‘de co’ omdat ze mijn naam zijn vergeten YES), maar soms ook een lastig afscheid. Om maar bij het onderwerp te blijven neem ik, als cocolumnist, nu helaas ook afscheid van jullie. Bedankt, trouwe lezers. Ik zal jullie missen. Oké Marco Borsato, nu mag jij nog even: ik ga wel weg, maar verlaat jullie niet! Houdoe.
Panessay • 2014:4 • 125
Medische beeldvorming
30
Activiteitenkalender Januari: 8 Nieuwjaarsborrel 15 SpoCo Schaatsen 15 Uitdeelmoment Instrumenten Master 16 CCC Ouderdag 23 Masterraad: Pubquiz 29 Masterraad: Sollicitatiecursus Februari: 2 - 8 SpoCo Wintersport 19 ALV 26 Uitdeelmoment Instrumenten Master