Post 7e jaargang Nr.2 - oktober 2004 Historisch Genootschap Oud Middelye - Middelie by oudmiddelie

an de voorzitter.

Wij zijn als vereniging gebrand op tastbare zaken zoals foto’s, geschriften, verhalen en gebruiksvoorwerpen die een beeld geven van Middelie hoe het vroeger was en hoe het er toeging. Toch kunnen wij om het een en ander vast te leggen niet zonder moderne hulpmiddelen. De informatie technologie biedt bijna onbegrensde mogelijkheden. Zo heeft onze fotobeheerder al heel veel foto’s op de computer vastgelegd. Het aardige is dat u, als u ook over dit communicatie middel beschikt, u al die foto’s thuis kunt bekijken. Verder vindt u op de site die Ron Batenburg heeft gemaakt, alle gegevens, nieuwtjes en mededelingen van onze vereniging en ander nieuws dat hier mee te maken heeft. Ons nieuwe webadres is www.oud-middelye.tk Als ik dit stukje schrijf is onze tentoonstelling in de doopsgezinde kerk (11- en 12 sept.) weer voorbij. Wij vinden zelf dat we eigenlijk meer bezoekers verdiend hadden; maar ja, overal was wat te doen. Degenen die er wel geweest zijn, en dat waren er toch wel zo’n vijftig, waren enthousiast. Het was gezellig en nieuwe kontakten zijn gelegd. Naast de kledingstukken uit de jaren dertig was er een greep uit onze foto collectie neergelegd. Daarbij was zoveel mogelijk getracht om naast de oude plaatjes ook een foto te leggen van de huidige situatie. Op veel plaatsen is er een grote verandering opgetreden, begrijpelijk. Wat betreft de gedachte om de karakteristiek van het oorspronkelijke boerendorp zoveel mogelijk te behouden, laten de getoonde huizen of boerderijen goede- en minder goede of helemaal geen geslaagde voorbeelden zien. Te constateren valt dat in deze een beleid, overlegstructuur en/of regelgeving te kort schiet of helemaal niet voorziet. Jammer. Onze gemeentelijke overheid met haar apparaat zou meer beeld=kwaliteit bewust moeten zijn als het om ingrijpende veranderingen gaat. Recente voorbeelden onderstrepen dit gemis. Het inschakelen van kennis en know-how op dit gebied b.v. van de Boerderijen Stichting, zou in deze aanbeveling verdienen en daarmee een verbetering kunnen betekenen.

ekregen: En in dank aanvaard van:

Mevr. Kluitenberg:

een trekzaag,

familie Laan-Kramer:

foto´s,

familie Kruze:

foto´s,

R. van ’t Veer: Twee rekeningboekjes (1908-1915). Als rustend gemeenteambtenaar en fietsliefhebber was Rob van ‘t Veer uit Ouderkerk a/d Amstel op zondag 27 juni jl. in Middelie beland. Het toeval wilde dat er die dag een skeelertocht door het dorp werd gehouden. Genietend van een consumptie op het terras van café Ossebaar raakte hij aan de praat met een daar dienstdoend bestuurslid van de ijsclub van Middelie. De heer van ’t Veer vertelde hem dat zijn moeder, Dorothea Vels, in 1908 hier geboren was, als dochter van Jan Vels en Antje Petiet. Voorts vertelde hij dat hij van zijn grootvader Jan Vels nog enkele rekeningboekjes in zijn bezit had van het schildersbedrijf dat Jan indertijd op ons dorp had. Hij gaf te kennen dat hij in de geest van zijn moeder zou handelen als deze boekjes (1907-1915) een goed plekje zouden krijgen in Middelie. “Dan moet je Piet Laan maar bellen” had het bestuurslid gezegd. “Die is van de historische vereniging hier op het dorp.” Zo kreeg ik de volgende dag een telefoontje van de heer van ’t Veer en hij bracht mij de boekjes thuis. Uiteraard danken wij hem hartelijk voor deze gift. Ze zullen zorgvuldig bewaard worden en waar mogelijk ook worden gebruikt voor het onderzoek naar het verleden van ons dorp. Piet Laan

Piet Laan. rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ Âbâw@`|wwxÄçxÊ ÂWx cÉáàÊ J x ]ttÜztÇz? aâÅÅxÜ E? b~àÉuxÜ ECCG? @D@

erinneringen aan de Raadkamer

Bij ons thuis werd nooit over het gemeentehuis gesproken maar over de raadkamer. Tijdens de raadsvergaderingen werden de raadsleden van koffie, thee en koek voorzien door de twee caféhouders op ons dorp, het ene jaar door Ossebaar en het andere jaar door Wakker. Wij (de familie Wakker) hadden speciale raadkamerkopjes die alleen maar voor de raadsvergaderingen gebruikt werden. Ook was er een speciale raadkamerkoffiepot én een raadkamertheepot. 1) Klaas Molenaar, één van de twee wethouders gedurende de jaren 60, dronk n.l. geen koffie. Meestal werden de kopjes, de koffiepot, de theepot én de koekjes in een grote tas en een kopjesmand (vorig jaar stond bij mij thuis die mand nog vol met bloemen) op de fiets naar de raadkamer gebracht. De tuiten van de potten waren afgesloten door een koekzak en ook onder het deksels was een koekzak geplaatst. De deksels werden op hun plaats gehouden door een elastiek dat van het handvat over het deksel naar de tuit liep. De vergaderingen waren meestal op een maandagavond en de versnaperingen werden om 20.30 uur verwacht. Als het erg slecht weer was, werden de spullen met de vrachtauto gebracht. Zo kon het gebeuren dat vader Gerrit op een keer te snel over een hobbel in de weg reed met als gevolg dat de koffiepot onderste boven ging. Dus, moest hij snel terug om de boel weer op te knappen

Tijdens een raadsvergadering werden er ook wel eens dingen geregeld die niets met de vergadering te maken hadden. Zo kon bijvoorbeeld Dirk Vink, de tweede wethouder gedurende de jaren 60, tijdens een vergadering kenbaar maken dat hij een koe had voor de markt in Purmerend. Die kon dan dinsdagochtend worden opgehaald; dat kon zo tussen de bedrijven door geregeld worden…..’s Avonds om ca. 22.30 uur kon het vuile spul weer worden opgehaald. Meestal deed mijn broer Henk dat. Er werd niet alleen vergaderd in de raadkamer. Je kon er ook trouwen. Tevens werd raadkamer als stembureau gebruikt. Ook dan brachten wij er van alles naar toe: koffie, koek en belegde broodjes, en niet te vergeten het rookwerk. Zo maakten wij het de heren en een enkele keer een dame naar de zin. …… Wij (dochter Gé en haar man Cees) hebben dit niet zo lang meer mogen doen, omdat in 1970 de gemeente Zeevang werd gevormd. Zo ging ook dit gebruik de geschiedenis in. Noot: 1) Het servieswerk kwam uit de winkel van Arend en Kee (Arend Molenaar en Kee van Oudenaren). Zij woonden naast de garage van de melkfabriek en hadden een winkel waar je veel artikelen kon kopen, zoals schriften, potloden, pannen, aardewerk, elektraspullen en ansichtkaarten van Middelie. Arend had ook de zorg voor het openbaar elektrisch net en de straatverlichting; hij klom de palen in als er een lamp niet meer brandde op klompen met ijzeren haken eraan. Gé Koster-Wakker.

rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ Âbâw@`|wwxÄçxÊ ÂWx cÉáàÊ J x ]ttÜztÇz? aâÅÅxÜ E? b~àÉuxÜ ECCG? @E@

0 jaar geleden ……

In een fotoalbum van mijn vader, meester Heukelom, vond ik deze foto. Onder de foto had hij geschreven: “Oud-Valkeveen 23 juli 1954”. …… Het gaat vermoedelijk om een schoolreisje, dat op 23 juli 1954 plaatsvond en Oud-Valkeveen als bestemming had. Samen met juffrouw de Ruiter(?) is mijn vader op deze foto te zien; hij staat in het midden vlak voor de bus. Hij was toen al 12 jaar hoofdonderwijzer in Middelie. Juffrouw de Ruiter(?) en mijn vader worden geflankeerd door twee heren, waarvan er één waarschijnlijk de chauffeur van de bus is ……. Maar wie is die andere man? …… Meestal gingen er één of twee ouders met een schoolreisje mee. Voor hen staat en hurkt een klas van 32 kinderen. …… Wie zijn die kinderen en wat is er van hen geworden? ……. Wat was er voor de

kinderen in Oud-Valkeveen, daar aan de noordrand van ’t Gooi tussen Huizen en Naarden, te doen? …….. Was u erbij? En zo ja, weet u zich nog iets te herinneren over dit reisje, of naar aanleiding van dit reisje? Laat het ons weten en stuur uw verhaal op naar: De heer P. Laan Middelie 34 1472 GP Middelie p.cllaan@quicknet.nl of zend een e-mail naar: r.heukelom@hccnet.nl Maar, u kunt uw verhaal ook mondeling kwijt. Bel dan naar Piet Laan: 0299-404534. Indien nodig komen we bij u langs voor een gesprek. Rien Heukelom.

* “Oud-Valkeveen 23 juli 1954”.

e Klem (weg)

In de memoires van Jan Laan staat een stukje over een reis die de schooljongen Jan Bark maakte, toen hij met zijn vader Dirk mee mocht naar de kaasmarkt in Edam. Met een schuit vol kaas voeren zij door de Jaagvaart. Op gegeven moment kwamen zij langs een huis met wat bijgebouwtjes, dat aan de overkant van de Jaagweg stond. Op de Jaagweg zelf was een hek geplaatst. Jan vroeg aan zijn vader wat dat was. Die antwoordde dat dit de Klem was, een plaats waar passanten tol moesten betalen om doorgelaten te worden. ….. Jan had hier een heleboel vragen over maar zijn vader kon die niet beantwoorden.

* Kadastrale kaart uit 1820. situatie hoek landpad/Jaagweg.

Dit nog eens lezende bedacht ik mij, wat Jan zoal aan zijn vader gevraagd moet hebben. Een eerste vraag die Jan gesteld kon hebben, kan zijn: hoe komt dat huis met dat hek hier? Ik zou dan tegen Jan geantwoord hebben: in mijn stukje “Van schelpenpad tot racebaan. …” (De Post nr.6-1) heb je kunnen lezen dat er in 1665 al sprake was van een Noorderlandpad of – weggie bij de tol of klem aan de trekvaart. Deze vaart en het er naast gelegen jaagpad ontstonden in 1660. De Klem ontstond doordat de “gecommitteerden der zes steeden” daar een tol vestigden. Een tweede vraag die Jan gesteld kon hebben, kan zijn: hoe komt het dat dit huis de Klem heet? …… In het Memorieboek der Burgemeesteren van Edam (in het oud-archief van de gemeente Edam nr.66 D ) staat “…dat op den 1ste Meij 1665 Pieter Clem, gabelleur van ’t pad naar Middelye by ’t

heck, rekeningh heeft gedaan van sijn ontfangh”. In het lidmatenboek van de gereformeerde kerk van Middelie staat dat Pieter Klem Jacobzoon, wonende in het Tolhuis, met zijn vrouw in 1680 uit de gemeente is vertrokken. Het lijkt vrijwel zeker dat deze “gabelleur” de naamgever is van de weg die wij nu kennen als Klemweg, vroeger ook wel Nieuwe Rijweg genoemd.*) Uit diverse stukken uit het oud-archief van de gemeente Edam blijkt verder dat de tol later op “instructien en conditien”, door de Directie der wegen en vaarten tussen de Zes NoordHollandsche Steden, verhuurd of verpacht werd. Zo werd op 21 april 1741 vastgelegd dat de tollenaar van Zeevang bij “’t heck “ een vrije passage moest verlenen aan personen die naar de wekelijkse kaasmarkt van Edam gingen en ook wanneer ze van de markt terugkwamen. Hij moest aan pacht“deselfde somme” betalen als op 12 april 1726 was “overeengecomen” (stuk 1744). In 1803 werd de tol verpacht aan Jan Kootman voor ƒ150,- per jaar. Ook hij moest ongehinderd doorgang verlenen aan schuiten en schuitjes die in- en verkopen deden op de marktdag. Ook een aantal hoogwaardigheidsbekleders, wier functies in de voorwaarden van het huurcontract genoemd werden, had vrije doorgang. Toch waren er soms incidenten. In een procesverbaal van 27 janunari 1798 (acte 70 nr.726 uit het notarieel-archief Edam) vertelt tollenaar Jacob Karper zijn verhaal aan de hoofdschout van Edam. Dit naar aanleiding van een klacht van ene van Exter uit Hoorn, die door Jacob een vrije doorgang was geweigerd, omdat van Exter niet kon aantonen geen tol te hoeven betalen.

* Na de achterste brug begint de Klemweg aan de Dorpszijde (foto gezien vanaf de Dorpsweg +/- 1950)

Vanaf 1836 zijn er in het Rijksarchief te Haarlem verzegelde processen-verbaal te vinden van openbare verpachtingen van de tollen aan de Broekermeerdijk, bij Ilpendam, bij Oudendijk en bij de Klem. Zij werden voor drie jaar verpacht, maar later ook voor vijf jaar. In 1836 was Sijmen de Jong voor de tol bij de Klem de hoogste bieder met ƒ300,- per jaar. Hiervoor kreeg hij niet alleen het recht om bij de Klem tol te heffen, maar mocht hij ook twee maal per jaar het gras oogsten dat langs de weg tussen Edam en Oosthuizen groeide. Vee mocht hij er echter op niet op laten lopen. Ook moest hij de sloten langs de weg onderhouden. Tot slot had hij twee borgen nodig als garantstelling voor zijn pachtprijs. Er was kennelijk wel wat te verdienen aan de tol bij de Klem, want de pachtprijs liep in de volgende perioden flink op. In 1861 werd Cornelis de Jong, mennoniet, komende van Oudendijk, voor ƒ725,- per jaar de pachter van de tol. In 1876 was Dirk Laan de hoogste bieder met ƒ1625,- per jaar. En, in 1890 was Elias Doets, uit Hobrede, de pachter. Deze bleef er tot 1913 wonen. Na 1913 was K. Doets de pachter. Met ingang van 1 januari 1901 kreeg de verpachting van de Klem een ander karakter. Toen werd enkel de woning aan de Klem met een stalling voor tien koeien, een paardenstal en een hooiberg verpacht. De tol was verdwenen. Tevens kreeg de pachter het ruim dertien ha. stuk grasland langs de kant van de weg tussen Edam en Oosthuizen tot zijn beschikking. En dat alles voor ƒ900,- per jaar. In 1927 werd het beheer en het onderhoud van de wegen en de vaarten overgedragen aan de provincie Noord-Holland. Er is nog gedacht aan de aanleg van een tramlijn tussen Edam en Oosthuizen, maar daar is nooit iets van gekomen. Aan de kant van de dorpsweg door Middelie veranderde er ook het een en ander (zie het kaartje uit het kadaster van 1820). Vanaf de dorpsweg lag een smalle post over de Gouw(=weg) sloot met een klaphek. Hij kwam uit op een klein strookje grond (nr.236), dat eigendom was van de “Zes steden”. Vervolgens liep er een pad over de percelen nr.237 en 238, waar een erfdienstbaarheid op rustte naar het tolhuis aan de jaagweg. Op nr.235 staat een erf met een woning dat eigendom was van Maarten

Brantjes, rentenier. In 1845 kwam dit perceel in bezit van Jan Jansz. Tuyn (zie “Een historische beslissing” De Post” nr.7-1, over de herinneringssteen voor de school). Ook perceel nr.237, dat hier achter lag was toen van Tuyn.

* Kadastrale situatie 1820, hoek Dorpsweg/Landpad.

Hoewel ik daar geen aantekening van heb kunnen vinden, werd het huis aan Dorpsweg na verloop tijd gesloopt en werd het erf bij weiland nr.237 gevoegd. Uiteraard is er geen spoor van het huis aan Dorpsweg meer te zien, want alles is met het asfalt van de Klemweg bedekt. Ook het huisje aan de Jaagweg (zie foto fam. Doets) is met de aanleg van de parallelweg verdwenen. Tijdens de raadsvergadering van 17 maart 1928 deed B en W van Middelie aan de gemeenteraad een belangrijk voorstel. Om de toegang tot de

* Het huisje aan de Klem. Voor het huis staan zeer waarschijnlijk de kinderen van Elias Doets.

brug naar de Klemweg of – zoals deze weg vroeger ook wel werd genoemd – de Nieuwe Rijweg te verbeteren, stelden zij voor om van de gebroeders J., C. en M. Worp een strook grond te kopen van 100 m2. Deze strook grensde aan de dorpsweg en lag tegenover de brug. Met deze strook grond kon de gemeente de weg verbreden en de brug bruikbaar maken voor paard en wagen. De kosten zouden ƒ1,- per m2 bedragen. De gemeenteraad ging akkoord. Ongetwijfeld zijn er nog meer details te geven over de ontwikkelingsgeschiedenis van deze, voor de ontsluiting van Middelie, zo belangrijke weg. Ik heb mij echter beperkt tot de mijns inziens belangrijkste (cultuur)historische feiten. *Anekdotisch is dat de Nieuwe Rijweg na de aanleg in 1905 bij voorkeur gebruikt werd om, vooral ouderen, les te geven in het leren fietsen! De weg was mooi breed (2,50 m), zodat men niet zo gauw in de sloot belandde als het mis ging. Piet Laan.

en kennismaking.

In een verhaal wordt een geschiedenis verteld. Of het een sprookje, een roman, of een verslag van werkelijke gebeurtenissen is, elk verhaal zou kunnen beginnen met: “Er was eens…..” Maar niet iedere geschiedenis is meteen een verhaal. Zo kent ons dorp Middelie een geschiedenis van ruim 1000 jaar, maar het verhaal van die geschiedenis is bij lange na nog niet verteld. De vraag is zelfs of die ooit verteld kan worden. Gaat u maar eens na wat er gebeurt als u vijf minuten bij uzelf stilstaat: talloze flarden van gedachten en gevoelens schieten door u heen en elke gedachte of elk gevoel blijkt tot een afzonderlijk verhaal te horen. U zou willen dat u al die afzonderlijke verhalen in één verhaal aan uw vrienden en familie kon vertellen, zodat ze u eindelijk begrepen. Maar dit blijkt een onmogelijke opgave. Zo is het ook met de geschiedenis van Middelie. Als u 1000 jaar lang stil kon staan bij de verschillende gebeurtenissen in Middelie, dan ……. ja, wellicht werd u krankzinnig. ….. Er zit

niets anders op dan de verschillende gebeurtenissen die in Middelie hebben plaatsgevonden in afzonderlijke kleine verhalen te vertellen en ons daarmee tevreden te stellen. ….. En dit is wat “De Post” wil doen. De redactie van het blad ziet zich daarbij wel voor een probleem geplaatst. Immers, zij weet dat al die afzonderlijke kleine verhalen met elkaar samenhangen, evenals al die flarden van gedachten en gevoelens in uw hoofd. Een verteller laat zich dan ook snel verleiden om bij zijn verhaal er van alles bij te halen, waarbij hij niet in de gaten heeft dat zijn verhaal voor de lezer onsamenhangend en vaak te lang wordt. Met als gevolg dat de lezer afhaakt. En dit is wat de redactie niet wil; zij wil dat “De Post” gelezen wordt en dat lezers erover spreken. Daarom citeert zij de uitspraak van de grote Duitse schrijver Goethe: “In die Beschränkung macht sich die Meister” (in de beperking toont zich het meesterschap). Uw voorzitter, Piet Laan, heeft mij gevraagd uw meesterschap in het vertellen van verhalen over de geschiedenis van Middelie te bewaken. Hierbij kan het gebeuren dat uw verhaal enigszins wordt ingekort, of dat er een aantal noten aan uw verhaal wordt toegevoegd, of dat er zinnen zo worden gewijzigd dat er meer samenhang in komt. Dit alles in het belang van de lezer, maar natuurlijk in overleg met de schrijver. Maar wie is uw eindredacteur? Ik ben de 2de zoon van meester Heukelom, die van 1942 tot 1980 hoofdonderwijzer in Middelie is geweest. Hij heeft mij de voornaam Rien gegeven. Sinds 1972 woon ik in Amsterdam. Daar heb ik aan de universiteit van Amsterdam historische

geografie gestudeerd, een vak dat de vakken geschiedenis en aardrijkskunde verbindt en zich, grofweg gezegd, bezighoudt met de ontwikkeling van dorpen en steden. Deze studie heb ik door een aangeboren afwijking niet af kunnen maken. Toch heb ik veel geleerd. Zo weet ik o.a. hoe een leesbaar historisch verhaal eruit moet zien. Door mijn aangeboren afwijking ben ik nooit in de gelegenheid gesteld om vast werk te vinden. Toch voel ik me midden in de samenleving staan, omdat ik door vrijwilligerswerk veel mensen op één of andere manier van dienst kan zijn. Zo hoop ik ook u en uw vereniging van dienst te kunnen zijn en “De Post” tot een parel onder de bladen over regionale geschiedenis te maken.

eakties op “De Post”

nr. 7 - 1 april 2004

Jac Steenman meldde mij (Piet Laan), dat zich in zijn oude speldjesverzameling een manchetknoop bevindt met het embleem van de voetbalvereniging van Middelie erop (zie foto). gemaakt door fa. Modlich Aerdenhout Holland. Ongetwijfeld zal er dus nog één in omloop zijn. Jac denkt dat het kleinood van zijn grootmoeder, mevrouw Wakker-Pranger, komt.

Rien Heukelom.

pmerkelijke vondsten

In het Memorieboek van de Burgemeesteren van Edam (het oud-archief van de gemeente Edam, nr.66D) staat dat door de “Heeren Burgemeesteren” op 12 januari 1649 beschikbaar wordt gesteld ƒ50,- om Huijbert Claeszn. van Middelye vrij te kopen uit de handen van de Barbarijnsche zeerovers. Uit de notulen van de raadsvergadering van Middelie van 17 maart 1904: 1. P. Hooyberg heeft een verzoek ingediend om vrijgesteld te worden van de hondenbelasting over 1904; zijn verzoek wordt voor de helft gehonoreerd. Besloten werd de hondenbelasting vast te stellen op ƒ2,- per hond. 2. Het verslag van het onderwijs op de lagere school, dat van de hoofdonderwijzer is ontvangen, wordt voorgelezen. 3. Er ligt een verzoek van mej. P. Donker, onderwijzeres op de lagere school, om eervol ontslag per 1 juni a.s. De raad gaat hiermee akkoord op de meest eervolle wijze. Meteen moet er een advertentie geplaatst worden. Aangeboden wordt een jaarwedde van ƒ550,- of ƒ600.-.

* Knoopje van V.V. Middelie, voor en achterzijde.

Ik had het voorrecht om in een vroeg stadium (een deel van) de kopij voor het jubileumboek van de ijsclub “de Ondersteuning” te Middelie te lezen. Tot mijn verrassing las ik daar de volgende passage: “Op de vergadering van 28 dec. 1886 diende de Prikclub “Hulp lenigt de nood” een verzoek in bij de Ondersteuning...”.

En even verder: ”Daar de Prikclub was opgeheven….”. Zo zie je maar dat er toch weer onverwachte bronnen zijn waar stukjes cultuurhistorie van Middelie uit te voorschijn komen. Piet Laan.

erdwenen verenigingen.

In deze rubriek dit keer een verdwenen vereniging uit de agrarische sector en wel de “Coöperatieve Vereniging tot Exploitatie van Landbouwwerktuigen”, “Samenwerking” geheten. Eigenlijk een wat dubbelzinnige naam, want coöperatie betekent samenwerking, Maar goed! Zij werd opgericht op 6 februari 1951, nadat er het nodige voorwerk was gedaan door enkele boeren die overtuigd waren van de noodzaak om tot zo’n vereniging te komen. Die noodzaak diende zich o.a. aan door het duurder worden van de arbeid na de Tweede Wereldoorlog en de snelle ontwikkeling van de mechanisatie. Verder kreeg de landbouw van de overheid alle ruimte om Nederland weer van een goed en goedkoop voedselpakket te voorzien. Daar komt bij dat de boeren van na de Tweede Wereldoorlog in Middelie nog nauwelijks met mechanisatie kennis hadden gemaakt, omdat het land praktisch alleen maar per boot bereikbaar was. De doelstelling van de vereniging lag dan ook voor de hand: het voor gezamenlijke rekening en risico exploiteren van werktuigen. Onder leiding van de mensen van de Rijks Landbouw Voorlichting Dienst werd de oprichtingsvergadering gehouden. Dertien boeren gaven zich direct op als lid. Er werd een bestuur gekozen bestaande uit J. Laan Pzn, P. Laan Kzn en K Kout.

Het kreeg meteen een mandaat om een lening van ƒ10.000,- af te sluiten bij de Boerenleenbank hier in het dorp en de opdracht om een trekker met een mestverspreider te kopen. Men ging dus voortvarend van start! Tijdens de volgende vergadering op 28 februari 1951 werden, na wat geharrewar over de tarieven en de aansprakelijkheid, de condities voor het verkrijgen van subsidie vastgesteld. Ook werden de statuten goedgekeurd. Op advies van de Rijks Landbouw Voorlichtings Dienst was een Steyer-trekker van 15 pk aangeschaft, maar bij de eerste ‘klant’ (een lid van de vereniging) bleek deze de mestverspreider niet te kunnen trekken. Dit nieuws ging snel rond en de volgende dag diende zich al een vertegenwoordiger aan die een zwaardere trekker kon leveren. Deze was wat duurder, maar hij kan het werk prima aan. Zo werd het dus een Ferguson. Deze liep op petroleum en had een vermogen van 28 pk. Na verloop van tijd werden er andere werktuigen en wagens aangeschaft. Ook werd er een schuur gebouwd op het stukje land – waarop erfpacht lag van ƒ10,- per jaar – achter de doopsgezinde kerk. Daar bevindt zich nu de veestalling van de familie Laan-Roos. (Zie foto)

* De Ferguson trekker met een vermogen van 28 pk.

De Coöperatieve Vereniging begon redelijk te draaien, maar er was onregelmatig werk. De bemanning was dus een probleem. Dit kon alleen opgelost worden door een losse chauffeur in dienst te nemen. Zo hebben velen de trekker bestuurd: o.a. Jan Oosting, Jan Konijn, Wim Muts, Henk Wakker, Jo Beets, Piet Laan en Dirk Lemsta. Het bezorgde de trekker de bijnaam “de hoer van Middelie”. Het ledental liep op tot 26, maar door bedrijfsbeëindiging liep dit aantal in de loop van rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr [|áàÉÜ|áv{ ZxÇÉÉàáv{tÑ Âbâw@`|wwxÄçxÊ ÂWx cÉáàÊ J x ]ttÜztÇz? aâÅÅxÜ E? b~àÉuxÜ ECCG? @K@

de tijd terug. Een ander probleem was dat sommige leden weinig werk door de vereniging lieten uitvoeren. Dit maakte dat de exploitatie van de werktuigen tot een moeilijke zaak werd. Er werden verschillende varianten bedacht om de coöperatieve geest onder de leden erin te houden, maar zonder resultaat. De ruilverkaveling kwam tot uitvoering en wegen werden aangelegd. De schaalvergroting deed zijn intrede en de boeren gingen zelf tot mechanisering over. Op 28 april 1959 werd besloten om de werktuigen en de bijbehorende werkzaamheden over te dragen aan Cor Vroom (Ome Sjors) tegen een boekwaarde van ƒ3800,te voldoen op 1 mei 1961. Deze ging met zijn zoons loonwerk voor derden uitvoeren. Op 14 april 1961 werd de laatste ledenvergadering gehouden waarop met algemene stemmen het voorstel tot ontbinding van de “Coöperatieve Vereniging tot Exploitatie van Landbouwwerktuigen” werd aangenomen. Uiteindelijk was en er nog ƒ3000.- te verdelen. Dit bedrag werd op basis van het aantal in bezit hebbende hectares aan de leden terug betaald. Zo stonden tijd en omstandigheden dit door idealisme ingegeven initiatief een kort leven toe. Piet Laan.

e gast !?

Zo rond de tweede wereldoorlog woonden er op ons dorp nogal wat mensen waarvan de kinderen niet in Middelie bleven wonen. Ze vonden werk in de omgeving of kregen elders verkering en trouwden daar. Dan gingen ze daar ook wonen en werken. Het contact met het ouderlijk huis werd dan duidelijk minder. Bezoeken werden dan meestal op de fiets afgelegd, mits het niet te ver was. In de veehouderij moest je dan ook nog voor 'melkerstijd' terug zijn. Een andere mogelijkheid was met het openbaar vervoer. Met de bus dus. Die kwam wel een paar keer per dag door het dorp maar gaf niet altijd de gewenste verbinding. Dat was dus ook het probleem van grote Jaap. Zijn dochter was verhuisd naar een plaatsje ergens om de Noord. Dat is in ieder geval ten noorden van Hoorn en grote Jaap wilde wel eens een dagje naar haar toe .Te gast dus. Na veel en goed informeren

bleek de beste gelegenheid om met de bus te gaan. Die reed langs de Jaagweg van Edam richting Hoorn. Dat was de goeie bus. Nadeel was dat je naar de Jaagweg moest lopen of fietsen. .Maar je fiets de hele dag tegen een boom laten staan was wat riskant. Dus werd het meestal lopen, in dit geval ook voor grote Jaap. Je kon op twee plaatsen naar een opstapplaats namelijk via de rijweg naar de Klem of via het landpad. Dat lag er net aan waar je woonde, in 't noord- of in 't zuid-end van het dorp. Jaap woonde in 't zuid-end en ging met zijn goeie pak aan op weg naar de bus. Hij zag onderweg nog wel een paar bekenden, die hem in zijn beste pak zagen en vroegen: "Zo, ga je d'r op uit? "Ja, ik gaan te gast!" zei Jaap kortaf en dacht: "Waar bemoei je je mee." Maar ja, zo gaat dat op een dorp. En zo komt 't ook dat iedereen alles van een ander weet. Jaap ging verder naar 't landpad. Hier moest hij twee bruggetjes over en een aantal klaphekken door om zo op de Jaagweg te komen. Hij was vroeg genoeg, want er was nog geen bus te zien. Maar hij bleef wel opletten, want als je hem zag dan was ie er ook zo. En 't zou je toch niet gebeuren dat je hem miste! Toen kwam de bus eraan. Jaap keurig aan de kant, klaar om in te stappen. Maar de bus reed gewoon door!!! De zeer verontwaardigde Jaap begreep er niks van. Goede raad was duur. Van de informatie wist hij zich nog te herinneren dat het twee uur zou duren voor de volgende bus langs kwam. Het zou dan te laat worden voor de gastdag. Niet alleen hierom, maar vooral omdat die buschauffeur niet gestopt was, ging Jaap pisnijdig weer op huis aan. Toevallig kwam hij daar weer dezelfde man tegen die hij 's morgens ook gesproken had en hem natuurlijk aansprak. "Zo, zo, jij benne weer gauw terug. Hoe dat zo? Je was toch niet te laat zeker?" "Nee, hou maar op. Die buschauffeur stopte niet voor me" De nieuwsgierige vroeg verder: "Hoe kan dat nou? Heb je je hand wel opgestoken?" "Nee", zei Jaap. "Natuurlijk niet" Nog steeds nijdig zei hij: "Maar die chauffeur ziet toch zeker wel dat ik m'n knappe goed aan heb!" Piet Hetjes.

Agendapunt

Ledenavond op 20 oktober 2004.

it het Fotoarchief. Foto genomen vanaf de Brink in de richting van de Zijvend.