Designing Cities For All | 2021-2022 | Nederlands

ONDERZOEKS-EN ACTIVITEITENPROGRAMMA 2021-2022

DESIGNING CITIES FOR ALL Pakhuis de Zwijger start in 2021 met ondersteuning van het

opkomst van een bepaald dominant en agressief soort leiderschap,

Stimuleringsfonds Creatieve Industrie het omvangrijke

met een in de meeste gevallen discriminerend en racistisch beleid

twee jaar durende activiteitenprogramma Designing Cities

gestoeld op nationalisme. Daar tegenover staat dat vanuit een

For All, over de rol van ontwerpers in het vormgeven en

groot deel van de wereldbevolking een steeds sterker wordende

maken van steden van, voor en door iedereen. De kernvraag

roep klinkt om meer collectiviteit, meer gemeenschapszin,

voor dit activiteitenplan 2021-2022 luidt:

meer duurzame - voor mens en natuur - economische modellen,

Hoe kunnen ontwerpers, binnen de context van de superdiverse stad, bijdragen aan het creëren van inclusieve steden van, voor en door iedereen?

en een meer gebalanceerde machtsverdeling. Betaalbaarheid, toegankelijkheid en gelijke kansen voor alle mensen zijn daarbij leidend: van (digitale) producten, (publieke) diensten en services, werkgelegenheid, onderwijs en zorg, en de huizenmarkt, tot aan het in meer algemene zin vormgeven aan buurt, dorp en stad. Bij een

Cities of Belonging zoals schrijver en activist OluTimehin

steeds groter wordende groep mensen groeit het bewustzijn dat

Adegbeye ze noemt, waarin iedereen zich thuis voelt en mag

om tot een eerlijke, veilige, en gezonde leefwereld voor iedereen te

voelen. Niet alleen in ruimtelijke zin, maar ook met betrekking tot

komen, ingrijpende veranderingen noodzakelijk zijn.

het digitale domein en de inrichting van onze publieke systemen, services en producten.

“The only cities worth building, indeed the only futures worth dreaming of, are those that include all of us, no matter who we are or how we make homes for ourselves.”

ONTWERPEN VOOR INCLUSIEVE STEDEN Deze roep geldt expliciet voor steden, die mondiaal door toenemende migratie steeds vaker superdivers zijn en worden.

In Nederland hebben anno 2020 zowel Amsterdam, Rotterdam als Den Haag officieel al de status van ‘superdiverse stad’ bereikt.

Het begrip super-diversity (voor het eerst geïntroduceerd door Steven Vertovec in 2007) houdt in dat er geen getalsmatige

-OluTimehin Adegbeye

meerderheid meer bestaat van één bevolkingsgroep. Vooral in dit

DE ROEP OM EEN EERLIJKE, VEILIGE EN GEZONDE LEEFOMGEVING VOOR IEDEREEN

van nieuwkomers, minderheden, en jongeren stagneert en ook

soort steden komen mensen in verweer, omdat de emancipatie omdat bijvoorbeeld gentrification als fenomeen wereldwijd hard

Als de afgelopen jaren - en 2020 in het bijzonder doordat de

doorzet. Nieuw is dat dit niet langer geïsoleerde manifestaties

mondiale corona pandemie een vergrootglas zette op bestaande

van verzet zijn: minderheden trekken daarin samen op. Vrouwen,

maatschappelijke problemen - één ding duidelijk hebben gemaakt,

mensen met een niet-witte huidskleur, queer personen, jongeren;

is het de schrijnende toename van de tweedeling in onze mondiale,

zij richten zich samen op het in kaart brengen van machtsrelaties

nationale en lokale samenlevingen. De pijnlijke verschillen tussen

en -ongelijkheden en het ontmantelen van inter agenderende

arm en rijk, de ongelijke toegang tot voorzieningen zoals hygiëne,

en elkaar vaak versterkende uitingen van seksisme, racisme,

onderdak en onderwijs, en de voortdurende worsteling met de

validisme, klassisme, homofobie, transfobie, en andere systemen

klimaatcrisis en het vluchtelingenvraagstuk, bereikten ons vanuit

van discriminatie, onderdrukking en privilegiëring. Zij eisen

alle werelddelen. Tegelijkertijd manifesteert zich na de moord op de

terecht een volwaardige plek op in de stad voor iedereen. Het gaat

Amerikaanse George Floyd de Black Lives Matter - beweging, die

daarbij om gelijke toegang en behandeling in onder andere het

strijdt tegen institutioneel racisme.

publieke domein, het onderwijs en de zorg, de culturele sector, op de arbeids- en woningmarkt, in de politiek, en in het uitgaansleven.

Parallel hieraan zien we een toenemende trend van populisme en

Het effect van superdiversiteit gaat ook over de normalisering van

individualisme, een afnemend vertrouwen in de overheid, en de

diversiteit en de gevolgen hiervan voor machtsverhoudingen en

alledaagse omgangsvormen in de stad. Het is daarom wenselijk

DESIGNING CITIES FOR ALL

meer bewustzijn, kennis en ervaring op te doen met inclusief

Designing Cities For All wil bijdragen aan een toekomst waarbij

ontwerpen van openbare ruimte, producten en processen. Dit is

we deze ontwerpcriteria als vanzelfsprekend gaan beschouwen en

nodig om te komen tot systemen en leefomgevingen waar iedereen

waarin we waarden zoals gelijkheid, inclusie en rechtvaardigheid

(ongeacht leeftijd, culturele achtergrond, etniciteit, capaciteiten,

vooropstellen. Met het activiteitenprogramma 2021-2022 gaan we

geloof en gender) zich op gelijkwaardige wijze toe kan verhouden.

daarom een verdieping aanbrengen in het discours en de huidige

ROL VAN ONTWERP EN VORMGEVING In deze onrustige tijd met een opeenstapeling van complexe

praktijk van ontwerpen en vormgeving in onze samenleving, die verder gaat dan het bestaande ethos van social design en design for good.

vraagstukken is een belangrijke rol weggelegd voor de ontwerpsector in het eerlijk en duurzaam vormgeven van de

Samen met in totaal zes Fellows die we uitnodigen voor ons

toekomst van ons dagelijks leven. We weten allemaal dat ontwerp

Fellowship-programma en veel designers, wetenschappers, andere

en vormgeving veel meer is dan het ‘simpel’ ontwikkelen van

experts, onderwijsinstellingen en overige betrokken partners

nieuw(e) producten, diensten of services. Ontwerpers zijn - naast

duiken we in de materie van het (her)ontwerpen van inclusieve

politici, bestuurders, aandeelhouders, opdrachtgevers en andere

steden, met het doel ervoor te zorgen dat iedereen - ook toekomstige

beleidsbepalende personen - door hun verbeeldingskracht

generaties - ongeacht capaciteiten, etniciteit, geslacht, leeftijd

en creërend vermogen bij uitstek geschikte aanjagers voor

en culturele achtergrond met gelijke kansen kan deelnemen aan

urgente (systeem)veranderingen en daarmee maatschappelijke

sociale, economische, culturele en vrijetijdsactiviteiten in steden.

verbeteringen. De afgelopen jaren hebben we gezien hoe

Steden waarin iedereen zich welkom voelt.

ontwerpers bijdragen aan sociale veranderingsprocessen doordat zij zich richten op het in mindere of meerdere mate betrekken

ACTIVITEITENPROGRAMMA 2021 - 2022

van gebruikers bij het ontwerpproces. Bij deze werkwijzen is het

Het tweetalige (Nederlands en Engels) activiteitenprogramma

begrijpen en het voldoen aan de behoeften en wensen van mensen,

Designing Cities For All heeft als doelstelling om het brede scala

de gebruikers, van cruciaal belang.

aan (toekomstige) ontwerpers (waaronder architectuur, grafische en visuele communicatie, industrieel ontwerp, ruimtelijk ontwerp,

Het is hoog tijd een alternatieve visie op het ontwerpen en

product design, digitaal ontwerp, game design, etcetera), maar

vormgeven van onze dagelijkse realiteit te ontwikkelen, een meer

ook opdrachtgevers, beleidsmakers, en andere verbonden partijen

intersectionele feministische visie waarbij we onszelf afvragen

(zoals professionals van maatschappelijke organisaties en

hoe we meer rechtvaardige, duurzame en inclusieve steden

burgerinitiatieven) inzicht te verschaffen in en instrumentarium

kunnen bouwen. Designing Cities For All gaat over het vormgeven

aan te reiken voor het inclusief vormgeven en (her)ontwerpen

van producten, diensten, services, plekken en systemen, waarin

van de stad in alle facetten. Het gaat daarbij om het duiden van

iedereen zich vertegenwoordigd voelt, iedereen meedoet, en op

verschillende perspectieven, het tonen van praktijken van inclusief

gelijke voet kan communiceren. Daarin laten we ons leiden door een

(en exclusief) design, het delen van kennis, het ontwikkelen van

aantal criteria voor ontwerp en vormgeving, namelijk dat steden

kritisch denkvermogen en van alternatief handelingsperspectief,

respectvol, veilig, functioneel, begrijpelijk, duurzaam, betaalbaar,

en het genereren van het bij deze tijd passend (ontwerp)vocabulaire.

toegankelijk, aantrekkelijk en gezond zijn voor iedereen.

Designing Cities For All is een doorlopend twee jaar durend

In het activiteitenprogramma laten we veel ruimte voor de

onderzoeks- en presentatieprogramma en bestaat uit diverse

inzet van Fellows, deelnemende experts en partners. En we

onderdelen. Een combinatie van enerzijds deskresearch,

rekenen erop dat ontwerpers en wetenschappers uit binnen- en

interviews, en praktijkonderzoek (ondersteund door in totaal zes

buitenland, studenten van alle designopleidingen, en stakeholders

Fellows die steeds drie maanden aan het programma verbonden

en ketenpartners vanuit de diverse disciplines en vakgebieden,

zullen zijn) met daaraan de gekoppelde activiteiten van dossiers

hun inzichten, kennis, ervaringen en werkwijzen binnen het

ontwikkeling; en anderzijds diverse vormen van overdracht en

programma gaan delen. Met als doel betere steden te maken voor

uitwisseling van praktijkervaringen en reeds gegenereerde kennis.

ons allemaal!

We gaan in gesprek en verbinden nationale en internationale ontwerpers, kunstenaars, wetenschappers, beleidsmakers, en

OPROEP

eenieder die zich bezighoudt met het vormgeven en maken van

Pakhuis de Zwijger ziet dit activiteitenprogramma als een kans

de stad tijdens livecast-uitzendingen/bijeenkomsten, podcasts,

om verdiepend onderzoek te doen naar inclusief ontwerp vanuit

expert tafels, magazine artikelen, exposities, publicaties en een

een Nederlandse context, en de kennis die op lokaal Amsterdams

boekenclub.

niveau beschikbaar is, te verbinden aan die op regionaal, nationaal (met name superdiverse steden Rotterdam en Den Haag) en vooral

De activiteiten richten zich op een breed scala aan professioneel

ook op internationaal niveau. Individuele ontwerpers, bureaus,

ontwerpers en design studenten (via de opleidingen), en een grote

onderwijsinstellingen, opleidingsinstituten en andere partijen en

diversiteit aan maatschappelijke professionals, opdrachtgevers,

professionals in de ontwerpketen uit binnen- en buitenland worden

beleidsmakers, wetenschappers, journalisten, politici en actieve

opgeroepen en uitgenodigd om deel te nemen en bij te dragen aan, en van

burgers. De kracht en uniciteit van het activiteitenprogramma

elkaar te leren over Designing Cities For All in een breed perspectief.

komt voort uit een mix aan deelnemers met verschillende achtergronden, kennis, inzichten en posities in het ontwerpproces,

Interesse om mee te doen? Neem dan contact op met Dymphie Braun

zodat alle elementen van het exclusief ontwerpen van steden

(programmamanager Designing Cities For All):

belicht gaan worden en bij elkaar komen.

dymphie@dezwijger.nl.

Pakhuis de Zwijger Piet Heinkade 181-K 1019 HC Amsterdam

020 - 624 63 80 dcfa@dezwijger.nl www.dezwijger.nl