ISS UE 1645
ב "ה
J A N. 2 4T H 2 0 2 6 ו׳ ש ב ט ת ש פ "ו
פרש ת בא P A R S H AT B O
H o w Hist or y B ec o m es M e m or y R a b bi M os h e Tar a gi n Page 48
S a nc tif yi n g O ur Ti m e: P ar e n ti n g L ess o ns fr o m P ars h at B o
R e b b etzi n Z e mir a Oz ar o ws ki Pa g e 5 4
ה יום א ת ם יצ א ים ב ח ד ש ה א ב יב ד ׳:ש מ ות י״ג
Y E R U S H A L A YI M S H A B B A T B O Z M A NI M: C A N D L E S 4: 2 9 P M • H A V D A L A 5: 4 5 P M • R A B B EI N U T A M 6: 2 3 P M O U I S R A E L 0 2- 5 6 0- 9 1 0 0
T O R A H TI D BI T S. C O M
A D V E R TI SI N G & S P O N S O R S HI P S 0 2- 5 6 0- 9 1 2 5
T a bl e o f C o n t e n t s
04 08 12 16 20 24 28 30
D e a r T o r a h Ti d bit s F a mil y R a b bi A vi B e r m a n T h e C u r s e a n d Bl e s si n g of a H a r d e n e d H e a rt R a b bi M o s h e H a u e r z t "l Ali y a- b y- Ali y a S e d r a S u m m a r y R a b bi R e u v e n Tr a d b u r k s " Fl o w " R a b bi D r. T z vi W ei n r e b F r e e d o m’ s D ef e n c e R a b bi L o r d J o n a t h a n S a c k s z t "l P r o bi n g t h e P r o p h et s R a b bi N a c h m a n Wi n kl e r F r e e d o m a n d S elf- R e st r ai nt R a b bi S h al o m R o s n e r R e d e m pti v e R e ali z ati o n R e b b e t zi n S hi r a S mil e s
A S H O RT V O RT
36 40 46 48 54 56 60
Si m c h at S h m u el R a b bi S a m S h o r S c h e d ul e O U Isr a e l Y u d S h v at R a b bi J u d a h Mi s c h el H o w Hi st o r y B e c o m es M e m or y R a b bi M o s h e T a r a gi n S a n ctif yi n g O u r Ti m e: P a r e nti n g L e s s o n s f r o m P a r s h at B o R e b b e t zi n Z e mi r a O z a r o w s ki W h o S h a p e s Hi st o r y ? R e b b e t zi n D r. A di n a S h mi d m a n R a v K o o k: H e alt h y F e a r of t h e Al mi g ht y R a b bi A a r o n G ol d s c h ei d e r
64 68 72 74 76
T h e P o w e r of R a b bi s i n B e r a c h ot R a b bi D a ni el M a n n Y e h o s h a p h at a n d J e wi s h J u sti c e M r s. L e a h F ei n b e r g W h e n D ati n g F ati g u e T u r n s I nt o R e si st a n c e: H o w D o Y o u H el p S o m e o n e R e- E n g a g e ? Al e e z a B e n S h al o m T h e Y- Fil e s C o mi c N e t a n el E p s t ei n N CSY Al y s s a G r e e n b e r g // Y o a v Gli c k
B Y R A B BI C H A N O C H Y E R E S R A V, B EI T K N E S S E T B EI T YI S R A E L, Y E MI N M O S H E ) כ ג:ל א ר א ו א יש א ת א ח יו ול א ק מ ו א יש מ ת ח ת יו ש ל ש ת ימ ים (י
" T h e y di d n ot s e e o n e a n ot h er, n or r os e a n y fr o m his pl a c e f or t hr e e d a ys ?" ( 1 0: 2 3) W h y t h e n e e d f or t h e v ers e t o d es cri b e t h at first o n e di d n ot s e e t h e ot h er a n d t h e n t h e y w er e i m m o biliz e d ? R as hi p oi nts o ut t h at t h er e w er e a m o n gst t h e Isr a elit es i n t h at g e n er a ti o n wi c k e d p e o pl e, a n d t h e y di d n ot w a nt t o l e a v e E g y pt. First, t h e y w er e i d e n ti fi e d a n d t h e n t h e y di e d d uri n g t h es e t hr e e d a ys wit h o ut t h eir p u nis h m e nt b ei n g ex p os e d t o t h e E g y p ti a ns. T h e C hi d us h ei H a Ri m ( R a b bi Yitzc h a k M eir Al er 1 7 9 9- 1 8 6 6, First A d m or of G ur C h assi d ut) ex pl ai ns d e e p er. Dr e a df ul d ar k n ess tr a ns pir es w h e n o n e i n di vi d u al r ef us es t o l e n d a h a n d t o his n ei g h b or i n n e e d. T h e c o ns e q u e n c e of i g n ori n g t h e di ffi c ul ti es a n d c h all e n g es t h at o n e's fri e n d ex p eri e n c es is t h at t h e y t h e ms el v es will n ot b e a bl e t o pr o c e e d fr o m t h eir pl a c e or f u n c ti o n. I n t his v ers e, d es cri bi n g t h e b e gi n ni n g of t h e pl a g u e, n o o n e p ai d a tt e n ti o n t o t h e ot h er, i g n ori n g t h e ot h er's distr ess w hi c h i n h a n d l e d t o w h er e all E g y p ti a ns w er e r efr ai n e d fr o m t ot al m o v e m e nt a n d i m m o biliz e d.
I M P O R T A N T R E MI N D E RS
E arli est Ki d d us h L e v a n a, 3 D a ys A ti er M ol a d: 4 S h’ v at / W e d. ni g ht J a n. 2 1 7 D a ys A ft er M ol a d: 8 S h' v at / S u n. ni g ht J a n. 2 5 L ast O p p ort u nit y t o S a y Ki d d us h L e v a n a u n til: 1 5 S h’ v at / S u n. ni g ht F e b. 1
C O V E R P H O T O P h ot o gr a p h e d b y H es h y E n g els b er g
I m a d e Ali y a h fr o m Q u e e ns, N e w Y or k 2 m o nt hs a ft er O ct o b er 7t h i n 2 0 2 3. I li v e i n C e nt er Cit y Y er us h al a yi m. I l o v e tr a v eli n g all ar o u n d t h e c o u ntr y t a ki n g pi ct ur es of e v er y w h er e I g o. T his pi ct ur e is fr o m o n e of t h e c a v es at B eit G u vri n- M ar es h a N a ti o n al P ar k. I h a v e a Y o u T u b e c h a n n el wit h o v er 2 4 0 vi d e os of all o v er Er etz Yisr o el w hi c h I s h ar e wit h fri e n ds b a c k h o m e gi vi n g t h e m a virt u al t ast e of o ur h ol y l a n d. M y c h a n n el is: w w w.Y o u T u b e. c o m/ @ g e ms _ of _isr a el/ vi d e os .
W e c o n ti n u e t o pr a y f or t h e r et ur n R a n G vili, l ast of t h e K e d os hi m h el d i n G az a 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
C cAa nNdl eDliLg htiE nLIg G H TI N G
O TotHh Ee rR Z' z' M mAa niNI m M
A NA DN DH AH VA DV ADL AAL TIA TIM E SM E S
Bo C a n dl es
Yer us h al a yi m/ M a al e A d u mi m Az a Ar e a ( N e ti v ot, S d er ot et al) B eit S h e m es h / R B S G us h Etzi o n R a a n a n a/ Tel M o n d/ H erzli y a/ K. S a b a
M o dii n / C h as h m o n ai m N et a n y a B e’ er S h e v a R e h o v ot P et ac h Ti k v a Gi n ot S h o mr o n H aif a / Zic hr o n G us h S hil o h Tel A vi v / Gi v at S h m u el Gi v at Z e e v C h e vr o n / Kir y at Ar b a As h k el o n Ya d Bi n y a mi n Tzf at / Bi k at H a Yar d e n G ol a n N a h ari y a / M a al ot Af ul a
4: 2 9 4: 4 7 4: 4 8 4: 4 5 4: 4 5 4: 4 5 4: 4 5 4: 4 7 4: 4 6 4: 2 9 4: 4 4 4: 3 3 4: 4 4 4: 4 6 4: 4 9 4: 4 5 4: 4 7 4: 4 6 4: 3 5 4: 4 1 4: 4 2 4: 4 3
B es h al ac h H a v d al a
5: 4 5 5: 4 8 5: 4 6 5: 4 5 5: 4 6 5: 4 5 5: 4 5 5: 4 7 5: 4 6 5: 4 6 5: 4 5 5: 4 4 5: 4 4 5: 4 6 5: 4 5 5: 4 6 5: 4 8 5: 4 6 5: 4 2 5: 4 2 5: 4 3 5: 4 3
C a n dl es
4: 3 5 4: 5 4 4: 5 4 4: 5 2 4: 5 2 4: 5 2 4: 5 1 4: 5 4 4: 5 2 4: 3 5 4: 5 1 4: 4 0 4: 5 0 4: 5 2 4: 5 5 4: 5 2 4: 5 4 4: 5 2 4: 4 2 4: 4 8 4: 4 9 4: 4 9
R a b b ei n u Ta m (J er us al e m): B o - 6: 2 3 P M • B es h al ac h - 6: 2 9 P M
H a v d al a
5: 5 1 5: 5 4 5: 5 2 5: 5 1 5: 5 2 5: 5 1 5: 5 1 5: 5 3 5: 5 2 5: 5 2 5: 5 1 5: 5 0 5: 5 0 5: 5 2 5: 5 1 5: 5 1 5: 5 3 5: 5 2 5: 4 8 5: 4 8 5: 5 0 5: 4 9
All Ti m es Acc or di n g t o M y Z m a ni m ( 2 0 mi ns b ef or e S u ns et i n m ost Ci ti es; 4 0 mi ns i n Yer us h al yi m a n d P et ac h Ti k v a; 3 0 mi ns i n Tzf at a n d H aif a) D af Y o mi: M e n ac h os 1 3 O U K as hr ut N C S Y J e wis h Ac ti o n JLI C NJ C D / Yac h a d / O ur W a y O U W est C o ast O U Pr ess S y n a g o g u e/ C o m m u nit y S er vic es O U A d v oc ac y O U Isr a el MI T C H E L R. A E D E R, P R E SI D E N T O F T H E O R T H O D O X U NI O N Ye h u d a N e u b er g er, C h air m a n of t h e B o ar d, Ort h o d ox U ni o n | Dr. J os h P e n n, O U K as hr us C o m missi o n R A B BI M O S H E H A U E R Z T " L, E X E C U TI V E VI C E P R E SI D E N T | R A B BI J O S H U A M. J O S E P H, E D. D. E X E C U TI V E VI C E P R E SI D E N T & C HI E F O P E R A TI N G O F FI C E R R a b bi Dr. Tz vi H ers h W ei nr e b, E x ec. V. P. E m erit us O U K O S H E R: R a b bi M e n a c h e m G e n a c k, C E O/ R a b bi ni c A d mi nistr at or O U K os h er | R a b bi M os h e El ef a nt, C O O/ E x e c u ti v e R a b bi ni c C o or di n at or I S R A E L: R a b bi Yiss ac h ar D o v Kr a k o ws ki, R a b bi ni c A d mi nistr at or | R a b bi Ezr a Fri e d m a n, T h e G ust a v e a n d C ar ol J ac o bs C e nt er f or K as hr ut E d uc a ti o n/ D e p ut y R a b bi nic A d mi nistr at or H e a d q u art ers: 4 0 R ect or St. 4t h fl o or, N e w Y or k, N Y 1 0 0 0 6 2 1 2- 5 6 3- 4 0 0 0 w e bsit e: w w w. o u. or g
E dit or: R a b bi A ar o n G ol dsc h ei d er | a ar o n g @ o uisr a el. or g A d v er ffisi n g: It a R oc h el 0 2- 5 6 0 9 1 2 5 | ti a ds @ o uisr a el. or g E dit or E m erit us: P hil C h er n ofs k y W e bsit e: w w w.t or a h ti d bits.c o m
N ot g e tt n g e n o u g h T Ts ? T o o m a n y ? N o n e at all ? C o nt act o ur DI S T RI B U TI O N 0 2- 5 6 0- 9 1 0 0 • i nf o @ o uisr a el. or g
J E R U S AL E M R a n g es 1 1 d a ys W e d n es d a y - S h a b b at J a n. 2 1 - 3 1 / 3 - 1 3 S h' v at E arli est Tallit a n d Te filli n S u nris e S of Z m a n Kri at S h e m a M a g e n A vr a h a m S of Z m a n Te fil a
( Acc or di n g t o t h e Gr a a n d B a al H a Ta n y a)
5: 4 4- 5: 4 0 6: 3 8- 6: 3 3 9: 1 4- 9: 1 3 8: 3 6- 8: 3 5 1 0: 0 6
C h atz ot ( H al ac hic N o o n) 1 1: 5 0- 1 1: 5 2 Mi nc h a G e d ol a ( E arli est Mi nc h a) 1 2: 2 0- 1 2: 2 2 Pl a g Mi nc h a 3: 5 7- 4: 0 5 S u ns et (I ncl u di n g El e v a ti o n) 5: 0 7- 5: 1 6 S e y m o ur J. A br a ms • Ort h o d o x U ni o n J er us al e m W orl d C e nt er • A vr o m Sil v er J er us al e m C oll e g e f or A d ults • W oli n etz F a mil y S h ul • M a k o m B aL e v • Birt hri g ht • Ya c h a d • N C S Y i n Isr a el • JLI C i n Isr a el • C a m p Dr or • P e arl & H ar ol d M. J ac o bs Z UL A O utr e ac h C e nt er • T h e J ac k Gi n di Or ait a Pr o gr a m • O U Isr a el K as hr ut S T U A R T H E R S H K O WI T Z, P R E SI D E N T O U I S R A E L Zvi S a n d / Yitzc h a k F u n d: F or m er Pr esi d e nts, O UIsr a el | R a b bi E m a n u el Q ui nt z ”l, S e ni or Vic e Pr esi d e nt | Pr of. M e ni K osl o ws k y, Vic e Pr esi d e nt V A A D M E M B E R S: Mic h a el El m a n | J o n at h a n Elt es | Yo n at a n Fra nk el | Yitzc h ak F u n d | D a ni ell a H ell erst ei n | St u art H ers hk o witz | J er e my L ust m a n | Yi g al M arc us | M eir R ask as | At ara R eic h el | Zvi S a n d | N or m a n Sc h m u ti er | M ark Sc h n ei d er | Est h er Willi a ms R A B BI A VI B E R M A N, E X E C U TI V E DI R E C T O R, O UI S R A EL R os a O d es er, C F O, O U Isr a el | N at a n K a n dl er, C O O, O U Isr a el | C h ai m P elz n er, Dir ect or of Pr o gr a ms, O U Isr a el | R a b bi S a m S h or, Dir ect or, T or a h I ni ti a ft v es, O U Isr a el | R a b bi S h ol o m G ol d zt"l, D e a n, A vr o m Sil v er J er us al e m C oll e g e f or A d ults 7 H art u m Str e et, J er us al e m, 9 7 7 7 5 0 7 p h o n e: ( 0 2) 5 6 0 9 1 0 0 | f ax: ( 0 2) 5 6 1- 7 4 3 2 e m ail: o tic e @ o uisr a el. or g w e bsit e: w w w. o uisr a el. or g F o u n d ers a n d i ni ft al b e n ef act ors of t h e O U Isr a el C e nt er: G e or g e a n d Ils e F al k a" h T or a h Ti d bits a n d m a n y of t h e pr oj ects of O U Isr a el ar e assist e d b y gr a nts fr o m T H E J E R U S A L E M M U NI CI P A LI T Y O U Isr a el, Tor a h Ti d bits d o es n ot e n d ors e t h e p oli tic al or h al ac hic p osi fi o ns of its e dit or, c ol u m nists or a dv er tis ers, n or g u ar a nt e e t h e q u alit y of a dv er tis e d s er vic es or pr o d ucts. N or d o w e e n d ors e t h e k as hr ut of h ot els, r est a ur a nts, c at er ers or f o o d pr o d ucts t h at ar e a d v er fis e d i n T T ( exc e pt, of c o urs e, t h os e u n d er O U-Isr a el h as h g ac h a). A ny " pr o mis es" m a d e i n a ds ar e t h e s ol e r es p o nsi bilit y of t h e a dv er tis ers a n d n ot t h at of O U Isr a el, t h e O U Isr a el C e nt er , Tor a h Ti d bits.
O U I S R A EL C E N T E R 3
D E A R T O R A H TI D BI T S F A MI L Y
R A B BI A VI B E R M A N R a b bi A vi B e r m a n E X E C U TI V E DI R E C T O R, O U I S R A EELx e c uti v e Di r e ct o r, O U I s r a el A B E R M A N @ O UI S R A E L. O R G T h e r e’ s a s m all s o ci al m o m e nt t h at I t hi n k a b o ut m o r e oft e n t h a n I’ d li k e t o a d mit. S o m e o n e st a rt s t elli n g y o u a j o k e, a n d wit hi n t h e fi r st f e w w o r d s y o u r e ali z e y o u’ v e h e a r d it b ef o r e. S o w h at d o y o u d o ? D o y o u l et t h e m fi ni s h, s mil e, a n d “ di s c o v e r ” t h e p u n c hli n e a g ai n wit h t h e m b e c a u s e y o u k n o w it will m a k e t h e m f e el g o o d t h at t h e y b r o u g ht s o m et hi n g f u n t o t h e c o n v e r s ati o n ? O r d o y o u c ut it s h o rt wit h a q ui c k, “ Y e s, y e s, I k n o w t h at o n e ” ? A n u m b e r of y e a r s a g o, o n e of m y s o n s c a m e h o m e a n d t ol d m e a j o k e t h at I’ m s u r e m a n y of y o u r e a di n g t hi s h a v e h e a r d a s w ell. A m a n c o m e s t o t h e r a b bi a n d s a y s, “ R a b bi, I r e all y, r e all y w a nt t o b e a K o h e n. ” T h e r a b bi t ell s hi m, “I’ m s o r r y. I c a n’t m a k e y o u a K o h e n. ” B ut t h e m a n k e e p s c o mi n g b a c k. A g ai n a n d a g ai n. H e w o n’t l et it g o. E v e nt u all y t h e r a b bi s a y s, “ T ell m e s o m et hi n g. W h y i s it s o i m p o rt a nt f o r y o u t o b e a K o h e n ? ” A n d t h e m a n a n s w e r s, “ B e c a u s e
M a y t h e T o r a h l e a r ni n g t his w e e k b e i n l o vi n g m e m o r y of o u r t wi n b r ot h e r
M os h e L ei b b e n Yos ef B a e r z ”l ( Mi c h a el) o n his 1 7 t h y a r z h eit a n d o u r d e a r c o usi ns
M att h e w M ei r Z al m a n b e n G o d el P es a c h Sil v e r b e r g z ”l o n his 1 2 t h y a r z h eit and
Ri c h a r d R e u v a n b e n S a ul Tilis z ”l o n his 3 r d y a r z h eit S o r el y miss e d b y m a n y Avr a h a m & M al k a S hr y b m a n
4 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
m y f at h e r w a s a K o h e n. M y g r a n df at h e r w a s a K o h e n. M y g r e at- g r a n df at h e r w a s a K o h e n. I al s o w a nt t o b e a K o h e n. ” A s a f at h e r w h o w a nt e d t o b uil d u p m y c hil d’ s c o nfi d e n c e, I m a d e s u r e t o l a u g h. I m a d e s u r e h e f elt g r e at. I w a nt e d hi m t o f e el li k e h e h a d j u st t ol d m e s o m et hi n g n e w, s o m et hi n g f u n n y, s o m et hi n g t h at b r o u g ht li g ht i nt o o u r h o m e. B ut t h e j o k e st a y e d wit h m e f o r a diff e r e nt r e a s o n. It m a d e m e t hi n k a b o ut K o h a ni m a n d t h e e m oti o n al c o n n e cti o n t h at t h e y h a v e t o t h ei r li n e a g e a n d t h e u ni q u e mit z v ot t h at t h e y a r e c o m m a n d e d t o f ulfill. J u st li k e K o h a ni m, J e w s of all t y p e s d e v el o p e m oti o n s w h e n w e l e a r n T o r a h. T h e w a y t h at w e c o n n e ct t o T o r a h a n d mit z v ot i s oft e n m o r e p e r s o n al t h a n w e r e ali z e. It i s n at u r al t h at e a c h of u s c o n n e ct s t o s o m e mit z v ot m o r e t h a n ot h e r s. W h et h e r b e c a u s e of o u r p e r s o n aliti e s, o u r v al u e s, o r o u r lif e ci r c u m st a n c e s. Wit h 6 1 3 mit z v ot i n t h e T o r a h, w e a r e b o u n d t o h a v e a st r o n g e r r el ati o n s hi p t o s o m e o v e r ot h e r s. I t hi n k it m a k e s s e n s e t h at t h o s e w h o li v e i n E r et z Yi s r a el f e el a diff e r e nt c o n n e cti o n t o mit z v ot r el at e d t o t h e L a n d t h a n s o m e o n e w h o d o e s n’t li v e h e r e. It m a k e s s e n s e t h at K o h a ni m c o n n e ct m o r e t o mit z v ot i n v ol vi n g K o h a ni m, L e vii m t o t h o s e i n v ol vi n g L e vii m. T h at e m oti o n al c o n n e cti o n i s i m p o rt a nt b e c a u s e it h el p s u s p a y p a rti c ul a r att e nti o n t o t h e mit z v ot t h at s p e a k m o st di r e ctl y t o o u r li v e s. I r e m e m b e r a f ri e n d f r o m el e m e nt a r y s c h o ol w h o w a s a K o h e n. T h e r e w a s a c hi d o n , a c o nt e st, h el d a n n u all y f o r K o h a ni m at Y e s hi v at At e r et K o h a ni m, a n d h e st u di e d a n e nti r e b o o k o n t h e mit z v ot r el at e d t o t h e K e h u n a h i n o r d e r t o wi n. E v e n t h e n, h e f elt c o n n e ct e d
a s a K o h e n t o t h e a v o d a h of t h e B eit H a Mi k d a s h a n d h e w a nt e d, j u st li k e s o m a n y ot h e r K o h a ni m, t o u n d e r st a n d it m o r e a n d p r e p a r e f o r t h e u p c o mi n g B eit H a Mi k d a s h. I n t hi s w e e k’ s p a r s h a, ri g ht a s t h e T o r a h b e gi n s t r a n siti o ni n g f r o m t h e d r a m a of t h e m a k ot t o t h e fi r st mit zv ot t h at will s h a p e u s a s a n ati o n, w e e n c o u nt e r t h e mit z v a h c o n n e ct e d t o fi r st b o r n s, pi d y o n h a b e n . A n d it i s n ot r a n d o m t h at it a p p e a r s h e r e. I n t h e v e r y s h a d o w of m a k at b e c h o r ot , t h e T o r a h s a y s, “ K a d e s h li k ol b e c h o r, ” “ S a n ctif y f o r M e e v e r y fi r st b o r n ”, a n d ti e s it di r e ctl y t o Yet zi at Mit z r a yi m a n d w h at H a s h e m di d f o r u s t h at ni g ht. T h e T o r a h t h e n p ai nt s a s c e n e t h at i s s o J e wi s h it al m o st f e el s li k e it c o ul d h a p p e n at y o u r o w n S h a b b at t a bl e: “ V’ h a y a h ki yi s h al c h a bi n c h a m a c h a r, ” w h e n y o u r c hil d a s k s y o u t o m o r r o w w h at t hi s i s all a b o ut, y o u a n s w e r wit h t h e st o r y, “ b’ c h o z e k y a d h ot zi a n u H a s h e m mi Mit z r a yi m. ” I n ot h e r w o r d s, t hi s mit z v a h i s b uilt a s a p a re nt- c hil d m o m e nt. It i s n ot o nl y a b o ut c oi n s. It i s a b o ut w h at w e c h o o s e t o r e m e m b e r a n d w h at w e c h o o s e t o p ri o riti z e i n si d e a J e wi s h h o m e. O n e w o ul d t hi n k pi d y o n h a b e n i s v e r y c o mm o n, a n d t h e r ef o r e m a n y p e o pl e n at u r all y c o n n e ct t o it, eit h e r b e c a u s e t h e y a r e fi r st b o r n t h e m s el v e s o r b e c a u s e t h e y a r e p a r e nt s of a fi r st b o r n. B ut a ct u all y, it’ s p r ett y r a r e. T h e r e a r e m a n y h al a c hi c f a ct o r s d et e r mi ni n g w h o h a s a pi d y o n h a b e n . F o r e x a m pl e, if t h e f at h e r i s a K o h e n o r L e vi, t h e y d o n’t p e rf o r m pi d y o n h a b e n f o r a fi r st b o r n s o n. S a m e t hi n g if t h e m ot h e r i s t h e d a u g ht e r of a K o h e n o r L e vi. Li k e wi s e if t h e fi r st b o r n i s a gi rl, o r a b o y b o r n vi a C- s e cti o n, o r if t h e r e w a s a p r e vi o u s p r e g n a n c y t h at e n d e d i n mi s c a r ri a g e, t h e r e i s n o pi d y o n h a b e n . I’ v e h e a r d a st ati sti c t h at r o u g hl y fi v e p e r c e nt of J e wi s h p e o pl e e x p e ri e n c e t hi s mit z v a h.
T a k e n at m y pi d y o n h a b e n, wit h R a b bi B a r u c h T a u b a n d hi s s o n s e r vi n g a s t h e k o h a ni m. R a b bi T a u b i s p a rt o f t h e O U I s r a el f a mil y t o d a y, s h a ri n g T o r a h t h r o u g h hi s s hi u ri m.
B ef o r e m y fi r st g r a n d s o n’ s pi d y o n h a b e n, I w a s l e a r ni n g i n c h a v r ut a wit h R a v N a c h m a n K a h a n e. I m e nti o n e d t o hi m t h e t h r e e- g e n e r a ti o n c o n n e cti o n: I h a d a pi d y o n h a b e n , m y fi r stb o r n s o n h a d a pi d y o n h a b e n , a n d hi s fi r st b o r n s o n w a s a b o ut t o h a v e t hi s mit z v a h p e rf o r m e d wit h hi m a s w ell. I r e ali z e d t h at I w a s l u c k y t o h a v e s u c h a st r o n g b o n d wit h t hi s mit z v a h, m o r e t h a n m o st ot h e r p e o pl e. W h e n I t ol d t hi s t o R a v N a c h m a n, h e s h a r e d wit h m e a b e a utif ul i d e a a b o ut t h e c e r e m o n y, o n e w hi c h I al w a y s t r y t o i nt e r n ali z e. At o n e p oi nt d u ri n g t h e pi d y o n h a b e n c e r e m o n y, t h e K o h e n l o o k s at t h e f at h e r a n d a s k s t h e f oll o wi n g A r a m ai c p h r a s e: “ M ai b a’it t ef ei ? ” W h at d o y o u
ל ע ”נ ה ר ב ש ר גא פ ייב יל וגנר ז”ל
O n t h e o c c asi o n of his 2 0 t h y a h r z eit of o u r b el o v e d f at h e r, b r ot h e r, a n d u n cl e R a b bi F ei v el W a g n e r z ”l We will m e et at H a r M e n u c h ot C e m et e r y 8: 4 5 a m o n We d n es d a y J a n u a r y 2 8 - י׳ ש ב ט
יה י זכ ר ו ב ר וך O U I S R A EL C E N T E R 5
w a nt m o r e, t h e c hil d o r t h e m o n e y ? At fi r st gl a n c e, it s e e m s li k e a ri di c ul o u s q u e sti o n. W h y w o ul d a K o h e n a s k a f at h e r if h e w a nt s hi s m o n e y o r hi s c hil d ? Aft e r ni n e m o nt h s of p r e g n a n c y, p r e p a ri n g t h e b a b y’ s r o o m, b uil di n g a h o m e, b uil di n g a f a mil y, cl e a rl y t h e y w a nt t h e c hil d. W h at ki n d of q u e sti o n i s “ M ai b a’it t ef ei ? ” R a v N a c h m a n e x pl ai n e d t h at t hi s i s n ot a q u e sti o n w e’ r e s u p p o s e d t o a n s w e r o nl y at t h e pi d y o n h a b e n c e r e m o n y. It i s a q u e sti o n w e’ r e s u p p o s e d t o a s k o u r s el v e s e v e r y si n gl e d a y. It i s a q u e sti o n t h at s h o ul d g ui d e u s e a c h ti m e w e’ r e sitti n g i n t h e offi c e w o n d e ri n g: s h o ul d I g o h o m e a n d s p e n d ti m e wit h m y c hil d r e n, m y s p o u s e, m y p a r e nt s, m y b r ot h e r s a n d si st e r s, m y ni e c e s a n d n e p h e w s ? O r s h o ul d I st a y f o r m o r e m e et i n g s ? T h e w o r k-lif e b al a n c e i s a q u e sti o n t h at w e all e x p e ri e n c e a n d b attl e wit h. E v e r y ti m e w e h a v e t o c h o o s e b et w e e n p r of e s si o n al o bli g ati o n s a n d b ei n g p r e s e nt wit h o u r l o v e d o n e s, w e a r e a n s w e ri n g t hi s q u e sti o n: “ M ai b a’it t ef ei ? ” N o w o b vi o u sl y, w h e n w e a r e t al ki n g a b o ut m a ki n g e n d s m e et s o t h at t h e r e’ s f o o d o n t h e t a bl e a n d t h e r e nt i s p ai d, a p e r s o n m u st d o w h at t h e y n e e d t o i n o r d e r t o s u p p o rt t h ei r f a mil y. B ut I’ m s u r e I’ m n ot t h e o nl y o n e w h o r e a c h e s m o m e nt s a s ki n g: s h o ul d I att e n d t hi s w o r k e v e nt, o r s h o ul d I h a v e di n n e r wit h m y c hil d r e n ? S h o ul d I st a y i n t h e offi c e, o r s h o ul d I s p e n d t hi s ti m e at h o m e ? R a v N a c h m a n s ai d it t o m e li k e t hi s: t h e r e will b e m a n y ti m e s w h e n t h e a n s w e r will b e t h at w o r k i s n e c e s s a r y ri g ht n o w. B ut t h e r e will al s o b e ti m e s w h e n y o u’ll d e ci d e, “ M ai b a’it t ef ei, ” w h at d o I r e all y w a nt ? I w o ul d r at h e r b e wit h m y f a mil y. E v e n w h e n w e ulti m at el y d e ci d e t h at a p a rti c ul a r w o r k o bli g ati o n i s u n a v oi d a bl e, t h at a n e v e nt will n ot h a p p e n wit h o ut o u r p r e s e n c e, t h at p e o pl e a r e d e p e n di n g o n u s, t h e v e r y f a ct t h at w e g o t h r o u g h t hi s t h o u g ht p r o c e s s m att e r s t r e m e n d o u sl y. W h e n w e a r e 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
c o n st a ntl y a s ki n g o u r s el v e s, “ W h e r e w o ul d I r at h e r b e ri g ht n o w ? ” a n d t h e a n s w e r i s “ wit h m y f a mil y, ” e v e n if ci r c u m st a n c e s r e q ui r e u s t o b e el s e w h e r e, t h e r e i s t r e m e n d o u s v al u e i n t h at i nt e r n al di al o g u e. W e a r e k e e pi n g o u r p ri o riti e s cl e a r. W e a r e r e c o g ni zi n g w h at t r ul y m att e r s m o st. I h e a r d a si mil a r i d e a r e c e ntl y i n P a r s h at S h e m ot. M o s h e fi n all y a g r e e s t o g o d o w n t o Mit z r a yi m, a n d h e st o p s at a l o d gi n g wit h hi s f a mil y. T h e T o r a h d e s c ri b e s a f ri g ht e ni n g m o m e nt u ntil T zi p p o r a p e rf o r m s a b rit mil a h a n d s a v e s t h ei r s o n. C h a z al u n d e r st a n d t h at M o s h e w a s h el d a c c o u nt a bl e f o r d el a yi n g t h e b rit mil a h . W h at e v e r t h e e x a ct p s h at , t h e m e ss a g e l a n d s wit h f o r c e: b ef o r e M o s h e R a b b ei n u c o ul d l e a d a n ati o n, h e h a d t o m a k e s u r e hi s o w n h o m e w a s i n o r d e r. F a mil y c o m e s fi r st. T h e m o st i m p o rt a nt l e a d e r s hi p d e ci si o n s b e gi n wit h t h e p ri o riti e s w e s et w h e n n o o n e i s a p pl a u di n g. T hi s c o n s ci o u s n e s s, t hi s c o n st a nt a w a r e n e s s of “ M ai b a’it t ef ei , ” i s w h at e n a bl e s u s t o t hi n k a b o ut h o w w e c a n s p e n d m o r e ti m e wit h o u r c hil d r e n, o u r s p o u s e, o u r p a r e nt s, o u r l o v e d o n e s. It i s e s s e nti all y a b o ut s etti n g p ri o riti e s a n d k e e pi n g t h e m st r ai g ht, b e c a u s e it i s v e r y e a s y t o f all i nt o t h e t r a p of f o c u si n g o n t hi n g s t h at a r e l e s s i m p o rt a nt. B ut w h e n w e m ai nt ai n o u r s e c h el y a s h a r , o u r cl e a r t hi n ki n g, di r e cti n g u s i n t h e ri g ht di r e cti o n, t hi s i s w h at will e n a bl e u s t o c o nti n u e r ai si n g o u r f a mili e s a n d o u r n e xt g e n e r ati o n wit h t h e p r o p e r l o v e, att e nti o n, a n d s u p p o rt t h e y n e e d t o, b e’ e z r at H a s h e m, b e c o m e l e a d e r s a n d c o nt ri b ut o r s t o Kl al Yi s r a el. Wi s hi n g y o u all a n u plifti n g a n d i n s pi ri n g S h a b b at,
R a b bi A vi B e r m a n E x e c uti v e Di r e ct o r, O U I s r a el a b e r m a n @ o ui s r a el. o r g
T r u e w h o l e s a l e r f r o m t h e di a m o n d b o u r s a wi t h o v e r 2 5 y e a r s e x p e ri e n c e m e m b e r di a m o n d d e a l e r s c l u b
∙
E n g a g e m e n t Ri n g s S t u d E a r ri n g s T e n ni s B r a c e l e t s Pe n d a n ts
∙
0 5 0- 5 7 3- 9 0 6 1 je ff m or 3 6 @ g m ail.c o m w w w.Je ff M or Di a m o n dJe welr y.c o m
F R E E PI K. C O M
M ai nt ai n H e alt h y B o n e s a n d M u s cl e s D e cr e a s e Stiff n e s s a n d J oi nt P ai n I n cr e a s e Str e n gt h! St a y I n d e p e n d e nt!
M A S S A G E T H E R A PI S T & FI T N E S S T R AI N E R
0 5 2. 6 7 3. 3 7 0 4 I w w w. a n d y h e alt h. c o m | j er u s al e m m y h o m e @ h ot m ail. c o m
ו ת ני סיון *
20
+
CE
B A L A N C E a n d F A L L - P R E V E N TI O N S P E CI A LI S T f or O L D E R A D U L T S
Y * שנR
X PER
T U VI A A N D Y H A A S
best qual i ty AI R C O N DI TI O NI N G SE
k er e n m al ki. or g 0 2 - 567- 06 0 2
K er e n M al ki e m p o w ers f a mili es of c hil dr e n wit h s p e ci al n e e ds i n Isr a el t o c h o os e h o m e c ar e. D o n ati o ns ar e t ax- a p pr ov e d i n Isr a el, U S a n d U K. H o n ori n g t h e m e m ory of M alk a C h a n a R ot h ה י”ד 19 8 5-2 0 01, kill e d i n t h e S b arr o b o m bi n g.
IE N
G lo b a l S h ip p in g : 0 5 0 -4 2 4 -8 3 5 9
S al es & I nst all ati o n of V R F | M ulti | I n v ert er | C e ntr al Pr off essi o n al & r eli a bl e
R ef er e nc es i n Y O U R n ei g h b or h o o d
p ol ar air bi z @ g m ail.c o m |
O nl y J e wis h l a b or
0 5 2- 2 4 0- 5 0 6 3 O U I S R A EL C E N T E R 7
R A B BI M O S H E H A U E R Z T " L
T h e C u r s e a n d Bl e s si n g of a H a r d e n e d H e a rt F r o m t h e a r c hi v e s: W ritt e n a s h o st a g e s still r e m ai n e d i n c a pti vit y, R a b bi H a u e r hi g hli g ht s t h e a bilit y of t h e J e wi s h P e o pl e t o n ot t a k e t h e p at h of l e a st r e si st a n c e of f r e ei n g u n r e p e nt a nt m u r d e r e r s, a n d i n st e a d st a y t h e c o u r s e f o r t h e g o al of l o n g-l a sti n g p e a c e i n I s r a el. I s a h a r d e n e d h e a rt a c u r s e o r a bl e s si n g ? I n t h e e n d, a s t h e R ei c h i m pl o d e d … t h e s cie ntifi c si d e of t h e Fi n al S ol uti o n b r o k e d o w n o r w a s a b a n d o n e d a n d … m e r g e d i nt o o n e i n s e n s at e f o r c e: t h e d e si r e, ri g ht u p t o t h e l a st p o s si bl e m o m e nt, t o kill a n y J e w s w h o r e m ai n e d …. A s t h e f r o nt c oll a p s e d, t h e S S m a d e d et e r mi n e d eff o rt s t o m a r c h c ol u m n s of J e w s a w a y f r o m it s o t h e y c o ul d b e kill e d at l ei s u r e. T h e f a n ati ci s m wit h w hi c h t h e y cl u n g t o t h ei r d uti e s a s m a s s m u r d e r e r s l o n g aft e r t h e T hi r d R ei c h w a s i r r et ri e v a bl y
8 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
d o o m e d i s o n e of t h e g r u e s o m e c u ri o siti e s of h u m a n hi st o r y. ( P a ul J o h n s o n, Hi st o r y of t h e J e w s p 5 1 2) It w a s n ot o nl y t h e N a zi s w h o s e f a n ati c al h at r e d of t h e J e w s p e r si st e d t o t h e p oi nt of s elf- d e st r u cti o n. W e s e n s e t h e s a m e i n t h e di a b oli c al e vil of H a m a s a n d t h ei r m a n y P al e sti ni a n s u p p o rt e r s w h o c o nti n u e t o c el e b r at e t h ei r m o n st r o u s att a c k s o n I s r a el d e s pit e t h e d e st r u cti o n it h a s b r o u g ht u p o n t h e m b y t h ei r o w n d e si g n. A n d it all m a y o ri gi n at e i n w h at w e r e a d i n t h e T o r a h ( S h e m ot 7: 3, et c.) a b o ut t h e h a r d e ni n g of P h a r a o h’ s h e a rt t h at l e d hi m t o c o nti n u e hi s e n sl a v e m e nt a n d p e r s e c uti o n of t h e J e w s t o t h e p oi nt w h e r e hi s o w n p e o pl e b e s e e c h e d hi m t o l et t h e J e w s g o, s a yi n g, ( S h e m ot 1 0: 7) “ D o y o u n ot y et r e ali z e t h at E g y pt i s b ei n g d e st r o y e d ?! ” S e e n t hi s w a y, t h e h a r d e ni n g of P h a r a o h’ s h e a rt w a s n ot a o n e-ti m e mi n d g a m e pl a y e d b y G- d o n t h e wi c k e d P h a r a o h, b ut a s ali e nt a n d h a r s h f e at u r e of t h e J e wi s h hi st o ri c al e x p e ri e n c e t h r o u g h o ut t h e g e n e r ati o n s ( m a’ a s e h a v ot si m a n l’ b a ni m), a p att e r n w e fi n d i n t h e p at h o l o gi c al a nti s e miti s m w e r e p e at e dl y e n c o u nt e r. W hil e t h e n oti o n of a p at h ol o gi c al h at r e d of t h e J e w s gi v e s u s a f r a m e w o r k t o u n d e r st a n d t h e bi bli c al st o r y of P h a r a o h, w e n e v e rt h el e s s n e e d t o u n d e r st a n d H a s h e m’ s r ol e i n b r e e di n g t hi s h at r e d. T h e T o r a h r e g ul a rl y d e s c ri b e s t hi s
h a r d e ni n g a s G- d’ s d oi n g, “I will h a r d e n P h a r a o h’ s h e a rt, ” r ai si n g t h e p hil o s o p hi c al p r o bl e m t h at if G- d h a d r e m o v e d f r o m P h a r a o h t h e f r e ed o m t o c h o o s e ot h e r wi s e, h o w c o ul d P h a r a o h b e c ul p a bl e f o r d e ci si o n s t h at w e r e n ot hi s t o m a k e ? M a n y e x pl ai n e d t h at P h a r a o h w a s li a bl e a s it w a s h e al o n e w h o h a d o ri gi n all y c h o s e n t h e p at h of h at r e d t h at h e t h e n b e c a m e l o c k e d i nt o, p u ni s h e d a s it w e r e wit h a l o s s of f r e e will t o c h o o s e a b ett e r p at h ( s e e R a s hi a n d R a m b a n t o S h e m ot 7: 3, R a m b a m Hil c h ot T e s h u v a 6: 3). R a v O v a d y a Sf o r n o ( S h e m ot 7: 3; s e e al s o R a m b a n t h e r e) off e r e d a n ot h e r i nt e r p r et ati o n t h at h a s it s o w n p ai nf ul r e s o n a n c e i n c u r r e nt e v e nt s. H e s u g g e st s t h at i n f a ct P h a r a o h w a s n ot p r e cl u d e d f r o m m a ki n g a t r ul y b ett e r c h oi c e a n d b r e a ki n g f r e e f r o m t h e s pi r al of h at r e d, a n d t h at t h e h a r d e ni n g of hi s h e a rt w a s w h at p r e s e r v e d hi s a bilit y t o m a k e t h at c h oi c e. T h e h a r d e ni n g w a s a di vi n e b o o st of f o rtit u d e t o st u b b o r nl y wit h st a n d t h e p r e s s u r e c a m p ai g n of t h e pl a g u e s a n d n ot si m pl y r el e a s e t h e J e w s a s t h e p at h of l e a st r e si st a n c e, t h e e a s y w a y o ut. T o r e a c h t h e e n d g o al of E g y pt k n o wi n g H a s h e m, P h a r a o h n e e d e d t o h ol d o ut u ntil h e a n d t h e y w o ul d fi n all y e n c o u nt e r H a s h e m hi m s elf p a s s i n g t h r o u g h E g y pt o n t h e ni g ht of t h e E x o d u s. H a d P h a r a o h’ s h e a rt n ot b e e n h a r d e n e d, t h e c a m p ai g n w o ul d h a v e e n d e d e a rli e r, a n d t h at g o al w o ul d n e v e r h a v e b e e n a c hi e v e d. I n t hi s li g ht, h a r d e ni n g of t h e h e a rt m a y b e a bl e s si n g w o rt h s e e ki n g a s it m a y b e vit al t o o u r o w n f ut u r e. Kl al Yi s r a el c a n e a sil y b u c kl e u n d e r t h e p ai nf ul p r e s s u r e s it h a s b e e n s u bj e ct t o t h r o u g h al m o st 5 0 0 d a y s of c r u el i m p ri s o n m e nt a n d c o nfli ct. T h e p at h of l e a st r e si st a n c e w o ul d m o v e I s r a el t o i m m e di at el y d o w h at e v e r it t a k e s t o e n d t h e c o nfli ct a n d b ri n g t h e h o st a g e s a n d it s s ol di e r s h o m e, e v e n if it e nt ail s f r e ei n g h o rrifi c a n d u n r e p e nt a nt m u r d e r e r s a n d e n di n g t h e w a r b ef o r e h a vi n g a c hi e v e d e s s e nti al g o al s.
L a s t f e w 3 a n d 4 b e d ro o m a p a r tm e n ts w ith s e a v ie w s le f t p r ic e d fr o m N IS 2 .5 m illio n in b e s t lo c a t io n b y M a r in a , b e a c h , s h o p p in g a n d S y n a g o g u e s ... g o in g fa s t! C a ll n o w .
A sh k e l L I V E
O P P O S I T E
n T H E
S E A
c a ll D a v id a t 0 5 4 - 4 3 3 - 2 6 2 1 d a v i dz @ A s h k e l on P ro p e rti es . co m w w w . as h k e l on p ro p e rtie s . co m
A s t h at i s t h e c a s e, w e w o ul d b e n efit f r o m t h e ki n d n e s s G- d e xt e n d e d t o P h a r a o h, t h at H e h a r d e n o u r h e a rt s, n ot h e a v e n f o r bi d b y m a ki n g u s c all o u s t o a n y o n e’ s s uff e ri n g, b ut b y gi vi n g u s t h e f o rtit u d e a n d d et e r mi n ati o n t o st a y t h e c o u r s e if a n d a s n e c e s s a r y a n d m a k e t h e c h oi c e s t h at will yi el d a m o r e c o m pl et el y a n d c o nti n u o u sl y p e a c ef ul f ut u r e, i m p a cti n g g e n e r ati o n s.
O U I S R A EL C E N T E R 9
1 0 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
a n d o u r n e xt st e p will b e t o pl a nt a f r uit t r e e. I n e v e r t h o u g ht of m y s elf a s b ei n g t h e a g ri c ult u r al t y p e, b ut t h e f e eli n g of s ettli n g a n d pl a nti n g a p o rti o n of E r et z Yi s r a el, h a s b e e n t r ul y e u p h o ri c. I y ” H, w h e n w e pl a nt o u r t r e e, a n d e at t h e f r uit s t h at will g r o w o n e d a y, I t hi n k w e will b e a bl e t o t r ul y a p p r e ci at e t h at u ni q u e K e d u s h a f o u n d i n t h e f r uit of E r et z Yi s r a el!
T o c o n cl Hu d&Ie, Pwr hoepne rt y o yu I bn uv ye st y o umre Tntus B' s h v at U ni q u e g ar d e n d u pl e x f r uit t hi s y e a r, d o n’t s e a r c h f o r t h o s e d ri e d a p ri c ot s a n d A bb aarFnbaOa nn Rela cSSthi, ARpeLsc ihEa mvi pa o rt e d f r o m T ufr ko e ry. rR eat nh etr, hE ex acl du sio vv ee r t o t h e f r e s h p r o d u c e a n d b u y y o u r s elf s o m e ni c e j ui c y di n g - 4 r o o m s,L uf xullury yr eLnaro vgate e4d. R o o m s7 h0 a-s q.tillm epldu s J1 aff 2 0 sa q. om r gaarn dg ee ns a n d t h a n k li a n c e s, Kcle ods etu1 s, ni in gm gm ar g, S h a b b at el Se tv uatnor, e didate en, p erf e ct f or a l ar g e s u k k a h H a s h e m f o r b ri n gi n g y o u t o t hi s l a n d i n f s o n t o w er s C- o m pl et el y r e n o v at e d rhi vtg atho fle bo eoren tra abln ec et o ל א כ ול מ פ ר יה ול ש ב ע מ ט וב ה, m, r e n o vo atr ed d,e Pri g gh h cfleili m, r e n o vi at me d,biHihibi n g o tornh gats a nK de du nu sd erh ati oi orn he evatie rn yg bit e t h at N e w 7 r o o m d u pl e x p e nt h o u s e y o u t a k e!! N a v a: 0 5 2 - 4 81 0 2 0 5 a b al c o n y, S h a b b at el e v at or,
hs a n
f o r sal e
N e ar s ht ei bl a c h, 1 st fl o or, wGiellvk ae tpt, briM go ht, r e d e c h ai, p ar ki n g
S h a c h al S t. S h a b b a t el e v a t o r, p a r ki n g, 4 r o o ms, f or r e n o v ati o n, 4 r o o m a p t f a ci n g t h e v all e y. 9 st e ps t o a pt., c ar p ar k, i m m e di at e P ri c e t o s ell 2, 6 9 0, 0 0 0 ni s f o r r e n t
Ol d K a t a m o n Pi n s kgera bruilddien gn- 4 ar o po tm s, fof ull y1r e7n o5v atm, e d. c aler. a p pli n c e s, cl o s et s, 7 0 2 | wD wu pl w. se hElxenctriell c ao.il 1 0 0 m S u gc c a,a rp ardki en g,n,S h a bmb ata elc e vhatsor,ai n, m m e di at e ff y @ s h n ell er c o.il h a vi 3a Weolfxs opn to o sw er c a r p aRre c k, u sr- e s f ull of li g h t, 4 r o o m s, 1 0 0 m, r e n o v at e d, hi g h fl o or mi n o r 5fr oao cm s,e 1 lif 3 6 m,t r e nn o ev atee d,d hie g d. h fl o or A s ki n S ga n1si 3,m o5n -0N e0,w 70r o0o 0m d unipl esx p e nt h o u s e of 3 0 0 m, S u c c a b al c o n y, S h a b b at el e v at or,
R e c h ap arviki n ag, -m a c Rh s aa n m b a n S t. 4 r o o m s u nf u r ni s fh oe rd,s 1a slt e fl o o r, q ui e t,K at3a meo xn - p Noe ars suhtreiebl sa c h, wi t h a ni c e s u c c a43 retox opeomrs aurrpt.,eas, 1cpstare,flkio nor,gp riw ellvk eapt,t ebri gpht,a r ki n g. P ri c e Gt d ou d sH aiell 0 f 0, 0 o n,ni s vri - 43, r o o9 ms, or r e0n o0v ati
S c h e d ul e a n a p p oi nt m e nt t o d a y
3 e x p os ur es, 9 st e ps t o a pt., c ar p ar k, i m m e di at e
0 5 2- 2 6 3 9 7 0 2 | w w w. s h n ell er. c o.il S hi ff y @ s h n ell er c o.il
0 2- 6 7 4- 3 8 8 8 B ei t H a N a t zi v, D e r e c h H e v r o n 1 01 A T al pi o t/ A r n o n a
R a m a t E s h k ol S h o p pi n g C e n t e r
O U I OS UR IASERL ACE EL NC TE EN RT E R 1 71 5
Ali y a- b y- Ali y a S e d r a S u m m a r y A LI Y A- B Y- A LI Y A S E D R A S U M M A R Y
R AR aB bBIbi RR eE uUv eV nE TNr aT dRb Au rDkBs U R K S
R CR AC IASI sR rAa EelL RReEgiGIo nO N
v e g et ati o n. T h e y s w a r m f r o m t h e s k y. Pl a g u e 9, d a r k n e s s, n o li g ht. A s if t h e w o rl d of E g y pt i s u n r a v eli n g b a c k t o c h a o s.
P A RS H AT B O T h e 8t h a n d 9t h pl a g u e s o c c u r. B ef o r e t h e 1 0t h, d e at h of t h e fi r st b o r n, t h e mit z v ot of K o r b a n P e s a c h a n d of M at z a a r e gi v e n. T h e fi r st- b o r n di e. T h e J e w s a r e s e nt o ut of E g y pt. Mit z v ot a r e gi v e n t o c o m m e m o r at e t h e m o m e n t o u s e v e nt of t h e E x o d u s f r o m E g y pt.
1 S T A LI Y A ( 1 0: 1- 1 1) T h e ei g ht h pl a g u e: l o c u st s. M o s h e a n d A h a r o n c o m e t o P a r o: l o c u st s will s w a r m, e ati n g all v e g et ati o n l eft f r o m t h e h ail. T h e y l e a v e. P a r o’ s a d vi s o r s w a r n hi m t h at E g y pt i s h e a di n g t o d e st r u cti o n. M o s h e a n d A h a r o n a r e b r o u g ht b a c k. P a r o s a y s: g o a n d s e r v e y o u r G- d. W h o i s g oi n g ? M o s h e r e pli e s: y o u n g, ol d, m e n, w o m e n, a ni m al s. P a r o r ef u s e s: o nl y m e n. A n d s e n d s t h e m o ut. T h e pl a g u e s h a v e p att e r n s. O n e p att e r n i n t h e s e l a st pl a g u e s s e e m s t o b e a r e v e r s al of c r e ati o n. T h e o r d e r of c r e ati o n w a s: d a y 1, li g ht. D a y 2, h e a v e n s. D a y 3, l a n d a n d v e g et ati o n. T h e s e l a st pl a g u e s r e v e r s e t h at p att e r n: pl a g u e 8, l o c u st s e at a n d d e st r o y t h e
A g o o d j o keh i s li ke A c h all a O
r
2 5 0 k id
-f r
ve
sli g htl y t wi st e d a n d m e a nt t o b e s h ar e d
ie n d ly jo k e
El e v a t e y o ur S h a b b a t t a bl e wi t h j o k e s cr a f t e d f or e a c h w e e kl y T or a h p or ti o n a n d J e wi s h h oli d a y.
s
A v ail a bl e a t m aj or J e wi s h b o o k s t or e s or b y e m aili n g p ar s h aj o k e s 2 @ g m ail. c o m
1 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
2 N D A LI Y A ( 1 0: 1 2- 2 3) T h e e a st wi n d b ri n g s i n t h e l o c u st s. T h e y d a r k e n t h e e a rt h, e ati n g all v e g et ati o n. P a r o q ui c kl y c all s M o s h e a n d A h a r o n: I h a v e si n n e d t o G- d y o u r G- d. P r a y t o r e m o v e t hi s d e at h f r o m m e. M o s h e d o e s. T h e wi n d b ri n g s t h e l o c u st s b a c k t o t h e s e a. P a r o d o e s n ot s e n d t h e p e o pl e o ut. T h e 9t h pl a g u e: 3 d a y s of d a r k n e s s. T h e r e i s li g ht f o r t h e J e w s. Y o u c a n’t h el p b ut t hi n k of C r e ati o n f o r t h e pl a g u e of d a r k n e s s. “ L et t h e r e b e li g ht ” of C r e ati o n i s i n c o nt r a st t o d a r k n e s s. T h e li g ht s a r e b ei n g t u r n e d o ut i n E g y pt. T h e r e a r e m o r e p att e r n s t o t h e pl a g u e s. T h e pl a g u e s ri s e – f r o m w at e r ( bl o o d, f r o g s), t o l a n d ( wil d a ni m al s a n d t h ei r d e at h) a n d t o t h e s k y ( h ail, l o c u st s, d a r k n e s s). A s if t o s a y: H e r ul e s o v e r all. b e a r e dm at e pl a g u e i s d e at h of Amn edatnhto ut og h t h es hulti d n a t h e fi r st b o r n, all t h e pl a g u e s i n v ol v e d e at h. T h e w at e r t u r n s t o bl o o d a n d all t h e fi s h di e, c r e ati n g a p ut ri d s m ell. T h e f r o g s all di e, a g ai n wit h a h o r ri bl e s m ell. T h e a ni m al s a r e s mitt e n wit h a pl a g u e a n d di e. T h e h ail kill s all w h o a r e i n t h e fi el d, m a n, a ni m al a n d v e g et ati o n. A n d t h e l o c u st s c o n s u m e all t h at r e m ai n s i n t h e fi el d of t h e v e g et ati o n. T h e pl a g u e s b ri n g d e at h t o li vi n g t hi n g s i n t h e w at e r, li vi n g b ei n g s o n t h e l a n d a n d v e g et ati o n. T h e o nl y t hi n g l eft i s h u m a n s a n d t h e d e at h of t h e fi r st b o r n. A n d, t h e pl a g u e s a r e e d u c ati o n al. T h e y a r e t o t e a c h f u n d a m e nt al p ri n ci pl e s of b eli ef i n G- d.
M o s h e st at e s t h at t o P a r o i n pl a g u e s 1, 4, a n d 7. Pl a g u e 1: t h at y o u m a y k n o w t h at I a m G- d. Pl a g u e 4: t h at y o u m a y k n o w I a m G- d i n t h e mi d st of t h e l a n d. Pl a g u e 7: t h at y o u m a y k n o w t h at t h e r e i s n o n e a s I. T h e s e a r e t h e 3 c o r e i d e a s of b eli ef i n G- d t h at w e s a y i n t h e S h e m a – t h e r e i s a G- d, H e i s o u r s ( c o n n e ct e d t o t hi s w o rl d) a n d H e i s O n e.
3 R D A LI Y A ( 1 0: 2 4- 1 1: 3) P a r o c all s M o s h e: G o s e r v e G- d, e v e n y o u r b a bi e s. J u st l e a v e t h e a ni m al s b e hi n d. M o s h e r e pli e s: w e n e e d t o t a k e t h e m – w e d o n’t k n o w w h at t o off e r u ntil w e g et t h e r e. P a r o: d o n’t e v e r s e e m e a g ai n o r y o u will di e. G- d t ell s M o s h e t h at aft e r t h e n e xt pl a g u e t h e y will g o f r e e. A n d t h e E g y pti a n s will e q ui p t h e p e o pl e wit h g ol d a n d sil v e r. T h e p r o mi s e t h at t h e E g y pti a n s will gi v e g ol d a n d sil v e r i s t h e f ulfill m e nt of w h at A v r a h a m w a s t ol d; y o u r c hil d r e n will b e affli ct e d i n a f o r ei g n l a n d a n d will l e a v e wit h g r e at w e alt h.
4 T H A LI Y A ( 1 1: 4- 1 2: 2 0) M o s h e t ell s P a r o of t h e i m p e n di n g pl a g u e of t h e fi r st- b o r n. Y o u r p e o pl e will pl e a d wit h u s t o l e a v e. M o s h e l e a v e s a n g ril y. G- d t ell s hi m t h at P a r o will n ot li st e n. M o s h e a n d A h a r o n a r e gi v e n t h e i n st r u cti o n s f o r t h e K o r b a n P e s a c h: o n t h e 1 0t h of t h e m o nt h t a k e a l a m b f o r t h e f a mil y, g u a r d it u ntil t h e 1 4t h, t h e e nti r e J e wi s h p e o pl e s h all off e r it, c o n s u m e it at ni g ht r o a st e d wit h M at z a a n d M a r o r, wit h y o u r st aff i n y o u r h a n d, s h o e s o n y o u r f e et. M e a n w hil e I will s mit e all fi r st b o r n at mi d ni g ht. T hi s d a y a n d it s c el e b r ati o n will b e m a r k e d et e r n all y. 7 d a y s e at M at z a; n o c h a m et z s h all b e e at e n f o r 7 d a y s. M o s h e i n st r u ct s t h e p e o pl e t o m a k e a s e d e r i n E g y pt b ef o r e t h e y l e a v e. H e i n st r u ct s t h e m t o b ri n g t h e P e s a c h off e ri n g b r oil e d o n a n o p e n fi r e. It m a y n ot b e c o o k e d i n w at e r o r i n t h e o v e n – it m u st b e d r y c o o k e d,
b r oil e d. W h y m u st it b e r o a st e d o n a n o p e n fi r e ? I d o n’t k n o w, I s p e c ul at e, b ut, w ell, y o u c a n’t hi d e t h e s m ell of a b a r b e c u e. T h e w h ol e n ei g h b o r h o o d e nj o y s it. T h e J e w s a r e c o m m a n d e d t o c el e b r at e, u n a s h a m e d, o n f ull di s pl a y, b u r ni n g w h at i s s a c r e d t o t h e E g y pti a n s, ri g ht i n t h ei r f a c e s – b ef o r e t h e y g o f r e e! Wit h M at z a. I k n o w w h y w e e at M at z a; t o r e m e m b e r t h e h a st e of t h e r e d e m pti o n. B ut t h e p e o pl e a r e t ol d t o e at M at z a b ef o r e t h e y l e a v e. T h e y a r e w aiti n g t o l e a v e. A n d h a vi n g a s e d e r. Wit h M at z a. T h e s e d e r o n t h e ni g ht of t h e e x o d u s s e e m s t o b e a n a nti- E g y pt di n n e r. A ni m al s a r e s a c r e d t o E g y pt – w e r o a st o n e, wit h e v e r y o n e i n t h e n ei g h b o r h o o d s m elli n g it. A n d b r e a d t h at ri s e s i s a p r o u d E g y pti a n d e v el o p m e nt. All b r e a d i n t h e s e p a rt s of t h e w o rl d i s fl at b r e a d – pit a s, l aff a. B r e a d i n f a n c y b r e a d m ol d s i s E g y pti a n. T h e s e d e r ni g ht i n E g y pt i s a fi n g e r i n t h e e y e of E g y pt. Y o u r s a c r e d a ni m al s ? W e’ll r o a st t h e m. A n d y o u r f a n c y E g y pti a n b r e a d ? N ot i m p r e s s e d – w e’ll h a v e M at z a.
5 T H A LI Y A ( 1 2: 2 1- 2 8) M o s h e i n st r u ct s t h e p e o pl e i n t h e P e s a c h off e ri n g, i n cl u di n g m a r ki n g t h ei r d o o r s wit h it s bl o o d. Y o u a r e n ot t o l e a v e y o u r h o m e o n t h at ni g ht. T hi s h oli d a y will b e o b s e r v e d f o r e v e r; w h e n y o u g et t o t h e L a n d, o b s e r v e it. Y o u r c hil d r e n will a s k y o u w h y; t ell
A a r o n F r oli c h C erti ti e d Fi n a n ci al Pl a n n er & Li c e n s e d I n v e st m e nt A d vi s or + 9 7 2. 5 4. 3 2 0. 8 0 7 7 B o o k a F R E E 3 0 - mi n ut e c o n s ult ati o n! a a r o n @ g r e e n p e a k a d vi s o r s. c o m
w w w. g r e e n p e a k a d vi s o r s. c o m
O U I S R A EL C E N T E R 13
t h e m b e c a u s e G- d p a s s e d o v e r o u r h o m e s. T h e p e o pl e h e a ri n g t h e s e i n st r u cti o n s b o w a n d g o a n d d o e x a ctl y a s G- d c o m m a n d e d M o s h e a n d A h a r o n. I m a gi n e t h e f ait h n e c e s s a r y t o f oll o w t h e s e i n st r u cti o n s. O k, G- d h a s p r o mi s e d t h at t h e fi r stb o r n E g y pti a n s will b e s mitt e n o n t h e 1 5t h at mi d ni g ht. A n d wit h t h at, w e will g o f r e e. B ut y o u J e w s, y o u h a v e t o o pt i n. Y o u h a v e t o m a r k y o u r h o m e. I a m a J e w. T h e P e s a c h s e d e r i n E g y pt w a s a st at e m e nt: I a m a J e w. A n d M o s h e, i n E g y pt, b ef o r e t h e E x o d u s i s al r e a d y pl a n ni n g f o r t h e f ut u r e, t h at c hil d r e n will a s k y o u i n y e a r s t o c o m e w h y w e a r e d oi n g t hi s. T h e c o m m a n d m e nt t o o b s e r v e t hi s f o r all g e n e r ati o n s i s o n e of t h e g r e at e d u c ati o n al s u c c e s s e s of h u m a n hi st o r y. T o t hi s d a y, t h e s e d e r i s t h e m o m e nt w h e n w e d e cl a r e o u r s el v e s a s J e w s, p a rt of J e wi s h hi st o r y. A n d r e m ai n s o n e of t h e m o st o b s e r v e d h oli d a y s. A p r of o u n d st at e m e nt of b el o n gi n g t o o u r p e o pl e.
6 T H A LI Y A ( 1 2: 2 9- 5 1) At mi d ni g ht, all t h e fi r st- b o r n i n E g y pt di e d. P a r o c all s M o s h e a n d A h ar o n a n d or d ers t h e m t o l e a v e t o s er v e G- d. Q ui c kl y, s o all of E g y pt i s n ot s mitt e n. 6 0 0, 0 0 0 a d ult m e n w e r e a m o n g st t h e J e w s w h o l eft E g y pt. T h e d o u g h w a s b a k e d a s M at z a a s t h e y c o ul d n ot w ait f o r it t o ri s e. T h e s oj o u r n i n E g y pt w a s 4 3 0 y e a r s. G- d t ell s M o s h e a n d A h a r o n t h e r ul e s of t h e P e s a c h off e ri n g: o nl y ci r c u m ci s e d sl a v e s, n ot e m pl o y e e s, t h e w h ol e p e o pl e, d o n’t t a k e it o ut of t h e h o m e, o n e r ul e f o r all t h e p e o pl e. T h e E x o d u s h a p p e n s. P a r o o r d e r s t h e J e wi s h p e o pl e t o l e a v e. I m m e di at el y. W h at a n i r o ni c j u xt a p o siti o n. T h e y l eft i n a h u r r y. Aft e r 4 3 0 y e a r s. It t o o k a n a wf ull y l o n g ti m e t o g et t h e r e. A n d t h e n it h a p p e n e d i n a 1 4 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
fl a s h. T h e E x o d u s f r o m E g y pt i s a c o r e b eli ef: t h at G- d s h a p e s J e wi s h hi st o r y, wit h a Y a d C h a z a k a a n d a n o ut st r et c h e d a r m. T h e r e i s n o ot h e r t h e m e of J e wi s h lif e t h at i s r e p e at e d a s oft e n i n o u r p r a y e r s a n d i n a pl et h o r a of mit z v ot. T h at G- d t o o k u s o ut of E g y pt. A n d t h at i s b e c a u s e G- d w o r ki n g i n hi st o r y i s a c o r e b eli ef. A n d a diffi c ult t hi n g t o s e e. G- d’ s H a n d i n hi st o r y i s j u st h a r d t o s e e. W e li v e i n a f o g g y w o rl d, w h e r e e b b s a n d fl o w s of o u r hi st o r y s e e m r a n d o m. O u r 2, 0 0 0 y e a r s of e xil e w a s a ti m e w h e r e t h e b eli ef i n a G- d a cti v e i n o u r hi st o r y w a s, w ell, w a s v e r y diffi c ult. C h all e n gi n g. C ul mi n ati n g i n t h e d a r k e st e cli p s e of t h e m all i n t h e S h o a h. G- d’ s H a n d i n hi st o r y h a s t o o oft e n, i n f a ct m o st oft e n, b e e n o b s c u r e d f r o m o u r vi e w. W h e r e i s H e l e a di n g u s, h o w i s H e g ui di n g u s ? B ut f o r u s it i s diff e r e nt. W e, t h e p ri vil e g e d g e n e r ati o n, o h, h o w p ri vil e g e d, w e, w h o h a v e r et u r n e d t o o u r L a n d, w e a r e t r ul y p ri vil e g e d; b e c a u s e w h e n w e r e a d of Hi s Y a d H a c h a z a k a a n d Hi s Z r o a N et u y a, Hi s st r o n g h a n d a n d O ut st r et c h e d A r m – w ell, w e k n o w w h at t h at i s. W e s e e it. W e o u r s el v e s a r e a p a rt of Hi s G ui di n g H a n d. W e c a n gi v e a n o d, y e s, affi r m, t h at H e d o e s g ui d e o u r p e o pl e, d o e s i nt e r v e n e i n o u r hi st o r y. F o r u s, H e h a s m a d e it e a si e r.
7 T H A LI Y A ( 1 3: 1- 1 6) G- d c o m m a n d s: all fi r st- b o r n p e o pl e a n d a ni m al s of t h e J e wi s h p e o pl e s h all b e h ol y t o M e. M o s h e t ell s t h e p e o pl e: r e m e m b e r t hi s d a y, f o r o n it, G- d t o o k y o u o ut of sl a v e r y wit h a st r o n g H a n d. W h e n y o u c o m e t o t h e L a n d of I s r a el, o b s e r v e t hi s: e at m at z a f o r 7 d a y s, ri d t h e h o u s e of c h a m et z, t ell y o u r c hil d r e n t h at it i s f o r t hi s t h at G- d t o o k u s o ut of E g y pt. A n d bi n d t h e m a s a si g n o n y o u r a r m a n d r e m e m b r a n c e b et w e e n y o u r e y e s. E v e r y fi r st- b o r n a ni m al i s a d e di c at e d off e ri n g. W h e n
e n u m e r at e d. Yi s h m a el di e s. Hi s d e s c e n d a nt s d w ell f r o m E g y pt t o A s s y ri a. Yi s h m a el’ s st o r y i s b ri ef. H e h a s n u m e r y o u r c hil d a s k s w h at i s t hi s ?, t ell t h e m t h at G- d o u s a n d p o w e rf ul off s p ri n g. T h e b r e vit y
hi s s o n S hl o m o s u c c e e d hi m. A d o ni y a h u c o n vi n c e s t w o v e r y si g nif i c a nt p e r s o n aliti e s - t h e Hi g h P ri e st a n d t h e c o m m a n d e r of Ki n g D a vi d’ s a r mi e s - t o
As h k el o n’s A w es o m e Vi e ws
t o o k u s o ut of E g y pt. Bi n d t hi s a s a si g n o n y o u r h a n d a n d a g ui d e b et w e e n y o u r e y e s, a s G- d B Y R A B BI C H A N O C H Y E R E S t o o k u s o ut wit h a st r o n g h a n d. R a v, B eit K n ess et B eit Yisr a el, Y e mi n M os h e N o w, t h e e nti r e T o r a h c h a n g e s. F r o m n a r r a ti v e t o W hmit o ritre syi n g t o a c q uir e a b uri al s p ot f or his wif e, h e s a ys e n zAvvrot.a h aT hm eardedr will ess esb te hseo p em oe pl me oofr eC st h eit, b ut t h e“ GeerntiV’r Teosr he st a v of A n to ch hie EiT o mr aac hh ie s m ” mit ( 2 3:z v4)ot. “ A Str a n g er a n d a R esi d e nt a m I wit h y o u ” e msv et ou bpe ua ntil c o ntrha edircetiiosn.t Ifo co rn ee is T h e T nhisa rsreati at ea tstrh ae n g er t h a n h e is n ot a r esi d e nt, if h e is a r esi d e nt t h a n h e is n o l o n g er a str a n g er. W h at di d A vr a h a m m e a n ? W a k e u p t o t h e s o u n d of w av es r el ati oT hn es hiM ap.gi I,d ofC rDeuatb noor,(J Pa cr oo b mib esno r,W olfR e Krd ae nz e 1m 7e 4r.1- 1 8 0 4) e x pl ai ns t h at A vr a h a m w at c h e d h o w h e s p o k e i n Y o u, t chis r etate nse d,e sitr eucia tipio ne int, n ori dn erd et bt o, eb d. ot h, st at e his tr ut h a n d b e a bl eStt oe kpese pa twh ay e p fr e a oc e m- Sthhaleo nm eB wa yit. A n Aglvroa hsah mul W es ain d,o ow n atrh ee oa n pe eh oa npld,e “In aotm ja uRstesiofd efnt’ aitd hu ie tn ot G-h ed’s pr o mis e t o r e c ei v e t his L a n d a n d o n t h e ot h er h a n d, I s ftll n e e d y o ur a gr e e m e nt t o p ur c h as e a pl ot. I n ot h er w or ds, A vr a h aB uy m i ma pli e ntt”haen sd uy ns o u ets ar e tt hoeo! n ae dp “Iarta mmtehnte r esi & gd et p r o mi s e s, n ot j u st a p e o pl e wit h a u ni q u e b o n d “str a n g ers ”, w hil e t h e y u n d erst o o d hi m as s a yi n g t h at “t h e y ” ar e t h e r esi d e nts a n d A vr a h a m is t h e str a n g er. wit h o Tu hr e Cpre ea cate o wr,as bk ut a nn ed de trd.u e t o his i d e als. e pt,a apn ed oA pl vr ae hca om rm e mm ai S h za bv bot. at S h al o m Wit h Mit I n d e bt e d. T o t h e R e d e e m e r.
A S H O RT V O RT
C A L L F O R A VI E WI N G
We ar e a y o u n g s e ST ni orE Pc oHuEplNe El oPoST ki nEIg N Li c e n s e d R e alt or f or a 1 b e dr o o m f ur+ nis 9 7 2h e5 d8-a7p8art 3- 7m4e3nt6 i n J er us al e m fr o m D ec +e 1m(b9er1 4)2 0 32 51-J1- u1 n2e4 25 0 2 2
0524419731
w w w. st e p h e n- e p st ei n. c o m
T O R A H TI D BI T S 1 4 4 0 / C H A Y EI S A R A 5 7 8 2
h o use a mess? let me help! Ill u str ati o n b y Fr e e pi k
12
H o m e Or g a ni zi n g & D e cl utt eri n g Li or a Pi n h a s | 0 5 3 3 5 1 2 9 3 8 O U I S R A EL C E N T E R 15
T T HH EEP EPR SEO NRi Sn t hOe pNa rIs h aN T H E P A R S H A B Y B RY A RB ABIB DBIR. DT R. Z VIT ZH EVIR S HHE RW SEI H N R WE EI B NREB O UO EU X E CX UE TIC UV ETI VIV EC E VIP CR E SIP DR EE NSIT, DE E MNET,RI T U S E M E RI T U S
“ Fl o w ” S o m eti m e s w e f e el i n s pi r e d. W e m a y b e w o r ki n g h a r d, b ut w e d o n’t s e e m t o mi n d, b e c a u s e w e l o v e t h e w o r k w e a r e d oi n g a n d b eli e v e i n it. O u r o bj e cti v e s a r e b a s e d o n o u r h e a rtf elt c o n vi cti o n s, a n d o u r l a b o r s a r e c o n si st e nt wit h o u r d e e p e st attit u d e s. N o t a s k f e el s o n e r o u s, b e c a u s e ti m e fli e s b y a n d w e h a v e a c o n st a nt f e eli n g of a c c o m pli s h m e nt. T hi s s e n s e t h at e v e r yt hi n g i s j u st ri g ht a n d t h e a bilit y t o d o all t h at i s e x p e ct e d of u s eff e cti v el y a n d e nj o y a bl y i s c all e d “fl o w ” b y s o m e p s y c h ol o gi st s. O n e s u c h p s y c h ol o gi st, Mi h al y C zi k s z e nt mi h al yi, h a s w ritt e n a b o o k e ntitl e d Fl o w: T h e P s y c h ol o g y of O pti m al E x p e ri e n c e , w h e r e h e r e p o rt s hi s r e s e a r c h o n t hi s vit al f e eli n g of h o w t h e w o r k w e d o c o nf o r m s wit h o u r i n n e r m o st b eli ef s a n d hi g h e st p ri n ci pl e s. Ot h e r ti m e s, h o w e v e r, t h e r e i s al s o a v e r y diff e r e nt m a n n e r i n w hi c h w e w o r k. W e f e el u n h a p p y wit h o u r j o b s n ot m e r el y b e c a u s e t h e y a r e diffi c ult, b o ri n g, o r st r e s sf ul, b ut b e c a u s e
1 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
w e d o n’t r e all y w a nt t o b e d oi n g w h at w e a r e r e q ui r e d t o d o. W e p e rf o r m o ut of a s e n s e of o b e di e n c e a n d d ut y, b ut w e w o ul d r at h e r t h at s o m e o n e el s e t a k e u p o u r t a s k. I n t hi s i n st a n c e, w e oft e n d o n ot f e el c o m p et e nt t o p e rf o r m o u r l a b o r s. W e a r e c e rt ai n t h at t h e r e a r e ot h e r s m u c h m o r e c a p a bl e t h a n w e a r e w h o c o ul d d o m u c h b ett e r. W e f e el u n w o r t h y a n d u n c e rt ai n of o u r s u c c e s s. I n r e a di n g t h e r e c e nt T o r a h p o rti o n s, t hi s w e e k’ s ( B o ) a n d l a st w e e k’ s (V a’ e r a ), w e e n c o u nt e r o n e m a n, M o s e s, w o r ki n g v e r y h a r d at s o m e c o m pl e x a n d al m o st i m p o s si bl e t a s k s: l e a di n g t h e J e wi s h p e o pl e a n d c h all e n gi n g P h a r a o h t o f r e e t h e m. I oft e n a s k m y s elf a b o ut M o s e s’ i n n e r e x p e ri e n c e w hil e c a r r yi n g o ut hi s mi s si o n. A r e hi s f e eli n g s li k e t h e fi r st s et of e m oti o n s d e s c ri b e d a b o v e ? D o e s h e f e el i n s pi r e d, h a p p y, e a g e r ? D o e s h e e x p e ri e n c e t hi s s e n s e of “fl o w ? ” O r d o e s h e fi n d hi m s elf r el u ct a nt, u n c o mf o rt a bl e, a n d p e r h a p s e v e n f e el a w k w a r d, at l e a st at ti m e s ? D o e s h e e x p e ri e n c e t h rill i n hi s c o mi n g s a n d g oi n g s i nt o P h a r a o h’ s r o y al c o u rt ? I s h e e x cit e d b y t h e w o r d s h e fi n d s t o c h all e n g e P h a r a o h a n d t o d e b at e wit h hi m ? O r d o e s h e a p p r o a c h t h e s e e x p e ri e n c e s wit h t r e pi d ati o n a n d s uff e r i n a g o n y a s e a c h s u c c e s si v e att e m pt t o f r e e hi s p e o pl e i s di st u r b e d ? T h e r e i s a t r a n siti o n, i n t hi s w e e k’ s T o r a h r e a di n g s, i n M o s e s’ r ol e. M o s e s’ i niti al r ol e i s b ei n g a n a d v o c at e f o r f r e e d o m, b ut b y t h e e n d of t h e P a r s h a , h e b e c o m e s a l a w gi v e r a n d t e a c h e r a s w ell. A n d hi s r ol e f u rt h e r e x p a n d s t o t h at of m a st e r of l o gi sti c s a n d d e s e rt t r a v el
g ui d e a s h e p r e p a r e s hi s p e o pl e f o r t h ei r j o u r n e y a n d e m b a r k s u p o n it. I s M o s e s i n “fl o w ? ” O r i s h e st r u g gli n g i n w a r dl y wit h r el u ct a n c e, r e si st a n c e, a n d p e r h a p s e v e n r e s e nt m e nt ? T h e a n s w e r li e s i n M o s e s’ i niti al r e a cti o n t o hi s a s si g n m e nt, i n hi s o n g oi n g e x p r e s si o n s t h r o u g h o ut hi s lif e, i n hi s di s a p p oi nt m e nt s wit h hi s p e o pl e, a n d i n hi s willi n g n e s s t o s h e d hi s l e a d e r s hi p r ol e. I niti all y, h e a s k s G o d t o s e n d a n ot h e r i n hi s st e a d. H e i n si st s t h at hi s h a n di c a p s di s q u alif y hi m f r o m G o d’ s mi s si o n. H e d o e s n ot t r u st hi s p e o pl e t o r e s p o n d t o hi m, a n d h e i s c e rt ai n t h at P h a r a o h will m o c k hi m. H e n e v e r, e v e n at t h e e n d of hi s lif e, s e e m s c o mf o rt a bl e wit h hi s m a n y t a s k s. W h at, t h e n, m oti v at e s M o s e s t o st a n d b ef o r e P h a r a o h, s uff e r hi s t a u nt s, t h r e at e n hi m r e p e at e dl y, a n d t e a c h hi s p e o pl e l e s s o n s w hi c h t h e y oft e n d o n ot wi s h t o h e a r ? W h at m oti v at e s hi m i s hi s s e n s e of d ut y, hi s c o m mit m e nt t o a lif e of r e s p o n si bilit y. H e m o d el s f o r u s, f o r all of u s, a lif e of o b e di e n c e t o a hi g h e r a ut h o rit y. H e t e a c h e s u s t h at w e e a c h h a v e a v o c ati o n, a mi s si o n, a p a rt t o pl a y i n lif e’ s d r a m a. M o r e i m p o rt a ntl y, h e t e a c h e s u s t h at o u r t a s k s will oft e n b e f r u st r ati n g a n d p ai nf ul. W e m a y n ot e x p e ri e n c e “fl o w. ” O u r c a r e e r s m a y n ot g o s m o ot hl y a n d m a y n ot b ri n g u s g r atifi c ati o n. B ut w e will, n e v e rt h el e s s, p r e v ail if w e r e c o g ni z e t h e t r ut h of o u r c alli n g a n d r e s p o n d d utif ull y a n d f ait hf ull y, e v e n if it d o e s n’t “f e el g o o d. ” O b e di e n c e i s a m aj o r v al u e i n J u d ai s m. It m a y n ot b e t r e n d y t h e s e d a y s, b ut it w a s c e rt ai nl y t h e h all m a r k of t h e lif e of M o s e s, a n d w e a r e all c h all e n g e d t o e m ul at e hi m i n o u r o w n li v e s.
ר פ וא ה ש ל מ ה
P el e g S h a bt ai b e n C h a vi v a L e a h
S T O P W A IT IN G . G ET R EA L C A R E. E L IT E M E D S P E C IA L IS T S
P R E M IU M M E D IC A L C A R E IN M O D I'IN
A t r u e A m e r ic a n - s t y le c lin ic w it h u n p a r a lle le d s e r v ic e a n d p r o fe s s io n a lis m . S u p e r fa s t a c c e s s t o Is r a e l's t o p s p e c ia lis t s . Y O U R H E A L T H , O U R P R IO R IT Y !
C a rd io lo g y O rth o p e d ic s EN T G y n e c o lo g y G a s tro e n te ro lo g y D e rm a to lo g y N e u ro lo g y U ro lo g y O p h th a lm o lo g y E n d o c rin o lo g y P u lm o n o lo g y G e ria tric s P ro c to lo g y P o d ia try P e d ia tric s p e c ia ltie s A e s th e tic s W H Y E L IT E M E D ?
V e ry fa s t a p p o in tm e n ts C a re fu lly s e le c te d to p s p e c ia lis ts P e rs o n a liz e d c a re th a t p u ts y o u firs t S tu n n in g n e w c lin ic in Y is h p ro C e n te r
BO O K N O W w w w .e lit e m e d .c o .il A y a la 3 6 0 , 2 1 H a m e la c h o t S t r e e t , B u ild in g B , 5 t h F lo o r Y is h p r o C e n t e r , M o d iin
0 7 3 - 3 2 1- 4 18 1 O U I S R A EL C E N T E R 17
IN ME MORY OF AVRAHA M LIFSHUTZ Z"L
SI G N U P HE RE IS R AEL RES C UE. O R G/TE A M- AV R A H A M- 2 0 2 6/ 1 8 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
O U I S R A EL C E N T E R 19
C C Oo v Ve nEa ntN &AC oNn vTe r s &ati oCn O N V E R S A TI O N
T HT Oh Uo Gu gH ThtSs Oo Nn tT hH eE W Ee Ee KklL yY P Aa rRsS hH aA
R ARB ABIB LBIO RL DO JR OD NJ AOT NH A TN HS A CN K SS AZ CT "KLS Z T" L
F O FR OM RE RM CE HI H E TB ER DE WH E R EC F HIR EA FB BIR A OBF BIT H OE F U TNIH TEE DU NI BC RO EN GW R E G A TI O N S O F T H E C O M M O N W E A L T H C O N G R E G A TI O N S O F T H E C O M M O N W E A L T H
M a y t h e l e a r ni n g of t h e s e Di v r ei T o r a h b e ל ע יל וי נש מ ת H a R a v Y a' a k o v Z vi b e n D a vi d A ri e h zt "l
ל ע יל וי נש מ ות פ נח ס ב ן יע ק ב א ש ר וגול ד ה ב ת יש ר א ל ד וד א ייז ע ״ה וע זר יא ל ב ן א ר יה ל ייב ומ ע ניה ב ת יצ ח ק ש ר ט ר ע ״ה
F r e e d o m’ s D ef e n c e A n d y o u s h all e x pl ai n t o y o u r c hil d o n t h at d a y, ‘It i s b e c a u s e of w h at t h e L o r d di d f o r m e w h e n I w e nt f r e e f r o m E g y pt.’ It w a s t h e m o m e nt f o r w hi c h t h e y h a d b e e n w aiti n g f o r m o r e t h a n t w o h u n d r e d y e a r s. T h e I s r a elit e s, sl a v e s i n E g y pt, w e r e a b o ut t o g o f r e e. T e n pl a g u e s h a d st r u c k t h e c o u nt r y. T h e p e o pl e w e r e t h e fi r st t o u n d e r st a n d; P h a r a o h w a s t h e l a st. G o d w a s o n t h e si d e of f r e e d o m a n d h u m a n di g nit y. Y o u c a n n ot b uil d a n ati o n, h o w e v e r st r o n g y o u r p oli c e a n d a r m y, b y e n sl a vi n g s o m e f o r t h e b e n efit of ot h e r s. Hi st o r y will t u r n a g ai n st y o u, a s it h a s a g ai n st e v e r y t y r a n n y k n o w n t o h u m a n ki n d. A n d n o w t h e ti m e h a d a r ri v e d. T h e I s r a elit e s w e r e o n t h e b ri n k of t h ei r r el e a s e. M o s e s, t h ei r l e a d e r, g at h e r e d t h e m t o g et h e r a n d p r e p a r e d t o a d d r e s s t h e m. W h at w o ul d h e s p e a k a b o ut at t hi s f at ef ul j u n ct u r e, t h e bi rt h of a p e o pl e ? H e c o ul d h a v e s p o k e n a b o ut m a n y t hi n g s. H e mi g ht h a v e t al k e d a b o ut li b e rt y, t h e b r e a ki n g of t h ei r c h ai n s, a n d t h e e n d of sl a v e r y. H e mi g ht h a v e t al k e d a b o ut t h e d e sti n ati o n t o w hi c h t h e y w e r e a b o ut t o t r a v el, t h e “l a n d fl o wi n g wit h mil k a n d h o n e y ”. O r h e mi g ht 2 0 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
h a v e c h o s e n a m o r e s o m b r e t h e m e: t h e j o u r n e y t h at l a y a h e a d, t h e d a n g e r s t h e y w o ul d f a c e: w h at N el s o n M a n d el a c all e d “t h e l o n g w al k t o f r e e d o m ”. A n y o n e of t h e s e w o ul d h a v e b e e n t h e s p e e c h of a g r e at l e a d e r s e n si n g a n hi st o ri c m o m e nt i n t h e d e sti n y of I s r a el. M o s e s di d n o n e of t h e s e t hi n g s. I n st e a d h e s p o k e a b o ut c hil d r e n, a n d t h e di st a nt f ut u r e, a n d t h e d ut y t o p a s s o n m e m o r y t o g e n e r ati o n s y et u n b o r n. T h r e e ti m e s i n t hi s w e e k’ s s e d r a h e t u r n s t o t h e t h e m e: A n d w h e n y o u r c hil d r e n a s k y o u, ‘ W h at d o y o u m e a n b y t hi s rit e ?’ y o u s h all s a y... ( E x. 1 2: 2 6- 2 7) A n d y o u s h all e x pl ai n t o y o u r c hil d o n t h at d a y, ‘It i s b e c a u s e of w h at t h e L o r d di d f o r m e w h e n I w e nt f r e e f r o m E g y pt.’ ( E x. 1 3: 8) A n d w h e n, i n ti m e t o c o m e, y o u r c hil d a s k s y o u, s a yi n g, ‘ W h at d o e s t hi s m e a n ?’ y o u s h all a n s w e r... ( E x. 1 3: 1 4) A b o ut t o g ai n t h ei r f r e e d o m, t h e I s r a elit e s w e r e t ol d t h at t h e y h a d t o b e c o m e a n ati o n of e d u c at o r s. T h at i s w h at m a d e M o s e s n ot j u st a g r e at l e a d e r, b ut a u ni q u e o n e. W h at t h e T o r a h i s t e a c hi n g i s t h at f r e e d o m i s w o n n ot o n t h e b attl efi el d, n o r i n t h e p oliti c al a r e n a, n o r i n t h e c o u rt s, n ati o n al o r i nt e r n ati o n al, b ut i n t h e h u m a n i m a gi n ati o n a n d will. T o d ef e n d a c o u nt r y, y o u n e e d a n a r m y. B ut t o d ef e n d a f r e e s o ci et y, y o u n e e d s c h o ol s. Y o u n e e d f a mili e s
a n d a n e d u c ati o n al s y st e m i n w hi c h i d e al s a r e p a s s e d o n f r o m o n e g e n e r ati o n t o t h e n e xt, a n d n e v e r l o st, o r d e s p ai r e d of, o r o b s c u r e d. S o J e w s b e c a m e t h e p e o pl e w h o s e p a s si o n w a s e d u c a ti o n, w h o s e cit a d el s w e r e s c h o ol s a n d w h o s e h e r o e s w e r e t e a c h e r s. T h e r e s ult w a s t h at b y t h e ti m e t h e S e c o n d T e m pl e w a s d e st r o y e d, J e w s h a d c o n st r u ct e d t h e w o rl d’ s fi r st s y st e m of u ni v e r s al c o m p ul s o r y e d u c ati o n, p ai d f o r b y p u bli c f u n d s: R e m e m b er f or g o o d t h e m a n J os h u a b e n G a ml a, b e c a u s e w e r e it n ot f o r hi m t h e T o r a h w o ul d h a v e b e e n f o r g ott e n f r o m I s r a el. At fi r st a c hil d w a s t a u g ht b y a f at h e r, a n d a s a r e s ult o r p h a n s w e r e l eft u n e d u c at e d. It w a s t h e n r e s ol v e d t h at t e a c h e r s of c hil d r e n s h o ul d b e a p p oi nt e d i n J e r u s al e m, a n d a f at h e r ( w h o li v e d o ut si d e t h e cit y) w o ul d b ri n g hi s c hil d t h e r e a n d h a v e hi m t a u g ht, b ut t h e o r p h a n w a s still l eft wit h o ut t uiti o n. T h e n it w a s r e s ol v e d t o a p p oi nt t e a c h e r s i n e a c h di st ri ct, a n d b o y s of t h e a g e of si xt e e n a n d s e v e nt e e n w e r e pl a c e d u n d e r t h e m; b ut w h e n e v e r t h e t e a c h e r w a s a n g r y wit h a p u pil, h e w o ul d r e b el a n d l e a v e. Fi n all y, J o s h u a b e n G a ml a c a m e a n d i n stit ut e d t h at t e a c h e r s b e a p p oi nt e d i n e v e r y p r o vi n c e a n d e v e r y cit y, a n d c hil d r e n f r o m t h e a g e of si x o r s e v e n w e r e pl a c e d u n d e r t h ei r c h a r g e. ( B a b a B at r a 2 1 a) B y c o nt r a st, E n gl a n d di d n ot i n stit ut e u ni v e r s al c o m p ul s o r y e d u c ati o n u ntil 1 8 7 0. T h e s e ri o u s n e s s t h e S a g e s att a c h e d t o e d u c ati o n c a n b e m e a s u r e d b y t h e f oll o wi n g t w o p a s s a g e s: If a cit y h a s m a d e n o p r o vi si o n f o r t h e e d uc ati o n of t h e y o u n g, it s i n h a bit a nt s a r e pl a c e d u n d e r a b a n, u ntil t e a c h e r s h a v e b e e n e n g a g e d. If t h e y p e r si st e ntl y n e gl e ct t hi s d ut y, t h e cit y i s e x c o m m u ni c at e d, f o r t h e w o rl d o nl y s u r vi v e s b y t h e m e rit of t h e b r e at h of s c h o ol c hil d r e n. ( M ai m o ni d e s, Hil c h ot T al m u d T o r a h 2: 1) R a b bi J u d a h t h e P ri n c e s e nt R a b bi C hi y a a n d R. I s si a n d R. A mi o n a mi s si o n t h r o u g h t h e
J er u s al e m R e al E st at e i s M y B u si n e s s Et a: 0 5 4 - 7 2 3 - 3 8 6 3
A m a zi n g st a n d al o n e h o m e s i n
O L D K A T A M O N, T A L BI Y A, B A K A, G E R M A N C O L O N Y O L D K AT A M O N t o w n h o us e 2 5 5 s q m of li vi n g s p a c e b uilt a s 6 b e dr o o m s, 5. 5 b at hr o o m s. R e gi st er e d g ar d e n 7 4 s q m. T err a c e of 1 4 s q m. S af e r o o m. Gr e at c o n diti o n, o pti o n f or p ar ki n g. C all m e f or m or e i nf or m ati o n. N e w E x cl u si v e S h ai A g n o n 4. 11 6 s q m b uilt a s t hr e e b e dr o o m s. 2 f ull b at hr o o m s. H a s S h a b b at el e v at or, p ar k i n g a n d st or a g e. B e a utif ul vi e w s t o t h e B ot a ni c al G ar d e n s. Pri c e 5, 3 0 0, 0 0 0 NI S I n t h e v er y d e sir a bl e G a n ei Tzi o n pr oj e ct o n Eli e z er H a g a d ol 6 Str e et. 1 2 5 s q m wit h 4 b e dr o o m s 2. 5 b at h s, 1 2 s q m t err a c e ( s m all ar e a s u k k a h). 2 S h a b b at el e v at or s 3 p ar ki n g s p ot s a n d st or a g e Gr e at vi e w 8t h ti o or B uilt i n A n gl o c o m m u nit y. Pri c e 6, 4 5 0, 0 0 0 NI S L u x ur y pr oj e ct i n t h e G E RM A N C O L O N Y: 1 2 8 s q m a pt, wit h a 1 3 s q m s u k k a t err a c e. S h a b b at el e v at or, u n d er gr o u n d p ar ki n g a n d st or a g e. C o m pl eti o n 3 y e ar s. Pri c e 1 0,1 0 0, 0 0 0 NI S O p p ort u nit y t o b u y st a n d al o n e h o u s e i n O v er 5 0 0 s q m. C all m e f or m or e i nf or m ati o n.
BAKA
Et a M orri s R e alt y, Lt d. et a m orri sr e al e st at e @ g m ail. c o m Et a: 0 5 4 - 7 2 3 - 3 8 6 3 et a m orri sr e alt y. c o.il O U I S R A EL C E N T E R 21
t o w n s of I s r a el t o e st a bli s h t e a c h e r s i n e v e r y pl a c e. T h e y c a m e t o a t o w n w h e r e t h e r e w e r e n o t e a c h e r s. T h e y s ai d t o t h e i n h a bit a nt s, “ B ri n g u s t h e d ef e n d e r s of t h e t o w n. ” T h e y b r o u g ht t h e m t h e milit a r y g u a r d. T h e r a b bi s s ai d, “ T h e s e a r e n ot t h e p r ot e ct o r s of t h e t o w n b ut it s d e st r o y e r s. ” “ W h o t h e n a r e t h e p r ot e ct o r s ? ” a s k e d t h e i n h a bit a nt s. T h e y a n s w e r e d, “ T h e t e a c h e r s. ” ( Ye r u s h al mi H a g gi g a h 1: 6) N o ot h e r f ait h h a s att a c h e d a hi g h e r v al u e t o st u d y. N o n e h a s gi v e n it a hi g h e r p o siti o n i n t h e s c al e of c o m m u n al p ri o riti e s. F r o m t h e v e r y o ut s et, I s r a el k n e w t h at f r e e d o m c a n n ot b e c r e at e d b y l e gi sl ati o n, n o r c a n it b e s u st ai n e d b y p oliti c al st r u ct u r e s al o n e. A s t h e A m e ri c a n j u sti c e J u d g e L e a r n e d H a n d p ut it: “ Li b e rt y li e s i n t h e h e a rt s of m e n a n d w o m e n; w h e n it di e s t h e r e, n o c o n stit uti o n, n o l a w, n o c o u rt c a n s a v e it. ” T h at i s t h e t r ut h e pit o mi s e d i n a r e m a r k a bl e e x e g e si s gi v e n b y t h e S a g e s. T h e y b a s e d it o n t h e f oll o wi n g v e r s e a b o ut t h e T a bl et s t h at M o s e s r e c ei v e d at Si n ai: T h e T a bl et s w e r e t h e w o r k of G o d; t h e w riti n g w a s t h e w riti n g of G o d, e n g r a v e d o n t h e T a bl et s. ( E x. 3 2: 1 6) T h e y r ei nt e r p r et e d it a s f oll o w s: R e a d n ot c h a r ut , e n g r a v e d, b ut c h e r ut , f r e ed o m, f o r t h e r e i s n o n e s o f r e e a s o n e w h o o c c u pi e s hi m s elf wit h t h e st u d y of T o r a h. ( Mi s h n a h A v ot 6: 2) W h at t h e y m e a nt w a s t h at if t h e l a w i s e n g r a v e d o n t h e h e a rt s of t h e p e o pl e, it d o e s n ot n e e d t o b e e nf o r c e d b y p oli c e. T r u e f r e e d o m – c h e r ut – i s t h e a bilit y t o c o nt r ol o n e s elf wit h o ut h a vi n g t o b e c o nt r oll e d b y ot h e r s. Wit h o ut v ol u nt a ril y a c c e pti n g a c o d e of m o r al a n d et hi c al r e st r ai nt s, li b e rt y b e c o m e s li c e n s e a n d s o ci et y it s elf a b attl e g r o u n d of w a r ri n g i n sti n ct s a n d d e si r e s. T hi s i d e a, f at ef ul i n it s i m pli c ati o n s, w a s fi r st a rti c ul at e d b y M o s e s i n t hi s w e e k’ s s e d r a , i n hi s 2 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
w o r d s t o t h e a s s e m bl e d I s r a elit e s. H e w a s t ell i n g t h e m t h at f r e e d o m i s m o r e t h a n a m o m e nt of p oliti c al t ri u m p h. It i s a c o n st a nt e n d e a v o u r, t h r o u g h o ut t h e a g e s, t o t e a c h t h o s e w h o c o m e aft e r u s t h e b attl e s o u r a n c e st o r s f o u g ht, a n d w h y; s o t h at m y f r e e d o m i s n e v e r s a c rifi c e d t o y o u r s, o r p u r c h a s e d at t h e c o st of s o m e o n e el s e’ s. T h at i s w h y, t o t hi s d a y, o n P a s s o v e r w e e at m at z a , t h e u nl e a v e n e d b r e a d of affli cti o n, a n d t a st e m a r o r , t h e bitt e r h e r b s of sl a v e r y, t o r e m e m b e r t h e s h a r p t a st e of affli cti o n a n d n e v e r b e t e m pt e d t o affli ct ot h e r s. T h e ol d e st a n d m o st t r a gi c p h e n o m e n o n i n hi st o r y i s t h at e m pi r e s, w hi c h o n c e b e st r o d e t h e n a r r o w w o rl d li k e a c ol o s s u s, e v e nt u all y d e cli n e a n d di s a p p e a r. F r e e d o m b e c o m e s i n di vi d u ali s m ( “ e a c h d oi n g w h at w a s ri g ht i n hi s o w n e y e s ”, J u d g e s 2 1: 2 5), i n di vi d u ali s m b e c o m e s c h a o s, c h a o s b e c o m e s t h e s e a r c h f o r o r d e r, a n d t h e s e a r c h f o r o r d e r b e c o m e s a n e w t y r a n n y i m p o si n g it s will wit h t h e u s e of f o r c e. W h at, t h a n k s t o T o r a h, J e w s n e v e r f o r g ot i s t h at f r e e d o m i s a n e v e r- e n di n g eff o rt of e d u c ati o n i n w hi c h p a r e nt s, t e a c h e r s, h o m e s, a n d s c h o ol s a r e all p a rt n e r s i n t h e di al o g u e b et w e e n t h e g e n e r ati o n s. L e a r ni n g - T al m u d T o r a h - i s t h e v e r y f o u n d ati o n of J u d ai s m, t h e g u a r di a n of o u r h e rit a g e a n d h o p e. T h at i s w h y, w h e n t r a diti o n c o nf e r r e d o n M o s e s t h e g r e at e st h o n o u r, it di d n ot c all hi m ‘ o u r h e r o’, ‘ o u r p r o p h et’ o r ‘ o u r ki n g’. It c all e d hi m, si m pl y, M o s h e R a b b ei n u , M o s e s o u r t e a c h e r. F o r it i s i n t h e a r e n a of e d u c ati o n t h at t h e b attl e f o r t h e g o o d s o ci et y i s l o st o r w o n. T h es e w e e kl y t e a c hi n gs fr o m R a b bi S a c ks zt ”l ar e p art of his ‘ C o v e n a nt & C o n v ers a ti o n’ s eri es o n t h e w e e kl y T or a h t e a c hi n g. Wit h t h a n ks t o t h e S c hi m m el F a mil y f or t h eir g e n er o us s p o ns ors hi p, d e di c at e d i n l o vi n g m e m or y of H arr y ( C h ai m) S c hi m m el. Visit w w w. R a b bi S a c ks. or g f or m or e.
Dr. H arr y W ei s m a n F or m er Assist. Cli nic al Pr of ess or of M e dici n e, U CL A Sc h o ol of M e dici n e; Div. of E n d ocri n ol o gy & M et a b olis m A ut h or of T h e 1 8 % S ol uti o n – L os e 1 8 % of Yo ur w ei g ht i n 1 8 We eks
Wei g ht l oss C o ns ult ati o n
+ 9 7 2 5 3 4 7 2 21 5 9
RE AL E S TATE - H AL A C H A Q & A R a b bi B ar u c h Efr ati, P o s e k H al a c h a
I s a m e z u z a h r e q uir e d o nl y f or m y o w n h o m e, or al s o if I r e nt ? W h o i s r e s p o n si bl e, t h e o w n er or t h e t e n a nt ?
A br o a d, if o n e r e nt s f or l e s s t h a n t hirt y d a y s, t h er e i s n o o bli g ati o n f or a m e z u z a h. I n I sr a el, e v e n if o n e r e nt s f or a s h ort er p eri o d, a m e z u z a h wit h a bl e s si n g i s r e q uir e d. T h e o bli g ati o n t o p ut u p t h e m e z u z a h r e st s o n t h e t e n a nt. Q u e sti o n s b y w h at s a p p- 0 5 2 8 3 7 0 7 0 0
P R O P E R T Y O F T H E W E E K! C h ar mi n g St u di o A p art m e nt i n t h e H e art of J er u s al e m
Gr o u n d Fl o or | A p pr o x. 4 0 s q m + s e p ar at e kit c h e n O p e n- pl a n l a y o ut wit h hi g h c eili n g s & n at ur al li g ht Pri v at e e ntr a n c e, air c o n diti o ni n g, a n d wi n d o w b ar 5 s q m st or a g e r o o m + s h ar e d y ar d wit h n ei g h b or
F O R S ALE
₪ 2, 1 0 0, 0 0 0
N A C H L A O T, J E R U S A L E M
GI V A T M O R D E C H AI, J E R U S A L E M
1 b dr | Gr o u n d fl o or | 4 0 s q m
4 b dr | 1 2 1 s q m| Gr o u n d Fl o or
Pri m e & C e ntr al L o c ati o n
S p a ci o u s L a y o ut H u g e G ar d e n ( 8 0 s q m) + B al c o n y T o p L o c ati o n – W al k t o e v er yt hi n g, p ar k wit h e a s e. I n cl u d e s Pri v at e P ar ki n g
Gr o u n d Fl o or + Y ar d f or U s e A ut h e nti c C h ar a ct er A / C & S e c urit y B ar s
₪ 2, 1 5 0, 0 0 0
₪ 5, 9 5 0, 0 0 0
N A C H L A O T, J E R U S A L E M 1 B dr | 3 3 s q m r e gi st er e d i n T a b u | Gr o u n d fl o or T ur n- K e y R e a d y - C o m pl et el y r e n o v at e d Bri g ht & C h e erf ul Pri m e N ei g h b or h o o d C e ntr al y et P e a c ef ul L o c ati o n
N A C H L A O T, J E R U S A L E M
1 B dr | 4 5 s q m | 1 st Fl o or M o d er n Li vi n g, St u n ni n g n e w kit c h e n O ut d o or S p a c e, 4 s q m b al c o n y Str e s s- Fr e e – El e v at or a c c e s s o n a b e a utif ull y q ui et str e et. M o v e-i n R e a d y
₪ 1, 6 5 0, 0 0 0
₪ 2, 2 9 0, 0 0 0
MI T Z P E Y E RI C H O
N A C H A L A T A C HI M, J E R U S A L E M 2 b dr | 7 5 s q m | Pri v at e E ntr a n c e R e n o v at e d A p art m e nt wit h B al c o n y S u k k a h Y ar d E ntir e Pr o p ert y G e n er ati n g ₪ 1 0, 0 0 0 / M o nt h E x c ell e nt I n v e st m e nt O p p ort u nit y
6 B dr | 2 2 0 s q m | 3 fl o or s 3 F ull Fl o or s Ma mad Pri v at e R o oft o p wit h P a n or a mi c P ot e nti al M a s si v e E x p a n si o n P ot e nti al
₪ 3, 8 0 0, 0 0 0
₪ 3, 6 8 0, 0 0 0
Z A YI T, E F R A T
5 B dr | 2. 5 b at h s | 1 6 0 s q m
D E K E L, E F R A T
T w o Pri v at e S u k k a h B al c o ni e s
7 b dr | 2 2 3 s q m | 4 l e v el s Bri g ht & O p e n
F ull y R e n o v at e d & M o d er n D e si g n M a s si v e E x p a n si o n P ot e nti al Pri v at e P ar ki n g I n cl u d e d
E x c ell e nt C o n diti o n i n a Dr e a m L o c ati o n St e p s fr o m T o p S c h o ol s & P ar k s
₪ 4, 9 5 0, 0 0 0
D A G A N, E F R A T
6 b dr | G ar d e n | 2 5 2 s q m P a n or a mi c Vi e w s E xtr a- L ar g e Kit c h e n & Li vi n g Ar e a F ut ur e P ot e nti al: O pti o n t o A d d a B a s e m e nt S p a ci o u s, Air y, a n d F ull of Li g ht
₪ 8, 9 0 0, 0 0 0
G ar d e n & Atti c
₪ 4, 8 0 0, 0 0 0
NE W PR OJE CT M O R A D O T H A Z A YI T, E F R A T Di s c o v er S ol o m o n Ri d g e, u p s c al e li vi n g i n t h e h e art of Z a yit, Efr at. S p a ci o u s a p art m e nt s, br e at ht a ki n g vi e w s.
E sti m at e d c o st: ₪ 1, 9 9 0, 0 0 0
F or a ~ 9 5 s q m a p art m e nt wit h p ar ki n g a n d s u k k a h b al c o n y.
+ 9 7 2 5 2- 5 8 7- 8 7 8 8 offi c e @ n o a m h o m e s. c o m w w w. n o a m h o m e s. c o m
O U I S R A EL C E N T E R 23
P R O BI N G T H E P R O P H E T S B Y R A B BI N A C H M A N ( N EI L) WI N K L E R F A C U L T Y, O U I S R A E L C E N T E R
T w o P a r a s h ot; T w o G o al s; T w o H aft a r ot Alt h o u g h t h e t w o p a r a s h ot of V a’ e r a a n d B o r e c o u nt t h e st o r y of t h e t e n pl a g u e s f o r u s, C h a z al s e p a r at e d t h e n a r r ati v e b y i n cl u di n g t h e fi r st s e v e n pl a g u e s i n P a r a s h at V a’ e r a a n d l e a vi n g t h e d et ail s of t h e fi n al t h r e e p u ni s hm e nt s f o r P a r a s h at B o. A s a y o u n g st e r, I al w a y s f elt a bit “f r u st r at e d ” t o h a v e t h e c ul mi n ati o n of t h e e x citi n g “ a d v e nt u r e ”, t h e d e pi cti o n of I s r a el’ s r el e a s e f r o m sl a v e r y, d el a y e d u ntil t h e n e xt S h a b b at. U n d e r st a n d a bl y, I a s s u m e d ( at t h at ti m e), t h at s u c h a di vi si o n w o ul d c r e at e a f a r-t o o-l e n gt h y p a r a s h a o r o n e t h at w a s f a rt o o- c o n ci s e. N ot s u r p ri si n gl y, I w a s w r o n g. I n a ct u alit y, e a c h of t h e s e t w o T o r a h p o rti o n s, t h o u g h si mil a r, h a v e s e p a r at e g o al s, f o r, alt h o u g h t h e y a r e b ot h c e nt e r e d a r o u n d t h e pl a g u e s, t h e p u r p o s e of e a c h s e p a r at e s et of m a k k ot diff e r f r o m e a c h ot h e r. A s I m e nti o n e d i n l a st w e e k’ s a rti cl e, P a r a s h at V a’ e r a i n cl u d e s
C o m e B r o w s e t h e Wi n t e r B o o k S al e i n t h e G e r m a n C ol o n y!
H u ge selecti o n of 2 n d ha n d b o oks i n E n glis h, i n excelle nt c o n diti o n. Fr o m ki ds b o oks t o c o ok b o oks, Je wis h sef ori m t o t hrillers, r o ma nce t o hist oric al ficti o n. R u n ni n g till Fri day, Fe br uary 6 t h
For i nf o a n d a d dress c all/ w hatsa p p: 0 5 2 3 3 9 2 8 1 4 2 4 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
t h o s e pl a g u e s w h o s e p ri m a r y o bj e cti v e w a s t o i m p r e s s u p o n P a r’ o h a n d hi s n ati o n G o d’ s a b s ol ut e s o v e r ei g nt y a n d u n e q u al e d p o w e r – cl e a rl y r efl e ct e d i n t h e r e p etiti v e p h r a s e t h at a c c o m p a ni e s t h e pl a g u e s: “ s o t h at t h e y k n o w t h at I a m G- d ”. R a v M o s h e Li c ht e n st ei n e nli g ht e n s u s b y r e v e ali n g h o w, u p o n r e a di n g t h e l a st m a k k a h of P a r a s h at V a’ e r a (t h e pl a g u e of ‘ b a r a d’, h ail), w e s e n s e a c h a n g e i n t h e P h a r a o h’ s attit u d e. F o r t h e fi r st ti m e, P a r’ o h r e a ct s t o a pl a g u e wit h t h e w o r d s: “ C h at ati h a p a’ a m; ” “I h a v e si n n e d t hi s ti m e; ” H a s h e m H at z a d di k, v a’ a ni v’ a m mi h a r’ s h a’i m ”, “ G- d i s t h e ri g ht e o u s O n e, w hil e I a n d m y n ati o n a r e t h e g uilt y o n e s. ” A n d t hi s c h a n g e i n attit u d e l e a d s t o H a s h e m’ s ‘ a dj u st m e nt’ t o t h e p u r p o s e of t h e pl a g u e s i n P a r a s h at B o, w hi c h w e r e m e a nt t o p u ni s h t h e E g y pti a n s f o r t h ei r c r u elt y t o B’ n ai Yi s r a el. A s t h e t w o p a r a s h ot diff e r i n t h ei r ulti m at e g o al s, s o t o o, t h e t w o h aft a r ot r e a di n g s, t h o u g h r e a cti n g t o t h e v e r y s a m e hi st o ri c al e v e nt i n t h ei r ti m e, diff e r i n t h e p r o p h e ci e s of t h e t w o c o nt e m p o r a r y n e vi’i m, Y e c h e z k el a n d Yi r mi y a h u. Y e c h e z k el’ s n e v u’ a h t h at f oll o w s P a r a s h at V a’ e r a, c e nt e r s o n G- d’ s a n g e r t o w a r d t h e P h a r a o h a n d hi s b o a st of b ei n g a g o d a n d t h e c r e at o r of t h e Nil e, t h e lif e- s o u r c e of E g y pt. Hi s d e ni al of t h e o m ni p ot e n c e of t h e O n e C r e at o r a n d t h e O n e S o v e r ei g n r efl e ct e d t h e
v e r y si n of P a r’ o h t h at w e r e a d i n t h e p a r a s h a. F o r t h at r e a s o n, t h e p u ni s h m e nt p r o p h e si e d b y Y e c h e z k el i n cl u d e s t h e r e m o v al of E g y pt’ s lif e- s o u r c e, p r e di cti n g a s e ri o u s i m p a ct o n t h e p o p ul ati o n t h r o u g h H a s h e m’ s st ri k e u p o n t h e Nil e it s elf a n d t h ei r e v e nt u al b a ni s h m e nt f r o m t h e Nil e a n d i nt o t h e wil d e r n e s s. R a v Li c ht e n st ei n e x pl ai n s t h at Yi mi y a h u’ s n e v u’ a h t h at w e r e a d i n t h e t h e h aft a r a h of P a r a s h at B o [ p e r e k 4 6], e c h o e s t h e p u r p o s e of t h e t h r e e fi n al pl a g u e s d e pi ct e d i n t h e p a r a s h a, i. e. t o p u ni s h Mit z r a yi m f o r t h e h e a rtl e s s b e h a vi o r of t h e P h a r a o h a n d hi s n ati o n. R efl e cti n g t h e t h e m e of t h e p a r s h a, Yi r mi y a h u p r o p h e si e s of p u ni s h m e nt s f o r t h e i n h u m a ni t y of E g y pt- n ot f o r h e r d e ni al of G- d. J u st a s t h ei r b e h a vi o r t o w a r d t h e I s r a el it e s i n E g y pt w a s d e pl o r a bl e, s o t o o, w a s t h ei r b e h a vi o r t o w a r d t h e J e w s i n J u d e a i n t h e ti m e of Yi r mi y a h u a n d Y e c h e z k el. T h e t r e a c h e r y of t h e P h a r a o h i n a b a n d o ni n g hi s alli a n c e wit h J u d a h i n o r d e r t o a v oi d hi s d ef e at i n t h e h a n d s of B a v el, w o ul d b e p u ni s h e d b y t h e w e a k e n i n g of hi s e m pi r e a n d t h e e v e nt u al f all t o t h e B a b yl o ni a n E m pi r e. Yi r mi y a h u p r o p h e si e s of a n i n v a si o n of Mit z r a yi m f r o m t h e N o rt h i n w hi c h t h e e n e m y w o ul d d ri v e o ut t h e E g y pti a n milit a r y, l a y w a st e t o h e r l a n d a n d p ut E g y pt t o s h a m e ( s e e p’ s u ki m 2 0- 2 4). T w o h aft a r ot s h a ri n g t w o n e v u’ ot f r o m t w o n e vi’i m. Y et, e a c h o n e e c h o e s a di vi n e m e s s a g e f o r p a st, p r e s e nt a n d f ut u r e. R a b bi Wi n kl er’s p o p ul ar J e wis h Hist or y l e ct ur es c a n b e vi e w e d b y visi ti n g t h e O U Isr a el Vi d e o arc hi v e: h t t p s: / / w w w. o ui s r a el. o r g / vi d e o -l i b r a r y Ar e y o u t hi n ki n g a b o ut
S u m pt u o us g ar d e n a p art m e nt t al bi e h, 2 3 0 s q m, 1 5 0 s q m pri v at e g ar d e n, v er y bri g ht, hi g h c eili n gs, f ull y f ur nis h e d wit h 5-st ar h ot el f a ciliti es
L u x uri o us 1 5 0 s q m a pt i n B a k a wit h 2 S u k k a h b al c o ni es, 4 b e dr o o ms, 3 b at hr o o ms, s af e r o o m, f ull of li g ht. R e a d y t o m o v e i n
P R E S A L E N O W! N e w b o uti q u e pr oj e ct, i n T h e Gr e e k C ol o n y, b uilt t o hi g h est st a n d ar ds, 6 5 t o 1 40 s q m a pts, g ar d e n a pts, 2- 3 r o o m a pts. Attr a cti v e p a y m e nt t er ms a n d fi n a n ci n g b a n k
Pr esti gi o us 3 2 0 s q m o n o n e l e v el , 5 7 s q m b al c o n y, m a g nifi c e nt vi e ws of t h e Ol d Cit y i n a l u x uri o us r esi d e n c e i n R e c h a vi a, cl os e t o t h e Gr e at S y n a g o g u e, wit h 5-st ar h ot el a m e niti es
R E N O V A TI N G ? N E W C O N S T R U C TI O N ?
S Y G C iv i l E n g i n e e r i n g
D e si g n | M a n a g e m e nt | S u p er vi si o n 0 5 4- 4 5 5 7 3 7 6 si m o n g 1 0 8 0 @ g m ail. c o m
T el: 0 5 4- 4 8 0- 4 7 6 7 W A: + 9 7 2- 2 6 7 4 4 0 0 0 w w w.r e al- est at e-j er us al e m. c o.il d e b or a h @r e al est at ej er us al e m. c o.il
O U I S R A EL C E N T E R 25
R E A L
E S T A T E
JE R US ALE M
A N G L O- S A X O N- J E R U S A L E M
I S R A E L’ S L E A DI N G R E A L E S T A T E N E T W O R K
O PE N H O USE T O DAY
F RI. J A N U A R Y 2 3, 1 0 a m - 1 2 a m 3 S H A L O M A L EI C H E M S T., T A L BI Y A
T h e T z im m e r im @ W e is s m a n F a r m s
F O R SALE
Gr e at i n v e st m e nt & b e st pl a c e t o li v e. Ni c e 3-r o o m a p art m e nt, 1 st ti o or, el e v at or, s u n n y b al c o n y, 3 e x p o s ur e s, st or a g e, g o o d i n v e st m e nt: O n l e a s e d l a n d (till 2 0 5 1) i n t h e pr o c e s s of b ei n g s ettl e d – hi g h u p si d e p ot e nti al! E x cl u si v e! A mir a 0 5 5- 4 5 4 9 4 9 3
T h e p e r fe c t p a s t o r a l v e n u e fo r a fa m ily g e t a w a y ! E n jo y S h a b b a t in t h e d a t i m o s h a v S d e Ila n in t h e L o w e r G a lile e R o o m fo r u p t o 2 6 g u e s t s F u lly e q u ip p e d k o s h e r o u t d o o r k it c h e n S p a c io u s in d o o r d in in g a re a P o o l h e a t e d y e a r-ro u n d a n d c o v e re d in w in t e r
F O R S A L E I N J E R U S A L E M:
I N T H E B E S T L O C A TI O N - H A R L A P S T. R ar e 2. 5-r o o m a pt. + h u g e s urr o u n di n g g ar d e n, s u n n y, pri v at e l a n d. N e ar e v er yt hi n g: s h o p s & c af e s, gr e e n p ar k s, s y n a g o g u e s, m u s e u m s & t h e at er, p u bli c tr a n s p ort ati o n. E x cl u si v e! M o s h e 0 5 5- 4 5 4 9 4 2 8
M A G NI FI C E N T P RI V A T E H O U S E I N T HE GE R MA N C OL O NY
B e a utif ul, r ar e Ar a b- st yl e 6-r o o m “ st a n d al o n e ” h o u s e. 2 1 7 S q. m. o n a l ar g e 7 2 9 S q. m pl ot of s urr o u n di n g g ar d e n. Ori gi n al ti o or s, hi g h c eili n g s, q ui et p a st or al l o c ati o n, mi n ut e s w al k fr o m E m e k R ef ai m s h o p s a n d r e st a ur a nt s, Ori e nt h ot el, Fir st St ati o n a n d m or e. E x cl u si v e! G alil a 0 5 5- 4 5 4 9 4 3 1
W h a t s A p p / C a ll Ir a @ 0 5 0 -6 3 0 -2 3 1 2 W e b s it e : W e is s m a n .F a r m 2 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
3 M o s h e H e s s St. J er u s al e m 0778038511
R a n g e of N e w P r oj e c t s & E x cl u si v e H o m e s R A M AT BET S HE MES H Mi s h k af a yi m E x cl u si v e
B R A N D N E W! 8 0 x 8 0 fl o o ri n g, c e n t r al a/ c. I m m e di a t e E n t r y! 4 R m, 1 0 0 m ² + b al c o n y ₪ 2. 7 5 m 5 R m, 11 5 m ² + b al c o n y ₪ 3. 3 5 m
N A C H A L D O L E V, R B S A
H ar m o n y R e si d e n c e 5 5 + S h a b b a t el e v a t or, s h ul, g y m, c o n ci e r g e. 2 r m, f/f, b al c o n y ₪ 1. 8 2 5 m 3 r m, o p e n b al c o n y ₪ 2. 9 m
A D E R E T - El a V all e y 8. 5 r o o m vill a 21 5/ 4 9 3 o p e n vi e w, Air B n b
m ²,
₪ 5. 7 5 m
B. Y. O . Vill a o n h alf d u n a m t o 2 3 0 m ², o p e n vi e w ₪ 3. 6 5 m
B A T A YI N A L E P H
7 r o o m h o u s e o n hill si d e 1 6 6/1, 4 4 0 m ² u/ off er ₪ 3. 6 5 m 6 r o o m c o t t a g e + 2/ 3 l o t s S T P P 1 4 7/ 2, 3 7 0 m ² ₪ 4. 8 5 m T o a r r a n g e a vi e wi n g, g e t m o r t g a g e a p p r o v al o r t o li s t y o u r p r o p e r t y: W h a t s A p p: 0 5 3- 4 6 4- 5 6 0 3 offi c e @il a n r e al e s t a t e. c o m
O U I S R A EL C E N T E R 27
R R Aa b biB SBIh al o Sm H A L O M R OS NE R R OS NE R
R A V K E HI L L A, N O F EI H A S H E M E S H M A G GI D S HI U R, D A F Y O MI, O U. O R G R O S H B AI S M E D R A S H E N G LI S H S P E A KI N G P R O G R A M J C T M A C H O N L E V
F r e e d o m a n d S elf- R e st r ai nt O n e of t h e mit z v ot gi v e n o nl y t o t h e g e n e r a ti o n t h at e x p e ri e n c e d t h e E x o d u s w a s t h e c o mm a n d t o pl a c e t h e bl o o d of t h e K o r b a n P e s a c h o n t h e d o o r p o st s. I m m e di at el y aft e r w a r d, t h e T o r a h a d d s:
d e s e c r at e d, w h o s e b o d y w a s b e at e n — i s t o e r u pt i n v e n g e a n c e. Hi st o r y h a s s e e n s u c h e r u pti o n s: t h e sl a v e u p ri si n g s i n a n ci e nt R o m e, t h e G e r m a n P e a s a nt s’ R e v olt, t h e C o s s a c k r e b elli o n s i n E a st e r n ְוַאֶ�תם לאֹ ֵתְצ א�ו ִאי ׁש ִמ�ֶפַתח ־ֵ�ב יתוַֹעד ־ב�ֶֹק ר E u r o p e. O p p r e s si o n b oil e d i nt o bl o o d s h e d, a n d c r u elt y w a s r e p ai d wit h c r u elt y. “ … N o n e of y o u m a y g o o ut Y e t i n Mi t z r a yi m, at t h at of t h e e nt r a n c e of y o u r h o u s e m o m e nt o f h y st e ri a — ַוְ�תִהי u ntil m o r ni n g. ” ( S h e m ot 1 2: 2 2) ְצָעָקה ְג דֹלָה ְ�בִמְצָרִי ם, “ a g r e at o utW h y w e r e B n ei Yi s r a el f o r bi d c r y fill e d E g y pt ” — s o m et hi n g d e n f r o m l e a vi n g t h ei r h o m e s u n p r e c e d e nt e d h a p p e n e d. W h e n t h at ni g ht ? O n e mi g ht s u g g e st t h e J e wi s h sl a v e s fi n all y h a d t h e a p r a cti c al r e a s o n — t o a v oi d o p p o rt u nit y t o a v e n g e a c e nt u r y t h e “ p e ri p h e r al d a n g e r ” of t h e of p ai n, t h e r e w a s n o ri oti n g, n o pl a g u e of t h e fi r st b o r n. B ut R a v s m a s hi n g of st o r e f r o nt s, n o vi o Y o s ef D o v S ol o v eit c hi k ( M a s o R a v J o s e p h B. S ol o v eit c hi k zt ”l l e n c e, n o r et ali ati o n. r et H a R a v) off e r s a f a r d e e p e r I n st e a d, t h e p e o pl e st a y e d i n si g ht. i n d o o r s b y Di vi n e c o m m a n d — n ot b e c a u s e T h e R a v e x pl ai n s t h at t h e t r a n siti o n f r o m t h e y w e r e hi di n g, b ut b e c a u s e t h e y w e r e ri si n g. sl a v e r y t o f r e e d o m i s a s pi rit u all y v ol atil e T h e y w e r e e ati n g t h e K o r b a n P e s a c h, si n gi n g m o m e nt. F r e e d o m d o e s n ot g r a nt li c e n s e t o H all el, a n d p r e p a ri n g n ot o nl y f o r p h y si c al a b a n d o n m o r alit y; r at h e r, it d e m a n d s a n el e li b e r ati o n b ut f o r m o r al el e v ati o n. T h ei r fi r st v ati o n of m o r alit y. T h e v e r y m a st e r s w h o h a d a ct a s f r e e h u m a n b ei n g s w a s n ot r e v e n g e — it h u mili at e d, t o rt u r e d, a n d b r o k e n t h e sl a v e s w a s r e st r ai nt , h oli n e s s , a n d g r atit u d e . w e r e s u d d e nl y h el pl e s s b ef o r e t h e m. T h e n at T hi s w a s n ot j u st n o bl e b e h a vi o r; it w a s t h e u r al r e a cti o n of a n e wl y f r e e d sl a v e — w h o s e b e gi n ni n g of t h e J e wi s h p e o pl e’ s u ni q u e m o r al c hil d r e n w e r e m u r d e r e d, w h o s e di g nit y w a s i d e ntit y. F r o m t h at ni g ht o n, it b e c a m e p a rt of Will s • P r o b at e • P r e & P o st- N u pti al A g r e e m e nt s G u a r di a n s hi p • D u r a bl e P o w e r of At t o r n e y o u r n ati o n al D N A: W e c el e b r at e G o d’ s s al v a ( Fi n a n ci al/ H e alt h/ P e r s o n al D e ci si o n s ) ti o n wit h o ut si n ki n g i nt o c r u elt y. W e d ef e n d H A L A C HI C E S T A T E P L A N NI N G TI R T Z A J O T K O WI T Z, E S Q. o u r s el v e s wit h o ut l o si n g o u r s el v e s. ti rt z aj @ g m ail. c o m • 0 5 2- 5 0 9- 3 3 5 6 • 0 2- 6 2 5- 6 4 7 5 A n d s o it r e m ai n s t o d a y. ( 8 4 5 ) 4 2 5- 8 8 71 • ( 8 4 5 ) 6 9 4- 7 6 4 5 2 8 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
T h e w o rl d oft e n di st o rt s t h e w a y t h e I D F d ef e n d s t h e St at e of I s r a el, i g n o ri n g b ot h t h e m o r al c o d e w e u p h ol d a n d t h e r e st r ai nt w e e x hi bit. B ut w e k n o w t h e t r ut h — t h at o u r a r m y’ s v e r y n a m e, I s r a el D ef e n s e F o r c e s , r efl e ct s a m o r al mi s si o n r o ot e d i n t h at ni g ht i n E g y pt. J u st a s o u r a n c e st o r s r ef u s e d t o all o w s uff e ri n g t o w a r p t h ei r c h a r a ct e r, s o t o o w e m u st r e m ai n vi gil a nt t h at o u r vi ct o ri e s n e v e r c o m p r o mi s e o u r v al u e s. F r e e d o m i s n ot si m pl y g r a nt e d — it i s s h a p e d b y t h e c h oi c e s w e m a k e o n c e w e h a v e it. T h at ni g ht i n Mit z r a yi m, H a s h e m t a u g ht u s t h at t r u e f r e e d o m b e gi n s n ot wit h b r e a ki n g c h ai n s, b ut wit h m a st e ri n g t h e s elf. T h e g r e at e st r e v ol uti o n of t h e E x o d u s w a s n ot t h e f all of E g y pt; it w a s t h e ri s e of t h e J e wi s h s o ul. E v e r y g e n e r ati o n f a c e s it s o w n E g y pt, it s o w n m o m e nt s of f e a r, a n g e r, a n d u n c e rt ai nt y — ti m e s w h e n t h e c all f o r v e n g e a n c e o r d e s p ai r f e el s n at u r al. Y et t h e T o r a h w hi s p e r s t h e s a m e ti m el e s s m e s s a g e: St a y i n si d e t o ni g ht. H ol d o nt o y o u r h oli n e s s. B e c o m e t h e ki n d of f r e e p e r s o n w h o will b uil d a r e d e e m e d w o rl d. W h e n w e c h o o s e di g nit y o v e r r a g e, c o n s ci e n c e o v e r i m p ul s e, a n d f ait h o v e r f e a r, w e w al k t h e p at h o u r a n c e st o r s f o r g e d t h at v e r y fi r st ni g ht. W e s h o w t h e w o rl d — a n d r e mi n d o u r s el v e s — t h at J e wi s h f r e e d o m i s n ot o nl y a gift f r o m H a s h e m, b ut a c o m mit m e nt t o Hi m. M a y w e h a v e t h e st r e n gt h t o d ef e n d o u r s el v e s wit h c o u r a g e a n d t o u plift o u r s el v e s wit h r e st r ai nt.
ב ס׳׳ ד
U K &
IS R A E L R E G IS T E R E D
A la n N e v ie s
O4 0 +S Y TE A ER SO E X PP E AR I E TN CHE C L IN IC IN M O D IIN
S P E C IA L IZ IN G B a c k p a in & S c ia t ic a H e a d a c h e s & N e c k P a in M u s c u lo s k e le t a l & S p o r t s In ju r ie s W o r k in g c lo s e ly w it h O r t h o p a e d ic S u r g e o n s , N e u r o lo g is t s , R h e u m a t o lo g is t s & F a m ily D o c t o r s
E m a il: a .n e v ie s @ o u tlo o k .c o m T e l: 0 7 3 - 3 2 1- 4 18 1 O U I S R A EL C E N T E R 29
RR EE B B E T ZI N SS HIHIR A R A S MI L E S F A C U L T Y, O U I SS RMIA EL LE CS E N T E R
R e d e m pti v e R e ali z ati o n W e h a v e b e e n gi v e n n u m e r o u s mit z v ot t h at di r e ct u s t o r e m e m b e r y et zi’ at Mit z r a yi m, o u r E x o d u s a s a p e o pl e f r o m E g y pt. W h y i s it s o e s s e nti al t o r e c all t hi s i d e a t h r o u g h o ut o u r d a y ? I s t h e S e d e r ni g ht, wit h it s f o c u s o n r et elli n g t h e st o r y of t h e E x o d u s, n ot e n o u g h ? R a m b a n’ s a n s w e r t o t hi s q u e sti o n, f o u n d at t h e e n d of o u r p a r a s h a h, h a s b e c o m e a cl a s si c a p p r o a c h. Yet zi’ at Mit z r a yi m w a s a f o u nt ai nh e a d e v e nt, e st a bli s hi n g o u r c oll e cti v e e m u n a h,
3 0 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
F a c ult y, O U Isr a el C e nt er
i r r e v o c a bl e f ait h, i n H a s h e m. T h e mi r a cl e s w e e x p e ri e n c e d o n a n ati o n al s c al e e m b e d d e d wit hi n all g e n e r ati o n s t o c o m e, t h e b eli ef i n t h e e xi st e n c e, p o w e r, a n d Di vi n e P r o vi d e n c e of H a s h e m. W h e n w e d o mit z v ot t h at r e mi n d u s of t h e E x o d u s, w e t a p i nt o t hi s e n e r g y, r ei nf o r ci n g t h e s e b eli ef s i n a p r a cti c al w a y. A n ot h e r v al u a bl e m e s s a g e c o n v e y e d i n r e m e m b e ri n g t h e E x o d u s i s t h at w e a r e a n ati o n of r o y alt y. A m Yi s r a el l eft E g y pt d u ri n g t h e d a y wit h o u r h e a d s h el d hi g h, n ot a s f u giti v e l e a vi n g i n t h e ni g ht. S ef e r H a c hi n u c h n ot e s t h at t hi s i s o n e of t h e r e a s o n s w e m a y n ot b r e a k a n y b o n e s w hil e e ati n g t h e k o r b a n P e s a c h , a s w e w a nt t o p r o cl ai m o u r di g nit y a s H a s h e m’ s c h o s e n p e o pl e. R a v S h m u el R o s o v s k y zt ”l c o m m e nt s t h at m e nti o ni n g y et zi’ at Mit z r a yi m r e g ul a rl y all o ws t hi s l e s s o n t o p e r m e at e o u r li v e s, m oti v ati n g u s t o al w a ys a ct i n a m a n n e r fitti n g of o n e w h o i s p a rt of a r o y al f a mil y. R e m e m b e ri n g t h e e v e nt s of l e a vi n g E g y pt r e mi n d s u s of t h e t r a n sf o r m ati o n t h at w e m a d e f r o m sl a v e r y t o f r e e d o m. I n d oi n g s o, w e a s s u m e t h e p e r s o n a a n d d e m e a n o r of t h e Ki n g’ s c hil d r e n, r e g al a n d n o bl e. R a b bi Z e v L eff o b s e r v e s t h at t h e c o m m a n d i s t o r e c all l e a vi n g E g y pt , r at h e r t h a n l e a vi n g t h e l a n d of E g y pt. T h e n a m e Mit z r a yi m i n di c at e s it s v e r y p hil o s o p h y. R a b bi S h m u el Z u c k e r p oi nt s o ut t h at “ Mit z r a yi m ” i s c o m p o s e d of t w o w o r d s, “ m eit z a r ” — r e st ri cti v e n e s s, c o nfi n e m e nt a n d “ y a m ” — t h e s e a. E g y pti a n p hil o s o p h y b eli e v e d t h at e v e r yt hi n g f oll o w s a n o r g a ni c c o u r s e a n d i s li mit e d t o t h e c o nfi n e s of t h e n at u r al w o rl d. E v e n t h e “ y a m, ” t h e o c e a n, h a s b o r d e r s a n d i s li mit e d. I n Mit z r a yi m t h e r e w a s n o pl a c e f o r e x p a n si v e n e s s o r f r e e d o m, a s C h a z al r el at e t h at
n o sl a v e e v e r e s c a p e d t h e l a n d of E g y pt. T h e c o m m a n d t o r e m e m b e r t h e E x o d u s, t h e r ef o r e, i s a di r e cti v e t o vi e w o u r s el v e s a s n ot d efi n e d b y t h e w o rl d of n at u r e, st ati sti c s, o r p r of e s si o n al p r e di cti o n s. R at h e r w e m u st fi r ml y b eli e v e t h at H a s h e m i s M a st e r of all, di r e cti n g a n d g ui di n g e v e r y d et ail wit h p r e ci si o n. W e m u st al s o r e al i z e t h at w e e a c h h a v e m o r e p ot e nti al t h a n w e i m a gi n e a n d c a n b r e a k o ut of t h e c o nfi n e s of o u r p e r c ei v e d li mit ati o n s. A n a d diti o n al di m e n si o n of t h e i nj u n cti o n t o r e m e m b e r y et zi’ at Mit z r a yi m i s b a s e d o n a n i n si g ht f r o m t h e S ef e r Mit z v ot K at a n . H e r e m a r k s t h at i n cl u d e d i n t h e mit z v a h of “ A n o c hi H a s h e m , ” t o r e c o g ni z e t h at H a s h e m t o o k u s o ut of E g y pt, i s al s o t h e mit z v a h t o b eli e v e t h at H a s h e m will r e d e e m u s o n c e a g ai n i n t h e f ut u r e a n d i s t h e s o u r c e f o r t h e m a n d at e t o y e a r n f o r M a s hi a c h . J u st a s H a s h e m r e d e e m e d u s f r o m Mit z r a yi m , H e will o n c e a g ai n li b e r at e u s f r o m o u r p r e s e nt g al ut . T h u s, a s w e f o c u s o n r e c alli n g t h e E x o d u s, w e m u st y e a r n a n d d e si r e t o b e r e d e e m e d o n c e a g ai n i n t h e Fi n al R e d e m pti o n, s p e e dil y i n o u r d a y s.
C all n o w 0 7 7- 9 9 7 3 1 8 5
w w w. d a ni el s- a s s et s. c o m 2 4 G e r s h o n A g r o n M a mill a us a # 5 1 6 4 6 7 5 8 9 2, u k # 2 0 3 7 6 9 7 8 9 9
LE 2 M O RE
F T...
OFFER S P E CI A L N O N A D AR
OL
P A Y 2 0\
80
PE NT H O USE
O F 4- 5 B R S - O L D A R N O N A
B O U TI Q U E B UI L DI N G, P R E C O N S T R U C TI O N O F F E R S U B J E C T T O A P P R O V A L B Y T H E FI N A N CI N G B A N K F O R A S U B SI DI Z E D C O N T R A C T O R L O A N
se e w hou B r a n d rn s al e i n fo C hese d S h a r r eC yH A VI A RE
T HI S N E W L Y B UI L T 4- L E V E L P R O P E R T Y C O M BI N E S M O D E R N D E SI G N WI T H J E R U S A L E M C H A R M. 3 5 0 S Q M , P RI V A T E C O U R T Y A R D A N D E L E V A O T R T H AT C O N N E CT S ALL L E V EL S
T HE L U X U R YI N L O N Y O G E R M A N hC ei m er st.
1 0 Hill d s O C A TI O N L L O C A TI O N A TI O N L O C s b a p art m e nt O nl y 4 s u p eror s al e f
P E R F E C T L Y SI T U A T E D O N A Q UI E T, O N E- W A Y S T R E E T, J U S T S T E P S F R O M T H E LI V E L Y E M E K R E F AI M Off eri n g a li AmitLife ed s ct ylollee cti B e yo on nofd bC oo utim pq aur ee r e si d e n c e s
R I N N E W 3 AB Y N O W P , A B A K , 0 0 0 NI Sn c e 91 0
b al a
ng ached r e m ai ni a n d t h e p o s s e s si o n ati tn d e x cl o s ero t on o i n t er e s t or t
SI
NCE 20 D A NI E L B O U Z A G L O 03 J E R U S AL E M R E AL E ST AT E
O U I S R A EL C E N T E R 31
3 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
A D O P T A S OL DIE R
M A A L T EHI SH C OA MID N GU M MIA R C MH 2 0Y2 6E O RV EUR C H A M 8 0 0 Y O U N G M E N F R O M Y E S HI V O T H E S D E R WI L L B E GI N T H EI R A R M Y S E R VI C E.
N O F H A G A LI L
H A K OT EL
S H A PlLe a As e jVIoi n u Ms a s w e Ls u Ep plVy e a Hc h Ao n Te wiOt h Ra A H l e t t e r o f a p p r e ci a ti o n a n d w el c o m e ki t t h a t will b ol s t e r t h ei r s pi ri t u al a n d p h y si c al w ell b ei n g.
M A AL OT HEL P US
K A R N EI S H O M R O N
WEL C O ME T HE M P R O PE RL Y
E Q UI P A H E R O F O R $ 1 8 0
F or m or e i nf or m ati o n:
i sr a el m a g e nf u n d. or g
0 5 4 7 8 0 91 7 5
Offi c e @i sr a el m a g e nf u n d. or g A d o pt a S ol di er i s a c a m p ai g n of t h e I sr a el M a g e n F u n d, a r e gi s t er e d 5 01( c)( 3) n o n pr ofit i n t h e U. S. a n d a n a ut h ori z e d I sr a eli a m ut a h ( R e g. # 5 8 0 7 2 4 31 8).
K A o r al B A K A I n t h e h e a rt of Bc Oal U Sm TaAn Nd Bp Aa st at y Pri v 1at4 e8 arm a+ b 2 ht oerr u s ae,c e6 sr oofo 1m5s, m5 e0 a0 c mh,+ Sphoas bsibbilit el e v at or, st or er o o m, c o v er e d p ar ki n g. of b uil di n g 2 5 0 m, h u g e g ar d e n, a p pr o x. 7 0 0 m, B L uE n dMIerC tiHoAorE L h0e 5ati2 3n2g0 +2 4a/8 c,8 c8.o 2 m0 pl0. et0 0el0 y NI r eSn Fo Lv EatXIe d, l ar g eCI pTarY kiC En g,N T 5E bR at- hrS oa vi o om s,n Vi5 te oilw, et l us,x gr urie oe un s 2 r o o m s, b al c o n y, S h a b b at el e v at or. M E N D EL 0528980111 2. 8 9 0. 0 0 0 NI S M E N D E L 0 5 2 8 9 8 0 1 1 1 B A K A - N e w p e nt h o u s e, 4 r o o m s i n a s m all B A K A - Ar a b h o u s e, g ar d e n a p art m e nt, l u x uricoeuntr s b al, uil diq uin get,wit1 8h 0c hm,ar2a2ct0 er,m galaro nd ee n. u p st air s, 3r d ti o or + el e v at or, 4 ori e nt ati o n s, 1 1. 8 0 0. 0 0 0 NI S MI C H A E L 0 5 2 3 2 0 2 4 8 8 3 t oil et s, 2 b at hr o o m s, t err a c e / s u k k a h, 7 0 m, M Ae-rN oC oO Lm O N Y - 4 r o o m s, 3 7 0 m, p ar ki n Gg,E stR or g ar d e n, p ar ki n g a n d st or a g e r o o m. 58.455000.0 00 00 0 NINIS S M EM EN ND DE EL L0 05 52-2 88 99 88 00 11 11 11 M O S NH OA VR TA H / TI An LaPIb uil M A d3 u8,plneex,w O T di-n gN eaftw,er1 8T 0A m, p e ntm eh nt, o u s4e,r o4o0 mms,t err c vi e w a p art 3r da ftc e, o orp a+ nelore va atmior, d Cit b alofc ot nh y/e pOlarti al sy,u kp aarh,kio npge an en d sistgorht,a g e r o o m. 2 b at hr9. o2 o0 0.m s,0 0c0alNIm,S p MI ar Cki Hn Ag E L 0 5 2 3 2 0 2 4 8 8 B A K A M -E NN eD Ew Lp 0e 5nt2-h8o9u8s 0e,1 1118 0 m o n o n e l e v el, 2 0 m s u k k a h b al c o n y, B A K A / 4 M0 E mK stO Ror HerAIo oM -m ( 4ofr tio coe/mcli s, 9ni0 q m,u e). 2 n d ti o or + el e v1at2. or, c o m pl et el y r e n o v at e d, ftr e pl a 0 0 0. 0 0 0 NI S MI C H A E L 0 5 2 3 2 0 2 4c8e,8 a/ c, g a s h e ati n g, v er y c e ntr al, cl o s e t o all a m e niti e s
M E N D E L 0 5 2- 8 9 8 0 1 1 1
IS R A E L I IN V O IC IN G M A D E S IM P L E MI C H A E L 0 5 2- 3 2 0 2 4 8 8
A RW NE O TNAA K–E 3 Cr Ao Ro Em s,O tF h EatV Ewill R Y bTeHtrINa nGsfForO Rm eYd O U t o 9 0 m, 3r d fi o or wit h el e v at or, st or e-r o o m, p ar ki n g A ll P a p e rw o rk 0 0 n0 cNIe S F u OllN CL Yo 2m5 5p 0lia MI C H A E L 0 5 2- 3 2 0 2 4 8 8 M o n ito rin g & A le rtin g I n t h e p a st o r al B A K A - q ui et a n d c e ntr al, C o m p le te H a n d o v e r st u n ni n g vill a 3 5 0 m, i n a m a gi c al at m o s p h er e,
d e si g n e d, p o ol, 4 b e dr o o m s, ci n e m a r o o m P e rfe c t fo r C h e v ra , O s e k M u rs h e , & O s e k P a tu r a n d m or e, 4 b at hr o o m s, g ar d e n, p ar ki n g
F u ll a d h e re n c e to Is ra e li T a x A u th o rity re q u ire m e n ts
MI K A E L 0 5 2- 3 2 0 2 4 8 8
A R NB oOo Nk Aa FHreAeT 1Z 0EI-M RinA u-teV Cera lly s/ pM aecis soa gu es opne Wnthha otsuAspe,p
B E N @
B E N S B O O K S .U K
MI C H A E L 0 5 2- 3 2 0 2 4 8 8
A c c u r a t e | R e lia b le | E n g lis h S p e a k e r
3 4 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
A wi l l. A n e n v e l o p e o f c a s h. Y o u r g r a n d m o t h e r’ s ri n g. I f i t’ s i m p o r t a n t I t s h o u l d n' t b e a t h o m e. B ri c k s t o n e J e r u s a l e m’ s p r e mi e r p ri v a t e v a u l t c e n t e r. Di s c r e et. S e c u r e. Bi o m et ri c a c c e s s o nl y. O nl y y o u h ol d t h e k e y. C e nt r all y l o c at e d i n t h e Cl al B uil di n g, J e r u s al e m 2 4 /7 s e c u rit y
I nt e r n ati o n al st a n d a r d s
P e r s o n al s e r vi c e
P ri v a t e v a u l t s n o w a v ai l a b l e.
B y a p p oi n t m e n t o n l y, Fi r s t m o n t h f r e e f o r J u l y- A u g u s t c li e n t s.
Cl al b uil di n g, 9 7 y af o st r e et, J e r u s al e m.
* 9 9 3 6 E xt. 2
w w w. b ri c k st o n e. c o.il
ב ס”ד
ב ס״ ד
N e a r A r n IN o n aV OH atICz aiE rSa ,, Ri nEa CstEe IP p b TuilSdi,n g, v er y l ar g e 5-r o o m a p art m e nt + b al c o n y/ s u k k a h, X d Cti Oo or,M pri P Lv atIAe Ne ntrC aE n c e, 4 0 m, r e n o&v at eT d,A 3r q ui et, p ot e nti al f or e xtr a i n d e p e n d e nt u nit
1 2 0 m, 4t h ti o or + el e v at or, h u g e t err a c e / s u c c a h, 7 5 m, o p e n Bvi ee nw, 2G poarokidn mg s ap an c e s, Q U cA Lo IFmIEplD etB el O Oy Kr Ke En EoPvEatR e d, c ell ar, 3 t oil et s, q ui et, + 9 7 2 -5 8 -6 2 2 -1 3 1 6 i m m e di at e e ntr a n c e
Bec a use a d r a w e r i s n’ t a v a u l t.
TH E W A LL D O C TO R
O P T IO T N A M O U S E IM E R IC A N PO P A R TED IN T !
P R O F E S S IO N A L P A IN T E R S F la w le s s fin is h e s th a t a d d e le g a n c e to a n y s p a c e . W a ll & C e ilin g r e p a ir s S m o o th in g , S tr a ig h te n in g , a n d p e r fe c tin g e v e r y s u r fa c e . S p a c k lin g & P r e p W o rk - B e ca u se th e fo u n d a tio n m a tte r s . D A V ID K U S H N E R
0 5 8 -6 6 1-0 7 2 8
W e c a n re s c u e a n y w a ll o r c e ilin g .
n galimez emdory b e e be n imnel ovi m o ri i n aa n pd o"נp עulלa r osuro ndear g, " A n et e r npare al pnts e o plw he ose d oya e s hrtzeits n ot f e aare r ti hn e Kislev lo ng a n d a r d u o u s D poris at h." Wei n ber ger a " h
0 5 2- 3 8 5- 9 9 4 4 • 0 5 4- 4 9 9- 9 0 4 3
ד ' כ ס ל ו- ד ב ור ה ל א ה ב ת יח זק א ל ש ל מ ה ע " ה
P ati e n c e i s n e c e s s a r y f o r t h o s e w h o f ol M a x Wei n ber ger z ”l l o w I s a a c' וsכ ס לw a זy." כB- לut" זaד בwi ןs בe ל ךwימo לmאa n t a u g ht u s t h at p atiElie sn ch e vi sa bW utei nagnaotrt heenr n a m e f o r Greatly misse d by t heir c hil dre n, h o p e. T h at P rw oo p me artny Aw pa sp rJ aia nsie n gA u st e n, w h o gra n dc hil dre n a n d great gra n dc hil dre n p ut t h e s e w o r d s i nt o t h e m o ut h of o n e of Arye t h e c hRav a r a ct e r shi an nd h e rDvora g r e at Wei n o vnberger el, S e n s e a n d Ber nie a nd Lea h Wei nberger S e n si bilit y : " K n o w y o u r o w n Me nac he m a nd Ha n na h Katteh an p pi n e s s. Y o uLicensed w a nt n ot property hi n g b ut appraisal p ati e n c e —services o r gi v e it a m o r e f awith s ci nyears ati n g of n a experience m e: c all it h in o p the e."
E njoy peace of mi nd i n yo ur piece of Israel
S E A LI N G S E R VI C E S
Jerusale m area, offering clear, independent, and unbiased property Ye h u d a Lei b Berre n z "l valuations. a property’s Rav Me nac he mUnderstand Wei n ber g will give a s hi ur true before i n hisvalue me m ory " Heryou oic Jbuy! oy "
I n o bserva nce of t he S hl os hi m of o ur frie n d
M o n d ay eve ni n g, 2 3 N ove m ber/ 8 Kislev + 97 2- 0 5 8- 6 0 3- 6 37 5 7: 3 0wpa p m @g mail.co m elis heva Zoo m Meeti elis hang: mait853 8980 1519
s h m u el n a t h a n 4 @ g m ail. c o m
Pass word: Ye h uda
O U I S R A EL C E N T E R
15
e n ma M ain mCol o n,o ny For Fs or aleSialn te:he BGer
4 r o oTa ms, 1 3 m,set2tobbeatcohrmpleted o o ms,within A boutique ma 381project 36 months, o ffering an exceptional living experience p orc h, 1st fl o or, el ev at or, in one of Jerusale m’s most desirable neighborhoods. 6. 2 - milli n NIS 3 HaTz fira Street Last aopart me nt availa ble iS nmtahed arproject, St u n ni n g pe nt 0 5 0- 3 1 1 4 0 4 0 // 0 2-ho6use, 4 2- 4164 3 2 9m wit h 50s mmaofdibalco nies (s ukka h-rea dy), _ bi d a @ w all a.c o.il S ha b bat elevator, stora ge roo m, a n d parki n g.
For m ore details, please co ntact
Tr ust Realty S ma dar Lt d. - 050-3114 0 4 0 O U I S R A EL C E N T E R 35
SIsi m c Mh atCs hHm uAel T S H M U E L
B Y R A B BI S A M S H O R
B BI DIB RYE CRT AO R, T O SR AA H MI NIS TIH AOTIRV E S, O PUrIoSgRr Aa E Lm Di r e ct o r, O U I s r a el C e nt e r A m o n g t h e m a n y i m p o rt a nt p a s s a g e s i n o u r S e d r a t hi s w e e k, w e r e a d t h e p e s u ki m r el at e d t o M a k at C h o s h e c h- t h e pl a g u e of d a r k n e s s. T h e T o r a h t ell s u s:
tiְ ֶׁ ַעל ־ַשהׁ�ָ ַמיִם וִיִהי ֹחשtiַָו�י אֶֹמר ה ' ֶאל ־ ֹמשֶׁ ה ְנֵטה ָיְד ׃ ַו�יֵט ֹמשֶׁ ה ֶאת ־ָי דוֹ ַעל ־ftְ ֶַׁעל ־ֶאֶרץ ִמְצָריִם ְוָיֵמ ׁש ֹחש ל ־ֶאֶרץ ִמְצַריִם שְׁ לֹשֶׁ ת ָיִמים ׃tiָ־ֲאֵפלָה ְ�בftְ ֶַׁשהׁ�ָ ָמיִם ַוְיִהי חֹש לאֹ ָ־ר א֞�ו ִאי ׁש ֶאת ־ָאִחיו ְו לאֹ ־ָק מ�ו ִאי ׁש ִמַ�תְחָ�תיושְׁ לֹשֶׁ ת ל ־ְ�בנֵי ִיְ�שָרֵאל ָהָי ה אוֹר ְ�ב מוֹשְׁ בָֹתם ׃tiָָיִמים �וְל T h e n H a s h e m s ai d t o M o s h e, “ H ol d o ut y o u r a r m t o w a r d t h e s k y t h at t h e r e m a y b e d a r k n e s s u p o n t h e l a n d of E g y pt, a d a r k n e s s s o d e n s e t h at it c a n b e t o u c h e d. ” M o s h e h el d o ut hi s a r m t o w a r d t h e s k y a n d t hi c k d a r k n e s s d e s c e n d e d u p o n all t h e l a n d of E g y pt f o r t h r e e d a y s. P e o pl e c o ul d n ot s e e o n e a n ot h e r, a n d f o r t h r e e d a y s n o o n e c o ul d g et u p f r o m w h e r e h e w a s; b ut t h e J e wi s h P e o pl e h a d li g ht i n t h ei r d w elli n g s... T h e D e g el M a c h a n e E p h r ai m , R e b b e M o s h e C h ai m E p h r ai m of S u dil k o v z y' a , t h e g r a n ds o n of t h e B a al S h e m T o v , p oi nt s o ut t h at o u r O h e l Le a h S y n a g o g u e ,H o n g K o n g
m ef o r s hi m e x pl ai n t h at t h e r e w a s n o p h y si c al diff e r e n c e b et w e e n w h at p h y si c all y w a s u nf ol d i n g t h r o u g h o ut Mit z r a yi m a n d w h at p h y si c all y t r a n s pi r e d wit hi n t h e J e wi s h h o m e s. T h e a ct u al d a r k n e s s w a s e q u all y d e n s e t h r o u g h o ut all of E g y pt. H o w e v e r, e x pl ai n s t h e D e g el M a c h a n e E p h r ai m, w h at w a s diff e r e nt i s t h at t h e J e wi s h p e o pl e s a w li g ht, e v e n wit hi n t hi s i nt e n s e utt e r d a r k n e s s! W h at w a s t h e s o u r c e of t hi s h ei g ht e n e d a bilit y t o s e e a n d p e r c ei v e li g ht e v e n wit hi n t ot al d a r k n e s s ? T h e R e b b e e x pl ai n s t h at si n c e t h e J e wi s h p e o pl e k e pt S h a b b at , w hi c h i s a s o u r c e of li g ht a n d s pi rit u al cl a rit y, t h e li g ht of S h a b b at r e m ai n e d wit h t h e m, a n d s u st ai n e d a n d p r ot e ct e d t h e m f r o m t h e d a n g e r of t h e utt e r d a r k n e s s t h at h a d d e s c e n d e d u p o n all of E g y pt. I n d e e d,S h a b b at i s a s o u r c e of g r e at li g ht a n d p r ot e cti o n t o t h e J e wi s h p e o pl e, a n d h a s b ot h i d e ntifi e d , k e pt u s t o g et h e r a n d s u st ai n e d A m Yi s r a el t h r o u g h o ut m a n y p e ri o d s of d a r k n e s s, t u r m oil a n d t r a g e d y. T h e N eti v ot S h al o m, t h e Sl o ni m e r R e b b e z y' a, e x pl ai n s:
D e p u t y R a b b in ic a l C o u p le A w a rm a n d w e lc o m in g c o m m u n it y is lo o k in g fo r a y o u n g c o u p le (fu ll- t im e p o s it io n s ) w h o a re e n t h u s ia s t ic , frie n d ly , a n d o p e n t o t h e a d v e n t u re o f liv in g in H o n g K o n g . E a c h s p o u s e w ill h o ld a s e p a ra t e p o s it io n , c o n t rib u t in g u n iq u e ly t o t h e c o m m u n it y .
F o r fu ll d e ta ils p le a s e s c a n th e Q R C o d e .
P le a s e s e n d y o u r re s u m e to : a p p lic a tio n s @ o h e lle a h .o rg
3 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
Id e a l C a n d id a te s : E n th u s ia s tic a n d p a s s io n a te c o u p le . F a m ilia rity w ith S e p h a rd ic tra d itio n s a n d c u ltu re a p lu s . P ro fic ie n t in E n g lis h (n a tiv e - lik e c o m m a n d ), w ith a d d itio n a l flu e n c y in F re n c h a n d /o r H e b re w . S tro n g d e s ire to e n g a g e a n d in s p ire y o u th . E x p e rie n c e in e d u c a tio n a l p ro g ra m m in g a n d c o m m u n ity o u tre a c h .
“ S h a b b at i s t h e s o u r c e of li g ht f o r all t h e d a y s of t h e w e e k. F o r o n S h a b b at a u ni q u e Di vi n e li g ht s hi n e s f o rt h — a li g ht of r e st a n d of w h ol e n e s s. O n e w h o m e rit s t o p r o p e rl y r e c ei v e t h e li g ht of S h a b b at d r a w s f o rt h f r o m it, ill u mi n ati o n f o r all si x d a y s of t h e w o r k w e e k. ” Si mil a rl y, t h e g e m a r a i n M a s e c h et S h a b b at ( 1 1 8 b) p r e s e nt s t o u s t h e f oll o wi n g p a s s a g e a b o ut
t h e i n h e r e nt r e d e m pti v e p o w e r of S h a b b at:
ִאְלָמלֵי:ָאַמר ַרִ�בי ֹיוָחנָן ִמשׁ�ו�ם ַרִ�בי שִׁ ְמ עוֹן ֶ�בן ֹיוַחי מ , ָתן — ִמ�יָד ִנְגָאלִיםtiִָהְלti�ְ ְשַׁ �ְמִרין ִיְ�שָרֵאל שְׁ ֵ�תישַׁ ָ�ב תוֹת
R e b bi Y o c h a n a n s ai d i n t h e n a m e of R e b bi S hi m o n b e n Y o c h ai: If o nl y t h e J e wi s h p e o pl e w o ul d f ull y k e e p t w o S h a b b at ot t h e y w o ul d i m m e di at el y b e r e d e e m e d. H o w e x a ctl y a r e w e t o u n d e r st a n d t hi s t e a c h i n g, d o e s it m e a n a n y t w o S h a b b at ot, d o e s it m e a n t w o s u c c e s si v e S h a b b at ot, d o e s it m e a n e v e r y si n gl e J e w m u st k e e p t h o s e t w o S h a b b at ot ? I n a b e a utif ul t e a c hi n g, t h e Pi a s c e z n a R e b b e, R e b b e K al o n y m u s K al mi s h S c h a pi r a z y' a , e x pl ai n e d o u r g e m a r a. T h e R e b b e t a u g ht t h e fi r st S h a b b at w e m u st o b s e r v e f ull y i s S h a b b at it s elf. T h e s e c o n d S h a b b at o u r S a g e s a r e s p e a ki n g of, e x pl ai n e d t h e R e b b e, i s t h e S h a b b at t h at w e b ri n g i nt o t h e ot h e r s e v e n d a y s of t h e w e e k. If w e a r e a bl e t o b ri n g t h e li g ht of S h a b b at i nt o o u r w e e k, if w e b ri n g t h e a c h d ut w e e x p e ri e n c e o n S h a b b at i nt o o u r w e e k, if
w e b ri n g t h e s pi rit u al c o n s ci o u s n e s s a n d cl o s e n e s s t o H a K a d o s h B a r u c h H u t h at w e f e el o n S h a b b at i nt o t h e r e st of o u r w e e k, t h e n w e c a n i n d e e d r e d e e m o u r e nti r e w e e k, e x p e ri e n c e a t a st e of g e ul a. Ye hi R at z o n , d u ri n g t h e s e d a y s fill e d wit h s o m u c h d a r k n e s s a n d c o nf u si o n, m a y w e m e rit t o a p p r e ci at e a n d b e g ui d e d b y t h e g r e at li g ht t h at s u st ai n s u s, t h e g r e at r e d e m pti v e li g ht of S h a b b at K o d e s h.....
Fl yi n g S o o n ? Tr a v el wi t h C o n ft d e n c e
1 U niTr a v el - M e di c al I ns ur a n c e at gr e at pri c es C h o os e fr o m m ulti pl e o pti o ns
1 u nitr a v el. br o k er s n e x u s. c o m
1 U ni Si m - Si ms f or U S A a n d W orl d wi d e St arti n g at $ 4 0
s al e s @ 1 u ni si m. c o m
C all 0 7 7 - 4 0 0 - 3 1 9 9 or U S A 7 1 8- 7 1 5- 0 0 0 1
O U I S R A EL C E N T E R 37
Ir - Y a m im , F ir st lin e to th e se a M o v e - in c o n d itio n , 4 b r. 2 .5 b a th s, o n a h ig h flo o r w ith se a v ie w to th e R e se r v e . In a b u ild in g w ith p o o l, g u a rd a n d g y m . A sk in g : 5 ,5 0 0 ,0 0 0 N IS
S HI U R S P O NS O RS
To spo nsor a s hiur co ntact Jos h C hur ney 054-281-4604 or do nate o nli ne: https:// w w w.ouisrael.org/do nate/ou-israel-ce nter/
S HI R A S MILES’ S HI U R
Dedicated for the yearin me mory of El ha na n Efria m Be n Abra ha m z”l byRoby n Pocker
T HE WE D. M O R NI N G BEIT MI D R AS H P R O G R A M I N REC H A VI A
N itz a B lv d . N e ta n y a F ir st lin e to th e se a o n a h ig h flo o r , 2 la r g e r o o m s (o r ig in a lly 3 ) 9 2 sq m . B r e a th ta k in g se a v ie w . F o r S a le 2 ,9 8 0 ,0 0 0 N IS
Dedicated for the 2026 acade mic yearl'ilui nish mat: Da niel be n David z”l andLi mud bat Avra ha m Strauss a” h, and Mordec hai be n Mos he z”l and Reizel bat Yosef Meir Marc us a” h , zichrona mlivracha, parents of Judy & Menache m Marcus
R A B BI B REIT O WITZ’S T UE. S HI U R Dedicated anony mously for the refuah shlei ma of Eveli na bat Gali na
R A B BI A DLE R’S WE D. S HI U R
H a m u ta l F u c h s T o p - H o m e P ro p e r tie s L td .
077-2320996
Sponsored for the 2025-2026 acade mic year by the Frist fa mily in me mory of their beloved daughter and sister Elis heva Frist z”l -א ל יש ב ע ס ימ א ב ת זל מ ן זל
R A B BI ASC HI DIC K’S M O DII N S HI U RI M F O R T HE AC A DE MIC YE A R
Dedicated by Rabbi Steve n & Ki m Etti nger inloving me mory of their parents Rabbi Zvi & Jea n Etti nger and Herbert & Leo nore S hul ma n , zichrona mlivracha
R A B BI M A N NI N G'S WE D. S HI U R
Sponsored for the 2025 acade mic year ל ע יל וי נש מ ת ב ר נה ב ת ב ר נד ית ע ''ה וזל יג ב ן ק ל מ ן זייל
R A B BI G OL DSC HEI DE R'S WE D. S HI U R
Sponsored for the 2025 acade mic year ל ע יל ו נש מ ת מ ר ים ב ת א ב ר ה ם ע ''ה וש ם ט וב ב ן ש ל מ ה ז''ל
E N G LI S H S P E A KI N G L A W FI R M
O rit M a d a r, A d v .
F a mil y L a w a n d M e di a ti o n Di v or c e, C hil d s u p p ort, C us to d y I n h erita n c e & Wills
Y a riv M a d a r, A d v .
B o d ily In ju rie s, M e d ic a l M a lp ra c tic e C iv il L itig a tio n 1 0 H ille l S t., Je ru sa le m | 3 6 D a m h a m k a b im st., M o d iin 0 2 -6 2 5 5 5 9 2 , 0 5 0 -3 2 0 2 9 0 9 M a d a r@ n e tv isio n .n e t.il
R A B BI T A U B'S WEE KLY T H U R. PA RS H A S HI U R Sponsored by The Je wis h Legacy Fou ndatio n
R A B BI A RI K A H N'S S HI U R
Sponsored for the 2025-2026 acade mic year by Rabbi Mic hael a nd Jeri Lax meter for the refuah shlei mah of their granddaughter Avigayil Sara bat S hai na A hro na
R A B BI S H AI FI N KELSTEI N T UE. S HI U R
Sponsored for the 2025 - 2026 acade mic year by the So nd hel m a nd Werte nteil Fa milies in me mory of Mel & Sylvia David z"l ז"ל, מ נח ם מ נד ל ב ן א ב ר ה ם מ א יר וט ויב א ר ב ק ה ז"ל, צ ב יה ח יה ב ת א ר יה ל ב וח וה א יד ל
R A B BI Y OSSI G OL DI N'S S HI U R
Sponsored by Hedy & Be n Lipsc hitz 3 8 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
F O R S ALE G R E A T O P P O R T U NI T Y O N R A C H E L I M EI N U S T! Ni c e, 4 r o o m s, 8 0 m n et o, i n a n Ar a bi c st yl e b uil di n g wit h S h a b b at el e v at or, s u k k a h b al c o n y, m a st er b e dr o o m, s u n n y, q ui et, E x cl u si v e, 3, 4 0 0, 0 0 0 NI S
A R N O N A C L O S E T O B A K A - 4 r o o m s, 8 8 m, t hir d fl o or of m o d er n b uil di n g wit h S h a b b at el e v at or, r e n o v at e d, b al c o n y, m a st er b e dr o o m, q ui et, 2 p ar ki n g s p ot s, st or a g er o o m, 3, 8 2 0, 0 0 0 NI S R E C H A VI A
T h e o nl y m o bili t y s c o o t e r wi t h o u t G r a m m a! S H A B B A T T O s c o ot e r off e r s a " M e h u d a r " Z o m et- a p p r o v e d S h a b b at m e c h a ni s m t h at o p e r at e s a c c o r di n g t o t h e " E xi sti n g C u r r e nt M o d ul ati o n" p ri n ci pl e. T h e S h a b b at m e c h a ni s m i s p r e-i n st all e d a n d d o e s n ot r e q ui r e e x p e n si v e fitti n g.
L ar g e 5 r o o m s, 1 2 5 m n et o, o n t h e gr o u n d fl o or of a st yli s h b uil di n g, 2 b al c o ni e s wit h a p o s si bl e e xit t o a g ar d e n, f or r e n o v ati o n wit h gr e at p ot e nti al, hi g h c eili n g s, 3 dir e cti o n s, m a m a d, E x cl u si v e, 5, 3 0 0, 0 0 0 NI S
C L O S E T O O L D K A T A M O N ( G A N EI ZI O N)
Gr e at 5 r o o m a pt, 1 2 0 m, i n a l u x ur y b uil di n g wit h S h a b b at el e v at or, 1 2 m b al c o n y, c o m pl et el y r e n o v at e d, l ar g e li vi n g r o o m, m a st er b e dr o o m, q ui et, st or a g e r o o m, d o u bl e p ar ki n g. E x cl u si v e, 6, 4 0 0, 0 0 0 NI S
2 8, K o v s h ei K at a m o n Str e et, J er u s al e m T el: 0 2. 5 6 3 3 0 0 8 - w w w. b e n - zi mr a. c o m
R e a d y t o g o i n 1 0 s e c o n d s. F ol d s a n d s plit s i nt o 2 li g ht w ei g ht p a rt s F o r a F R E E D E M O C all
0 7 7- 9 5 6 2 8 3 3 F o r m o r e i nf o r m ati o n, vi sit o u r w e b sit e at:
m o vi n glif e. c o.il / t o r a h 2 4
O U I S R A EL C E N T E R 39
4 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
O U I S R A EL C E N T E R 43
4 4 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
Li c e n s e n o. 31 0 9 9 5 5 2 P h ot o g r a p h y: Mi c h a el E r e n b u r g
₪ 9, 6 5 0, 0 0 0
S T U N NI N G T U R N K E Y -
GE R M A N
G A R DE N A P A R T ME N T
C OL O N Y -
El e g a ntl y d e si g n e d i nt e ri o r wit h m eti c ul o u s att e nti o n t o d et ail, i n cl u di n g a s p a ci o u s p ri v at e g a r d e n. 4 g e n e r o u sl y si z e d r o o m s | P a r ki n g | St o r a g e | L a r g e s u k k a h g a r d e n
K L EI N 1 C o nt a ct u s: + 9 7 2 5 8- 7 7 9- 8 2 2 4 | b e n @ c a pitil. c o m
“ T u r ni n g D e s p ai r i nt o H o p e ” w w w. y e s h e z r a. o r g
Di r e ct o r: M e n a c h e m P e r s off
T HI S W E E K: N e e d e d u r g e ntl y: 2, 0 0 0 NI S t o r e pl a c e a b u si n e s s c o m p ut e r a n d p r ot e ct t h e i n c o m e of a f a mil y wit h 8 c hil d r e n (i n cl u di n g t w o wit h s p e ci al n e e d s). W e b sit e: w w w. y e s h e z r a. o r g B a n k T r a n sf e r: M e r c a ntil e ( 1 7), B r a n c h 6 4 2, A/ C 7 9 7 4 7 8 4 3 ( C all S a r a wit h I D f o r t a x b r e a k)
C h e c k s: “ Y e s h E z r a, ” P O B 3 1 4 7 6, R o m e m a, J e r u s al e m C r e dit C a r d: S a r a – 0 5 8- 5 3 0- 9 1 6 1 ( S u n- W e d 1 0: 3 0 - 1 4. 0 0)
D o n at e wit h:
* T a x b e n efit a v ail a bl e f o r d o n ati o n s a c c o r di n g t o s e cti o n 4 6 a of t h e I s r a eli t a x c o d e
I n q ui ri e s: M e n a c h e m P e r s off 0 5 0- 5 7 0- 1 0 6 7 | m e n p m p @ g m ail. c o m
w w w. a n g elr e alt y. c o.il F or S al e i n Efr at Z a yit: 4 r o o m a pt. St u n ni n g vi e w. El e v at or. 2, 7 9 0, 0 0 0 NI S Z a yit: 3. 5 r o o m a pt. 2. 1 8 0. 0 0 0 M Z a yit : 3 r o o m a pt. n e xt t o t h e m all . 1, 9 3 5 , 0 0 0 NI S Z a yit: 6 r o o m d u pl e x a pt. l ar g e b al c o n y. 1 5 3 m 3, 1 8 0 , 0 0 0 NI S D a g a n : B e a utif ul 5 r o o m a pt. S u c c a h b al c o n y 3. 6 9 0 . 0 0 0 NI S D e k el: 7 r o o m, 1 7 0 m c ott a g e wit h a 2 5 0 m y ar d 4. 5 0 0. 0 0 0 NI S T e' e n a: 6 r o o m a pt. 3. 2 9 0. 0 0 0 M F or S al e i n Kf ar El d a d L a n d f or b uil di n g – 3 6 4 m – b uil d 2 5 0 m 1, 8 4 0, 0 0 0 NI S G a bi - 0 5 2 4 5 8 8 7 1 6 O U I S R A EL C E N T E R 45
B A DE REC H E x e c uti v e Di r e ct o r, C a m p H A S C R A B BI J U D A Hof AT ute s hh ourv aof( BMaods eair ce ca h:2 0 Al2 1)o n g t h e P at h RMi sAc hBel BI J U D A H MI S C H E L
E X E C U TI V E DI R E C T O R, C A M P H A S C A U T H O R O F B A D E R E C H S E RI E S
Y u d S h v at R e b Z u s h e Wil m o w s k y, z y’ a, t h e l e g e n d a r y c h a si d, ti r el e s s b uil d e r a n d a cti vi st w a s aff e c ti o n at el y r ef e r r e d t o b y t h e L u b a vit c h e r R e b b e a s ‘ m ei n p a rti s a n ’. D u ri n g t h e w a r R e b Z u s h e e s c a p e d a N a zi l a b o r c a m p a n d j oi n e d t h e Bi el s k y b r ot h e r s, a n d w a s r e n o w n f o r hi s hi s p h y si c al a n d s pi rit u al st r e n gt h, s pi rit of d et e r mi n ati o n a n d p e r si st e n c e. Aft e r t h e w a r u p o n a r ri vi n g i n E r et z Yi s r a el, R e b Z u s h e d e di c at e d hi s lif e t o f ulfilli n g t h e R e b b e’ s di r e cti v e s. H e w a s o n e of t h e f o u n d e r s of Kf a r C h a b a d a s w ell a s d o z e n s of ot h e r s c h o ol s a n d y e s hi v ot, s p e a r h e a di n g c o u ntl e s s p r o g r a m s t o t e a c h T o r a h a n d s p r e a d Yi di s h k eit t h r o u g h o ut t h e l a n d. T hi s c o mi n g w e e k i s Y u d (t h e 1 0t h of) S h v at , t h e d at e w hi c h m a r k s b ot h t h e y a h rt z eit of R e b b e Y o s ef Yit z c h a k, t h e P r e vi o u s L u b a vit c h e r R e b b e, a s w ell a s t h e d at e u p o n w hi c h hi s h ol y s o n-i n-l a w a n d s u c c e s s o r, R e b b e M e n a c h e m M e n d el, f o r m all y a c c e pt e d t h e m a ntl e of l e a d e r s hi p. I n a d v a n c e of Y u d S h e v at 1 9 7 0, a pl a n e l o a d of c h a si di m f r o m E r et z Yi s r a el — a m o n g
t h e m R e b Z u s h e P a rti s a n — e m b a r k e d o n a j o u r n e y t o s p e n d t h e s p e ci al d a y i n C r o w n H ei g ht s t o g et h e r wit h t h e R e b b e. T h e El Al fli g ht w a s a t w el v e h o u r f a r b r e ng e n , fill e d wit h r a u c o u s h ol y e n e r g y, t h e j o yf ul s o u n d s of si n gi n g a n d c h a si di m e a g e rl y off e r i n g t h e st e w a r d s a n d ot h e r st aff m e m b e r s t h e o p p o rt u nit y t o l a y t efilli n. O n e aft e r a n ot h e r, t h e m al e st aff p a rti ci p at e d i n mi vt z a s t efilli n, e a c h ti m e b ri n gi n g t h e j o yf ul si n gi n g a n d r u a c h t o a hi g h e r pit c h. At o n e p oi nt t h e c o c k pit o p e n e d a n d t h e c a pt ai n p o k e d hi s h e a d o ut t o s e e w h at w a s g oi n g o n. N at u r all y, a c o u pl e of s hl u c hi m s p ott e d hi m a n d a s k e d if h e’ d li k e t o l a y t efilli n a s w ell. T h e n oi s e i n t h e c a bi n d r o p p e d t o h u s h e d w hi s p e r s, a n d t h e d e m u r e pil ot h e sit at e d, “ T o b e h o n e st wit h y o u, I’ m n ot a m a’ mi n, I d o n’t r e all y b eli e v e i n all t h e s e t r a diti o n s a n d mit z v o s . H o w c a n I d o s o m et hi n g t h at I d o n’t b eli e v e i n ? ” R a v D o vi d C h a n zi n, a s e a s o n e d C h a b a d s h ali a c h a n d C hi ef R a b bi of P et a c h Ti k v a h, t h e n a p p r o a c h e d t h e pil ot a n d b e g a n t o e x pl ai n wit h p ati e n c e a n d p a s si o n, t h e f u n d a m e nt al s of E m u n a h. ‘ W hil e it m a y s e e m at ti m e s t h at w e a r e di s c o n n e ct e d f r o m H a s h e m, t h e r e li e s a r e s e r v oi r of f ait h i n h e rit e d f r o m o u r f o r ef at h e r s
S E A VI E W I S R A E L F O R A L L Y O U R P R O P E R T Y N E E D S J o n a t h a n G elli s 0538236143 S al es a n d R e n o v ati o ns
A v r a h a m L e vi 0586927574 Pr o p ert y M a n a g e m e nt a n d M ai nt e n a n c e
A s k u s a b o ut t h e vi br a nt c o m m u nit y i n Ir Y a mi m, N et a n y a & b e y o n d w w w. s e a vi e wI s r a el. c o m 4 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
d e e p wit hi n! Alt h o u g h t h at f ait h m a y b e c o v e r e d u p a n d hi d d e n, t h e r e i s n o s u c h t hi n g a s a J e w w h o d o e s n ot b eli e v e! T h e h ol y a ct of l a yi n g t efilli n h el p s t o u n c o v e r t h e li g ht a n d a cti v at e t h e e s s e n c e of t h e Yi d di s h e N e s h a m a …’ D e e pl y m o v e d b y t h e g e n ui n e l o v e a n d i n si g ht s h a r e d b y t h e r a b bi, t h e c a pt ai n gl a n c e d b a c k f o r a m o m e nt at hi s c o- pil ot n o w st e e ri n g t h e pl a n e, a n d t h e n sl o wl y st r et c h e d o ut hi s a r m t o l a y t efilli n f o r t h e fi r st ti m e i n hi s lif e. Wit h g r e at e m oti o n a n d t e a r s i n hi s e y e s, t h e c a pt ai n m o ut h e d t h e w o r d s of t h e S h e m a a n d t h e n a sil e nt p r a y e r. T h e c a bi n e r u pt e d i nt o wil d si n gi n g a n d d a n ci n g i n t h e ai sl e s. A s s o o n a s t h e c a pt ai n fi ni s h e d a n d r e m o v e d t h e t efilli n, R e b Z u s h e m a d e hi s w a y o v e r t o hi m. S wi n gi n g a b ottl e of m a s h k e h i n hi s h a n d, hi s v oi c e b o o m e d, “ M a z al T o v ! M y n a m e i s Z u s h e P a rti s a n. I a m n o w f r o m Kf a r C h a b a d a n d d u ri n g t h e w a r I f o u g ht a s a p a rti s a n i n t h e R u s si a n f o r e st s. M y d e a r b r ot h e r, y o u m u st k n o w … all of t hi s w o rl d, all o u r st r e n gt h a n d a c c o m pli s h m e nt s m e a n n ot hi n g! T h e w h ol e w o rl d i s h e v el h a v ali m - e m pt y a n d m e a ni n gl e s s, n o n e of it r e al a n d l a sti n g. If t h e r e i s s o m et hi n g t r u e i n t h e w o rl d, h o w e v e r, o n e t hi n g t h at i s f o r e v e r: a J e w w h o l a y s t efilli n. E v e r yt hi n g el s e ? Z e Kl u m , it i s n ot hi n g! G u r ni s ht , n ot hi n g, t o p p e d wit h m o r e n ot hi n g! N o w, d e a r b r ot h e r, ” h e b e a m e d, r ai si n g hi s b ottl e a n d p r o d u ci n g a pl a sti c c u p, “ y o u r p utti n g o n t efilli n c all s f o r a c el e b r ati o n — l et’ s m a k e a l’ c h ai m! ” W hil e t h e c a pt ai n r e s p e ctf ull y p a s s e d o n t h e v o d k a w hil e o n d ut y, R e b Z u s h e w a s all t o o h a p p y t o d ri n k b ot h of t h ei r l’ c h ai m s. O u r s e d r a t hi s w e e k c ul mi n at e s wit h t h e Mit z v a h of T efilli n:
ָ �וְל ֹטוָט פתֹ ֵ�בין ֵעינft ְוָהיָה ְל אוֹת ַעל ־ָיְד ִי ְ�ב חֹזֶק יָדti� tiֶי : ֹהוִציָאנ�ו ה ׳ ִמ�ִמְצֽריִם
“ A n d it s h all b e a si g n u p o n y o u r a r m, a n d
f o r t ot af o s b et w e e n y o u r e y e s, f o r wit h a st r o n g h a n d H a s h e m r e m o v e d u s f r o m E g y pt. ” ( 1 3: 1 6) Mi d r as h ( M e c hilt a) e xt r a p ol at es a n i m p o rt a nt h al a c h a r e g a r di n g t h e s e q u e n c e of l a yi n g t efilli n o n o u r a r ms a n d h e a ds: As l o n g as w e a r e w e a r i n g t efilli n s h el y a d o n o u r a r m, t efilli n s h el r o s h m ust t o b e w o r n o n o u r h e a ds. T h us, fi rst w e p ut o n t h e t efilli n s h el y a d, f oll o w e d b y t h e t efilli n s h el r o s h. W h e n r e m o vi n g o u r t efilli n, fi r st w e t a k e off t h e t efilli n f r o m o u r h e a d a n d t h e n t h e t efilli n f r o m o u r a r m. T h e s a g es of t h e Mi d r as h d r a w t his t e a c hi n g f r o m t h e d efi ni n g m o m e nt i n hi st o r y w h e n w e st o o d at H a r Si n ai a n d d e cl a r e d N a’ a s e h v’ ni s h m a , “ W e will d o a n d w e will u n d e rst a n d.” T h e c o v e n a nt al r el ati o ns hi p wit h H as h e m f o r g e d at M at a n T o r a h is b as e d o n o u r a c c e pt a n c e of t h e c o m m a n d m e nts a n d c o m mit m e nt t o f ulfil t h e m a s o bli g ati o n s, r e g a r dl e s s of w h et h e r o r n ot w e u n d e rst a n d t h e m i nt ell e ct u all y. T h e p r a cti c e of Yi d di s h k eit i s b a s e d o n fi r st d oi n g a n d t h e n s e e ki n g p r e mi s e, p u r p o s e o r r e a s o ni n g. A cti o n p r e c e d e s t h e a s ki n g of q u e s ti o n s a n d i nt ell e ct u al u n d e r st a n di n g s. T h e r ef o r e, w e fi r st l a y t efilli n o n o u r h a n d a n d a r m, t o r e p r e s e nt t h e w o rl d of a cti o n a n d f ulfill m e nt, a n d o nl y aft e r w a r d s d o w e d o n h e a d t efilli n t o r e p r e s e nt o u r i nt ell e ct a n d u n d e r st a n di n g. T h e f o u n d ati o n of N a’ a s e h m u st b e i n pl a c e b ef o r e w e c a n b uil d t h e t o w e r of a ut h e nti c ni s h m a . F e w mit z v o s r e p r e s e nt o u r t r a diti o n a n d a cti v at e o u r J e wi s h i d e ntit y a n d p ri d e a s d o e s l a yi n g t efilli n. T h e G e m a r a (B r a c h o s, 3 0 b) d e s c ri b e s a n e pi s o d e i n w hi c h R’ Yi r mi y a h w a s “ e x c e s si v el y j o yf ul ”. W h e n hi s p e e r R’ Z ei r a i n q ui r e d a s t o w h y, R’ Yi r mi y a h r e pli e d wit h w o n d e r: A n a t efilli n m a n a c h n a, “I h a v e p ut o n t efilli n! ” W h e n w e f ulfil o u r p a r s h a’ s di r e cti v e a n d m e rit t o p h y si c all y m a nif e st t hi s s p e ci al ‘ si g n’ e x p r e s si n g o u r d e e p f ait h i n H a s h e m’ s l o v e a n d st r e n gt h... h o w c o ul d w e n ot w a nt t o m a k e a l’ c h ai m ? O U I S R A EL C E N T E R 47
GG EE UULL AA SS YIYI SSR ARE LA E L
R A B BI M O S H E T A R A GI N
R A M Y E S HI V A T H A R E T ZI O N M A G GI D S HI U R A L L P A R S H A A N D A L L D A F, O U. O R G
H o w Hi st o r y B ec o m es M e m or y At t h e b e gi n ni n g of P a r a s h at B o , Yet zi at Mit z r a yi m a c c el e r at e s. S e v e n of t h e t e n pl a g u e s h a v e al r e a d y st r u c k E g y pt, a n d H a s h e m p r e p a r e s t h e fi n al st a g e —t h e l a st t h r e e bl o w s t h at will s h att e r E g y pt a n d f o r c e P h a r a o h t o d ri v e u s f r o m hi s l a n d, j u st a s H a s h e m p r o mi s e d: b’ y a d c h a z a k a h y e g a r s ei m m e’ a rt z o . T h e s e fi n al pl a g u e s — hi nt e d at i n t h e g e m at ri a of ( ב אb et i s t w o, al ef i s o n e) — d eli v e r t h e d e ci si v e bl o w. T h e y d o n ot m e r el y p u ni s h E g y pt; t h e y di s m a ntl e P h a r a o h’ s s e n s e of p o w e r a n d c o nt r ol. W h e n H a s h e m i nt r o d u c e s t h e s e pl a g u e s t o M o s h e, H e a d d s a st ri ki n g i n st r u cti o n. T h e s e e v e nt s a r e m e a nt t o b e c o m e a st o r y. T h e J e wi s h p e o pl e a r e c o m m a n d e d t o r e c o u nt w h at h a p p e n e d i n E g y pt —t h e w a y H a s h e m c o nf r o nt e d tiP h a r a o h a n d r e v e al e d Hi s p o w e r. T hi s st o r y m u st b e t ol d t o c hil d r e n a n d g r a n d c hil d r e n. A s r e d e m pti o n d r a w s n e a r, w e b e c o m e st o r yt ell e r s. T h e E x o d u s i s n ot o nl y a n e v e nt t o b e
A rt h u rfl S a m u el s,fi D P M fi ffitiP O DI A T RI S T ti
O v e rtt 3 0ti y e a r sti e x p e ri e n c e ti Li c e n s e d i n I s r a el & A m e ri c a
0 5 3 ti4 2 7 ft6 3 6 3 ti A rt h u r M S a m u el s @ g m ail. c o m ti
CI N E M A CI T Y M A L L, J E R U S A L E M
ft
4 8 T O R A CIH TIN ED BIM TAfiS CI1 6T4Yti5 / MBAOL L,tiJ E R U S A L E M fi
e x p e ri e n c e d, b ut a m e m o r y t o b e p r e s e r v e d a n d p a s s e d o n.
S O CI E TI E S A N D F A MI LI E S
T hi s n e w n ati o n al i d e ntit y i s i m p o rt a nt i n p a rt b e c a u s e w e a r e t ol d w h o will h e a r o u r st o r y. W e a r e c o m m a n d e d t o t ell it t o o u r c hil d r e n a n d t o o u r g r a n d c hil d r e n. T h at c o m m a n d it s elf i s al r e a d y a vi si o n of r e d e m pti o n. Sl a v e s d o n ot h a v e f a mil y lif e. T h e y a r e r e d u c e d t o p r o p e rt y, b o u g ht a n d s ol d at will. Wi v e s c o ul d b e t a k e n f r o m t h ei r h u s b a n d s, c hil d r e n s ei z e d at bi rt h a n d s ol d i n o p e n m a r k et s. C h a z al n ot e t h at t h e pl a g u e of a r o v i n cl u d e d wil d a ni m al s b r o u g ht f r o m di st a nt pl a c e s. T hi s w a s, i n p a rt, mi d d a h k’ n e g e d mi d d a h — a fitti n g r e s p o n s e t o t h e E g y pti a n p r a cti c e of s e n di n g J e wi s h sl a v e s t o f a r- off a n d i s ol at e d l o c ati o n s f o r l o n g st r et c h e s of l a b o r. M e n w e r e k e pt a w a y f r o m t h ei r wi v e s, e n s u ri n g t h at t h e p o p ul ati o n g r o wt h w hi c h s o f ri g ht e n e d E g y pt w o ul d b e c u rt ail e d. I n s u c h a w o rl d, t h e v e r y i d e a s of f a mil y, c hil d r e n, a n d c e rt ai nl y g r a n d c hil d r e n w e r e u ni m a gi n a bl e. R e d e m pti o n of a n ati o n i n cl u d e s r e d e m pti o n of f a mil y lif e. A s o ci et y i s b uilt u p o n t h e q ui et f o u n d ati o n s of t h e h o m e, w h e r e v al u e s a r e a b s o r b e d n at u r all y, wit h o ut sl o g a n s o r p e rf o r m a n c e. W h e n v al u e s a r e l e a r n e d o nl y i n p u bli c a r e n a s, t h e y oft e n b e c o m e b rittl e a n d a rtifi ci al. Hi st o r y h a s s h o w n t h at s o ci eti e s w hi c h att e m pt t o b uil d t h e m s el v e s wit h o ut t h e b a c k b o n e of
f a mil y lif e ulti m at el y f ail. I n r e c e nt hi st o r y, t h e S o vi et U ni o n att e m pt e d t o w e a k e n f a mil y i d e ntit y a n d r e di r e ct l o y alt y e nti r el y t o w a r d t h e st at e. T h e r e s ult w a s a s o ci et y t h at a p p e a r e d p o w e rf ul b ut p r o v e d f r a gil e, a n d e v e nt u all y c oll a p s e d. W e st e r n ci vili z ati o n, n o w g r a p pli n g wit h s u st ai n e d c h all e n g e s t o f a mil y st r u ct u r e, m a y b e c o u rti n g si mil a r d a ng e r. Wit h o ut st a bl e f a mil y lif e, v al u e s a r e n ot t r a n s mitt e d, a n d s o ci eti e s l o s e r e sili e n c e. W h at l o o k s st r o n g o n t h e s u rf a c e b e gi n s, q ui etl y, t o f r a ct u r e.
A F A MI L Y A F F AI R
T h e ni g ht of Yet zi at Mit z r a yi m w a s a f a mil y e v e nt. T h e k o r b a n P e s a c h c a r ri e s t w o u ni q u e h al a c h ot n ot f o u n d wit h ot h e r off e ri n g s, b ot h of w hi c h e n s u r e t h at it w o ul d b e e at e n wit hi n a f a mil y s etti n g. Fi r st, t h e m e at c o ul d b e e at e n o nl y at ni g ht a n d h a d t o b e c o m pl et e d b y m o r n i n g. R a b bi ni c all y, t h e wi n d o w b e c a m e e v e n n a r r o w e r, wit h s o m e o pi ni o n s r e q ui ri n g it t o b e fi ni s h e d b y mi d ni g ht —l e a vi n g o nl y a f e w s h o rt h o u r s t o c o n s u m e a n e nti r e l a m b. S e c o n d, t h e m e at c o ul d n ot b e t a k e n o ut si d e t h e h o u s e i n w hi c h it w a s e at e n. T h e s e t w o h al a c h ot, u ni q u e t o t h e k o r b a n P e s a c h , eff e cti v el y g u a r a nt e e d t h at it w o ul d b e s h a r e d b y a f a mil y: e n o u g h p e o pl e g at h e r e d t o g et h e r t o fi ni s h t h e l a m b o n ti m e, s e at e d a r o u n d a si n gl e t a bl e, r e m ai ni n g wit hi n o n e h o m e. R e d e m pti o n f r o m sl a v e r y m e a nt r e d e m pti o n of f a mil y lif e. B ei n g t ol d t h at w e w o ul d o n e d a y r e c o u nt t hi s st o r y t o o u r c hil d r e n a n d g r a n d c hil d r e n pl a nt e d t h at vi si o n at t h e v e r y o ut s et of r e d e m pti o n. W e w o ul d n ot r e m ai n sl a v e s f o r e v e r. W e w o ul d b e c o m e f r e e, a n d w e w o ul d o n e d a y b uil d t h e ki n d s of f a mili e s t h at sl a v e r y h a d d e ni e d u s t h e a bilit y t o f o r m. T h e H ol o c a u st al s o r e s h a p e d t h e st r u ct u r e a n d t e xt u r e of J e wi s h f a mil y lif e. It p r o d u c e d a g e n e r ati o n of s u r vi v o r s w h o, i n m a n y c a s e s,
Fl a wl ess S er vi c e
2 5 y e ars+
B u yi n g Hi g h est Pri c es
P ai d
ב ס ״ד M e m b er Di a m o n d Cl u b
G ol d, J e w el r y, Sil v e r (TyAllp es)
W A N T E D
Di a m o n d s, G e m s, P r e ci o u s St o n e s, J a d e, C a r vi n g s, Fi n e Mi n e r al S p e ci m e n s, Et c. ------------------* * * Al a n S uss m a n, “ T h e C oll e ct o r ” * * *
0 5 2- 8 5 4- 4 5 0 4
Pl e as e c all li v e, Te xt m ess a g e or W h ats A p p
w e r e c o n st r ai n e d — e m oti o n all y, p h y si c all y, o r fi n a n ci all y —f r o m r ai si n g l a r g e f a mili e s. O n a b r o a d e r l e v el, it d r a sti c all y p r u n e d t h e si z e of J e wi s h f a mili e s a s a w h ol e. Ol d e r r e a d e r s m a y r e m e m b e r s m all e r s e d a ri m , q ui et e r t a bl e s m a r k e d b y a b s e n c e a s m u c h a s b y p r e s e n c e. T o d a y, t h e l a r g e s e d a ri m , c r o w d e d wit h e xt e n d e d f a mili e s, st a n d a s a q ui et s y m b ol of r e n e w al. T h e y r efl e ct t h e sl o w r e g e n e r ati o n of J e wi s h f a mil y lif e — s o m et hi n g t h at c o ul d n ot f ull y e m e r g e i n t h e fi r st t w o g e ne r ati o n s aft e r t h e H ol o c a u st, b ut h a s g r a d u all y r et u r n e d a s p a rt of o u r c oll e cti v e h e ali n g.
U N D E R S T A N DI N G T H E “ M O M E N T ”
H o w e v e r, t hi s m e s s a g e t o M o s h e —t o i g nit e r e d e m pti v e i m a gi n ati o n — w a s al s o vit al b e c a u s e it t a u g ht u s t o s e e o u r s el v e s a s st o r yt ell e r s. K n o wi n g t h at t h e e v e nt s u nf ol di n g a r o u n d u s w e r e l a r g e r t h a n lif e all o w e d u s t o vi e w t h e m wit h p r o p e r g r a vit y. T h e s e m o m e nt s w e r e n ot fl e eti n g; t h e y w e r e b e c o mi n g hi st o r y. T h e y w o ul d o n e d a y b e t ol d t o f ut u r e g e n e r a ti o n s. O u r c hil d r e n a n d g r a n d c hil d r e n w o ul d a s k — di r e ctl y, o r a c r o s s ti m e — w h at r ol e w e pl a y e d i n t h e s e hi st o r y- s h a pi n g m o m e nt s.
Tzitzit tyi n g wit h R uti
Beit K nesset Ha Nassi, 24 Ussis hki n M o n d ays 1:15- 4 p m We d nes d ays 12-3 p m no experience needed O U I S R A EL C E N T E R 49
At ti m e s, w e f ail t o r e c o g ni z e t h e m a g nit u d e of o u r o w n st o r y. W e s h ri n k b a c k, r at h e r t h a n a ct wit h c o u r a g e a n d vi si o n. C h a z al c o m m e nt t h at h a d R e u v e n f ull y u n d e r st o o d t h at t h e T o r a h w o ul d r e c o r d hi s att e m pt t o s a v e Y o s ef, hi s r e s p o n s e w o ul d h a v e b e e n b ol d e r a n d m o r e d e ci si v e. I n st e a d of m e r el y pl e a di n g wit h hi s b r ot h e r s n ot t o kill Y o s ef a n d t h e n di s a p p e a ri n g — o nl y t o r et u r n a n d di s c o v e r t h at Y o s ef h a d b e e n s ol d — h e w o ul d h a v e a ct e d diff e r e ntl y. H e w o ul d h a v e c a r ri e d Y o s ef b a c k t o Y a a k o v o n hi s s h o ul d e r s. R e u v e n di d n ot r e ali z e t h at hi st o r y h u n g i n t h e b al a n c e, a n d s o hi s r e s p o n s e w a s h e sit a nt r at h e r t h a n d a ri n g. R e c o g ni zi n g t h at o u r m o m e nt s a r e c h a pt e r s i n a l a r g e r st o r y l e n d s w ei g ht t o o u r a cti o n s a n d c all s f o r g r e at e r c o u r a g e. E v e r y p a rt of J e wi s h hi st o r y i s a si n gl e st r a n d w o v e n i nt o t h e l a r g e r f a b ri c of r e d e m pti o n. R e d e m pti o n di d n ot b e gi n i n 1 9 4 8; it i s a c u m u l ati v e p r o c e s s b uilt f r o m e v e r y mit z v a h, e v e r y m o m e nt of T o r a h st u d y, a n d e v e r y a ct of c h e s e d a c r o s s t w o t h o u s a n d y e a r s of e xil e. Still, t h e r e a r e m o m e nt s w h e n hi st o r y a c c el e r at e s. O v e r t h e p a st c e nt u r y, wit h t h e r et u r n of o u r p e o pl e t o t h ei r L a n d a n d t h e r e st o r ati o n of s o v e r ei g nt y, hi st o r y h a s s hift e d i nt o hi g h g e a r. O u r c hil d r e n will o n e d a y a s k w h at o u r r ol e w a s d u ri n g t h e s e s ei s mi c c h a n g e s. H o w di d w e r e s p o n d w h e n n e w h o ri z o n s o p e n e d b ef o r e t h e J e wi s h p e o pl e i n E r et z Yi s r a el ? H o w di d w e f a c e m o m e nt s of d a r k n e s s, a n d h o w di d w e c a r r y o u r s el v e s t h r o u g h t h e s h att e ri n g r u pt u r e
5 0 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
of O ct o b e r 7t h ? T h e g e n e r ati o n t h at l eft E g y pt h a d a n e xt r a o r di n a r y st o r y t o t ell. S o d o w e.
M E M O R Y V S. HI S T O R Y Fi n all y, w e w e r e n ot o nl y t ol d t o b e c o m e st o r yt ell e r s; w e w e r e i n st r u ct e d h o w t o t ell t h e st o r y. At t h e e n d of t h e p a r a s h a h, t h e T o r a h d e s c ri b e s a f ut u r e s c e n e i n w hi c h a c hil d a s k s a p a r e nt a b o ut t h e rit u al s a n d p r a cti c e s of P e s a c h a n d Yet zi at Mit z r a yi m . T h e T o r a h d o e s n ot m e r el y c o m m a n d u s t o a n s w e r. It p r o vi d e s t h e f r a m e w o r k f o r o u r r e s p o n s e. W e a r e t o s a y t h at H a s h e m t o o k u s o ut of E g y pt wit h g r e at st r e n gt h, a n d t h at w h e n P h a r a o h st u b b o r nl y r ef u s e d t o li st e n, H a s h e m st r u c k t h e fi r st b o r n of E g y pt t o b r e a k hi s i nt r a n si g e n c e. E vi d e ntl y, it w a s n ot e n o u g h f o r H a s h e m t o t ell u s t o r e c o u nt t h e st o r y. H e al s o w a nt e d u s t o s h a p e it c a r ef ull y. T h e r e a r e m a n y w a y s t o t ell t h e st o r y of Yet zi at Mit z r a yi m . Y e c h e z k el, i n c h a pt e r s 1 6 a n d 2 3, p r e s e nt s t h e i m a g e of a y o u n g w o m a n w h o b et r a y s t h e t r u st of h e r r e d e e m e r. Y e c h e z k el c h a pt e r 2 0 off e r s a d a r k e r a c c o u nt still: a p e o pl e c o m m a n d e d t o a b a n d o n p a g a ni s m a n d p r e p a r e t h e m s el v e s f o r r e d e m pti o n, y et st u b b o r nl y r ef u si n g t o li st e n. H a s h e m b e c o m e s s o a n g e r e d t h at H e c o n si d e r s a b a n d o ni n g r e d e m pti o n alt og et h e r, r e s c ui n g t h e p e o pl e o nl y t o p r e v e nt a g r e at e r c hill ul H a s h e m . Si mil a rl y, T e hilli m — e s p e ci all y c h a pt e r s 7 8 a n d 1 0 6 —j u xt a p o s e s H a s h e m’ s mi r a cl e s a n d st e a df a st c o m mit m e nt wit h t h e p e o pl e’ s r e p e at e d r e b elli o n s, b e gi n ni n g al r e a d y at t h e Y a m S uf. Y et S ef e r S h e m ot r e c o r d s n o n e of t h e s e f ail u r e s. It p r e s e nt s a cl e a n e r, m o r e l u min o u s a c c o u nt of t h e E x o d u s — n ot t o r e w rit e hi st o r y, b ut t o e m p h a si z e diff e r e nt el e m e nt s of t h e st o r y a n d t o s h a p e a v e r y diff e r e nt n a r r ati v e. H a s h e m di d n ot w a nt o u r f o u n d ati o n al st o r y
t o b e t ol d i n o nl y o n e r e gi st e r. H e w a nt e d it t ol d wit h i nt e nti o n, wit h s el e cti vit y, a n d wit h p u r p o s e — s o t h at t h e m e m o r y w e p a s s o n w o ul d n ot o nl y r e c all w h at h a p p e n e d, b ut w o ul d al s o f o r m w h o w e a r e m e a nt t o b e c o m e. T h e T o r a h r e mi n d s u s t h at a st o r y i s m e m o r y, n ot hi st o r y. W h at w e c h o o s e t o i n cl u d e — a n d w h at w e l e a v e o ut — s h a p e s h o w e v e nt s a r e r e m e m b e r e d. W h e r e w e pl a c e e m p h a si s, a n d w h e r e w e r e m ai n sil e nt, d efi n e s t h e c o nt o u r s of t h e st o r y it s elf. O n t h e ni g ht of P e s a c h, w e t ell t h e st o r y of t h e E x o d u s al o n g c a r ef ull y g ui d e d li n e s. W e b e gi n wit h t h e u nfl att e ri n g el e m e nt s of o u r p a st — m at c hil b’ g e n ut — a n d c o n cl u d e wit h u plift a n d g r atit u d e — u m e s a y e m b’ s h e v a c h . W e f oll o w a d eli b e r at e s c ri pt r at h e r t h a n r e c o u nti n g e v e r y d et ail. W e c h o o s e h o w t h e st o r y i s t ol d. St o r yt elli n g i s n ot hi st o ri c al d o c u m e nt ati o n. It i s h o w w e i nt e r p r et e v e nt s, h o w w e p r o c e s s m e a ni n g, a n d h o w w e c o n st r u ct a n a r r ati v e t h at s h a p e s i d e ntit y a n d f ait h.
O U R ST O RY W e h a v e j u st li v e d t h r o u g h a c o m pli c at e d p e ri o d — y e a r s m a r k e d b y t ri u m p h al o n g si d e h e a rt b r e a k, vi ct o ri e s s h a d o w e d b y e n d u ri n g c h all e n g e s. M o m e nt s of n ati o n al st r e n gt h w e r e c o u pl e d wit h p r of o u n d st r ai n o n t h e St at e of I s r a el a n d o n J e wi s h c o m m u niti e s a b r o a d. All t hi s u nf ol d e d w hil e m a n y of u s c o nti n u e t o c a r r y t h e w ei g ht of w a r a n d t h e li n g e ri n g t oll of t r a u m a. H o w w e c h o o s e t o f r a m e t h e s e y e a r s will s h a p e h o w t h e y a r e r e m e m b e r e d a n d h o w f ut u r e g e n e r ati o n s u n d e r st a n d t h e m. T h at f r a mi n g m u st b e n u a n c e d. It s h o ul d i n cl u d e w h at t r ul y m att e r s a n d l e a v e a si d e w h at i s s e c o n d a r y, i n cl u di n g m u c h of t h e p oliti c al n oi s e — b ot h d o m e sti c a n d g e o p oliti c al. L e a d e r s a n d a ct o r s will c o m e a n d g o; t h ei r n a m e s will f a d e. T h e c e nt r al fi g u r e s of t h e st o r y a r e t h e q ui et p e o pl e w h o s h o w e d u p, w h o f o u g ht f o r
0 7 7- 2 0 5 0 0 1 5 0 5 2- 2 6 7 8 7 4 9
M eir G ol a n
M eir G ol a n
co m Ol d gK ol at aa nm eo cn h: 4a-rsio o mm a p@artg m me ntail. in a s m all a n d q ui et str e et , 1 0 1 s q m, r e n o v at e d, v er y bri g ht a n d air y, m ast er b e dr o o m, S af e r o o m ( m a m a d), s u k k a h b al c o n y, vi e w, el e v at or, 3, 4 0 0, 0 0 0 NI S
RB A AS CK O:A: n e Nw e4 rwo o4 rm oa po artm, m8e 8nt, m,9 5c m,eilim na stg erh ei s uitg e,ht 5. 3 m,
hvaaatbmor, celleos plit, 8 0y,50 0,0 NI0 0S 0 alel vmer wn y, 2,bri9g4, 5 0, Ol delSK eat obn at :b 4-r oco omena v py,artat e or, nt,y9 0nisbqcal m,e wvi ht , air
NI S
o o9 0 m,m, 1b 2e a2 utifm, ullbri AO RL N DO NKA:A T4-rA o Mo mO aN:p art 5-r m e nt, y r ge nht, o v at e d, S h a b b at el e v at or, p ar ki n g 5, 9 5 0, 0 0 0 NI S m a st er s uit e, b al c o n y, st or a g e, S h a b b at el e v at or, Ol d K at a m o n : S p a ci o us 3-r o o m a p art m e nt in a v er y q ui et str e et , 7 5 s q m,pri oar n y ki f A: a cinn gg a3, gr 2e e5n o0, a no0d p0ast w, 3 e x p.m Seh ant, b b at l ar g e t err a c e, Rs uEvk kataHh ebAal pc VI 4-r m0 oraNIal pviS eart s u k k a h b al c o n y f a ci n g a m a g nifi c e nt p a n or a mi c vi e w, 3 e x p . S h a b b at el e v at or, p ar ki n g, 3, 2 9 0, 0 0 0 NI S
or, mbri BgrA Ke A:at vi N eew w,4 r el o oe mv aatp art e nt gi nht,a n pe ar w bkiuiln dig,n g, 8 8 m, m5,a st6 er 0 0,s uit 0 0e,0 st NIor Sa g e, S h a b b at el e v at or, pri v at e p ar ki n g, 3, 9 5 0, 0 0 0 NI S
el e v at or, pri v at e p ar ki n g , st or er o o m , 2, 6 9 0, 0 0 0 NI S
e nt,n 9e 2d m,t hS eu kst a br alucgo gl n y,e, a n d o RuErC Hp AeVIo A:pl e,4-r owo hm oa ps art u stm ai S h a b b at el e v at or, f ull y a c c e s si bl e, pri v at e p ar ki n g, st or a g e w 4,h 4o0 c0, a0 r0 0ri NIe Sd o n e a n ot h e r t h r o u g h it. r e cm eo nt, g ni1 2z 0e m,t hb eal cgorney,atel e vmiatror,a cl e s A TR Nh Oe NstA: o r5-ry o om mu st a p art y a c c e s si bl e, pri v at e p ar ki n g, st or a g e 4, 3 5 0, 0 0 0 NI S w fe ullwit n e s s e d, wit h o ut e r a si n g p ai n o r si m pli B A K A: 5-r o o m g ar d e n a p art m e nt, 1 4 0 m, m ast er s uit e pri v at e f pyiar nkign g,c sto orm aplg e,efxit y.liItg ht,mniucste giarn dcle n,u 6,d 0e 0t0,h0 e0 0 pNIo S w e rf ul ull of r Oe LaD wK Aa TkA eM niO N:n g S pofa ciJoeu s win es wh5-ri do oe mntit y am ec nt, r oss t h e a p art w 1o 4rl0 d,m, talerro anc ge,siu dn de ert tih oe ord haeratik nr g,e sS uh ra gb eb atn cele e vofat or, a g gr es 2 p ar ki n g, 6, 3 0 0, 0 0 0 NI S siF vO eR aR EntiN T:s eB A miti s m t h at t hi s c o nfli ct u nl s h ull e d.y K A: ni c e 4-r o o m a p art m e nt, 8 2 m, b ee aautif r eA nbo ov atv e d,all,m ait st er ms uuitste, rair n diti b al ceo npy,r e s e n c e eflc eo ct t ho en ergs,e ntl s e c o n d ti o or, el e v at or - f ull y a c c e s si bl e, st or a g e, 8, 0 0 0 NI S of H a s h e m —f elt i n m o m e nt s of d a r k n e s s a s w ell a s li g ht. T h at a n ci e nt i n st r u cti o n e c h o e s a c r o s s t h e g e n e r ati o n s. W e a r e li vi n g t h r o u g h hi st o r y, a n d w e will b e t h e st o r yt ell e r s f o r t h o s e w h o c o m e aft e r u s.
O U Pr ess is h o n or e d t o p art n er wit h R a b bi M os h e Tar a gi n o n his n e w v ol u m e i n H e br e w r e g ar di n g t h e r e c e nt w ar (‘ E m u n a h B’t o c h H a h ast ar a). T his r e m ar k a bl e b o o k is als o a v ail a bl e i n E n glis h, “ D ar k Cl o u ds A b o v e, F ait h B el o w ”
O U I S R A EL C E N T E R 51
5 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
D o n ’t L e t T h e R a in C a tc h Y o u C r yi n g !
W e a r A W a te r p ro o f C ru sh a bl e to o!
H at
H a ts F o r M e n A n d W o m e n
D o ro t Ris h oni m 3, ( o ff B e n Y e h u d a) • 0 2 5 6 3 - 7 15 5
Li c e n s e n o. 3 0 8 3 2 4 5 3
P h ot o g r a p h y:
E X C E P TI O N A L S P A CI O U S P RI V A T E -
MI T Z P E
Mi c h a el E r e n b u r g
H O ME
NE V O -
A b e a uti f ul s e mi- d et a c h e d h o m e i n M a al e A d u mi m o f f e ri n g s p a c e, c o m f o rt, a n d b r e at ht a ki n g vi e w s. 2 7 0 s q m o n 3 l e v el s | 8 r o o m s | A m e ri c a n- st yl e kit c h e n W r a p a r o u n d g a r d e n | S e p a r at e st u di o u nit
H A GI L G A L 3 7 C o nt a ct u s:
+ 9 7 2 5 4 ‑ 7 6 6 ‑ 0 3 3 8 | yit z @ c a pitil. c o m
O U I S R A EL C E N T E R 53
T O W A R D S M E A NI N G F U L P A R E N TI N G R E B B E T ZI N Z E MI R A O Z A R O W S KI DI R E C T O R O F O U I S R A E L W O M E N’ S DI VI SI O N
S a n ctif yi n g O u r Ti m e: P a r e nti n g L e s s o n s f r o m P a r s h at B o I n P a r s h at B o, w e l e a r n t h at t h e v e r y fi r st mit z v a h gi v e n t o B n ei Yi s r a el a s a n ati o n w a s “ ָשִׁ ים ם ר אֹ ׁש ֳח דtiֶ — ”ַה חֶֹד ׁש ַה�זֶה ָלt h e c o mm a n d m e nt of R o s h C h o d e s h. R a s hi e x pl ai n s t h at H a s h e m s h o w e d M o s h e t h e m o o n i n it s r e n e w al a n d s ai d, “ W h e n it l o o k s li k e t hi s, y o u s h all d e cl a r e t h e n e w m o nt h. ” T hi s m o m e nt
G A R D E N C OT TA G E F O R S AL EI N K ATA M O N R E N O V A T E D G A R D E N D U P L E X, 1 2 2 S Q M, 4. 5 B D R M S, 3 B A T H S, P RI V A T E G A R D E N, P A R KI N G, E L E V A T O R, M A M A D, A S KI N G P RI C E: NI S 7, 8 7 0, 0 0 0
4- R O O M A P T F O R S A L E I N O L D K A T A M O N 3 B D R M A P T O N H A G D U D H AI V RI/ P A L M A C H S T, 2. 5 B A T H S, 2 N D F L., L A R G E C O M M O N R O O F F O R S U K K A H, VI E W O V E R S O U T H J E R U S A L E M A S KI N G P RI C E: NI S 3, 9 0 0, 0 0 0
S P A CI O U S 2 B D R M A P T I N A R N O N A R E N O V A T E D 9 7 S Q M, H U G E KI T C H E N A N D S A L O N, VI E W T O J O R D A N, S H A B B A T E L E V A T O R, M A M A D, P A R KI N G, M A H S A N, A S KI N G P RI C E: NI S 4, 4 0 0, 0 0 0
2- R M S I N N E W B UI L DI N G O N A G RI P A S S T 6 1 S Q M, M O D E R N, S H A B B A T E L E V A T O R, B A L C O N Y, A/ C, U N D E R F L O O R H E A TI N G, S A F E R O O M, C L O S E T O LI G H T R AI L, A S KI N G P RI C E: NI S 3, 1 0 0, 0 0 0
4- R O O M A P T I N K A T A M O NI M 7 4 S Q M, G O O D C O N DI TI O N, 1 S T F L, O N T H E P A R K, F U T U R E P O T E N TI A L F O R U R B A N R E N E W A L, G R E A T I N V E S T M E N T! A S KI N G P RI C E: NI S 2, 5 2 5, 0 0 0 ILA NA NELS O N
0 5 4. 5 3 4 1 4 0 3
w w w.i nt e grit yr e al e st at e. c o.il
5 4 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
m a r k e d t h e fi r st ti m e t h e J e wi s h p e o pl e w e r e gi v e n c o nt r ol o v e r t h ei r o w n c al e n d a r — a n d, s y m b oli c all y, o v e r t h ei r o w n ti m e. R a v S ol o v ei t c hi k ( R efl e cti o n s of t h e R a v p. 2 0 1- 2 0 2) p oi nt s o ut t h at it i s n o c oi n ci d e n c e t h at t hi s w a s t h e v e r y fi r st mit z v a h gi v e n t o t h e n e wl y f r e e d n ati o n. H e w rit e s a s f oll o w s “ Ti m e- a w a r e n e s s i s t h e si n g ul a r f a c ult y of t h e f r e e m a n, w h o c a n u s e it o r a b u s e it. T o a sl a v e, it i s a c u r s e o r a m att e r of i n diff e r e n c e. It i s n ot a n i n st r u m e nt w hi c h h e c a n h a r n e s s t o hi s p u r p o s e s. T h e f r e e m a n w a nt s ti m e t o m o v e sl o wl y b e c a u s e, p r e s u m a bl y, it i s b ei n g e m pl o y e d f o r hi s p u r p o s e s ”. A sl a v e’ s d a y s a r e n ot hi s o w n — e v e r y h o u r i s di ct at e d b y s o m e o n e el s e. B ut a f r e e p e r s o n c a n c h o o s e h o w t o s p e n d hi s ti m e, a n d wit h t h at c o m e s r e s p o n si bilit y: t o u s e ti m e w ell a n d t o e n s u r e t h at hi s d a y s h a v e m e a ni n g. A s p a r e nt s, w e oft e n e x p e ri e n c e t hi s t e n si o n. W e s o m eti m e s f e el li k e o u r ti m e i s n’t o u r o w n — s w all o w e d b y e n dl e s s c y cl e s of m e al s, l a u n d r y, c a r p o ol s, a n d b e dti m e r o uti n e s. Y et, i n t r ut h, t hi s i s o u r s a c r e d o p p o rt u nit y t o s a n ctif y ti m e. E v e r y i nt e r a cti o n, e v e r y b e dti m e st o r y, e v e r y s m all a ct of p ati e n c e o r l o v e i s a c h a n c e t o el e v at e t h e h o u r s of o u r d a y. Hill el’ s ti m el e s s w o r d s i n Pi r k ei A v o t
c o m e t o mi n d: ש א ניti מ י ל י? ו,"א ם א ין א ני ל י “ ? א ימ ת י,ש יוti מ ה א ני? וא ם ל א ע, ל ע צ מ יT h e b ala n c e b et w e e n c a ri n g f o r ot h e r s a n d c a ri n g f o r o u r s el v e s i s o n e t h at e v e r y p a r e nt f e el s d e e pl y. “If I a m n ot f o r m y s elf, w h o will b e f o r m e ? ” r e mi n d s u s t h at w e m u st al s o n u rt u r e o u r o w n g r o wt h — t o l e a r n, t o r e st, t o r e c o n n e ct t o H a s h e m a n d t o o u r s el v e s. B ut t h e fi n al p h r a s e — “If n ot n o w, w h e n ? ” — b ri n g s u s b a c k t o t h e u r g e n c y of t h e p r e s e nt m o m e nt. T h e s e y e a r s of p a r e nti n g, t h o u g h oft e n e x h a u sti n g, a r e p r e ci o u s a n d fl e eti n g. I f o n e c al c ul at e s it, t h e r e a r e r o u g hl y 9 4 0 S h a b b at ot b et w e e n a c hil d’ s bi rt h a n d t h e d a y h e l e a v e s h o m e. It s o u n d s li k e a l ot — u ntil w e r e ali z e h o w q ui c kl y t h o s e w e e k s p a s s a n d h o w littl e ti m e w e h a v e t o s p e n d wit h o u r c hil d r e n d u ri n g t h e w e e k. E a c h S h a b b at, e a c h b e dti m e, e a c h c a r ri d e b e c o m e s a c h a n c e t o i n v e st i n o u r c hil d r e n’ s h e a rt s a n d n e s h a m ot. R o s h C h o d e s h t e a c h e s u s t h at ti m e i s n ot j u st s o m et hi n g t o g et t h r o u g h; it i s s o m et hi n g t o s a n ctif y. J u st a s t h e m o o n r e n e w s it s elf e a c h m o nt h, w e t o o c a n r e n e w o u r c o m mit m e nt — t o o u r c hil d r e n, t o o u r s el v e s, a n d t o u si n g o u r ti m e wit h i nt e nti o n.
I S R A E L 'S P R O P E R T Y A N D C O M M U N IT Y M A T C H M A K E R
L E T Y O U R JO U R N E Y H O M E B E G IN W IT H U S L o o k in g fo r a n a ffo r d a b le c o m m u n it y in Is r a e l?
L E T 'S T A L K A B O U T N E R IY A & K A R N E I S H O M R O N
S c a n t o s ig n u p
S u n d a y , Ja n u a r y 2 5 t h Is r a e l 8 :0 0 P M | S o u t h A fr ic a 8 :0 0 P M U K 6 :0 0 P M | N e w Y o r k 1 :0 0 P M | L A 1 0 :0 0 A M
Jo in o u r Z o o m c a ll t o h e a r a b o u t life in N e r iy a a n d K a r n e i S h o m r o n . H e a r d ir e c t ly fr o m r e s id e n t s , e x p lo r e t h e c o m m u n it y a n d le a r n a b o u t p r e s a le o p p o r t u n it ie s o ffe r in g s m a r t , a ffo r d a b le liv in g a n d in v e s t m e n t o p t io n s in Is r a e l.
N o w a ls o s e e in g p a tie n ts a t th e L a B riu t H e a lth C e n te r in R B S
0 2 -9 7 0 -1 1 0 0
ר פ וא ה ש ל מ ה ה ד ס ה ב ת ח יה
In p a r t n e r s h ip w it h H a r e y Z a h a v , s p e c ia lis t s in r e a l e s t a t e d e v e lo p m e n t t h r o u g h o u t Ju d e a a n d S a m a r ia .
+ 9 7 2 -5 4 -4 4 1 -5 7 0 4
K im B a s h R e a lE s ta te .c o m
O U I S R A EL C E N T E R 55
H AFT O R A H I N SI G H T S
W h o S h a p es Hi st o r y ? YI R MI Y A H U 4 6: 1 3 – 2 8 At fi r st gl a n c e, Yi r mi y a h u’ s vi si o n of E g y pt r e a d s li k e a f a mili a r st o r y of e m pi r e s a n d w a r - t h e ri s e a n d f all of n ati o n s t h r o u g h o ut hi st o r y. B ut b e n e at h t h e milit a r y i m a g e r y, t h e N a vi i s a s ki n g a f a r d e e p e r q u e sti o n: w h at a ct u all y g o v e r n s t h e c o u r s e of hi st o r y ? R a s hi s h a r p e n s t h e p oi nt. E g y pt’ s d o w nf all i s n ot a c ci d e nt al; it i s ti m e d. “ T h at d a y b el o n g s t o H a s h e m ” — a p h r a s e t h at st ri p s E g y pt of t h e ill u si o n t h at hi st o r y b e n d s t o milit a r y st r e n gt h o r p oliti c al c al c ul ati o n. T hi s i s n ot a l u c k y vi c t o r y o r a st r at e gi c f ail u r e. It i s a m o m e nt of m o r al a c c o u nti n g. Yi r mi y a h u i n si st s t h at hi st o r y i s n ot c h a oti c. It d o e s n ot l u r c h f o r w a r d at t h e w hi m of e m pi r e s, e v e n w h e n t h e y b eli e v e t h e m s el v e s t o b e di r e cti n g it s c o u r s e. T h e r e a r e d a y s t h at a r e cl ai m e d — m o m e nt s w h e n H a s h e m a s s e rt s
5 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
B Y R E B B E T ZI N D R. A DI N A S H MI D M A N
DI R E C T O R, O U W O M E N’ S I NI TI A TI V E t h at f o r c e al o n e d o e s n ot c o nf e r l e giti m a c y, a n d t h at d o mi n a n c e wit h o ut m o r al g r o u n di n g c a nn ot e n d u r e. E g y pt’ s c o nfi d e n c e c oll a p s e s n ot b e c a u s e it mi sj u d g e d B a b yl o n, b ut b e c a u s e it mi s u n d e r st o o d t h e n at u r e of p o w e r it s elf. A n d t h e n, a g ai n st t hi s t h u n d e r o u s b a c k d r o p of e m pi r e s ri si n g a n d f alli n g, t h e h aft o r a h pi v ot s — s u d d e nl y a n d g e ntl y — t o I s r a el.
” ָאִניtiִָי ִאְ�תti� … ְֹ“וַאָ�תה ַאל ־ִ�תָירא ַעְבִ�די ַיֲע קב
D o n ot f e a r, M y s e r v a nt Y a a k o v … f o r I a m wit h y o u. T h e s hift i s al m o st di s o ri e nti n g. F r o m n ati o n s t o a n a m e. F r o m a r mi e s t o a si n gl e s e r v a nt. F r o m s p e ct a cl e t o i nti m a c y. T h e c o nt r a st c o ul d n ot b e s h a r p e r. E g y pt i s e x p a n si v e, d o mi n a nt, s elf- a s s u r e d — a ci vi li z ati o n t h at d efi n e s it s elf b y vi si bilit y, s c al e, a n d c o nt r ol a n d it f all s. Y a a k o v i s di mi ni s h e d, s c att e r e d, v ul n e r a bl e, e xil e d, c o r r e ct e d, u n c e r t ai n — a n d y et, h e e n d u r e s. N ati o n s ri s e t h r o u g h f o r c e a n d di s a p p e a r i nt o hi st o r y; I s r a el r e m ai n s n ot b e c a u s e it d o mi n at e s, b ut b e c a u s e it i s b o u n d — t o H a s h e m, t o r e s p o n si bilit y, a n d t o a d e sti n y s h a p e d n ot b y s p e ct a cl e, b ut b y e n d u r a n c e.
K OS HER VI L L A
H a ts F o r M e n A n d W o m e n
B ei n H a r l' Ki n n e r et I n Y a v n e' el S p a ci o u s gr o u n d s wit h l ot s of a cti viti e s
1 0 mi n fr o m Ki n n er et
L u x ur y 8- b e dr o o m vill a ( F or u p t o 2 5 p e o pl e)
W W W. H A M E L E C H. C O. I L
0 5 4- 7 5 3 4 8 8 8
B u ild in g y o u r b rid g e to Is ra e l
O u r P riv a te C lie n t S e r v ic e s Is ra e l: A liy a h & T e m p o ra ry R e s id e n c e (A 1 – A 5 ) Is ra e li W o rk & In v e s tm e n t V is a s (B 1 – B 5) P u rc h a s e & S a le o f R e a l E s ta te P in u i-B in u i & D e v e lo p m e n t P ro je c ts In h e rita n c e in Is ra e l W ills & T ru s ts fo r Is ra e li A s s e ts U n ite d S ta te s : F a m ily -B a s e d Im m ig ra tio n E m p lo y m e n t & In v e s tm e n t V is a s (L , E -2 , E B -1 , N IW ) G lo b a l M o b ility P la n n in g fo r Is ra e li E x e c u tiv e s
U S 3 1 0 -3 8 2 -4 4 4 1
Is ra e l 0 5 0 -5 4 2 -8 2 0 2
D a v id @ k ta le g a l.c o m
B U S IN E S S FO R S A LE
S h e rl oc k S Ha t Sto re , th e la rg e st me n ’s a n d wo m e n ’s ha t sto re in Je r usa le m , is lo o ki n g fo r a ne w ow n e r. S h e rlo c k S is a on e -o f-k in d ha t sto re wh o s e ma n y sa tisfie d cu sto m e rs co m e ba c k fo r ha ts th ro u g h o u t th e ye ar. If yo u ’re lo o ki n g fo r a su c c e ssful bu sin e ss to gro w , th is is th e sto re fo r yo u .
TA K E A T O U R OF T H E ST O R E
In te re ste d ? E m a il: S h e rlo c k S e le m e n ta ry @ g m a il.c o m a n d I’ll se n d yo u ou r Pro sp e ctu s.
O A d v o c a te T s vi K a n- T or u F o u n di n g P art n er L e a di n g e x p ert i n b ui s n e s s i mi gr a ti o n, r c o m pl e x r e al e st a te tr a n s a cti o n s , a n d i nter g e n er a ti o n al we alt h pl a n ni n g.
P R a c h el P o p o vi c h r R e al E st a te r e gi str a ti o n E x p ert . 3 5 + y e ar s of e x p eri e n c e i n I sr a eli & U S o re al e st a te r e gi str a ti o n a n d c o m pl ex pr o p ert y tr a n sf er s . f e A d v o c a te D a vi d B . G ard n er A ttor n e y , U S & I sra eli L a w s c ertifi e d s p e ci ali st i n U . S i m mi gra ti o n s l aw a s si st s wit h A li ya h, I sr a eli re si d e n c e , re al e st a te , a n d i i n h erit a n c e for f or ei g n f a mili e s . o A d v o c a te D a ni el A s pir o n H e a d of P ri va te Cli e n tel e D e p art m e n t I sr a el i n di vi d u al i m mi gr ati o n a s p e ci ali z e s i n c o m pl e x Ali y a h, Vi s a s, l a n d r e pr e s e nt ati o n s b ef or e I sr a eli i m mi gr ati o n a ut h oriti e s s O U I S R A EL C E N T E R 57
5 8 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
Fr o m Visi o n T o K e ys I n H a n d W e M a k e Isr a el R e al Est at e Si m pl e. P assi o n at e S er vi c e. E x c e pti o n al R es ults. L at est Pr oj e cts & Pri ci n g
H aif a Ar e a: 3 B e dr o o ms St arti n g Fr o m 1. 7 M NI S
N et a n y a: 3 b e dr o o ms St arti n g Fr o m 2. 9 M 2. 8 NI S
K at a m o n: 3 B e dr o o ms St arti n g Fr o m 4. 9 M NI S N et a n y a: 4 b e dr o o ms St arti n g Fr o m 3. 4 M 2. 9 9 NI S
C ar m ei G at: 3 B e dr o o ms St arti n g Fr o m 2.1 5 M NI S
K at a m o ni m: 3 B e dr o o ms St arti n g Fr o m 3. 8 5 M NI S
Zi c hr o n Y a a k o v: 3 B e dr o o ms B at Y a m: B e a c h / Li g ht R ail 2 B e dr o o ms St arti n g Fr o m 2. 9 7 M NI S Kf ar T a p u a c h: H o us e -1 2 0s q m St arti n g Fr o m 2. 8 M NI S 1 5 0s q m L ot - 1. 5 M NI S H a d er a: L a n d - 1 0 0s q m St arti n g Fr o m 7 7 3 k NI S
I z z y L ei z e r o wi t z B R O KE R - O W NE R F E E: 2 % + V A T
U nli mi t e d G ui d a n c e: W h er e T o B u y Ho w To Buy W h at T o B u y B u y Or R e nt M o n e y Tr a n sf e r s M ort g a g e I s s u e s Pr o p ert y M a n a g e m e nt
I L -+ 9 7 2 5 2 6 8 2- 9 3 6 7 U S A ( 7 8 6) 3 8 5- 8 8 5 9 i nf o @ k e t e r a d vi s o r s. c o m
R A B BI A A R O N G O L D S C H EI D E R
R A B BI A A R O N G O L D S C H EI D E R
E DI T O R, T O R A H TI D BI T S R AEV,ditTo Hr, E TJoEr Ra hU STiAdLbit E sM S H U L B A K A, J E R U S A L E M
R a v K o o k: H e alt h y F e a r of t h e Al mi g ht y “ T h e c o n c e pt of yi r’ a h (f e a r) of G o d l e n d s st r e n gt h t o t h e p e r s o n w h o u n d e r st a n d s it s p u rit y. It e n d o w s lif e wit h d e pt h a n d g r e at a s pi r ati o n s, a n d wit h a hi g h l e v el of s pi rit u alit y, w hi c h r efi n e s t h e p ot e nti aliti e s of t h e s o ul wit h t h e li g ht of h oli n e s s. B ut t o f o ol s, it a p p e a r s a s a si g n of c o nf u si o n t h at e n g e n d e r s w e a k n e s s a n d d e s p ai r … ” (Mi d ot H a R a’ a y a h , Yi r’ a h § 3) I n t h e t e a c hi n g a b o v e, R a v K o o k a d d r e s s e s t h o s e w h o u n d e r v al u e t h e r ol e of yi r’ at H a s h e m i n a J e w’ s r el ati o n s hi p wit h t h e Al mi g ht y. S u c h a vi e w i s f u n d a m e nt all y mi st a k e n, f o r it f ail s t o r e c o g ni z e t h at a h e alt h y f e a r of G o d i s n ot a s pi rit u al w e a k n e s s b ut r at h e r a n e c e s s a r y f o u n d ati o n f o r g r o wt h. P r o p e rl y u n d e r st o o d, yi r’ a h st r e n gt h e n s a p e r s o n a n d b ri n g s f o rt h t h ei r fi n e st i n n e r q u aliti e s. T h e m o st el e m e nt a r y f u n cti o n of yi r’ at H a s h e m , a c c o r di n g t o R a v K o o k, i s it s a bilit y t o
r e st r ai n a p e r s o n f r o m si n. “ F e a r w e a k e n s e vil i n cli n ati o n s, a n d t h e r e b y r et u r n s w r o n g d o e r s t o t h e ri g ht c o u r s e ” (i bi d.). At t hi s b a si c l e v el, o n e m u st r e m ai n c o n s ci o u s of r e w a r d a n d p u ni s h m e nt a n d r e c o g ni z e t h at si nf ul b e h a vi o r c a r ri e s s e ri o u s s pi rit u al c o n s e q u e n c e s. A s a p e r s o n m at u r e s s pi rit u all y, h o w e v e r, t h e y t r a n s c e n d a f e a r r o ot e d s ol el y i n p u ni s h m e nt a n d a r ri v e at a m o r e el e v at e d u n d e rst a n di n g of yi r’ a h — o n e d efi n e d b y a w e. At t hi s l e v el, a p e r s o n i s d r a w n t o mit z v ot a n d r e p ell e d f r o m si n n ot o ut of d r e a d, b ut o ut of r e v e r e n c e f o r G o d’ s g r e at n e s s a n d a s e n s e of p ri vil e g e i n s e r vi n g t h e M a st e r of t h e W o rl d. R a v K o o k d e s c ri b e s t hi s hi g h e r f o r m of f e a r a s f oll o w s: t h o s e w h o c o m e cl o s e t o G o d t h r o u g h T o r a h st u d y a n d t h e p u r s uit of m o r al e x c ell e n c e “ m u st u n d e r st a n d t h e c o n c e pt of t h e f e a r of G o d i n t e r m s t h at el e v at e a n d vit ali z e all t h e p ot e nti aliti e s of t h e s o ul ” (i bi d.).
N A C HI R E A L T Y 0 5 4- 4 6 1- 3 9 4 3
T h e fi r st a p p e a r a n c e of f e a r of G o d i n t h e T o r a h o c c u r s i n t h e n a r r ati v e of A v r a h a m a n d S a r a h i n G e r a r. C o n c e r n e d f o r hi s lif e, A v r a h a m a s k s S a r a h t o p r e s e nt h e r s elf a s hi s si st e r. W h e n A vi m el e c h l at e r di s c o v e r s t h e t r ut h, h e c o n f r o nt s A v r a h a m, i n si sti n g t h at n o h a r m w o ul d h a v e c o m e t o hi m. A v r a h a m r e s p o n d s: “I s ai d, s u r el y t h e r e i s n o f e a r of G o d ( yi r at El o ki m ) i n t hi s pl a c e, a n d t h e y will kill m e b e c a u s e of m y
Br a n d N e w a p art m e nt s f or s al e o n M e k or C h ai m St. S p a ci o us 2, 3 & 4 r o o ms, mir p es et, st or a g e, p ar ki n g & S h a b b at El e v at or. Fr o m 2. 1 7 m NI S Gr e at o p p ort u nit y t o b u y i n a n e w b uil di n g u n d er c o n str u cti o n i n Ar n o n a/ T al pi ot - 2- 5 r o o ms, gr e at p a y m e nt t er ms a n d pri c es st art at j ust 2. 3 9 m NI S F or r e nt o n D er e c h B eit L e c h e m # 1 5 8 4 r o o ms, 1 0 0 m, m o d er n b uil di n g wit h S h a b b at el e v at or, p ar ki n g & Mir p es et wit h a n a w es o m e vi e w t o w ar ds t h e Ol d Cit y. 8 5 0 0 NI S/ m o nt h 6 0 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
A V R A H A M’ S F E A R O F G O D
wif e ” ( B e r ei s hit 2 0: 1 1). R a s hi e x pl ai n s t h at A v r a h a m di s c e r n e d t h ei r l a c k of yi r’ at H a s h e m f r o m t h e f a ct t h at t h e y q u e sti o n e d hi m o nl y a b o ut S a r a h, n ot a b o ut m o r al p r o p ri et y. T hi s a b s e n c e of f e a r of G o d i n di c at e d a l a c k of et hi c al r e st r ai nt. J u st a f e w c h a pt e r s l at e r, t h e t e r m yi r’ a h r e a p p e a r s at t h e cli m a x of t h e A k ei d a h. Aft e r A v r a h a m wit h st a n d s t hi s s u p r e m e t e st, G o d d e cl a r e s: “ N o w I k n o w t h at y o u a r e a G o d-f e a r i n g m a n (y e r ei El o ki m ) ” ( B e r ei s hit 2 2: 1 2). At t hi s m o m e nt, A v r a h a m’ s ulti m at e d e v oti o n a n d s u b mi s si o n t o G o d’ s will e a r n s hi m t h e hi g h e st s pi rit u al a c c ol a d e. Si g nifi c a ntl y, A v r a h a m t h e n n a m e s t h e sit e of t h e A k ei d a h H a s h e m Yi r e h — “ G o d will s e e ” ( B e r ei s hit 2 2: 1 4). R a v Hi r s c h e x pl ai n s t h at t hi s n a m e c o n v e y s t h e i d e a t h at G o d al w a y s s e e s o u r a cti o n s a n d t h at w e a r e o bli g at e d t o s u b o r di n at e o u r j u d g m e nt t o Hi s will ( A rt s c r oll T a n a c h, B e r ei s hit, p. 8 0 7).
YI R’ A H I N Y E R U S H A L A YI M
R a b bi M ei r Si m c h a of D vi n s k, i n M e s h e c h C h o c h m a h , hi g hli g ht s t h e p r of o u n d s y m b oli s m b e hi n d t h e n a m e Ye r u s h al a yi m , f o r m e d f r o m Yi r e h a n d S h al e m . A c c o r di n g t o t h e Mi d r a s h ( B e r ei s hit R a b b a h 5 6: 1 7), S h e m c all e d t h e pl a c e S h al e m , e m p h a si zi n g et hi c al c o n d u ct a n d t h e p e rf e cti o n of h u m a n c h a r a ct e r, w hil e A v r a h a m c all e d it Yi r e h , e m p h a si zi n g di vi n e a w a r e n e s s a n d s u b mi s si o n t o G o d. T h e f u si o n of t h e s e n a m e s i nt o Ye r u s h al a yi m t e a c h e s t h at t r u e s pi rit u al w h ol e n e s s r e q ui r e s b ot h di m e n si o n s: a d e e p r el ati o n s hi p wit h G o d (b ei n a d a m l a M a k o m ) a n d a c o m mit m e nt t o m o r al i nt e g rit y a n d p e a c ef ul c o e xi st e n c e ( b ei n a d a m l a c h a v ei r o ). O nl y t h e s y nt h e si s of b ot h c r e at e s a c o m pl et e J e wi s h lif e.
will h a v e G e h e ni m “ c o ol e d ” f o r t h e m ( B e r a c h ot 1 5 a). R a v K o o k e x pl ai n s t h at s u c h c a r e r efl e ct s a g e n e r al s e ri o u s n e s s i n mit z v a h o b s e r v a n c e. G e h e ni m, h e cl a rifi e s, i s n ot a pl a c e of r et ri b u ti o n b ut a c o r r e cti v e p r o c e s s d e si g n e d t o p u rif y t h e s o ul. F o r o n e w h o h a s li v e d wit h d e di c ati o n t o T o r a h a n d mit z v ot — s y m b oli z e d b y c a r ef ul r e cit ati o n of t h e S h e m a —t hi s p u rifi c ati o n i s g e ntl e. F o r o n e w h o li v e d wit h s pi rit u al n e gl e ct, t h e p r o c e s s i s m o r e i nt e n s e. T h e m e s s a g e i s cl e a r: t h e r e a r e c o n s e q u e n c e s f o r e v e r y s pi rit u al a cti o n, a n d yi r’ at H a s h e m d e m a n d s a w a r e n e s s of t h at r e alit y ( Ai n A y a h , B e r a c h ot c h. 2 § 1 3).
YI R A T S H A M A YI M I N T H E B RI S K T R A DI TI O N
T h e B ri s k e r R a v r el at e d a t r a diti o n d ati n g b a c k t o R a b bi C h ai m of V ol o z hi n. T w o w o m e n, i n cl u di n g t h e Vil n a G a o n’ s wif e, c oll e ct e d c h a rit y t o g et h e r a n d a g r e e d t h at w h o e v e r di e d fi r st w o ul d r e p o rt b a c k i n a d r e a m a b o ut H e a v e nl y j u d g m e nt. W h e n o n e w o m a n p a s s e d a w a y, s h e r e v e al e d t h at e v e r y s h a r e d eff o rt w a s c r e dit e d e q u all y — b ut a si n gl e g e st u r e, t h e r ai si n g of a n a r m t o si g n al a d o n o r, w a s c r e dit e d et e r n all y t o t h e G a o n’ s wif e al o n e. T hi s st o r y ill u st r at e s a c e nt r al el e m e nt of yi r at S h a m a yi m : t h e a w a r e n e s s t h at e v e r y d et ail of h u m a n a cti o n i s w ei g h e d a n d v al u e d. T hi s m eti c ul o u s c o n s ci o u s n e s s p r of o u n dl y s h a p e d t h e B ri s k e r e m p h a si s o n p r e ci si o n i n
C O O LI N G O F F G E H E NI M
T h e T al m u d st at e s t h at o n e w h o r e cit e s t h e S h e m a wit h m eti c ul o u s att e nti o n t o e v e r y l ett e r O U I S R A EL C E N T E R 61
h al a c hi c o b s e r v a n c e.
P R A YI N G F O R F E A R
A s S h a b b at d e p a rt s, w e a d d At a C h o n a nt a n u t o t h e A mi d a h, p r a yi n g t h at t h e c o mi n g d a y s b ri n g p e a c e a n d t h at w e “ h ol d f a st t o Y o u r f e a r. ” L e a vi n g t h e s pi rit u al s h elt e r of S h a b b at, w e r e c o g ni z e t h e m o r al c h all e n g e s of t h e w e e k a h e a d a n d t h e r ef o r e p r a y s p e cifi c all y f o r yi r at S h a m a yi m . T h e p h r a s e c h a s u c hi m m e’ k ol c h e t ( “ r e st r ai n e d f r o m all si n ”) e c h o e s G o d’ s w o r d s at t h e A k ei d a h —t h at A v r a h a m di d n ot “ wit h h ol d ” hi s s o n. E a c h w e e k, w e i n v o k e A v r a h a m’ s t ot al s u r r e n d e r a s a m o d el f o r li vi n g wit h r e ve r e nt f e a r.
LI F E L E S S O N S
•
• •
T h e T al m u d t e a c h e s t h at o n e m u st bl e s s G o d f o r h a r d s hi p a s w ell a s j o y. R e ti e ct o n t h e di vi n e p u r p o s e b e hi n d e v e r y e v e nt. S a y b e’ e z r at H a s h e m w h e n m a ki n g pl a n s, a ti r mi n g G o d’ s r ol e i n y o u r lif e. R e cit e t h e bl e s si n g A s h e r b a c h a r b a n u wit h f o c u s e d i nt e nti o n, r e c o g ni zi n g t h e r e s p o n si bilit y i n h e r e nt i n b ei n g c h o s e n. R a b bi G ol dsc h ei d er’s m ost r e c e nt O U Pr ess P u blic a ft o n, “ T or a h U nit e d” o n t h e w e e kl y P ars h a, c a n b e or d er e d dir ectl y fr o m R a b bi G ol dsc h ei d er at a ar o n g @ o uisr a el. or g at a s p eci al pric e f or T or a h Ti d bits r e a d ers.
6 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
S U N D A YS
W e e kl y W e bi n ar 9 p m I sr a el / 2 p m E D T
TI P S F O R O LI M
2 8 mi n ut e s of t a c hli s
R e gi s t e r: oli m p a v e w a y. c o m / all - e v e n t s @ oli m p a v e w a y
Be’er T zi por a h a" h Bottled W ater Ge m ac h Wal ki n g d o w n Ki n g Ge or ge St. i n Jer us ale m a n d w a nt a c ol d b ottle of w ater? C o me hel p y o urself t o a b ottle at 5 2 Ki n g Ge or ge. I n l ovi n g me m or y of Yo ni’s wife T zi p o r a h a " h , a tr ue Eis hes C h ayil, al w ays f ull of c hesse d, ki n d ness a n d l a u g hter, a n d br o u g ht life a n d stre n gt h t o s o m a ny pe o ple, t h at s he t o uc he d! S he w as li ke Ar o n, w h o l ove d pe ace a n d p urs ue d pe ace. Yo ni t h a n ks H as he m f or h avi n g t he o p p ort u nit y of h avi n g Tzi p or a h in his life, t o le ar n of her c ari n g, p atie nce a n d h a p pi ness, t o overc o me her c h alle n ges. M ay Tzi p or a h's Nes h a m a be a li g ht o nt o t he w orl d, i n a ti me of d ar k ness, a n d m ay her Nes h a m a s hi ne t o G a n E de n. Yo ni misses Tzi p or a h wit h te ars i n his eyes, as H as he m g ave hi m a gift, a cr o w n je wel, n o w he ret ur ns her t o H as he m. Wit h t h a n ks a n d To d a. L ove, Yo ni To hel p re fill t he s u p ply se n d t a x de d ucti ble d o n ati o ns f or Be’er Tzi p or a h a " h B ottle d Water Ge m ac h t o C h a b a d of Rec h avi a R a b bi Yisr oel G ol d ber g e m ail R a b bi @ J e r us al e m C h a b a d. o r g
02 800-1717
w w w.J er us al er m C h a b a d. or g/ D o n at e S h e k els
ה וד ו ל ה ' כ י ט וב
O U I S R A EL C E N T E R 63
E R E TF rZo m tHh eEVi rtMu alDD eAs k Hof t h e A S K TO HUE RV AEB BBI BSEE R RVIEC EB B E R A V D A NI E L M A N N
ל ע יל וי נש מ ת יוא ל א פ רים ב ן א ב רה ם ע וזיא ל זל צ מ ן ז"ל
T he P o wer of R a b bi s i n B e r a c h ot Q u e s ti o n: If o n e c a n f ulfill t h e T o r a hl e v el mit z v a of Bi r k at H a m a z o n b y s a yi n g Al H a mi c h y a , w o ul d n't t h e e xt r a b e r a c h ot i n o u r p r e s e nt Bi r k at H a m a z o n b e c o n si d e r e d b e r a c h ot s h e’ ei n a n t z ri c h ot ( e xt r a/ u n w a r r a nt e d b e r a c h ot ) ? A n s w e r: T h e r e i s i n d e e d a r e s p e ct e d, f a r f r o m u n a ni m o u s, o pi ni o n ( s e e B eit Y o s ef, O r a c h C h a yi m 1 9 1) t h at t h e f a ct t h at Bi r k at H a m a z o n r e q ui r e s t h r e e b e r a c h ot ( u nli k e si mil a r c o nt e nt i n Al H a mi c h y a ’ s o n e b e r a c h a ) i s R a b bi ni c. T hi s r e s p o n s e f oll o w s y o u r a s s u m pti o n t h at it i s c o r r e ct. Al m o st all of o u r b e r a c h ot a r e of R a b bi ni c o ri gi n, wit h Bi r k at H a m a z o n a n d li k el y Bi r k at H at o r a h ( s e e Mi s h n a B e r u r a 4 7: 1) b ei n g e x c e pti o n s. T h u s, C h a z al c e rt ai nl y t h o u g ht t h at it w a s j u stifi a bl e f o r t h e a p p r o p ri at e R a b bi ni c l e a d e r s hi p t o i niti at e b e r a c h ot , a n d if y o u c a n c r e at e a n e e d a n d a t e xt, y o u c a n t u r n o n e b e r a c h a i nt o t h r e e! O n e mi g ht t hi n k t h at a g e m a r a ( S h a b b at 2 3 a) q u e sti o n e d C h a z al ’ s a bilit y t o c r e at e b e r a c h ot . It w o n d e r e d a b o ut t h e b e r a c h a o n C h a n u k a 6 4 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
R a v D a ni el M a n n
li g ht s, a R a b bi ni c mit z v a , a n d s u p pli e d p’ s u ki m i n di c ati n g R a b bi ni c a ut h o rit y. H o w e v e r, t h e g e m a r a w a s o nl y s u r p ri s e d a b o ut t h e w o r d i n g of t h e b e r a c h a , w hi c h p r ai s e s H a s h e m f o r c o m m a n di n g u s t o f ulfill t hi s R a b bi ni c mit z v a , w hi c h o st e n si bl y H e di d n ot d o. T h e g e m a r a a n s w e r s t h at si n c e H a s h e m r e q ui r e d u s t o a d h e r e t o t h e R a b bi s’ di ct at e s, H e, i n eff e ct, c o m m a n d e d u s t o f ulfill R a b bi ni c mit z v ot . T h e a bilit y t o c r e at e mit z v ot a n d b e r a c h ot w a s n ot q u e sti o n e d. T h e R a m b a m, a s g e n e r all y u n d e r st o o d, h a s c o n si st e nt o pi ni o n s o n t h e s e a biliti e s. T h e R a m b a m ( B e r a c h ot 1: 1 5) p o sit s t h at o n e w h o m a k e s a n u n w a r r a nt e d b e r a c h a ( c all e d a b e r a c h a s h e’ ei n a t z ri c h a ( =b s et z ) o r a b e r e c h a l’ v at al a) vi ol at e s a T o r a h-l e v el p r o hi biti o n. O n e c a n f ull y a p p r e ci at e y o u r q u e sti o n: h o w c a n C h a z al m a k e a b e r a c h a , a s a R a b bi ni c p r ef e re n c e i n s u c h a m att e r s h o ul d o st e n si bl y n ot u p r o ot t h e T o r a h-l e v el p r o hi biti o n ? O n e a n s w e r i s b a s e d o n a n ot h e r o pi ni o n of t h e R a m b a m ( M a m ri m 1: 2) – t h e R a b bi s “l e gi sl at e ” wit h t h e T o r a h’ s a ut h o ri z ati o n, w hi c h gi v e s a T o r a h-l e v el st a n di n g t o t h ei r l a w s. S o, R a b bi ni c o ri gi n at e d b e r a c h ot , r e cit e d a c c o r di n g t o C h a z al ’ s r ul e s, h a v e T o r a h-l e v el r e c o g niti o n, w hi c h o b vi at e s a n y p ot e nti al of b ei n g a b s et z . A n ot h e r a n s w e r i s b a s e d o n T o s af ot ( R o s h H a s h a n a 3 3 a), w h o p o sit s t h at m a ki n g a b e r a c h a l’ v at al a ( a n d c e rt ai nl y a b s et z ) i s o nl y a R a b bi ni c p r o hi biti o n. T h e l o gi c i s t h at t h e p r o hi biti o n of utt e ri n g H a s h e m’ s N a m e i n v ai n ( S h e m ot 2: 7) c a n n ot a p pl y t o a si n c e r e p r ai s e of H a s h e m, e v e n if n ot i n li n e wit h t h e r ul e s of H al a c h a. If t h e w h ol e p r o bl e m i s R a b bi ni c,
Er etz H e m d a h, t h e I ns tit ut e f or A d v a n c e d J e wis h St u di es, J er us al e m, is h e a d e d b y R a v Y os ef C ar m el a n d R a v M os h e E hr e nr ei c h, f o u n d e d b y R a v S h a ul Yisr a eli, zt ”l, t o pr e p ar e r a b b a ni m a n d d a y a ni m t o s er v e t h e N a ti o n al R eli gi o us c o m m u nit y i n t h e Isr a el a n d a br o a d. As k t h e R a b bi is a j oi nt v e nt ur e of t h e O U, Er etz H e m d a h, a n d O U Isr a el’s T or a h Ti d bits.
t h e n if t h e R a b bi s p r ef e r r e d a n e x p a n si v e Bi r k at H a m a z o n , w h o c a n st o p t h e m ?! A n ot h e r p o s si bilit y i s a c o n c e pt f o u n d i n v a ri o u s a r e a s of H al a c h a – m a s r a T o r a h l a c h a c h a mi m ( =mtl c h ). T hi s r ef e r s t o a h al a c hi c p r e c e pt t h at i s bi n di n g b y T o r a h l a w, b ut w h o s e d et ail s w e r e l eft f o r t h e R a b bi s t o s et. F o r e x a m pl e, s o m e ( s e e B eit Y o s ef, O C 5 3 0) u s e t hi s r e g a r di n g t h e l a w s of C h ol H a m o e d, w hi c h t h e T o r a h m a y all u d e t o a s h a vi n g T o r a h-l e v el p r o hi biti o n s t h at a r e m o r e r el a x e d t h a n Y o m T o v. C h a z al w e r e a ut h o ri z e d t o d et e r mi n e t h e p a r a m et e r s of p e r mitt e d a n d f o r bi d d e n a cti o n s. W e c a n e x pl ai n h e r e t o o, t h at t h e R a b bi s d e ci d e d t h e p a r a m et e r s of t h e r ul e s of b e r a c h ot , w hi c h if vi ol at e d, mi g ht b e u si n g H a s h e m’ s N a m e i n v ai n. If t h e R a b bi s e n d o r s e d a c e rt ai n t e xt of Bi r k at H a m a z o n , a s t h e y c r e at e d s o m a n y b e r a c h ot , t h e n, if mtl c h i s i n pl a y, it c o ul d n ot b e f o r bi d d e n a s i n v ai n. A ct u all y, e v e n if o n e d o e s n ot e m pl o y mtl c h b r o a dl y, it s e e m s u nli k el y t h at f oll o wi n g t h e R a b bi s l e a d i n b e r a c h ot c o ul d b e c o n si d e r e d “i n v ai n. ” T hi s i d e a i s si mil a r t o t h e c o n c e pt t h at if o n e h a s a g o o d r e a s o n t o k n o c k d o w n a f r uit t r e e, h e d o e s n ot vi ol at e “ d o n ot d e st r o y it s t r e e s ” ( s e e B a v a K a m a 9 1 b). N oti c e t h at alt h o u g h it i s f o r bi d d e n t o i n st r u ct a c hil d t o d o a p r o hi biti o n ( Y e v a m ot 1 1 4 a), o n e m a y h a v e c hil d r e n m a k e b e r a c h ot e v e n at a ti m e t h at it i s n ot hi n g b ut f o r p r a cti c e ( R a m b a m, B e r a c h ot i bi d.). S o, w h at e v e r t h e s pi rit u al g ai n s C h a z al e n vi si o n e d i n f o r mi n g Bi r k at H a m a z o n ’ s t e xt, a n y n u m b e r of m e c h a ni s m s c a n j u stif y t h ei r a bilit y t o d o s o.
T R A N S F E R Y O U R O L D FI L M/ VI D E O' s ( All f or m at s) I n Q u alit y t o Di git al Pr e s er v e F a mil y Hi st or y fr o m F a di n g
Mi c h a el 0 5 2. 2 8 6. 8 6 2 6 P h ot o gr a p h y wit h f e eli n g
F a c e b o o k. c o m/ L' D or ot P h ot o gr a p h y
H a vi n g a dis p ut e ? F or a Di n T or a h i n E n glis h or H e br e w c o nt a ct: Er etz H e m d a h – G azit R a b bi ni c al C o urt 0 7 7- 2 1 5- 8- 2 1 5 • F ax: ( 0 2) 5 3 7- 9 6 2 6 b eit di n @ er etz h e m d a h. or g O U I S R A EL C E N T E R 65
6 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
C o mi n g S o o n – A r ar e o p p ort u nit y! A b o uti q u e n e w b uil di n g will b e r e a d y i n j ust o n e y e ar, off eri n g a li mit e d s el e cti o n of 2 -3 b e dr o o m a p art m e nts pri c e d at 3. 2 -3 .8 5, 0 0 0 NI S. ● S h a b b at el e v at or ● F ull s u k k a h b al c o n y ● O pti o n al p ar ki n g & st or a g e T h er e is als o a n o pti o n f or a n e x c e pti o n al f ull fl o or p e nt h o us e: 1 3 0 s q m + 5 0 s q m of t err a c es wit h o p e n J er us al e m vi e ws. _______________________________ Als o a v ail a bl e -D er e c h B eit L e c h e m 9 3 s q m ● 3. 5 r o o ms, ● B al c o n y ● S h a b b at el e v at or Pri c e d at 3, 4 9 0, 0 0 0 NI S
N a h u m Gl at z e r
0 5 0 -7 2 2 5 6 9 4
HI G H Q U A LI T Y P R E MI U M
F O L DI N G C H AI R S
•STYL E & C O MF O RT • M A N Y C O L O R S & D E SI G N S •ST O RA GE CA RTS A N D RAC KS • F A S T D E LI V E R Y
F ol d e e s. c o.il | 0 5 8- 7 0 7- 8 1 8 1 O U I S R A EL C E N T E R 67
M R S. L E A H F EI N B E R G O U I S R A EL F A C ULT Y
ב ס "ד
Y e h o s h a p h at a n d J e wi s h J u sti c e of A c h a v a n d Y e h o s h a p h at’ s r et u r n t o hi s o w n I n S ef e r M el a c hi m, w e e n c o u nt e r e d Ki n g ki n g d o m, h a vi n g n a r r o wl y e s c a p e d t h e d e at h Y e h o s h a p h at of t h e J u d e a n ki n g d o m i n t h e t h at m a y w ell h a v e b ef all e n hi m t h a n k s t o hi s s p a c e of o n e c h a pt e r, i n w hi c h h e s e r v e s a s a alli a n c e, b ot h p e r s o n al a n d p oliti c al, wit h hi s f oil f o r hi s m e c h ut a n , Ki n g A c h a v of t h e n o rt hri v al ki n g. e r n ki n g d o m. I n S ef e r M el a c hi m, Y e h o s h a p h at I n st a r k c o nt r a st t o t hi s c o nalli e s hi m s elf wit h A c h a v t o fi g ht ci s e p o rt r ait of Y e h o s h a p h at a s a g ai n st t h e m e n a c e of A r a m, w h o a s e c o n d a r y c h a r a ct e r t o A c h a v, h a d b e e n at w a r wit h t h e n o rt h e r n a r o u n d w h o m t h e r e al d r a m a ki n g d o m f o r t h r e e y e a r s. I n w h at c e nt e r e d, i n Di v r ei H a Y a mi m s e e m s t o b e a p e r s o n al e n c o u nt e r w e fi n d a v e r y diff e r e nt s c e n a ri o. b et w e e n t h e m e c h ut a ni m , A c h a v A c h a v i s b a r el y m e nti o n e d, a n d a s k s Y e h o s h a p h at if h e w o ul d Y e h o s h a p h at’ s e x pl oit s fill sli g htl y j oi n hi m i n b attl e a g ai n st A r a m, m o r e t h a n f o u r f ull c h a pt e r s. I n a n d Y e h o s h a p h at c o n s e nt s, b ut C h a pt e r 1 7, Y e h o s h a p h at i s i nt r o r e q u e st s t h at b ef o r e g oi n g o ut R a v Eli y a h u D e s sl e r zt"l d u c e d a s a st r o n g m o n a r c h, w h o t o e n g a g e i n b attl e, t h e y c o n s ult s oli difi e s hi s ki n g d o m p oliti c all y, e c o n o mi c all y wit h a p r o p h et of G o d. A c h a v r e s p o n d s b y a n d s pi rit u all y. C h a pt e r 1 8 r e vi e w s t h e st o r y a s s e m bli n g hi s t e a m of f o u r h u n d r e d f al s e t ol d i n S ef e r M el a c hi m, a n d C h a pt e r 1 9 a d d s p r o p h et s, w h o j u bil a ntl y p r e di ct hi s vi ct o r y. n e w d et ail s of Y e h o s h a p h at’ s a c hi e v e m e nt s, W h e n Y e h o s h a p h at w o n d e r s al o u d, “I s t h e r e y et n ot a bl y a p p oi nti n g j u d g e s a n d r ei nf o r ci n g a a p r o p h et of G o d r e m ai ni n g h e r e, wit h w h o m j u di ci al s y st e m t h at w o ul d f u n cti o n i n c o mw e mi g ht c o n s ult ? ” A c h a v i niti all y r e si st s, s a y pl et e a c c o r d a n c e wit h T o r a h l a w. I n C h a p i n g, “ T h e r e i s o n e p r o p h et of G o d h e r e, n a m e d t e r 2 0 Y e h o s h a p h at f a c e s a t h r e at f r o m t h e Mi c h a y h u b e n Yi ml a h, b ut I h at e hi m, f o r h e n ei g h b o ri n g c o u nt ri e s of M o a v a n d A m m o n. n e v e r s a y s a n yt hi n g g o o d a b o ut m e, o nl y b a d. ” I n r e s p o n s e, h e off e r s a h e a rt r e n di n g p r a y e r W h e n Y e h o s h a p h at o bj e ct s o n p ri n ci pl e t o t h at e c h o e s t h e p r a y e r of S hl o m o H a M el e c h s u c h t hi n ki n g, A c h a v h a s Mi c h a y h u b r o u g ht i n. u p o n t h e i n a u g u r ati o n of t h e B eit H a Mi k d a s h. A d r a m ati c s c e n e e n s u e s i n w hi c h Mi c h a y h u Hi s p r a y e r eff e ct s a mi r a c ul o u s vi ct o r y. ulti m at el y p r e di ct s A c h a v’ s d e at h i n t h e f o rt h T h e n ati o n b u r st s f o rt h i n c el e b r ati o n, c o mi n g b attl e. T h e c h a pt e r e n d s wit h t h e d e at h 6 8 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
p r ai si n g H a s h e m f o r t h ei r s al v ati o n, a n d t h e s u r r o u n di n g n ati o n s a r e i nti mi d at e d b y t h e r e c o g niti o n t h at H a s h e m d ef e at s t h e e n e mi e s of I s r a el. I n a b ri ef e pil o g u e w e a r e i nf o r m e d of Y e h o s h a p h at’ s si n gl e u n s u c c e s sf ul v e nt u r e, i n w hi c h h e alli e d hi m s elf o n c e a g ai n wit h A c h a z y a h, ki n g of I s r a el, a n d att e m pt e d t o s e n d a fl e et of m e r c h a nt s hi p s t o T a r s hi s h, a n d Y e h o s h a p h at i s i nf o r m e d p r o p h eti c all y t h at t h e v e nt u r e f ail e d d u e t o t h e e vil d oi n g of hi s p a rt n e r. Y e h o s h a p h at’ s e pit a p h c at e g o ri c all y pl a c e s hi m a m o n g t h e ri g ht e o u s ki n g s of Y e h u d a h. O n e of t h e o ut st a n di n g p h r a s e s i n t hi s e x p a n d e d pi ct u r e of Y e h o s h a p h at i s f o u n d i n C h a pt e r 1 7, v e r s e 6: “י ְי קָֹו קtiֵַוִ�יְגַ�ב�ה ִל�בוֹ ְ�בַדְר - A n d hi s h e a rt w a s u plift e d i n t h e w a y s of H a s h e m . ” T h e e x p r e s si o n גוב ה ל בi s g e n e r all y a s s o ci at e d wit h a r r o g a n c e, y et i n t hi s c o nt e xt it i s i n cl u d e d i n a d e s c ri pti o n of Y e h o s h a p h at’ s p o siti v e q u aliti e s. T h e mi d r a s h s e e s t hi s a s Y e h o s h a p h at’ s d efi ni n g q u alit y, o n e t h at e m p o w e r e d hi m t o r ef o r m t h e j u di ci al s y st e m i n I s r a el at t h e ti m e.1 R a v D e s sl e r i n Mi c ht a v M’ Eli y a h u t e a c h e s t h at Y e h o s h a p h at a c hi e v e d p e rf e ct h a r m o n y b et w e e n a r r o g a n c e a n d h u milit y. T hi s b al a n c e r e s ult s i n a s e n s e of p ri d e t h at i s c o m pl et el y f o r t h e s a k e of H e a v e n, i n w hi c h o n e r e ali z e s hi s o w n p ot e nti al g r e at n e s s i n t h e s e r vi c e of H a s h e m. Y e h o s h a p h at r e c o g ni z e d hi s o w n st r e n gt h s, e n a bli n g hi m t o st a n d u p t o s o ci et al p r e s s u r e a n d eff e ct p o siti v e c h a n g e. H e st a n d s i n c o nt r a st t o S h a ul, w h o l o st t h e ki n g s hi p b e c a u s e h e l a c k e d t hi s p r e ci s e q u alit y. 2 T h e t e xt r e c o r d s t w o c a m p ai g n s i niti at e d b y Y e h o s h a p h at - t h e a p p oi nt m e nt of t e a c h e r s w h o ci r c ul at e d t h r o u g h o ut t h e n ati o n s t e a c hi n g T o r a h, a n d t h e a p p oi nt m e nt of j u d g e s. It’ s i nt e r e sti n g t h at E z r a H a S of e r, t h e
מ ד ר ש ת נח ומ א פ ר ש ת ש ופ ט ים. 1 231 ,52 ת ב מ א ל יה ו דffi מ. 2
a ut h o r of Di v r ei H a Y a mi m, hi g hli g ht s t h e s e t w o eff o rt s. E z r a w a s a m e m b e r of t h e A n s h ei K n e s s et H a G e d ol a h, t h e r eli gi o u s l e a d e r s hi p at t h e b e gi n ni n g of t h e S e c o n d T e m pl e E r a. T h e A n s h ei K n e s s et H a G e d ol a h a r e r e c o r d e d a s h a vi n g e m p h a si z e d t h r e e pill a r s of J e wi s h s o ci et y: J u sti c e, e d u c ati o n a n d l e gi sl ati n g f e n c e s t o p r ot e ct t h e i nt e g rit y of T o r a h. 3 Y e h o s h a p h at’ s c a m p ai g n t o r ei nf o r c e at l e a st t w o of t h e s e t h r e e v al u e s w o ul d c e rt ai nl y h a v e r e s o n at e d wit h E z r a. T h e y a r e e s s e nti al t o t h e f o u n d ati o n of a s u c c e s sf ul J e wi s h st at e. Y e h o s h a p h at’ s c o m mit m e nt t o j u sti c e r e s o n at e d wit h at l e a st o n e ot h e r p r o p h et. I n S ef e r Y o el, t h e N a vi p r o p h e si e s t h at at t h e e n d of d a y s, t h e n ati o n s of t h e w o rl d will b e b r o u g ht t o j u sti c e i n t h e V all e y of Y e h o s h a p h at, w h e r e t h e y will b e p u ni s h e d f o r t h ei r p e r s e c uti o n of t h e J e wi s h n ati o n. T h e c o m m e nt at o r s e x pl ai n t h at t hi s i s eit h e r a v all e y a dj a c e nt t o Y e r u s h al a yi m i n w hi c h Y e h o s h a p h at w a s k n o w n t o h a v e fi g u r e d si g nifi c a ntl y, o r a m et a p h o r f o r a pl a c e of j u sti c e, w hi c h li e s at t h e c o r e of Y e h o s h a p h at’ s n a m e a n d c h a r a ct e r. M a y w e m e rit t o s e e t h e j u sti c e of Y e h o s h a p h at i m pl e m e nt e d b ot h wit hi n J e wi s h s o ci et y a n d t h r o u g h t h e p u ni s h m e nt s e r v e d t o t h e e n e mi e s of I s r a el.
ב: א ב ות א. 3
Mrs. L e a h F ei n b er g is a m ast er e d u c at or w h o t a u g ht at t h e S K A Hi g h S c h o ol f or Girls i n H e wl e ti f or t w e nt y- o n e y e ars, als o s er vi n g as Ta n a c h D e p art m e nt c h air p ers o n a n d N e w T e a c h er M e nt or. L e a h is c urr e ntl y o n t h e f a c ult y of t h e O U Isr a el C e nt er a n d h as t a u g ht i n all t hr e e c ycl es of t h e O U W o m e n’s I ni ti a fi v e N a c h Y o mi pr o gr a m
I n t h e O U W o m e n’s I ni ti a ti v e N a c h Y o mi s eri es , c urr e ntl y i n its t hir d c ycl e, w o m e n s c h ol ars d eli v er a d ail y s hi ur o n t h e b o o ks of Pr o p h ets ( N e vii m) a n d Wri ft n gs ( K et u vi m) at t h e p a c e of a c h a pt er a d a y. S hi uri m ar e g e ar e d t o w ar d l e ar n ers of all l e v els w h o w o ul d li k e t o p ar ti ci p at e i n t h e t w oy e ar N a c h Y o mi st u d y c ycl e. Visit t h e O U W o m e n’s I ni ft a ti v e t o r e gist er f or a d di fi o n al c o nt e nt. O U I S R A EL C E N T E R 69
U P C O MI N G E V E N T S I S R A EL
T E C H N O L O G Y M A D E SI M P L E
TL
V
M E E T T L V: C O M M U NI T Y F AI R
TL
V
B UI L DI N G Y O U R FI N A N CI A L F U T U R E
JL
M
B o o st y o ur di git al s kill s a n d m a k e lif e i n I sr a el e a si er! N B N i s h er e t o h el p y o u n a vi g at e I sr a el-r el at e d a p p s, f r o m h e al t h c ar e t o b a n ki n g, tr a n s p or t ati o n t o tr a n sl ati o n. M o n d a y, J a n u ar y 2 6 | N B N T L V C e nt er
G et t h e c h a n c e t o m e et a wi d e v ari et y of or g a ni z ati o n s a n d c o m m u niti e s, m a k e n e w c o n n e cti o n s, a n d di s c o v er all t h e o p p or t u niti e s w aiti n g f or y o u i n T el A vi v. T u e s d a y, J a n u ar y 2 7 | N B N T L V C e nt er
F O R Y O U N G O LI M P R O F E S SI O N A L S
J oi n N ef e s h B' N ef e s h a n d Bl u e & W hit e Fi n a n c e f or a n i n a u g ur al c o nf er e n c e d e si g n e d t o e m p o w er y o u t o t a k e c o ntr ol of y o ur fi n a n c e s!
S u n d a y, F e br u ar y 8 | N B N Ali y a h C a m p u s J L M
O V E R S E A S -
T E L L Y O U R F RI E N D S & F A MI L Y!
N B N O N T O U R: A T L A N T A M e e t o u r t e a m, g e t a n s w e r s, a n d m o v e f o r w a r d wi t h y o u r Ali y a h pl a n s wi t h c o n fi d e n c e. W E D N E S D A Y, F E B R U A R Y 4 | A T L A N T A
N B N O N T O U R: C L E V E L A N D M e e t o u r t e a m, g e t a n s w e r s, a n d m o v e f o r w a r d wi t h y o u r Ali y a h pl a n s wi t h c o n fi d e n c e. T H U R S D A Y, F E B R U A R Y 5 | C L E V E L A N D
N B N O N T O U R: L O S A N G E L E S M e e t o u r t e a m, g e t a n s w e r s, a n d m o v e f o r w a r d wi t h y o u r Ali y a h pl a n s wi t h c o n fi d e n c e. T U E S D A Y, F E B R U A R Y 1 0 | L O S A N G E L E S
w w w. n b n. o r g.il / all- e v e n t s
R E SI LI E N C E I NI TI A TI V E S f ri
C o nti n ui ng to tii ng f a milies cl tier
T e n ell o v d s y o ur er & f se a a s! mil y
2026
A s o u r c o u r a g e o u s a n d r e sili e nt s ol di e r s c o nti n u e t o d ef e n d a n d pr ot e ct t h e St at e of I sr a el, N ef e s h B' N ef e s h, F ri e n d s of t h e I D F ( FI D F), a n d J e wi s h N ati o n al F u n d - U S A ar e c o m mitt e d t o gi vi n g b a c k. W e ar e, o n c e a g ai n, o ft eri n g fr e e tii g ht s t o h el p p ar e nt s b e cl o s er t o t h eir L o n e S ol di er s i n I sr a el.
w w w. n b n. o r g.il / h u g
T h e L o n e S ol di er s Pr o gr a m ( L S P)
R E SI LI E N C E C E N T E R
C o m p r e h e n si v e m e n t al h e al t h s e r vi c e s & e m o ti o n al s u p p o r t f o r I n t e r n a ti o n al L o n e S ol di e r s r e t u r ni n g t o ci vili a n lif e. I n p art n er s hi p wit h
S h e b a M e di c al C e nt er
w w w. n b n. o r g.il /l s p- r e sili e n c e
E V E N T S S U P P O R TI N G
MI L UI M F A MI LI E S, MI L UI M NI KI M, & T H O SE AFFE C TE D B Y O CT O BE R 7 T H P r o g r a m mi n g d e si g n e d t o s u p p o rt a n d c r e at e c o m m u nit y f o r s ol di e r s a n d t h ei r f a mili e s a ft e ct e d b y O ct o b e r 7t h a n d it s aft e r m at h.
w w w. n b n. o r g.il / all- e v e n t s
W h e n D ati n g F ati g u e T u r n s I nt o R e si st a n c e: H o w D o Y o u H el p S o m e o n e R e- E n g a g e ? ל ע יל וי נש מ ת ה ן ז“ לti ל יה ו הc מ א יר יצ ח ק ב ן יוס ף א D vi r a s k s: I r e p r e s e nt a c a n di d at e w h o i s c o m pl et el y e x h a u st e d f r o m d ati n g. H e s a y s h e’ s n o l o n g e r willi n g t o t r a v el f a r o r p a y f o r d at e s u nl e s s t h e w o m a n al r e a d y w a nt s t o c o nti n u e aft e r a fi r st d at e. I n p r a cti c e, t hi s m e a n s h e a s k s t o s plit e x p e n s e s e a rl y o n. M a n y w o m e n a r e t u r n e d off b y t hi s, a n d I’ m st r u g gli n g t o h el p hi m s e e it diff e r e ntl y. H o w d o I s hift hi s mi n d s et ? Al e e z a a n s w e r s: Aft e r e n o u g h di s a p p oi nti n g e x p e ri e n c e s, p e o pl e st o p f e eli n g g e n e r o u s a n d st a rt p r o t e cti n g t h e m s el v e s. T h e p r o bl e m i s t h at w h at f e el s li k e “ s elf- p r ot e cti o n ” oft e n c o m e s a c r o s s a s e m oti o n al wit h d r a w al a n d l a c k of i nt e r e st. E a rl y o n i n d ati n g i s e x a ctl y w h e n g e n e r o sit y
ה ר ב מ ש ה שו ל מן
שנו ת ני סיון3 0 - ל מ ע ל ה מ- מו ה ל מו ס מ ך
M ila h W it h R av M o sh e
G u id in g fa m ilie s th ro u g h a m e a n in g fu l ב רי ת מי ל ה e x p e rie n c e fo r o v e r 3 0 Y e a rs . 0 5 8 -6 2 2 -3 1 2 3 | R a v M o s h e @ m ila h .n e t | m ila h .n e t
7 2 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
m att e r s m o st. A s w e k n o w, y o u n e v e r g et a s e c o n d c h a n c e t o m a k e a fi r st i m p r e s si o n. W h e n s o m e o n e s a y s, “I’ m ti r e d of i n v e sti n g u nl e s s I k n o w it’ s w o rt h it, ” w h at t h e y’ r e r e all y s a yi n g i s, “I d o n’t t r u st t h e p r o c e s s a n y m o r e. ” T h at’ s u n d e r st a n d a bl e b ut it’ s al s o t h e v e r y t hi n g bl o c ki n g c o n n e cti o n. P a yi n g, m a ki n g t h e eff o rt t o t r a v el, a n d s h o w i n g u p f ull y a r e si m pl y a b o ut b ei n g r e a d y t o b e a gi v e r a n d b e i n a r el ati o n s hi p. I al w a ys r e mi n d p e o pl e, s plitti n g t h e bill s plit s t h e c o n n e cti o n. I p r ef e r o n e si d e p a y s. A n d e a rl y i n d ati n g, t h e m a n p a y s. L at e r o n s h e c a n pl a n a d at e a n d t r e at hi m. T h at s ai d, f o r ci n g s o m e o n e t o “j u st t r y h a r d e r ” w h e n t h e y’ r e d e pl et e d w o n’t w o r k. If t h e e x h a u sti o n f e el s o v e r w h el mi n g, I oft e n r e c o m m e n d a b ri ef, i nt e nti o n al d ati n g d et o x, a d efi n e d b r e a k wit h a r et u r n d at e, s o d ati n g st o p s f e eli n g li k e a d r ai n a n d st a rt s f e eli n g li k e a p o siti v e eff o rt b ei n g m a d e t o fi n d t h e o n e. I a ct u all y h a v e a d ati n g d et o x p r o g r a m st a rti n g F e b 1 if t h at’ s of i nt e r e st. A d et o x i s si m pl y a r e s et s o h e c a n g o b a c k t o d ati n g wit h h o p e, c u ri o sit y a n d e n e r g y f o r t h e p r o c e s s. O n c e h e’ s r e st e d, t h e c o n v e r s ati o n s hift s. H el p hi m s e e t h at d ati n g eff o rt i s n ot a b o ut t h e w o m a n e a r ni n g hi m, it’ s a b o ut w h o h e w a nt s t o b e w hil e d ati n g. I s h e s h o wi n g u p a s s o m e o n e
o p e n, c u ri o u s, a n d g e n e r o u s ? O r g u a r d e d a n d c al c ul ati n g ? Y o u c a n al s o h el p hi m s et s m a rt e r b o u n d a ri e s t h at d o n’t p u ni s h t h e ot h e r p e r s o n: li mit di st a n c e r e a s o n a bl y, c h o o s e si m pl e r d at e f o r m at s, o r c a p t h e n u m b e r of d at e s p e r m o nt h, wit h o ut o ut s o u r ci n g e m oti o n al ri s k t o t h e w o m a n a c r o s s t h e t a bl e. R e mi n d hi m: t h e ri g ht p e r s o n w o n’t n e e d c o n vi n ci n g, b ut s h e will n e e d t o f e el w a nt e d. D ati n g r e q ui r e s s h o wi n g u p wit h i nt e nti o n a n d e n e r g y. A n d if h e c a n’t d o t h at ri g ht n o w, t h e m o st h o n e st m o v e i s t o p a u s e, t a k e a b r e a k a n d c o m e b a c k w h e n h e f e el s m o r e p o siti v e a n d r e a d y t o st e p it u p. M a y h e t a k e t h e ti m e h e n e e d s t o r e s et a n d fi n d t h e p r o c e s s m o r e t ol e r a bl e m o vi n g f o r w a r d. Bl e s si n g s, Al e e z a
A
lexL osky
J e r u s a le m A rn o n a
H a s h o fe t H a im C o h e n 3 R o o m s a p a r tm e n t A p p r o x . 8 0 s q m , 8 th flo o r , 6 s q m b a lc o n y , b r ig h t w ith o p e n v ie w . P a r k in g & s to r a g e in c lu d e d . Q u ie t, d e s ir a b le a r e a .
A s k in g p r ic e : 3 ,1 0 0 0 0 0 N is
C o r in e : 0 5 4 - 5 6 0 1 9 7 5 V e r o n iq u e : 0 5 4 - 2 0 2 0 4 4 6 A le x L o s k y L t d . w w w .lo s k y .c o .il 02- 6 23559 5
W a nt t o s et u p y o ur fri e n d s ? B e c o m e t h eir a m b a s s a d or j oi n S h a griri m B al e v! e n. s h a griri m. or g.il 0585323242
F o u n d e d i n Isr a el i n 2 0 1 9 a n d l e d b y R a v Ri m o n, S h a griri m B al e v - a s o ci al o nli n e m atc h m a ki n g i ni ti a ti v e - h as t a k e n t h e d a ft n g sc e n e b y st or m. Wit h o v er 1 0, 0 0 0 c a n di d at es a n d 3, 0 0 0 A m b ass a d ors, i n Isr a el a n d t h e U S, S h a griri m B al e v is a v er a gi n g a W e d di n g e v er y 2 d a ys!
H a n d y m a n / Pl u m b e r
ב ס "ד
S h m u el R o s e n z w ei g Al uf i n h o m e r e p ai r s
0 5 2- 8 4 9 6 4 1 8 O U I S R A EL C E N T E R 73
T O R A H 4 TEE NS B Y T E E N S N C S Y I S R A EL ALYS S A G R E E N B E R G
G U S H E T ZI O N C H A P T E R DI R E C T O R
PL A G U E S – T A K E T W O
P a r s h at B o b e gi n s wit h t h e ei g ht h pl a g u e a n d c o nti n u e s u ntil ( s p oil e r) P h a r a o h l et s t h e J e w s g o f r e e, i n w h at will b e c o m e o n e of t h e m o st c el e b r at e d a n d r e m e m b e r e d m o m e nt s of o u r c oll e cti v e n ati o n al hi st o r y. It i s i nt e r e sti n g t o n ot e t h at t h e p a r s h a b e gi n s i n t h e mi d dl e of t h e s e ri e s of pl a g u e s, a s o p p o s e d t o p r e s e nti n g all t e n t o g et h e r. Cl e a rl y, t h e r e m u st b e si g nifi c a n c e t o t hi s s e p a r ati o n.
7 6 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
A p o s si bl e u n d e r st a n di n g i s t a u g ht b y R a v M o s h e Li c ht e n st ei n: t h e o bj e cti v e of t h e fi r st s e v e n pl a g u e s w a s f o r t h e E g y pti a n s t o r e c o g ni z e H a s h e m, a n d t hi s i s f ulfill e d b y P h a r a o h s a yi n g, ” “ח ט א ת י ה פ ע ם ה ' ה צ ד יק וא ני וע מ י ה רש ע ים ( S h e m ot 9: 2 7). T h e fi n al t h r e e pl a g u e s s e r v e t o d e st r o y E g y pt a n d it s e c o n o m y, t h u s f o r ci n g P h a r a o h t o l et t h e J e w s g o i m m e di at el y. T h e l o c u st s fi ni s h off all g r ai n s a n d c r o p s, t h e d a r kn e s s b ri n g s t h e p e o pl e t o a c o m pl et e st a n d still, a n d t h e pl a g u e of t h e fi r st b o r n i s t h e ulti m at e d e st r u cti o n a n d r ui n. A n ot h e r u n d e r st a n di n g i s t h at of R a v E z r a Bi c k. A c c o r di n g t o R a v Bi c k, i n P a r s h at V a’ e r a t h e g o al of t h e pl a g u e s w a s f o r t h e E g y pti a n s t o r e c o g ni z e H a s h e m’ s p o w e r. H o w e v e r, f o r t h e fi n al t h r e e pl a g u e s, t h e p u r p o s e i s t h at t h e J e w s r e c o g ni z e H a s h e m’ s p o w e r. H a s h e m t ell s M o s h e at t h e st a rt of t h e p a r s h a, … ti"ולמ ע ן ת ס פ ר בא זני ב נ ”' י א ני הti ( ויד ע ת םS h e m ot 1 0: 2). I n t h e fi n al pl a g u e, t h e J e w s f o r t h e fi r st ti m e m u st t a k e a cti o n i n o r d e r n ot t o b e p a rt of t h e E g y pti a n p u ni s h m e nt. T h e E g y pti a n s h a v e al r e a d y a c k n o wl e d g e d H a s h e m’ s s o v e r ei g nt y i n t h e p r e vi o u s p a r s h a, a n d n o w t h e J e w s m u st st a n d u p a n d d o t h e s a m e. M a r ki n g t h e d o o r p o st s w a s m o r e t h a n a c k n o wl e d gi n g H a s h e m; it w a s a cti n g o n t h o s e b eli ef s. T h e diff e r e n c e b et w e e n t h e E g y pti a n a c k n o wl e d g m e nt of H a s h e m a n d o u r s i s t h at w e t o o k a st e p f o r w a r d a n d a ct u ali z e d o u r b eli ef s wit h bl o o d. O nl y o n c e w e h a v e t h e c o u r a g e t o m a r k o u r d o o r p o st s will w e b e a bl e t o st e p t h r o u g h t h e d o o r w a y a n d b e c o m e H a s h e m’ s n ati o n o n c e a n d f o r all. S h a b b at S h al o m!
Y O A V G LI C K
1 1 T H G R A D E, E F R A T
C H O O SI N G F R E E D O M
F r e e d o m i s m o r e t h a n j u st l e a vi n g sl a v e r y; it i s t h e f r e e d o m t o b e o u r s el v e s a n d t h e p o w e r t o c h o o s e o u r o w n a cti o n s. It i s d e ci di n g w h o w e li st e n t o a n d w h o m w e ulti m at el y s e r v e. T h r o u g h o ut t h e p a r s h a, w e s e e t h at f r e e d o m i s n ot j u st s o m et hi n g y o u g et; it i s s o m et hi n g y o u h a v e t o k e e p. I n d e e d, j u st a s q ui c kl y a s P h a r a o h ki c k e d u s o ut of E g y pt, h e r a n aft e r u s t o r e- e n sl a v e u s. P h a r a o h w a s f r e e t o d o t h e ri g ht t hi n g, b ut h e e a sil y r e- e n sl a v e d hi m s elf b y r et u r ni n g t o hi s ol d w a y s. W h e n t h e J e wi s h p e o pl e l eft E g y pt, t h e y di d m o r e t h a n j u st e s c a p e a b a d sit u ati o n; t h e y c h o s e t o t a k e r e s p o n si bilit y f o r t h ei r o w n li v e s a n d t h ei r o w n i d e ntit y. T h at c h oi c e i s t h e r e a s o n w e e xi st a s a f r e e n ati o n t o d a y. T h e M a h a r al of P r a g u e e x pl ai n e d t hi s i d e a b e a utif ull y. H e t a u g ht t h at f r e e d o m i s n ot j u st a b o ut w h e r e y o u a r e st a n di n g, b ut a b o ut w h o y o u a r e o n t h e i n si d e. A sl a v e i s s o m e o n e w h o h a s n o “ c e nt e r ” of t h ei r o w n; t h e y si m pl y d o w h at ot h e r s t ell t h e m. A f r e e p e r s o n i s s o m e o n e w h o o w n s t h ei r o w n s o ul. “ A sl a v e w h o i s r el e a s e d i s j u st a ‘f o r m e r sl a v e.’ B ut a p e r s o n w h o c o n n e ct s t o t h ei r s o ul b e c o m e s a ‘f r e e b ei n g.’ O n e i s a c h a n g e i n y o u r sit u ati o n; t h e ot h e r i s a c h a n g e i n w h o y o u a r e. ” E v e n t o d a y, t h o u s a n d s of y e a r s l at e r, t h e r e a r e still p e o pl e w h o d o n ot w a nt t h e J e wi s h p e o pl e t o b e f r e e. Y et w e c o nti n u e t o c h o o s e f r e e d o m e v e r y si n gl e d a y-t h r o u g h o u r v alu e s, o u r g o o d d e e d s, a n d o u r c o n n e cti o n t o H a s h e m. E v e r y ti m e w e c h o o s e t o d o w h at i s ri g ht i n st e a d of w h at i s e a s y, w e a r e l e a vi n g E g y pt all o v e r a g ai n.
S e e ki n g S h al o m
W h at d o w e m e a n b y t h e w o r d “ s h al o m ” ? W hi c h t a k e s p r e c e d e n c e w h e n t h e r e i s a c o n tii c t, “ s h al o m ” o r " e m e t " ?
M a t a n i n vi t e s y o u t o a s p e ci al s hi u r wi t h
R a b bi D r. J a c o b J. S c h a c t e r U ni v e r si t y P r o f e s s o r o f J e wi s h Hi s t o r y & J e wi s h T h o u g h t | R o s h C h a b u r a h, RI E T S | Y e s hi v a U ni v e r si t y
O p e ni n g r e m a r k s
R a b b a ni t M al k e Bi n a S u n d a y | J a n u a r y 2 5, 2 0 2 6 | 7: 3 0 P M T hi s e v e ni n g o f T o r a h l e a r ni n g, o f f e r e d wi t h t e till a h a n d h e a r t f el t h o p e, i s d e di c a t e d t o t h e r e f u a h s h el e m a o f L e o r a C h a n a b a t S h ul a mi t h N e c h a m a b y S h ul a mi t h a n d J o el C o h n a n d f a mil y
3 0 R a s h b a g S t., J e r u s al e m O p e n t o w o m e n & m e n | A d mi s si o n F r e e
O U I S R A EL C E N T E R 77
ס נ יף יר וש ל ים
S h a l o m Ki n o ri
R ay m o n d
G o l d s t ei n
M a' a y a n C A V E N O R
I n t h e p r e s e n c e o f M r s. H a gi t M o s h e, D e p u t y & M r s. E li s h e v a K e n di- A n s b a c h e r
C h ai m Zi p p e l
M a y o r
S a l u ti n g t h e gi r l s o f t h e p r e- a c a d e mi c p r e p a r a t o r y s c h o o l of E m u n a h C olle ge i n Je r us ale m
Je r us a le m S y m p h o n y O r c hes t r a
H a l l e l u B o y s' C h oi r, C o n d u c t o r S h a l o m Ki n o ri
C o m p e r e s: Ri c h a r d S h a v ei- Zi o n & I d o T a u be r
6T H
m a r c t e m e r li e s c o n d u c t o r
of
Si m o n C o h e n
s h ai a b r a m s o n
a D A R, F e b r u a r y 2 3, 2 0 2 6
| 1 9: 3 0
H e n r y C r o w n A u di t o ri u m J e r u s a l e m T h e a t r e
T i c k e t s: w w w. j s o. c o. i l |
T e l: 1- 7 0 0- 7 0- 4 0 0 0
PM O RVI N EG & MIS T O UR A GME
Pr e mi u m m o vi n g. c o.il 7 8 T O R A H TI D BI T S 1 6 4 5 / B O
0 5 3- 7 2 7 2- 8 1 5
O U I S R A EL C E N T E R 79
ב ס״ ד
EF L S T
M EN ! T R CE APA N 2 A CH LY T S O N LA
a t e i d e m m O tr a n c e ! en IN
T!
P R IV A T E L A N D , N E W B U IL D IN G , A /C , U N D E R F L O O R HE A T IN G U N D E R G R O U N D P A R K IN G
2 A P A R T M E N T S FO R SA L E A LU X U R Y BU IL D IN G ON ME K O R CH A IM
A PT # 33
2 b e d ro o m s, 9 5 sq m 7 sq m b a lc o n y 4 th flo o r, S h a b b a t e le v a to r 2 p a rk in g & sto ra g e ₪ 4 .6 0 0 .0 0 0 RU B EN ZAG H D O U N 4 -6 8 0 T O R0A 5H TI D BI 3T S41 56 455 8/ B1 O
ST
A PT # 38
2 b e d ro o m s, 9 3 sq m 7 sq m b a lc o n y 5 th flo o r, S h a b b a t e le v a to r 2 p a rk in g & sto ra g e ₪ 4 .5 0 0 .0 0 0 2 5 , K K L st, JE R U S A L E M 0 2 -5 6 6 6 0 1 6 ru b e n sn a d la n @ g m a il.c o m