ISS UE 1680
ב "ה
O CT O BE R 17 TH 2026 ו׳ מ ר ח ש ון ת ש פ "ז
N O A C H - נח
T i m e t o S hi n e: T h e S ecr et P ur p os e of N o ac h’s Wi n d o w R a b bi El y a d a G ol d wic ht P a g e 7 6 B irc h ot H a S h ac h ar: P art II R e b b etzi n Z e mir a Oz ar os w ki Page 6 4
-
ט ״ז:ב ר א ש ית ט ׳
ה ית ה ה ק ש ת ב ע נן
Y E R U S H A L A YI M S H A B B A T N O A C H Z M A NI M C A N D L E S 5: 3 0 P M • H A V D A L A 6: 4 2 P M • R A B B EI N U T A M 7: 2 2 P M O U I S R A E L 0 2- 5 6 0- 9 1 0 0
T O R A H TI D BI T S. C O M
A D V E R TI SI N G & S P O N S O R S HI P S 0 2- 5 6 0- 9 1 2 5
T a bl e o f C o n t e n t s F a mil y 0 4 DR ea arb biT orA via hB erTi dmbits an 1 0 AliR a yb a-bi bRy-e uAliv ey na TrS eadrd ba urS uksm m ar y 1 8 “R Ea asb biy SDr.piritTz viu alitW eiy ”nr e b 2 2 AR aStb orbi yL orof dHJeoanvate nh aa nn dS acE artks,hzt "l 3 0 PrR a ob bibi n Ng act hhe mPra on p hWietsn kl er 3 4 orS a viS anvig tn gh eHisW orlH o dm e? 38 42 46 48 58 62
R a b bi S h al o m R os n er R es p ect e d R e w ar ds R e b b etzi n S hir a S mil es S w e et T al k R a b bi J u d a h Misc h el Si mc h at S h m u el R a b bi S a m S h or Sc h e d ul e O U Isr a el Ec h o es of R as hi R a b bi M os h e T ar a gi n T h e D a ys or t h e W at ers of N o ac h? R e b b etzi n Dr. A di n a S h mi d m a n
64 68 74 76 78 82 84 90 92
Birc h ot H a S h ac h ar: P art II R e b b etzi n Z e mir a Oz ar o ws ki R a v K o o k o n Pir k ei A v ot ( 1: 2): T h e F o u n d ati o n of Ki n d n ess R a b bi A ar o n G ol dsc h ei d er W h o D es er v es t h e C h a n g e? R a b bi D a ni el M a n n Ti m e t o S hi n e: T h e S ecr et P ur p os e of N o ac h’s Wi n d o w R a b bi El y a d a G ol d wic ht T h e M e as ur e of Ri g ht e o us n ess Mrs. Mic h al H or o witz S H A G RI RI M B A L E V
S h o ul d S h e K n o w A b o ut His P T S D B ef or e t h e First D at e? Al e ez a B e n S h al o m L ess o ns fr o m M esill as Y es h ari m’s Gl ari n g O missi o n R a b bi C h ai m Eis e nst ei n T h e Y- Fil es C o mic N et a n el E pst ei n NCSY
T or a h 4 T e e ns b y T e e ns T a m ar a S a b a n / / Z a h ar a A g atst ei n
O U Isr ael is ho nored to welco me t hree re m ar k a ble Tor a h te ac hers to t he p a ges of Tor a h Tid bits. R A B BI E L Y A D A G O L D WI C H T is t h e f o u n d er of t h e O U S e mi c h as C h a v er Pr o gr a m. H e s er v es as t h e R a v of K e hil at L e v R a a n a n a. M R S. MI C H A L H O R O WI T Z is a w orl d-r e n o w n e d T or a h t e a c h er a n d l e a di n g i nstr u ct or f or t h e W o m e n's I ni ti ai v e of t h e O U. R A B BI J O E W O L F S O N , a n e xc e p ti o n all y t al e nt e d c o m m u nit y b uil d er, a ft er s e v e n y e ars l e a di n g J LI C at N Y U i n M a n h a tt a n, r et ur n e d t o Isr a el i n 2 0 2 2 t o c o- dir e ct t h e J LI C i n T el A vi v.
Br uc hi m H a b ai m! We are blessed to s h are yo ur dee p a nd me a ni n gf ul Tor a h wit h te ns of t ho us a nds across t he Hol y L a nd!
I M P O R T A N T R E MI N D E RS
E arli est Ki d d us h L e v a n a, 3 D a ys A ft er M ol a d: W e d Oct 1 4 7 D a ys A ft er M ol a d: S u n Oct 1 8 L ast O p p ort u nit y t o S a y Ki d d us h L e v a n a u n til: S u n Oct 2 5 I n Isr a el, o n e b e gi ns t o pr a y f or r ai n ( V't e n Tal u' M at ar) o n t h e e v e ni n g of t h e 7t h of M arc h es h v a n ( w hic h is M otz ei S h a b b at Oct. 1 7)
C O V E R P A G E P h ot o gr a p h e d b y S h u a G ol u btc hi k
I li v e i n R a' a n a n a. M y f a mil y a n d I m a d e Ali y a h 1 1 y e ars a g o fr o m H o ust o n, T e x as. I t o o k t his p h ot o at t h e Jil a b o u n W at erf all, a n d it's o n e of m y f a v orit es. R e a c hi n g t h e w at erf all a ft er a l o n g hi k e a n d s e ei n g a r ai n b o w i n t h e mist r e all y m a k es y o u as k y o urs elf, " "מ ה ר ב ו מ ע ש יך ה ׳. 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
C cAa nNdl eDliLg Ehti LIn g G H TI N G
O TotHh Ee rR Z' z' M mAa niNI m M
A NA DN DH AH VA DV ADL AAL TIA TIM E SM E S
N O AC H C a n dl es
Yer us h al a yi m/ M a al e A d u mi m Az a Ar e a ( N e ti v ot, S d er ot et al) B eit S h e m es h / R B S G us h Etzi o n R a a n a n a/ Tel M o n d/ H erzli y a/ K. S a b a
M o dii n / C h as h m o n ai m N et a n y a B e’ er S h e v a R e h o v ot P et ac h Ti k v a Gi n ot S h o mr o n H aif a / Zic hr o n G us h S hil o h Tel A vi v / Gi v at S h m u el Gi v at Z e e v C h e vr o n / Kir y at Ar b a As h k el o n Ya d Bi n y a mi n Tzf at / Bi k at H a Yar d e n G ol a n N a h ari y a / M a al ot Af ul a
5: 3 0 5: 4 8 5: 4 9 5: 4 6 5: 4 7 5: 4 6 5: 4 6 5: 4 8 5: 4 7 5: 3 0 5: 4 6 5: 3 6 5: 4 5 5: 4 7 5: 5 0 5: 4 6 5: 4 8 5: 4 7 5: 3 7 5: 4 3 5: 3 4 5: 4 5
LEC H LEC H A H a v d al a
6: 4 2 6: 4 4 6: 4 3 6: 4 2 6: 4 3 6: 4 3 6: 4 3 6: 4 4 6: 4 3 6: 4 3 6: 4 2 6: 4 2 6: 4 1 6: 4 3 6: 4 2 6: 4 2 6: 4 4 6: 4 3 6: 4 0 6: 4 0 6: 4 2 6: 4 1
C a n dl es
5: 2 2 5: 4 1 5: 4 1 5: 3 8 5: 3 9 5: 3 9 5: 3 9 5: 4 0 5: 3 9 5: 2 2 5: 3 8 5: 2 8 5: 3 7 5: 3 9 5: 4 2 5: 3 9 5: 4 1 5: 3 9 5: 2 9 5: 3 5 5: 3 6 5: 3 7
H a v d al a
6: 3 5 6: 3 7 6: 3 6 6: 3 5 6: 3 6 6: 3 5 6: 3 6 6: 3 7 6: 3 6 6: 3 6 6: 3 5 6: 3 5 6: 3 4 6: 3 6 6: 3 5 6: 3 5 6: 3 7 6: 3 6 6: 3 3 6: 3 2 6: 3 4 6: 3 4
R a b b ei n u Ta m (J er us al e m): N o ac h - 7: 2 2 P M • L ec h L ec h a - 7: 1 4 P M
All Ti m es Acc or di n g t o M y Z m a ni m ( 2 0 mi ns b ef or e S u ns et i n m ost Ci ti es; All Ti m es Acc or di n g t o M y Z m a ni m ( 2 0 mi ns b ef or e S u ns et i n m ost Ci ti es; 4 0 mi ns i n Yer us h al yi m a n d P et ac h Ti k v a; 3 0 mi ns i n Tzf at, N a h ari y a, M a al ot a n d H aif a) 4 0 mi ns i n Yer us h al yi m a n d P et ac h Ti k v a; 3 0 mi ns i n Tzf at, N a h ari y a, M a al ot a n d H aif a) D af Y o mi: B ec h or os 2 9 D af Y o mi: C h uli n 6 5 O U K as hr ut N C S Y J e wis h Ac ti o n JLI C NJ C D / Yac h a d / O ur W a y O U W est C o ast O U Pr ess S y n a g o g u e/ C o m m u nit y S er vic es O U A d v oc ac y O U Isr a el MI T C H E L R. A E D E R, P R E SI D E N T O F T H E O R T H O D O X U NI O N Ye h u d a N e u b er g er, C h air m a n of t h e B o ar d, Ort h o d ox U ni o n | Dr. J os h P e n n, O U K as hr us C o m missi o n R A B BI M O S H E H A U E R Z T " L, E X E C U TI V E VI C E P R E SI D E N T | R A B BI J O S H U A M. J O S E P H, E D. D. E X E C U TI V E VI C E P R E SI D E N T & C HI E F O P E R A TI N G O F FI C E R R a b bi Dr. Tz vi H ers h W ei nr e b, E x ec. V. P. E m erit us O U K O S H E R: R a b bi M os h e El ef a nt, C E O/ R a b bi nic A d mi nistr at or O U K os h er I S R A E L: R a b bi Yiss ac h ar D o v Kr a k o ws ki, R a b bi nic A d mi nistr at or | R a b bi Ezr a Fri e d m a n, T h e G ust a v e a n d C ar ol J ac o bs C e nt er f or K as hr ut E d uc a ti o n/ D e p ut y R a b bi nic A d mi nistr at or | R a b bi Y o n at o n K or ac h, R a b bi nic S u p er vis or H e a d q u art ers: 4 0 R ect or St. 4t h fl o or, N e w Y or k, N Y 1 0 0 0 6 2 1 2- 5 6 3- 4 0 0 0 w e bsit e: w w w. o u. or g
E dit or: R a b bi A ar o n G ol dsc h ei d er | a ar o n g @ o uisr a el. or g A d v er tisi n g: It a R oc h el 0 2- 5 6 0 9 1 2 5 | tt a ds @ o uisr a el. or g E dit or E m erit us: P hil C h er n ofs k y W e bsit e: w w w.t or a h ti d bits.c o m
N ot g e tti n g e n o u g h T Ts ? T o o m a n y ? N o n e at all ? C o nt act o ur DI S T RI B U TI O N 0 5 0 5- 7 7 2- 1 1 1 • i nf o @ o uisr a el. or g
J E R U S AL E M
R a n g es 1 1 d a ys W e d n es d a y - S h a b b at Oct o b er 1 4- 2 4 | 3- 1 3 M arc h es h v a n E arli est Tallit a n d Te filli n S u nris e S of Z m a n Kri at S h e m a M a g e n A vr a h a m S of Z m a n Te fil a
5: 5 1- 5: 5 7 6: 4 1- 6: 4 9 9: 3 3- 9: 3 6 8: 5 7- 8: 5 9 1 0: 3 0- 1 0: 3 1
C h atz ot ( H al ac hic N o o n) Mi nc h a G e d ol a ( E arli est Mi nc h a) Pl a g Mi nc h a S u ns et (I ncl u di n g El e v a ti o n)
1 2: 2 4- 1 2: 2 3 1 2: 5 4- 1 2: 5 3 4: 5 6- 4: 4 7 6: 1 2- 6: 0 1
( Acc or di n g t o t h e Gr a a n d B a al H a Ta n y a)
A vr o m Sil v er J er us al e m C oll e g e f or A d ults • W oli n etz F a mil y S h ul • Birt hri g ht - I. F. S. • Yac h a d • N C S Y Isr a el • JLI C Isr a el • C a m p Dr or • P e arl & H ar ol d M. J ac o bs Z UL A O utr e ac h C e nt er • T h e J ac k Gi n di Or ait a Te e n C e nt ers • O U Isr a el K as hr ut • Fr o ntli n e S u p p ort • T or a h I ni ti a ti v es • W o m e n's Di visi o n S T U A R T H E R S H K O WI T Z, P R E SI D E N T O U I S R A E L Zvi S a n d / Yitzc h a k F u n d: F or m er Pr esi d e nts, O UIsr a el | Pr of. M e ni K osl o ws k y, Vic e Pr esi d e nt V A A D M E M B E R S: Mic h a el El m a n | J o n at h a n Elt es | Yo n at a n Fra nk el | Yitzc h ak F u n d | D a ni ell a H ell erst ei n | St u art H ers hk o witz | J er e my L ust m a n | Yi g al M arc us | M eir R ask as | At ara R eic h el | Zvi S a n d | N or m a n Sc h m u ft er | M ark Sc h n ei d er | Est h er Willi a ms R A B BI A VI B E R M A N, E X E C U TI V E DI R E C T O R, O UI S R A EL R os a O d es er, C F O, O U Isr a el | N at a n K a n dl er, C O O, O U Isr a el | Es ft M os k o vitz, Dir ect or of A n gl o E n g a g e m e nt a n d Pr o gr a m mi n g i n Isr a el 7 H art u m Str e et, J er us al e m, 9 7 7 7 5 0 7 P o B ox 4 5 2 6 8 p h o n e: ( 0 2) 5 6 0 9 1 0 0 | f ax: ( 0 2) 5 6 1- 7 4 3 2 e m ail: o ftc e @ o uisr a el. or g w e bsit e: w w w. o uisr a el. or g F o u n d ers a n d i ni ti al b e n ef act ors of t h e O U Isr a el C e nt er: G e or g e a n d Ils e F al k a" h
T or a h Ti d bits a n d m a n y of t h e pr oj ects of O U Isr a el ar e assist e d b y gr a nts fr o m T H E J E R U S A L E M M U NI CI P A LI T Y O U Isr a el, Tor a h Ti d bits d o es n ot e n d ors e t h e p oli tic al or h al ac hic p osi ti o ns of its e dit or, c ol u m nists or a dv er fts ers, n or g u ar a nt e e t h e q u alit y of a dv er tts e d s er vic es or pr o d ucts. N or d o w e e n d ors e t h e k as hr ut of h ot els, r est a ur a nts, c at er ers or f o o d pr o d ucts t h at ar e a d v er tis e d i n T T ( exc e pt, of c o urs e, t h os e u n d er O U-Isr a el h as h g ac h a). A ny " pr o mis es" m a d e i n a ds ar e t h e s ol e r es p o nsi bilit y of t h e a dv er tis ers a n d n ot t h at of O U Isr a el, t h e O U Isr a el C e nt er , Tor a h Ti d bits.
O U I S R A EL 3
D E A R T O R A H TI D BI T S F A MI L Y R A B BI A VI B E R M A N E x e c u ft v e Dir e ct or, O U Isr a el | a b er m a n @ o uisr a el. or g
I a m e nt e ri n g S h a b b at N o a c h wit h v e r y mi x e d f e eli n g s. F o r t h e l a st t hi rt e e n y e a r s, d e s pi t e S h a b b at N o a c h b ei n g t h e fi r s t S h a b b at b a c k i n y e s hi v a a n d ul p a n a, m y s o n s a n d d a u g ht e r s h a v e al w a y s c h o s e n t o s p e n d it wit h o u r f a mil y i n st e a d. A n d it’ s n ot b e c a u s e w e w e r e st a yi n g h o m e f o r a f a mil y S h a b b at, a s e nj o y a bl e a s t h o s e a r e. It i s b e c a u s e S h a b b at N o a c h i s, e v e r y y e a r wit h f e w e x c e pti o n s, t h e st aff S h a b b at o n f o r t h e O U I s r a el T e e n C e nt e r s. St aff f r o m all o v e r t h e c o u nt r y c o m e t o g et h e r i n Gi v at W a s hi n gt o n wit h r a b bi s a n d ot h e r i n s pi r a ti o n al e d u c at o r s f o r a S h a b b at t h at I h a v e w ritt e n a b o ut m a n y ti m e s i n t h e s e p a g e s, a S h a b b at t h at lit e r all y gi v e s st r e n gt h t o t h e e nti r e t e a m t o d o t h e i n c r e di bl e w o r k t h at t h e y d o f o r t h e r e st of t h e y e a r. L et’ s b e h o n e st. W o r ki n g wit h t e e n s at ri s k i n N a h a ri y a, Ki r y at S h m o n a, A k k o,
M a y t h e T or a h l e ar n e d fr o m t his iss u e of T or a h Ti d bits b e i n l o vi n g m e m or y of o ur d e ar fri e n d
Ye h u d a L ei b B e r r e n z ”l
ז”ל
יה וד ה ל ייב ב ן א ה ר ון יצ ח ק o n his si xt h Ya h r z eit
Ali y a h L’ k e v er M o n d a y, O ct o b er 1 9 t h - ח ׳ מ ר ח ש ון 1 2: 3 0 p m H ar H a M e n u c h ot G us h ת ט, S e cti o n ד, R o w ג Z o o m: 8 1 5 4 1 1 0 4 2 9 7 P ass w or d: 2 6 1 0 1 9
ת ’נ’צ ’ב ’ה 4 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
S d e r ot, Di m o n a, a n d s o m a n y ot h e r citi e s i s n ot e a s y. Li vi n g i n t h o s e n ei g h b o r h o o d s i s n ot e a s y eit h e r. O u r st aff w o r k d a y i n a n d d a y o ut wit h t e e n s i n c h all e n gi n g ci r c u m st a n c e s, a n d t h e y gi v e t h ei r e nti r e h e a rt s t o t h e m. T o h a v e a S h a b b at o n t o c el e b r at e o u r st aff a n d r e c o g ni z e t h ei r eff o rt s, t o gi v e t h e m t h e st r e n gt h, t h e t o ol s, t h e T o r a h, a n d t h e i n s pi r ati o n, w a s s o, s o i m p o rt a nt t o u s. A n d it r e all y i s a n i n c r e di bl e S h a b b at o n. St aff f r o m o u r P e a rl a n d H a r ol d J a c o b s Z ul a O ut r e a c h C e nt e r a n d f r o m o u r O U I s r a el T e e n C e nt e r s a c r o s s t h e c o u nt r y all c a m e t o g et h e r f o r o n e i n s pi r ati o n al S h a b b at. R a v S h m u el Eli y a h u, t h e R a v of T zf at, j oi n s u s, t o g et h e r wit h n u m e r o u s ot h e r r a b bi s, i n cl u di n g R a v Y o ni L a vi. E v e r y n o w a n d t h e n, w e a r e al s o j oi n e d b y p oliti ci a n s w h o c a m e t o s e e t h e w o n d e rf ul w o r k O U I s r a el d o e s wit h t e e n s at ri s k a c r o s s t h e c o u nt r y. St aff st a y u p l at e F ri d a y ni g ht t o li st e n t o H a r el H et z r o ni, w h o st a rt e d t h e Z ul a 2 5 y e a r s a g o a n d c o nti n u e s t o w o r k wit h o u r t e e n s at ri s k. T h r o u g h R a v S h m u el Eli y a h u, C h ai m P el z n e r, a n d O r e n A s uli n, i n c r e di bl e l e a d e r s f o r o u r p r o g r a m s, w e r e a bl e t o e x p o s e o u r st aff t o a m a zi n g st o ri e s t a ki n g pl a c e a c r o s s t h e c o u nt r y, a n d e m p o w e r t h e m f o r a n ot h e r y e a r. O n e t hi n g c h a n g e d t hi s y e a r: I will n ot b e att e n di n g t hi s y e a r’ s st aff S h a b b at o n, n o r will m y c hil d r e n. It w a s o n e d e ci si o n of m a n y a s a r e s ult of t h e c ut b a c k s w e h a v e h a d t o m a k e at O U I s r a el d u e t o t h e d r o p i n t h e d oll a r a n d t h e d o w nt u r n i n d o n ati o n s. A n y e xt r a n e o u s c o st s, e v e n a f e w e xt r a
pl at e s of f o o d at a S h a b b at o n, h a v e t o b e w ei g h e d v e r y c a r ef ull y. It l e a v e s m e wit h v e r y mi x e d e m oti o n s. O n t h e o n e h a n d, I u n d e r st a n d t h at w e h a v e t o b e fi s c all y r e s p o n si bl e a n d m a k e c ut s w h e r e n e c e s s a r y. O n t h e ot h e r h a n d, I h a v e e n d l e s s l o v e a n d a d mi r ati o n f o r o u r st aff, w h o w o r k d a y i n a n d d a y o ut f o r t h e s e t e e n s a c r o s s t h e c o u nt r y. I a m p e r s o n all y g oi n g t o mi s s t hi s S h a b b at wit h t h e m, a n d t h e c h a n c e t o t ell t h e m fi r st h a n d h o w m u c h I a p p r e ci at e t h e m, a n d h o w m u c h t h e J e wi s h p e o pl e a p p r e ci at e all t h e w o r k t h e y d o f o r t h e c o u nt r y, f o r t h e J e wi s h p e o pl e, a n d f o r t e e n s w h o u nf o rt u n at el y c o m e f r o m h o m e s w h e r e t h e y a r e n ot r e c ei vi n g t h at i n s pi r ati o n. T hi s b ri n g s m e t o t hi s w e e k’ s p a r s h a. M a n y c o m m e nt a ri e s d w ell o n t h e q u e s ti o n of w h at it w a s a b o ut N o a c h t h at l e d H a K a d o s h B a r u c h H u t o s a v e hi m f r o m t h e r e st of hi s g e n e r ati o n. W h y w a s h e m o r e d e s e r vi n g t h a n ot h e r s ? T h e T o r a h d e s c ri b e s N o a c h a s a n “i s h t z a d di k t a mi m h a y a h b e d o r o t a v ” - “ a ri g h t e o u s m a n, w h ol e h e a rt e d i n hi s g e n e r ati o n s ” ( B e r e s hit 6: 9). W h at i s t hi s d e s c ri pti o n of t z a d di k ( ri g ht e o u s), a n d w h at i s t h e c o n c e pt of t a mi m ( w h ol e h e a rt e d) ? W h at w a s it a b o ut N o a c h t h at e n a bl e d hi m t o o v e r c o m e t h e c h all e n g e s of hi s g e n e r ati o n ? I s a w i n o n e of t h e w riti n g s of R a v M o rd e c h ai Eli y a h u zt ”l t h at h e s p e a k s a b o ut t w o diff e r e nt el e m e nt s t h at N o a c h n e e d e d i n o r d e r t o o v e r c o m e w h at w a s h a p p e ni n g i n hi s g e n e r ati o n. T h e fi r st r el at e s t o
t h e f a ct t h at N o a c h li v e d i n a g e n e r ati o n w h e r e p e o pl e w e r e c o r r u pt, w h e r e t h e r e w a s st e ali n g a n d i m m o r al b e h a vi o r o f e v e r y ki n d, a n d y et h e c o nti n u e d t o b e h a v e i n a w a y t h at s h o w e d e v e r y o n e h e h a d a m o r al c o m p a s s. M o st p e o pl e a r e i nfl u e n c e d m o r all y b y t h o s e a r o u n d t h e m. It t a k e s a t r e m e n d o u s a m o u nt of m o r al s a n d et hi c s t o st a n d u p st r o n g a n d s a y, “ N o. T h at i s w r o n g, a n d I’ m n ot d oi n g it. ” B ut t h at w a s t h e fi r st of N o a c h’ s s p e ci al q u aliti e s. T h e s e c o n d el e m e nt w e s e e i n N o a c h i s i n c o n v e r s ati o n wit h t h e n a r r ati v e t h at p r e c e d e s t h e Fl o o d, t h e T o w e r of B a v el st o r y. N o a c h h a d t o c o nt e n d wit h a g e n e r ati o n t h at w a s willi n g t o c h all e n g e H a K a d o s h B a r u c h H u. It w a s a g e n e r ati o n t h at s ai d, “ L et’ s b uil d a t o w e r t h at will b e t all e r t h a n G o d, w h e r e w e c a n e v e n fi g ht a g ai n st G o d. ” N o a c h, o n t h e ot h e r h a n d, u n d e r st o o d t h at O U I S R A EL 5
t h e r e i s a G o d w h o r u n s t h e w o rl d. W h e n G o d c o m m a n d e d hi m t o b uil d a b o at, h e di d s o f o r 1 2 0 y e a r s. H e k n e w t h at t hi s i s w h at h e h a d t o d o. Aft e r t h e Fl o o d, w h e n H a K a d o s h B a r u c h H u gi v e s N o a c h t h e b a si c c o m m a n d s k n o w n a s t h e N o a hi d e l a w s, h e t a k e s t h e m o n a n d w e b eli e v e t h at a n y g e ntil e w h o a c c e pt s t h e m a n d k e e p s t h e m will b e p a rt of Ol a m H a b a. S o, R a v Eli y a h u zt ”l e x pl ai n e d, t h e s e t w o i n c r e di bl e c o m p a s s e s m a d e N o a c h t h e ri g ht c a n di d at e t o s a v e f r o m t h e w o rl d wi d e Fl o o d. B ut w h e r e di d N o a c h g et t hi s f r o m ? W h at e n a bl e d hi m t o st a n d st r o n g i n hi s a cti o n s a n d b eli ef s i n t h e s e t w o v e r y c h al l e n gi n g ti m e s ? T h e a n s w e r c a n b e f o u n d w h e n w e l o o k at t h e w o r d s of o u r S a g e s. N o a c h’ s g r a n d f at h e r w a s M et u s h el a c h, a n d hi s f at h e r w a s L e m e c h, g r e at l e a d e r s of t h ei r g e n e r ati o n s. R a s hi ( o n B e r e s hit 7: 4) q u ot e s t h e g e m a r a ( S a n h e d ri n 1 0 8 b) t h at H a K a d o s h B a r u c h H u p o st p o n e d t h e Fl o o d u ntil aft e r M et u s h el a c h h a d p a s s e d a w a y. H e w a s s o ri g ht e o u s t h at H a K a d o s h B a r u c h H u s p a r e d hi m t h e p ai n of s e ei n g t h e d e st r u cti o n of t h e w o rl d. T hi s c o nt ai n s s u c h a n i m p o rt a nt l e s s o n.
M a y t h e T or a h l e ar n e d fr o m t his T or a h Ti d bits b e i n l o vi n g m e m or y of a n d ל ע ”נ
ז”ל
ר ’ ח יים ב ן זר ח
C h ai m G r e e n b e r g ז”ל ו’ ח ש ון ה ת ש כ ”ו- נל ב ”ע ב
יה וד ית ב ת ה ר ב יה וש ע ד ב ז”ל J uli a Fi n k- G r e e n b e r g ז”ל ט ’ ח ש ון ה ת ש ס ”ו- נל ב ”ע ב . ה. ב. צ.נ. ת 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
Cl e a rl y, N o a c h’ s a m a zi n g att ri b ut e s w e r e a c q ui r e d b y h a vi n g t h e ri g ht r ol e m o d el s - M et u s h el a c h a n d L e m e c h. W h e n g r a n dp a r e nt s, p a r e nt s, a u nt s, u n cl e s, a n d f ri e n d s m o d el t h e ri g ht b e h a vi o r a n d b eli ef s, it h a s a g r e at i nfl u e n c e o n t h e n e xt g e n e r ati o n. T hi s i s w h y N o a c h st o o d o ut a m o n g hi s e nti r e g e n e r ati o n t o b e s a v e d. O u r st aff att e n di n g t h e S h a b b at o n t hi s S h a b b at h a v e c h o s e n f o r m a n y y e a r s t o b e g ui d e s f o r t h e n e xt g e n e r ati o n. T h e y u n d e r st a n d t h at t h e m o r e p o siti v e r ol e m o d el s a n d p o siti v e p e o pl e w e s u r r o u n d t h e n e xt g e n e r ati o n wit h, t h e m o r e w e will, B a r u c h H a s h e m, r ai s e a y o u n g e r g e n e r ati o n t h at i s willi n g t o fi g ht f o r t h e c o u nt r y, f o r t h ei r p e o pl e, f o r t h ei r T o r a h, f o r t h ei r v al u e s, a n d f o r w h at i s t r ul y i m p o rt a nt i n lif e. W h e n I l o o k at t h e m e s s a g e s o f t hi s w e e k’ s p a r s h a, i t m a k e s m e mi s s o u r i n c r e di bl e st aff e v e n m o r e t hi s S h a b b at. I h o p e t h at, b e’ e z r at H a s h e m, w e will b e a bl e t o r ai s e t h e f u n d s n e c e s s a r y t o h ol d t hi s S h a b b at a g ai n n e xt y e a r, a n d t o b ri n g b a c k t h e t hi n g s w e u nf o rt u n at el y h a d t o c a nc el t hi s y e a r b e c a u s e of b u d g et c ut s. Wit h y o u r h el p, a n d t h e h el p of H a s h e m, w e will c o nti n u e i n s pi ri n g t h e n e xt g e n e r ati o n f o r m a n y m o r e y e a r s t o c o m e. Wi s hi n g y o u all a n u plifti n g a n d i n s pi r i n g S h a b b at,
R a b bi A vi B e r m a n E x e c uti v e Di r e ct o r, O U I s r a el a b e r m a n @ o ui s r a el. o r g
T r u e w h o l e s a l e r f r o m t h e di a m o n d b o u r s a wi t h o v e r 2 5 y e a r s e x p e ri e n c e m e m b e r di a m o n d d e a l e r s c l u b
∙
E n g a g e m e n t Ri n g s S t u d E a r ri n g s T e n ni s B r a c e l e t s Pe n d a n ts
∙
F R E E PI K. C O M
0 5 0- 5 7 3- 9 0 6 1 je ff m or 3 6 @ g m ail.c o m w w w.Je ff M or Di a m o n dJe welr y.c o m
T U VI A A N D Y H A A S
B A L A N C E a n d F A L L - P R E V E N TI O N S P E CI A LI S T f or O L D E R A D U L T S M ai nt ai n H e alt h y B o n e s a n d M u s cl e s D e cr e a s e Stiff n e s s a n d J oi nt P ai n I n cr e a s e Str e n gt h! St a y I n d e p e n d e nt!
best qual i ty AI R C O N DI TI O NI N G
CE
ו ת ני סיון
+
X PER
20
SE
Y * שנR
IE N
M A S S A G E T H E R A PI S T & FI T N E S S T R AI N E R
0 5 2. 6 7 3. 3 7 0 4 I w w w. a n d y h e alt h. c o m | j er u s al e m m y h o m e @ h ot m ail. c o m
*
S al es & I nst all ati o n of V R F | M ulti | I n v ert er | C e ntr al Pr off essi o n al & r eli a bl e
R ef er e nc es i n Y O U R n ei g h b or h o o d
O nl y J e wis h l a b or
G lo b a l S h ip p in g : 0 5 0 -4 2 4 -8 3 5 9
p ol ar air bi z @ g m ail.c o m |
0 5 2- 2 4 0- 5 0 6 3 O U I S R A EL 7
8 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
!ל ך ל ך ל א ש ק לון B e fo r e it’s a ll s o ld o u t!
S till h a v e a fe w lo v e ly s e a -v ie w p ro p e rtie s , b u t a s N o a h re a liz e d , th e tim e to g o is n o w !
A sh k e l L I V E
O P P O S I T E
n T H E
S E A
c a ll D a v id a t 0 5 4 - 4 3 3 - 2 6 2 1 d a v i dz @ A s h k e l on P ro p e rti es . co m w w w . as h k e l on p ro p e rtie s . co m
1 C A R AT A N D L A R GE R L A B G R O W N DI A M O N D S S E T I N W HI T E Y E L L O W G O L D F R O M ₪ 2, 3 0 0
D e si g n er j e w elr y a t u n m a t c h e d s a vi n g s
J E W E L R Y WI T H A P E DI G R E E
K E R E N K AYE M ET 8
K NI S A 1
J E R US AL E M
0 5 4 3 9 7 61 61
S T H: 1 7: 0 0 2 1: 0 0
F: 1 2: 0 0 1 4: 0 0
F R E E J E W E L R Y C L E A NI N G
V A T R E F U N D A T B E N G U RI O N
O U I S R A EL 9
A LI Y A B Y A LI Y A S E D R A S U M M A R Y R A B BI R E U V E N T R A D B U R K S R C A Isr a el R e gi o n
P A RS H AT N O A C H P a r s h at N o a c h d e s c ri b e s: t h e d e st r u cti o n of t h e w o rl d t h r o u g h t h e Fl o o d, N o a c h a n d hi s f a mil y, t h e st o r y of t h e T o w e r of B a b el a n d t h e i nt r o d u cti o n of A v r a h a m’ s f a mil y. T h e t h e m e w e will d e v el o p i n P a r s h at N o a c h i s t h at t h e fl o o d i s a s e c o n d t r y at c r e ati o n. B e r ei s hit a n d N o a c h a r e e s s e nti al l y p a r all el c r e ati o n st o ri e s, o r m o r e a c c ur at el y a c r e ati o n a n d a r e c r e ati o n.
1 S T A LI Y A ( 6: 9- 2 2) N o a c h i s ri g ht e o u s, w hil e t h e w o rl d i s fill e d wit h e vil. N o a c h i s i n st r u ct e d t o b uil d a n A r k, f o r w hil e G- d i s t o d e st r o y all li vi n g b ei n g s, H e e st a bli s h e s a c o v e n a nt wit h N o a c h t o s a v e hi m. N o a c h, hi s f a mil y, 2 of e a c h a ni m al a n d t h e f o o d a r e t o b e b r o u g ht i nt o t h e A r k. N o a c h di d all t h at G- d c o m m a n d e d. T h e p a r s h a b r e a k i s c u ri o u s. B e c a u s e t h e st o r y of t h e fl o o d b e gi n s o n e p a r a g r a p h b ef o r e t h e b e gi n ni n g of o u r p a r s h a. T h e l a st p a r a g r a p h of l a st w e e k’ s p a r s h a d e s c ri b e s t h at t h e w o rl d b e c a m e c o r r u pt.
I n l o vi n g m e m or y of o ur d a u g ht er a n d sist er
J U D Y Y E L LI N a ” h
יה וד ית מ א ש ה ב ת א ל יע זר ע ”ה o n h e r 3 2 n d Ya h rt z eit - ט ’ מ ר ח ש ון M a y t h e T or a h l e ar n e d fr o m t his iss u e b e i n h er m erit T h e Yelli n a n d Wei n g art e n f a mili es 1 0 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
G- d p r off e r e d t h at H e w o ul d d e st r o y all li v i n g b ei n g s, a s H e r e g r ett e d c r e ati n g t h e m. I s n’t t h at t h e l o gi c al b e gi n ni n g t o t h e fl o o d, t h at t h e w o rl d i s t o b e d e st r o y e d ? W h y b e gi n t h e p a r s h a wit h N o a c h a n d n ot wit h t h e d e ci si o n t o d e st r o y t h e w o rl d ? P e r h a p s t h e p a r s h a b r e a k i s d eli b e r at e. T h e st o r y c o ul d b e gi n wit h d e st r u cti o n. O r it c o ul d b e gi n wit h t h e o n e s n ot t o b e d e st r o y e d. B e gi n ni n g wit h t h e c o r r u pt n e s s o f t h e w o rl d a n d G - d’ s d e si r e t o d e st r o y it w o ul d f r a m e t h e st o r y a s o n e of d e st r u cti o n. B u t b e gi n ni n g wi t h N o a c h b ei n g a ri g ht e o u s m a n a n d d e s c ri bi n g hi s f a mil y f r a m e s t h e st o r y a s n ot o n e of d e st r u c ti o n b ut of s u r vi v al. T h e fl o o d st o r y i s n ot t h e st o r y of t h e d e st r u cti o n of t h e w o rl d; it i s t h e st o r y of t h e s u r vi v al of t h e w o rl d t h r o u g h N o a c h. T hi s will b e c o m e a r e c u r ri n g t h e m e i n t h e T o r a h; n e a r d e st r u cti o n, d e s e r vi n g d e st r u cti o n. B ut n ot d oi n g it. T h e w o rl d d e s e r v e s t o b e d e s t r o y e d. B u t i t i s n’ t d e st r o y e d. It i s s a v e d. T h r o u g h N o a c h. S o, i s it a st o r y of d e st r u cti o n o r a st o r y of G- d’ s g e n e r o sit y a n d ki n d n e s s, of w a nt i n g t o d e st r o y b ut n ot all o wi n g Hi m s elf t o d o it ? Of m a n d e s e r vi n g t o b e wi p e d o ut e nti r el y, b ut n ot all o wi n g Hi m s elf t o d o it. T h e r e i s f a r m o r e d et ail of t h e di m e n si o n s of t h e A r k t h a n t h e r e i s of m a n’ s e vil t h at i s c a u si n g t h e w o rl d t o b e d e st r o y e d. T h e T o r a h i s m o r e i nt e r e st e d i n t h e s u r vi v al, o r m o r e a c c u r at el y, i n t h e r e c r e ati o n of t h e w o rl d t h a n it i s i n t h e st o r y of m a n’ s
f ail u r e. T h e titl e of t h e Fl o o d st o r y s h o ul d n ot b e t h e d e st r u cti o n of t h e w o rl d, b ut r at h e r t h e r e c r e ati o n of t h e w o rl d.
2 N D A LI Y A ( 7: 1- 1 6) N o a c h i s a g ai n d e s c ri b e d a s ri g ht e o u s. B ri n g 7 of e a c h p u r e a ni m al, 2 of t h e i m p u r e, a n d all t h e bi r d s i nt o t h e A r k. N o a c h w a s 6 0 0 y e a r s ol d a n d b r o u g ht hi s f a mil y i nt o t h e A r k. T h e w at e r s of t h e s p ri n g s of t h e d e pt h s w e r e r el e a s e d a n d t h e st o r e s of w at e r a b o v e w e r e o p e n e d. All e nt e r e d t h e A r k, a s G- d h a d c o m m a n d e d N o a c h. T h e w o rl d will b e d e st r o y e d wit h w at e r. T h e T o r a h d e s c ri b e s i n t h e s e c o n d v e r s e i n t h e T o r a h, t h at t h e fi r st t hi n g t o e xi st i n t h e w o rl d w a s w at e r: “ T h e s pi rit of G- d h o v e r e d o v e r t h e w at e r s ”. If y o u w a nt t o i n di c at e t h at t h e w o rl d i s g etti n g a r e b o ot, st a rti n g a g ai n, c o v e r it wit h w at e r, a s it w a s “I n t h e b e gi n ni n g ”. T h e w at e r fl o o d s t h e w o rl d f r o m b el o w a n d f r o m a b o v e. W e h a v e s e e n w at e r b el o w a n d a b o v e b ef o r e: i n C r e ati o n, C h. 1: 6, G- d s e p a r at e d b et w e e n t h e w at e r s a b o v e a n d b el o w a n d m a d e t h e h e a v e n s b et w e e n. C r e ati o n i n v ol v e d di vi di n g t h e w at e r s; h e r e t h e di vi si o n of t h e w at e r s i s b ei n g u n d o n e. L et it all fl o o d t h e e a rt h. T h e w at e r s t h at w e r e g at h e r e d i n c r e ati o n a r e h e r e b ei n g r el e a s e d. T h e Fl o o d i s C r e ati o n b ei n g r e d o n e.
3 R D A LI Y A ( 7: 1 7- 8: 1 4) T h e Fl o o d c o v e r s t h e e a rt h. All li vi n g t hi n g s o n l a n d di e, s a v e N o a c h a n d all t h at a r e i n t h e A r k. G- d r e m e m b e r s N o a c h. T h e w at e r s r e c e d e. T h e A r k r e st s o n Mt. A r a r at. N o a c h s e n d s o ut t h e r a v e n. T h e n N o a c h s e n d s o ut t h e d o v e t o s e e if t h e w at e r h a s r e c e d e d e n o u g h f o r l a n d t o b e i n h a bit a bl e. S h e r et u r n s f o r s h e
Gili n s ki R e al E s t a t e gili ns ki. c o.il
A b u T or
Ha gi h o n Str eet A n 8 4 SQ M a p a r tm e n t w ith a n e le v a t o r a n d open, b r e a th ta k in g v ie w s o f Je r u s a le m . C o nt a ct U s f or m or e i nf or m ati o n! Nahu m Gl at z er 0 5 0 -7 2 2 5 6 9 4
h a s f o u n d n o pl a c e t o r e st. Aft e r 7 d a y s, s h e i s s e nt o ut a g ai n a n d r et u r n s wit h a n oli v e b r a n c h. T h e t hi r d ti m e s h e i s s e nt o ut, s h e d o e s n ot r et u r n. N o a c h r e m o v e s t h e c o v e r i n g a n d s e e s t h e r e i s d r y l a n d. T h e r e i s a l ot of d et ail of w at e r a n d of ti m e. T h e ri si n g w at e r, t h e r e c e di n g w at e r, h o w m a n y d a y s it r ai n e d, h o w m a n y d a y s it t o o k t o r e c e d e. T h e w h ol e st o r y, f r o m t h e fi r st d r o p s of r ai n, u ntil N o a c h l e a v e s t h e a r k t a k e s a f ull y e a r. T hi s st a n d s i n st a r k c o nt r a st t o t h e i niti al c r e ati o n of t h e w o rl d. I n c r e ati o n, G- d S ai d a n d it w a s. I n t hi s r e c r e ati o n, t h e c o v e ri n g of t h e w o rl d wit h w at e r t o o k m o nt h s; t h e r e c e di n g of t h e w at e r t o o k ti m e. W h y ? W h e n l o o ki n g at a s t o r y s u c h a s t h e fl o o d w e m u st t hi n k n ot o nl y a b o ut w h at h a p p e n e d b ut w h at di d n ot. H o w c o ul d t h e w o rl d h a v e b e e n d e st r o y e d diff e r e ntl y ? O U I S R A EL 11
W ell, it c o ul d h a v e b e e n d e st r o y e d li k e S o d o m a n d G e m o r a, wit h fi r e a n d b ri m st o n e. A n d it c o ul d h a v e b e e n d e st r o y e d i n t h e s n a p of a fi n g e r. A n d it c o ul d h a v e b e e n r e d u c e d b a c k t o “t o h u v’ v o h u ”, t o v oi d a n d e m pti n e s s. Cl e a rl y, G- d c h o s e n ot t o r e v e rt b a c k t o p r e- C r e ati o n. R at h e r H e i s e x p r e s si n g Hi s c o m mit m e nt t o t h e w o rl d a s it i s. H e u s e s t h e w o rl d a s w e h a v e it t o d e st r o y it. W at e r n at u r all y f alli n g a s r ai n. W at e r n at u r all y w elli n g u p f r o m t h e u n d e r g r o u n d w at e r s o u r c e s. L et n at u r e r u n it s c o u r s e, al b eit mi r a c ul o u sl y, t o d e st r o y t h e w o rl d. T hi s i s t h e m o st c r u ci al p a rt of t hi s st o r y. T h e w o rl d w a s n ot d e st r o y e d – I m e a n, n ot b a c k t o “t o h u v’ v o h u – t o v oi d a n d e m pt y ”. G- d di d n ot l o o k at t h e e vil of t h e w o rl d – m a n a n d a ni m al s - a n d d e st r o y t h e w o rl d. H e c o ul d h a v e c h o s e n t o d e st r o y t h e w o rl d e nti r el y a n d b e gi n a n e w wit h a n ot h e r 6 d a y s of c r e ati o n. H e di d n ot d o t h at. H e “ r e c r e at e d ” t h e e xi sti n g w o rl d – s a vi n g N o a c h, s a vi n g t h e w o rl d, c o v e ri n g it sl o wl y wit h t h e w at e r t h at e xi st e d. G- d i s c o m mitt e d t o t hi s w o rl d, e v e n bi n di n g hi m s elf t o it; H e will fl o o d it a n d r e b uil d it b ut u s e t h e w o rl d a s it i s. I n f a ct, H e s ai d t h at t o N o a c h – I will k e e p m y c o v e n a nt wit h y o u ( 6: 1 8). W h at c o v e n a nt w a s t h e r e ? W h at w a s G- d Hi m s elf b o u n d t o ? It w o ul d s e e m t h at H e B o u n d Hi m s elf t o t hi s w o rl d, j u st a s it i s. T h e st o r y of t h e T o r a h i s G- d’ s c o m mit m e nt t o m a n a n d t o t h e w o rl d H e c r e at e d. H e s a v e s t h e w o rl d. H e s a v e s N o a c h. B ut e v e n b ef o r e t hi s; A d a m a n d E v e si n n e d a n d w e r e p u ni s h e d. B ut n ot d e st r o y e d. C ai n kill e d A b el, t h e m o st e g r e gi o u s si n, a n d i s p u ni s h e d; b ut i s n ot hi m s elf kill e d. G- d i s c o m mitt e d t o t hi s w o rl d a n d i s c o m mitt e d 1 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
t o m a n ki n d. H e d e st r o y s t h e w o rl d n at u r all y, m ai nt ai ni n g it, c o v e ri n g it sl o wl y wit h w at e r a n d w aiti n g f o r t h e w at e r t o r e c e d e. T h at v e r y p r o c e s s c o m m u ni c at e s Hi s c o m mit m e nt t o Hi s w o rl d a n d t o m a n ki n d j u st t h e w a y it i s.
4 T H A LI Y A ( 8: 1 5- 9: 7) N o a c h i s t ol d t o l e a v e t h e A r k wit h hi s f a mil y a n d wit h t h e a ni m al s, bl e s si n g t h e a ni m al s t o t e e m o v e r t h e l a n d. N o a c h off e r e d s a c rifi c e s o n a n alt a r. G- d c o m mitt e d t o n e v e r a g ai n c u r s e l a n d a n d a ni m al s b e c a u s e of m a n, n o r t h e c o n st ell ati o n s. G- d bl e s s e s N o a c h a n d f a mil y t o b e f r uitf ul a n d m ulti pl y, t o fill t h e e a rt h. T h e y m a y e at c r e at u r e s b ut m a y n ot kill m a n. T h e e c h o e s of C r e ati o n c o nti n u e. N o a c h a n d t h e a ni m al s r e c ei v e t h e s a m e bl e s si n g s m a d e t o t h e a ni m al s a n d t o m a n i n C r e ati o n, t o b e f r uitf ul a n d m ulti pl y. N o a c h i s t h e n e w A d a m. B ut wit h o n e d r a m ati c diff e r e n c e. G- d pl e d g e s t h at n e v e r a g ai n will t h e r e b e a d e st r u cti o n of l a n d, a ni m al s o r s e a s o n s. T hi s w a s n ot p r o mi s e d at C r e ati o n. T h e n oti o n of G- d p r o mi si n g i s s h o c ki n g. G- d m a ki n g p r o mi s e s t o m a n ? R e all y ? H e p r o mi s e s t o u s ? C o ul d it b e t h at e v e n wit h all t h e h o r ri bl e e vil t h at m a n i s c a p a bl e of p e r p et r ati n g, a n d h a s p e r p et r at e d i n t h e hi st o r y of m a n ki n d – t h at i n s pit e of all t h at e vil, H e g u a r a nt e e s t h e w o rl d will n e v e r d e s e r v e t o b e d e st r o y e d ? T h e T o r a h i s c o n v e yi n g a d r a m ati c p hi l o s o p h y of m a n ki n d. It m u st b e t h at m a nki n d, i n j u st t h e w a y it h a s b e e n c r e at e d, c a p a bl e of e vil b ut c a p a bl e of g o o d, t h at c r e ati o n of m a n ki n d i s s o p r e ci o u s t o G- d t h at H e c o m mit s t o u s, r e g a r dl e s s of o u r f aili n g s. A s s u c h, t h e st o r y of t h e T o r a h i s a l o v e st o r y; G- d’ s l o v e a n d c o m mit m e nt t o
m a n ki n d, j u st t h e w a y it i s.
5 T H A LI Y A ( 9: 8- 1 7) G- d t ell s N o a c h a n d hi s f a mi l y t h at H e i s m a ki n g a c o v e n a nt wit h all li vi n g t hi n g s t h at t h e w o rl d will n e v e r a g ai n b e d e st r o y e d b y Fl o o d. T h e r ai n b o w i s a si g n of t hi s c o v e n a nt b et w e e n u s. I will s e e t h e r ai n b o w a n d r e m e m b e r t hi s et e r n al c o v e n a nt. T h e w o r d “ b rit ”, c o v e n a nt o c c u r s 7 ti m e s i n t hi s p a r a g r a p h of 9 v e r s e s. W e a r e s o f a mili a r wit h t h e st o r y o f t h e r ai n b o w aft e r t h e fl o o d t h at it s pl ai n m e a ni n g sli p s b y u n n oti c e d. G- d i s pl e d gi n g hi m s elf t o t h e w o rl d. A n d, a s if t o m a k e s u r e H e Hi m s elf d o e s n’t f o r g et, H e pl a c e s a si g n, a r e mi n d e r of Hi s pl e d g e. N o a c h h a s g ot t o b e l o o ki n g a r o u n d, w o n d e ri n g, “i s H e t al ki n g t o m e ? W h at di d I d o t o d e s e r v e t hi s ? T h e M a st e r of t h e U ni v e r s e, w h o j u st c o v e r e d t h e w o rl d i n w at e r d u e t o m a n’ s f aili n g s, H e i s c o m mitti n g t o u s ? A n d bi n di n g Hi m s elf wit h a r ai n b o w, l e st H e f o r g et ? ” T h e C r e ati o n st o r y c r o w n e d m a n wit h m aj e st y, c r e at e d i n t h e i m a g e of G- d. T h e Fl o o d r e c r e ati o n st o r y i s a l o v e st o r y, t h e l o v e of G- d f o r m a n, t h e c o m mit m e nt H e h a s t o m a n. A n d w hil e a c o v e n a nt h a s t w o p a rti e s, e a c h of w h o m pl e d g e s t o t h e ot h e r, i n t hi s c o v e n a nt n ot hi n g i s d e m a n d e d of m a n. O nl y H e pl e d g e s t o u s.
6 T H A LI Y A ( 9: 1 8- 1 0: 3 2) N o a c h p l a n t s a v i n e y a r d, b e c o m e s d r u n k a n d li e s e x p o s e d i n hi s t e nt. C h a m s e e s N o a c h; t h e ot h e r s o n s c o v e r N o a c h wit h o ut l o o ki n g. C h a m i s c u r s e d, S h e m i s bl e s s e d, Y ef et g r a nt e d b e a ut y. N o a c h’ s n u m e r o u s d e s c e n d e nt s a r e li st e d, di sti n cti v e i n g e o g r a p h y a n d i n l a n g u a g e.
T h e e c h o e s of c r e ati o n c o nti n u e. A d a m w a s pl a c e d i n t h e G a r d e n of E d e n, t o w o r k it a n d g u a r d it. N o a c h pl a nt s a vi n e y a r d. A d a m ( a n d E v e) si n n e d i n t h at G a r d e n, e ati n g of t h e f r uit t h e y o u g ht n ot t o. A n d c o v e r e d t h e m s el v e s wit h fi g l e a v e s. N o a c h d ri n k s t o e x c e s s a n d hi s n a k e d n e s s i s al s o c o v e r e d.
7 T H A LI Y A ( 1 1: 1- 3 2) T h e T o w e r of B a b el, a n att e m pt t o u nit e m a n ki n d r e s ult s i n a di sp e r si o n a n d p r olif e r ati o n of l a n g u a g e s. T h e g e n e al o g y of N o a c h’ s d e s c e n d a nt s c o nti n u e s u ntil A v r a h a m’ s f a mil y i s i nt r o d u c e d, w h o j o u r n e y t o w a r d t h e L a n d of I s r a el. T h e st o r y of t h e T o w e r of B a b el b e gi n s a s a d e si r e f o r u nit y b ut e n d s wit h p e o pl e s c att e r e d t h e w o rl d o v e r. T h e d e si r e f o r u nit y w o ul d s e e m t o b e a g o o d t hi n g. H o w e v e r, u nit y oft e n i m pli e s b ei n g u nit e d u n d e r m e, c o e r ci n g all t o b e li k e m e. W o rl d hi st o r y i s t h e hi st o r y of e m pi r e s s e e ki n g t o m a k e t h e w o rl d a b ett e r pl a c e b y b ei n g j u st li k e m e. T h e t h e m e of di s p e r si o n, of e xil e w hi c h b e g a n wit h A d a m b ei n g e xil e d f r o m t h e G a r d e n of E d e n, a n d C ai n e xil e d t o w a n d e r t h e w o rl d h a s it s n e xt c h a pt e r wit h t h e di s p e r si o n, t h e e xil e of t h e b uil d e r s of t h e T o w e r of B a b el. T h e di s p e r si o n a n d e xil e of t h e fi r st 2 p a r s hi ot of t h e T o r a h will b e r e v e r s e d wit h t h e c all t o A v r a h a m t o c o m e t o t h e L a n d of I s r a el.
H AFT O R A H Y E S H A Y A H U 5 4: 1 - 5 5: 5 T hi s S h a b b at t h e h aft o r a h f o r p a r s h at N o a c h i s t a k e n f r o m c h a pt e r 5 4 i n t h e N a vi, Y e s h a y a h u . It d e s c ri b e s t h e n ati o n of I s r a el aft e r t h e d e st r u cti o n of t h e B eit O U I S R A EL 13
H a mi k d a s h. T h e N a vi a s s u r e s t h e p e o pl e t h at H a s h e m will f o r e v e r s h a r e hi s ki n dn e s s a n d l o v e wit h Hi s p e o pl e a n d H e will c o nti n u e t o p r ot e ct a n d s u st ai n t h e p e o pl e. T h e s p e ci al c o n n e cti o n t o p a r s h at N o a c h i s c o nt ai n e d i n p a s u k 5 9: 9 w hi c h r ef e r s t o t h e d e st r u cti o n of Y e r u s h al a yi m a s “...t hi s i s li k e t h e w at e r s of N o a c h t o m e … ” T h e N a vi c o n cl u d e s wit h t h e r e a s s u r a n c e t h at H a s h e m r e m e m b e r s Hi s c o v e n a nt wit h t h e w o rl d a n d Hi s C h o s e n P e o pl e. T h e d e g r e e t o w hi c h w e r e v e al H a s h e m’ s p r e s e n c e i n o u r li v e s i s t h e d e g r e e t o w hi c h H a s h e m’ s p r ot e cti o n a n d cl o s e c o n c e r n i s r e ali z e d. It i s o u r r e s p o n si bilit y t o r e v e al H a s h e m. W e a c hi e v e t hi s b y o b s e r vi n g Hi s c o m m a n d m e nt s a n d l e a r ni n g Hi s T o r a h. ■
A S H O RT V O RT
S T AT S 2 n d of 5 4 s e d r a s, 2 n d of 1 2 i n B' r ei s hit W ritt e n o n 2 3 0 li n e s i n a T o r a h, r a n k: 1 5 1 8 P a r s hi y ot; 5 o p e n, 1 3 cl o s e d; r a n k: 1 2 1 5 3 p' s u ki m - r a n k s 4t h L a r g e st i n B' r ei s hit - ti e d w/ V a yi s hl a c h 1 8 6 1 w o r d s - r a n k s 1 1 ( 6t h i n B' r ei s hit) 6 9 0 7 l ett e r s - r a n k s 1 3 ( 6t h i n B' r ei s hit) D r o p i n r a n ki n g f o r w o r d s a n d l ett e r s i s d u e t o N o a c h' s v e r y s h o rt p' s u ki m. N o a c h r a n k s 4 9t h i n w o r d s/ p a s u k a n d 5 1 st i n l et t e r s/ p a s u k i n t h e T o r a h.
MI T Z V O T N o n e of t h e T A R Y A G mit z v ot a r e f r o m N o’ a c h, y et t h e r e a r e mit z v ot i n t h e s e d r a, s p e cifi c all y ( b ut n ot o nl y) r ef e r e n c e s t o t h e N o a hi d e l a w s. S o t o o i s P' R U U R V U r e p e at e d t o N o' a c h - it i s c o u nt e d a s a mit z v a f r o m B' r ei s hit, w h e n it w a s c o m m a n d e d t o A d a m.
B Y R A B BI C H A N O C H Y E R E S R A V, B EI T K N E S S E T B EI T YI S R A E L, Y E MI N M O S H E ) כ א:וה יה ל ך ול ה ם ל א כ ל ה (ו.... וא ת ה ק ח ל ך מ כ ל מ א כ ל א ש ר יא כ ל
" A n d y o u, t a k e f or y o urs elf fr o m all t h e f o o ds t h at ar e e at e n … a n d it will b e f or y o u a n d f or t h e m t o e at ” ( 6: 2 1) W h y t h e n e e d f or t h e p as u k t o a d d t h e w or ds "t h at ar e e at e n" ? Is it n ot s u ft ci e nt f or t h e v ers e t o si m pl y writ e "t a k e f or y o urs elf fr o m all t h e f o o ds" ? I n a d di ft o n, h o w c a n N o a c h c oll e ct e n o u g h f o o d f or all t h os e a ni m als t h at w er e t o b e h o us e d i n t h e Ar k ? T h e Kli Y a k ar ( R a b bi S hl o m o L u nts c hitz 1 5 5 0- 1 6 1 9) e m p h asiz es t h e w or d "t a k e f or y o urs elf" i m pli es t h at N o a c h s h o ul d t a k e o nl y w h at " h e" n e e ds, a n d wit h G- d's bl essi n g a n d mir a cl e, it will pr o vi d e t h e n e e ds f or all. T h e Vil n a G o a n ( R a b bi Eli y a h u b e n S hl o m o Z al m a n 1 7 2 0- 1 7 9 7) b as e d o n t h e Tal m u d Y o m a ( 8 0 a) w hi c h n ot es t h at t h e w or ds "fr o m all t h e f o o ds t h at ar e e at e n" ( V a yi kr a 1 1: 3 4) i nstr u ct us h o w m u c h is n or m all y e at e n at o n e ft m e. G- d c o m m a n d e d N o a c h t o pr e p ar e t h at o n e u nit of f o o d, t h e siz e of a n e g g, a n d t h at w o ul d s a tisf y e a c h cr e at ur e i n t h e Ar k, b as e d o n G- d's bl essi n g. E v e n if y o u o nl y e at t h e a m o u nt of f o o d "t h at is e at e n" y o u will s till b e s a tis ft e d. T his is t h e m e a ni n g of t h e v ers e " a n d it will b e f or y o u a n d f or t h e m t o e at." S h a b b at S h al o m 1 4 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
a n d o u r n e xt st e p will b e t o pl a nt a f r uit t r e e. I n e v e r t h o u g ht of m y s elf a s b ei n g t h e a g ri c ult u r al t y p e, b ut t h e f e eli n g of s ettli n g a n d pl a nti n g a p o rti o n of E r et z Yi s r a el, h a s b e e n t r ul y e u p h o ri c. I y ” H, w h e n w e pl a nt o u r t r e e, a n d e at t h e f r uit s t h at will g r o w o n e d a y, I t hi n k w e will b e a bl e t o t r ul y a p p r e ci at e t h at u ni q u e K e d u s h a f o u n d i n t h e f r uit of E r et z Yi s r a el! H &I P r o p e rt y I n v e st m e nt s T o c o n cl u d e, U niw hq ue en Gy aro ud e bn uDyu ypl oe xu r T u B' s h v at f r uit t hi s y e a r, Fd oO n’t R sSe aAr Lc hE f o r t h o s e d ri e d A b ar b a n el S t , R e c h a vi a, J er u s al e m a p ri c ot s a n d b a n Ea xncla ucsihiv pe s i m p o rt e d f r o m T u r k e y. R at h e r, h e a d o v e r t o t h e f r e s h L u x ur y L ar g e 4 R o o m p r o d1 u7 c0 es q.a nm dpl ub su1y3 7y so q.u rmsrelf s oer em de g niar cd ee nj ui c y e gi st S t u n ni n g g ar d e n, p erf e ct f or K e d u s h a- ftll e d J aff a o r a n g easl arag ne ds u tk kha ah n k C o m pl et el y r e n o v at e d H a s hPrie vmat fe oern trbarin cnegi n g y o u t o t hi s l a n d i n d er טftמo or ב עhשeולati יהn g ל א כ ול מ פ ר, o r d e Hir g th oc eili b e n ga sbla en dt ou nוב ה i m bi bi n g t hN ata v Ka:e d 0u s5 h2 a- i4 n 81e v0 e2r y0 5bit e t h at y o u t a k hi. e!! p r o p e r t yi s r a el @ g m ail. c o m
S p e ci ali st s i n: Til e r o of c o n str u cti o n a n d r e p air s, s hi n gl e r o of c o ati n g. W at er pr o ofi n g: fl at r o of s, e xt eri or w all s, b al c o ni e s (fr o m t h e f o u n d ati o n a n d e xt er n al), b a s e m e nt s, s wi m mi n g p o ol s. G utt er r e p air s. P er g ol a c o n str u cti o n a n d e n cl o s ur e of b al c o ni e s wit h li g ht c o n str u cti o n. L e a k d et e cti o n. O u r cli e nt s i n cl u d e: B e n G uri o n Air p ort, Isr a el P oli c e, G o v er n m e nt Mi ni stri e s, a n d m or e. C e rtifi e d w at e r p r o ofi n g c o nt r a ct o r ( St a n d a r d s I n stit ut e a p p r o v e d). F r e e i n s p e cti o n a n d c o n s ult ati o n wit h n o o bli g ati o n.
M U L TI F O C A L L E N S E S 1 +1 •
C o m p r e h e n si v e e x a m s b y p r of e s si o n al o p t o m e t ri s t s
•
Hi g h e s t l e v el of c a r e a n d p e r s o n ali z e d a tt e n ti o n
•
C o nt a ct L e n s e x p ert s
•
Wi d e s el e c ti o n of d e si g n e r f r a m e s
•
M A C C A BI a n d M E U C H E D E T b e n e fi t s
S C H E D U L E T O D A Y 0 2- 6 7 4- 3 8 8 8 “ I h a v e n e v er h a d a n e x a m a s t h or o u g h a s t h e o n e I h a d a t E y e W o rl d. Hi g hl y r e c o m m e n d e d! ”
S T O R E L O C A TI O N S: B ei t H a N a t zi v, D e r e c h H e v r o n 1 01 A T al pi o t/ A r n o n a R a m a t E s h k ol S h o p pi n g C e n t e r
O U I S R A E L C OE UNITSERRA E L 1 75 5
1 0 0 % S a ti sf a c ti o n W e g u ar a nt e e t h at y o u will b e 1 0 0 % t hrill e d.
C e r tifi e d T e c h ni ci a n s Hi g hl y tr ai n e d a n d c ertifi e d t e c h ni ci a n s.
D e si g n e r s & A r c hi t e c t s S e n d y o ur pl a n s f or fr e e e n gi n e eri n g.
1 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
AI R C O N DI TI O NI N G
E n gi n e e ri n g, D e si g n & I n st all ati o n
02-628-8282
o r E m ail u s a t i n f o @ t z vi ai r. c o m
S K IP T H E W A IT . S E E A T O P S P E C IA L IS T .
IM M E D IA T E A C C E S S T O T O P S P E C IA L IS T S IN E V E R Y M A J O R F IE L D CA
C A R D IO L O G Y
EN
E N D O C R IN O L O G Y
GA
GAST R O EN T ER O LO GY
UR
U R O LO GY
PU
P U LM O N O LO GY
NE
N EU R O LO GY
RH
R H EU M ATO LO GY
GE
G E R IA T R IC S
AI
A LLER GY & IM M U N O L O G Y
DE
D ER M ATO LO GY
OP
O P H T H A LM O LO GY
OB
O B S T E T R IC S & GY N EC O LO GY
PS
P S Y C H IA T R Y
PN
P R E N A T A L S C A N N IN G
OR
O R T H O P E D IC S
PM
P A IN M A N A G E M E N T
CA LL TO DAY
0 7 3 -2 12 -6 0 6 7
E lite M e d
B u yi n g a n d S elli n g A nti q u e s Il a n M o u w e s 0 5 2- 2 2 6 2 4 01 | i m o u w e b @ g m ail. c o m
p ai nti n g s, sil v e r w a r e, j u d ai c a, st at u e s, w at c h e s, c e r a mi c s, ol d j e w el r y a n d v a ri o u s d e c o r ati v e o bj e ct s a n d c oll e cti o n s.
O U I S R A EL 17
T HE PE RS O NI N T HE P A RS H A B Y R A B BI D R. T Z VI H E R S H W EI N R E B O U E x e c u ft v e Vi c e Pr esi d e nt, E m erit us
“ E a s y S pi rit u alit y ” T h e F r e n c h p o e t B a u d el ai r e o n c e r e m a r k e d t h at t h e d e vil’ s g r e at e st s u c c e s s i s hi s a bilit y t o c o n vi n c e u s t h at h e d o e s n ot e xi st. W h e r e a s J u d ai s m d o e s n ot b eli e v e i n t h e d e vil q uit e a s B a u d el ai r e d o e s, it d o e s b eli e v e t h at t h e r e i s a “ d e vili s h ” f o r c e c all e d t h e y et z e r h a r a wit hi n e a c h of u s, a n d t h at t h at f o r c e w o r k s i n v e r y s u btl e w a y s. At t h e s a m e ti m e, wit h a m bi v al e n c e, w e d efi nit el y d o t e n d t o b eli e v e t h at t hi s y et z e r d o e s n ot e xi st. J e wi s h w riti n g s t h r o u g h t h e a g e s h a v e d e b at e d t h e n at u r e of t hi s f o r c e. All t h e s e w riti n g s ulti m at el y t r a c e b a c k t o a v e r s e i n t hi s w e e k’ s T o r a h p o rti o n, P a r s h at N o a c h : “ T h e d e vi si n g of m a n’ s mi n d a r e e vil f r o m hi s y o ut h. ” ( G e n e si s 8: 2 1) A n d t o a si mil a r v e r s e i n l a st w e e k’ s T o r a h p o rti o n: “ T h e L o r d s a w h o w g r e at w a s m a n’ s wi c k e d n e s s o n e a r t h, a n d h o w e v e r y pl a n d e vi s e d b y hi s mi n d w a s
M a y t h e T or a h l e ar ni n g fr o m t his iss u e of T or a h Ti d bits b e i n l o vi n g m e m or y of
Vi vi a n C h es n e r ע ”ה
B el o v e d m ot h e r a n d g r a n d m ot h e r
ע ”ה
ווע ל יה ב ת ד ניא ל נל ב ’ע א ’ מ ר ח ש ון ת ש ע ’ב
N e c h a m a & Elli ot R os n er a n d f a mil y 1 8 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
n ot hi n g b ut e vil all t h e ti m e. ” ( G e n e si s 6: 5) T h u s, t h e r e m o st a s s u r e dl y i s a n i n cli n a ti o n f o r e vil i n e a c h of u s. H e o r s h e w h o wi s h e s t o li v e t h e lif e of a g o o d p e r s o n i s w ell a d vi s e d t o g u a r d a g ai n st t hi s n at u r al i n cli n ati o n. T hi s y et z e r -f o r c e r a r el y c o mm a n d s u s di r e ctl y t o d o w h at i s w r o n g. I n st e a d, it t ri e s t o c r aftil y d el u d e u s i nt o t hi n ki n g t h at w h at i s w r o n g a n d e vil i s ri g ht a n d g o o d. A f a v o rit e st r at e g y f o r t h e y et z e r i s t o p e rs u a d e u s t h at it s e e k s t h e s a m e e n d s a n d o bj e cti v e s a s G o d d o e s, b ut t h at alt e r n at e w a y s of a c hi e vi n g t h o s e e n d s a r e al s o l e git i m at e. T a k e s pi rit u alit y, f o r e x a m pl e. H o w d o e s o n e a c hi e v e a s e n s e of s pi rit u alit y ? F o r J u d ai s m, s pi rit u alit y a n d t h e e m oti o n s w hi c h a c c o m p a n y it c a n o nl y b e a c hi e v e d t h r o u g h h a r d w o r k: p r a y e r, st u d y, s a c rifi c e, a n d a b o v e all, c h a rit y a n d c o m p a s si o n. N o e a s y “ g r a c e! ” T h e y et z e r , w hil e n ot d e n yi n g t h e v al u e of s pi rit u alit y, t e m pt s u s wit h s h o rt c ut s, a n d c h e a p a n d e r s at z m et h o d s t o a c hi e v e t h e s a m e r e s ult s a s t h e m o r e a r d u o u s m et h o d s p r e s c ri b e d b y t h e T o r a h. A w o n d e rf ul ill u st r ati o n of t hi s d y n a mi c i s f o u n d i n t hi s w e e k’ s T o r a h p o rti o n, j u st aft e r t h e st o r y of t h e g r e at Fl o o d. N o a h a n d hi s f a mil y a r e b e gi n ni n g a n e w, r e b uil di n g t h ei r li v e s, r e b uil di n g t h e w o rl d. W h at i s t h e fi r st t hi n g N o a h d o e s ? H e pl a nt s a vi n e y a r d. Hi s g r a p e s g r o w a n d ri p e n, h e m a k e s wi n e a n d d ri n k s it a n d g et s d r u n k.
W h at p r o m pt e d N o a h t o m a k e wi n e hi s fi r st p ri o rit y ? L et m e s u g g e st t h e f oll o wi n g i m a gi n a r y s c e n a ri o t o a n s w e r t h at q u e sti o n. N o a h w al k e d wit h G o d. H e e nj o y e d t h e s e n s e of s pi rit u alit y f o r w hi c h m a n y of u s y e a r n. H e e x p e ri e n c e d a s pi rit u al “ hi g h. ” I n t h e p a st, h e a c hi e v e d t h at l e v el of s pi rit u alit y b y vi rt u e of h a r d w o r k: o b e di e n c e, c o nst r u cti o n of t h e A r k, g at h e ri n g t h e a ni m al s of t h e w o rl d, t e n di n g t o t h e m, off e ri n g s a c rifi c e s. Al o n g c a m e N o a h’ s y et z e r -f o r c e, a n d s ai d, “ N o a h! T h e r e m u st b e a n e a si e r w a y! Y o u c a n a c hi e v e t h e s a m e s pi rit u al hi g h, t h e s a m e s e n s e of w h ol e n e s s a n d h oli n e s s wit h o ut all t h at w o r k. All it will t a k e i s a f e w d ri n k s of o n e of G o d’ s o w n j ui c e s. Pl a nt a vi n e y a r d, m a k e s o m e wi n e a n d d ri n k it a n d y o u will f e el all t h e g o o d f e eli n g s y o u f elt b ef o r e, a n d t h e n s o m e. ” F o r, y o u s e e, t h e y et z e r , o r if y o u wi s h t h e d e vil, k n o w s of t h e c o n n e cti o n b et w e e n a d di cti o n a n d s pi rit u alit y. H o w w ell I r e m e m b e r t h e 1 9 6 0 s, a n d t h e m a n y gift e d s pi rit u al s e e k e r s w h o r e s o rt e d t o al c o h ol a n d m o r e p ot e nt s u b st a n c e s t o g e n e r at e m o o d s of s pi rit u alit y. J u d ai s m c a uti o n s u s n ot t o b e s e d u c e d b y f a cil e t e c h ni q u e s, e v e n i n t h e s e r vi c e of a c hi e vi n g hi g h e r a n d h oli e r st at e s of c o n s ci e nti o u s n e s s. T h at i s w h y t h e T o r a h s hift s n e xt w e e k i nt o t h e st o r y of A b r a h a m, w h o s e s pi rit u alit y w a s b a s e d o n s e r vi c e, o n t h e c o u r a g e o u s s e a r c h f o r s o ci al j u sti c e, a n d o n c o m p a s si o n at e c o n c e r n f o r ot h e r s i n n e e d. I n s h o rt, A b r a h a m w a s d e di c at e d t o t h e v e r y a r d u o u s m et h o d s t h at N o a h s o u g ht t o ci r c u m v e nt b y d ri n k. J oi n u s n e xt w e e k a s w e e x a mi n e t h e i m p r e s si v e p e r s o n alit y of A b r a h a m a n d l e a r n f r o m hi m h o w t o a c hi e v e a s o b e r s e n s e of s pi rit u alit y. ■
A u th e n tic g a rd e n a p a rtm e n t o f a b o u t 3 0 0 s q m , q u ie t la n e o f B a k a , 1 5 0 s q m p riv a te g a rd e n , 7 ro o m s , s e p a ra te u n it, h ig h c e ilin g s , fu ll o f c h a rm .
B re a th ta k in g P e n th o u s e in T a lb ie h , 3 6 0 s q m o n o n e le v e l, 8 0 s q m S u k k a h te rra c e , h ig h c e ilin g s , p a n o ra m ic v ie w s , e n jo y in g 5 -s ta r h o te l fa c ilitie s .
E x c e p tio n a l n e w g a rd e n a p a rtm e n t in T a lb ie h , 2 3 0 s q m w ith 1 5 0 s q m p riv a te g a rd e n , h ig h c e ilin g s , fu lly fu rn is h e d a n d p re m iu m 5 -s ta r h o te l fa c ilitie s .
P riv a te g a rd e n a p a rtm e n t in T h e G re e k C o lo n y , n e w b o u tiq u e b u ild in g , 1 1 8 s q m , 7 0 s q m g a rd e n , 4 ro o m s , s a fe ro o m , 2 p a rk in g s p o ts .
w w w .re a l-e s ta te -je ru s a le m .c o .il d e b o ra h @ re a le s ta te je ru s a le m .c o .il
0 5 4 -4 8 0 -4 7 6 7
+ 9 7 2 -2 6 7 4 4 0 0 0 O U I S R A EL 19
B o o k L a u n c h f or
A M E R IC A N P A IN T IN G S E R V IC E
T h e y C all e d I t H ol y P h y si c al a n d S pi rit u al I nti m a c y B et w e e n M a n a n d W o m a n b y D r. M o s h e K u h r
0 5 4 - 8 3 3 - 16 7 9
F e at u r e d s p e a k e r:
R a b bi Yi t z c h a k B r ei t o wi t z
BO O K N O W
O c t 2 7, 2 0 2 6 ( El e cti o n D a y)
7: 3 0 P M
B et K n e s s et H a n a si o n U s si s h ki n S t. J e r u s al e m
O u r S e r v ic e :
All a r e w el c o m e. D r y w a ll R e p a ir s
P a in t R e s t o r a t io n
C o lo r C o n s u lt a t io n
W a ll R e p a ir & P re p
w w w. a n g elr e alt y. c o.il
F or S al e i n Efr at Ri m o n : 6. 5 r o o m c ott a g e, 1 7 5 m 3, 8 5 0, 0 0 0 NI S
T e' e n a : St u n ni n g 7 r o o m s e mi att a c h e d h o m e 2 2 0 m 5, 2 5 0, 0 0 0 NI S Z a yit: Gr e at 4 r o o m a pt. i n t h e Oli v e pr oj e ct 3, 8 9 0, 0 0 0 NI S Z a yit: D u pl e x G ar d e n a pt. 1 8 0 m, 6 r o o m s 4, 5 5 0, 0 0 0 NI S Z a yit: Br a n d n e w 1 5 0 m g ar d e n a pt. Pit u m H a k et or et St. 4. 7 5 0. 0 0 0 NI S D e k el: 4 . 5 r o o m 1 4 0 m a pt. 2. 5 7 5 . 0 0 0 NI S D a g a n: 5 r o o m g ar d e n a pt. 3. 5 5 0. 0 0 0 NI S
G a bi - 0 5 2 4 5 8 8 7 1 6 2 0 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
P hyllis & Mos he K u hr wit h Uri m P u blic ati o ns w w w. Uri m P u blic ati o ns.c o m
ST ATE- OF-T HE- A RT
D e nt al I m pl a nts
T e et h I n A n H o ur
Dr. G e d ali a h M or d ec h ai St er n Di plo mate of Oral I m pla ntology
F ast er, E asi er a n d B ett er t h a n e v er b ef or e. C o m e a n d g et a s ec o n d o pi ni o n, if y o u w er e t ol d y o u n e e d: Bo ne grafts or si n us lifts
C utti ng a n d stitc hi ng
Mo nt hs wit ho ut teet h
Not e no ug h bo ne
(T hese ca n us ually be avoi de d to day)
Al most al ways wit h less pai n a n d less s welli ng, t ha nks to Lasers a n d A dva nce d Tec h nologies. N o-c ost c o ns ult. N o-c ost x-r a ys ( 2 D/ 3 D) if h a v e alr e a d y, wit hi n l ast 6 m o nt hs.
US IL
1607-55t h St. Brookly n, N.Y. 11204 Ussis hki n 57, Rec havia, Jer usale m i m pla ntsa n dlasers-r- us.co m
718-305-5480 02-6258258 O U I S R A EL 21
C O V E R N A N T & C O N V E R S A TI O N
T H O U G H T S O N T H E W E E KLY P A RS H A
R A B BI L O R D J O N A T H A N S A C K S Z T " L
A St o r y of H e a v e n a n d E a rt h S et b et w e e n t h e p r e- hi st o r y of h u m a ni t y a s a w h ol e a n d t h e p a rti c ul a r c o v e n a nt wit h A b r a h a m, t h e st o r y of t h e T o w e r of B a b el i s o n e of t h e t u r ni n g p oi nt s of t h e bi bli c al n a r r ati v e, c e nt r al t o it s vi si o n of w h at c a n g o w r o n g i n ci vili s ati o n s a n d s o ci eti e s. T h e st o r y it s elf - t ol d i n a m e r e ni n e v e r s e s - i s a c o m p a ct m a st e r pi e c e of lit e r a r y a n d p hil o s o p hi c al vi rt u o sit y. T h e fi r st t hi n g t o n ot e i s t h at it s hi st o ri c al b a c k g r o u n d i s e x c e pti o n all y p r e ci s e. T h e t o w e r - o r zi g g u r at - w a s t h e g r e at s y m b ol of t h e a n ci e nt M e s o p ot a mi a n cit y st at e s o f t h e l o w e r Ti g ri s- E u p h r at e s v all e y, t h e c r a dl e of ci vili s ati o n. It w a s h e r e t h at h u m a n b ei n g s fi r st s ettl e d, e st a bli s h e d a g ri c ult u r e, a n d b uilt citi e s. A s t h e T o r a h m a k e s cl e a r wit h u n u s u al att e nti o n t o w h at s e e m s li k e a p e ri p h e r al f a ct, o n e of t h e g r e at di s c o v e ri e s of M e s o p ot a mi a ( al o n g wit h t h e w h e el, t h e a r c h, a n d t h e c al e n d a r) w a s t h e a bilit y t o m a n u f a ct u r e b uil di n g m at e ri al s, e s p e ci all y b ri c k s, m a d e b y p o u ri n g cl a y i nt o m o ul d s, d r yi n g t h e m i n t h e s u n, a n d e v e nt u all y fi r i n g t h e m i n kil n s. T hi s m a d e p o s si bl e t h e c o n st r u cti o n of b uil di n g s o n a l a r g e r s c al e, a n d r e a c hi n g g r e at e r h ei g ht s t h a n hit h e r t o. F r o m t hi s c a m e t h e zi g g u r at, a st e p p e d b uil di n g of m a n y st o ri e s, w hi c h c a m e t o h a v e a p r of o u n d r eli gi o u s si g nifi c a n c e. E s s e nti all y t h e s e a n ci e nt t o w e r s - o f 2 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
w hi c h t h e r e m ai n s of at l e a st t hi rt y h a v e b e e n di s c o v e r e d - w e r e m a n- m a d e “ h ol y m o u nt ai n s, ” t h e m o u nt ai n b ei n g t h e pl a c e w h e r e h e a v e n a n d e a rt h m o st vi si bl y m et. I n s c ri pti o n s o n s e v e r al of t h e s e b uil di n g s, d e c o d e d b y a r c h e ol o gi st s, r ef e r, a s d o e s t h e T o r a h, t o t h e i d e a t h at t h ei r t o p “ r e a c h e s h e a v e n. ” T h e l a r g e st - t h e g r e at zi g g u r at of B a b yl o n t o w hi c h t h e T o r a h r ef e r s - w a s a st r u ct u r e of s e v e n st o ri e s, 3 0 0 f e et hi g h, o n a b a s e of r o u g hl y t h e s a m e di m e n si o n s (f u rt h e r d et ail s c a n b e f o u n d i n N a h u m S a r n a, U n d e r st a n di n g G e n e si s). N ot o nl y i s t h e st o r y of B a b el hi st o ri c all y p r e ci s e, it i s al s o s h ot t h r o u g h wit h lit e r a r y d e vi c e s: i n v e r si o n s, w o r d pl a y s, i r o ni e s, a n d p u n s. O n e of t h e m o st m a st e rl y i s t h at t h e t w o k e y w o r d s, l- v- n, “ b ri c k, ” a n d n- v-l , “ c o nf u s e ”, a r e p r e ci s e i n v e r si o n s of o n e a n ot h e r. A s s o oft e n i n t h e T o r a h, lit e r a r y t e c h ni q u e i s cl o s el y r el at e d t o t h e m o r al o r s pi rit u al m e s s a g e t h e T o r a h wi s h e s t o c o n v e y. I n t hi s c a s e it i s t h e p h e n o m e n o n of i n v e r si o n it s elf. T h e r e s ult s of h u m a n b e h a vi o u r a r e oft e n t h e o p p o sit e of w h at w a s i nt e n d e d. T h e b uil d e r s w a nt e d t o c o n c e nt r at e h u m a nit y i n o n e pl a c e ( “ L et u s b uil d a cit y . . . a n d n ot b e s c att e r e d o v e r t h e f a c e of t h e w h ol e e a rt h ”). T h e r e s ult w a s t h at t h e y w e r e di s p e r s e d ( “f r o m t h e r e t h e L o r d s c att e r e d t h e m o v e r t h e f a c e of t h e w h ol e e a rt h ”). T h e y w a nt e d t o “ m a k e a n a m e ” f o r t h e m s el v e s, a n d t h e y di d, b ut
t h e n a m e t h e y m a d e - B a b el - b e c a m e a n et e r n al s y m b ol of c o nf u si o n. T h ei r p ri d e l a y i n t h ei r n e wf o u n d t e c h n ol o gi c al a bilit y t o c o n st r u ct b uil di n g s of u n p r e c e d e nt e d g r a n d e u r. T h e y di d n ot r e ali s e (t h e m e s s a g e si g n all e d i n t h e o p e n i n g v e r s e s of t h e T o r a h) t h at t h e g r e at e st c r e ati v e p o w e r i s l a n g u a g e ( “ A n d G o d s ai d . . . a n d t h e r e w a s ”). It w a s n ot a t e c h ni c al p r o bl e m t h at c a u s e d t h e m t o a b a n d o n t h e p r oj e ct b ut t h e l o s s of t h e a bilit y t o c o m m u ni c at e. W h at i s h ol y f o r t h e T o r a h i s n ot p o w e r b ut t h e u s e t o w hi c h w e p ut it, a n d t hi s i s i nt ri n si c all y li n k e d t o l a n g u a g e - t h e m e di u m i n w hi c h w e f r a m e o u r i d e al s, c o n st r u ct i m a gi n ati v e p o s si biliti e s, a n d c all ot h e r s t o j oi n u s i n r e ali si n g t h e m. T h e w o r d i s p ri o r t o t h e w o r k. W h at, t h o u g h, w a s t h e b uil d e r s’ si n ? T h e n a r r ati v e si g n al s t hi s, a g ai n, b y a s e ri e s o f v e r b al c u e s. T h e fi r s t i s t h e p h r a s e wit h w hi c h t h e e pi s o d e b ot h b e gi n s a n d e n d s, k ol h a- a r et z , “t h e w h ol e e a rt h. ” It b e gi n s, “ T h e w h ol e w o rl d s p o k e t h e s a m e l a n g u a g e ” ( G e n. 1 1: 1), a n d e n d s, “ F r o m t h e r e t h e L o r d s c att e r e d t h e m all a c r o s s t h e f a c e o f t h e e a r t h ” ( G e n. 1 1: 9). T h e p h r a s e k ol h a- a r et z a p p e a r s fi v e ti m e s i n t h e ni n e v e r s e s: all t h r e e-, fi v e- a n d e s p e ci all y s e v e n-f ol d r e p etiti o n s i n a bi bli c al p a s s a g e si g n al t h e p r e s e n c e of a k e y t h e m e. A f r a mi n g d e vi c e of t hi s ki n d i s hi g hl y si g nifi c a nt. T h e s e c o n d i s t h e p h o n e m e ( a b a si c u nit of s o u n d) s h- m , eit h e r a s s h a m , “t h e r e ”, o r s h e m , “ n a m e ”. T hi s a p p e a r s s e v e n ti m e s i n t h e p a s s a g e. It i s cl e a rl y li n k e d t o t h e w o r d s h a m a yi m , “ h e a v e n ” - t h e pl a c e t h e b uil d e r s att e m pt e d t o r e a c h i n b uil di n g t h e t o w e r. T h e t h e m ati c el e m e nt s of t h e n a r r ati v e a r e t h u s cl e a r. T hi s i s a st o r y
J er u s al e m R e al E st at e i s M y B u si n e s s Et a: 0 5 4 - 7 2 3 - 3 8 6 3
A m a zi n g st a n d al o n e h o m e s i n
O L D K A T A M O N, T A L BI Y A, B A K A, G E R M A N C OL O N Y
Hi st ori c s e mi att a c h e d vill a f or s al e wit h p er mit s t o b uil d 4 0 0 s q m wit h u nd er gr o u n d p ar ki n g i n t h e G R E E K C O L O N Y . Fi ni s h e d b y o n e of J er u s al e m’ s ft n e st c o ntr a ct or s. C all f or m or e i nf or m ati o n
O p p ort u nit y t o b u y t w o pr o p erti e s i n ol d K at a m o n. Pri m ar y r e si d e n c e 1 41 s q m b uilt a s 4 b e dr o o m s a n d 2. 5 b at hr o o m s. A d diti o n al u nit of 1 9 s q m. L ar g e g ar d e n i n pri v at e u s e of t hi s a p art m e nt. Pri c e 7, 8 0 0, 0 0 0 F a nt a sti c t o w n h o u s e f or s al e i n Ol d K at a m o n. T ot al li vi n g s p a c e 2 5 5 s q m pl u s 7 4 s q m r e gi st er e d g ar d e n. M o v e i n r e a d y. C all f or m or e i nf or m ati o n H ar a v B erli n 11 6 s q m. G o o d c o n diti o n Pri c e: 5, 2 0 0, 0 0 0 NI S
I n Ol d K at a m o n. N e wl y r e n o v at e d li k e br a n d n e w a p art m e nt o n q ui et str e et. 1 0 2 s q m wit h 3 b e dr o o m s a n d 2 f ull b at h r o o m s - t err a c e a n d vi e w, s af e r o o m a n d S h a b b at el e v at or. Pri c e: 5, 5 0 0, 0 0 0 NI S
Et a M orri s R e alt y, Lt d. et a m orri sr e al e st at e @ g m ail. c o m Et a: 0 5 4 - 7 2 3 - 3 8 6 3 et a m orri sr e alt y. c o.il O U I S R A EL 23
a b o ut h e a v e n a n d e a rt h - b ut i n w h at w a y ? T o u n d e r st a n d t h e p oi nt at i s s u e w e m u st r et u r n t o t h e o p e ni n g c h a pt e r of B e r ei s hit a n d it s d e s c ri pti o n of c r e ati o n. T w o w o r d s i n t h at a c c o u nt a r e d e ci si v e. T h e fi r st i s t o v, “ g o o d ”, w hi c h a p p e a r s s e ve n ti m e s. G o d s a y s, “ L et t h e r e b e ”, t h e r e i s, a n d G o d s e e s “t h at it i s g o o d ”. C r e ati o n i n B e r ei s hit 1 i s n ot p ri m a ril y a b o ut t h e p o w e r of G o d b ut a b o ut t h e g o o d n e s s of G o d a n d t h e u ni v e r s e H e m a d e. I n hi st o r i c al c o nt e xt, t hi s i s a n e xt r a o r di n a r y st at em e nt. F o r t h e m o st p a rt, t h e a n ci e nt s s a w t h e w o rl d a s a d a n g e r o u s a n d t h r e at e ni n g pl a c e, f ull of d a n g e r s, di s a st e r s, f a mi n e s a n d fl o o d s. T h e r e w a s n o o v e r a r c hi n g m e a ni n g t o a n y of t hi s. It w a s t h e r e s ult of cl a s hi n g p o w e r s, p e r s o nifi e d a s c o nfli ct s b et w e e n t h e G o d s. R eli gi o n w a s eit h e r a n att e m pt t o a s s e rt h u m a n p o w e r o v e r t h e el e m e nt s t h r o u g h m a gi c a n d m yt h, o r a m y sti c al e s c a p e f r o m t h e w o rl d i nt o a p ri v at e ni r v a n a of t h e s o ul. A g ai n st t hi s, J u d a i s m m a d e t h e a st o ni s hi n g a s s e rti o n t h at t h e w o rl d i s g o o d. It i s i nt elli gi bl e. It i s t h e r e s ult n ot of bli n d c olli si o n s a n d r a n d o m m ut ati o n s b ut of a si n gl e c r e ati v e will. T hi s al o n e i s e n o u g h t o s et J u d ai s m a p a rt a s t h e m o st h o p ef ul of t h e w o rl d' s f ait h s. T h e r e i s h o w e v e r a n ot h e r k e y w o r d, t h e r o ot b- d-l , t o “ s e p a r at e ”, “ di sti n g ui s h ”, “ di vi d e ”. T hi s a p p e a r s fi v e ti m e s i n B e r e i s hit 1. T h e g o o d n e s s of t h e u ni v e r s e i s it s elf a m att e r of o r d e r, b o u n d a ri e s a n d di sti n cti o n s. G o d s e p a r at e s t h e diff e r e nt d o m ai n s ( d a y 1, li g ht a n d d a r k; d a y 2, u p p e r a n d l o w e r w at e r s; d a y 3, l a n d a n d s e a) a n d fill s e a c h wit h it s a p p r o p ri at e o bj e ct s o r lif e-f o r m s ( d a y 4, s u n a n d m o o n; d a y 5, bi r d s a n d fi s h; d a y 6, l a n d a ni m al s a n d m a n ki n d). S o i m p o rt a nt w a s t hi s i d e a 2 4 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
t o J u d ai s m t h at w e h a v e a s p e ci al c e r e m o n y, h a v d all a h , t o m a r k t h e e n d of S h a b b at a n d t h e b e gi n ni n g of e a c h c y cl e of “t h e si x d a y s of c r e ati o n. ” Li k e G o d, w e b e gi n c r e ati o n b y h a v d all a h : m a ki n g, n oti n g a n d c o n s e c r ati n g di sti n cti o n s. T hi s t o o i s f u n d a m e nt al t o t h e J u d a i c w o rl d vi e w. G o o d n e s s i s o r d e r; e vil i s di s o r d e r, a n a ct o r p e r s o n o r e ntit y i n t h e w r o n g pl a c e. T h e w o r d c h et , si n, c o m e s f r o m a v e r b m e a ni n g “t o mi s s t h e t a r g et. ” T h e w o r d a v e r a h , li k e it s E n gli s h e q ui v al e nt “t r a n s g r e s si o n ”, m e a n s t o st r a y a c r o s s a b o r d e r, t o e nt e r f o r bi d d e n t e r rit o r y. M a n y of t h e c h u ki m o r “ st at ut e s ” of J u d ai s m a r e a b o ut i n c ul c ati n g r e s p e ct f o r t h e i n h e r e nt o r d e rli n e s s of t h e u ni v e r s e - a n d t h u s n ot mi xi n g mil k (lif e) a n d m e at ( d e at h), w o ol ( a n a ni m al p r o d u ct) a n d li n e n ( a v e g et abl e p r o d u ct) o r s o wi n g a fi el d wit h “ mi x e d ki n d s ” of s e e d. C r e ati o n it s elf i s s e e n a s t h e sl o w e m e r g e n c e of o r d e r f r o m c h a o s. T hi s, a s t h e p h y si ci s t G e r al d S c h r o e d e r p oi nt s o u t (i n G e n e si s a n d t h e Bi g B a n g ) i s i m pli cit i n t h e H e b r e w w o r d s e r e v a n d b o k e r , “ A n d i t w a s e v e ni n g ( e r e v ) a n d i t w a s m o r ni n g ( b o k e r ). ” E r e v i n H e b r e w m e a n s a n u n d i f f e r e n t i a t e d m i x t u r e o f el e m e nt s. B o k e r c o m e s f r o m a r o ot m e a ni n g "t o r efl e ct, c o nt e m pl at e, s e e k cl a rit y. " M u c h r e c e nt w o r k i n p h y si c s, bi ol o g y a n d c o s m ol o g y h a s c o n v e r g e d o n t h e di s c o v e r y t h at t h e bi rt h of st a r s, pl a n et s a n d lif e it s elf i s a m att e r of t h e sl o w e m e r g e n c e of e v e r m o r e c o m pl e x s y st e m s of o r d e r s wi m mi n g, a s it w e r e, a g ai n st t h e ti d e of e nt r o p y. A n o r d e r e d u ni v e r s e i s a p e a c e a bl e u ni v e r s e i n w hi c h e v e r y f o r m of b ei n g, i n a ni m at e, a ni m at e a n d h u m a n, h a s it s p r o p e r pl a c e. Vi ol e n c e, i nj u sti c e a n d c o nfli ct a r e
f o r m s of di s o r d e r - a f ail u r e t o r e s p e ct t h e i nt e g rit y of e a c h lif e-f o r m o r (i n t h e c a s e of h u m a nit y, w h e r e “ e v e r y li f e i s li k e a u ni v e r s e ”) e a c h p e r s o n. T h at w a s t h e st at e of t h e u ni v e r s e b ef o r e t h e Fl o o d, w h e n “ all fl e s h h a d c o r r u pt e d it s w a y o n e a rt h. ” T hi s w a s n ot a n a b st r a ct i d e a. T h e w o rl d of m yt h, a g ai n st w hi c h J u d ai s m i s a s u s t ai n e d p r ot e st, w a s o n e i n w hi c h b o u n d a ri e s w e r e n ot o b s e r v e d. T h e r e w e r e h u m a n b ei n g s w h o w e r e li k e G o d s a n d G o d s w h o w e r e li k e h u m a n b ei n g s. T h e r e w e r e st r a n g e m yt h ol o gi c al h y b ri d s - li k e t h e s p hi n x, h alf h u m a n, h alf a ni m al. R eli gi o u s e c st a s y w a s oft e n a c c o m p a ni e d b y a c e r e m o ni al b r e a ki n g of b o u n d a ri e s i n v a ri o u s w a y s. T o t h e J u d ai c mi n d t hi s i s p a g a ni s m, a n d it i s n e v e r m o r all y n e ut r al. G o d c r e at e s o r d e r; m a n c r e at e s c h a o s; a n d t h e r e s ult i s i n e vit a bl y d e st r u cti v e.
T h e m o s t f u n d a m e n t al b o u n d a r y i s st at e d i n t h e T o r a h’ s fi r st s e nt e n c e - t h at b e t w e e n “ h e a v e n ” a n d “ e a r t h ”. N e v e r b ef o r e o r si n c e ( e x c e pt a m o n g r eli gi o n s o r c ult u r e s i nfl u e n c e d b y J u d ai s m) h a s G o d b e e n c o n c ei v e d i n s o r a di c all y t r a n s c e n d e nt a w a y. G o d i s n ot t o b e i d e ntifi e d wit h a n yt hi n g o n e a rt h. “ T h e h e a v e n s a r e t h e h e a v e n s of t h e L o r d ”, s a y s t h e P s al mi st, “ b ut t h e e a rt h H e h a s gi v e n t o m a n. ” T hi s o nt ol o gi c al di vi d e i s f u n d a m e nt al. G o d i s G o d; h u m a nit y i s h u m a nit y. T h e r e c a n b e n o bl u r ri n g of t h e b o u n d a ri e s. T h at w a s t h e si n of t h e b uil d e r s of t h e t o w e r. T h ei r a s pi r ati o n (t o “ r e a c h h e a ve n ”) w a s l a u g h a bl e, a n d i n d e e d t h e T o r a h m a k e s a j o k e of it. T h e y t hi n k t h at t h ei r c o n st r u cti o n - t h r e e h u n d r e d f e et hi g h - h a s r e a c h e d h e a v e n, w h e r e a s G o d h a s t o “ c o m e d o w n ” t o l o o k at it (i n g e n e r al, t h e o n e
B S” D O n t h e ftrst y a hr z eit of
FI R S T S E R G E N T M A J O R ( R E S)
Yo n a Ef r ai m “ Ef ft ” h a C o h e n F el d b a u m H y ” d S o n of D e n a ( n e e St ar) & A vr a h o m; br ot h er t o 1 0 si bli n gs.
L o vi n g h us b a n d of S h ul a mit; f at h er t o y o u n g Ori, Yas mi n, Rit a, D a vi d, a n d Yo n at a n. Ef ft c a m e d o w n t o t his w orl d a p ur e s o ul o n Yo m Ki p p ur; 3 7 y e ars l at er h e r et ur n e d his still p ur er s o ul R a m C h es v a n 7, 2 0 2 5. Ef ti s er v e d c o nti n u o usl y i n g a z a f or 7 5 1 d a ys fr o m t h e H ol o c a ust w hi c h b e g a n O ct. 7, 2 0 2 3 - O ct 2 8, 2 0 2 5 wit h ut m ost h er ois m t o pr ot e ct tr o o ps, r et ur n c a pti v es, a n d g u ar d A m Yisr a el, t h e 4 7 3 r d s ol di er t o f all t h er e; d uri n g a “ c e as e tir e. ” S h ot 4 ti m es t o t h e c h est, h e h u m m e d “ Ar b a B a b ot ” u ntil his l as t br e at h. F or o v er a d e c a d e, Ef ti, his wif e a n d t h e c hil dr e n pr e p ar e d b a n q u ets f or t h o us a n ds of l o n e s ol di ers. His ni c k n a m e i n t h e I D F w as “ Ef ft S our Pi c kl es. ” I n or d er n ot t o n e e d t o st o p t o e at a m e al d uri n g l o n g missi o ns, h e ttll e d his u nif or m p o c k ets a n d h el m et wit h b a gs of pi c kl es t o s ust ai n hi ms elf a n d c o mr a d es. Pl e as e l et’s p r es e r v e his l e g a c y. S e n d a p h ot o of y o u rs el v es d o n ati n g a j a r of S o u r Pi c kl es lil ui nis h m at Ef ti. w h ats a p p: 0 5 2 7 4 8 2 7 4 8 | c h ai m d a v @ n et visi o n. n et.il
R est i n p e a c e p r e ci o us n e p h e w. W h at a n a bs ol ut e m e rit t o f o r e v e r b e y o u r p r o u d D o d a P e n n y O U I S R A EL 25
t hi n g t h at m a k e s G o d l a u g h i n t h e T o r a h i s t h e p r et e n si o n s of h u m a n b ei n g s w h e n t h e y t hi n k of t h e m s el v e s a s li k e t h e G o d s). H o w e v e r, it w a s w o r s e t h a n l a u g h a bl e. T h e N et zi v ( R. N aft ali Z vi Y e h u d a h B e rli n, 1 8 1 7- 1 8 9 3), w riti n g i n C z a ri st R u s si a a n d p r o p h eti c all y f o r e s e ei n g t h e w o r st e x c e s s e s of c o m m u ni s m, s e e s B a b el a s t h e w o rl d' s fi r st t ot alit a ri a ni s m, i n w hi c h t o p r e s e r v e t h e m a s s e s a s a si n gl e e ntit y, all f r e e d o m of e x p r e s si o n i s s u p p r e s s e d (t h at, f o r hi m, i s t h e m e a ni n g of “t h e w h ol e w o rl d h a d o n e l a n g u a g e a n d a u nifi e d s p e e c h ”). I nt o xic at e d b y t h ei r t e c h n ol o gi c al p r o w e s s, t h e b uil d e r s of B a b el b eli e v e t h e y h a d b e c o m e li k e G o d s a n d c o ul d n o w c o n st r u ct t h ei r o w n c o s m o p oli s, t h ei r m a n- m a d e mi ni a t u r e u ni v e r s e. N ot c o nt e nt wit h e a rt h, t h e y w a nt e d t o b uil d a n a b o d e i n h e a v e n. It i s a mi st a k e m a n y ci vili s ati o n s h a v e m a d e, a n d t h e r e s ult i s c at a st r o p h e. I n m o d e r n ti m e s, t h e r e- e n a ct m e nt of B a b el i s m o st cl e a rl y a s s o ci at e d wit h t h e n a m e of Ni et z s c h e ( 1 8 4 4- 1 8 9 0). F o r t h e l a st t e n y e a r s of hi s lif e, h e w a s cli ni c all y i n s a n e, b ut s h o rtl y b ef o r e hi s fi n al b r e a kd o w n h e h a d a ni g ht m a r e vi si o n w hi c h h a s b e c o m e j u stl y f a m o u s: H a v e y o u n ot h e a r d of t h at m a d m a n w h o lit a l a nt e r n i n t h e b ri g ht m o r ni n g h o u r s, r a n t o t h e m a r k et pl a c e, a n d c ri e d i n c e s s a ntl y, “I s e e k G o d! I s e e k G o d! ” . . . W hit h e r i s G o d ? ” h e c ri e d. “I s h all t ell y o u. W e h a v e kill e d hi m - y o u a n d I. All of u s a r e hi s m u r d e r e r s . . . G o d i s d e a d. G o d r e m ai n s d e a d. A n d w e h a v e kill e d hi m. H o w s h all w e, t h e m u r d e r e r s of all m u r d e r e r s, c o m f o rt o u r s el v e s ? W h at w a s h oli e st a n d m o st p o w e r f ul o f all t h at t h e w o rl d h a s y e t o w n e d h a s bl e d t o d e at h u n d e r o u r k ni v e s. W h o will wi p e t hi s bl o o d off u s ? . . . I s n ot 2 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
t h e g r e at n e s s of t hi s d e e d t o o g r e at f o r u s ? M u st w e n ot o u r s el v e s b e c o m e G o d s si m pl y t o s e e m w o rt h y of it ? ” A s G e o r g e St ei n e r p oi nt e d o ut (i n hi s I n Bl u e b e a r d' s C a s tl e ) t h e r e w a s l e s s t h a n t h r e e- q u a rt e r s of a c e nt u r y b et w e e n Ni et z s c h e a n d t h e H ol o c a u st, b et w e e n hi s vi si o n of t h e m u r d e r of G o d a n d t h e d eli b e r at e, s y st e m ati c att e m pt t o m u r d e r t h e “ p e o pl e of G o d ” ( Hitl e r c all e d c o n s ci e n c e “ a J e wi s h i n v e nti o n ”). W h e n h u m a n b ei n g s t r y t o b e c o m e m o r e t h a n h u m a n, t h e y q ui c kl y b e c o m e l e s s t h a n h u m a n. A s L o r d A ct o n p oi nt e d o ut, e v e n t h e g r e at cit y- st at e of At h e n s w hi c h p r o d u c e d S o c r at e s, Pl at o a n d A ri st otl e, s elf- d e st r u ct e d w h e n “t h e p o s s e s si o n of u nli mit e d p o w e r, w hi c h c o r r o d e s t h e c o n s ci e n c e, h a r d e n s t h e h e a rt, a n d c o nf o u n d s t h e u n d e r st a n di n g of m o n a r c h s, e x e r ci s e d it s d e m o r ali si n g i nfl u e n c e. ” W h at w e nt w r o n g i n At h e n s, h e w rit e s, w a s t h e b eli ef t h at “t h e r e i s n o l a w s u p e ri o r t o t h at of t h e St at e - t h e l a w gi v e r i s a b o v e t h e l a w. ” O nl y w h e n G o d i s G o d c a n m a n b e m a n. T h at m e a n s k e e pi n g h e a v e n a n d e a rt h di s ti n ct, o r g a ni si n g t h e l att e r o nl y u n d e r t h e c o n s ci o u s s o v e r ei g nt y of t h e f o r m e r. Wit h o ut t hi s t h e r e i s littl e t o p r e v e nt h u m a n b ei n g s f r o m s a c rifi ci n g t h e m a n y f o r t h e s a k e of t h e f e w, o r t h e f e w f o r t h e s a k e of t h e m a n y. O nl y a r e s p e ct f o r t h e i nt e g rit y of c r e ati o n st o p s h u m a n b ei n g s d e st r o yi n g t h e m s el v e s. H u milit y i n t h e p r e s e n c e of Di vi n e o r d e r i s o u r l a st – b e st - s af e g u a r d a g ai n st h u m a n ki n d a r r o g ati n g t o it s el f p o w e r wit h o ut r e st r ai nt, mi g ht wit h o ut ri g ht. B a b el w a s t h e fi r st ci vili s ati o n, b ut s a dl y n ot t h e l a st, t o b e gi n wit h a d r e a m of ut o pi a a n d e n d i n a ni g ht m a r e of h ell. A w o r l d o f t o v , g o o d, i s a w o r l d
of h a v d all a h , b o u n d a ri e s a n d li mit s. T h o s e w h o c r o s s t h o s e b o u n d a ri e s a n d t r a n s g r e s s t h e s e li mit s m a k e a n a m e f o r t h e m s el v e s, b ut t h e n a m e t h e y m a k e i s B a b el, m e a ni n g c h a o s, c o nf u si o n a n d t h e l o s s of t h at o r d e r w hi c h i s a p r e c o n diti o n of b ot h n at u r e (t h e w o rl d G o d c r e at e s) a n d c ult u r e (t h e w o rl d w e c r e at e). ■ R a b bi S a c ks zt ”l w as t h e F or m er C hi ef R a b bi of t h e U nit e d H e br e w C o n gr e g a ft o ns of t h e C o mm o n w e alt h. T h es e w e e kl y t e a c hi n gs ar e p art of his ‘ C o v e n a nt & C o n v ers a ft o n’ s eri es o n t h e w e e kl y T or a h t e a c hi n g. Wit h t h a n ks t o t h e S c hi m m el F a mil y f or t h eir g e n er o us s p o ns ors hi p, d e di c at e d i n l o vi n g m e m or y of H arr y ( C h ai m) S c hi m m el. Visit w w w. R a b bi S a c ks. or g f or m or e.
T h e c h a r m o f N ac hl a ot. T h e p r e sti g e o f R e h avi a.
N a h al at A c hi m i s t h e S w e et S p ot .
1 0 0 S q m b uilt | 1 8 3 S q m pl ot
8 U nit s | 2 1 4 s q m | 3. 5 l e v el s
5 B R | 1 9 4 S q m b uilt | 5 0 S q m t err a c e
S e mi- d et a c h e d h o u s e f a ci n g S a c h er P ar k wit h r e nt e d u nit, g ar d e n & a p pr o x. 2 4 0 s q m e x p a n si o n ri g ht s. F ull y a c c e s si bl e.
Pri v at e h o u s e, 1 3 8 s q m l ot, 3 0 s q m S u k k a h t err a c e, o p e n S a c h er P ar k vi e w, 3 0 K NI S / m o nt h i n c o m e.
St u n ni n g l u x ur y p e nt h o u s e i n a n e w b o uti q u e d e v el o p m e nt. O p e n p ar k vi e w s, f ur ni s h e d, pri v at e p ar ki n g & st or a g e u nit. ( D eli v er y 2 0 2 7)
₪ 1 1, 8 0 0, 0 0 0
₪ 1 7, 5 0 0, 0 0 0
₪ 1 0, 3 5 0, 0 0 0
P erf e ct v al u e, u n d e ni a bl e c h ar m, a n d t h e c e nt er of it all. Dis c o v er t hr e e pri m e o p p ort u niti es f or y o ur n e xt h o m e i n J er u s al e m's b est- k e pt s e cr et. C all t o d a y. w w w. n o a m h o m e s. c o m
offi c e @ n o a m h o m e s. c o m
+ 9 7 2 5 2- 5 8 7- 8 7 8 8
O U I S R A EL 27
M in i- P e n th o u se , S o u th - B e a c h B o u tiq u e b u ild in g w ith p o o l a n d g y m , o n th e m o st d e sire d B n e i- B in y a m in S tre e t. 4 b r. 2 .5 b a th s, 1 7 0 sq m w ith 4 0 sq m b a lc o n y to th e se a . 6 ,7 0 0 ,0 0 0 N IS
L a g o o n T o w e r , S o u th - B e a c h 3 0 0 sq m ! 5 b e d ro o m s, a n o ffic e , G r a n d M a ste r S u ite , 6 5 sq m b a lc o n y w ith se a v ie w fro m e v e r y w in d o w . B u ild in g w ith p o o l, g u a rd , g y m a n d lo u n g e .
H a m u ta l F u c h s T o p - H o m e P ro p e r tie s L td .
077-2320996
Gr e at I n v e st m e nt O p p ort u niti e s Ki r y a t S h m u el
N a h a ri y a h
F O R S ALE
F O R S ALE
n e ar R e c h a vi a
2. 5 r o o m a p art m e nt
N a h ari y a h l ot o n t h e b e a c h
Pi n u y Bi n u y o p p ort u nit y
A l ot f or b uil di n g a si n gl e -f a mil y h o m e + Zi m m er
O w n er will r e c ei v e a n e w ~1 0 0 s q m a p art m e nt
~ 4 0 0 m et er s fr o m w at erfr o nt
A s ki n g 3. 5 m s h e k el s
A s ki n g 3.1 m s h e k el s
Ple ase co nt act Eli e z e r 2 8 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
0 5 0- 5 2 5 8 0 8 0
n galimez emdory b e e be n imnel ovi m o ri i n aa n pd o"נp עulלa r osuro ndear g, " A n pare nts w h ose ya hrtzeits are i n Kislev et e r n al p e o pl e d o e s n ot f e a r t h e l o n g a n d a r d u o u s D poris at h." Wei n ber ger a " h
0 5 2- 3 8 5- 9 9 4 4 • 0 5 4- 4 9 9- 9 0 4 3
ד ' כ ס ל ו- ד ב ור ה ל א ה ב ת יח זק א ל ש ל מ ה ע " ה
P ati e n c e i s n e c e s s a r y f o r t h o s e w h o f ol M a x Wei n ber ger z ”l l o w I s a a c' וsכ ס לw a זy." כB- לut" זaד בwi ןs בe ל ךwימo לmאa n t a u g ht u s t h at p ati e n c e i s b ut a n ot h e r n a m e f o r Greatly misse d by t heir c hil dre n, h o p e. T h at w o m a n w a s J a n e A u st e n, w h o gra n dc hil dre n a n d great gra n dc hil dre n p ut t h e s e w o r d s i nt o t h e m o ut h of o n e of Arye t h e c hRav a r a ct e r shi an nd h e rDvora g r e at Wei n o vnberger el, S e n s e a n d Ber nie a nd Lea h Wei nberger S e n si bilit y : " K n o w y o u r o w n Me nac he m a nd Ha n na h Katteh an p pi n e s s. Y o u w a nt n ot hi n g b ut p ati e n c e — o r gi v e it a m o r e f a s ci n ati n g n a m e: c all it h o p e."
S E A LI N G S E R VI C E S
I n o bserva nce of t he S hl os hi m of o ur frie n d
Ye h u d a Lei b Berre n z "l
Rav Me nac he m Wei n ber g will give a s hi ur i n his me m ory " Her oic J oy " M o n d ay eve ni n g, 2 3 N ove m ber/ 8 Kislev 7: 3 0 p m
s h m u el n a t h a n 4 @ g m ail. c o m
Zoo m Meeti ng: 853 8980 1519 Pass word: Ye h uda
O U I S R A EL C E N T E R
15
O U I S R A EL 29
P R O BI N G T H E P R O P H E T S R A B BI N A C H M A N ( N EI L) WI N K L E R F a c ult y, O U Isr a el C e nt er
T w o H aft a r ot i n O ne? T h e h aft a r a h t h at i s r e a d f o r P a r a s h at N o’ a c h i s t a k e n f r o m t w o p’ r a ki m, p e r e k 5 4 a n d p e r e k 5 5. B ut t h at i s t r u e o nl y f o r t h o s e f oll o wi n g t h e mi n h a g of t h e A s h k e n a zi m. T h e c u st o m of t h e S ef a r a di m i s t o r e a d t h e fi r st c h a pt e r al o n e - t h e p e r e k t h at w e r e a d aft e r Ti s h’ a B’ A v, d u ri n g t h e s e v e n w e e k s of c o n s ol ati o n. I n t r ut h, t hi s e a rli e r c h a pt e r s e e m s t o c o n n e ct m o r e cl o s el y t o t h e t h e m e of P a r a s h at N o’ a c h, i n cl u di n g H a s h e m’ s r ef e r e n c e t o t h e fl o o d it s elf [ “ Ki m ei N o’ a c h z ot li … ”] a s w ell a s Hi s p r o m i s e t h at Hi s m e r ci e s r e m ai n e v e n t h o u g h ‘t h e m o u nt ai n s mi g ht m o v e’ [ “ Ki h e h a ri m y a m u s h u … ”]. It i s f o r t hi s r e a s o n t h at t h e S ef a r a di t r a diti o n u s e s o nl y t h e fi r st t e n
M a y t h e T or a h l e ar n e d fr o m t his T T b e ל ע ״נ a n d i n l o vi n g m e m or y of
F R E D & D O RI S ( LI E D E R) G O L D S MI T H z ”l ז״ל
א ור י ש ר גא ב ן יה וד ה ד וד ) ת ש נ״ז,(ח ׳ ח ש ון ר ייזל ד ינה ב ת יוס ף ע ״ה ) ת ש ס ״ד,(כ ׳ ח ש ון
T h eir d a u g ht ers, F a y e, M a ur e e n, R osi a n d Esti Silt o n, Fri e d m a n, L e n n o n & M arti n f a mili es 3 0 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
v e r s e s of p e r e k 5 4 a s t h e fitti n g h aft a r a h f o r o u r p a r a s h a. W e mi g ht ri g htf ull y w o n d e r, h o w e v e r, w h y t h e A s h k e n a zi m m a d e t h e d e ci si o n t o e xt e n d t h e h aft a r a h r e a di n g b y i n cl u di n g t h e fi n al s e v e n p’ s u ki m of t h at s a m e p e re k ( 5 4) a n d t h e n, b y a d di n g t h e fi r st fi v e v e r s e s of t h e n e xt p e r e k ( 5 5) a s w ell ? O u r b e wil d e r m e nt w o ul d g r o w e v e n m o r e u p o n st u d yi n g a n d c o m p a ri n g t h e s e ‘t w o’( ?) h aft a r ot. B e y o n d t h e f a c t t h a t ( a s m e n ti o n e d b e f o r e ) t h e o p e ni n g h a f t a r a h r e a di n g i n cl u d e d r ef e r e n c e s t o N o’ a c h, s o m et hi n g t h at t h e f oll o wi n g s e cti o n d o e s n ot, w e w o ul d fi n d, u p o n a n al y zi n g t h e t w o p a rt s, t h at t h e t w o s e g m e nt s of t h e p r o p h eti c m e s s a g e a r e q uit e diff e r e nt! Yi s h a y a h u o p e n s hi s m e s s a g e b y c alli n g o ut “ R o ni a k a r a ” t o hi s n ati o n, t elli n g t h e ‘ b a r r e n w o m a n’ t o “ b r e a k i nt o s o n g ”, f o r h e r c hil d r e n w o ul d e v e nt u all y o ut n u m b e r t h o s e of t h e w e d d e d m ot h e r s. T h e s u b s e q u e nt p’ s u ki m d e s c ri b e a gl o ri o u s f ut u r e f o r I s r a el, p o rt r a yi n g a n u p s u r g e of p o p u l ati o n g r o wt h, r e st o r ati o n of t h e n e gl e ct e d l a n d a n d r e n e w al of t h e l o vi n g r el ati o n s hi p b et w e e n I s r a el a n d G- d. It i s a p r o p h eti c p r o mi s e of c o n s ol ati o n a n d h o p e t h at i s u n d e r st a n d a bl y r e a d d u ri n g t h e w e e k s of c o n s ol ati o n. A n d t h e n, w e t u r n t o t h e s e c o n d p a rt of o u r h aft a r a h, t h at w hi c h i s r e a d i n t h e B at ei K n e s s et of t h e A s h k e n a zi t r a diti o n. A n d n ot e h o w t hi s s e cti o n b e gi n s i n c o n t r a st t o t h e p r o p h et’ s o p e ni n g c all of t h e
fi r st s e cti o n: “ A ni y a s o’ a r a h-l o n u c h a m a ”, “ O, U n h a p p y, st o r m-t o s s e d o n e, di s c o n s o l at e ”. I n b ut t e n p’ s u ki m, Yi s h a y a h u g o e s f r o m e n c o u r a gi n g I s r a el a n d t elli n g t h e m w h y t h e y s h o ul d r ej oi c e - t o l a m e nti n g a n ati o n h e d e s c ri b e s a s u n h a p p y, st o r mt o s s e d a n d U N c o mf o rt e d! N o n et h el e s s, t h e n a vi’ s m e s s a g e f o u n d i n t h e s e c o n d p a rt of t h e h aft a r a h i s al s o o n e of c o mf o rt, a s R a v M o s h e Li c ht e n st ei n e x pl ai n s, h o w e v e r, t h e s ol a c e p r o mi s e d i n t h e s e c o n d n e v u’ a h i s b a s e d u p o n a diff e r e nt t h e m e. T h e di f f e r e n c e w e fi n d b e t w e e n t h e o p e ni n g s e g m e nt of t h e h aft a r a h a n d t h e “ a d d e n d u m ” r e a d i n A s h k e n a zi t r a diti o n r efl e ct s c o nt r a sti n g r el ati o n s hi p s t h at w e m a y h a v e wit h t h e Di vi n e O n e. T h e m o r e “ o pti mi sti c ” p r o p h e c y c alli n g f o r I s r a el t o ‘ r ej oi c e’ o p e n s Yi s h a y a h u’ s m e s s a g e t h at r e fl e ct s a cl o s e r el ati o n s hi p of G- d a n d M a n, i n si sti n g t h at, alt h o u g h t h e r e m a y b e ti m e s of p u ni s h m e nt a n d e xil e, H a s h e m’ s e n d u ri n g l o v e f o r Hi s c hil d r e n will n e v e r p e r mit Hi m t o a b a n d o n o r r ej e ct Hi s c h o s e n n ati o n. A s a r e s ult, w e fi n d t h at t h e n e v u’ a h e m p h a si z e s G- d’ s l o vi n g r el ati o n s hi p wit h I s r a el a s a h u s b a n d wit h hi s wif e of y o ut h a n d r eit e r at e s t h at H e will b ri n g hi s c hil d r e n b a c k a g ai n, wit h v a st l o v e a n d e v e rl a sti n g ki n d n e s s [ v. 7, 8].
T h e s e c o n d s e g m e nt t h at a d d r e s s e s t h e “ u n h a p p y, st o r m-t o s s e d ” n ati o n r efl e ct s t h e b o n d of t h e All- P o w e rf ul Ki n g t o Hi s s u b j e ct s - a Ki n g W h o c a r e s f o r, a n d, t h e r ef o r e, g u a r d s a n d d ef e n d s hi s ‘ citi z e n s’. F o r t hi s r e a s o n, w e fi n d t hi s s e c o n d p r o p h e c y t o b e o n e f o c u si n g o n H a s h e m a s T h e S u p r e m e C r e at o r [ v. 1 6] a n d a s I s r a el’ s P r ot e ct o r [ 1 7]. T h e e xt e n d e d h aft a r a h of t h e A s h k e n a z i m r e mi n d s u s t h at I s r a el’ s G e ul a h m a y c o m e a b o ut t h r o u g h a b o n d of l o v e O n e t o a n ot h e r o r t h r o u g h t h e a p p r e ci ati o n of t h o s e i n n e e d w h o r e c o g ni z e t h ei r o nl y, t r u e G u a r di a n. O n e w a y o r t h e ot h e r, I s r a el’ s r e d e m pti o n will, u n d o u bt e dl y, c o m e t r u e. ■ R a b bi Wi n kl er ’s p o p ul ar J e wis h Hist or y l e ct ur es c a n b e vi e w e d b y visi ft n g t h e O U Isr a el Vi d e o arc hi v e: w w w. o uisr a el. or g / vi d e o-li br ar y
ב ס ״ד
L e t’ s r e a c h y o u r g o al s t o g e t h e r i n t h e c o mf o r t of y o u r h o m e.
R D. Br e n d a C LI NI C A L DI E TI TI A N & FI T N E S S I N S T R U C T O R
058 400 4163
C o n t a c t m e f o r a f r e e a s s e s s m e n t.
U S B R O K E R A G E S E R V IC E S IN IS R A E L
G e t th e B e s t o f B o th W o r ld s K e e p y o ur m o n e y i n t he U S a n d r e cei v e l oc a l e x p er t i nv e s t me n t a d vi c e
C A LL
0 2- 6 2 4- 0 9 9 5 0 5 4- 5 9 9- 9 5 3 0
a a ro n @ lig h th o u s e c a p ita l.c o .il w w w .a a ro n k a t sm a n .c o m
S e c u ritie s o ffe re d th ro u g h P o rtfo lio R e so u rc e s G ro u p . In c ., m e m b e r o f F IN R A , S IP C , M S R B , S IF M A
O U I S R A EL 31
G iv e u s a c a ll. W e a re h e re to h e lp . F u lly S u b s id iz e d T h e ra p y
fo r T e e n s a n d Y o u n g A d u lts C R O S S R O A D S p r o fe s s io n a l S o c ia l W o r k e r s a r e h e r e t o o ffe r t h e r a p y t o t e e n s a n d y o u n g a d u lt s t o h e lp t h e m n a v ig a t e life 's c h a lle n g e s . W e w e lc o m e G A P Y e a r S t u d e n t s , S o ld ie r s , B n o t S h e r u t , Is r a e li T e e n s , a n d Y o u n g A d u lt s .
C A LL U S: 0 2 -6 2 4 -6 2 6 5 0 5 0 -8 6 8 -9 2 0 7 If y o u a r e in a c r is is , c a ll o u r 2 4 / 7 H O T L IN E
0 5 0 -4 6 8 -5 4 6 3
BB Bee ccEaa Cuu ss Aee aaU S E A tt dd rr aa ww ee rr ii ssE n’ n’ R W aa Dvv Raa uuAll t. t. V A U L T.
I S N’ T A
A wi l l. A n e n v e l o p e Ao f wic la l.s h.A nY oe un rv e l o p e og fr ac na ds h. m oYt oh ue rr’ s ri n g. gIA fr ia t’WI n dsLim L.mo pt ohAer r’Nt as EnritNn- Vg. E L O P E O F C A S H. IIY ft Oist’Uh soRi umlGpd Ron'rAtt aNb enDt -M O T H E R’ S RI N G. Ia tt sh ho om ue.l d n' t b e a t h o m e.
B ri c k s t o n e J e r u s a l e m’ s p r e mi e r p ri v a t e v a u l t c e n t e r. B ri c k s t o n e J e r u s a l e m’ s p r e mi e r p ri v a t e v a u l t c e n t e r. Di s c r e et. S e c u r e. Bi o m et ri c a c c e s s o nl y. O nl y y o u h ol d t h e k e y. Di s c r e et. S e c u r e. Bi o m et ri c a c c e s s o nl y. O nl y y o u h ol d t h e k e y. C e nt r all y l o c at e d i n t h e Cl al B uil di n g, J e r u s al e m C e nt r all y l o c at e d i n t h e Cl al B uil di n g, J e r u s al e m 2 4 /7 s2 e4 c/ u7 rit y s e c u rit y
I nt e r n ati o n al I nta ne rd na ati st r d so n al st a n d a r d s
P e r s o n al P es re sr ovi nc ale s e r vi c e
P ri v a t e v a u l t s n o w a v ai l a b l e.
l Aa ubg lu se.t c li e n t s. B y a p p oi Pn trim 3ev0n ta0 otNInelSy,vFiOarFsuFtl mtoOsnFt nhA forY e Ewe fA aoRrvLJ ai u l yB y a p p oi n t m e n t o n l y, Fi r s t m o n t h f r e e f o r J uY l y-P LA uA g Nu s t c li e n t s. N YEOL B E R WIWI TT HH TT HIHI SS AA DD TT HH RR UU OJAJ CPUU TLRI
@ c r o s s r o a d s je r u s a le m c r o s s r o a d s je r u s a le m .o r g Y a ffo 3 4 , J e r u s a le m
Cl al b uil di n g, g, J e r u s al e m. 9Cl7 aly afb uil o stdir en et, 9 7 y af o st r e et, J e r u s al e m.
R u bi n st ei n H o u s e,
** 99 99 33 66 EE xt.xt. 22
w w w. b ri c k st o n e. c o.il w w w. b ri c k st o n e. c o.il
3 7 m e n a c h e m b e gi n str e et, T el A vi v
3 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
pr e s e nt s
W h at’s at st a k e i n t h e el e cti o ns?
S u n d a y, O ct o b er 1 8, 7: 3 0 p m | B eit S h m u el, J er u s al e m
D a vi d H or o vit z
F o u n di n g E dit or T h e Ti m e s of I sr a el
Dr. T al B e c k er S e ni or F ell o w, H art m a n I n stit ut e V et er a n I sr a eli n e g oti at or a n d L e g al E x p ert
G o t o: ti m e s ofi sr a el. c o m/ e v e nt s or e m ail s u p p ort @ti m e s ofi sr a el. c o m O U I S R A EL 33
R A B BI S H A L O M R O S N E R R a v K e hill a, O h el E p hr ai m i n N of ei H a S h e m es h M a g gi d S hi ur, D af Y o mi, O U. or g R os h B ais M e dr as h E n glis h S p e a ki n g Pr o gr a m J C T M a c h o n L e v
S a vi n g t h e W o rl d o r S a vi n g Hi s H o m e ? T h e r e a r e f e w p e r s o n aliti e s i n t h e T o r a h a s diffi c ult t o d efi n e a s N o a c h. T h e T o r a h c all s hi m:
ָיוftֹ ftֹ ftְti ִים ָהיָהtiָti ִיקftַtt tiִיti ַtiֹtt
N o a c h w a s a ri g h t e o u s m a n; h e w a s w h ol e h e a rt e d i n hi s g e n e r ati o n. 1 A n d y et, C h a z al f a m o u sl y c o m p a r e N o a h wit h A v r a h a m a n d s e e m t o s u g g e st t h at N o a c h di d n ot r e a c h t h e l e v el of g r e at n e s s t h at A v r a h a m a c hi e v e d. W a s N o a c h a g r e at t z a d di k w h o si m pl y li v e d i n a t e r ri bl e g e n e r ati o n ? W a s t h e r e s o m et hi n g mi s si n g f r o m hi s g r e at n e s s ?
N O A H' S MI S SI O N W A S DI F F E R E N T R a b bi Y a a k o v K a m e n et s k y 2 of f e r s a n i n si g h t f ul a p p r o a c h t o t hi s q u e s ti o n. I n st e a d of a s ki n g, “ W h y w a s n't N o a c h m o r e li k e A v r a h a m ? ” R a b bi Y a a k o v a s k s u s t o 1 . B e r e s hit 6: 9 2 . R a b bi Y a a k o v K a m e n et s k y, E m et L’ Y a a k o v
a p p r e ci at e t h e p o s si bilit y t h at N o a c h h a d a n e nti r el y diff e r e nt mi s si o n. T h e M i d r a s h m a k e s a r e m a r k a bl e st at e m e nt:
אti הttiti ָרti flfi ָ דfiַ הtiֶ tiִינti ָti :ןtiti ָא ַָמר ַר ָּבִי ִסִי ּוִָמַּנַ יִן. ִעֹוֶׂשֶה ֲֶח ִֶסד ִעִם ָה אֲַחֲרֹונִים ָּבְִזְכ ּות ָה ִרא ׁש ֹונִים ֶׁש הַָּקָ ד ֹוׁש ָּבָר ּוְך ה ּוא ִעֹוֶׂשֶה ִעִם ָה ִרא ׁש ֹונִים ָּבְִזְכ ּות ? ְָּב אֵיְזֹו ְזְכ ּות,ֹונים ? ְוְ נֲַֹחָמָ ִצָא ֲֵחן ְָּב ִעֵינֵי ה ׳ ִ ָה אֲַחֲר .ָּבְִזְכ ּות ּת ֹוְלְד ֹו ָתיְו
R a b bi Si m o n s ai d: W e fi n d t h at H a s h e m a ct s ki n dl y t o w a r d l at e r g e n e r ati o n s i n t h e m e rit of e a rli e r g e n e r ati o n s. A n d f r o m w h e r e d o w e k n o w t h at H a s h e m a ct s ki n d l y t o w a r d e a rli e r g e n e r ati o n s i n t h e m e rit of l at e r g e n e r ati o n s ? ‘ N o a c h f o u n d f a v o r i n t h e e y e s of H a s h e m’, i n w h o s e m e rit ? I n t h e m e rit of hi s d e s c e n d a nt s. 3 At fi r st gl a n c e, t hi s i s diffi c ult. H o w c o ul d N o a c h b e s a v e d b e c a u s e of hi s c hil d r e n ? Hi s c hil d r e n w e r e n ot y et t h e g r e at fi g u r e s t h e y w o ul d e v e nt u all y b e c o m e. T h e T o r a h it s elf m a k e s cl e a r t h at H a s h e m' s i n st r u cti o n s r e g a r di n g t h e A r k w e r e gi v e n t o N o a c h. W h at d o e s t h e Mi d r a s h m e a n ?
N O A C H' S G R E A T A C HI E V E M E N T: H E P R O T E C T E D HI S F A MI L Y R a b bi Y a a k o v K a m e n et s k y e x pl ai n s t h at t h e Mi d r a s h i s r e v e ali n g s o m et hi n g p r o f o u n d a b o ut N o a c h' s g r e at n e s s. C h a z al 4 3 . B e r e s hit R a b a 2 9: 5 4 . B e r e s hit R a b a 3 0: 9 3 4 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
f a m o u sl y d e b at e t h e m e a ni n g of: ft אִיftַ ֹנ
ft דֹ רֹ ָתיtiְ ים ָהיָהtiִ tiָ ִיקftַtt
R a b bi Y e h u d a h s a y s: ti tiִ א, ִיקtiַtt
ָהיָהti דֹ רֹ ָתיttiְ א ָהיָהti ti ֵאflfi fiְ ti tiֶ ti רti ְדti ti ָהיָה ֹוְד ּור ָמ ֶַּנ ָמ ָּבֹ ִֶסה א ּוַׁשִיק. N o a c h w a s ri g ht e o u s i n hi s g e n e r ati o n; h a d h e li v e d i n t h e g e n e r ati o n of M o s h e o r S h m u el, h e w o ul d n ot h a v e b e e n c o n si d e r e d ri g ht e o u s. R a b bi N e c h e mi a h di s a g r e e s: ָּבְזָ ה אִם
ִאְז ּו ָהיָה ִעְד ֹור ֶׂש ֲֶח ִס ִעֹ ֲֶחה א ֹו, ֹוְד ֶׂשר ִע ָתיׁש ָהיָה ֹוַָּבִיק – ָּבְד ִערָּב ְֶז ֹו ְְז ּוׁשֵא ָּק ַֹו ׁש ַאַָּבת ּוְַךָה ּוְ כִַעָהIf h e w a s
ri g ht e o u s i n hi s g e n e r ati o n, h o w m u c h m o r e s o w o ul d h e h a v e b e e n ri g ht e o u s i n t h e g e n e r ati o n of M o s h e o r S h m u el. R a b bi N e c h e mi a h t h e n gi v e s a r e m a r k a bl e m et a p h o r: ,ְזָ ָּו ּתֹוְ ְְל ֹוְו ֲִחית ֶֹו ְו ַאֲחַ ְרְָמ ִצֲחן
ָּבְ ָהיָה, ּוָֻמַּנַ ֲַחת ְָּב ָבֵית ַהְָּקָבָר ֹות,ָמּוֶק ַפֶת ִָצִָמיד ָּפָ ִתי ְל ְוְ ִאּל ּו ָהיָה ֲחּו ִצָה ְלֹו ִַע ְל ַאֲַחת ַּכַָּמָה ְוְ כַָּמָה. ֵרי ֲחָּה נֹוֵדף.
It i s li k e a s e al e d fl a s k of p e rf u m e l yi n g i n a c e m et e r y, y et it s f r a g r a n c e still s p r e a d s. If it h a d b e e n o ut si d e t h e c e m et e r y, h o w m u c h m o r e s o w o ul d it s f r a g r a n c e h a v e s p r e a d. R a b bi N e c h e mi a h i s n o t c ri ti ci zi n g N o a c h. H e i s d ef e n di n g hi m. T h e g e n e r a ti o n of t h e M a b ul w a s n ot m e r el y a g e ne r ati o n wit h a f e w b a d p e o pl e. T h e e nti r e e n vi r o n m e nt h a d b e c o m e c o r r u pt. T h e T o r a h s a y s: ְַוִּתָּׁשָ ֲֵחת ָהָא ֶרץ ְִלְַפנֵי ָה אֱֹל ִקים ְַוִּתָּמָ ְלֵא ָהָא ֶרץ ֲָחָמָ ִס. T h e e a rt h h a d b e c o m e c o r r u pt b ef o r e G o d, a n d t h e e a rt h w a s fill e d wit h vi ol e n c e. 5 N o a c h w a s li vi n g i n w h at R a b bi N e c h e mi a h c o m p a r e s t o a c e m et e r y. W h at di d h e d o ? H e s e al e d hi m s elf. H e p r ot e ct e d hi s f a mil y. H e b uilt a s pi rit u al e n vi r o n m e nt i n w hi c h hi s f a mil y c o ul d s u r vi v e. T h at m a y n ot h a v e b e e n t h e mi s si o n of A v r a h a m. B ut p e r h a p s it w a s e x a ctl y t h e mi s si o n of 5 . B e r e s hit 6: 1 1
N o a c h.
T H E T E N T O F T H E U P RI G H T WI L L F L O U RI S H T h e Mi d r a s h i nt e r p r et s a n ot h e r p a s u k i n Mi s hl ei: ְוְ אֶֹה ְל ְיָׁש ִרים ַיְַפ ִריֲַח, ָּבֵית ְר ָׁשִעִים ִיָּׁשָ ֵָמד. T h e h o u s e of t h e wi c k e d will b e d e st r o y e d, b ut t h e t e nt of t h e u p ri g ht will fl o u ri s h. 6 T h e Mi d r a s h e x pl ai n s: ָּבֵית ְר ָׁשִעִים ִיָּׁשָ ֵָמד ְזֶה ְוְ אֶֹה ְל ְיָׁש ִרים ַיְַפ ִרי ֲַח ְזֶה נֲַֹח. ִּדֹור ַהַָּמ ָּבּו ְל. T h e h o u s e of t h e wi c k e d will b e d e st r o y e d, t hi s r ef e r s t o t h e g e n e r ati o n of t h e M a b ul. T h e t e nt of t h e u p ri g ht will fl o u ri s h: t hi s r ef e r s t o N o a c h. W h y s p e cifi c all y a t e nt ? N o a c h' s g r e at n e s s w a s t h at h e p r ot e ct e d hi s t e nt. H e u n d e r st o o d t h at t h e w o rl d o ut si d e h a d b e c o m e s pi rit u all y t o xi c. Hi s t a s k w a s n ot n e c e s s a ril y t o t r a n sf o r m t h at w o rl d. Hi s t a s k w a s t o m a k e c e rt ai n t h at t h e w o rl d di d n ot t r a n sf o r m hi s f a mil y. T h at i s a f o r m of g r e at n e s s t h at w e s o m e ti m e s u n d e r e sti m at e. W e t e n d t o m e a s u r e i nfl u e n c e b y h o w m a n y p e o pl e w e r e a c h. R a b bi Y a a k o v K a m e n et s k y t e a c h e s t h at t h e r e a r e ti m e s w h e n t h e g r e at e st i nfl u e n c e i s e x e r ci s e d i n si d e t h e h o m e. N o a c h c o ul d n ot s a v e t h e g e n e r ati o n. B ut h e s a v e d hi s f a mil y. F r o m t h at f a mil y c a m e S h e m. F r o m S h e m c a m e t h e B eit Mi d r a s h of S h e m a n d E v e r. F r o m t h at B eit Mi d r a s h c a m e Y a a k o v A vi n u.
W H Y DI D Y A A K O V N E E D F O U R T E E N Y E A R S I N T H E B EI T MI D R A S H ? R a b bi Y a a k o v K a m e n et s k y c o n si st e ntl y u s e s t hi s e x pl a n ati o n t o a n s w e r a n ot h e r f a m o u s q u e sti o n. Y a a k o v i s s e nt t o H a r a n. Hi s p a r e nt s t ell hi m t o g o t o t h e h o u s e of L a v a n. Y et b ef o r e h e g et s t h e r e, Y a a k o v s p e n d s f o u rt e e n y e a r s st u d yi n g i n t h e B eit Mi d r a s h of S h e m a n d E v e r. W h y t h e d et o u r ? Y a a k o v h a d al r e a d y l e a r n e d T o r a h f o r 6 . Mi s hl e 1 4: 1 1 O U I S R A EL 35
d e c a d e s f r o m Yit z h a k. W h y di d h e s u d d e nl y n e e d a n ot h e r f o u rt e e n y e a r s of T o r a h ? R a b bi Y a a k o v K a m e n et s k y a n s w e r s t h at Y a a k o v n e e d e d a diff e r e nt ki n d of T o r a h. U ntil n o w, Y a a k o v h a d g r o w n u p s u r r o u n d e d b y t z a d di ki m. Hi s g r a n df at h e r w a s A v r a h a m. Hi s f at h e r w a s Yit z h a k. Hi s m ot h e r w a s Ri v k a h. H e h a d li v e d i n a n e n vi r o n m e nt s at u r at e d wit h h oli n e s s. S u d d e nl y e v e r y t hi n g w a s c h a n gi n g. Y a a k o v w a s g oi n g t o L a v a n. H e w a s e nt e ri n g a w o rl d of d e c e pti o n, di s h o n e st y, m a ni p ul ati o n, a n d s pi rit u al h o stilit y. H e n e e d e d t o l e a r n s o m et hi n g h e h a d n e v e r n e e d e d b ef o r e: H o w d o y o u r e m ai n a J e w w h e n t h e e n vi r o n m e nt a r o u n d y o u i s n ot J e wi s h ? H o w d o y o u r e m ai n h o n e st w h e n e v e r y o n e el s e i s di s h o n e st ? H o w d o y o u r e m ai n f ait hf ul w h e n t h e p e o pl e a r o u n d y o u d o n ot s h a r e y o u r v al u e s ? H o w d o y o u m ai nt ai n y o u r i d e ntit y wit h o ut all o wi n g t h e e n vi r o n m e nt t o r e d efi n e y o u ? T h at w a s t h e T o r a h of S h e m a n d E v e r. W h e r e di d S h e m l e a r n it ? F r o m N o a c h. S h e m h a d b e e n r ai s e d i n t h e g e n e r ati o n of t h e M a b ul. E v e r h a d b e e n r ai s e d i n t h e g e n e r ati o n of t h e D o r H afl a g a h. T h e y h a d l e a r n e d h o w t o r e m ai n ri g ht e o u s i n H O STI L E e n vi r o n m e nt s. Y a a k o v n e e d e d p r e ci s el y t h at T o r a h.
T H E T O R A H T H AT Y A A K O V G A V E Y O S EF T hi s al s o e x pl ai n s a r e m a r k a bl e c o m m e nt of R a s hi. W h e n Y a a k o v l at e r t e a c h e s Y o s ef, R a s hi t ell s u s t h at Y a a k o v t r a n s mit t e d t o Y o s ef t h e T o r a h h e h a d l e a r n e d i n t h e B eit Mi d r a s h of S h e m a n d E v e r. 7 W h y o nl y t o Y o s ef ? B e c a u s e Y o s ef w a s a b o ut t o e nt e r a w o rl d e v e n m o r e f o r ei g n t h a n t h e w o rl d Y a a k o v h a d e n c o u nt e r e d. Y o s ef w a s g oi n g 7 . B e r e s hit 3 7: 3 3 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
t o E g y pt. H e w o ul d b e c o m pl et el y al o n e i n a f o r ei g n l a n d wit h o ut a s pi rit u al s u p p o rt s y st e m. H e w o ul d b e s u r r o u n d e d b y a c ul t u r e w h o s e v al u e s w e r e r a di c all y diff e r e nt f r o m hi s o w n. H e n e e d e d t h e T o r a h o f S h e m a n d E v e r. T h at i s t h e g r e at n e s s of N o a c h. N o a c h di d n ot h a v e a c o m m u nit y r ei nf o r ci n g hi s v al u e s. H e w a s s u r r o u n d e d b y a s pi rit u al c e m et e r y. N e v e rt h el e s s, h e r e m ai n e d N o a c h a n d h e m a d e s u r e t h at hi s f a mil y r e m ai n e d p a rt of t h at s a m e w o rl d. A v r a h a m w a s t h e g r e at o ut w a r d-f a ci n g t z a d di k. Hi s g r e at n e s s w a s m e a s u r e d b y h o w m a n y p e o pl e h e c o ul d b ri n g cl o s e r t o H a s h e m. N o a c h w a s t h e g r e at i n w a r d-f a c i n g t z a d di k. Hi s g r e at n e s s w a s m e a s u r e d b y w h et h e r h e c o ul d p r e s e r v e h oli n e s s i n a n e n vi r o n m e nt t h at w a s t r yi n g t o d e st r o y it. B ot h a r e n e c e s s a r y. T h e r e a r e ti m e s w h e n w e h a v e t o g o o ut i nt o t h e w o rl d a n d i nfl u e n c e it. Y et, t h e r e a r e ti m e s w h e n w e h a v e t o r e c o g ni z e t h at t h e w o rl d i s i nfl u e n ci n g u s a n d w e n e e d t o p r ot e ct o u r s el v e s. T h e wi s d o m li e s i n k n o wi n g w hi c h m o m e nt w e a r e li vi n g i n.
W H A T KI N D O F T EI V A H A R E W E B UI L DI N G ? T h e T o r a h t ell s u s t h at N o a c h b uilt a t ei v a h. W e u s u all y t hi n k of t h e t ei v a h a s t h e v e hi cl e t h at s a v e d N o a h f r o m t h e M a b ul. P e r h a p s t h e r e i s a n ot h e r w a y t o u n d e r st a n d it. T h e t ei v a h w a s n ot m e r el y a b o at. It w a s a p r ot e ct e d e n vi r o n m e nt. O ut si d e w a s c h a o s. I n si d e w a s T o r a h, f a mil y, r e s p o n si bilit y, a n d t h e p r e s e r v ati o n of lif e. T h e r e a r e ti m e s w h e n e v e r y J e wi s h h o m e n e e d s it s o w n t ei v a h. W e c a n n ot al w a y s c o nt r ol w h at h a p p e n s o ut si d e o u r h o m e s. W e c a n n ot d et e r mi n e w h at o u r c hil d r e n will s e e, w h at s o ci et y will v al u e, o r w h at
m e s s a g e s will s u r r o u n d t h e m. B ut w e c a n d et e r mi n e w h at h a p p e n s i n si d e o u r t e nt. W h at d o o u r c hil d r e n h e a r ? W h at d o t h e y s e e u s v al u e ? W h at h a p p e n s o n S h a b b at ? H o w d o w e s p e a k a b o ut ot h e r p e o pl e ? H o w d o w e r e s p o n d w h e n s o m e o n e n e e d s h el p ? W h at r ol e d o e s T o r a h pl a y i n o u r li v e s ? D o o u r c hil d r e n s e e J u d ai s m a s s o m et hi n g w e m e r el y p r a cti c e, o r a s t h e f r a m e w o r k t h r o u g h w hi c h w e li v e ? T h at i s t h e c h all e n g e of N o a c h. T hi s e x pl ai n s w h y t h e Mi d r a s h cl ai m s t h at N o a c h w a s s a v e d i n t h e m e rit of hi s c hil d r e n. T h e Mi d r a s h i s t elli n g u s t h at t h e w a y a p e r s o n b uil d s hi s h o m e b e c o m e s p a rt of hi s o w n z e h ut ( m e rit). T h e c hil d r e n a r e n ot m e r el y t h e r e ci pi e nt s of a p a r e nt' s v al u e s. T h e y b e c o m e t h e p a r e nt' s l e g a c y. A p e r s o n m a y n ot b e a bl e t o c h a n g e t h e e nti r e w o rl d, b ut h e c a n c h a n g e a h o m e. A h o m e c a n c h a n g e a f a mil y a n d a f a mil y c a n c h a n g e g e n e r ati o n s. S h e m l e a r n e d f r o m N o a h. Y a a k o v l e a r n e d f r o m S h e m. Y o s ef l e a r n e d f r o m Y a a k o v. T h r o u g h Y o s ef, t h e J e wi s h p e o pl e s u r vi v e d E g y pt. B ef o r e w e c a n i nfl u e n c e t h e w o rl d, w e m u st m a k e s u r e t h at w e h a v e b uilt a st r o n g f o u n d ati o n i n o u r h o m e s. N o a c h t e a c h e s u s t h at s a vi n g a f a mil y i s n ot a s m all f o r m of l e a d e r s hi p. S o m eti m e s t h e g r e at e st t hi n g a p e r s o n c a n d o f o r t h e f ut u r e of Kl al Yi s r a el i s t o b uil d a h o m e i n w hi c h t h e f ut u r e c a n s u r vi v e. ■
O U I S R A EL 37
R E B B E T ZI N S HI R A S MI L E S F a c ult y, O U Isr a el C e nt er
w hil e Y ef et’ s d e s c e n d a nt s m e rit e d b u ri al. W h at i s t h e si g nifi c a n c e of e a c h of t h e s e r e w a r d s ? A n d w h y t h e a p p a r e nt di s p a rit y i n c o ns e q u e nc e ? R a v M ei r C h o d o s h zt ”l i n K’ A y al T a’ a r o g e x pl ai n s t h at cl ot hi n g h a s t w o f u n cti o n s. T w o b r o t h e r s, b o t h a c ti n g i n a li k e T h e fi r st i s t o c o v e r o n e’ s b o d y t o a v oi d t h e m a n n e r, y et g a r n e r e d si g ni fi c a ntl y di f s h a m e of p h y si c al e x p o s u r e, t h e s e c o n d i s f e r e nt r e w a r d s. “ V a yi k a c h S h e m v’ Y ef et et t o aff o r d hi m h o n o r a n d di g nit y. Y ef et w a s h a si ml a h v a y a si m u al s h’ c h e m s h e n ei h e m m oti v at e d b y hi s d e si r e t o c o v e r hi s f at h e r’ s v a y el c h u a c h o r a nit v a y e c h a s u et e r v at a vi di s g r a c e. T h u s, hi s d e s c e n d a nt s m e rit e d h e m u’f n ei h e m a c h o r a nit v e’ e r b u ri al, t h e r e b y p r o vi di n g t h ei r v at a vi h e m l o r a’ u — A n d S h e m b o di e s wit h a p h y si c al c o v e r a n d Y ef et t o o k t h e g a r m e nt, a n d a n d p r ot e cti o n. S h e m, h o w e v e r, t h e y pl a c e d [it] o n b ot h of t h ei r w a s m oti v at e d b y hi s d e si r e t o s h o ul d e r s, a n d t h e y w al k e d p r ot e ct hi s f at h e r’ s h o n o r a n d b a c k w a r d s, a n d t h e y c o v e r e d di g nit y s o hi s d e s c e n d a nt s m e r t h ei r f at h e r’ s n a k e d n e s s, a n d it e d a mit z v a h t h at b ri n g s h o n o r t h ei r f a c e s w e r e t u r n e d b a c kt o o n e’ s b o d y a n d s o ul. w a r d s, s o t h at t h e y di d n ot s e e A n ot h e r a p p r o a c h i s off e r e d R a b bi G e d ali a t h ei r f at h e r’ s n a k e d n e s s.” ( B e r eb y R’ G e d a l y a S c h o r r z t ” l , S c h o r r zt "l i s h e et 9: 2 3) T h e w o r d “ v a yi k a c h ” R o s h Y e s hi v at T o r a h V’ d a’ a t . e x p r e s s e s t h e si n g ul a r; R a s hi t e a c h e s t h at H e e x pl ai n s t h at e a c h r e w a r d i s p e rf e ctl y S h e m e x e rt e d m o r e eff o rt t o f ulfill t h e mit z ali g n e d wit h t h e m a n n e r i n w hi c h S h e m v a h of c o v e ri n g hi s f at h e r a n d t h e r ef o r e a n d Y ef et p e rf o r m e d t h ei r a cti o n s. S h e m hi s c hil d r e n m e rit e d t h e mit z v a h of t zi zit, w a s d ri v e n b y a n i n n e r p a s si o n a n d
R e s p e ct e d R e w ar ds
N e t a n el S hi m of f
A vi a A z o ul a y
I nj ur y & H e alt h Cl ai m s
Ci vil & C o m m er ci al
C ar A c ci d e nt s | M e di c al M al pr a cti c e W or k A c ci d e nt s | N e gli g e n c e & I n s ur a n c e | Bit u a c h L e u mi
C or p or at e | N G O’ s | C o ntr a ct s Di s p ut e R e s ol uti o n & Liti g ati o n Will s & E st at e s
0 2- 5 6 6 0 0 0 2
Ki n g G e o r g e 1 6 A J e r u s al e m
Offi c e @ a sl e g al. c o.il
a sl e g al. c o.il
S e r vi n g cli e n t s a c r o s s I s r a el — p r of e s si o n all y a n d p e r s o n all y
3 8 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
e n e r g y t o c a r r y o ut t hi s g r e at a ct a n d w a s t h e r ef o r e r e w a r d e d wit h a mit z v a h t h at i s p e rf o r m e d w h e n o n e i s ali v e. I n c o nt r a st t h e si n g ul a r “ a n d h e t o o k, ” r efl e ct s Y ef et’ s m o r e p a s si v e m a n n e r, h e n c e hi s r e w a r d i s b e st o w e d o n t h o s e w h o a r e n o l o n g e r ali v e. T hi s i s a cl e a r e x a m pl e of mi d d a h k’ n e g e d mi d d a h, m e a s u r e f o r m e a s u r e. T h e atti t u d e s w e i n v e st i n a cti o n s r e s ult i n a c o r r e s p o n di n g c o n s e q u e n c e. Cl e a rl y t h e T o r a h i s t e a c hi n g u s h o w i m p o rt a nt it i s t o i n v e st e n e r g y a n d eff o rt i n o u r a cti o n s a n d d e e d s. R a v A v r a h a m Y a a k o v G o r d o n zt ”l e m p h a si z e s t h at C h a z al u n d e r s c o r e s h e r e t h at s m all diff e r e n c e s i n eff o rt r e n d e r m aj o r diff e r e n c e s i n r e w a r d s. Of c o u r s e, Y ef et di d t h e ri g ht t hi n g a n d hi s r e w a r d, b u ri al, i s m o n u m e nt al. H o w e v e r, t h e mit z v a h of t zit zit, c o m p a r e d t o t h e e nti r e T o r a h, i s et e r nit y it s elf. Oft e n, w e all o w o u r s el v e s t o b e s ati sfi e d wit h j u st “ g etti n g s o m et hi n g d o n e, ” w h e n w e r e all y c o ul d st r et c h o u r s el v e s t h at m u c h m o r e t o i n f u s e mi n d s et a n d e f f o rt t o a c hi e v e i m m e a s u r a bl e di vi d e n d s. R a v W a c htf o g el zt ”l a d d s t h at t h e diff e r e n c e m a y h a v e b e e n mi n ut e, e v e n b a r el y p e r c e pti bl e, y et, t h e T o r a h i s k e e nl y a w a r e of t h e s m all n u a n c e s, a n d s o s h o ul d w e. T h e m o nt h of M a r C h e s h v a n, t h e m o nt h c o nt ai ni n g n o h oli d a y s, i s t h e p e r f e c t m o nt h f o r u s t o c o n c e nt r at e o n i nf u si n g o u r a cti o n s wit h p u r p o s e a n d lif ef o r c e. L et u s t r a n sf o r m t h e o r di n a r y i nt o t h e s u p e r o r di n a r y, t h e r e b y r e a pi n g t r e m e n d o u s di vi d e n d s i n t hi s w o rl d a n d t h e n e xt o n e. ■
M az al Tov t o L e a h & Dr. D ovi d Wolf a n d f a mily o n t h e birt h of a gr e at gr a n ds o n
C all n o w 0 7 7- 9 9 7 3 1 8 5
w w w. d a ni el s- a s s et s. c o m 2 4 G e r s h o n A g r o n- M a mill a us a # 5 1 6 4 6 7 5 8 9 2, u k # 2 0 3 7 6 9 7 8 9 9
3 0 0+ S Q M
C A S PI S OTP E RN EVI EEW T
H U GE G AR DE N OFF M AR KET DE AL wit h o v er 5 0 0 s q m pri v at e g ar d e n a n d ol d cit y o p e n vi e w, pri v at e e ntr a n c e , pri v at e p ar ki n g , gr e at f a mil y h o u s e t h at o n c e i n a d e c a d e c o m e s o n t h e m ar k et
L U X U R YI N T H E GER M A N C OL O NY 1 0 Hill d s h ei m er st. D e si g n y o ur o w n s p a ci o u s a p art m e nt
N e w 4 b e dr o o m s - 1 5 4 s q m g ar d e n a p art m e nt , pri v at e g ar d e n of 1 6 0 s q m , pri v at e e ntr a n c e. p ar ki n g et c
S p e ci al off er a n d d e al f or O c ort b er b u y er s o nl y!
NE W R E C H A VI A B O U TI Q U E B UI L DI N G
295 X230
286 X407
1 0 7 s q m, 2 0 s q m t err a c e 4 t h fl o or , el e v a t or
309 X305
L a u n dr y 125 X180
R e a d y i n o n e y e ar, hi g h c eili n g s, l ar g e wi n d o w s, o m p aa r ce c e s a bilit y 3 e x p o s ur Ae Lifs ,e sst ylue c Bce ya o h,n d fC ull
O pti o n t o a d d a n ot h er 1 0 7 s q m
DE AL OF T HE
a n d r e a c h 21 4 s q m o n o n e l e v el!!
M O NT H
LE O M KI R Y A OT V HE RA SI Z E D W NE s 2 b e d r o o mc o n y al 92 sq m + b s
3 , 9 5 0, 0 0 0
ni
SI N C E 20 D A NI E L B O U Z A G L O 03 J E R U S AL E M R E AL E ST AT E
O U I S R A EL 39
`
U P C O MI N G O V E R S E A S E V E N T S P R E - A LI Y A H P L A N NI N G W E BI N A R S O c t o b e r - M a r c h | O nli n e J oi n N ef e s h B’ N ef e s h f or i nf or m ati v e w e bi n ar s c o v eri n g e v er y st e p of Ali y a h, f r o m r e q uir e d d o c u m e nt s a n d pl a n ni n g y o ur m o v e t o b e n e fit s, h e alt h c ar e, a n d fi n di n g a j o b. G et t h e t o ol s a n d c o n fi d e n c e t o st ar t y o ur n e w lif e i n I sr a el.
S H A B B AT LE C H LE C H AIS
S H A B B A T O F A LI Y A H S h a b b a t, O c t o b e r 2 3 & 2 4 B e a p ar t of t h e m o v e m e nt a n d s h ar e Ali y a h wit h y o ur c o m m u nit y!
N B N O N T O U R W e d n e s d a y, N o v e m b e r 1 8 ·
W e st H e m p st e a d
T u e s d a y, D e c e m b e r 1 5 · B r o o kl y n W e d n e s d a y, D e c e m b e r 1 6 · T e a n e c k J oi n o ur N ef e s h B' N ef e s h Ali y a h A d vi s or s f or a n i nf or m ati v e s e s si o n a b o ut y o ur j o ur n e y t o I sr a el.
w w w. n b n. o r g.il / e v e n t s- c al e n d a r W O R KI N G I N P A R T N E R S HI P T O B UI L D A S T R O N G E R I S R A E L T H R O U G H A LI Y A H
`
`
U P C O MI N G I S R A E L E V E N T S Y O M H A A LI Y A H
C el e br at e Y o m H a Ali y a h t hr o u g h fl a v or s, st ori e s, a n d tr a diti o n s f r o m ar o u n d t h e w orl d, h o n ori n g t h e di v er s e c ul t ur e s t h at s h a p e I sr a el.
S u n d a y, O c t o b er 1 8 | A N U M u s e u m, T L V
M A HJ O N G A F T E R N O O N
TL
V
JL
M
J oi n u s f or a li v el y aft er n o o n of M a hj o n g — w h er e e v er y til e bri n g s e x cit e m e nt, c o n n e cti o n, a n d t h e c h a n c e t o s h o w off y o ur s kill s.
T u e s d a y, O c t o b er 2 0 | N B N T L V C e nt er
F R O M RI G H T T O L E F T:
M O D E R N A N TI S E MI TI S M WI T H C H A R L O T T E K O R C H A K H e ar f r o m Z EI E d u c at or C h arl ott e K or c h a k o n a nti s e miti s m, it s hi st or y, a n d it s m o d er n- d a y m a nif e st ati o n s. S u n d a y, O c t o b er 2 5 | N B N Ali y a h C a m p u s
HE B RE W H A P P Y H O U R
N ef e s h B' N ef e s h a n d B eit D a ni el i n vit e y o u t o j oi n u s f or a s h or t H e br e w l e s s o n f oll o w e d b y mi n gli n g wit h I sr a eli s a n d f ell o w Oli m o v er c o c kt ail s! W e d n e s d a y, O c t o b er 2 8 | B eit D a ni el, T L V
D E S E R T R E SI LI E N C E R E T R E A T F O R MI L UI M C O U P L E S
N ef e s h B’ N ef e s h i n vit e s y o u t o a r e sili e n c e w or k s h o p b y M a s hi v H a R u a c h — a t w o- d a y r etr e at of r e n e w al i n t h e d e s er t o v erl o o ki n g t h e D e a d S e a. S u n d a y, N o v e m b er 1 - M o n d a y, N o v e m b er 2 | Kf ar N of e s h M et z o k e Dr a g ot
T R A N S L A TI O N S T A TI O N
O u r d e di c a t e d N B N s t aff off e r o n e- o n- o n e a s si s t a n c e t o h el p y o u n a vi g a t e a n d u n d e r s t a n d a n y c h all e n gi n g H e b r e w t a s k. T u e s d a y s, N B N Ali y a h C a m p u s J L M | T h ur s d a y s, N B N T L V C e nt er
R E GI S T E R F O R T H E S E E V E N T S A T:
w w w. n b n. o r g.il / all- e v e n t s
B A DE REC H R A B BI J U D A H MI S C H E L E x e c u ft v e Dir e ct or, C a m p H A S C A ut h or of B a d er e c h s eri es
S w e et T al k R e b b e Yit z c h a k L u ri a, z y’ a, w a s u n d o u bt e dl y t h e g r e at e st e x p o sit o r of t h e s e c r et s of T o r a h si n c e R e b b e S hi m o n b a r Y o c h ai, a ut h o r of t h e Z o h a r. K n o w n b y t h e a c r o n y m A ri z al o r ‘t h e A ri H a K a d o s h’ , t h e p r efi x al ef st a n d s f o r El o ki, “t h e G o dl y R e b b e Yit z c h a k ”. N o ot h e r s a g e i n J e wi s h hi st o r y h a s b e e n g r a nt e d t hi s h o n o rifi c. R e v ol u ti o ni z e d t h e w a y w e u n d e r st a n d a n d li v e wit h p ni mi y u s h a T o r a h, r e v e al e d a n i nt e rp r eti v e s y st e m of K a v a n o s, s pi rit u al i nt e nti o n alit y t o w a r d t h e di r e cti o n a n d a p pli c ati o n of t h e K a b b al a h i n p r a y e r a n d mit z v a h o b s e r v a n c e. W h o c o ul d b e gi n t o i m a gi n e t h e a w e s o m e Y a mi m N o r a’i m t efill o s of t h e h ol y A ri z al ? A f a mili a r y et i n v al u a bl e a n ci e nt t al e p e r h a p s h ol d s a ti n y gli m p s e: O n e y e a r, f oll o wi n g t h e b u s y h oli d a y p e ri o d, t h e A ri z al s e n s e d t h at w hil e t h e p r a y e r s h e h a d l e d i n t h e c o m p a n y of t h e s c h ol a r s a n d k a b b ali s t s o f T z f a s w e r e i m p a ctf ul, t h e r e w a s s o m et hi n g mi s si n g i n t h e m. I n a n eff o rt t o s e e k o ut a ti k u n
DRE A M H O ME
H A N DY M A N
H a n d y m a n S e r vi c e s Fi xi n g It Ri g ht
E L E C T RI C A L
I N S T A L L A TI O N
P L U M BI N G
C A R PE NT R Y
P AI N TI N G
R E P AI R S
AVR A H A M
0 5 8-7 9 97 833
JE R US ALE M S U R R O U N DI N G A R E A S
4 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
a n d g ai n cl a ri t y o n t hi s i nt ui ti o n, t h e A ri z al e nt e r e d a d e e p m e dit ati v e st at e a n d a s c e n d e d t o t h e u p p e r w o rl d s. T h e r e, i n hi s st at e of e x p a n d e d c o n s ci o u s n e s s, a d r e a m-li k e vi si o n w a s s h o w n t o hi m of a Yi d w h o s e t efill o s w e r e r e m a r k a bl y f a v o r e d o n hi g h. S u m m o ni n g hi s d e v ot e d di s ci pl e, R a v C h ai m Vi t al, t h e A ri z al i n si s t e d t h e y e m b a r k o n a j o u r n e y t o fi n d o ut w h o t hi s f ell o w w a s a n d h o w h e h a d a c hi e v e d s o m u c h i n hi s p r a y e r s. Aft e r a d a y s of m y s ti c al t r a v el s, t h e y a r ri v e d at a s m all h ut i n a f a r fl u n g G alil e a n t o w n, a n d w e r e t a k e n a b a c k b y t h e l u mi n o u s vi s a g e of t h e h ol y m a n w h e n h e c a m e t o t h e d o o r. T h e s a g e g r e et e d hi m a n d a s k e d, “ Pl e a s e t ell m e d e a r b r ot h e r, h a v e y o u l e a r n e d t h e d e pt h s of t h e Z o h a r’ s c o m m e nt s o n t efill a h ? “ R e b b e, ” t h e m a n s w all o w e d s h yl y, “I a m s o r r y t o s a y, I’ m u nf a mili a r wit h t h at …. A n d, w ell, h o n e stl y, I’ v e n e v e r st u di e d m u c h T o r a h. ” “ B ut y o u d o d a v e n wit h k a v a n o s , wit h l oft y i nt e nti o n s, d o y o u n ot ? ” “ R e b b e! …I d o n’t e v e n k n o w w h at t h at m e a n s! ? ” T h e A ri a n d R a v C h ai m l o o k e d at e a c h ot h e r i n w o n d e r. “ M y f ri e n d, t ell m e pl e a s e of y o u r a v o d a h d u ri n g t h e Hi g h H ol y D a y s, I m u st k n o w! ” “ Al ri g ht, if t h e R e b b e r e all y w a nt s. T o b e h o n e st, I g r e w u p i n p o v e rt y, I n e v e r h a d t h e o p p o rt u nit y t o l e a r n e v e n t h e b a si c s of T o r a h a n d t efill a h. I n f a ct, I b a r el y k n o w h alf of t h e l ett e r s of t h e al ef- b ei s . I’ m n ot
s o c o mf o rt a bl e i n t h e s h ul, b ut of c o u r s e I w e nt a n y w a y. R e b b e, ” h e g ri n n e d wit h e m b a r r a s s m e nt, “I c o nf e s s, I w a nt e d d e s p e r at el y t o fit i n a n d d a v e n wit h t h e c o n g r e g ati o n; e v e r y o n e w a s d a v e n ni n g s o el o q u e ntl y i n H e b r e w …. M y h e a rt w a s s o b r o k e n, I di d n’t k n o w w h at t o d o, s o fi n all y I j u st s h o ut e d o ut t h e h a n df ul of l ett e r s I k n o w: ' Al e p h, b ei s, gi m m el, d al e d, h ei, v a v, z a yi n, c h e s …!’ A n d t h e n I s ai d, ‘ M a st e r of t h e W o rl d! All I c a n d o i s gi v e Y o u w h at I k n o w. T h at’ s all I h a v e, j u st a h a n df ul of ‘ A- B- C’ s’. Pl e a s e h el p m e — pl e a s e st ri n g t h e s e l ett e r s t o g et h e r i nt o w o r d s i n a w a y t h at will b ri n g Y o u n a c h a s …! ” D e e pl y m o v e d b y t h e si n c e rit y of t hi s J e w, t h e A ri h a K a d o s h b o w e d hi s h e a d a n d p r ai s e d hi m, “ A s h r e c h a , f o rt u n at e a r e y o u! … M y f ri e n d, y o u’ll n e v e r k n o w w h at a g r e at gift y o u h a v e gi v e n m e t o d a y. T h a n k y o u! ” S mil e s r e m ai n e d o n t h e li p s of t h e t w o g r e at t e a c h e r s of A m I s r a el u ntil t h e y h a d r et u r n e d t o t h ei r h ol y b ei s m e d r a s h i n T zf a s. … N e e dl e s s t o s a y, i n t h e f oll o wi n g y e a r t h ei r p r a y e r s r o s e t o a n e v e n g r e at e r l e v el.
ft דֹ רֹ ָתיftְ ים ָהיָהftִ tiָ ִיקtiַti ft ִאיttַ ֹ נtiַ ְֹ דֹת נtiti tt הtiֵֶא ,ttiַ ֹ־נtiֶti הִים ִהְתַהfl-ֱֶאת ־ָה א “ T h e s e a r e t h e g e n e r ati o n s of N o a c h: N o a c h w a s a n i s h t z a di k t a mi m b’ d o r o s a v, ri g ht e o u s a n d w h ol e h e a rt e d, p e rf e ct , i n hi s g e n e r ati o n s. N o a c h w al k e d wit h G o d ” (B e r ei s hi s , 6: 9). H a s h e m p r ai s e s N o a c h a s a n i s h t z a di k t a mi m. T h e H e b r e w w o r d t a m, s o m eti m e s t r a n sl at e d a s ‘ p e rf e ct’, i s m o r e a c c u r at el y ‘i n n o c e nt’ — w hil e i m pl yi n g si m pli cit y, p u rit y, w h ol e h e a rt e d n e s s, si n c e rit y, a n d c o m pl et e n e s s. A l a c k of t e mi m u s t a k e s a d e v a st ati n g t oll
o n o u r i n n e r w o rl d. C o n si d e r t h e c o r e of o u r d ail y r eli gi o u s p r a cti c e, T o r a h a n d t efil l a h. W hil e w e m a y b e a bl e t o i nt ell e ct u all y e x pl ai n n u m e r o u s p’ s h ati m a n d p ei r u s hi m wit h f a n c y, hi g h b r o w l a n g u a g e, e n g a gi n g m o d e r n a n d a n ci e nt lit e r a r y d e vi c e s a n d a n al yti c al t o ol s, it i s t h e mi d a h of t e mi m u s t h at c o n n e ct s u s t o w h at w e a r e l e a r ni n g, s a yi n g a n d d oi n g. R at h e r t h a n m e r el y a rti c ul ati n g a m a s s of el o q u e nt t h e o r eti c al i nf o r m ati o n, d a v e ni n g wit h t e mi m u s b ri n g s ali v e a si m pl e t r ut h: w e a r e s p e a ki n g wit h t h e C r e at o r, S u st ai n e r a n d M a st e r of t h e W o rl d. T hi s p a st w e e k m a r k e d R o s h C h o d e s h M a r- C h e s h v a n. A n u m b e r of e x pl a n ati o n s a r e s u g g e st e d r e g a r di n g t h e r o ot of t h e n a m e a n d e s s e n c e of t hi s m o nt h. T h e p r e fi x M a r m e a n s ‘ bitt e r’, a r ef e r e n c e t o t hi s m o nt h b ei n g b r o k e n- h e a rt e d o v e r it s l a c k of a n y f e sti v al s. M a r al s o m e a n s ‘ d r o p’, r ef e r ri n g h e r e t o t h e fi r st r ai n s (t h e Y o r e h ), w hi c h f all i n C h e s h v a n. S ef e r h a A r u c h s u g g e st s a w o r d pl a y: t hi s m o nt h i s M e r a c h e s h- v a n ; m e r a c h e s h (fl o wi n g) v a h n ( wit h w at e r), a s t hi s i s t h e m o nt h w h e n w e b e gi n t o p r a y f o r wi nt e r r ai n s. T h e G e m a r a ( T a a ni s , 2 5 b) r e c o u nt s h o w, d u ri n g a s e v e r e d r o u g ht, t h e g r e at R e b b e Eli e z e r r o s e b e f o r e t h e c o m m u nit y a n d
R a b bi I m m a n u el B er n st ei n
Z o o m P ar s h a S hi ur
M o n d a y E v e ni n g s at 8 p m
F or Li n k Vi sit: j o ur n e y si nt or a h. c o
m
Di s c o v er a N e w Di m e n si o n i n t h e W e e kl y P ar s h a!
ALL WEL C O ME O U I S R A EL 43
p r a y e d f o r r ai n, r e citi n g t h e si x e xt r a bl e s s i n g s f o r r ai n o r d ai n e d b y t h e S a g e s t o b e a d d e d i nt o t h e A mi d a h . D e s pit e hi s t w e nt y-f o u r bl e s si n g s, r ai n di d n ot f all. R e b bi A ki v a t h e n w e nt b ef o r e t h e a r k a n d c ri e d o ut:
,ftֵנft ְfttiַ tiִינti ָא. הftָ ָא ָאtt ֶאtiֶti tiֶ ttָנti ֵאיןttiֵנti ְtiflַ fiִינfi ָא !tiֵינti tiָ םtiֵ ַרtiְנtiַָּבְ ִַס O u r F at h e r, o u r Ki n g, w e h a v e n o ki n g ot h e r t h a n Y o u. O u r F at h e r, o u r Ki n g, f o r Y o u r s a k e, h a v e m e r c y o n u s! ” Hi s p r a y e r s w e r e a n s w e r e d i m m e di at el y. T h e G e m a r a t h e n p oi nt s t o R e b b e A ki v a’ s f o r gi vi n g n at u r e a s t h e r e a s o n hi s p r a y e r s w e r e m o r e eff e cti v e t h a n t h o s e of hi s t e a c h e r R e b b e Eli e z e r. T h e A ri z al ( S ef e r h a K a v a n o s ), h o w e v e r, a s s e rt s t h at R e b b e A ki v a o p e n e d hi s h e a rt a n d c ri e d o ut t o H a s h e m wit h u n s c ri pt e d w o r d s a n d wit h c o m pl et e h u milit y a n d s elf- eff a c e m e nt, d a v e ni n g wit h t e mi m u s. T h e G e m a r a ( M e gill a h , 2 7 b) c o n si d e r s t h e l e n gt h of ti m e t h at o n e p r a y e d a s t h e ti m e it i s ׁשְ ֹוּו ָמָ ה ַּנְָמִיו, ‘ a r r a n g e d i n hi s m o ut h,’ m e a ni n g t h e p e ri o d it c o nti n u e s t o li n g e r aft e r o n e h a s c o m pl et e d hi s f o r m al d a v e ni n g. If w e h a v e p r a y e d wit h t e mi m u s, o u r li p s m a y still b e s u btl y a n d e v e n s u b c o ns ci o u sl y a rti c ul ati n g t h o s e p r a y e r s f o r q uit e s o m e ti m e.
A r u g a s h a B o s e m r el a t e s t h a t i n t h e m o nt h of M a r c h e s h v a n , m a r c h u s h ei m e ra c h s hi n, “ o u r li p s a r e still m o vi n g, ” wit h t h e t h e h ol y s o n g s a n d p r a y e r s of t h e p a st m o nt h of Ti s h r ei. W hi s p e r s of t h e el e v at e d ni g u ni m, s o n g s a n d t efill o s of S eli c h o s, R o s h H a s h a n a h, Y o m Ki p u r a n d S u k o s still e c h o i n o u r e a r s. B ef o r e o u r m e m o ri e s of t h e Hi g h H ol y D a y s a n d o u r k a b b al o s, o u r h ol y r e s ol u ti o n s f o r t h e n e w y e a r, b e gi n t o f a d e, l et u s t a k e u p t h e o p p o rt u nit y of C h e s h v a n. L et u s t a k e t hi s ti m e t o p r o c e s s a n d r efl e ct o n o u r Ti s h r ei p r a y e r s, a n d t h e li n g e ri n g t a st e of t h ei r w o r d s a n d l ett e r s. I n t hi s w a y, m a y M a r- C h e s h v a n b e s w e et e n e d wit h t h e aft e rgl o w of t h o s e f e sti v al s. A n d m a y t h e Ri b b o n o S h el Ol a m al w a y s h e a r o u r si n c e r e p r a y e r s, a c c e pt o u r s e r vi c e of t e mi m u s , a n d ‘ m a k e it r ai n’ wit h fl o o d s of bl e s si n g! E x c e r pt f r o m n e wl y r el e a s e d B a d e r e c h: Al o n g t h e P a t h o f t h e T o r a h , ( M o s ai c a P r e s s, El ul 5 7 8 6) ■ R a v J u d a h Mis c h el is e x e c u ּוv e dir e ct or of C a m p H A S C, t h e H e br e w A c a d e m y f or S p e ci al C hil dr e n. H e is t h e f o u n d er of Tz a m a N afs hi a n d t h e a ut h or of t h e “ B a d er e c h ” s eri es. R a v J u d a h li v es i n R a m at B eit S h e m es h wit h his wif e Or a a n d t h eir f a mil y.
st ur d y f ur nit ur e m o d er n d e si g n A m eri c a n s er vi c e
c all B a s si f or a fr e e f ur nit ur e c o n s ult ati o n 0 5 3 5 9 3 3 8 7 7 h o m e s p a c e. c o.il 4 4 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
4. 3
mil e s
fr o m J e r u s al e m
C o m e j oi n u s!
a d a m mi z r a c h
Y o ur H o m e Mi n ut es fr o m J er us al e m
N e w A n gl o C o m m u ni t y
M u ni ci p al S er vi c e s
Q ui et a n d O pe n S paces
Mi n u t e s fr o m J er u s al e m
I m m e di at e Occu pancy
L ar g e Si n gl e F a mil y H o m e s
fr o m NI S 3, 2 9 0, 0 0 0
*6 2 9 7
SI M C H A T S H M U E L R A B BI S A M S H O R Dir e ct or, T or a h I ni ft a ft v es, O U Isr a el
T h e r e i s a f a s ci n ati n g t e a c hi n g i n t h e Z o h a r H a C h a d a s h t h at off e r s a n i nt e r e sti n g t a k e o n t h e n a r r ati v e of N o a c h. U p o n e m e r gi n g f r o m t h e t ei v a a n d witn e s si n g t h e d e st r u cti o n i n t h e w o rl d f ol l o wi n g t h e fl o o d, N o a c h b e g a n t o w e e p, a n d t h e n c all e d o ut t o H a s h e m- q u e sti o ni n g h o w it c o ul d b e t h at t h e w o rl d w a s d e ci m at e d. H a s h e m, a c c o r di n g t o t hi s t e a c h i n g, a n s w e r s N o a c h , c alli n g hi m a f o oli s h s e r v a nt- I t ol d y o u t h at y o u w e r e ri g ht e o u s b ef o r e m e, a n d t h at t h e w o rl d w a s d e sti n e d f o r d e st r u cti o n, a n d y o u di d n ot hi n g! Y o u h a d t h e c a p a cit y t o d a v e n a n d i nt e r c e d e, a n d y o u di d n ot hi n g t o c o n vi n c e m e t h at t h e w o rl d w a s w o rt h p r ot e cti n g! T h e B ei t Y a a k o v of I s h bi t z z y' a , si mil a r l y p oi nt s o ut t h at t h e r e i s a f a mili a r p a s u k i n Y e s h a y a w hi c h r ef e r s t o t h e fl o o d a s t h e M ei N o a c h - t h e w at e r s of N o a c h. T h e R e bb e e x pl ai n s, si n c e N o a c h di d n ot a d v o c at e f o r t h e s al v ati o n of ot h e r s b ef o r e t h e fl o o d, t h e fl o o d' s d e st r u cti o n i s s u b s e q u e ntl y r ef e r r e d t o a s t h e w at e r s of N o a c h. T h e g r e at C h a si di c M a s t e r R e b L e v i Yi t z c h a k o f B e r di t c h e v, z y' a p oi nt s o ut
N A C HI R E A L T Y 0 5 4- 4 6 1- 3 9 4 3 N E W O N T H E M A R K E T! O n M e k or C h ai m Str e et - 4 s p a ci o us r o o ms, 1 1 1 m wit h 1 1 m mir p es et, st or a g e & p ar ki n g, gr e at vi e w. 4. 4 7 m nis Pi err e K o e ni g, B a k a - 4 r o o ms, 1 st fl o or, el e v at or, g ar d e n, p ar ki n g. 3. 4 7 m nis Pr e- s al e. Ar n o n a/ T al pi ot - B uil di n g wit h S h ul, p o ol, g y m, s u a n a. 1 5 % - 8 5 % p a y m e nt pl a n. N o i n d e x or i n fl ati o n. 3- 5 r o o ms. St arti n g at 2. 9 7 m nis 4 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
s o m et hi n g i nt e r e sti n g i n t hi s t e a c hi n g. I n n ot a d v o c ati n g at all, b y n ot m a ki n g a n y e f f o rt w h at s o e v e r t o s h o w c o n c e r n f o r ot h e r s, N o a c h w a s n ot si m pl y s elli n g ot he r s s h o rt, b ut r at h e r w a s s elli n g hi m s el f s h o rt! N o a c h si m pl y di d n ot u n d e r st a n d o r b eli e v e t h at h e, a s a ri g ht e o u s p e r s o n, h a d t h e a bilit y t o b ot h a d v o c at e f o r o r i nfl ue n c e ot h e r s! H e si m pl y di d n't u n d e r st a n d t h at h e, li k e e a c h of u s, c a n i n d e e d m a k e a diff e r e n c e-t h at w e a r e all gi v e n t h e gift of k o a c h h at efil a , t h e p o w e r of t efil a t o t r a n sf o r m o u r s el v e s, a n d t r a n sf o r m t h e w o rl d! R e b L e vi Yit z c h a k t e a c h e s u s s o p o w e rf ull y t h at e a c h of u s s h o ul d r efl e ct o n t hi s i m p o rt a nt l e s s o n, t h at w e s h o ul d a p p r e ci at e t h e c a p a cit y e a c h o f u s h a s b e e n e n d o w e d wit h, t h at o u r a cti o n s a n d t efil ot d o h a v e t h e a bilit y t o i m p a ct ot h e r s, a n d t o lift u p t h e e nti r e w o rl d. T hi s i d e a i s r efl e ct e d i n a p o w e rf ul s h o rt t e a c hi n g f r o m R e b T z a d o k H a K o h e i n Mi L u bli n z y' a , i n hi s w o r k T zi d k at H a T z adi k, R e b T z a d o k t a u g ht: K' s h ei m S h e' A d a m T z a ri c h L' H a a mi n B' H a s h e m Yit b a r a c h, k a c h t z a ri c h a c h a r k a c h l' h a a mi n b' at z m o-J u st a s a p e r s o n m u st b eli e v e a n d b e f ait hf ul t o H a s h e m, s o t o o o n e m u st b eli e v e a n d h a v e f ait h i n o n e s elf! H a s h e m b e st o w s e a c h of u s wit h i n c r e d i bl e c a p a bili ti e s- e a c h o f u s m u s t l o o k i n w a r d wi t h c o n fi d e n c e a n d a s k o u rs el v e s- h o w c a n I c o nt ri b ut e t o m a ki n g t h e w o rl d a b ett e r pl a c e ? E a c h y e a r, w e r e a d t h e st o r y of N o a c h , j u st a f e w s h o rt d a y s aft e r w e e m e r g e f r o m
t h e p r o v e r bi al t ei v a of t h e e x p e ri e n c e of t h e d a y s of El ul , a n d t h e c h a gi m of Ti s h r ei . A s w e b e gi n t o s ettl e i nt o a m o r e c o n si st e nt r o uti n e, e a c h of u s m u st a s k o u r s el v e s- h o w c a n w e b e gi n t o b ri n g t h e i n s pi r ati o n a n d g r o wt h w e e x p e ri e n c e d t h e s e p a st m a n y w e e k s, a n d a ct u ali z e o u r i n n at e i n di vi d u al st r e n gt h s t o m a k e o u r m a r k i n i m p r o vi n g t h e w o rl d ? Y e hi R at z o n, m a y w e b e bl e s s e d t o t a k e t o h e a rt e a c h of t h e s e m e a ni n gf ul i n si g ht s, a n d m a y w e e a c h m e rit t o c h a n n el t h o s e i n n e r st r e n gt h s, a n d c oll e cti v el y b ri n g a b o ut a t r a n sf o r m ati o n of t h e e nti r e w o rl d. ■
Mazal Tov t o Davi d & Ila na Goo d ma n a n d fa mily o n t he birt h of a gra n ds o n , s o n of Da niella & Tzvi Glei ber ma n ב ס׳׳ ד
U K &
IS R A E L R E G IS T E R E D
A la n N e v ie s
O4 0 S+ YTE AER SO E XPP EAR I ETN CHE C L IN IC IN M O D IIN E L IT E M E D
S P E C IA L IZ IN G B a c k p a in & S c ia t ic a H e a d a c h e s & N e c k P a in M u s c u lo s k e le t a l & S p o r t s In ju r ie s W o r k in g c lo s e ly w it h O r t h o p a e d ic S u r g e o n s , N e u r o lo g is t s , R h e u m a t o lo g is t s & F a m ily D o c t o r s
E m a il: a .n e v ie s @ o u tlo o k .c o m T e l: 0 7 3 - 3 2 1- 4 18 1 E lite M e d
I S R A E L 'S P R O P E R T Y A N D C O M M U N IT Y M A T C H M A K E R
L E T Y O U R JO U R N E Y H O M E B E G IN W IT H U S FEA TU R ED R EA L ESTA TE O P P O R T U N IT IE S IN IS R A E L JE R U S A L E M
O ld C ity -Je w is h Q u a r te r H is t o r ic p r o p e r t y D ir e c t T e m p le M o u n t v ie w s 6 b e d ro o m s E x t r e m e ly R a r e
$ 1 2 ,0 0 0 ,0 0 0 JE R U S A L E M
M a m illa - L e g a c y 3 b e d ro o m s G a rd e n H ig h e n d fin is h e s S t o r a g e & p a r k in g L u x u r y u n it
P r ic e o n R e q u e s t JE R U S A L E M
H a ra v K o o k S t. R e n o v a te d L a rg e 2 b e d ro o m s 2 b a th ro o m s 2 b a lc o n ie s , s u k k a h P a r k in g & s t o r a g e
₪ 7 ,8 0 0 ,0 0 0
JE R U S A L E M
H a n e v iim S t . 2 b e d ro o m s 2 b a lc o n ie s F u lly fu r n is h e d P r iv a t e p a r k in g T e m p le M o u n t v ie w s
₪ 4 ,8 0 0 ,0 0 0 JE R U S A L E M
Baka D u p le x 3 b e d ro o m s M am ad 2 s u k k a h b a lc o n ie s F u ll o f lig h t
₪ 1 0 ,5 0 0 ,0 0 0 JE R U S A L E M
N e w P r o je c t M e k o r C h a im L a s t u n it s a v a ila b le Pool& gym C lo s e t o n e w lig h t r a il E x c e lle n t o p p o r t u n it y
₪ 6 ,5 0 0 ,0 0 0
P R E S A L E O P P O R T U N IT IE S : T e l A v iv | Je r u s a le m | H e r z liy a C a r m e i G a t | B e it S h e m e s h
+ 9 7 2 -5 4 -4 4 1 -5 7 0 4
K im B a s h R e a lE s ta te .c o m
O U I S R A EL 47
4 8 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
O U I S R A EL 49
5 0 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
O U I S R A EL 51
5 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
O U I S R A EL 53
5 4 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
O U I S R A EL 55
S HI U R S P O N S O R S R A B BI S H AI FI N K E L S T EI N' S S HI U R S p o n s or e d f or 5 7 8 7 b y t h e S o n d h el m a n d W ert e nt eil F a mili e s i n m e m or y of M el & S yl vi a D a vi d z "l , ז "ל, מ נח ם מ נד ל ב ן א ב ר ה ם מ א יר וט ויב א ר ב ק ה ז "ל, צ ב יה ח יה ב ת א ר יה ל ב וח וה א יד ל
R A V A S C HI DI C K' S W E E K L Y L U N C H & L E A R N S HI U R A T M A S A M E RI C A D e di c at e d b y R a b bi St e v e n & Ki m Etti n g er i n l o vi n g m e m or y of t h eir p ar e nt s R a b bi Z vi & J e a n Etti n g er a n d H er b ert & L e o n or e S h ul m a n, zi c hr o n a m li vr a c h a R A V A S C HI DI C K' S W E E K L Y S HI U R A T M O DII N K O L L E L B O K E R D e di c at e d b y R a b bi St e v e & Ki m Etti n g er L'il ui ni s h m at Y o n at a n M or d e c h ai b e n Eli s h a T z a d o k H al e vi z'l R A V A VI H E R Z O G' S W E E K L Y S HI U R A T M O DII N K O L L E L B O K E R S p o n s or e d b y R a b bi St e v e & Ki m Etti n g er F or a r ef u a h s h el e m a f or: Y o el Yit z c h a k b e n P a y a h L e a h a n d L e vi D o v b e n T o v a C h a y a R A B BI I A N S H A F F E R' S M O DII N S HI U RI M D e di c at e d f or t h e a c a d e mi c y e ar b y B arr y Mi c h a el s i n l o vi n g m e m or y of hi s wif e, p ar e nt s a n d br ot h er S ar a h M al k a b at S h m u el a ” h, Ari e h b e n Y a a k o v z ”l Fr a y d el b at A h ar o n a ” h, D a vi d B e n Ari e h z ”l T U E S D AYS R A B BI B R EI T O WI T Z S HI U R D e di c at e d l'r ef u a h s h el ei m a f or Li a m Y a a k o v Ni s s a n b e n Or a R E B B E T ZI N S HI R A S MI L E S' S HI U R D e di c at e d f or 2 0 2 6 i n m e m or y of El h a n a n Efri a m B e n A br a h a m z ”l b y R o b y n P o c k er R A B BI Y O S SI G O L DI N' S S HI U R S p o n s or e d f or 5 7 8 7 b y H e d y & B e n Li p s c hit z i n m e m or y of t h eir p ar e nt s, ח נה ב ת ה ר ב יוא ל, ר פ א ל יה וד ה א ר יה ב ן מ א יר, ז א ב ב ן יה וד ה צ ב י & מ א ט יל ב ת נת נא ל
W E D N E S D AYS T H E
W E D N E S D A Y M O R NI N G B EI T MI D R A S H P R O G R A M I N R E C H A VI A D e di c at e d f or t h e 2 0 2 6 a c a d e mi c y e ar l'il ui ni s h m at: D a ni el b e n D a vi d a n d Li m u d b at A vr a h a m Str a u s s, a n d M or d e c h ai b e n M o s h e a n d R ei z el b at Y o s ef M eir M ar c u s, zi c hr o n a m li vr a c h a, p ar e nt s of J u d y & M e n a c h e m M ar c u s R A B BI A D L E R’ S S HI U R S p o n s or e d f or 5 7 8 7 b y t h e Fri st f a mil y i n m e m or y of t h eir b el o v e d d a u g ht er a n d si st er Eli s h e v a Fri st z ”l - א ל יש ב ע ס ימ א ב ת ז ל מ ן ז ל R A B BI M A N NI N G' S S HI U R S p o n s or e d f or t h e 2 0 2 6 a c a d e mi c y e ar ל ע יל וי נש מ ת ב ר נה ב ת ב ר נד ית ע ''ה וז ל יג ב ן ק ל מ ן ז ייל R A B BI G O L D S C H EI D E R S' S S HI U R D e di c at e d ל ע יל ו נש מ ת מ ר ים ב ת א ב ר ה ם ע ''ה וש ם ט וב ב ן ש ל מ ה ז ''ל T H U R S D AYS
R A B BI A RI K A H N' S S HI U R S p o n s or e d b y R a b bi Mi c h a el & J eri L a x m et er f or t h e r ef u a h s hl ei m a h of t h eir gr a n d d a u g ht er A vi g a yil S ar a b at S h ai n a A hr o n a R A B BI T A U B' S W E E K L Y T H U R S D A Y P A R S H A T H A S H A V U A S HI U R S p o n s or e d b y T h e J e wi s h L e g a c y F o u n d ati o n
T o s p o n s o r a s hi u r c o n t a c t J o s h C h u r n e y 0 5 4- 2 8 1- 4 6 0 4 or d o n at e o nli n e: w w w. o ui sr a el. or g/ d o n at e/ o u-i sr a el- c e nt er/
Fl yi n g S o o n ? Tr a v el wi t h C o n ft d e n c e
1 U niTr a v el - M e di c al I ns ur a n c e at gr e at pri c es C h o os e fr o m m ulti pl e o pti o ns
1 u nitr a v el. br o k er s n e x u s. c o m
1 U ni Si m - Si ms f or U S A a n d W orl d wi d e St arti n g at $ 4 0
s al e s @ 1 u ni si m. c o m
C all 0 7 7 - 4 0 0 - 3 1 9 9 or U S A 7 1 8- 7 1 5- 0 0 0 1 5 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
O U I S R A EL 57
E C H O E S O F R A S HI R A B BI M O S H E T A R A GI N R a m Y es hi v at H ar Etzi o n M a g gi d S hi ur All P ars h a a n d All D af, O U. or g
L' z e c h e r Ni s h m at I m m a M o r a si S h ul a mi s b at H a R a v S h m u el T z vi H al e vi a " h
M A RI N E BI O L O G Y
רftֶ ֲאft ֹft tiִ tiָיtiְַאft ִיםttַti tiַ ti ת רttַ tiְר ִנttiֶ ֲאti ֹti )fl כ ״:fi( ׃fi תtiֵ ָהti ָרtiֶtiָ All i n w h o s e n o st ril s w a s t h e m e r e st b r e at h of lif e, all t h at w a s o n d r y l a n d, di e d.
ָ םtiַtiֶ ֹוֶּו ָרָמָה ״ – ַּנְָמ א ָדָּבִים ִס ָ ״ֲא ֶׁשר:ר ש ״י .) ( ָּבנה ד רין ק ״ ְז ּו״א
“( All) t h at w a s o n d r y l a n d ( di e d) ” – a n d n ot t h e fi s h i n t h e s e a ( S a n h e d ri n 1 0 8 a). T h e T o r a h d e s c ri b e s t h e d e v a st ati o n of t h e M a b ul : “K ol a s h e r ni s h m a s r u a c h c h ai m b’ a p a v ” – a n yt hi n g t h at b r e at h e d, a n yt hi n g ali v e, a n yt hi n g t h at h a d lif e wit hi n it, di e d. T h e n, al m o st r e d u n d a ntl y, a s e c o n d cl a u s e a p p e a r s: “ Mi k ol a s h e r b’ c h a r a v a h m ei s u . ” A n yt hi n g o n d r y l a n d di e d. T h at s e c o n d p h r a s e s e e m s t o q u ali f y t h e fi r st. W h y r e p e at t h e p oi nt ? R a s hi e x pl ai n s t h at t h e fi s h i n t h e o c e a n di d n ot di e, l o d a gi m s h e b a y a m. B e c a u s e
5 8 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
t h e y w e r e n ot p a rt of t h e c h a r a v a h , t h e d r y l a n d, t h e y w e r e s p a r e d. T h e G e m a r a i n S a n h e d ri n s u p p o rt s t hi s. T h e fi s h w e r e e x e m pt f r o m t hi s d e st r u cti o n. W h y i s it i m p o rt a nt f o r t h e T o r a h t o t ell u s t h at t h e fi s h s u r vi v e d ? O n e a n s w e r, f r o m t h e G e m a r a i n Z e v a c hi m , i s t h at t h e fi s h w e r e l e s s i m pli c ate d. T h e m o r al b r e a k d o w n t h at b e g a n i n t h e h u m a n w o rl d s p r e a d o ut w a r d t o l a n d a ni m al s. T h e r e w e r e f o r m s of c o r r u pti o n d e s c ri b e d b y C h a z al, i n cl u di n g u n n at u r al mi xi n g t h at di st o rt e d t h e c r e at e d o r d e r. T h e c o r r u pti o n h a d s p r e a d i nt o t h e m o r al a n d e c ol o gi c al o r d e r. T h e fi s h, h o w e v e r, r e m ai n e d l a r g el y u nt o u c h e d b y t h at c o r r u pti o n. T h e y w e r e s p a r e d. I n ot h e r w o r d s, t h e M a b ul w a s n ot a bli n d o r i n di s c ri mi n at e a ct. W h e r e g uilt e xi st e d, d e v a st ati o n f oll o w e d; w h e r e i n n o c e n c e r e m ai n e d, lif e r e m ai n e d. T h e fi s h st a n d a s a c o u nt e r p oi nt t o h o w ot h e r a ni m al s b e h a v e d. H a s h e m p r e s e r v e s w h at d o e s n ot d e s e r v e d e st r u cti o n, e v e n w h e n t h e r e st of t h e w o rl d i s c oll a p si n g. T h e r e i s al s o a b r o a d e r t h e ol o gi c al l a y e r. T h e M a b ul r e p r e s e nt s a r e v e r s al of M a’ a s e h B e r ei s hi s . T h e w o rl d f ail e d, a n d s o H a s h e m, a s it w e r e, r et u r n s c r e ati o n t o t o h u v a’ v o h u, t h e st at e b ef o r e f o r m ati o n. H o w i s c r e ati o n r e v e r s e d ? O n D a y T w o, H a s h e m s e p a r at e d t h e u p p e r w at e r s f r o m t h e l o w e r w at e r s. O n D a y T h r e e, H e g at he r e d t h e w at e r s s o d r y l a n d c o ul d e m e r g e.
T h e M a b ul r e v e r s e s t h at p r o c e s s. W at e r d e s c e n d s f r o m a b o v e – v’ a r u b o s h a s h a m a yi m nift a c h u – a n d e r u pt s f r o m b el o w – ni v k e’ u m a’ a y a n o s t e h o m . T h e b o u n d a ri e s c oll a p s e. T h e w o rl d r et u r n s t o a s u bm e r g e d, u nf o r m e d st at e. Wit hi n t h at f r a m e w o r k, p e r h a p s o nl y c e r t ai n l a y e r s of c r e ati o n a r e u n d o n e. B ei n g s t h at w e r e c r e at e d o n D a y Si x – h u m a n b ei n g s a n d l a n d a ni m al s – a r e e r a s e d. B ut m a ri n e lif e, w hi c h w a s c r e at e d o n D a y Fi v e, r e m ai n s. T hi s d o e s n ot f ull y r e s ol v e t h e q u e sti o n of t h e bi r d s, w h o w e r e al s o c r e at e d o n D a y Fi v e, b ut it s u g g e st s t h at d a gi m f u n cti o n a s a t h r e a d of c o nti n uit y, a li vi n g r e m n a nt of t h e o ri gi n al w o rl d t h at p e r si st s e v e n a s e v e r yt hi n g el s e i s w a s h e d a w a y. T hi s o p e n s a s p e c ul ati v e q u e sti o n. D o e s t hi s d e t ail s h e d li g h t o n t h e w o rl d w e o b s e r v e ? M a ri n e bi ol o g y i s m a r k e dl y dif f e r e nt f r o m t e r r e st ri al bi ol o g y. T h e v a ri et y of m a ri n e s p e ci e s i s v a st. I s it p o s si bl e t h at m a ri n e lif e a p p e a r s s o v a ri e d b e c a u s e it di d n ot u n d e r g o t h e r u p t u r e of t h e M a b ul ? P e r h a p s t h e o c e a n p r e s e r v e s a g r e at e r c o nti n uit y wit h p r e- M a b ul n at u r e t h a n t h e w o rl d o n l a n d. If l a n d a ni m al s w e r e r e b uilt f r o m a n a r r o w b a s e, f r o m t h e p ai r s e nt e ri n g t h e t eiv a h , t h ei r d e s c e n d a nt s w o ul d r efl e ct t h at li mit ati o n. M a ri n e lif e di d n ot p a s s t h r o u g h t h at s a m e b ottl e n e c k. It di d n ot e nt e r t h e t ei v a h ; it r e m ai n e d o ut si d e t h e c y cl e of d e st r u cti o n a n d r e c o n st r u cti o n. O c e a ni c lif e m a y t h e r ef o r e p r e s e r v e a b r o a d e r e c h o of e a rli e r c r e ati o n, o n e t h at i s m o r e c o nti n u o u s a n d m o r e di v e r s e. T hi s s m all R a s hi o p e n s m ulti pl e di m e n si o n s. It t e a c h e s a m o r al l e s s o n a b o ut p r e ci s e di vi n e j u sti c e, a t h e ol o gi c al m o d el of c r e ati o n b ei n g r e v e r s e d, a n d a l e n s t h r o u g h
Fl a wl ess S er vi c e
2 5 y e ars+
ב ס ״ד
B u yi n g Hi g h est Pri c es
P ai d
M e m b er Di a m o n d Cl u b
G ol d, J e w el r y, Sil v e r (TyAllp es)
W A N T E D
Di a m o n d s, G e m s, P r e ci o u s St o n e s, J a d e, C a r vi n g s, Fi n e Mi n e r al S p e ci m e n s, Et c. ------------------* * * Al a n S uss m a n, “ T h e C oll e ct o r ” * * *
0 5 2- 8 5 4- 4 5 0 4
Pl e as e c all li v e, Te xt m ess a g e or W h ats A p p
w hi c h t o t hi n k a b o ut t h e n at u r al w o rl d: h o w t r a c e s of a n e a rli e r o r d e r m a y still e xi st b e n e at h t h e s u rf a c e of t h e s e a s.
N O F REE P ASS
)ftכ ״:ft( ָה ׃ft ֵtiַtiti ftר ִאttֶ ֲאtiַ tiַ ֹ נti ֶאר ַאttִָtiַtti O nl y N o a c h w a s l eft, a n d t h o s e wit h hi m i n t h e a r k. …
tiְד ַרtiִfl ;fi טfi tiְti ti ֶהti ,tiַ ַֹד נti ְ ״ ַאָמ נַָֹּב״ – ִס:רש ״י . ֹוֶׂשנ ֲחַ ִסְכ ִע הֶה ָדם ֲִחֹו ַֹר ָּב ַה ְֵזְה ּוׁשת ֹוְ ַהַּוָמַּנת ֵ : ַא ִעָדָה ֹוְ ָָּב ְזָיּו,ְזְ יֵּו א ׁשְָּק ִרים ֶֹוִא ֵׁשר ְָּבּוְךנּות ִָעֲאִיר ֹוְ ִהֶׂשִיִע ׁש .) ֹוא: ִֻעָ ם ( ָּב ש ְזי יא ֶנֱא ֲַחר הֵן ַָמִצִ יק ֲָחָא ֶרץ ְי ָּב “ O nl y N o a c h. ” – N o a c h al o n e. T hi s i s it s lit e r al m e a ni n g. B ut t h e Mi d r a s hi c e x pl a n a ti o n i s ( Mi d r a s h T a n c h u m a, N o a c h 9) t h at h e w a s c o u g hi n g a n d s pit ti n g bl o o d b e c a u s e of t h e t r o u bl e h e h a d wit h t h e c attl e a n d b e a st s; ot h e r s s a y t h at h e w a s o n c e l at e i n b ri n gi n g f o o d t o a li o n, s o it st r u c k hi m. R e g a r di n g hi m m a y t h e w o r d s b e a p pli e d ( Mi s hl ei 1 1: 3 1), “ B e h ol d, e v e n t h e ri g ht e o u s i s p ai d (f o r hi s e vil d e e d s) i n t hi s w o rl d. ” A s t h e M a b ul i s c o mi n g t o a n e n d, t h e T o r a h w rit e s: “ V a yi s h a’ e r a c h N o a c h ” – “ O nl y N o a c h s u r vi v e d. ” T h e w o r d a c h i s st r a n g e. W e al r e a d y k n o w t h at N o a c h w a s t h e l o n e s u r vi v o r, s o w h at i s t h e T o r a h a d di n g ? R a s hi e x pl ai n s t h at a c h m e a n s “ e v e n. ” H e w a s t h e s ol e s u r vi v o r, y et h e hi m s elf O U I S R A EL 59
h a d b a r el y s u r vi v e d. W h y di d N o a c h j u st b a r el y s u r vi v e ? R a s hi off e r s s e v e r al e x pl a n ati o n s. W e w o n’t g o t h r o u g h all of t h e m, b ut t h e m o st f a mili a r i s t h at N o a c h w a s i nj u r e d b y t h e li o n of t h e t ei v a h. H e f ail e d t o f e e d t h e li o n o n ti m e, a n d t h e li o n att a c k e d hi m. At fi r st gl a n c e, t hi s s e e m s li k e a st r ai g htf o r w a r d l e s s o n a b o ut s e n siti vit y t o a ni m al s a n d t o all of H a s h e m’ s c r e at u r e s. N o a c h i s e nt r u st e d wit h t h e e nti r e n at u r al w o rl d, a n d e v e n a t e m p o r a r y l a p s e i n c a r e m att e r s. O n c e N o a c h l e a v e s t h e t ei v a h, a hi e r a r c h y i s e st a bli s h e d. H u m a n b ei n g s st a n d at t h e t o p of c r e ati o n. W e a r e m e a nt t o h a r n e s s a n d g ui d e n at u r e r e s p o n si bl y. J u d ai s m i s n ot o p p o s e d t o u si n g a ni m al s t o i m p r o v e h u m a n w elf a r e, e v e n vi a e x p e ri m e nt ati o n, s o l o n g a s it i s d o n e wit h c a r e a n d r e st r ai nt. C r u elt y, b r ut alit y, a n d i n diff e r e n c e a r e f o r bi d d e n. B ut t h e r e i s s o m et hi n g f a r m o r e u n s et tli n g h e r e. W h y s h o ul d N o a c h b e p u ni s h e d f o r i n s e n siti vit y t o a si n gl e li o n ? Hi s e nti r e y e a r w a s d e v ot e d t o p r e s e r vi n g t h e n at u r al w o rl d. D a y a n d ni g ht, m o nt h aft e r m o nt h, h e f e d a n d s u st ai n e d c o u ntl e s s c r e at u r e s. W h y s h o ul d h e b e p u ni s h e d f o r o n e l a p s e, o n e m o m e nt of d el a y ? T h e a n s w e r i s t h at s e n si ti vi t y i s n o t c u m ul ati v e. Y o u d o n ot e a r n c r e dit s t h at all o w y o u t o b e i n s e n siti v e l at e r. Y o u c a n n ot j u stif y a l o c al f ail u r e b y p oi nti n g t o a b r o a d e r d e v oti o n. E v e n if N o a c h w a s s a v i n g t h e w o rl d, t h at li o n still n e e d e d t o b e f e d. I n t h at m o m e nt, N o a c h f ell s h o rt. S e nsiti vit y o p e r at e s i n r e al ti m e. P e o pl e m a k e t hi s mi st a k e c o n st a ntl y. T h e y a r e d e e pl y c o m mitt e d i n g e n e r al, g e n e r o u s i n b r o a d st r o k e s, a n d d e v ot e d t o m a n y p e o pl e, b ut t h e n a r e i n s e n siti v e 6 0 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
t o o n e p e r s o n i n o n e m o m e nt. W h e n it i s p oi nt e d o ut, t h e r e s p o n s e i s i m m e di at e. D o n’t y o u s e e h o w m u c h I d o ? D o n’t y o u s e e h o w d e di c at e d I a m ? All of t h at m a y b e t r u e, b ut it d o e s n ot e x c u s e t h e l a p s e. S o m eti m e s t hi s h a p p e n s e v e n wit hi n a si n gl e r el ati o n s hi p. A n y o n e w h o i s m a r ri e d r e c o g ni z e s t hi s d y n a mi c. A p e r s o n c a n w o r k h a r d all d a y, s u p p o rt t h e h o u s e h ol d, p r e p a r e f o r S h a b b o s, a n d still b e i n s e n si ti v e i n a p a rti c ul a r m o m e nt. T h e r e s p o n s e i s t h e s a m e. H o w c a n y o u s a y I’ m i n s e n siti v e ? L o o k at e v e r yt hi n g I d o! R el a ti o n s hi p s d e p e n d u p o n g e n e r al c o m mit m e nt a s w ell a s m o m e nt- b y- m o m e nt att e nti v e n e s s. W h e n y o u e r r i n t h at m o m e nt, y o u d o n ot j u stif y it. Y o u a p ol o gi z e, a n d y o u t r y a g ai n. N o a c h d o e s n ot r e c ei v e a f r e e p a s s b e c a u s e of hi s h e r oi c y e a r. I n t h at i n st a nt, h e still o w e d c a r e t o t h e li o n. F o r t h at l a p s e, h e w a s i nj u r e d. Si n c e O ct o b e r 7, 2 0 2 3, r e s p o n si bilit y h a s w ei g h e d h e a vil y o n m a n y p e o pl e. Li v e s h a v e b e e n r e a r r a n g e d, h o m e s o p e n e d, r o u ti n e s b r o k e n, e n e r g y s p e nt wit h o ut p a u s e. It i s h a r d n ot t o f e el t h at t hi s s h o ul d e a r n s o m e all o w a n c e. T h e T o r a h d o e s n ot s p e a k t h at w a y. E s p e ci all y w h e n a w o rl d i s b ei n g r e b uilt, r e s p o n si bilit y s h a r p e n s. N o a c h r e b uilt t h e w o rl d, a n d h e still r e c ei v e d n o f r e e p a s s.
T H E C R Y F R O M T H E T EI V A H
ft ftָ ְ ֵאתft ָהtiַ ti ַהti ftָ ְ ֵאתtttiַֹ ִקים ֶאת נtiֱֹר אti ְtttiִַtti ti tiַ flַ fi ִקים רfiֱֵר אti tiַtiֲ tiַ ָהti ֵtiַַה ּוְהֵָמָה ֲא ֶַּנר ִאָמ ָּבִס ) א:ָהָא ֶרץ ֲַח ֹוָָֹּב ְזּו ַהׁשָ יִם ׃ ( ֹו G o d r e m e m b e r e d N o a c h a n d all t h e b e a st s a n d all t h e c attl e t h at w e r e wit h hi m i n t h e a r k, a n d G o d c a u s e d a wi n d t o p a s s o v e r t h e e a rt h, a n d t h e w at e r s s u b si d e d.
ִ יןftַ ַ ת הftִ ti ֵ םtiַ ֶה הti – ִקים ״ftֱֹר אtt ְtitiִַti ״:ר ש ״י ַ תtttiִ ְי ֵדי ְתtti tiַ יםtiִ ֲflַ ת ַרfiִ fi ְti ָכהtiְְ ֶנֶהti , אti ה ַ תtiִ ti ְַּנָ ָמִים ה ָּבִֶס כֶת הַַָּבְזִ יִקים ; ּוְִר ׁשְָֹו ָתן ּוֶָמ ר .ֲִחַ ת ַהֹוִ ין ַרֶׂשֲ ֲִחים ִסְ ִע “ G o d r e m e m b e r e d ” – T hi s n a m e si g nifi e s mi d d a s h a di n, b u t i t w a s t r a n sf o r m e d i nt o mi d d a s h a r a c h a mi m t h r o u g h t h e p r a y e r s of t h e ri g ht e o u s, w hil e t h e wi c k e d c a n r e v e r s e m e r c y i nt o j u d g m e nt. R a s hi p a u s e s o n a si n gl e w o r d. T h e n a m e El o ki m g e n e r all y r efl e ct s mi d d a s h a di n . It a p p e a r s i n c o nt e xt s of j u d g m e nt a n d p u n i s h m e nt. A n d y et h e r e, at t h e m o m e nt of r eli ef, t h e T o r a h still u s e s t h e n a m e El o ki m . R a s hi e x pl ai n s t h at s o m et hi n g h a s s hift e d. Mi d d a s h a di n h a s b e e n t r a n sf o r m e d i nt o mi d d a s h a r a c h a mi m t h r o u g h t efill a h. J u d g m e nt it s elf h a s b e e n r e di r e ct e d. T hi s i d e a i s f a r- r e a c hi n g. T efill a h c a n alt e r o ut c o m e s. H a s h e m c r e at e d a w o rl d i n w hi c h h u m a n p r a y e r c a n r e s h a p e h o w e v e nt s u nf ol d. B ut t h at r ai s e s a q u e sti o n. W h o i s d a v e n i n g h er e? T h e o nl y p e r s o n i n t h e t ei v a h c a p a bl e o f t efill a h i s N o a c h. Y et t h e T o r a h n e ve r r e c o r d s a t efill a h. T h e r e i s n o e x pli cit m o m e nt of p r a y e r – n o di al o g u e, n o w o r d s. Still, R a s hi r e a d s t efill a h i nt o t h e p a s u k . If G o d a s El o ki m h a s b e c o m e R a c h e m , s o m eo n e m u st h a v e c ri e d o ut t o Hi m. T hi s s u g g e st s t h at N o a c h di d d a v e n, e v e n if t h e T o r a h d o e s n ot r e c o r d it. T h e sil e n c e of t h e t e xt d o e s n ot m e a n t h e sil e n c e of t h e p e r s o n. T hi s c a r ri e s t w o i m pli c ati o n s. Fi r st, t efill a h p r e d at e s A v r a h a m a n d t h e e m e r g e n c e of t h e J e wi s h p e o pl e. It b el o n g s t o h u m a nit y. N o a c h p r e c e d e s t h e J e wi s h
n ati o n. “ Ki b ei si b ei s t efill a h yi k a r ei l e c h ol h a’ a mi m ” – “ F o r M y H o u s e s h all b e c all e d a h o u s e of p r a y e r f o r all p e o pl e s ” ( Y e s h a y a h u 5 6: 7). T h e r e i s s o m et hi n g d e e pl y h u m a n a b o ut r e a c hi n g b e y o n d o n e s elf a n d c alli n g o ut t o G o d. S e c o n d, t efill a h d o e s n ot r e q ui r e a p e rf e ct p e r s o n. N o a c h i s n ot A v r a h a m. Hi s s pi rit u al lif e i s n ot e x p a n si v e, n ot o ut w a r d-f a ci n g. S o o n aft e r l e a vi n g t h e t ei v a h, h e will f alt e r. Y et hi s t efill a h i s eff e cti v e. T hi s al s o b r o a d e n s h o w w e u n d e r st a n d t efill a h. P r a y e r c a n p o s s e s s r e al p o w e r e v e n w h e n t h e p e r s o n d a v e ni n g i s s pi rit u all y i n c o m pl et e. W h e n a p e r s o n f e el s a n e e d a n d t u r n s t o H a s h e m, t h at m o v e m e nt it s elf h a s p o w e r. P a rt of N o a c h’ s li mit ati o n w a s r e v e al e d e a rli e r. H e di d n ot d a v e n f o r ot h e r s. H e di d n ot p r a y f o r hi s g e n e r ati o n. N o w, i n si d e t h e t ei v a h, h e t u r n s t o H a s h e m f o r hi m s elf. E v e n t h at i s e n o u g h t o s hift mi d d a s h a di n i nt o mi d d a s h a r a c h a mi m . W e oft e n t r y t o d e e p e n o u r t efill a h , t o m a k e it m o r e t h o u g htf ul, m o r e st r u ct u r e d, a n d m o r e m e a ni n gf ul. T h at eff o rt m att e r s. T hi s R a s hi r e mi n d s u s of s o m et hi n g m o r e b a si c. W h e n a h u m a n b ei n g t r ul y n e e d s H a s h e m a n d c all s o ut, t h at c all i s h e a r d. A n d s o m eti m e s t h at i s e n o u g h t o c h a n g e e v e r yt hi n g. ■ W EI S Z E DI TI O N
E c h o ofes R as hi
R a b bi M os h e T ar a gi n 's l at est s ef er e n fttl e d: Ec h o es of R as hi is a v ail a bl e at: t ar a gi n b o o ks. c o m.
R a b bi M o s h e T ar a gi n
A s m all S ef er T or a h wit h it s o w n Ar o n K o d e s h i s a v ail a bl e t o s hi v a h o u s e s or f or a n y ot h er n e c e s s ar y o c c a si o n o n a t e m p or ar y fr e e-l o a n b a si s. If n e e d e d c all Uri Hir s c h 0 5 4 5 5 1 3 1 7 3 O U I S R A EL 61
H A F T O R A H I N SI G H T S R E B B E T ZI N D R. A DI N A S H MI D M A N Dir e ct or, O U W o m e n’s I ni ֹוa ֲחv e
T h e D a ys o r t h e W at e r s of N o a c h ? P A R S H A T N O A C H | Y E S H A Y A H U 5 4: 1 – 5 5: 5
דftft ftַ ֹי־נtiֵ ֹרti tiֲftֵ יttִ tiְtiַtiְר ִנttֶ ִי ֲאti ֹא תtti tiַ ֹי נtiֵ ִי־fl fiֽ ָfiר־ti tiְtiִti tiִיtiַַָּב ְז־ָהָא ֶרץ ּוֵן ִנְׁשַֹוְּו ִָמי ִַּנְָמ ָּבֹף ִָס F o r t hi s t o M e i s li k e t h e w at e r s of N o a h: A s I s w o r e t h at t h e w at e r s of N o a h n e v e r m o r e w o ul d fl o o d t h e e a rt h, s o I s w e a r t h at I will n ot b e a n g r y wit h y o u o r r e b u k e y o u. D o e s t hi s w e e k’ s h aft o r a h s p e a k of t h e w at e r s of N o a c h o r t h e d a y s of N o a c h ? B ot h t h e R a d a k a n d t h e A b a r b a n el n ot e a diff e re n c e b et w e e n t e xt s. S o m e h a v e t w o w o r d s, ki m ei N o a c h , r ef e r ri n g t o t h e w at e r s. Ot he r s h a v e o n e w o r d, ki m ei N o a c h , r ef e r ri n g t o t h e d a y s. T h e R a d a k e x pl ai n s t h at eit h e r r e a di n g b ri n g s u s t o t h e s a m e p r o mi s e. J u st a s H a s h e m m a d e a c o v e n a nt t h at t h e fl o o d w o ul d n e v e r r et u r n t o d e st r o y t h e e a rt h, H e p r o mi s e s t h at aft e r t h e fi n al r e d e m pti o n, t h e J e wi s h p e o pl e will n ot a g ai n e x p e ri e n c e e xil e.
H IL L E L K R IE F YO U R LO C A L
C A R M EIG AT
R E A L E S TA TE A G E N T
Li vi n g i n C a r m ei G a t a n d h el pi n g f a mili e s wi t h
B U YI N G & S E L LI N G
RE NTALS
P R E M O V E -I N A S SI S T A N C E
PR OPERTY M A N A GE ME NT
+ 9 7 2 5 8 6 0 9 5 12 9 b e ith ille lh o m e s .c o m
6 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
T h e A b a r b a n el d r a w s a n a d diti o n al i d e a f r o m t h e r e a di n g “t h e d a y s of N o a c h. ” H e a s k s u s t o c o n si d e r w h at b e c a m e of t h e f e w w h o s u r vi v e d. N o a c h a n d hi s f a mil y e m e r g e d f r o m t h e t ei v a h i nt o a d e v a st at e d w o rl d. F r o m t h at o n e f a mil y, t h e w o rl d w a s p o p u l at e d a n e w. S o, t o o, t h e r e m n a nt of t h e J e wi s h p e o pl e w o ul d r et u r n, g r o w, a n d fill t h e l a n d. T h e s e e x pl a n ati o n s h el p u s u n d e r st a n d t h e c all t h at o p e n s o u r h aft o r a h: “ E nl a r g e t h e pl a c e of y o u r t e nt … d o n ot h ol d b a c k. ” Y e r u s h al a yi m i s a s k e d t o p r e p a r e f o r t h e r et u r n of h e r c hil d r e n e v e n w hil e s h e f e el s t h ei r a b s e n c e. H a s h e m’ s c o v e n a nt a s s u r e s h e r t h at t h e r e i s a f ut u r e, a n d t h e st o r y of N o a c h r e mi n d s h e r h o w m u c h c a n g r o w f r o m a s m all b e gi n ni n g. W h e n w e l o o k at t h e st r e et s of Y e r u s h al a yi m t o d a y, at t h e c hil d r e n w al ki n g t o s c h o ol a n d t h e f a mili e s m a ki n g t h ei r h o m e s t h e r e, t h e s e w o r d s t a k e o n n e w m e a ni n g b ef o r e o u r e y e s. A s w e c o nti n u e t o d a v e n f o r t h e c o m pl et e G e ul a h, w e c a n p a u s e t o a p p r e ci at e t h e lif e filli n g st r e et s t h at o n c e st o o d e m pt y — a n d l o o k f o r w a r d t o t h e c hil d r e n w h o h a v e y et t o c o m e h o m e. ■
T O W A R D S M E A NI N G F U L T E FI L L A R E B B E T ZI N Z E MI R A O Z A R O W S KI Dir e ct or of O U Isr a el W o m e n’s Di visi o n
Bi r c h ot H a S h a c h a r: P a rt II
I n t h e l a st a rti cl e, w e e x pl o r e d t h e fi r st f o u r b r a c h ot of Bi r c h ot H a S h a c h a r, w hi c h f o c u s o n t h a n ki n g H a s h e m f o r t h e p a rti c ul a r p o siti o n H e h a s gi v e n u s i n lif e: b ei n g J e wi s h, h a vi n g f r e e d o m, a n d o u r i d e ntit y a s m e n o r w o m e n. W e n o w t u r n t o t h e b r a c h ot t h at t h a n k H a s h e m f o r t h e b a si c n e e d s a n d a biliti e s t h at all o w u s t o f u n cti o n e a c h d a y.
ב ר וך א ת ה ה ' מ ל ך ה ע ול ם פ וק ח ע ור ים
I n t hi s b r a c h a, w e t h a n k H a s h e m f o r t h e gift of si g ht. R a b bi S hi m o n S c h w a b s u g g e st s cl o si n g o u r e y e s w hil e r e citi n g t hi s b r a c h a a n d t r yi n g t o i m a gi n e w h at lif e w o ul d b e li k e wit h o ut t h e a bilit y t o s e e. T hi s si m pl e e x e r ci s e c a n h el p u s a p p r e ci at e j u st h o w p r e ci o u s t h e gift of vi si o n r e all y i s. H e r e i s a s h o rt st o r y t h at ill u st r at e s t hi s p oi nt. A 2 5- y e a r- ol d m a n w a s ri di n g o n a t r ai n wit h hi s f at h e r w h e n h e s u d d e nl y e x cl ai m e d, “ D a d, l o o k! T h e r e a r e t r e e s a n d fl o w e r s! ” Hi s f at h e r s mil e d. A c o u pl e sitti n g n e a r b y w at c h e d t h e y o u n g m a n’ s c hil dli k e e x cit e m e nt wit h pit y. A f e w m o m e nt s l at e r, t h e y o u n g m a n c all e d o ut a g ai n, “ D a d, l o o k! T h e cl o u d s a r e m o vi n g wit h u s! ” T h e c o u pl e t u r n e d t o t h e ol d e r m a n a n d a s k e d, “ W h y d o n’t y o u t a k e y o u r s o n t o a d o c t o r ? ” T h e f at h e r s mil e d a n d r e pli e d, “ W e j u st c a m e f r o m t h e h o s pit al. M y s o n w a s bli n d f r o m bi rt h, a n d t o d a y h e g ot hi s si g ht b a c k. ” H o w o f t e n d o w e t a k e o u r a bili t y t o s e e f o r g r a nt e d ? T hi s b r a c h a gi v e s u s a n 6 4 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
o p p o rt u nit y t o p a u s e a n d a p p r e ci at e a gift t h at w e m a y b a r el y n oti c e i n o u r e v e r y d a y li v e s. T h e Ol at T a mi d a d d s a n ot h e r di m e nsi o n t o t hi s b r a c h a. I n a d diti o n t o t h a n ki n g H a s h e m f o r t h e gift of si g ht it s elf, s o m e o n e w h o w e a r s gl a s s e s s h o ul d al s o a p p r e ci at e t h e h u m a n i n g e n uit y t h at h a s m a d e gl a s s e s p o s si bl e. T hi s i d e a i s e s p e ci all y m e a ni n gf ul t o m e b e c a u s e I h a v e e xt r e m el y p o o r e y e si g ht a n d a m l e g all y bli n d wit h o ut gl a s s e s. I oft e n t hi n k a b o ut h o w diff e r e nt m y lif e w o ul d b e if gl a s s e s a n d c o nt a ct l e n s e s h a d n e v e r b e e n i n v e nt e d. S o m et hi n g t h at I u s e e v e r y si n gl e d a y, a n d r a r el y st o p t o t hi n k a b o ut, i s it s elf a n i n c r e di bl e gift!
ב ר וך א ת ה ה ' מ ל ך ה ע ול ם מ ל ב יש ע ר ומ ים
I n t h e n e xt b r a c h a, w e t h a n k H a s h e m f o r p r o vi di n g u s wit h cl ot hi n g t o p r ot e ct u s f r o m t h e el e m e nt s. T h e Ol a t T a mi d s u g g e st s t h at a s w e r e cit e t hi s b r a c h a, w e s h o ul d t hi n k a b o ut t h e diff e r e nt t y p e s of cl ot hi n g w e h a v e: w a r m cl ot h e s f o r t h e wi nt e r, S h a b b o s cl ot h e s t h at h el p u s h o n o r S h a b b o s, a n d s o m u c h m o r e. T a ki n g a m o m e nt t o c o n si d e r all t h at w e h a v e c a n h el p u s r e c o g ni z e j u st h o w f o rt u n at e w e a r e t o li v e i n a w o rl d w h e r e cl ot hi n g i s s o r e a dil y a v ail a bl e, c o m p a r e d t o t h e d a y s i n w hi c h e a c h p e r s o n h a d o nl y o n e o utfit a n d w o ul d w a s h it o n c e a w e e k. B ut t h e r e i s a d e e p e r di m e n si o n t o t hi s b r a c h a a s w ell. I r e c e ntl y c a m e a c r o s s a w e b sit e d e v ot e d e nti r el y t o cl ot hi n g f o r d o g s, f e at u ri n g h u n d r e d s of o utfit s, f r o m
d r e s s e s a n d s uit s t o p aj a m a s, p a nt s, a n d s ki rt s. L o o ki n g at t hi s w e b sit e m a d e m e l a u g h o ut l o u d. B e c a u s e t h e r e i s j u st s o m et hi n g s o a b s u r d a b o ut a n a ni m al d r e s si n g i n cl ot h e s! W h y i s t hi s ? R a b bi S hi m o n S c h w a b e x pl ai n s t h at cl ot hi n g h a s a d e e p e r si g nifi c a n c e f o r h u m a n b ei n g s. Aft e r A d a m a n d C h a v a si n n e d b y e ati n g f r o m t h e Et z H a D a at, H a s h e m cl ot h e d t h e m. U nli k e a ni m al s, h u m a n b ei n g s w e r e gi v e n f r e e c h oi c e a n d t h e a bilit y t o ri s e a b o v e t h ei r n at u r al i n sti n ct s. O u r cl ot hi n g c a n s e r v e a s a r e mi n d e r t h at w e a r e n ot m e a nt t o li v e si m pl y b y f oll o wi n g o u r a ni m ali sti c u r g e s. W e h a v e t h e a bilit y a n d r e s p o n si bilit y t o m a k e t h o u g htf ul c h oi c e s a n d t o st ri v e f o r s o m e t hi n g hi g h e r. S e e n i n t hi s li g ht, ל ב ישft יםft וft עi s a b o ut m u c h m o r e t h a n t h e cl ot hi n g it s elf. A s w e t h a n k H a s h e m f o r p r o vi di n g u s wit h cl ot h e s, w e c a n al s o r efl e ct o n t h e u ni q u e gift of f r e e c h oi c e a n d o u r r e s p o n si bilit y t o u s e it w ell.
p ot e nti al. Wi t h H a s h e m' s h el p, w e c a n b r e a k t h r o u g h t h e s e li mit ati o n s, di s c o v e r o u r a biliti e s, a n d a c c o m pli s h w h at w e a r e m e a nt t o a c c o m pli s h i n t hi s w o rl d. Si mi l a rl y, s o m e o n e w h o h a s st r u g gl e d wit h a n a d di cti o n a n d m a n a g e d t o b r e a k f r e e c a n u s e t hi s b r a c h a t o e x p r e s s g r atit u d e f o r t h at f r e e d o m. W h at a p o w e rf ul r e mi n d e r t h at H a s h e m c a n h el p u s b r e a k f r e e n ot o nl y f r o m p h y si c al c h ai n s, b ut al s o f r o m t h e t hi n g s t h at h ol d u s b a c k i nt e r n all y.
ב ר וך א ת ה ה ' מ ל ך ה ע ול ם ז וק ף כ פ ופ ים
I n t hi s b r a c h a, w e t h a n k H a s h e m f o r e n a bli n g u s t o ri s e f r o m o u r b e d s a n d st a n d u p ri g ht. T h e si m pl e a ct of g etti n g o ut of b e d e a c h m o r ni n g i s n ot s o m et hi n g t o t a k e f o r
ב ר וך א ת ה ה ' מ ל ך ה ע ול ם מ ת יר א ס ור ים
I n t hi s b r a c h a, w e t h a n k H a s h e m f o r r el e a si n g t h o s e w h o a r e i m p ri s o n e d o r b o u n d. E v e n if w e h a v e n e v e r b e e n i m p ri s o n e d o u r s el v e s, w e c a n u s e t hi s b r a c h a t o a p p r e ci at e t h e f r e e d o m of m o v e m e nt t h at w e e nj o y e a c h d a y. T h e Ol at T a mi d e x pl ai n s t h at t h e r e i s al s o a d e e p e r w a y t o u n d e r st a n d t h e i d e a of b ei n g b o u n d. E a c h of u s h a s c e rt ai n a s s u m pti o n s a b o ut o u r s el v e s a n d t h e w o rl d a r o u n d u s. W e m a y b eli e v e t h at w e a r e o nl y c a p a bl e of a c c o m pli s hi n g a c e rt ai n a m o u nt, o r t h at c e rt ai n o p p o rt u niti e s a r e si m pl y b e y o n d o u r r e a c h. S o m eti m e s, t h e s e b eli ef s b e c o m e li k e i n vi si bl e c h ai n s, p r e v e nti n g u s f r o m r e c o g ni zi n g o u r O U I S R A EL 65
g r a nt e d. N eit h e r i s o u r a bilit y t o st a n d u p st r ai g ht a n d m o v e a b o ut f r e el y. B ut j u st a s w e s a w wit h t h e p r e vi o u s b r a c h a, t h e r e i s m o r e t o t hi s i d e a t h a n it s p h y si c al m e a ni n g. S o m eti m e s, a p e r s o n c a n f e el a s t h o u g h t h e y a r e b e nt o v e r b e n e at h t h e w ei g ht of lif e' s b u r d e n s. T h e p r e s s u r e s of e a r ni n g a li vi n g, r ai si n g c hil d r e n, a n d m ai nt ai n i n g s h al o m b a yi s c a n f e el o v e r w h el mi n g. At ot h e r ti m e s, a p e r s o n m a y b e w ei g h e d d o w n b y s h a m e, g uilt, o r r e g r et o v e r s o m e t hi n g t h at h a s h a p p e n e d. W h e n H a s h e m gi v e s u s t h e st r e n gt h t o li ft o u r h e a d s, r e g ai n o u r c o nfi d e n c e, a n d m o v e f o r w a r d, H e i s h el pi n g u s st a n d u p ri g ht i n a m u c h d e e p e r s e n s e. A s w e r e cit e יםft וft זוק ף כ, w e c a n t h a n k H a s h e m f o r t h e p h y si c al st r e n gt h t h at all o w s u s t o st a n d, w hil e al s o a s ki n g Hi m t o h el p u s ri s e a b o v e t h e e m o ti o n al a n d s pi rit u al b u r d e n s t h at w ei g h u s I N A W O N D E R F U L L O C A TI O N I N R A M O T B E T, A C O R N E R P R O P E R T Y, 7 R O O M C OTT A GE o n Mi s h ol H a o z r a d wit h t w o l a r g e b al c o ni e s ,f a ci n g t h e p a n o r a mi c vi e w t o w a r d s J e r u s al e m , p o s si bilit y t o m a k e a s e p a r at e u nit o r cli ni c!
5, 3 0 0, 0 0 0 NI S
R o t h A n gli a R a m o t C o n t a c t Y o n a t a n: 0 5 2- 2 6 7- 4 5 9 1 w w w. r o t h- a n gli a. c o m
6 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
d o w n. W h at a gift it i s t o b e a bl e t o st a n d t all, b ot h p h y si c all y a n d e m oti o n all y!
F R O M G R A TI T U D E T O T E FI L L A It i s i nt e r e sti n g t o n ot e t h at t h e s e f o u r b r a c h ot a r e w ritt e n i n t h e pl u r al: , יםft ע ו יםtiוti ti , יםft וtt ע, a n d יםti וti כ. W e a r e t h a n ki n g H a s h e m n ot o nl y f o r w h at H e h a s g r a nt e d u s p e r s o n all y, b ut al s o f o r t h e gift s H e h a s gi v e n m a n ki n d a s a w h ol e. T hi s i s w h y e v e n s o m e o n e w h o p e r s o n all y l a c k s o n e of t h e s e a bil iti e s o r bl e s si n g s still r e cit e s t h e s e b r a c h ot. B e f o r e c o n cl u di n g o u r di s c u s si o n, I w o ul d li k e t o s u g g e st o n e a d diti o n al w a y t o a p p r o a c h t h e s e b r a c h ot. Alt h o u g h t h e y a r e f o r m all y b r a c h ot of ti ( ש בp r ai s e) a n d הtt ti ( ה וg r atit u d e), I b eli e v e t h e y c a n al s o s e r v e a s a s p ri n g b o a r d f o r ( ב ק ש הp e r s o nal r e q u e st s). A s w e t h a n k H a s h e m f o r o u r si g ht, w e c a n a s k Hi m t o h el p u s s e e m o r e cl e a rl y, b ot h p h y si c all y a n d i n t h e w a y w e u n d e r st a n d t h e w o rl d. A s w e t h a n k Hi m f o r o u r cl ot hi n g, w e c a n a s k f o r h el p i n m a ki n g t h e ri g ht c h oi c e s a n d li vi n g u p t o o u r p ot e nti al. A s w e t h a n k Hi m f o r f r e ei n g t h o s e w h o a r e b o u n d, w e c a n a s k Hi m t o h el p u s b r e a k t h r o u g h t h e li mit ati o n s t h at h ol d u s b a c k. A n d a s w e t h a n k Hi m f o r e n a bli n g u s t o st a n d u p ri g ht, w e c a n a s k Hi m f o r t h e st r e n gt h t o f a c e lif e’ s c h all e n g e s wit h c o nfi d e n c e. T h e s e b r a c h ot r e mi n d u s t h at H a s h e m i s t h e S o u r c e of t h e v e r y a biliti e s w e r el y o n e v e r y d a y. W h e n w e t r ul y i nt e r n ali z e t h at r e c o g niti o n, w e c a n b e gi n t o u n d e r st a n d t h at w e h a v e S o m e o n e t o t u r n t o f o r all o u r n e e d s. A n d t h at i s o n e of t h e m o st p o w e rf ul l e s s o n s of T efill a - t h e m o r e w e r e c o g ni z e H a s h e m’ s r ol e i n o u r li v e s, t h e m o r e n at u r all y w e c a n t u r n t o Hi m, n ot o nl y t o t h a n k Hi m f o r w h at w e h a v e, b ut al s o t o a s k f o r w h at w e n e e d. ■
O U I S R A EL 67
R A B BI A A R O N G O L D S C H EI D E R
S P E CI A L PI R K EI A V O T S E RI E S E dit or, T or a h Ti d bits
R a v K o o k o n Pi r k ei A v ot ( 1: 2): T h e F o u n d ati o n of Ki n d n e s s T h e w o rl d s t a n d s o n t h r e e t hi n g s... u p o n a c t s of l o vi n g- ki n d n e s s ( A v o t 1: 2)
e x q ui si t e s e n si ti vi t y a n d c o n c e r n f o r ot h e r s. T h e P o n e v e z h e r R a v, R a v Y o s ef S hl o m o K a h a n e m a n, w a s o n e of t h e g r e at T o r a h l e a d e r s of hi s g e n e r ati o n. H e f o u n d e d t h e T H E I N F L U E N C E O F T H E C H A F E T Z C H AI M P o n e v e z h Y e s hi v a h i n E r et z Yi s r a el, n a m e d I n hi s y o u n g e r y e a r s, R a v K o o k d e v ela ft e r t h e Lit h u a ni a n y e s hi v a h t h at h a d o p e d a cl o s e r el ati o n s hi p wit h t h e f a m e d b e e n d e st r o y e d d u ri n g W o rl d C h af et z C h ai m. T h e y fi r st m et W a r II. H e w a s a st u d e nt of t h e w h e n t h e C h af et z C h ai m, w hil e C h af et z C h ai m, alt h o u g h h e i ni t r a v eli n g, w o ul d s t a y at R a v ti all y st u di e d at t h e y e s hi v a h i n K o o k’ s p a r e nt s’ h o m e. L at e r, N o v a r a d o k. w h e n R a v K o o k w a s i n hi s t w e n O n e d a y, w hil e r et u r ni n g t o ti e s, t h e C h af et z C h ai m i n vit e d N o v a r a d o k, R a v K a h a n e m a n hi m t o j oi n a n e x cl u si v e k oll el d e ci d e d t o t a k e a d et o u r a n d vi s d e di c at e d t o st u d yi n g t h e l a w s it t h e C h af et z C h ai m. W h e n h e of t h e K o h a ni m a n d t h e T e m pl e R a b bi N o s s o n a r ri v e d at t h e C h af et z C h ai m’ s s e r vi c e. T z vi Fi n k el zt "l h o m e, t h e R e b b et zi n t ol d hi m t o U n d o u bt e dl y, R a v K o o k w a s w ait b e c a u s e t h e r a b bi w a s o c c u pi e d. d e e pl y i nfl u e n c e d b y t h e C h af et z C h ai m’ s S u d d e nl y, R a v K a h a n e m a n h e a r d f ri g ht e x t r a o r di n a r y s ai ntli n e s s. T h e f oll o w e ni n g c ri e s. “ D o n’t b e al a r m e d, ” t h e C h af et z i n g st o r y ill u st r at e s t h e C h af et z C h ai m’ s C h ai m’ s wif e e x pl ai n e d. “ M y h u s b a n d i s p r a yi n g f o r s o m e o n e. ” R a v K a h a n e m a n a s s u m e d t h at t h e C h af et z C h ai m w a s p r a yi n g f o r s o m e o n e w h o w a s c riti c all y ill, p e r h a p s a cl o s e f a mi l y m e m b e r. “ N o, it i s n’t t h at, ” t h e R e b b et zi n e x pl ai n e d. “ H e i s p r a yi n g f o r a l o c al w o m a n w h o i s e x p e ri e n ci n g a diffi c ult l a b o r. ” W h e n R a v K a h a n e m a n wit n e s s e d h o w d e e pl y t h e C h af et z C h ai m f elt t h e s uff e ri n g 6 8 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
of a f ell o w J e w t o w h o m h e h a d n o p e r s o n al c o n n e cti o n, h e r e s ol v e d t o b e c o m e hi s st u d e nt. ( B eit H a L e vi o n A h a v at Yi s r a el, S utt o n, p. 2 1 1)
T H E G E NI U S O F C H E S E D R a v K o o k, i n O r ot H a K o d e s h ( v ol. 3, p. 3 1 3), s p e a k s of “t h e g e ni u s of c h e s e d of a g r e at gi v e r. ” F o r s u c h a p e r s o n, “ c h e s e d a n d d oi n g g o o d a r e hi s s o ul’ s mi s si o n a n d t h e c r o w n of hi s lif e. ” O n e w h o p o s s e s s e s a n i n n e r vi si o n c a n di s c e r n i n t hi s g e ni u s “t h e s hi n e of c h e s e d it s elf, p r e ci o u s a n d l oft y, hi g h e r a n d m o r e el e v at e d t h a n all a ct s of c h e s e d t h at a ct u all y c o m e i nt o p r a c ti c al e xi st e n c e. ” “ W e a r e all f o r t u n a t e i f t h e li g h t o f c h e s e d s hi n e s i n o u r mi d st. T h e w o rl d i s f o rt u n at e, m a n ki n d i s f o rt u n at e. A n d t h e n ati o n i s f o rt u n at e if t h e vi si o n of a g e ni u s of p hil a nt h r o p y b e c o m e s r e v e al e d i n o n e of it s s o n s. T h e r u a c h h a k o d e s h of p hil a nt h r op y i s a t r e a s u r e of lif e. ” T hi s u ni q u e g e ni u s e x p r e s s e s i t s el f t h r o u g h c h e s e d, b ri n gi n g a s pi rit of lif e t o t h e e nti r e n ati o n. R a v K o o k n ot e s t h at t hi s g e ni u s “ s o m eti m e s r e v e al s it s elf t h r o u g h t h e n ati o n’ s p o o r. ” A p e r s o n m a y p o s s e s s a g e ni u s f o r c h e s e d e v e n wit h o ut fi n a n ci al m e a n s, e x c elli n g i n st e a d i n p r a cti c al a ct s of ki n d n e s s. A n d w h e n s u c h a p e r s o n di s c o v e r s a n o p p o rt u nit y t o t r a n sl at e hi s i n n e r i m p ul s e f o r c h e s e d i nt o a cti o n, “ hi s s pi rit i s e x c e e di n gl y a m a z e d. ” “ T h o s e wit h a s h a r p i n n e r e y e, t h o s e w h o g r a s p t h e r e al v al u e of lif e, will b e a bl e t o r e c o g ni z e t h e s pl e n d o r of c h e s e d e v e n w h e n cl o a k e d wit h m a n y c o v e ri n g s of i n a bilit y t o a ct u all y r e v e al it s elf. ” F o r R a v K o o k, c h e s e d i s n ot m e r el y a c oll e cti o n of g o o d d e e d s. It c a n b e c o m e a d efi ni n g s pi rit u al q u alit y - a w a y of s e ei n g
t h e w o rl d a n d r e s p o n di n g t o t h e n e e d s of ot h e r s.
A S E R V A N T T O HI S P E O P L E W h e n R a v K o o k fi r st c a m e t o J e r u s al e m, w o r d q ui c kl y s p r e a d t h at h e w a s al w a y s willi n g t o h el p a f ell o w J e w i n n e e d. A s a r e s ult, p e o pl e c a m e t o hi m at all h o u r s of t h e d a y, b u r d e ni n g hi m wit h e v e r y ki n d of r e q u e st. W h e n hi s f ri e n d s a n d r el ati v e s s a w w h at w a s h a p p e ni n g, t h e y d e ci d e d t o i nt e r v e n e. T h e y p r e p a r e d a si g n li sti n g s p e cifi c r e c e p ti o n h o u r s a n d h u n g it o n R a v K o o k’ s f r o nt d o o r. T h e n e xt d a y, h o w e v e r, t h e si g n w a s g o n e. Hi s w ell- wi s h e r s p r e p a r e d a n ot h e r si g n a n d h u n g it i n it s pl a c e. T h at si g n, t o o, di s a p p e a r e d aft e r a d a y. Fi n all y, t h e y d e ci d e d t o i n v e sti g at e a n d di s c o v e r e d t h at R a v K o o k hi m s elf w a s r e s p o n si bl e f o r r e m o vi n g t h e si g n s. W h e n as k e d w h y h e o p p os e d a n arr a n g e m e nt d e si g n e d t o li g ht e n hi s w o r kl o a d, h e e x pl ai n e d: “ A r a b bi i s n ot hi s o w n m a st e r. H e i s a s e r v a nt of t h e p e o pl e, a n d a s e r v a nt m u st b e a v ail a bl e t o s e r v e hi s m a s t e r at all ti m e s. ” T hi s w a s n ot m e r el y a st at e m e nt a b o ut r a b bi ni c r e s p o n si bilit y. It r efl e ct e d R a v K o o k’ s f u n d a m e nt al u n d e r st a n di n g of l e a d e r s hi p: t h e s pi rit u al l e a d e r e xi st s t o s e r v e ot h e r s.
W A T C HI N G E V E R Y A C TI O N R a b bi N o s s o n Z vi Fi n k el, t h e f a m e d “ Alt e r of Sl a b o d k a, ” m o v e d hi s y e s hi v a h t o C h e v r o n i n 1 9 2 4. A m o n g it s di sti n g ui s h e d st u d e nt s w a s t h e y o u n g R a v Yit z c h a k H ut n e r, w h o w o ul d l at e r b e c o m e o n e of t h e g r e at T o r a h l e a d e r s of t h e t w e nti et h c e nt u r y. R a v O U I S R A EL 69
H ut n e r f r e q u e ntl y vi sit e d R a v K o o k i n J e r u s al e m a n d w a s d e e pl y d r a w n t o hi s s ai ntl y a n d p o eti c p e r s o n alit y. R a b bi Y a a k o v F r ei t m a n, a cl o s e s t u d e nt of R a v H ut n e r, r el at e d a f a s ci n ati n g vi g n ett e a b o ut o n e of R a v H ut n e r’ s vi sit s t o R a v K o o k, t h e C hi ef R a b bi of E r et z Yi s r a el. R a v H ut n e r a r ri v e d i n C h e v r o n i n t h e s u m m e r of 5 6 8 5 ( 1 9 2 5) a s a ni n et e e n- y e a rol d y e s hi v a h st u d e nt. T h e Alt e r of Sl a b o d k a h a d r e c e ntl y e st a bli s h e d a b r a n c h of t h e f a m e d Sl a b o d k a Y e s hi v a h i n E r et z Yi s r a el, a n d R a v H ut n e r w a s a m o n g hi s fi r st st u d e nt s. L at e r t h at y e a r, i n t h e m o nt h of I y a r, R a v H ut n e r vi sit e d R a v K o o k f o r t h e fi r st ti m e. T h e ol d e r r a b bi a n d t h e y o u n g g e ni u s f r o m W a r s a w t o o k l o n g w al k s t o g et h e r a n d s p e nt m a n y ni g ht s l e a r ni n g T o r a h, c o v e r i n g t h e e nti r e r a n g e of T o r a h st u d y. T h e s e e n c o u nt e r s e st a bli s h e d a u ni q u e b o n d b et w e e n t h e t w o r a b bi ni c gi a nt s. Y e a r s l at e r, w h e n R a v H ut n e r l eft E r et z Yi s r a el i n 1 9 2 9 t o vi si t hi s p a r e n t s i n W a r s a w, h e e v e nt u all y r et u r n e d i n 1 9 3 3. W h e n R a v K o o k s a w hi m a g ai n, h e r e cit e d t h e bl e s si n g of S h e h e c hi y a n u wit h s h e m u M al c h ut . T h e f oll o wi n g st o r y, h o w e v e r, c o n c e r n s R a v H ut n e r’ s r et u r n t o C h e v r o n aft e r o n e of hi s e a rl y vi sit s t o R a v K o o k: T h e Alt e r a s k e d R a v H ut n e r w h at h e h a d s e e n at R a v K o o k’ s h o m e. R a v H ut n e r r e pli e d t h at it h a d b e e n a n o r di n a r y vi sit: t h e y h a d “ s p o k e n i n l e a r ni n g, ” b ut n ot hi n g p a rti c ul a rl y n ot e w o rt h y h a d o c c u r r e d. T h e Al t e r w a s di s s a ti s fi e d wi t h t hi s r e s p o n s e a n d p r e s s e d hi s y o u n g st u d e nt f o r m o r e d et ail s. O n e d et ail R a v H ut n e r r e m e m b e r e d w a s p a rti c ul a rl y st ri ki n g. 7 0 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
“It w a s el e v e n o’ cl o c k i n t h e m o r ni n g, ” h e r e c all e d, “ a n d a gl a s s of mil k t h at t h e R e b b et zi n h a d b r o u g ht t h e R a v w a s still u nt o u c h e d. I n t h e w ai ti n g r o o m s at a hi g h- r a n ki n g B riti s h offi ci al w h o h a d a n a p p oi nt m e nt wit h t h e R a v. At t h e s a m e ti m e, R a v K o o k w a s sitti n g wit h a n el d e rl y t al mi d c h a c h a m w h o w a s h a r d of h e a ri n g a n d h a d s e v e r al q u e sti o n s. “ R a v K o o k p ati e ntl y a n s w e r e d t h e el d e r l y m a n. B e c a u s e h e h a d diffi c ult y h e a ri n g, R a v K o o k h a d t o r e p e at e a c h a n s w e r sl o w l y, l o u dl y, a n d c a r ef ull y. F r o m ti m e t o ti m e, R a v K o o k’ s s h a m a s h w o ul d e nt e r t h e r o o m a n d w hi s p e r s o m et hi n g i nt o t h e R a v’ s e a r. E a c h ti m e, R a v K o o k w o ul d r e s p o n d, ‘ Y e s, y e s — b ut k a v o d h a T o r a h, k a v o d h a T o r a h .’ ” U p o n h e a ri n g t hi s, t h e Alt e r of Sl a b o d k a d eli v e r e d a n u nf o r g ett a bl e l e s s o n i n m u s s a r: “If y o u di d n ot s e e t hi s, t h e n w h at i s c o n si d e r e d ‘ s e ei n g’ ? ” T h e Alt e r, o n e of t h e g r e at m a st e r s of t h e M u s s a r m o v e m e nt, r e c o g ni z e d i n R a v K o o k’ s c o n d u ct a p r of o u n d l e s s o n i n mi d d ot. R a v K o o k w a s c o m pl et el y att e nti v e t o t h e n e e d s of a n el d e rl y m a n w h o c o ul d b a r el y h e a r, e v e n w hil e a hi g h- r a n ki n g B ri ti s h o f fi ci al w ai t e d t o s e e hi m. Hi s a cti o n s d e m o n st r at e d t h at h o n o ri n g a n ot h e r h u m a n b ei n g - a n d e s p e ci all y k a v o d h a T o r a h - c o ul d n ot b e s a c rifi c e d t o c o n v eni e n c e o r st at u s. ( T h e J e wi s h St a r, A u g u st 5, 2 0 1 5; s e e al s o Si c h at A v ot *, p p. 5 1 – 5 2.) * T h e Alt e r of Sl a b o d k a w a s t e a c hi n g hi s st u d e nt s t o l o o k c a r ef ull y - t o n oti c e t h e s e e mi n gl y s m all a cti o n s t h at r e v e al a p e r s o n’ s t r u e c h a r a ct e r. R a v K o o k’ s g r e at n e s s w a s vi si bl e n ot o nl y i n hi s T o r a h s c h ol a r s hi p a n d w riti n g s, b ut i n t h e e xt r a o r di n a r y s e n siti vit y wit h w hi c h h e t r e at e d e v e r y
p e r s o n w h o e nt e r e d hi s p r e s e n c e.
P R A YI N G WI T H WI N D O W S F o r mill e n ni a, J e w s h a v e f a c e d J e r u s al e m w h e n p r a yi n g. T h e T al m u d i n B e r a k h ot 3 4 b d e ri v e s t hi s p r a cti c e f r o m t h e w a y D a ni el p r a y e d i n B a b yl o ni a: “ O n e s h o ul d p r a y o nl y i n a h o u s e t h at h a s wi n d o w s, ” a s it s a y s: “ D a ni el w o ul d e nt e r hi s h o u s e, w h e r e t h e r e w e r e o p e n wi n d o w s i n hi s u p p e r c h a m b e r f a ci n g J e r u s al e m; t h r e e ti m e s a d a y h e w o ul d k n e el a n d p r a y ” ( D a ni el 6: 1 1). W h y a r e wi n d o w s n e c e s s a r y f o r p r a y e r ? I s p r a y e r n ot f u n d a m e nt all y a p ri v at e e x e rci s e of t h e s o ul, r e q ui ri n g i n w a r d c o n c e n t r ati o n ? A n d w h y di d D a ni el s p e cifi c all y f a c e J e r u s al e m ?
E N G A GE D P R AYE R P r a y e r i s a n i nt e n s el y i nt r o s p e cti v e a cti v it y, b ut it s h o ul d n e v e r l e a d u s t o l o s e si g ht of t h e w o rl d a r o u n d u s. If m e dit ati o n a n d p ri v at e p r a y e r c a u s e u s t o wit h d r a w f r o m t h e w o rl d, w e h a v e mi s u n d e r st o o d p r a y e r’ s ulti m at e p u r p o s e. T h e f ull m e a ni n g of p r a y e r c a n n ot b e r e ali z e d b y s o m e o n e w h o i s s e cl u d e d f r o m t h e n e e d s a n d st r u g gl e s of s o ci et y. P r a y e r s h o ul d i n s pi r e u s t o a ct f o r j u sti c e, c o m p a s si o n, a n d t h e b ett e r m e nt of t h e w o rl d. F o r t hi s r e a s o n, t h e S a g e s t a u g ht t h at o n e s h o ul d p r a y i n a r o o m wit h wi n d o w s. T h e wi n d o w s s y m b oli z e o u r c o n n e cti o n t o t h e w o rl d o ut si d e a n d r e mi n d u s t h at o u r s pi r it u al li v e s c a r r y m o r al o bli g ati o n s t o w a r d ot h e r s. At t h e s a m e ti m e, w e t u r n t o w a r d J e r u s a l e m. O u r a s pi r ati o n s t o p e rf e ct t h e w o rl d m u st b e di r e ct e d t o w a r d t h e g o al of u ni v e r s al p e a c e. T hi s i s t h e si g nifi c a n c e of f a ci n g J e r u s al e m, w h o s e n a m e i s a s s o ci at e d wit h p e a c e. J e r u s al e m i s t h e f o c al p oi nt f r o m
R A R E O P P O R T U NI T Y – CI T Y C E N T E R
I nC th arh e mihn eg abrtuil diofn g,c al3-r mo o a mn adp art p a st m e ont,r al6 6 Bm,A elK eAv -at or, b at6hrr oooo ms. Prib valatc oen y,arsau bk kha oh,u 2s e, m s,I m5 0m 0e dimat+e pa voail s sia bilit bility.y of b uil di 2.n g4 920.5 000 0m,NIhSu gMIe CgHarA EdLe0n,5 2-a 3p2pr0- 2o 4x.8 87 0 0 m, N Ee Wd,B uUI nL dDIerN Gft(oT or A M hA)e ati n g + a/ c, c o m pl et el y rB eA nK Ao -v at M a g ni ti c e nt 4-r o o m a p art m e nt, 1 0 7 m + b al c o n y, l1 star gti oe or,p ar3 ekix pn osg, ur5 es,b atn ehrw oc oo nstr m s,u cti 5 t ooiln, ethi s, g h-gr e nede tinnis h es, st or a g e r o o m. E x p e ct e d d eli v er y i n 2 0 2 6. M E N D EL 0528980111 5. 3 0 0. 0 0 0 NI S B A K A - N e CIw T pY eC nt o mM sSiT nR EaE sT m all E NhT oE uR s– e,H A4 NrE oVI'I o o er, m a al p art l u x uriL ou xu urs yb builo uti di qn uge bwituilhdicn hg,ar3-ra ct o n me e nt h s, 2 b3r al cdo ni es,orf ull yelf eurv nis h e d,4 Sori h a be bntatati el eov nats,or, u ppristwit air ft o + at or, v at e p ar ki n g. Q ui et l o c ati o n, i m m e di at e a v ail a bilit y. 3 t oil et b at o o m em nts, torerr e / msaru yk rkesi a h,d e7n 0c e.m, I ds,e al2f or i n hr v est as aa cpri p ar ki n g, st or e-r o o 3.m 9 5 0. 0 0 0 NI S B A K A – 5B4U5S 0T A0 N0 0Y E NI H USD AM- E M Na gD niE ttLc e0 nt 5 2-4-r8 o9o8 m0 a1 p1 art 1 m e nt ( ori gi n all y 5 r o o ms) i n t h e hi g hl y s o u g ht- aft er B ust a n e t odialln ga aft m e niti M YOe hS uHd Aa cV oA m pl/ Ie x,n acl osb uil er es. T A 1M3 A5 3m 8,+ t nw eo 1w5 m t err a c es, o n e s uit a bl e f or a s u k k a h. M a m a d, 2 p ar ki n g as pp aart m e nt, 4 r o o m s, 3r d ft o or + or a g e r o o m. c es, 1 st ti o or wit h S h a b b at el e v at or,el1e2 v matstor, b al c o n y/ p arti al s u k6.a5h,0 0.o0p0 e0 nNIe Sd si g ht, 2 b at hr N E oA oR BmAs,K Ac –alEI m,N GpEarD -kiI nn ag b o uti q u e b uil di n g: s u p er b, s p a ci o us 4-r o o m a p art m e nt, ar c hit e ct-r e n o v at e d L 0S5o 2-ut 8h-f9 a8ci0 n1g,1 13 e x p os ur es, wit h hi g h- e nM dE ttiNnisD Eh es. st ti o or, s m all b al c 1 B A K A / M E K O R H AI Mo -n y /4s rh ar o oe dmrs,o oft 9 0o pm,t err 2 na cde.ti o or 5. 0 0 0. 0 0 0 NI S + el e v at or, c o m pl et el y r e n o v at e d, tir e pl a c e, a/ c, H A MI S H K E N O T – MI C H A E L A Z R A N 0 5 2- 3 2 0- 2 4 8 8
g a s h e ati n g, v er y c e ntr al, cl o s e t o all a m e niti e s
M E N D E L 0 5 2- 8 9 8 0 1 1 1 w hi c h G o d’ s p r o p h eti c m e s s a g e r a di at e s N e a r A r n o n a H at z ai r a , i n a st e p b uil di n g, v er y o ut w a r d: “ F o r T o r a h s h all c o m e f o rt h f r o m l ar g e 5-r o o m a p art m e nt + b al c o n y/ s u k k a h, Zi 4o0 n,m, ar en nd otv hatee d,w 3r o r dd ti ofo or,G oprid vfatr eo emntr J earn uc se,al e m ” q ui et, p ot e nti al f or e xtr a i n d e p e n d e nt u nit (I s ai a h 2: 3). P r a y e r, t hMIeC n,H Ai EsL b0 5ot2- h3 2i 0n2 4w8a8r d a n d o ut w aA rR d.N O NW Ae –t u3 rr on oi mns, wt ah ratd will t o be entrc ao nusfntore mr e dG o d, b ut ut wit w a hr eld et voatwor,a rstd ora e-rw ooorlm,d t h at t o 9 w0 e m,l o3rodk ft o or n ep eardkis nt go b e r e p ai r e d. ( B a s e d o n SilO Nv LeYr 2f 5r 5o 0 0m 0t0 h NIe SL a n d of I s r a el, M o r ri s o n, a dMIa CptHeAdE fL r0o5 2-m 3 2Ei0 n2 4 A8 y8 a h , v ol. I, o n A - q ui et a n d c e ntr al, B eI rn at kh he otp a 3st4 obr al [ 5:B 1A 2K4].) st u n ni n g vill a 3 5 0 m, i n a m a gi c al at m o s p h er e, C H E S E D L E’ A V R A H A M d e si g n e d, p o ol, 4 b e dr o o m s, ci n e m a r o o m R a v K o o k t c ho eo s mts,h gatartd he en, up ar ni kiq nuge n e s s of a n d m or e, 4 beata hr A v r a h a m’ s c h e s e d w a s it s u ni v e r s al s c o p e. MI K A E L 0 5 2- 3 2 0 2 4 8 8 A v r a h a m di d n ot r e st ri ct hi s ki n d n e s s t o hi s A R N O N A H A T Z EI R A - V er y s p a ci o u s p e nt h o u s e, f a1 2 mil e s ea cde e/ xt e n d e d 0 m,y 4to rh ctt oo orm + melu enit v at y;or, hih us gce ht err t os uall c c a hh,u 7 5m am,nit o py.e n vi e w, 2 p ar ki n g s p a c e s, cRella var, K3 ot ooilk etbs,e aq utif ui et, ull c o ym pl d eets el c riy rbeensotv at hi es d,o v e r i m m e di at e e ntr a n c e fl o wi n g q u alit y of ki n d n e s s a n d c all s u p o n 2 4 8o8 u r n ati o n’ s u s t o f oll o MI w iC nH At EhLe 0 5 w2-a 3y 2s 0 of O U I S R A EL 71
A N G L O- S A X O N- J E R U S A L E M R E A L
E S T A T E
JE R US ALE M
I S R A E L’ S L E A DI N G R E A L E S T A T E N E T W O R K
F O R R E N T I N J E R U S A L E M:
I N T H E Q UI E T H E A R T O F T H E G E R M A N C O L O N Y Di sti n cti v e 4-r o o m G ar d e n A p art m e nt. S m all hi st ori c b uil di n g, s p a ci o u s, h u g e fr o nt t err a c e a s a n a d diti o n al o ut d o or li vi n g r o o m, l ar g e b e a utif ul g ar d e n, pri v at e e ntr a n c e, hi g hq u alit y ft ni s h e s a n d d e si g n, cl e v er u s e of t h e hi g h c eili n g s t o cr e at e s e p ar at e l e v el s. P arti all y f ur ni s h e d, n e ar E m e k R ef ai m a n d R a c h el I m e n u Str e et s, wit h t h eir c af é s a n d b o uti q u e s, a n d t o t h e f ut ur e Li g ht R ail, c ult ur al a n d s p ort s c e nt er s, a n d m or e. K e y s at o ur of ft c e. H ai m 0 5 5- 4 5 7 4 1 6 3 | M o s h e 0 5 5- 4 5 4 9 4 2 8
F O R S A L E I N J E R U S A L E M:
G E R M A N C O L O N Y, G R E T S S T. E x c e pti o n all y s p a ci o u s 4-r o o m, 1 5 7 s q m o n a si n gl e l e v el, ori gi n all y 2 a p art m e nt s, b e a utif ul b al c o n y, o v erl o o ki n g st u n ni n g o p e n vi e w s, j u st st e p s fr o m E m e k R ef ai m, t h e Ori e nt H ot el, t h e First St ati o n c o m pl e x, a n d m or e. E x cl u si v e! H ai m 0 5 5- 4 5 7 4 1 6 3 | A nit a 0 5 5 4 5 4 9 4 2 9
F O R S A L E I N E L A Z A R:
H u g e, q ui et, pri v at e h o u s e, 9 r o o m s + 2 u nit s, 4 6 6 m ² b uilt, vi e w, m a m a d. S urr o u n d e d b y g ar d e n, p er g ol a. R o oft o p t err a c e wit h st u n ni n g vi e w. E x cl u si v e! Si g alit 0 5 5- 4 5 4 9 4 5 9
3 M o s h e H e s s St. J er u s al e m 0778038511 7 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
f o u n di n g f at h e r: “ T h e s e a r e t h e w a y s of t h e t z a d di ki m w h o a r e t h e f o u n d ati o n of t h e w o rl d: t h e y j u d g e t h e w o rl d b y gi vi n g e a c h p e r s o n t h e b e n efit of t h e d o u bt; t h e y l o v e fi n di n g t h e ri g ht e o u s n e s s i n e v e r y o n e a n d h at e fi n di n g f a ult i n ot h e r s. T h e s e a r e t h e t r u e st u d e nt s of A v r a h a m o u r f o r ef at h e r a n d of t h o s e w h o w al k i n hi s w a y s. ” ( O r ot H a K o d e s h 3, p p. 3 3 2 – 3 3 3) T hi s i s t h e f o u n d ati o n of Pi r k ei A v ot 1: 2: “ T h e w o rl d st a n d s o n t h r e e t hi n g s: T o r a h, a v o d a h, a n d a ct s of ki n d n e s s. ” F o r R a v K o o k, c h e s e d i s n ot si m pl y o n e vi rt u e a m o n g m a n y. It i s a w a y of b ei n g. It i s t h e a bilit y t o s e e t h e di g nit y a n d g o o dn e s s i n a n ot h e r p e r s o n, t o f e el a n ot h e r’ s s uff e ri n g a s o n e’ s o w n, a n d t o t r a n sl at e t h at s e n siti vit y i nt o a cti o n. T h e e x a m pl e s of t h e C h af et z C h ai m a n d R a v K o o k r e v e al t hi s i d e al i n p r a cti c e. T h e C h af et z C h ai m w e pt f o r a w o m a n h e di d n ot k n o w. R a v K o o k g a v e a n el d e rl y T o r a h s c h ol a r hi s f ull att e nti o n w hil e a n i m p o rt a nt offi ci al w ait e d. H e r ef u s e d t o li mit t h e h o u r s i n w hi c h p e o pl e c o ul d s e e k hi s h el p b e c a u s e h e u n d e r st o o d hi m s elf a s a s e r v a nt of t h e p u bli c. T r u e c h e s e d b e gi n s wit h s e ei n g. It c o n ti n u e s wit h f e eli n g. A n d it r e a c h e s it s f ulle st e x p r e s si o n w h e n t h at f e eli n g b e c o m e s a cti o n. ■ R a b bi G ol ds c h ei d er ’s m ost r e c e nt O U Pr ess P u bli c a ft o n, “ T or a h U nit e d ” o n t h e w e e kl y P ars h a, c a n b e or d er e d dir e ctl y fr o m R a b bi G ol ds c h ei d er at a ar o n g @ o uisr a el. or g at a s p e ci al pri c e f or T or a h Ti d bits r e a d ers.
ר פ וא ה ש ל מ ה מ ה ר ה ל ל יע ם יע ק ב ניס ן ב ן א ור ה
Bi g T hi n ki n g. L o c al P r e s e n c e. Ei s n er A m p er I sr a el t ail or s gl o b al t a x a n d a c c o u nti n g s ol uti o n s f or b ot h i n di vi d u al s a n d or g a ni z ati o n s – fr o m f a mil y o ffi c e s t o i n v e st m e nt f u n d s, fr o m st art u p f o u n d er s t o m ulti - n ati o n al C E O s. C o n n e ct wit h o ur t e a m t o d a y t o e x pl or e h o w Ei s n er A m p er c a n s u p p ort y o ur gr o wt h a n d s u c c e s s. c o nt a cti sr a el @ ei s n er a m p er. c o m
O U I S R A EL 73
E R E TF rZo m tHh eEVi rtMu alD DAe s kHof t h e A S K TO HUE RV AEB BBI BSEE R RVIEC EB B E R A V D A NI E L M A N N
R a v D a ni el M a n n
ל ע יל וי נ ש מ ת יוא ל א פ ר ים ב ן א ב ר ה ם ע וז יא ל ז ל צ מ ן ז "ל
W h o D es er v es t h e C h a n g e ? Q u e s ti o n: I w a s o n a b u s, a n d s o m e o n e di d n ot h a v e e n o u g h m o n e y o n t h ei r R a vK a v (t r a n sit c a r d) t o p a y. H e a s k e d if I c o ul d p a y f o r hi m a n d p a y m e b a c k i n c a s h. T h e b u s f a r e w a s 1 4. 5 0 NI S, a n d n eit h e r of u s h a d e n o u g h s m all c h a n g e t o w o r k o ut e x a ct p a y m e nt, s o h e h a n d e d m e a 2 0 NI S bill a n d s e n d “It’ s fi n e, ” a n d h e i n d e e d di d n ot s e e m t o c a r e m u c h. I a m a 1 2- y e a r- ol d, a n d m y p a r e nt s p ut t h e m o n e y o n m y R a v- K a v. C a n I k e e p t h e e xt r a m o n e y h e g a v e m e, a s I w a s t h e o n e w h o m a d e t h e d e al, o r d o I h a v e t o gi v e it t o m y p a r e nt s ? A n s w e r: Si n c e y o u a s k a p r e c o ci o u s q u e sti o n, I c a n gi v e y o u a s e ri o u s a n s w e r wit h t h e b a si c h al a c hi c a n al y si s a n d s o u r c e s – a f ull t r e ati s e w o ul d b e t o o l o n g. T h e g e m a r a ( K et u b ot 9 8 b) di s c u s s e s a c a s e w h e r e R e u v e n g a v e S hi m o n m o n e y t o b u y s o m et hi n g f o r hi m a n d t h e s ell e r p u r p o s e l y g a v e S hi m o n m o r e of it t h a n t h e n o r m al
Dr. Vi ct or Sti e b el M D P S Y C HI A T RI S T C ell:
C O N S U L T A TI O N S I N:
P h a r m a c ol o g y G eri atri c s M e di c al C o m pl e xit y Milit a r y P s y c hi atr y
W olf s o n M e di c al C e nt e r:
0 5 5- 5 0 0- 6 2 4 0 | 0 2- 5 6 3- 6 2 6 5
D r Sti e b el Offi c e @i cl o u d. c o m
7 4 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
p ri c e i n di c at e s. T h e g e m a r a s a y s t h at if t h e p ri c e of t h e c o m m o dit y i s fl ui d, all t h at w a s gi v e n g o e s t o R e u v e n. If t h e p ri c e i s s et, t h e e xt r a r e c ei v e d i s s plit b et w e e n R e u v e n a n d S hi m o n. R a s hi ( a d l o c.) e x pl ai n s t h at if t h e p ri c e i s fl ui d, w e vi e w t h e o st e n si bl e e xt r a a s a n i nt e g r al p a rt of t h e s al e, a n d t h e s al e of c o u r s e w a s d o n e o n R e u v e n’ s b e h alf. H o w e v e r, if t h e p ri c e i s s et, t h e e xt r a i s vi e w e d n ot a s p a rt of t h e s al e b ut a s a p r e s e nt. T h e r e a s o n t h e cl e a r e xt r a i s di vi d e d b et w e e n R e u v e n a n d S hi m o n i s t h at w e d o n ot k n o w w h o t h e i nt e n d e d r e ci pi e nt i s. T h e Ri f ( a d l o c.) e x pl ai n s di f f e r e ntl y. H e vi e w s S hi m o n a s t h e n at u r al r e ci pi e nt w h e n t h e p ri c e i s s et, b ut si n c e h e w a s o nl y a bl e t o m a k e t h e d e al d u e t o R e u v e n’ s m o n e y, R e u v e n d e s e r v e s h alf of t h e e xt r a p r o d u c e. T h e R a m a ( C h o s h e n Mi s h p at 1 8 3: 6) p r ef e r s R a s hi’ s a p p r o a c h ( w hi c h s u r p ri s e d t h e S h a c h, C M 1 8 3: 1 2) a n d t h e r ef o r e s a y s t h at if t h e s ell e r s ai d h e i nt e n d e d t h e e xt r a f o r S hi m o n, S hi m o n r e c ei v e s it all. T h e si m pl e a p pli c ati o n of t hi s r ul e s i s t o s a y t h at v ali d ati n g a f a r e h a s a s et p ri c e, w hi c h i s w h y y o u r a c q u ai nt a n c e l o o k e d f o r 1 4. 5 0 NI S. T hi s w o ul d m a k e t h e e xt r a 5. 5 0 NI S a p r e s e nt, eit h e r t o y o u a s a h el p f ul y o u n g m a n o r t o y o u r p a r e nt s, w h o t r ai n e d y o u t o u s e t h ei r m o n e y t o h el p s o m e o n e; y o u w o ul d t h u s s plit t h e 5. 5 0 NI S.
Er etz H e m d a h, t h e I ns ftt ut e f or A d v a n c e d J e wis h St u di es, J er us al e m, is h e a d e d b y R a v Y os ef C ar m el a n d R a v M os h e E hr e nr ei c h, f o u n d e d b y R a v S h a ul Yisr a eli, zt ”l, t o pr e p ar e r a b b a ni m a n d d a y a ni m t o s er v e t h e N a ft o n al R eli gi o us c o m m u nit y i n t h e Isr a el a n d a br o a d. As k t h e R a b bi is a j oi nt v e nt ur e of t h e O U, Er etz H e m d a h, a n d O U Isr a el’s T or a h Ti d bits.
H o w e v e r, it i s al s o p o s si bl e y o u r a c q u ai n t a n c e di d n ot i nt e n d f o r a p r e s e nt b ut t o s a v e t h e ti m e/ e m b a r r a s s m e nt of t r yi n g t o g et c h a n g e. U n d e r t h e ci r c u m st a n c e s, t hi s w o ul d b e a n at u r al w a y of b u yi n g t h e f a r e o r r ei m b u r si n g t h e m o n e y ( o n e c o ul d a r g u e eit h e r f o r m ul ati o n), s o t h e w h ol e 2 0 NI S w o ul d g o t o y o u r p a r e nt s. S o, t h e h al a c hi c pi ct u r e i s m u r k y. A c c o r di n g t o t h e st ri ct H al a c h a, p a r e nt s w h o s u p p o rt t h ei r c hil d a r e e ntitl e d t o cl ai m t h e o bj e ct s t h ei r c hil d fi n d s ( s e e B a v a M et zi a 1 2 b). T hi s h al a c h a i s t r u e f o r a gift a s u p p o rt e d, mi n o r c hil d r e c ei v e s a s w ell ( R a m a, C M 2 7 0: 2). T h e r ef o r e, e v e n if y o u d e s e r v e s o m e of t h e e xt r a m o n e y, a s a p r e s e nt, y o u r p a r e nt s a r e a bl e t o t a k e it f r o m y o u. It i s t r u e t h at it i s v e r y c o mm o n n o w a d a y s f o r p a r e nt s t o w ai v e t hi s ri g ht. H o w e v e r, y o u s h o ul d n ot n e c e s s a ril y a s s u m e t h at r e g a r di n g t h e m o n e y i n q u e s ti o n, f o r w hi c h t h e r e a r e st r o n g i n di c ati o n s t h at y o u r p a r e nt s h a v e a cl ai m i r r e s p e cti v e of y o u r r el ati o n s hi p, y o u r p a r e nt s w o ul d w ai v e t h ei r h al a c hi c ri g ht. L et m e gi v e y o u a d vi c e a b o ut h a n dli n g q u e s ti o n s o f p e r mi s si o n n e e d e d f r o m s o m e o n e w h o h a s a s y m m et ri c al a ut h o r it y ( e. g., p a r e nt s, e m pl o y e r s), w h o, d u e t o l e g al, h al a c hi c, a n d/ o r p r a cti c al r e a s o n s, h a v e t h e ri g ht t o d e ci d e. P e o pl e oft e n a s k w h et h e r t h e y m a y a s s u m e i m pli cit p e r mi s si o n f o r t hi s o r t h at. M y f r e q u e nt a d vi c e i s – it i s m o r e r e s p e ctf ul a n d y o u a r e m o r e li k el y t o r e c ei v e t h e p e r mi s si o n i f y o u a s k t h e m. I n t hi s c a s e, ( p a r e nt s, s e e Fift h
0 7 7- 2 0 5 0 0 1 5 0 5 2- 2 6 7 8 7 4 9
M eir G ol a n
M eir G ol a n
co m Ol d gK ol at aa nm eo cn h: 4a-rsio o mm a p@artg m me ntail. in a s m all a n d q ui et str e et , 1 0 1 s q m, r e n o v at e d, v er y bri g ht a n d air y, m ast er b e dr o o m, S af e r o o m ( m a m a d), s u k k a h b al c o n y, vi e w, el e v at or, 3, 4 0 0, 0 0 0 NI S
o o mme ant,p art o p e,e n vi e w s, RB AAS KC A: O: nSe p wa ci4 roouos m3. a5-r p art 9 5 m,m e nt m a stwiter hs uit
g ht, 3 e x pwo 2,sbriur s, t o p fl o or ( 6/ 6), eatv aatmmor, alaioconom ena pd, y,artvbri 9g ht5e0, Ol delwKelloain nt :b 4-r m er e nt,y9 0nis qc m,e wvielles plit, , air0y,0 0 NI S
el e v at or, s h ar e d p ar ki n g, i n a d v a n c e d Ur b a n R e n e w al A( RPiNn Oui-N A: art G moeont, m, ob en aPri utifc e:ull 2. y r6e9n om v at Bi n 4-r ui) o pro om c ae ps s! d l 9o 0c ati Ni se d, m a st er s uit e, b al c oo no y,m a st orm eantgine,a vSer hy aq uibetbstrate etel, 7e5 v at or, Ol d OK Lat Da mK o An T: AS p a ciM o Ous 3-r p art N: N e w b o uti q u e d e v el o p m e nt! v ath eb al pc oarn y ki n g 3, 2 5 0, 0 0 0 NI S s q m,pri a b b at Ss elu k kea cti o n fofa ci sn g pa agrcie e no a un ds p 4ast–or5alrvioe w,o 3 me x p.a Sph art m e nt s a n d el e v at or, pri v at e p ar ki n g , st or er o o m , 2, 6 9 0, 0 0 0 NI S BstA uK nA:ni nN ge pw e4 ntr ohoo mu saeps.artHi mg eh-nteinn da finnie sw h be suilt dihrnog,u g8 8h om,ut, mGra st e, ostn.or a g e, S h a b b at el e v at or, pri v at e p ar ki n g, e aterlsouit c ati 3, 9 5 0, 0 0 0 NI S s u k k a h b al c o n y f a ci n g a m a g nifi c e nt p a n or a mi c vi e w, 3 e x p . S h a b b at el e v at or, p ar ki n g, 3, 2 9 0, 0 0 0 NI S
R E C H A VI A: 4-r o o m a p art m e nt, 9 2 m, S u k a b al c o n y,
C Soh amb b mat aelne vdat or, m ef ull nt)y aIc cse susigblge,e st a ad g eof pri vtathe at p arikinn st g, ste or 4 0 0, 0 0 0 NI S a s4, ki n g, “ C a n I k e e p t h e m o n e y ? ” a n n o u n c e A R N O N A: 5-r o o m a p art m e nt, 1 2 0 m, b al c o n y, el e v at or, “ f Hulleyr aec ciess sit blh e,e pri 2 0v atse hpearkkieln g,s stI org aotg e f4, o3 r5 0, u0 0s 0e NIofS t h e R BaA vK A: K 5-r a v.o o” m Igfar dye no aup rart pm ea nt, r e1 4nt0 m,s tm ast a keres uit it,e pri t vhate e y p ar ki n g, st or a g e, f ull of li g ht, ni c e g ar d e n, 6, 0 0 0, 0 0 0 NI S d e s e r v e it f o r all t h e y d o, a n d t h at mi g ht O L D K A T A M O N: S p a ci o u s n e w 5-r o o m a p art m e nt, b 1e4 t0 hm,et errb ea cste, ucn hi n u c h . If t h e y r et u r n t h e difd er ft o or h e ati n g, S h a b b at el e v at or, 0 NI S h a v e a ni c e f e eli n g. If y o u f 2e rp are kin cn g,e, 6,y3 o0 0,u 0 0 will K A: a ninc ed 4-ry oo ou mr a pp art nt, s8 2s m,u gb ega eutif diF sO cR uR sE sN eT: dB Ait, a r mee nt st ull e yd r e n o v at e d, m a st er s uit e, air c o n diti o n er s, b al c o n y, s se eec ki o n dn tig o oor,utel et v hateor -Hf al ull ay ca chc a, e s sit blh e,atstiors a gwe,o 8,n0 d0 0e rf NI Sul. B e s t wi s h e s f o r c o n ti n u e d p e r s o n al g r o wt h, a n d m a z al t o v o n y o u r u p c o mi n g b a r mit z v a. ■
H a vi n g a dis p ut e ? F or a Di n T or a h i n E n glis h or H e br e w c o nt a ct: Er etz H e m d a h – G azit R a b bi ni c al C o urt 0 7 7- 2 1 5- 8- 2 1 5 • F ax: ( 0 2) 5 3 7- 9 6 2 6 b eit di n @ er etz h e m d a h. or g
US Citize ns 1 8 years a n d u p c a n vote i n t he N ov. 3 r d C o n gressi o nal Electi o n by A bse ntee B all ot. G o t o w w w.fv a p. g ov O U I S R A EL 75
R A B BI E L Y A D A G O L D WI C H T F o u n d er, S e mi c h as C h a v er Pr o gr a m R a v K e hill at L e v R a’ a n a n a
Ti m e t o S hi n e: T h e S e c r et P u r p o s e of N o a c h’ s Wi n d o w W e’ v e all e x p e ri e n c e d t h at m o m e nt w h e n Y o m T o v c o m e s t o a n e n d a n d w e r et u r n t o t h e d ail y g ri n d of lif e, w h at I s r a eli s li k e t o c all “ A c h a r ei H a c h a gi m. ” Aft e r t w o m o nt h s of i nt e n s e s pi rit u al g r o wt h s p a n ni n g El ul, R o s h H a s h a n a h, Y o m Ki p p u r, a n d S u k k o s, w e s u d d e nl y fi n d o u r s el v e s b a c k i n o u r d ai l y r o uti n e. T h e n e xt m aj o r l a n d m a r k i s n't u ntil C h a n u k a h. S o, w h at i s o u r d a y-t o- d a y g o al ri g ht n o w ? W h at a r e w e s u p p o s e d t o d o wit h all t h e s pi rit u al e n e r g y w e b uilt u p ? T h e a n s w e r li e s t u c k e d a w a y i n a m y st e ri o u s c o m m a n d i n P a r s h at N o a c h.
T H R E E Q U E S TI O N S O N A SI N G L E C O M M A N D M E N T A s H a s h e m gi v e s N o a c h t h e bl u e p ri nt f o r t h e T ei v a h ( A r k), H e i n st r u ct s: “ T z o h a r t a' a s e h l a't ei v a h ”. R a s hi’ s p ri m a r y e x pl a n ati o n d efi n e s a t z o h a r a s a wi n d o w. B ut l o o ki n g cl o s el y, t h r e e gl a ri n g q u e sti o n s e m e r g e:
7 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
1. W h y o nl y o n e wi n d o w ? T h e A r k h a d t h r e e d e c k s fill e d wit h i n di vi d u al r o o m s (ki ni m ). A si n gl e wi n d o w w o ul d n’t ill umi n at e t h e r e st of t h e s hi p. 2. W h y t h e u ni q u e n a m e ? Bi bli c al H e b r e w u s e s t h e w o r d c h al o n f o r a wi n d o w, a w o r d t h e T o r a h u s e s j u st a f e w c h a pt e r s l at e r w h e n N o a c h o p e n s t h e wi n d o w t o s e n d o ut t h e r a v e n! W h y c all it a t z o h a r h er e? 3. W h a t w a s i t s p u r p o s e ? D u ri n g t h e Fl o o d, d a y a n d ni g ht c e a s e d ( y o m v'l ail a h l o yi s h b ot u), a n d t h e w o rl d o ut si d e w a s pit c h bl a c k. W h at g o o d i s a wi n d o w if t h e r e i s n o n at u r al li g ht o ut si d e t o l et i n ?
T W O T Y P E S O F WI N D O W S T o u n d e r s t a n d t hi s, w e m u s t r e c o g ni z e t h at t h e r e a r e t w o di sti n ct t y p e s of wi n d o w s: • T y p e A ( S t a n d a r d Wi n d o w s ): B uilt t o b ri n g t h e o ut si d e w o rl d i n si d e, l etti n g i n n at u r al s u nli g ht, vi e w s, a n d f r e s h ai r. • T y p e B ( Di s pl a y Wi n d o w s ): B uilt t o p r oj e ct w h at i s o n t h e i n si d e o ut t o t h e p u bli c, li k e a st o r ef r o nt di s pl a y. W h e n S hl o m o H a M el e c h c o n st r u ct e d t h e B ei s H a Mi k d a s h, h e b uilt it s wi n d o w s s h e k ufi m at u mi m , n a r r o w o n t h e i n si d e a n d wi d e o n t h e o ut si d e. St a n d a r d a r c hit e ct u r e d o e s t h e r e v e r s e t o t r a p s u nli g ht i n t h e h o u s e. H o w e v e r, t h e B ei s H a Mi k d a s h di d
n ot n e e d o ut si d e li g ht; it s e nti r e p u r p o s e w a s t o p r oj e ct it s s pi rit u al li g ht o ut w a r d t o a d a r k w o rl d!
T H E T EI V A H A S A MI NI- B EI S H A MI K D A S H R e m a r k a bl y, N o a c h’ s T ei v a h s h a r e d s e v e r al st ri ki n g f e at u r e s wit h t h e B ei s H a Mi k d a s h : • T e s h u v a h: Li k e t h e Mi k d a s h, it s c o ns t r u c ti o n w a s a m o n u m e n t u r gi n g h u m a nit y t o r e p e nt. • T h e S p ati al Mi r a cl e: T h e R a m b a n n ot e s t h at fitti n g all t h e a ni m al s i nt o t h e A r k w a s a s u p e r n at u r al f e at ( m' at m a c h zi k et h a m at r u b a h ), j u st a s t h e A r o n mi r a c ul o u sl y fit i n si d e t h e K o d e s h H a K o d a s hi m. • T h e Hi d d e n Hi n t: P a r s h at N o a c h c o nt ai n s p e s u ki m, t h e e x a ct G e m at ri a of B e t z al el , t h e b uil d e r of t h e Mi s h k a n!
T H E A N S W E R: Y O U R TI M E T O S HI N E N o w all t h r e e q u e sti o n s f all i nt o pl a c e! T h e t z o h a r w a s n e v e r m e a nt t o b ri n g o utsi d e li g ht i nt o t h e t ei v a h. It w a s a u ni q u e wi n d o w, n a r r o w o n t h e i n si d e a n d wi d e n i n g o ut w a r d, d e si g n e d t o p r oj e ct s pi rit u al li g ht f r o m wit hi n t h e t ei v a h o ut i nt o t h e w o rl d. T hi s i s w h y it i s c all e d a t z o h a r: it w a s n a r r o w o n t h e i n si d e, t z a r, a n d wi d e o n t h e o ut si d e. It al s o e x pl ai n s w h y o nl y o n e wi n d o w w a s n e c e s s a r y. J u st a s t h e t ei v a h r e s e m bl e s t h e Mi k d a s h,
s o t o o d o e s t h e s o ul of e v e r y J e w. T h e T o r a h c o m m a n d s, “ V’ a s y u li Mi k d a s h v’ s h a c h a nti b’t o c h a m ” , m a k e M e a S a n ct u a r y, a n d I will d w ell wi t hi n t h e m . T h e T o r a h d o e s n ot s a y t h at H a s h e m will d w ell “ wit hi n it, ” b ut “ wit hi n t h e m. E v e r y si n gl e J e w i s a w al ki n g B ei s H a Mi k d a s h. O v e r El ul a n d t h e C h a gi m, w e w o r k e d ti r el e s sl y t o p e rf e ct o u r i n n e r S a n ct u a r y. B ut t h e g o al of “ A c h a r ei H a c h a gi m ” i s n ot t o k e e p o u r g r o wt h l o c k e d i n si d e. N o w i s t h e ti m e t o b uil d a t z o h a r, t o w e a r o u r e m u n a h p r o u dl y o n o u r sl e e v e s, ill u mi n at e o u r s u r r o u n di n g s, a n d p r oj e ct w a r mt h a n d f ait h i nt o t h e w o rl d a r o u n d u s. D o n't hi d e y o u r li g ht, it' s y o u r ti m e t o s hi n e! ■ F or m or e s hi uri m b y R a v El y a d a G ol d wi c ht s e a c h Y o u T u b e a n d S p o ftf y. w w w. y o ut u b e. c o m/ @ R a v El y a d a G ol d wi c ht
P esa ch & y e a r ro u n d k itc h e n k a s h e r in g 0 5 3 -3 7 2 5 3 4 1 0 2 -6 4 3 1 4 2 7
O U I S R A EL 77
i s r el u ct a nt t o s e n d Yi s h m a el a w a y a n d i s t o e m p h a si z e t h at t h e T o r a h i s n ot a s Yit z c h a k s e e k s r e c o n cili ati o n wit h Yi s h - i nt e r e st e d i n t h e hi st o r y of p o w e r a s i n m a el a n d s e e k s t o bl e s s E s a v. t h e hi st o r y of t h e c o v e n a nt of G- d wit h t h e T or a h E d u c at or 6 t h Ali y Pr a (es2 5:e nt 1- er 1 1)f orA vOr aU h aW om m me an’s r- I niJfte a wift vs eh p e o pl e. A n d t h at will b e t ol d at g r e at l e n gt h. ri e s K et u r a h; t h e y h a v e 6 s o n s. All t h at A v r a h a m h a s g o e s t o Yit z c h a k; H A F T O R A H C H A Y EI S A R A H a h hi sgift s p s.o n sA ovrr ea dh ab y mt h e Gl o wi n s k y f a mil y i n l o vi n g m e m o r y of t h e s eT ahir se swee nte k’esa std v wa ra rTdo r wit m eb de nb yA vYit r az ch ah a mk z’l eit 218 Ti3s 1h r ei di e s at aAgver 1a 7h 5;a hm e Ci sh aib u ri a n ,d o n t h e o c c a si o1n ofKIt h Ne yGa rSz h 1: Yi s h m a el i n M a’ a r at H a m a c h p el a h. Yit z c h a k T h e t h e m e of t hi s w e e k’ s h aft o r a h i s bl e s s e d b y G- d: h e li v e s i n B e e r L’ c h ai R oi. e c h o e s t h e t h e m e i n o u r p a r s h a w hi c h m e n T h e t r a n siti o n f r o m A v r a h a m t o ti o n s b ot h t h e d e at h of S a r a h a n d A v r a h a m. Yit z c h a k i s c o m pl et e. W hil e G- d h a s b e e n Ki n g D a vi d w a s a n ol d e r m a n a n d a a sil e nt p a rt n e r i n t hi s p a r s h a, h e r e H e P a r s h a s N o a c h b e gi n s t e n g e n e r ati o n s R am sa hin rweacs o ar sdsis ga nfead mt oo uhis dim st op ut w o s eer va e m hio n mg c o m pl et e s t h e g e n e r ati o n al t r a n sf e r – H e a ft e r C r e ati o n, w h e n w e l e a r n of a c o r Ca hn ad z pal. S o m e u n d e r st a n d t hi s w or d as r o vi d e w a r mt h. bl e s s e s Yit z c h a k. T h e J e wi s h p e o pl e will r u p t w o rl d. T h e T o r a h t ell s u s a b o u t p r ai s e: if N o a c h r e m ai n e d a t z a d di k i n a A d o ni y a h u, o n e of Ki n g D a vi d’ s s o n s, ob en eYitmz ac nh aa kn ad n hid sn fota Yimils yh - m aN el. o a c h, N a a m a, g e n e r ati o n a s c o r r u pt a s hi s o w n, t h e n i n b e g a n t o p r e p a r e f o r a s c e n si o n t o hi s S h e m, C h a7 t m,h Ali Y af ye as (a 2n5:d 1t 2-h ei r wi 1 8) T hv ee sg -e nwe hr oa- a g e n e r ati o n of ri g ht e o u s p e o pl e h e w o ul d f at h e r’ s t h r o n e. T hi s w a s d e s pit e t h e f a ct r e m ai n e d tiu ontn ai s nt e d. of H a s Yih es hm tmell a els N o aacrhe h a v e b e e n e v e n m o r e ri g ht e o u s. Ot h e r s t h at Ki n g D a vi d e x p r e s s e d hi s wi s h e s t h at t h at H e will r e atYi sd el r e a d t h e v e r y s a m e w o r d a s a li mit ati o n: e n ub rim ne gr ata eg d. h um ga eelt odidees.st rHio sy hi s s o n S hl o m o s u c c e e d hi m. td eh sec e wn odrla nt d sa dn dw ell h uf r mo a mnitE gy,y pt a nt do aAft it w a s o nl y r el ati v e t o hi s wi c k e d g e n e r as s ey rrita.h e A d o ni y a h u c o n vi n c e s t w o v e r y si g nif fl o oYid,s h wmea el’m se st et o ra y bi sr ob krieef. n aH ne dh sa sh att n u emreer d- ti o n t h at N o a c h w a s c o n si d e r e d ri g ht e o u s. i c a p evres do in naliti h PAriv re asth aa nm d N o a c h, t r yi n g t o r e b uil d aft e r d e st r u cti o n. H a d nth e li t h ee sg e- nte hr eati Hi o ng of o u s a n d p o w e rf ul off s p ri n g. T h e b r e vit y a r d emir ees d- ta so T h e p a r s h a b e gi n s b y i nt r o d u ci n g u s t o At vih en cu o, mh em a wno dule rd ofh a Kiv en gb eDea nvicd’o sn si
M R S. MI C H A L H O R O WI T Z
T h e M e a s u r e of Ri g ht e o u s n e s s
it s h e r o:
A S H O RT V O RT
“ k’l u m, n ot hi n g ”.
ָיוftֹ tiֹ ti ְtiִים ָהי ָהft ָttִ יקtiַtitiִיtt ַtiֹtti ַtiֹtifl ֹ fiְלfitiBR aהYּv,tiֵtiRB eitA BK BI T Ch eH sAa Nm Oe Co nH e Y wE oRr Ed:S ְזְדֹ רֹ ָתיּו- "i n hi s g e n e rn ess et B eit Yisr a el, Y e mi n M os h e ַtiֹti ־tiּ ּוָּמ־ָה ַּנֱָמ קִ ים ִהְָּבַהִס- T h e s e a r e t h e off - ati o n, ” wit h t w o o p p o si n g o pi ni o n s. W h at i s
s p ri n Wg h eofn A Nvroa ah ac mh:a d Ndroess a cesh t hwe apse oapl ri o utrsyi n g tto haec qTuiro re aa hb turie ala cs hi s ? wif e, h e s a ys e ofg ht C h eeit, p otn fgoru his m a n, “p Ge errf eV’cTtosih an v hi s g e n e r a ti o n; N o a c h P e r h a p s t h e T o r a h i A n o c hi Ei m a c h e m ” ( 2 3: 4) “ A Str a n g er a n d a R esi d e nt a m I wit h ys otuelli ” n g u s s o m et hi n g T his s e e ms t o b e a c o ntr a di c ָּב o n. If o n e is a str a n g er t h a n h e is n ot a r esi d e nt, if h e is nt t hh aon wh e w e w al k e d wit h G- d ( B e r ei s hi s 6: 9). p r of o u n d a b o ut ri g ht e o au rs esi n ed se s: is n o l o n g er a str a n g er. W h at di d A vr a h a m m e a n ? At f Ta hcee M va giald uofe, D tu bh neo (Jp aac so bu bk e sn e Weolfm Krs at nzo 1b7 e4 1- 1 8 0m4)e ae sx plu raienst thheat p Aevro aplh ae ma rw oat uc hn edd hu so wa hn eds ph ook ewi n w e p r aitsihisn tge nsN eo sit a cu ha ֹוhi g euts h a n dm eb ea sa blu re et oo kue re sp elt hve eps.e a c e - S h al o m B a yit. A vr a h a m o n gi nhlory,d era tn o,d byotet,h, tst hatee Shisa tr d, ao nnt dh es oo n em et h a nhid, n“Ig a dme ae Rpesi ei v ee to his er ati h a n vd,eI -s ֲחl"lI' m u n d se air st e r.d e nt’ d u e t o G- d’s pr o misIfe t orir egc ht u s L na ne ds sa nids o no tnlh ey otrhel n e e d y o ur a gr e e m e nt t o p ur c h as e a pl ot. I n ot h er w or ds, A vr a h a m i m pli e d “I a m t h e r esi d e nt ” a n d y o u ar e t h e “ָתיֹוstr ֹׁשְדֹ רa n g-ers"i ”,n whihils e gt eh en ye ru natid erst o n.” W h y d o e s t h e d oi n g fi n e c o m p a r e d t o e v e r y o n e el s e " - t h e n o o d hi m as s a yi n g t h at “t h e y ” ar e t h e r esi d e nts a n d A vr a h a m is t h e str a n g er. T o r a hT hqe up alif c h'a sn driA vr g ahth ae om rues mnaie ns es d trb yu e t o his w e i ri k o u r b e h a vi o r a n d a cti o n s c oll a p s e a c e y w asN ok ea pt, d esals. S h at bo b at t yi n g it hi sS hgale on me r ati o n ? W a s h e a b s ol ut e i n g i nt o c o m pl a c e n c y. W e l o o k a r o u n d at a l y ri g ht e o u s - o r o nl y b y c o m p a ri s o n ? c o m p r o mi s e d w o rl d a n d m a y c o n cl u d e t h at o u r o w n c o m p r o mi s e s a r e p e rf e ctl y a c c e pt We ar e a y o u n g s e ni or c o u pl e l o o ki n g a bl e, p e r h a p s e v e n b ett e r t h a n a c c e pt a bl e! f or a 1 b e dr o o m f ur nis h e d a p art m e nt i n “ C o m p a r e d t o e v e r y o n e el s e a r o u n d m e, J er us 0 2v2e s I’ m d oi aln eg mg fr r eoat,m ”D ecw ee m bm er a y 2l0e2a1-J d uo nuer s2 el t o b eli e v e. T h e y et z e r h a r a n e e d s n o b ett e r
0524419731
71 82 T OT RO RA AH HTITIDDBIBI TT SS 11 46 48 00 // C NH OA YAEIC SH A R A 5 7 8 2
a r g u m e nt t h a n t hi s. H o w e v e r, t h e r e i s a d a n g e r i n t h e a b s o l ut e st a n d a r d a s w ell. If w e m e a s u r e o u rs el v e s o nl y a g ai n st t h e g r e at e st t z a d di ki m, a g ai n st a n i d e al of p e rf e cti o n u nt o u c h e d b y p e r s o n al lif e ci r c u m st a n c e s, w e t h e n ri s k d e s p ai r. W e f o r g et t h at H a s h e m j u d g e s e a c h p e r s o n wit hi n t h e r e alit y of hi s o w n lif e - hi s c h all e n g e s, hi s b a c k g r o u n d, hi s g e n e r ati o n, hi s o w n u ni q u e st r e n gt h s a n d w e a k n e s s e s. A s C h a z al t e a c h: ft ft עft וםti ל ti ti גft - a c c o r di n g t o t h e eff o rt i s t h e r e w a r d ( Pi r k ei A v o s 5: 2 3). T h e eff o rt m att e r s. T h e c o nt e xt m att e r s. T h e i n di vi d u al m att e r s. T h e T o r a h, i n it s wi s d o m, h ol d s b ot h t r ut h s at o n c e. N o a c h i s c all e d יקtt ti ישti יםti tt - g e n ui n el y ri g ht e o u s a n d p u r e. A n d y et t h e T o r a h will n ot l et u s f o r g et ָיוtiֹ ttiֹ ti ְtit h at hi s ri g ht e o u s n e s s w a s b o r n i n t h e v e r y ti m e s i n w hi c h h e li v e d, a g ai n st t h e c u r r e nt of t h o s e a r o u n d hi m i n hi s g e n e r ati o n. T h e r e i s a n ot h e r n u a n c e i n t h e p a s u k w o rt h st u d yi n g. T h e T o r a h d o e s n ot s a y t h at N o a c h w al k e d b ef o r e G- d, b ut r at he r t h at h e w al k e d wi t h G- d: קִ יםflֱfi ־ָהfiּti ַtiֹti ־tiּtiַהtiְִה. R a s hi e x pl ai n s: A v r a h a m, of w h o m it i s s ai d " w al k b ef o r e M e " ( B e r ei s hi s 1 7: 1), d r e w st r e n gt h f r o m wit hi n hi s s pi rit u al r e s e r v e s a n d w al k e d o n hi s o w n. N o a c h w al k e d wit h G- d - h e n e e d e d H a s h e m' s s u p p o rt t o h ol d hi m u p. F r o m h e r e w e l e a r n t h at e v e n t h e t z a d di k of hi s g e n e r ati o n di d n ot st a n d al o n e. H e l e a n e d o n t h e v e r y H a n d of G- d t h at m e as u r e d hi m. P e r h a p s t h at i s w h y t h e T o r a h c all s hi m ָּב ִס ים, p u r e - b e c a u s e h e w a s p u r e a n d w h ol e h e a rt e d a n d k n e w t o W h o m t o t u r n w h e n h e w a s i n n e e d. T h e s e l e s s o n s, f r o m t h e p e r s o n alit y of N o a c h, h a v e p o w e r f ul i m pli c ati o n s f o r
h o w w e s e e ot h e r s. I n t h e r e al m of c hi n u c h , w h e n w e e v al u at e a c hil d o r a st u d e nt, d o w e m e a s u r e hi m a g ai n st hi s si bli n g s, cl a s s m at e s, o r s o m e a b st r a ct i d e al ? O r d o w e a s k a d e e p e r q u e sti o n: gi v e n hi s g e n e r ati o n, hi s st r u g gl e s, hi s st a rti n g p oi nt - i s h e w al ki n g, a s b e st h e c a n , wit h G- d ? A c hil d w h o w o r k s h a r d f o r e v e r y a c c o m pli s h m e nt m a y fi n d g r e at e r s u c c e s s - f o r hi m, i n hi s e x a ct sit u ati o n - t h a n t h e o n e f o r w h o m e v e r yt hi n g c o m e s e a sil y. T h e s a m e i s t r u e i n o u r i nt e r p e r s o n al r el ati o n s hi p s. I n s h al o m b a yi s , i n f ri e n ds hi p, i n c o m m u nit y - w e a r e, all t o o oft e n, q ui c k t o j u d g e ot h e r s a g ai n st a n a b s ol ut e st a n d a r d w hil e j u d gi n g o u r s el v e s g e n e r o u s l y a g ai n st o u r ci r c u m st a n c e s. T h e T o r a h s u btl y a s k s u s t o r e v e r s e t h at: t o e xt e n d t o ot h e r s t h e u n d e r st a n di n g of c o nt e xt w e g r a nt o u r s el v e s, w hil e h ol d i n g o u r s el v e s t o t h e hi g h e r st a n d a r d w e d e m a n d of ot h e r s. A n d i n o ur o w n av o d as H as he m , t h e m e s s a g e of N o a c h i s b ot h a c hi z u k a n d a d e m a n d. C hi z u k , b e c a u s e H a s h e m c e rt ai nl y s e e s t h e g e n e r ati o n w e li v e i n - it s di st r a c ti o n s, p r e s s u r e s, c o nf u si o n, a n d c h all e n g e s - a n d H e m e a s u r e s o u r st ri vi n g s a c c o r di n gl y. Y et, d e m a n di n g, b e c a u s e " e v e r y o n e el s e i s st r u g gli n g t o o " c a n n e v e r b e a n e x c u s e f o r st a n di n g still o r o u r o w n c o m pl a c e n c y wit h s elf. N o a c h b uilt hi s t ei v a h w hil e e v e r y o n e a r o u n d hi m m o c k e d hi m. H e w al k e d wit h G- d w hil e t h e g e n e r ati o n w al k e d a w a y f r o m G- d. H e di d n ot w ait f o r b ett e r c o mp a n y o r e a si e r ti m e s. H e w a s ri g ht e o u s - i n hi s g e n e r ati o n, a n d t h e r ef o r e, f o r all g e n e r ati o n s . M a y w e m e rit t o w al k wit h H a s h e m a n d r e a c h o u r i n di vi d u al p ot e nti al, f o r t h e O U I S R A EL 79
g e n e r ati o n a n d ti m e s i n w hi c h w e li v e. M a y w e b e h o n e st a b o ut w h e r e w e st a n d, g e n e r o u s i n h o w w e s e e ot h e r s, a n d u n will i n g t o l et t h e d a r k n e s s a r o u n d u s h ol d u s b a c k f r o m r e a c hi n g o u r o w n p ot e nti al a s i n di vi d u al s, a s J e w s, a n d a s o v d ei H a s h e m .
■ . םft ft ת שft שti תti tift ת טttרti שti רכ תti tt
Mi c h al H or o witz is a T or a h e d u c at or w h o l e c t ur es n a ti o n all y t hr o u g h o ut t h e U nit e d St at es, as w ell as i nt er n a tti o n all y. T h o us a n ds of h er s hi ur r e c or di n gs ar e a v ail a bl e o nli n e. S h e is a r e g ul ar pr es e nt er f or t h e O U W o m e n’s I ni ti a ti v e a n d t h e a ut h or of A bl e d: Li vi n g Wit h a Dis a bilit y, a T or a h Vi e w ( M os ai c a Pr ess). Mi c h al li v es i n W o o d m er e, N Y, wit h h er f a mil y.
L o v el y A p art m e nt f or S al e i n N of T zi o n, Jrsl m 4. 5 r o o ms + b al c o n y + st or e r o o m O p e n vi e w t o H ar H a b a yit 2, 4 8 0, 0 0 0 NI S
0 5 4 -6 6 0 0 1 3 8
8 0 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
T H E G O O D
W E I N H E RI T
T he C hai n of Ge nerati o ns
N o. 2 · Bereis hit 5 7 8 7
AA stor y ofof Do b a nel · S psaailemn, 1, 41 99 26 3 story R anvIsA aryacehA Lb ar ev in · Jeru
S p ai n, 1 4 9 2. D o n I s a a c A b a r b a n el w a s a r o y al a d vi s e r a n d a g r e at T o r a h s c h ol a r. Hi s f a mil y t r a c e d it s li n e t o Ki n g D a vi d.
T h e n c a m e t h e d e c r e e: e v e r y J e w i n S p ai n m u st c o n v e rt o r l e a v e. A b a r b a n el b e g g e d t h e ki n g t o wit h d r a w it.
H e l at e r w r ot e: “I c ri e d o ut u ntil m y t h r o at w a s d r y. ” A b a r b a n el, I nt r o d u cti o n t o M el a c hi m
T h e d e c r e e st o o d. A b a r b a n el r ef u s e d t o c o n v e rt a n d l eft wit h hi s p e o pl e.
Y e a r s l at e r i n It al y, w riti n g o n B e r ei s hit, A b a r b a n el c all e d A v r a h a m a n d hi s d e s c e n d a nt s t h e c h ai n f r o m w hi c h t h e J e wi s h n ati o n b e g a n.
ת ול ד ות א ב ר ה ם וזר ע ו ש ה ם ש ל ש ל ת ה ת ח ל ות ה א ומ ה
A b a r b a n el o n B e r ei s hit 5: 1
H e g a v e u p hi s pl a c e i n t h e e st e e m e d c o u rt of S p ai n, b ut n ot hi s pl a c e i n t h e e n d u ri n g c h ai n of t h e J e wi s h p e o pl e. Hi s T o r a h c o m m e nt a r y i s still st u di e d t o d a y.
T a b let Hist ori cal s o ur ce: Hai m Bei nart, T he E x p ulsio n of t he Je ws fro m S p ai n.
D o n Isaa c A bar ba nel ( 1 4 3 7 – 1 5 0 8) · Ya hrzeit: 2 9 Tis hrei · S ha b ba t Bereis hit, 1 0 O ct o ber 2 0 2 6
w ith O U Israe l
O U I S R A EL 81
ל ע יל וי נ ש מ ת מ א יר יצ ח ק ב ן יוס ף א ל יה ו ה כ ה ן ז ”ל
S h o ul d S h e K n o w A b o ut Hi s P T S D B ef o r e t h e Fi r st D at e ? M al k a a s k s: Hi Al e e z a I r e a d y o u r a rti cl e s i n T o r a h Ti d bit s a n d f e el y o u d o a g r e at j o b. I a m l o o ki n g i nt o m a ki n g a m at c h a n d t h e y o u n g m a n is o n m e ds f or a f e w y e ars f o r P T S D, h o w e v e r h e i s a n d h a s b e e n st a bl e f o r y e a r s. I u s e d t o t hi n k o n e w ait s t o t ell t h at u ntil aft e r t h e y h a v e at l e a st m et
8 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
o n c e, b ut t h e y o u n g m a n t ell s m e t h at i n o u r s o ci et y, p ot e nti al s a r e c h e c k e d o ut b ef o r e m e eti n g s o h e fi g u r e s it i s b ett e r t o s a y u pf r o nt. T h e q u e sti o n i s s h o ul d I s h a r e t hi s b ef o r e t h e y m e et o r n ot ? Al e e z a a n s w e r s: T h e r e i s n’t o nl y o n e ri g ht ti m e t o s h a r e s o m et hi n g li k e P T S D. T h e r e a r e a ct u all y t w o v e r y r e a s o n a bl e w a y s t o h a n dl e it, a n d a l ot d e p e n d s o n t h e p e r s o n w h o s e st o r y it i s. G e n e r all y, I’ m c o mf o rt a bl e wit h a si n gl e s h a ri n g s o m et hi n g li k e t hi s t h e m s el v e s o n c e t h e y’ v e st a rt e d d ati n g. It d o e s n’t n e c e s s a ril y n e e d t o b e a fi r st- d at e c o n v e r s a ti o n. A fi r st d at e i s u s u all y a b o ut m e eti n g t h e p e r s o n, n ot m e eti n g t h ei r e nti r e m e dic al a n d e m oti o n al hi st o r y. B y t h e s e c o n d, t hi r d o r f o u rt h d at e, w h e n t h e r e i s s o m e c o n n e cti o n a n d b ot h p e o pl e a r e i nt e r e st e d i n c o nti n ui n g, t h e r e m a y b e a n a p p r o p ri at e o p p o rt u nit y t o s a y, “ T h e r e’ s s o m et hi n g i m p o rt a nt a b o ut m y hi st o r y t h at I w a nt y o u t o k n o w. ” T h at gi v e s t h e p e r s o n t h e c h a n c e t o e x pl ai n t h ei r o w n e x p e ri e n c e i n st e a d of h a vi n g a m at c h m a k e r e x pl ai n it f o r t h e m. T h e y c a n s h a r e w h at h a p p e n e d, w h e r e t h e y a r e t o d a y, w h y t h e y t a k e m e di c ati o n, h o w t h e y’ r e d oi n g a n d a n yt hi n g el s e t h at w o ul d
b e i m p o rt a nt f o r s o m e o n e c o n si d e ri n g a f ut u r e wit h t h e m t o u n d e r st a n d. B ut y o u r sit u ati o n i s diff e r e nt f o r o n e i m p o rt a nt r e a s o n: h e i s a s ki n g y o u t o s h a r e it b ef o r e h a n d. A n d i n t hi s c a s e, I w o ul d. H e i s n’t e m b a r r a s s e d b y hi s hi st o r y. H e i s n’t a s ki n g y o u t o hi d e it o r w o r ri e d t h at s o m e o n e will fi n d o ut. H e’ s a ct u all y s a yi n g, “I w o ul d r at h e r k n o w t h at t h e w o m a n s a y i n g y e s t o m e k n o w s t hi s i nf o r m ati o n a n d i s still c o mf o rt a bl e m e eti n g m e. ” I t hi n k t h at’ s v e r y r e a s o n a bl e. E s p e ci all y i n a c o m m u nit y w h e r e p e o pl e d o si g nifi c a nt c h e c ki n g b ef o r e a g r e ei n g t o a d at e, s h a ri n g t hi s i nf o r m ati o n u pf r o nt al s o m e a n s s h e i s n’t g oi n g t o h e a r s o m et hi n g t h r o u g h s o m e o n e el s e, w o n d e r w h y it w a s n’t m e nti o n e d o r f e el c a u g ht off g u a r d l at e r. At a b a s eli n e, if s h e k n o w s h e p r e vi o u s l y s u f f e r e d f r o m P T S D, i s c u r r e ntl y t a ki n g m e di c ati o n, a n d still s a y s y e s, y o u’ r e al r e a d y o n e st e p a h e a d. S h e h a s e n o u g h i nf o r m ati o n t o d e ci d e w h et h e r s h e i s c o mf o rt a bl e e x pl o ri n g t h e m at c h. B ut, a n d t hi s i s i m p o rt a nt, t h e m at c h m a k e r s h o ul d gi v e t h e h e a dli n e, n ot t h e w h ol e st o r y. Y o u c a n s h a r e t h e b a si c i n f o r m ati o n h o n e stl y a n d c al ml y, wit h o ut di a g n o si n g, e x pl ai ni n g, d ef e n di n g o r gi vi n g d et ail s t h at r e all y b el o n g t o hi m. T h e n, i f t h e y d at e a n d a c o n n e c ti o n d e v el o p s, I w o ul d st r o n gl y e n c o u r a g e hi m t o h a v e t h e d e e p e r c o n v e r s ati o n hi m s elf. At t h at p oi nt, s h e c a n u n d e r st a n d n ot o nl y w h at w a s, b ut w h at i s: hi s e m oti o n al h e alt h t o d a y, h o w t h e P T S D aff e ct s hi m n o w, w h at r ol e m e di c ati o n pl a y s, a n d a n yt hi n g el s e t h at c o ul d m e a ni n gf ull y i m p a ct a m a r ri a g e. T h e g o al i s n’t si m pl y di s cl o s u r e. T h e g o al i s di s cl o s u r e wit h t h e ri g ht p e r s o n,
at t h e ri g ht ti m e, wit h t h e ri g ht a m o u nt of i nf o r m ati o n. A n d i n t hi s c a s e, b e c a u s e h e i s c o m f o rt a bl e h a vi n g t h e i nf o r m ati o n s h a r e d u pf r o nt, I w o ul d f oll o w hi s l e a d a n d h a v e y o u di s cl o s e t h e i n f o r m ati o n a n d al s o v o u c h f o r h o w l o n g y o u’ v e k n o w n hi m a n d y o u c a n d e s c ri b e hi s st a bilit y f r o m y o u r o w n p e r s o n al e x p e ri e n c e of hi m. M a y H a s h e m gi v e y o u t h e wi s d o m t o s h a r e w h at n e e d s t o b e s h a r e d wit h s e n si ti vit y, a n d di g nit y. A n d k e e p m e p o st e d a b o ut t hi s m at c h! Bl e s si n g s, Al e e z a ■
W a nt t o s et u p y o ur fri e n ds ? B ec o m e t h eir a m b ass a d or j oi n S h a griri m B al e v! e n.s h a griri m. or g.il 0585323242
F o u n d e d i n Isr a el i n 2 0 1 9 a n d l e d b y R a v Ri m o n, S h a griri m B al e v - a s o ci al o nli n e m at c h m a ki n g i ni ft a ft v e - h as t a k e n t h e d a ft n g s c e n e b y st or m. Wit h o v er 2 0, 0 0 0 c a n di d at es a n d 6, 0 0 0 A m b as s a d ors, i n Isr a el a n d t h e U S, S h a griri m B al e v is a v er a gi n g a W e d di n g e v er y 2 d a ys!
ר פ וא ה ש ל מ ה
P el e g S h a bt ai b e n C h a vi v a L e a h O U I S R A EL 83
R A B BI C H AI M EI S E N S T EI N
G UEST D V A R T O R A H
M a g gi d S hi ur at t h e RI E T S Isr a el K oll el R a v of B eis Mi dr as h M e v a ks h ei E m es, Mis h k af a yi m, B eit S h e m es h
L e s s o n s f r o m M e sill a s Y e s h a ri m’ s Gl a ri n g O mi s si o n A d a p t e d b y T z vi G ol d s t ei n
T h e s ef e r M e sill a s Y e s h a ri m c a n ri g htl y b e c all e d o n e of t h e m o st e s s e nti al sif r ei m u s s a r f o r a b e n T o r a h . T h e st r u ct u r e of t h e s ef e r i s b a s e d o n a st at e m e nt m a d e b y R a b bi Pi n c h a s b e n Y ai r i n M a s e c h e s A v o d a h Z a r a h :
ָרהft ft : ֶן ָי אִירft ti tiְָנtiִ ִיft ר ַרttַ ָא ִי ָאהti tiְ תtiְ הִירtt , תtiְ ִהירtti ִיֵדיti ִי ָאהti flְ , תfifiִי ֵדי ְנִקti ִי ָאהti tiְ תtitiְ ִריti , ַּנִיֵיד ָמְ ִריָּבִסת ְֹו ִריּו ָמת, ְנִקִסִעת ְֲח ֹוִי ָאה ָּבִי ֵדי ְְז ִריּו ׁשת ׇטֳה ָרה ְֹו ֶׂשִי ָאה ֲחִי ֵדי, ְְז ּוִי ָאה ִעִי דֵי ׇטֳה רָה , ּוֲִעִיד ֹות ְֶׂש ִעִי ָאה ׁשִי ֵדי ֲֹוָנָּבָה, ָּבֲּוִיד ְךת ִיְר ַאת, ְֲזָנּוָה ְׁש ָּקִי ָאה ֹוִי ֵדי ִיְר ַאת ֵׁש ְטא ְקד ְזֹוָה, ֵָמ ְטא ְִצ ֲחִי ָאה ָּבִי ֵדי ְקד ִעָּבָה רְו ֲַח ַה ֹוְו ֶדֲח, ְֹו ָּבִי ָאה ְזִי דֵי רּו ַּת ַה ֹוְל דֶֹו . ְָמ ַּנִי ָאה ֲחִי ֵדי ְָּבִָבָּקַית ַהֵָב ִתים
1. T O R A H I S P A R T OF T HE OT HE RS
8 4 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
I n a l ett e r, H a r a v Yit z c h a k H utn e r, zt ”l , o b s e r v e d t h at t h e r e i s a di sti n cti o n b et w e e n t h e mi d d o s d e s c ri b e d b y t h e M e sill a s Y e s h a ri m a n d t h e st a g e of T o r a h. P h y si c s st at e s t h at a p e r s o n c a n o nl y b e i n o n e pl a c e at a ti m e; if t h e y a r e o n o n e st e p, t h e y c a n’t si m ult a n e o u sl y b e o n a n ot h e r st e p. Si mil a rl y, if a p e r s o n i s w o r ki n g o n t h e st a g e of z e hi r u s , t h at m e a n s t h e y h a v e n ot y et r e a c h e d z e ri z u s . O n c e t h e y a d v a n c e t o z e r i z u s, t h e y b y d efi niti o n h a v e i n c o r p o r at e d t h e p r a cti c e of z e hi r u s i nt o t h ei r a v o d a s H a s h e m a n d t h e y a r e n o l o n g e r f o u n d o n t h at st e p. T o r a h, t h o u g h, i s diff e r e nt. T o r a h i s n ot di sti n ct f r o m t h e ot h e r st e p s o n t h e st ai r c a s e l e a di n g u p t o r u a c h h a k o d e s h a n d t e c hi y a s h a’ m ei si m ; it i s i n c o r p o r at e d i nt o e v e r y
R a b bi D o vi d Mill e r
R a b bi Pi n c h a s b e n Y ai r s ai d: T h e T o r a h l e a d s t o c a uti o n, c a uti o n l e a d s t o al a c rit y, al a c rit y l e a d s t o cl e a nli n e s s, cl e a n li n e s s l e a d s t o s e p a r ati o n (f r o m i m p u riti e s), s e p a r ati o n l e a d s t o p u rit y, p u rit y l e a d s t o pi et y, pi et y l e a d s t o h u milit y, h u milit y l e a d s t o f e a r of si n, f e a r of si n l e a d s t o s a n ctit y, s a n ctit y l e a d s t o r u a c h h a k o d e s h , a n d r u a c h h a k o d e s h l e a d s t o t h e r e s u r r e cti o n of t h e d e a d. 1 T h e R a m c h al b uilt M e sill a s Y e s h a ri m a s a st e p- b y- st e p e x pl o r ati o n of e a c h of t h e s e mi d d o s , c ul mi n ati n g wit h t h e mi d d a h of k e d u s h a h . H o w e v e r, t h e r e s e e m s t o b e o n e 1 . 2 0 b.
st e p mi s si n g: R a b bi Pi n c h a s b e n Y ai r o p e n s b y st ati n g t h at T o r a h b ri n g s o n e t o z e hi r u s, c a uti o n r e g a r di n g si n, b ut t h e fi r st mi d d a h a d d r e s s e d b y t h e R a m c h al i s z e hi r u s ; w h y d o e s n’t t h e R a m c h al a d d r e s s w h at s e e m s t o b e t h e “fi r st r u n g ” of t h e l a d d e r, T or a h? F u n d a m e nt al p ri n ci pl e s f r o m t h r e e diff e r e nt b a al ei m a c h s h a v a h c a n l e a d u s t o i m p o rt a nt l e s s o n s t h at c a n b e d e ri v e d f r o m t h e M e sil l a s Y e s h a ri m’ s st ri ki n g o mi s si o n.
st e p. F o r t hi s r e a s o n, t h e R a m c h al di d n ot li mit T o r a h t o t h e b e gi n ni n g of t h e s ef e r . H e i n st e a d b uilt T o r a h i nt o e v e r y mi d d a h , s h o wi n g h o w l e a r ni n g s e r v e s t o h el p a n i n di vi d u al d e v el o p t h e m s elf a s a n e v e d H a s h e m .2
P R A C TI C A L T O R A H I S C O M P L E T E T O R A H R a v H ut n e r’ s p ri n ci pl e i s a ptl y d e s c ri b e d b y t h e R a m b a n i n hi s l ett e r t o hi s s o n, w h e r e h e st at e s t h at a p e r s o n s h o ul d n ot st e p a w a y f r o m a s ef e r b ef o r e fi g u ri n g o ut h o w hi s l e a r ni n g c a n i m p a ct hi s a v o d a s H a s h e m . W hil e t hi s i s r el ati v el y si m pl e w h e n l e a r n i n g a m u s s a r o r m a c h s h a v a h s ef e r , it c a n b e m a n y o r d e r s m o r e diffi c ult w h e n l e a r ni n g G e m a r a o r t h e i nt ri c a ci e s of h al a c h a h. P e o pl e m u st a v oi d f alli n g i nt o t h e t r a p of l e a r n i n g a bif u r c at e d T o r a h — o r, e v e n w o r s e, li vi n g a bif u r c at e d lif e — w h e r e s o m e li m u di m a r e a b o ut i m p r o vi n g o n e s elf a s a s e r v a nt of t h e C r e at o r a n d ot h e r s a r e a b o ut “ d e v el o pi n g s kill s ” o r e nj o yi n g t h e b a c k- a n d-f o rt h of t h e s u g y a h . E v e n if o n e c a n’t f oll o w t h e R a m b a n ’ s a d vi c e e v e r y ti m e h e fi ni s h e s l e a r ni n g, at l e a st o n c e a w e e k a p e r s o n s h o ul d s p e n d ti m e r efl e cti n g o n w h at h e l e a r n e d o v e r t h e p a st w e e k a n d t r y t o gl e a n s o m e l e s s o n f o r hi s a v o d a s H a s h e m . I n t hi s w a y, h e will b e a p pl yi n g R a v H ut n e r’ s u n d e r st a n di n g of t h e R a m c h al ’ s o mi s si o n: T o r a h i s p a rt of w o r ki n g o n all t h e mi d d o s i n M e sill a s Y e s h a ri m , n ot a di sti n ct st e p t h at o n e w o r k s o n a n d t h e n m o v e s o n f r o m.
2. HI G H LI G H TI N G MI T Z V O S H A’ L E V H a r a v M a n d el b a u m, a ut h o r of t h e c o m m e nt a r y B’ m e sil a h N a al e h , s u g g e st s t h at t h e R a m c h al h a s hi s o w n e x pl a n ati o n f o r t hi s c u ri o u s o mi s si o n of T o r a h. T h e R a m c h al o ri g i n all y w r ot e M e sill a s Y e s h a ri m a s a d e b at e b et w e e n a c h a c h a m a n d a c h a s si d . I n t hi s 2 . S e e B’ m e sil a h N a al e h , p g. 8 5.
o ri gi n al v e r si o n, k n o w n a s S ef e r H a vi k u a c h , t h e c h a s si d s a y s t o t h e c h a c h a m , “ C o n si d e r t h e p a s u k of yi r a s S h a m a yi m : ‘V’ at a h Yi s r a el, m a h H a s h e m El o k e c h a s h o’ el m ei’i m a c h … — A n d n o w, Yi s r a el, w h at d o e s H a s h e m a s k of y o u …’ ” Aft e r li sti n g s u c h c r u ci al mit z v o s a s yi r a s H a s h e m, a v o d a s H a s h e m , a n d a h a v a s H a s h e m , t h e T o r a h c o nti n u e s, “li s h m o r e s mit z v o s H a s h e m v’ e s c h u k o s a v — t o g u a r d H a s h e m’ s mit z v o s a n d c h u k ki m . ” T h e i m plic ati o n i s t h at w h at e v e r c a m e b ef o r e t hi s fi n al p h r a s e w a s n ot i n cl u d e d i n t h e “ mit z v o s a n d c h u k ki m ” t h at w e a r e c all e d t o g u a r d a n d p r ot e ct, b ut h o w c a n t h at b e ? T h e R a m c h al h a s t h e c h a s si d e x pl ai n t h at t h e T o r a h i s di s ti n g ui s hi n g b et w e e n mit z v o s of t h e i nt ell e ct, li k e l o vi n g a n d d e v el o pi n g a w e f o r H a s h e m, a n d mit z v o s of t h e b o d y, t h e m a n y mit z v o s t h at a r e a c c o m pli s h e d t h r o u g h a cti o n. T h e f a ct t h at t h e mit v z o s of t h e i nt ell e ct, w h at h e c all s “ mit z v o s h a’l e v, ” a r e li st e d fi r st i s m e a nt t o i n di c at e t h at t h e y a r e m o r e c h a s h u v , m o r e i m p o rt a nt a n d c o n s e q u e nti al f o r t r u e a v o d a s H as he m . T h e mi d d o s d e s c ri b e d i n M e sill a s Y e s h a ri m a r e c o m p o n e nt s of t h o s e mit z v o s h a’l e v . L e a r ni n g T o r a h, t h o u g h, a s i m p o rt a nt a s it i s, i s c o n si d e r e d a mit z v a h s h e’ b’ g uf , a n a cti v e mit z v a h. I n o r d e r t o hi g hli g ht t h e p r e e mi n e n c e of t h e mit z v o s h a’l e v , t h e R a m c h al c h o s e t o l e a v e o ut hi s di s c u s si o n of T o r a h a s t h e fi r st st e p of R a b bi Pi n c h a s b e n Y ai r’ s p r o g r a m of s pi rit u al g r o wt h. 3
“ DI S T R A C T E D ” B Y L E A R NI N G I h a v e s e e n t h e c o n s e q u e n c e s of f o c u si n g t o o m u c h o n l e a r ni n g, wit h o ut d e v el o pi n g o n e’ s mi d d o s a n d t h e f o u n d ati o n s of a v o d a s H a s h e m . A m a g gi d s hi u r o n c e s h a r e d wit h 3 . T hi s a n s w e r d o e s b e g t h e q u e sti o n of w h y R a b bi Pi n c h a s b e n Y ai r di d c h o o s e t o i n cl u d e T o r a h i n hi s li st of h o w t o r e a c h r u a c h h a k o d e s h a n d t e c hi y a s h a’ m ei si m. O U I S R A EL 85
m e t h at o n e hi s t al mi di m w a s l e a r ni n g v e r y w ell i n hi s s e c o n d y e a r. H e s et a g o al t o w o r k t h r o u g h all of a l a r g e y e s hi v a m a s e c ht a , a n i m p r e s si v e f e at. H o w e v e r, t h e m a s h gi a c h c all e d hi m i n f o r a m e eti n g a n d e n c o u r a g e d hi m t o f o c u s o n a f e w w e a k p oi nt s i n hi s a v o d a s H a s h e m t h at c o ul d u s e m o r e t a r g et e d w o r k. T h e st u d e nt c h o s e n ot t o li st e n t o t h e m a s h gi a c h . T hi s st u d e nt i n d e e d c o m pl et e d t h e m a s e c h t a t h at y e a r a n d w e nt o n t o s p e n d a y e a r o r t w o i n a m o r e “ p r e sti gi o u s ” y e s hi v a. Aft e r a c o u pl e of y e a r s, h e g ot m a r ri e d — b ut s h o rtl y aft e r t h at ti m e, h e g ot di v o r c e d. T o d a y, t hi s st u d e nt i s n ot v e r y r eli gi o u s a n y m o r e. T hi s i s w h at t h e m a s h gi a c h f o r e s a w: f o c u si n g o n l e a r ni n g t o t h e e x cl u si o n of d e v el o pi n g o n e’ s s pi rit u al c h a r a ct e r i s a r e ci p e f o r di s a st e r. 4
3. T O R A H I S C L A RI T Y M o ri v’ r a bi H a r a v D o vi d Mill e r, s hlit a , p oi nt e d o ut t h at i n f a ct, t h e R a m c h al d o e s i n c o r p o r at e T o r a h i nt o t h e M e sill a s Ye s h a ri m . T h e r e i s o n e c h a pt e r b ef o r e t h e R a m c h al b e gi n s t o d eli n e at e t h e mi d d o s f r o m R a b bi Pi n c h a s b e n Y ai r. H e o p e n s wit h hi s w ellk n o w n li n e: “ T h e f o u n d ati o n of c h a s si d u s a n d t h e r o ot of s e r vi c e i s f o r a p e r s o n t o h a v e t ot al cl a rit y r e g a r di n g hi s o bli g ati o n i n t hi s w o rl d … ” T o r a h p r o vi d e s g ui d a n c e r e g a r di n g e x a ctl y t hi s q u e sti o n — w h at i s a p e r s o n’ s o bli g ati o n i n t hi s w o rl d, a n d h o w a r e t h e y t o a c c o m pli s h it ? I n f a ct, t h e w o r d “t o r a h” it s elf i n di c at e s t hi s: it m e a n s “t o t e a c h ” o r “t o g ui d e. ” 4 . T hi s st u d e nt a d o pt e d t h e s a m e a p p r o a c h t o w a r d s h al o m b a yi s . I a s k e d hi m w h e n h e w a s e n g a g e d if h e h a d p r e p a r e d f o r s h al o m b a yi s at all b y l e a r ni n g t h e h a s h k afi c u n d e r pi n ni n g s of m a r ri a g e a n d t h e i d e al r el ati o n s hi p b et w e e n a h u s b a n d a n d wif e; h e a n s w e r e d t h at h e h a d n ot, h e h a d l e a r n e d t h e h al a c h o s. T h o s e a r e of c o u r s e e s s e nti al, b ut t h e “ mit z v o s h a’l e v ” m u st b e p ri o riti z e d a s w ell. 8 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
T h e G e m a r a i n A v o d a h Z a r a h di vi d e s h u m a n hi st o r y i nt o t h r e e p e ri o d s.[ 5] 5 T h e fi r st t w o t h o u s a n d y e a r s a r e “t o h u v a’ v o h u, ” t h e n e xt t w o t h o u s a n d y e a r s a r e “ T o r a h, ” a n d t h e fi n al t w o t h o u s a n d y e a r s a r e t h e ti m e of M a s hi a c h. D oi n g t h e m at h, it t u r n s o ut t h at t h e t w o mill e ni a of T o r a h b e gi n n ot wit h K a b b al a s H a T o r a h , a s o n e m a y h a v e e x p e ct e d, b ut wit h A v r a h a m b ei n g s e nt t o E r et z C a n a a n: “ L e c h l e c h a m ei’ a rt z e c h a … ” I n w h at w a y i s t hi s T o r a h ? R a v Mill e r e x pl ai n e d b y n oti n g t h at u ntil t hi s p oi nt i n t h e T o r a h, p e o pl e a r e d e s c ri b e d a s l e a vi n g pl a c e s, n ot a s b ei n g s e nt t o w a r d s pl a c e s. A v r a h a m w a s t h e fi r st p e r s o n w h o w a s gi v e n a s p e cifi c c h a r g e t o g o t o a c e rt ai n pl a c e. T hi s i s t h e e s s e n c e of w h at T o r a h i s: t o cl a rif y o n e’ s d e sti n ati o n i n t h ei r mi n d, al o n g wit h t h e st e p s n e e d e d t o g et t o t h at pl a c e. I n t hi s w a y, t h e R a m c h al o p e ni n g M e sill a s Y e s h a ri m b y di s c u s si n g “ a p e r s o n’ s o bli g ati o n i n t hi s w o rl d ” i s r e all y a di s c u s si o n of T o r a h, a s it s e r v e s t o gi v e a p e r s o n cl a rit y r e g a r di n g t h e d e sti n ati o n t o w a r d w hi c h t h e y s h o ul d b e h e a di n g i n lif e. C h a z al h a v e d e s c ri b e d t h e p o w e r of h a v i n g cl a rit y r e g a r di n g o n e’ s g o al s i n lif e. T h e y p r o mi s e d, “ B’ d e r e c h s h e’ a d a m r ot z e h l eil e c h, b a h m oli c hi n o s o — H a s h e m b ri n g s a p e r s o n d o w n t h e p at h t h at t h e y t r ul y wi s h t o f oll o w. ” 6 T hi s a p pli e s n ot o nl y t o t h e g e n e r al p at h of o n e’ s lif e, b ut t o s h e’if o s a s w ell: if a p e r s o n w a nt s t o b e c o m e a t al mi d c h a c h a m of n ot e, H a s h e m will m a k e it h a p p e n. If a p e r s o n w a nt s t o b e c o m e a r e n o w n e d d o ct o r o r l a w y e r, H e will b ri n g t h e m d o w n t h at p at h.7 T h e o nl y t w o r e q ui r e m e nt s a r e t h at t h e p e r s o n m u st t r ul y w a nt it, a n d t h e y m u st g e n u 5 . 9 a. 6 . M a k k o s 1 0 b. 7 . N ot e, t h o u g h, t h at t h e r e i s n o g u a r a nt e e t o r e c ei v e k a v o d o r w e alt h, t o o.
i n el y w o r k f o r it.
R A V V O S N E R’ S S H E’I F O S T w o st o ri e s a b o ut o n e i n di vi d u al d ri v e h o m e t h e i m p a ct of k n o wi n g w h at a p e r s o n w a nt s t o b e c o m e. O v e r t h e y e a r s, I h a v e h a d t h e o p p o rt u nit y t o s p e n d si g nifi c a nt ti m e di s c u s si n g c o m m u n al a n d h al a c hi c i s s u e s wit h H a r a v B e n zi o n V o s n e r, s hlit a , t h e s o n of f a m e d p o s e k H a r a v S h m u el V o s n e r, zt ”l . A g r a n d c hil d of R a v S h m u el W o s n e r’ s w a s o n c e h el pi n g hi s g r a n df at h e r o r g a ni z e hi s s ef o ri m . L o o ki n g at a n ol d s ef e r f r o m w h e n R a v W o s n e r w a s i n y e s hi v a E u r o p e, h e n oti c e d w ritt e n o n t o p, “ S h m u el H al e vi V o s n e r, r a v of L o d z. ” C o nf u s e d, t h e g r a n d c hil d b r o u g ht t h e s ef e r t o hi s g r a n df at h e r, a s ki n g h o w h e c o ul d h a v e p o s si bl y b e e n ol d e n o u g h t o s e r v e a s t h e r a v of L o d z w h e n h e w a s i n E u r o p e. R a v V o s n e r s mil e d a n d r e m a r k e d, “ Y o u h a v e c a u g ht m e. W h e n I w a s a t al mi d i n Y e s hi v a s C h a c h m ei L u bli n, w h at w a s c o n si d e r e d t o b e t h e ulti m at e a c hi e v e m e nt i n T o r a h w a s t o b e c o m e t h e r a v of a cit y. I s et m y si g ht s o n L o d z, t h e l a r g e st cit y i n P ol a n d b e hi n d W a r s a w, a n d a s a r e mi n d e r of m y g o al, I w r ot e t hi s i n o n e of m y s ef o ri m at t h e ti m e. ” W hil e R a v V o s n e r n e v e r b e c a m e t h e r a v of L o d z, h e di d b e c o m e t h e r a v of B n ei B r a k a n d t h e p o s e k f o r C h a s si di m a c r o s s t h e w o rl d.
T H E R E B B E’ S P R O MI S E A n ot h e r st o r y o nl y c a m e t o li g ht a f e w d e c a d e s a g o f r o m H a r a v D o n S e g al, s hlit a ; n ot e v e n R a v V o s n e r hi m s elf w a s a w a r e of it. R a v W o s n e r’ s m ot h e r di d n ot g r o w u p i n a C h a s si di s h e h o m e. S h e w a s b o r n i n A u st ri a a n d w a s bl e s s e d wit h a n u n c o m m o nl y b e a utif ul v oi c e — s o b e a utif ul t h at a f a m o u s o p e r a c o m p a n y off e r e d t o hi r e h e r t o c o m e o n t o u r wit h t h e m. S h e d e s p e r at el y d e si r e d t o a c c e pt t h e off e r, b ut h e r p a r e nt s f elt t h at it w a s i n a p p r o p ri at e. H e r f at h e r b r o u g ht h e r
t o m e et wit h t h e r a v of t h e cit y, H a r a v S hl o m o B a u m g a rt e n, w h o t ri e d t o c o n vi n c e h e r t o gi v e u p t h e o p p o rt u nit y, b ut s h e w a s n ot c o n vi n c e d. H e b r o u g ht h e r t o H a r a v Yit z c h a k M ei r, zt ”l , t h e K a pi s h nit z e r R e b b e, w h o a s k e d h e r w h y s h e w a nt e d t o si n g wit h t h e o p e r a. S h e h o n e stl y a n s w e r e d t h at s h e w a nt e d t h e f a m e t h at c a m e wit h s u c h a p o siti o n. T h e K a pi s h nit z e r R e b b e n o d d e d, u n d e r st a n di n g h e r, a n d d e cl a r e d: “ Li st e n cl o s el y, m y d a u g h t e r. T h e d r e a m of e v e r y J e wi s h w o m a n i s t o h a v e a c hil d w h o will ill u mi n at e t h e w o rl d wit h hi s T o r a h. I p r o mi s e y o u t h at if y o u t u r n d o w n t hi s off e r, y o u will h a v e a c hil d w h o will li g ht u p t h e w o rl d wit h hi s pi s k ei h al a c h a h . ” R a v V o s n e r’ s m ot h e r a c c e pt e d t h e p r o mi s e a n d t u r n e d d o w n t h e o p e r a. W h e n R a v V o s n e r fi r st h e a r d t hi s st o r y f r o m R a v D o n S e g al, w h o c a m e a c r o s s t h e a c c o u nt w hil e r e s e a r c hi n g t h e hi st o ri e s of diff e r e nt J e wi s h c o m m u niti e s i n E u r o p e, h e s h a r e d t h at hi s m ot h e r n e v e r t ol d hi m a b o ut t h at e n c o u nt e r. H o w e v e r, s h e w o ul d oft e n e n c o u r a g e hi m t o i n v e st i n hi s l e a r ni n g, s a y i n g, “ Y o u c a n’t i m a gi n e w h at I s a c rifi c e d f o r y o u! ” B ot h st o ri e s ill u st r at e t h e p o w e r of d e v el o pi n g a cl e a r u n d e r st a n di n g of o n e’ s ulti m at e g o al. W hil e it i s t r u e t h at w e d o n’t h a v e t h e p r o mi s e of t h e K a pi s h nit z e r R e b b e f o r o u r s el v e s, w e h a v e s o m et hi n g e v e n b ett e r: C h a z al’ s p r o mi s e of B’ d e r e c h s h e’ a d a m r ot z e h l eil e c h, b a h m oli c hi n o s o . T hi s cl a rit y of p u r p o s e i s t h e t r u e m e a ni n g of T o r a h, w hi c h i s w h y t h e R a m c h al c h o s e t o o p e n M e sill a s Y e s h a ri m wit h “ a p e r s o n’ s o bli g ati o n s i n t h e w o rl d. ” ■ R a b bi C h ai m Eis e nst ei n is M a g gi d S hi ur at t h e RI E T S Isr a el K oll el i n J er us al e m a n d R a v of B eis Mi dr as h M e v a ks h ei E m es i n Mis h k af a yi m, B eit S h e m es h. O U I S R A EL 87
T H E I S R A EL B O NLI N E C O M M U NI T Y
C o n n ecti n g y o u wit h f ell o w J e ws, Isr a el & t h e J e wis h P e o pl e! n I n st all t h e n e w I S R A E L B A P P fr o m t h e g o o gl e pl a y st or e t o y o ur p h o n e s n n n n
( D e di c at e d i n m e m or y of El c h a n a n Y o s ef b e n C h ai m Eli e z er) A d v erti s e o n o ur n e w I S R A E L B B U SI N E S S C E N T E R t o g ai n e x p o s ur e f or y o ur b u si n e s s W e c a n h el p y o u W RI T E S P E E C H E S A N D DI V R EI T O R A H f or f a mil y e v e nt s & S m a c h ot U s e I sr a el B t o O R G A NI Z E, P R O M O T E A N D P U B LI CI Z E y o ur e v e nt s a n d S m a c h ot U s e I sr a el B t o h el p y o u S E L L O R R E N T O U T Y O U R P R O P E R T Y
Israel B is yo ur res o urce f or j o bs, eve nts, c o m m u nity ne ws, s hi uri m a n d m uc h m ore!
S u bscri be to our Israel B ne wsletter, follo w us o n T witter ( @Israel Bayit) a n d joi n our Face book Pa ge & Grou ps. (Li nks o n Israel B.org) 8 8 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
C O N T A C T B E NJ Y SI N G E R: be njysi n ger @israel b.org or 053-285-1526
e n mM aain mC ooln,o ny For Fs or aleSialn te:he BGer
A boutique ma 381project 4 r o oTa ms, 1 3 m,set2tobbeatcohrmpleted o o ms,within 30 months, o ffering an exceptionalliving experience h, 1st fl o or, el evneighborhoods. at or, in one poforc Jerusale m’s most desirable 6. 2 - milli n NIS 3 HaTz fira Street Last aopart me nt availa ble i n t he project, St u n ni n g pe nt ho use, 164 m S m a d ar 0 5 0- 3 1 1 4 0 4 0 // 0 2- 6 4 2- 4 3 2 9 wit h 50s mmaofdibalco ukka _ bi dnies a @ (sw all a.ch-rea o.il dy), S ha b bat elevator, stora ge roo m, a n d parki n g.
For m ore details, please co ntact
Tr ust Realty S ma dar Lt d. - 050-3114 0 4 0
S E A VI E W I S R A E L F O R A L L Y O U R P R O P E R T Y N E E D S J o n a t h a n G elli s 0538236143 S al es a n d R e n o v ati o ns
A v r a h a m L e vi 0586927574 Pr o p ert y M a n a g e m e nt a n d M ai nt e n a n c e
A s k u s a b o ut t h e vi br a nt c o m m u nit y i n Ir Y a mi m, N et a n y a & b e y o n d w w w. s e a vi e wI s r a el. c o m O U I S R A EL 89
T O R A H 4 TEE NS BY TEE NS N C S Y I S R A EL
TA M AR A SABA N J E R U S A L E M C H A P T E R DI R E C T O R
T H E A R K OF P R AY E R
W h at d o e s b uil di n g a “ T ei v a h ” ( יב הft ) me a n? T hi s w e e k i n P a r a s h at N o a c h, w e r e a d a b o ut N o a c h, w h o i s d e s c ri b e d a s “ a ri g h t e o u s m a n, p e r f e c t i n hi s g e n e r ati o n ” ( B e r ei s hit 6: 9). H a s h e m c o m m a n d s N o a c h t o “ m a k e f o r y o u r s elf a T ei v a h/ A r k ” ( B e r e i s hit 6: 1 4) b e c a u s e t h e w o rl d a r o u n d hi m h a d b e c o m e c o r r u pt a n d w a s d e sti n e d t o b e d e st r o y e d. I n H e b r e w, t h e w o r d f o r A r k, “ T ei v a h ” ( יב הft ), c a n al s o m e a n “ w o r d. ” T h e B a al S h e m T o v t e a c h e s t h at w h e n H a s h e m t ell s N o a c h t o “ e nt e r t h e T ei v a h, ” w e c a n u n d e r st a n d t hi s o n a n ot h e r l e v el t o m e a n “ e nt e r t h e w o r d s ”-t h e w o r d s of t efill a h a n d p r a y e r. N o a c h’ s r e s c u e pl a n w a s n ot si m pl y t o e nt e r t h e p h y si c al T ei v a h a n d sit a n d w ait f o r t h e st o r m t o p a s s. H e w a s e n c o u r a g e d t o e nt e r t h e “ w o r d s, ” t o c all o ut t o Hi m, a n d t o r e c o g ni s e t h at H a s h e m i s i n c o n t r ol. T hi s i s a p o w e rf ul m e s s a g e: w h e n w e f a c e c h all e n g e s, H a s h e m d o e s n ot w a nt u s t o f e el al o n e o r h o p el e s s. R at h e r, diffi c ult m o m e nt s a r e a n o p p o rt u nit y t o t u r n t o w a r d s H a s h e m, a s k Hi m f o r h el p, a n d st r e n gt h e n o u r c o n n e cti o n wit h Hi m. B ut t hi s i d e a a p pli e s j u st a s m u c h w h e n t hi n g s a r e g oi n g w ell. W h e n w e e x p e ri e n c e h a p pi n e s s, s u c c e s s, a n d bl e s si n g, w e s h o ul d 9 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 8 0 / N O A C H
al s o t u r n t o H a s h e m t o s a y t h a n k y o u. T h e g o o d a n d diffi c ult m o m e nt s i n o u r li v e s c a n b ot h b e o p p o rt u niti e s t o c o n n e ct wit h H a s h e m. W e m a y n ot al w a y s u n d e r st a n d w h y t hi n g s h a p p e n, b ut w e c a n c h o o s e h o w w e r e s p o n d. S o m eti m e s, o u r “ T ei v a h ” i s n ot a p h y si c al pl a c e of s af et y. It i s o u r t efill a h a n d t h e w o r d s t h at all o w u s t o st e p a w a y f r o m t h e c h a o s a r o u n d u s, r e c o n n e ct wit h H a s h e m, a n d r e m e m b e r t h at w e a r e n e v e r t r ul y al o n e. S h a b b at S h al o m!
Z A H A R A A G A T S T EI N 9 T H G R A D E, J E R U S A L E M
F R O M A R K T O A C TI O N
T h e T o r a h i nt r o d u c e s N o a c h b y s a yi n g: “ קִ יםftֱti ָהtiּti ָ יוftֹ ttֹ ti ְtiִים ָהי ָהti ָttִ יקtiַttitiִיti ַflֹfi ַfiֹtitiּtiַ הtiְ “ — ”ִהN o a c h w a s a ri g ht e o u s m a n, p e rf e ct i n hi s g e n e r ati o n s; N o a c h w al k e d wit h G o d. ” C h a z al f a m o u sl y c o nt r a st N o a c h wit h A v r a h a m A vi n u. R e g a r di n g N o a c h, t h e T o r a h s a y s, “ titi ” ַּנ ָמ ה ָּב ל ק ים ה ִס ה ל ך- “ N o a c h w al k e d wit h H a s h e m. ” W h e n it c a m e t o A v r a h a m, h o w e v e r, H a s h e m s a y s, “ ה ָמ ה ל ך ” לּו ׁשי וה יה ֹו ּו ים- “ W al k b ef o r e M e a n d b e p e rf e ct. ” T h e S h e m Mi S h m u el e x pl ai n s t h at t h e s e r e p r e s e nt t w o diff e r e nt t y p e s of a v o d a h. N o a c h’ s g r e at n e s s w a s o n e of p r e s e r v a ti o n. H e li v e d i n a w o rl d t h at w a s s pi rit uall y c oll a p si n g, a n d hi s t a s k w a s t o p r e v e nt t h e c o r r u pti o n of t h e o ut si d e w o rl d f r o m
p e n et r ati n g hi m. T hi s i s w h at t h e יב הft , t h e A r k, r e p r e s e nt s: t h e c r e ati o n of a p r ot e ct e d s pi rit u al e n vi r o n m e nt i n w hi c h k e d u s h a h c a n b e p r e s e r v e d d e s pit e t h e d e st r u cti o n t a ki n g pl a c e o ut si d e. T hi s it s elf w a s a n e n o r m o u s a c c o m pli s h m e nt. W h e n e v e r y o n e a n d e v e r y t hi n g s u r r o u n di n g a p e r s o n h a s b e c o m e c o r r u pt, si m pl y r e m ai ni n g a n יםft ft יקti ti ישti i s h e r oi c. A v r a h a m A vi n u, h o w e v e r, r e p r e s e nt s t h e n e xt l e v el. H e d o e s n ot m e r el y p r ot e ct hi m s elf f r o m t h e w o rl d; h e g o e s o ut a n d c h a n g e s t h e w o rl d. N o a c h n e e d s, s o t o s p e a k, t o w al k wit h H a s h e m i n o r d e r n ot t o b e s w e pt a w a y. A v r a h a m i s a bl e t o w al k י ה ׳ft tt לa n d m o v e f o r w a r d, b ri n gi n g H a s he m’ s p r e s e n c e i nt o pl a c e s w h e r e it h a d n ot p r e vi o u sl y b e e n r e c o g ni s e d. T hi s gi v e s a d d e d m e a ni n g t o H a s h e m’ s c o m m a n d t o N o a c h aft e r t h e M a b ul t h at h e s h o ul d “ ֵבָהti ִן ַהti ti ttֵ”- “ L e a v e t h e A r k. ” T h e T ei v a h w a s e s s e nti al, b ut o n e c a n n ot r e m ai n i n si d e t h e T ei v a h f o r e v e r. T h e r e a r e p e ri o d s i n li f e w h e n o u r a v o d a h m u st b e “ יב הti ל הtti ti ” ב- “ E nt e r t h e T ei v a h. ” W e m u st p r ot e ct o u r h o m e s, o u r c hil d r e n, o u r v al u e s, a n d o u r k e d u s h a h f r o m a c ult u r e c a p a bl e of o v e r w h el mi n g t h e m. B ut ulti m at el y, H a s h e m al s o c o m m a n d s, “ יב הti ן הfl fi fi ”- “ L e a v e t h e T ei v a h. ” T h e k e d u s h a h t h at w a s p r ot e ct e d i n si d e m u st n o w b e b r o u g ht o ut si d e. J u d ai s m i s n ot o nl y a b o ut s u r vi vi n g t h e w o rl d; it i s a b o ut el e v ati n g t h e w o rl d. S o m eti m e s s e r vi n g H a s h e m m e a n s “ E nt e r t h e T ei v a h, ” a n d s o m eti m e s it m e a n s “ L e a v e t h e T ei v a h. ” T h e wi s d o m i s k n o wi n g w h e n t o p r ot e ct o u r k e d u s h a h a n d w h e n t o b ri n g t h at k e d u s h a h o ut i nt o t h e w o rl d. ■
HI G H Q U A LI T Y P R E MI U M
F O L DI N G C H AI R S
•STYL E & C O MF O RT • M A N Y C O L O R S & D E SI G N S •ST O RA GE CA RTS A N D RAC KS • F A S T D E LI V E R Y
i nf o @f ol d e e s. c o.il F ol d e e s. c o.il | 0 5 8- 7 0 7- 8 1 8 1 ב ס”ד
TH E W A LL D O C TO R
O P T IO T N A M O U S E IM E R IC A N PO P A R TED IN T !
P R O F E S S IO N A L P A IN T E R S F la w le s s fin is h e s th a t a d d e le g a n c e to a n y s p a c e . W a ll & C e ilin g r e p a ir s S m o o th in g , S tr a ig h te n in g , a n d p e r fe c tin g e v e r y s u r fa c e . S p a c k lin g & P r e p W o rk - B e ca u se th e fo u n d a tio n m a tte r s . D A V ID K U S H N E R
0 5 8 -6 6 1-0 7 2 8
W e c a n re s c u e a n y w a ll o r c e ilin g . O U I S R A EL 93
L o o ki n g Fo r T h e Pe rfect A rt w o r k? T H E
M O S T B R E A T H T A KI N G L A N D S C A P E P H OT O G R A P H Y O F I S R A EL
B y Ye h os h u a A r y e h St a u b e r
VI SI T T H E Y. A. FI N E A R T G A L L E R Y Di r e c tl y a c r o s s f r o m t h e
M a mill a
W H A T S A P P /
H o t el
C A L L
+ 9 7 2 2- 5 0 9- 2 6 3 9 W A L K -I N
S E E
T H E
F U L L
H O U R S •
A P P OI N T M E N T S
C O L L E C TI O N
O N LI N E:
WI T H T H E
W
W
A R TI S T
W. Y A F I N E A R T. C O M
F o u r C o r n e r s t o n e s o f J e w is h B e lie f ... A n d H o w it D if f e r s f r o m Is la m ic F u n d a m e n t a lis m A n E v e n in g w it h R a v M o s h e T a r a g in S u n d a y , O c to b e r 2 5 th 8 :0 0 p m S N A C 5 K e h i lla t T s f a t N e ta n y a R a v M o s h e T a r a g in [Y H E '8 3 ] h a s b e e n a R a m a t Y e s h iv a t H a r E t z io n in G u s h E t z io n s in c e 19 9 4 . H e a ls o c u r r e n t ly t e a c h e s a t t h e S t e lla K . A b r a h a m
B e it M id r a s h fo r
W o m e n o f Y e s h iv a t H a r E t z io n in M ig d a l O z in G u s h E t z io n . H e h a s S e m ic h a fr o m t h e R a b b i Is a a c E lc h a n a n T h e o lo g ic a l S e m in a r y , a B A in C o m p u t e r S c ie n c e fr o m Y e s h iv a
C o lle g e , a n d
an
M A
in
E n g lis h
L it e r a t u r e
fr o m
C it y U n iv e r s it y . R a b b i
T a r a g in p r e v io u s ly t a u g h t T a lm u d a t C o lu m b ia U n iv e r s it y , le c t u r e d in T a lm u d a n d B ib le a t Y e s h iv a U n iv e r s it y , a n d
s e rv e d
a s A s s is t a n t R a b b i a t t h e F ift h A v e n u e
S y n a g o g u e . R a b b i T a r a g in h a s a u t h o r e d a Y o m H a ’a t z m a u t P r a y e r b o o k , a u t h o r s a w e e k ly c o lu m n fo r t h e O r t h o d o x U n io n a b o u t J e w is h h is t o r y a n d r e d e m p t io n , a n d h a s a u th o r e d
s e v e r a l b o o k s in c lu d in g "R e c la im in g R e d e m p t io n : D e c ip h e r in g t h e
M a z e o f J e w is h H is t o r y ".
T h e T om W eisz z"l M em orial P rogram
O F Y E S H IV A T H A R E T Z IO N ל עי לוי נ ש מ ת מ ש ה מ אי ר בן א ב ר ה ם ה כ הן ו ר ב ק ה ר ח ל ז " ל O U I S R A EL 95
B uil d a S t r o n g A r k f or Y o ur T z e d a k a W h et h er y o u li v e i n N e w Y or k, L o n d o n, or J er u s al e m, ft gi v e s y o u a gl o b al w a y t o s u p p ort I sr a eli c a u s e s - t a x - d e d u cti bl e, h a s sl e -fr e e, a n d f ull y I sr a eli.
S c a n f o r a n a p p oi nt m e nt
T h e a b o v e s h o ul d n ot b e mi s c o n str u e d a s t a x a d vi c e, l e g al a d vi c e, a r e c o m m e n d ati o n, or a n o pi ni o n r e g ar di n g t h e a d vi s a bilit y of p arti ci p ati n g i n fi n a n ci al pr o d u ct s of a n y ki n d or t y p e, i n cl u di n g b ut n ot li mit e d t o p arti ci p ati o n i n d o n or - a d vi s e d f u n d s ( D A F ). T h e a b o v e i s n ot m e a nt t o b e a s u b stit ut e f or p er s o n al a d vi c e t ail or e d t o t h e cli e nt' s n e e d s, n or d o e s it t a k e t h e pl a c e of a d vi c e gi v e n b y q u alifi e d pr of e s si o n al s.