Cascolab2010 - Transmission / The Experimental Waitingroom by OSCAR LOURENS BOOK PRODUCTION

CASCOLAB2010 transmission / the experimental waitingroom

0102ascolabC

transmission / the experimental waitingroom

0102 r ebm eced 01 1102 iraunaj 9

STICHTING CASCOLAB

LOCATIE SOPHIAPLEIN

LOCATIE NS GEBOUW

ANNE VAN AS

RADIO KOOTWIJK LIVE

Gemeente apeldoorn

Van reekum stichting

Ruben Bellinkx

Rento van Drunen

PROBIT onderzoek en advies

Maarten Heijkamp

Anne Holtrop

Sandrijn van der Horst

MeRIDA ExpeRience Centre

Nicolette Klerk

Waterschap veluwe

HOLLANDER TECHNIEK

Oscar Lourens

Sander Luske

Leonard van Munster

e+s advies en ontwikkeling

Marije Vermeulen & Guido Nieuwendijk

BENNO JOLINK

DaniĂŤl van der Veer

ORKEST DE EREPRIJS

Aldwin van de Ven

cascolab tabloid

105

COLOFON 5

Anne van As tekeningen + muurschildering cascolab2006

stichting cascolab Nicolette Klerk & Benno Jolink Cascolab stelt zich ten doel experiment in de kunst en vormgeving te stimuleren, duurzame innovatie binnen het bedrijfsleven inzichtelijk te maken en het resultaat hiervan via tijdelijke podia te tonen. In 2006 verruilden wij ons appartement en atelierruimte voor een casco woonwerk pand. Omdat deze kale, lege locatie zich uitstekend leende voor een groepstentoonstelling, besloten wij een eerste cascolab te organiseren. Het zou een weekend gaan duren. Lekker kort en krachtig: koopcontract getekend, sleutel in de hand, leidingwerk, keuken, toilet en kunst er in. Feestje doen, deuren open, buurt en stad op bezoek, kunst eruit en een nieuwjaarsborrel ter afsluiting. Cascolab2006 werd een succes. Vier jaar later organiseren we vanuit dezelfde passie en liefde voor het vak een eerste cascolab onder de vlag van de stichting. De Notarissen van Naam hebben ons op een prettige manier geholpen met het oprichten van de stichting. De buren om ons heen steunen cascolab. Zo bestaat het bestuur uit bewoners van de Sophialaan. In maart van vorig jaar zijn we begonnen met de voorbereidingen van cascolab2010: de eerste ideeën werden op papier gezet, contacten gelegd. Gaandeweg werden de ideeën concreter, de partners enthousiaster en zo werd cascolab2010 geboren. Door steun van onder andere de gemeente Apeldoorn en de Van Reekum Stichting werd het mogelijk een solide programmering samen te stellen. Cascolab2010 werd een uniek project op twee bijzondere locaties: van 10 december 2010 t/m 9 januari 2011 waren het voormalig spuithuis en het stationsgebouw in Apeldoorn tijdelijk in bedrijf. Kunstenaars en ontwerpers werkzaam binnen meerdere disciplines, presenteerden een project vanuit experimenteel oogpunt. Daarbij werd ook het werkproces inzichtelijk gemaakt. 7

Het openingsevent werd speciaal voor cascolab2010 ontworpen door Radio Kootwijk Live, een groep klassieke musici, theatermakers en kunstenaars die nieuwe concertvormen onderzoekt. Zij bracht een avontuurlijke en muzikale avond met muzikaal experiment als bindende factor. Een constante behoefte aan experiment en uitdaging is wat succesvolle ondernemers in het bedrijfsleven en in de vrije sector bindt. Dat maakt innovatief en houdt scherp. Inzicht in experiment en proces vraagt aandacht en concentratie van de kijker, prikkeling en verrassing maakt tegelijkertijd toegankelijk. De tentoonstelling was daarom interessant voor een brede doelgroep. Cascolab brengt kunstenaars, ontwerpers en dit innovatieve bedrijfsleven samen met als doel chemie tot stand te laten komen. Stichting cascolab stimuleert bij voorkeur experiment met een duurzaam karakter en biedt hiervoor een podium. De inzet van het bedrijfsleven was een product of dienst. Een aantal kunstenaars en ontwerpers gaf hierop een eigen visie. Anderen pasten tijdens de tentoonstelling een experiment toe of maakten van een bijzonder project voor het eerst het proces inzichtelijk. Orkest de ereprijs speelde als afsluiting van de tentoonstelling in het voormalige stationsgebouw een prachtig werk, dat zij in december in het Verenigingsconcert van de Nieuwe Vereniging voor PrivĂŠ Muziekuitvoeringen ook met groot succes hebben gespeeld. Igor S. zou er blij mee geweest zijn om juist dit werk op deze geweldige plek te mogen horen! Het concert werd door DaniĂŤl van der Veer aangevuld met een experimentele performance. Conclusie: we kunnen met cascolab2010 terugkijken op een succesvolle tentoonstelling. Experiment openbaarde zich in diverse vormen en disciplines. Verwondering en prikkeling bij publiek en deelnemers. Het resultaat geeft ons de energie om door te gaan. We verwelkomen u graag op een volgend cascolab! 8

optreden Radio Kootwijk Live tijdens openingsevent (percussie Marijn Korff de Gidts)

Sophiaplein 1 begane grond 10

LOCATIE SOPHIAPLEIN Stefan Rutten / conservator CODA Ziekte-geschiedenis Vroeger, bij de schoolarts, kreeg je een krasje in je onderarm. Verscheen daar vervolgens binnen een paar dagen een zwelling, dan werd je doorgestuurd naar Sophiaplein 1, naar het consultatiebureau van de ‘Geld.Ver.T.B.D.T.B.C.’ (afkorting van de Gelderse Vereniging ter bestrijding der tuberculose). Daar werd dan met behulp van röntgenapparatuur gekeken hoe ernstig het met je was gesteld. Tuberculose of tbc, in de volksmond ook bekend als ‘de tering’, was vóór de Tweede Wereldoorlog een even wijdverspreide als gevreesde ziekte: besmettelijk, moeilijk te behandelen en vaak dodelijk. Vroegtijdige constatering van tbc was van levensbelang en in de bestrijding speelde dit consultatiebureau een belangrijke rol. De bouw van een gloednieuw consultatiebureau in 1938 was dan ook een gedenkwaardig moment. De gemeente trok er een bedrag van 22.000 gulden voor uit en gaf architect C.G. van den Beld de tekenopdracht. In Nederland is TBC tegenwoordig veel minder gevaarlijk dan pakweg 40 jaar geleden, maar in tegenstelling tot wat veel mensen denken is de ziekte nog wel onder ons door resistentie. Het speciale tbc consultatiebureau is echter niet meer nodig. Hier voeren de GGD’s en de longartsen in de ziekenhuizen het tbc-programma uit.

Sophiaplein 1 kelder

foto: Hans Stokhuyzen (Collectie CODA) 11

cascolab2010 locatie Sophiaplein 1

LOCATIE NS GEBOUW H. K. A. Frieling / Stichting Apeldoornse Monumenten Station Apeldoorn In 1870 kreeg de Hollandsche IJzeren SpoorwegMaatschappij (HIJSM) toestemming voor de aanleg van de lijn Amsterdam-AmersfoortApeldoorn-Zutphen: de Oosterspoorweg. De HIJSM koos Zutphen als eindpunt omdat daar al een spoorbrug over de IJssel was gebouwd. Men wilde van uit het westen van het land een betere verbinding krijgen met de Duitse steenkoolgebieden en handelssteden.

Hoewel Koning Willem III er voor pleitte om de spoorlijn dichter langs Paleis Het Loo te laten lopen, werd gekozen voor een tracé ten zuiden van de dorpskern. Wel kwam er een aftakking naar het Paleis: het Koningslijntje. Drie wachtkamers De tekening en het bestek uit 1875 zijn teruggevonden in het archief van de NS in Utrecht. Het station bestond uit een hoog middendeel van ruim 21 bij 11 meter en twee vleugels van bijna 11 meter lang. In de oostvleugel kwam een goederenbergplaats en in de westvleugel de ‘wachtkamer der 3e klasse’. 18

In het hoofdgebouw kwamen het bureau voor het personeel en ook nog ‘wachtkamers der 1e en 2e klasse’. Op de verdieping bevonden zich twee woningen voor het stationspersoneel. Achter het station en aan beide zijkanten werden gietijzeren overkappingen geplaatst, marquises genoemd. Op 13 mei 1876 werd het station feestelijk door de burgemeester geopend. Koninklijke Wachtkamer In 1912 vond een ingrijpende verbouwing plaats: er werd een Koninklijke Wachtkamer gemaakt om de gasten van het Oranjehuis beter te kunnen ontvangen. Aan de voorkant werd de vestibule vergroot met tochtportalen en een luifel. Verder werden twee portalen met trappenhuizen gebouwd voor de beide bovenwoningen. In 1976 werd Koninklijke Wachtkamer eruit gesloopt en werd de entree gemoderniseerd met betonnen zuilen en veel glas en metaal. Sloop of restauratie? In 2003 wilde de NS het station volledig slopen en er een modern gebouw neerzetten. De Stichting Apeldoornse Monumenten (SAM) is toen in actie gekomen om het gebouw te behouden en het terug te brengen naar de situatie van 1874. Met veel steun uit de bevolking is dit uiteindelijk gelukt! Het in oude glorie herstelde stationsgebouw combineert thans mooi met het moderne stationsplein.

cascolab2010 locatie stationsgebouw 19

ANNE VAN AS Programma-adviseur Wat was de wijze van programmeren voor deze tentoonstelling? Het uitgangspunt voor de samenstelling van het programma van de eerste tentoonstelling van cascolab â€˜transmission | the experimental waitingroomâ€™ was een afgewogen geheel te maken waar het werken met meerdere disciplines zichtbaar zou zijn. Kunstenaars en ontwerpers die onderzoek en experiment niet schuwen en het ontstaansproces van hun werk inzichtelijk durven te maken voor het publiek. Inhoudelijk gezien is er naar werk gezocht waarin een visie naar voren kwam over architecturale, landschappelijke of natuurlijke toepassingen. De interesse ging uit naar grensgebieden van architectuur en natuur en de maakbaarheid daarvan. Waarom spreekt het concept van cascolab je aan? Cascolab als concept spreekt mij aan daar het uitgaat van samenwerking en innovatie. De dynamiek van cascolab is dat ze snel kunnen inspelen op de veranderende maatschappij. Door hun tijdelijke projecten plaats te laten vinden in leegstaande panden en in de openbare ruimte hebben ze de mogelijkheid om dat aan een groot publiek te tonen.

RADIO KOOTWIJK LIVE Openingsevent 10 december 2010 Waarom is juist dit werk/experiment ingezet voor cascolab2010? Het samenbrengen van kunstenaars en bedrijven (interessant om dit verder uit te werken), nieuw gebruik van oude gebouwen, werk op locatie (geen white cube). Omschrijf het experimentele karakter van dit project tijdens cascolab2010. Het experiment betrof het maken van een interdisciplinair Radio Kootwijk Live concert op locatie in korte tijd, waarin de opening van de tentoonstelling verwerkt werd en waarbij het probleem van de verstaanbaarheid van de toespraak van de wethouder (geen versterking van de stem, geen ruimte waar iedereen samen kan luisteren) werd opgelost en zelfs werd gebruikt als performance. Middels deze interactie van muziek en dans wilden we mensen samenbrengen. Wat heeft het project â€˜opgeleverdâ€™? Goede ervaring met betrekking tot bovenstaande uitdagingen, daarnaast hebben we interessante contacten opgedaan in Apeldoorn.

optreden Radio Kootwijk Live tijdens openingsevent (tapdans Marije Nie) 21

culinair experiment door Zonja326

GEMEENTE APELDOORN Olaf Prinsen / wethouder Do it yourself De gemeente heeft oog voor bijzonder initiatief op het gebied van de beeldende kunst en vormgeving. Het is prachtig dat tentoonstellingen vóór en dóór kunstenaars ontstaan in informele setting. Dat laat des te meer zien dat de groep in staat is om zich te nestelen in de samenleving, en eigen werk zichtbaar te maken voor heel Apeldoorn. Bijzonder aan de initiatiefnemers van cascolab is dat zij er in zijn geslaagd om zoveel bedrijven en geïnteresseerden aan zich te binden. Dit maakt dat in de toekomst de slagkracht van het initiatief alleen maar kan winnen. De tussentijdse culturele invulling van tijdelijke leegstaande panden door dit soort initiatieven zorgt voor levendigheid en vernieuwing in de stad. Naast wethouder cultuur ben ik ook verantwoordelijk voor de portefeuille duurzaamheid. Het feit dat cascolab cultuur en duurzaamheid verbindt juich ik natuurlijk van harte toe. Ik wens cascolab en alle andere initiatieven in Apeldoorn alle goeds toe, en sta met mijn organisatie klaar met raad en daad als dat nodig is.

VAN REEKUM STICHTING De Van Reekum Stichting is een familiestichting die in 1952 werd opgericht. De familiestichting erkende het belang van kunst en cultuur in onze samenleving en leverde vanuit dat oogpunt graag een bijdrage aan de ontwikkeling binnen deze sector. Toen de gemeente Apeldoorn begin zestiger jaren besloot tot de bouw van een schouwburg, heeft de Van Reekum Stichting een groot geldbedrag aan de gemeente geschonken. Het doel van deze schenking: de realisatie van een museum geschakeld aan Orpheus. Dit werd de Van Reekum Galerij, later omgedoopt tot Van Reekum Museum. In dit museum werd voornamelijk moderne kunst geëxposeerd. Bij de verbouw en uitbreiding van schouwburg Orpheus is het Van Reekum Museum, dat zowel nationaal als internationaal bekend stond, helaas te gronde gegaan en niet meer teruggekomen. Dit gaat de Van Reekum Stichting zeer aan het hart. Deze stichting draagt cultuur en professionele kunst een zeer warm hart toe. Onlangs is de Van Reekum Stichting in contact gekomen met Benno Jolink en Nicolette Klerk. Zij vertegenwoordigen stichting cascolab. De Van Reekum Stichting ondersteunt dit initiatief graag. Zeker in een tijd waarin bezuinigingen ook culturele activiteiten hard zullen treffen, is steun – in welke vorm dan ook – van groot belang. De Van Reekum Stichting wil het daarom niet alleen bij ondersteuning met woorden laten. De Van Reekum familie maakte destijds met een schenking voor de bouw van het Van Reekum Museum vooruitstrevende exposities in onze stad mogelijk. De Van Reekum Stichting heeft waardering voor goed cultureel initiatief. Ter ondersteuning van het project cascolab2010, reikt zij de eerste Van Reekum Cultuurprijs uit aan stichting cascolab.

The Trophy, 2010 16 mm film overgezet naar blu-ray disc, loop, twee projecties

RUBEN BELLINKX Waarom heb je juist dit werk/experiment ingezet voor cascolab2010? Omdat het publiek normaal gesproken enkel het eindresultaat van de tweedelige 16 mm film ‘The Trophy’ te zien krijgt, leek het mij interessant om voor de expositie juist het ontstaansproces inzichtelijk te maken van deze film. Als men naar de twee delen van de film kijkt, dringt zich onvermijdelijk de vraag op: ‘hoe is dit gemaakt? ’. Omschrijf het experimentele karakter van je project tijdens cascolab2010. Het ontstaansproces van de film tegelijkertijd tonen met het eindresultaat heb ik nooit eerder gedaan. Deze nieuwe presentatievorm zag ik als een experiment waarbij ik benieuwd was in hoeverre deze vorm de film ‘The Trophy’ versterkt of demystificeert. Wat heeft je project ‘opgeleverd’? Cascolab2010 heeft mij weer anders doen nadenken over dit werk.

The Trophy, 2010 tentoonstellingsoverzicht 27

The Trophy, 2010 ontstaansproces van productie film, 87 fotoâ€™s in vitrinekast 31

RENTO VAN DRUNEN Probit Onderzoek en Advies Waarom heb je juist dit werk/experiment ingezet voor cascolab2010? Voor de expositie ben ik gekoppeld aan Probit, een onderzoeks- en adviesbureau dat zich voornamelijk richt op de vervoerssector. Vaak worden onderzoeksgegevens en resultaten weergegeven in grafieken of tabellen. Deze beeldtaal sloot aan bij mijn afstudeeronderzoek ‘Grid en de derde dimensie’, waarin ik onderzoek deed naar het gebruik van grid in de ruimte. Hierbij ging de aandacht uit naar het opwekken van illusionaire ruimten met grid. Omschrijf het experimentele karakter van je project tijdens cascolab2010. Voor deze expositie ben ik door middel van tekeningen op zoek gegaan naar combinaties tussen grids, grafieken en tabellen. Uit deze tekeningen heb ik elementen overgenomen en gecombineerd tot een animatie waarin grids, grafieken en tabellen vloeiend in elkaar overlopen. Wat was het uitgangspunt van de koppeling? De animatie is een op zichzelf staand werk, bestaande uit een compilatie van overgangen tussen verschillende grafieken, die los te gebruiken zijn zoals bijvoorbeeld bij presentaties of websites ter ondersteuning van de onderzochte data. Wat heeft je project ‘opgeleverd’? Dankzij dit project heb ik al meerdere illustraties mogen maken voor de Summit, het magazine van Probit. Daarnaast is mij gevraagd een filmpje te maken voor een beurs waar Probit vertegenwoordigd zal zijn.

PROBIT ONDERZOEK EN ADVIES Bert Anvelink Waarom is besloten deel te nemen aan cascolab2010? Cascolab gaf Probit de mogelijkheid om met een andere bril te kijken naar haar dagelijkse praktijk. We willen als Probit graag innoveren, maar doen dit veelal vanuit een eigen perspectief. Cascolab bood de kans om nog meer buiten de kaders te denken. Wat was het uitgangspunt voor de koppeling? Het enige uitgangspunt wat we mee hebben gegeven aan grafisch ontwerper Rento van Drunen, is de wens om in de toekomst echt gebruik te kunnen maken van zijn idee. Het moet voor ons toepasbaar zijn in toekomstige presentaties of rapportages. Wat heeft het project opgeleverd? Rento heeft voor de expositie een mooie, aansprekende animatiefilm gemaakt. Onderdelen van de animatie hebben wij concreet al gebruikt in presentaties. In het verlengde van de opdracht voor cascolab heeft Rento een aantal illustraties gemaakt ter ondersteuning voor artikelen in onze bedrijfsbrochures. Zijn illustraties zetten kracht bij de inhoud van artikelen en dagen uit tot visuele verbeelding.

MAARTEN HEIJKAMP Waarom heb je juist dit werk/experiment ingezet voor cascolab2010? Met behulp van zelfgebouwde camera obscura’s maak ik monumentale fotowerken. Hierbij onderzoek ik het vermogen van fotografie om te reflecteren op de manier waarop wij ons verhouden tot de fysieke wereld. Ook ben ik actief op andere terreinen; zo werkte ik als windmolenrestaurateur, ontwierp ik een paviljoen en ving ik kreeften. Omschrijf het experimentele karakter van je project tijdens cascolab2010. Ik wilde de breedte van mijn werkproces in kaart brengen en zo onderzoeken en inzichtelijk maken hoe mijn verschillende activiteiten zich tot elkaar verhouden. Wat heeft je project ‘opgeleverd’? In cascolab confronteerde ik beelden afkomstig uit mijn verschillende activiteiten met elkaar. Op die manier werd duidelijk op welke manier ze elkaar beïnvloeden, samen een verhaal vertellen of juist op zichzelf staan.

zonder titel (H06-1) camera obscura direct exposure print 127 x 252 cm 39

zonder titel kleurenprint zonder titel kleurenprint

p 40 zonder titel kleurenprint 41

ANNE HOLTROP

SANDRIJN VAN DER HORST Merida Experience Centre Waarom heb je juist dit werk/experiment ingezet voor cascolab2010? De koppeling met Merida Experience Centre was voor mij de aanleiding om een project op een nieuwe manier in te richten. Hoewel het uiteindelijke experiment qua stijl overeenkomstig was met mijn andere werk, verschilde mijn aanpak met die van vrij werk. Het beeldkader was anders, het werkproces ook. De kleine presentatieruimte gaf mij de mogelijkheid om tot een andere installatievorm te komen. Omschrijf het experimentele karakter van je project tijdens cascolab2010. Mijn werk onderzoekt het spanningsveld tussen beeld en geluid en tussen abstract en herkenbaar beeld. Onderzoeksvragen: hoe beïnvloedt beeld en geluid elkaar, waar ligt deze spanning en hoe versterken deze elementen elkaar? Hoe kan beeld aan zijn directe interpretatie ontstijgen en een andere ervaring meekrijgen? Hoe reageert licht op beweging en snelheid? Mijn experiment voor cascolab richtte zich ook op het plaatsen van het werk in een andere context, namelijk een koppeling met een bedrijf.

Wat was het uitgangspunt van de koppeling? ‘MEC’ biedt mensen de kans uitgebreid een mountainbike op de Veluwe uit te proberen. Het doel is de klant op deze manier een speciale fietsbeleving mee te geven met een product dat zij in de markt zetten. Het ervaren en het herinneren met de nadruk op beweging in de natuur, inspireerde mij tot het maken van een werk waarin de beleving van snelheid door diverse landschappen zichtbaar, hoorbaar en bijna voelbaar zou worden. Wat heeft je project ‘opgeleverd’? Hoewel ik op audiovisueel gebied regelmatig in toegepaste vorm heb gewerkt voor bedrijven en organisaties, was het voor mij nieuw om op deze manier mijn beelden geluidsexperimenten in te zetten. Het was spannend hoe dit uit zou pakken. De installatie heeft zeker een eigen richting gekregen. Om ook op deze manier mijn autonome werk eens onder de loep te nemen en na te denken over hoe het op andere terreinen inzetbaar kan zijn, was een interessante ervaring. Daarnaast vond ik het bijzonder om te werken met 5 beeldschermen/projecties in combinatie met geluid in een vrij kleine ruimte. Dit versterkte voor mij het gevoel van het binnentreden in een nieuwe belevingswereld.

MERIDA EXPERIENCE CENTRE Peter Koperdraad Waarom is besloten deel te nemen aan cascolab2010? Vernieuwing. Vernieuwing uit nieuwsgierigheid. Hoe ontmoet kunst het bedrijfsleven? Wat was het uitgangspunt voor de koppeling? De beleving van het fietsen te laten weergeven in een kunstwerk. In dit geval een videokunstwerk. Wat heeft het project â€˜opgeleverdâ€™? Extra omzet is natuurlijk moeilijk meetbaar en dat was ook niet het doel, echter wel de nodige publiciteit.

NICOLETTE KLERK Waterschap Veluwe Waarom heb je juist dit werk/experiment ingezet voor cascolab2010? De waterkrachtcentrale zou nog worden opgeleverd. Een innovatief project in ontwikkeling dus, een interessante fase. De discrepantie van techniek/mechaniek in het landschap is intrigerend; door de ontwikkeling van een nieuwe noodzaak ontstaat een nieuw landschap, een nieuwe omgeving. Omschrijf het experimentele karakter van je project tijdens cascolab2010. Het fascineert mij ruimtelijkheid om te zetten naar platte dimensies en die vervolgens weer om te zetten naar ruimtelijke vormen. Ik speel met schaal en verhoudingen, perspectief is hierbij belangrijk. Door het eindeloos selecteren van vormen in het landschap en die vaak achteraf tot kleurvlak te verwerken, is de behoefte ontstaan daadwerkelijk in te grijpen in het landschap; ter plaatse een interessante vorm accentueren door het aanbrengen van materiaal in een oranje kleur. Er ontstaat een baken in het landschap. Tijdens mijn project voor cascolab heb ik dit tot uitvoering gebracht. Voor het eerste deel van mijn presentatie (lambrisering gepresenteerd in een projectie) combineerde ik foto’s van onderdelen van de stuw met technische tekeningen en bouwplannen. Met het ‘vaststellen’ van de identiteit van de Hezenberger stuw (de vorm van het casco omhulsel van de waterkrachtcentrale) werd de basis gelegd voor het schetsvoorstel voor een bedrijfskledingstuk voor Waterschap Veluwe. Uit de bestaande bedrijfskleding van het Waterschap nam ik een zwaar over- overhemd dat ik heb aangepast als overjas die uitgevoerd als regenjas. Dit schetsontwerp kan gezien worden als aanleiding voor nieuw bedrijfskledingontwerp.

Wat was het uitgangspunt van de koppeling? Voor cascolab ben ik een samenwerking aangegaan met Waterschap Veluwe. Mijn voorkeur ging uit naar het fotograferen van een innovatief (duurzaam) project dat inhoudelijk goed zou aansluiten bij voorgaand werk. Waterkrachtcentrale de Hezenberger stuw doet dat. Een element dat mij vanaf het eerste moment intrigeerde was de vorm van een compact gebouwtje als casco omhulsel van de techniek van de waterkrachtcentrale. De vorm had het uiterlijk van een icoon, maar viel weg in het landschap. Ik besloot de vorm te accentueren, hiervan een baken te maken in het landschap en tot identiteit van dit Waterschapproject te laten worden. Wat heeft je project ‘opgeleverd’? De keuzes die ik maakte binnen dit project waren gericht op het concreter maken van content en presentatie. Hiermee heb ik een ontwikkeling doorgemaakt. Hans van Boven heeft mij benaderd een presentatievoorstel te doen voor de ontvangsthal van Waterschap Veluwe in Apeldoorn.

Waterschap Veluwe Hans van Boven Waarom is besloten deel te nemen aan cascolab2010? Waterschap Veluwe wil als maatschappelijk betrokken organisatie kunstenaars graag een mogelijkheid bieden zich te presenteren. Daarbij waren wij ook nieuwsgierig naar de creatieve aanpak die de betrokken kunstenaar zou kiezen om ons nogal technische werk te belichten. Wat was het uitgangspunt voor de koppeling? Voor ons zat daar geen nadrukkelijke overweging achter. Wij hebben ons met de koppeling en de uitkomst daarvan laten verrassen. Wat heeft het project opgeleverd? Een voor ons verrassende presentatie tijdens de tentoonstelling. Bijzonder om te zien hoe je op een heel andere wijze tegen een installatie van het waterschap kunt aankijken en die als het ware uit zijn normale omgeving kunt lichten. Wij vonden het leuk er de ruimte voor te bieden.

HOLLANDER TECHNIEK Jacob Brobbel Waarom is besloten deel te nemen aan cascolab2010? Om een andere invalshoek te creĂŤren voor de technische installaties die we bedenken en realiseren. Wat was het uitgangspunt voor de koppeling? Verhef een duurzaam functie product tot kunst. Anders gezegd hoe kunnen we kunst functioneel toepasbaar maken. Wat heeft het project opgeleverd? Veel belangstelling en een andere input voor de duurzaamheidsdiscussie.

OSCAR LOURENS Hollander Techniek Waarom heb je juist dit werk/experiment ingezet voor cascolab2010? Voor de expositie ben ik gekoppeld aan Hollander Techniek, een bedrijf dat onder andere zonnecollectoren levert om met behulp van de zonnewarmte energie op te wekken. De collectoren zelf zijn prachtige glazen, dubbelwandige buizen die vooralsnog op simpele frames worden voorgesteld. Ik maakte van de collectoren een zonnescherm op ware grootte. Dit architectuurmodel is tevens toepasbaar op sheddaken van fabriekspanden. Doordat het ontwerp zich er voor leent geschakeld te worden, kan het volledige dakoppervlak worden gevuld. Het systeem integreert in de architectuur van het pand. Omschrijf het experimentele karakter van je project tijdens cascolab2010. Doorgaans bedenk en bepaal ik in mijn atelier vanuit de onderwerpen die ik kies, geheel los van de buitenwereld, wat ik doe. Ik maak mijn eigen spelregels bij het maken van mijn autonome werk. De koppeling met Hollander Techniek prikkelde mij die werkwijze te doorbreken, naar buiten te gaan om te kijken hoe de collectoren werken en te beredeneren waarom ze niet vaker in de wereld te zien zijn. Wat was het uitgangspunt van de koppeling? De verwachting dat vanuit mijn werkwijze en mentaliteit het product op een andere manier bekeken zou worden. Wat heeft je project ‘opgeleverd’? In de tentoonstelling waren de eerste stappen zichtbaar van een mogelijke toepassing. Er zijn verder diverse ideeën die nader onderzocht en bekeken moeten worden op bijvoorbeeld haalbaarheid en rendement.

SANDER LUSKE Waarom heb je juist dit werk/experiment ingezet voor cascolab2010? Ik ben al jaren aan het experimenteren met gist voor het bakken van brood of het brouwen van bier. Gisten zijn eencellige schimmels, zo uit de lucht te vangen en te gebruiken om brood en bier te voorzien van smaak en karakter. Het proces van het werken met porselein heeft verwantschap met koken; nauwkeurig afwegen, de juiste combinaties maken. Omschrijf het experimentele karakter van je project tijdens cascolab2010. Als ontwerper ben ik gefascineerd door eten en drinken, of eigenlijk door wat we eten. Waar komt het vandaan en hoe smaakt het? In dit project heb ik uitgezocht of gist ook te combineren is met gietklei porselein, dan wel met vast porseleinklei. Het verwerken van de rijstkorrel in porselein is een bekend Chinees gegeven. De rijstkorrel verbrandt tijdens de eerste stookgang en later vullen de gaatjes zich met glazuur. Dit geeft dan een zeer mooi doorschijnend effect. Met het toevoegen van gist in klei heb ik getracht een soortgelijk effect te bereiken. Wat heeft je project â€˜opgeleverdâ€™? Het gistproject was voor mij een goed experimenteel begin. Mijn volgende stap is het letterlijk mengen van voedsel met klei.

LEONARD VAN MUNSTER E+S Advies en Ontwikkeling Waarom heb je juist dit werk/experiment ingezet voor cascolab2010? Cascolab heeft mij benaderd een object of installatie op het buitenterrein van het voormalig spuithuis te maken met daarbij de isolatieberekening van E+S Advies en Ontwikkeling in het achterhoofd. Door het isoleren heel letterlijk te nemen kwam ik uit op een geïsoleerde leefomgeving uitgevoerd in Styrodur isolatieplaten; als een soort woonwagen waarvan het gehele interieur is opgetrokken uit plaatmateriaal dat normaal tussen de muren van woningen is weggewerkt. Omschrijf het experimentele karakter van je project tijdens cascolab2010. Met dit gesponsorde isolatiemateriaal van de firma Weston Isolatie B.V. had ik nog niet eerder gewerkt. Om het te kunnen bewerken ontwikkelde ik een snij-apparaat. Als start van het project heb ik een performance uitgevoerd door buiten in de sneeuw, in de onverwarmde maar goed geïsoleerde aanhanger, te gaan slapen. De eigenlijke inrichting van de aanhanger ontstond tijdens de werkperiode. Compleet met uitschuifunit, toiletruimte, gasfornuis, bed, tafel en een schaakbord: alles uitgevoerd in het zachtgroene isolatiemateriaal. Wat was het uitgangspunt van de koppeling? Het uitgangspunt was dat beide partijen elkaar konden inspireren en iets aan elkaar konden toevoegen. Wat heeft je project ‘opgeleverd’? Een nieuw autonoom werk. Door de kleine raampjes van de aanhanger ervaart de toeschouwer een sereen groene, fictieve leefomgeving.

E+S Advies en Ontwikkeling Sylvia Lisapaly & Eric de Pruis Waarom is besloten deel te nemen aan cascolab2010? Leuk, interessant en inspirerend initiatief. Waarbij (in ons geval) kunst een groot raakvlak had met onze eigen business. Wat was het uitgangspunt voor de koppeling? Onderlinge raakvlakken en interesses. Wat heeft het project opgeleverd? Een andere kijk op kunst en een project dat aansloot op onze beleving hoe om te gaan met onze omgeving. Daarnaast de nodige PR en publiciteit.

MARIJE VERMEULEN & GUIDO NIEUWENDIJK Waarom hebben jullie juist dit werk/ experiment ingezet voor cascolab2010? We zijn gevraagd om een specifieke ruimte in te richten met ons werk. Aan deze inrichting werd een aantal functionele eisen gesteld, zoals de mogelijkheid om er mensen te ontvangen, een bar te runnen en presentaties te geven. Wij waren benieuwd of we voor onszelf het grensgebied van kunst en vormgeving scherp konden krijgen. Door de ruimte en zijn gebruiksfuncties waren we niet zuiver autonoom bezig, maar begaven wij ons op het vlak van de vormgever. Omschrijf het experimentele karakter van jullie project tijdens cascolab2010. Wij hebben het experiment gevonden in onze samenwerking en in de vorm van het werk. Normaliter werken wij individueel, autonoom en op het platte vlak. In dit geval hebben we gezamenlijk een installatie gebouwd, welke driedimensionaal is, waar mensen doorheen kunnen bewegen en welke op een bepaalde manier toegepast is. Omdat we geen vormgevers zijn was het onze uitdaging een autonoom werk te maken, rekening houdend met de functie-eisen van de ruimte. Wat heeft jullie project ‘opgeleverd’? Het project heeft meer inzicht opgeleverd in het omzetten van tweedimensionale ideeën in een driedimensionale installatie. Daarnaast hebben we natuurlijk veel met elkaar moeten overleggen om tot gezamenlijke keuzes en uitspraken te komen. In deze communicatie hebben we geleerd al pratend elkaar een beeld te geven van wat er in ons hoofd afspeelt: wat zijn de exacte redenen om iets wel of niet goed te vinden en waar vind je de consensus?

BENNO JOLINK Voor cascolab2010 heb ik mij ten doel gesteld een tafel te bouwen, samengesteld uit gerecyclede, pure materialen. De drie niveaus van de tafel vertegenwoordigen drie functies: een stadeel, een zitdeel en een presentatiedeel/ podium. Naast multi-inzetbaarheid is hergebruik een belangrijk uitgangspunt. Ondanks de afmetingen is de tafel eenvoudig te demonteren en op te bouwen in haar nieuwe omgeving. afmetingen (lxbxh) stadeel 1200 x 650 x 1200 mm zitdeel 3000 x 650 x 900 mm podium 1200 x 650 x 400 mm materiaal Tafelblad afkomstig uit een laboratorium, gelakt iroko (dikte 28 mm), schoon geschuurd en in de olie gezet. Tafelpoten stalen buis rond (76 x 5 mm), blank gestraald, onbehandeld .

DANIËL VAN DER VEER Waarom heb je juist dit werk/experiment ingezet voor cascolab2010? Het openbare karakter en de grote raampartijen (met name aan de perronzijde) van het stationsgebouw, heeft mij er toe bewogen om op deze locatie mijn ‘Koninkrijk van voorbijgaande fictie’ op te bouwen. Een installatie die ‘s avonds en ’s ochtends zorgde voor een architectonisch schaduwspel, zichtbaar vanaf het perron of vanuit de trein. Omschrijf het experimentele karakter van je project tijdens cascolab2010. Tijdens de finissage speelde orkest de ereprijs in mijn installatie. Gedurende het muziekstuk paste ik deze op interactieve wijze aan. De lichtbundels waarmee eerder architectonische schaduwpartijen op de muren verschenen, werden ingezet om afwisselend het orkest en de installatie van kunststof en glazen gebruiksvoorwerpen bewegend te belichten. De projecties die daarmee ontstonden gingen een interactie aan met de muziek. Het Koninkrijk functioneerde op dat moment als podium voor een experimentele performance. Door het verplaatsen van objecten uit de installatie van de begane grond naar een tussenetage, nam ik actief deel aan mijn eigen interactieve projecties en koppelde ik orkest, installatie en publiek. Wat heeft je project ‘opgeleverd’? De ervaring van een waardevol interdisciplinair experiment tijdens de finissage.

cascolab2010 finissage 9 januari 2011 88

ORKEST DE EREPRIJS Wim Boerman Waarom is besloten deel te nemen aan cascolab2010? Het enthousiasme waarmee actuele kunst onvooringenomen gepresenteerd wordt. Wat was het uitgangspunt voor de koppeling? De locatie en de samenwerking. Wat heeft het project opgeleverd? Een goede ervaring.

Orkest de ereprijs is hét orkest voor nieuwe muziek in het oosten van Nederland. Het orkest initieert, zowel op internationaal als lokaal niveau, nieuwe projecten. Orkest de ereprijs is een orkest dat zichzelf als instrument inzet voor componisten van nu. Het orkest is hierdoor ook een perfecte partner in de samenwerking met andere disciplines in de podiumkunsten. Dit heeft geresulteerd in prachtige producties. In de afgelopen 25 jaar heeft orkest de ereprijs baanbrekend werk verricht door nieuwe muziek op veel plaatsen te presenteren. Nieuwe muziek is, net als hedendaagse kunst, niet te definiëren in termen van één bepaalde stijl. Kenmerk van nieuwe muziek is vooral de mentaliteit: nieuwsgierig en met durf tot experiment.

ALDWIN VAN DE VEN Waarom heb je juist dit werk/experiment ingezet voor cascolab2010? Omschrijf het experimentele karakter van je project tijdens cascolab2010. Toen ik de beschikbare ruimte bekeek, kon ik niet ontkomen aan haar karakter. Het was een voormalige gebruikersruimte, bruin en doorleefd. Iets heel anders dan een ‘white cube’. Ik vroeg me af of ik een installatie kon maken waarbij ik het theatrale kon benadrukken. Hiervoor gebruikte ik een schets die ik heb uitgewerkt in een muurtekening en een ruimtelijk object. Samen waren zij een werk maar in een meer theatrale setting dan ik gewend was. Wat heeft je project ‘opgeleverd’? Gedurende de periode die ik werkte aan mijn project heb ik iets nieuws kunnen proberen. Dat is iets wat ik erg waardeer. Daarnaast heb ik kunnen zien wat het effect hiervan was. Het was, zoals ik al eerder schreef, iets nieuws voor me. Als ik achteraf terugkijk moet ik toch concluderen dat ik een steriele ruimte prefereer, maar dat ik nu wel gemakkelijker om kan gaan met combinaties van 2D en 3D werk.

CASCOLAB TABLOID

de CL #1, december 2010 uitgave stichting cascolab ontworpen door Sietske van Wilgenburg oplage 100.000

Ruben Bellinkx Voor cascolab2010 toont Ruben Bellinkx de nieuwe tweedelige 16 mm film ‘The Trophy’. Op het eerste scherm zien we een schijnbaar opgezette hertenkop als een trofee hangen aan de muur. Gaandeweg ontdekken we dat dit dier leeft. We zien een oog, een neusgat en een oor bewegen. Op het tweede scherm zien we de andere kant van de muur. Daar staat het dier eenzaam in een kale ruimte waarbij zijn kop verdwijnt in de muur. In de twee projecties ontstaat er twijfel tussen opgezet en levend, tussen leven en dood, tussen object en subject. Een opgezet dier is een illusie van een echt dier, het is het transformeren van leven, het onsterfelijk maken. In deze film krijgt het dier een schijnleven of een schijndood. De productie van de film ‘The Trophy’ heeft twee jaar geduurd. De wens om met een echt dier te werken zorgde voor een totaal andere aanpak met extra moeilijkheden en vertragingen. Omdat het publiek enkel het eindresultaat van deze film te zien krijgt, leek het voor Ruben Bellinkx interessant om voor cascolab2010 juist van deze film het ontstaansproces inzichtelijk te maken. Het voorstel werd mede versterkt door het feit dat bij het kijken naar het werk onvermijdelijk de vraag opdringt ‘hoe is dit gemaakt’. Naast het eindresultaat zal op een andere plek in het tentoonstellingsparcours aan de hand van foto’s ‘the making of’ van deze film te zien zijn. Ruben Bellinkx ziet deze nieuwe presentatievorm als een experiment waarbij hij benieuwd is in hoeverre deze vorm de film ‘The Trophy’ versterkt of demystificeert.

Rento van Drunen

Voor de expositie cascolab2010 ben ik gekoppeld aan Probit, een onderzoeks- en adviesbureau dat zich voornamelijk richt op de vervoerssector. Vaak worden onderzoeksgegevens en resultaten weergegeven in grafieken of tabellen. Dit sluit aan bij mijn afstudeeronderzoek ‘Grid en de derde dimensie’, waarin ik onderzoek deed naar het gebruik van grid in ruimtelijkheid en hoe ik met grid de illusie van ruimte kon opwekken. Dit uitte zich onder andere in een animatie en letterontwerp. Voor deze expositie ben ik door middel van het maken van tekeningen opzoek naar combinaties tussen grids, grafieken en tabellen. Uit deze tekeningen neem ik elementen over en combineer dit in een animatie waarin grids, grafieken en tabellen vloeiend in elkaar zullen overlopen.

Door gebruik te maken van de wisselwerking tussen 2d en 3d koppel ik verschillende data aan elkaar. De animatie zal een op zichzelf staand werk zijn, bestaande uit een compilatie van overgangen tussen verschillende grafieken, die los te gebruiken zijn zoals bijvoorbeeld bij presentaties of websites ter ondersteuning van de onderzochte data. Maarten Heijkamp Voor de tentoonstelling cascolab2010 wil ik de breedte van mijn werkproces in kaart brengen en zo onderzoeken en inzichtelijk maken hoe mijn verschillende activiteiten zich tot elkaar verhouden. Met behulp van zelfgebouwde camera obscura’s maak ik monumentale fotowerken. Hierbij onderzoek ik het vermogen van fotografie om te reflecteren op de manier waarop wij ons verhouden tot de fysieke wereld. 97

Voor de tentoonstelling cascolab2010 wil ik de breedte van mijn werkproces in kaart brengen en zo onderzoeken en inzichtelijk maken hoe mijn verschillende activiteiten zich tot elkaar verhouden.

Door een ruimte te verduisteren en een lens in de wand te plaatsen ontstaat een camera obscura. Zonder tussenkomst van een negatief kan direct het fotopapier belicht worden. Zelf sta ik in de camera en kan het beeld al bekijken voordat het op papier wordt vastgelegd. Het ontwikkelen van het fotopapier vindt plaats in een zelfgebouwd ontwikkelsysteem. Mijn atelier is een loods in de haven van Deventer die ik heb omgebouwd tot camera obscura; hier maak ik geënsceneerde opstellingen. Daarnaast werk ik op locatie met een tot camera omgebouwde bouwkeet die ik met mijn trekker verplaats. Ook maak ik gebruik van bestaande bouwwerken of zeecontainers die ik ombouw tot camera. De camera obscura stelt mij in staat het beeld schaal en monumentaliteit te geven en de huid van de foto op grafische wijze te definiëren. Het lijkt soms meer een houtskooltekening dan een foto. Door ’s nachts en in negatief te belichten dwing ik mezelf tot het opnieuw opbouwen van het beeld. De projectie wordt vertaald naar schilderkunstig concept. In mijn werk is het nooit het object dat model heeft gestaan wat je ziet; de foto zelf is tot onderwerp geworden. Momenteel ben ik bezig mijn werkveld uit te breiden. Zo ontwierp en realiseerde ik afgelopen jaar een klein paviljoen waarin mijn opvattingen over architectuur en vormgeving onderzocht werden. De komende tijd werk ik in het Europees Keramisch Werkcentrum aan een camera obscura waarmee ik de voorstelling direct op kleitableaus ga belichten. Dit zal resulteren in een serie monumentale tableaus waarin ik parallellen tussen fotografie en keramiek onderzoek; een uiterst vluchtig medium ontmoet de tijdloosheid van keramiek. 98

Anne Holtrop In mijn werk zie ik architectuur als een landschap vol heterogene elementen. In sommige werken krijgt het landschap een letterlijke uitwerking zoals in floating gardens, waarbij er een miniatuur eiland met heuvels en dalen wordt geconstrueerd met architectuur. Het interieur van het eiland is de architectonische ruimte zelf. In andere werken is het landschap een metafoor voor een omgeving om niet gelijkaardige elementen aan elkaar te verbinden en uit te wisselen. Het landschap is voor mij een omgeving waar verschillende gebruiken, sociale relaties, ruimtelijke organisaties en opvattingen gelijktijdig kunnen plaats vinden. De spanning die daardoor ontstaat maakt het werk tactiel, fysiek en mentaal. In die spanning geloof ik dat er meerdere mogelijkheden en inzichten blijven bestaan. Voor de tentoonstelling cascolab2010 toon ik een model for an embassy (retreat II) en verken ik de locatie met een in situ werk dat is gerelateerd aan het model. Het model handelt over veiligheid in ambassades: ‘One way to defend oneself is to retreat, to make a distance. A retreat has also a very positive meaning, like a retraite. In that way a retreat is about making space.’ Deze dubbele interpretatie van retreat is onderdeel van het werk.

Sandrijn van der Horst Mijn werk bestaat uit onderzoek naar het spanningsveld tussen bewegend beeld en geluid. Daarbij zoek ik naar een versterking tussen deze elementen met als doel deze naar een hoger niveau te tillen. Zowel de manier van opnemen als computerbewerking spelen een grote rol voor het uiteindelijke beeld. Tijd en licht vormen hierbij twee essentiële ingrediënten.

Mijn videomateriaal verliest gaandeweg het proces zijn directe, oorspronkelijke vorm en transformeert naar een meer pure, abstractere basis van kleur, ritme en lijnen. Een vergelijkbaar proces wordt toegepast op het geluid, waarbij dit geluid steeds onherkenbaarder wordt. Toch blijft het materiaal qua gevoel en sfeer binding houden met zijn achtergrond. Het beeld vindt zijn oorsprong vaak in natuurlicht. Het geluid bestaat zowel uit losse field recordings als uit klanken van muziekinstrumenten. Met het materiaal uit deze processen onderzoek ik vervolgens balans en spanning, al zoekende composities vormend. Tijdens cascolab2010 ga ik een samenwerking aan met het Merida Experience Centre. Een interessante confrontatie, omdat het in alles met beleving te maken heeft. Tijd, dynamiek, beweging, emotie en herinnering zijn kernwoorden die in mij opkomen. Daarnaast heeft het merk Merida een binding met natuur en landschap. Deze elementen vormen vaak het vertrekpunt in mijn eigen composities. Geen letterlijke weergave, wel een hieraan verwant gevoel.

Nicolette Klerk Als beeldend kunstenaar en ontwerper werk ik vanuit een fascinatie voor landschap en techniek. Het spanningsveld ligt daar waar landschappelijke processen en techniek samen komen. Vanuit een onderzoekende, conceptuele benadering leg ik middels fotografie elementen of onderdelen in dit gecultiveerde landschap vast. Hierbij werk ik toe naar een abstractieniveau dat zich direct vertaalt in vormen en vlakken. Naast het verwerken van eigen fotografie maak ik gebruik van bestaande technische tekeningen, bouwtekeningen en kadastrale kaarten. Deze geabstraheerde elementen worden verwerkt en vormen de nieuwe identiteit en uniformiteit van een product, kledingontwerp of kunstwerk. In een tentoonstelling laat ik bij voorkeur een proces zien waarbij alle onderdelen als installatie worden gepresenteerd. De duo-tentoonstelling ‘kweek’, een installatie met Anne van As in 2008, is daar een voorbeeld van; een boekenpresentatie van berglandschappen, een fotografische en filmregistratie van vormen en kleurvlakken in het landschap, schetsen, een maquette van betonnen elementen en een projectie van een foto waarop landschap en techniek een vreemd soort kunstmatig landschap vormen.

Omdat het product van Waterschap Veluwe goed aansluit bij de content van mijn werk, vind ik het bijzonder interessant een samenwerking aan te gaan. Tijdens een gesprek met Hans van Boven kwamen voor cascolab2010 twee projecten ter sprake. De waterzuivering en de Hezenberger stuw. 99

Ik heb in eerste instantie gekozen voor een minder in het oog springend, doch zeer interessant project: de Hezenberger stuw. Een stuw voorzien van een waterkrachtcentrale. In cascolab2010 laat ik in een installatie een onderzoek zien naar de identificatie van nieuw landschap. Een innovatieve omgeving die dienst doet als werkomgeving voor medewerkers van Waterschap Veluwe. Elementen uit dit landschap zet ik om tot een nieuwe beeldtaal. Media: fotografie, video, technische tekeningen, maquette, bestaande werkkleding en kledingontwerp. De periode van de tentoonstelling gebruik ik als laboratorium om mijn project te ontwikkelen.

Het werk (de werkwijze) van Oscar Lourens lijkt meer op die van een archivaris of een boekhouder waarbij hij de verzamelde informatie ordent en verwerkt, het experiment heeft in het werkproces maar een heel klein aandeel. In de recente werken vormen de hedendaagse gebouwen in de buitenwijken van Griekse provinciesteden studiemateriaal voor een architectonische zoektocht. Hier begon, bij de betonnen constructies van gebouwen in aanbouw, een zoektocht naar de structuur van het bouwen.

Het was waarschijnlijk een garage in opbouw en wperfect in zijn eenvoud. Glikoneri had alles wat nodig was voor een huis, niets meer, niets minder; een bodemplaat, vier kolommen en een dak. Lourens maakte modellen van Glikoneri op schaal 1:20 en 1:10 en later een model 1:4. De laatstgenoemde was interessant. Bij het verkleinen van het origineel naar schaal 1:4, veranderde het archetypische Glikoneri-bouwsel in een basisstructuur van iets compleet anders. Binnen de context van het atelier werd het een tafel. Oscar Lourens toonde de Glikoneri-modellen in PROBE, een tentoonstellingsruimte op schaal 1:4. Hij moest daarvoor modellen van de modellen maken die zich nu verhouden tot het oorspronkelijke bouwsel in de verhouding 1:40 en 1:80; kleine blokjes van 3,25 cm hoog. In de PROBE tentoonstelling gebeurde iets eigenaardigs. Wanneer alle afmetingen in dezelfde schaal verkleind worden, gebeurt er voor de beschouwer niets. Alles blijft in de gelijke verhouding tot elkaar. Maar wat gebeurt er wanneer die harmonie wordt doorbroken en een afwijkende Glikoneri wordt toegevoegd? Oscar Lourens plaatste de Glikoneri ‘tafel’ in PROBE; een model 1:4 in een ruimte op dezelfde schaal. En inderdaad, in de beperkte verhouding van PROBE werd wat in de werkelijkheid van het atelier een tafel leek, weer een bouwsel dat een garage kon zijn. Quod erat demonstrandum: het is de relatieve grootte, niet de concrete die de betekenis aan een object verleend.

Eén van Lourens’ studie-objecten was het prototype van alle gebouwen; Glikoneri.

Voor cascolab2010 gaat Lourens een samenwerking aan met Hollander Techniek,

Oscar Lourens In het woordenboek staat als betekenis bij experiment (het; -en) [1265-1270 ‘proef’, tovermiddel, toverkunst’ Oud-Fr.] 1. proefneming, proef, m.n. een volgens plan uitgevoerde proef om tot nieuwe kennis te komen, of een theorie te toetsen. 2 proefneming om nieuwe werkwijzen, inrichtingen enz. te proberen. syn. probeersel. Er wordt hier vooral verwezen naar de wetenschap. In de kunst vindt experiment ook plaats, maar wordt die experimentele kunst belangwekkend genoeg bevonden, wordt het gewoonweg kunst. Voor experiment zou je dus vooral in het atelier moeten zijn, waar wordt ontwikkeld, geschoven en aangepast.

100

een bedrijf dat als technisch integrator opereert in de sectoren utiliteit, industrie en retail. Hollander produceert een zonneboiler die bestaat uit een voorraadboiler en de benodigde zonnecollectoren of heat-pipes. Het zijn op reuze-TL-buizen lijkende elementen. Het zijn dubbelwandige elementen van glas met een donkere folie om UV-licht en warmte op te vangen en een kern van koper gevuld met vloeistof die cruciaal is voor het totale systeem. Lourens verbaasde zich dat de elementen, die toepasbaar zijn op en aan gebouwen, voor de warmwaterhuishouding, zulke losse toevoegingen blijven. Voor cascolab2010 zullen experimenten te zien zijn hoe de heat-pipes in de architectuur geïntegreerd zouden kunnen worden. Sander Luske Gist is de naam voor een aantal eukaryote soorten (ca. 700-1000) micro-organismen waarvan de gewone biergist, wijngist en broodgist de bekende vertegenwoordigers zijn. Gisten zijn eencellige schimmels zij onderscheiden zich van bacteriën door het bezit van een celkern en zijn daarbij ook significant groter.

Als ontwerper ben ik gefascineerd door eten en drinken, of eigenlijk: ‘wat eten we’. Waar komt het vandaan en hoe smaakt het. In dit project wil ik uitzoeken of gist ook te combineren is met porselein gietklei, dan wel met vast porseleinklei. Het verwerken van de rijstkorrel in porselein is een bekend chinees gegeven, de rijstkorrel verbrandt tijdens de eerste stookgang en later vullen de gaatjes zich met glazuur. Dit heeft dan een zeer mooi doorschijnend effect. Met de gist in de klei hoop ik ook dit soort effecten te bereiken. Gist zit in de lucht en is overal aanwezig. Hier volgt een eenvoudige manier om wilde gist te vangen, voor het maken van zuurdesembrood: Dag 1 Meng in een kom 500 gram biologisch roggemeel met water tot een soepel deeg. Zet het een uur buiten. Daarna op een warme plaats in huis, afgedekt met keukenfolie. Dag 2 Het gaat bubbelen, met rust laten. Dag 3 Meng een handje bloem en wat water door het mengsel om het dezelfde consistentie te geven als op dag 1. Dag 4 Met rust laten, nog steeds op een warme plaats,afgedekt. Dag 5 Nu is het een bierachtig, moutig, askleurig mengsel vol gist en karakter. Dit is de basis om verder brood te kunnen bakken. Leonard van Munster Het recente werk van Van Munster bestaat voornamelijk uit installaties en objecten in de openbare ruimte. Het zijn installaties gemaakt naar aanleiding van een opdracht of het zijn projecten die hij zelf initieert. De installaties worden voor een specifieke locatie gemaakt. Hierbij maakt de bestaande omgeving en de sfeer van een plek een belangrijk onderdeel uit van het werk en de beleving ervan. Ook materiaal kan als inspiratiebron fungeren bij de totstandkoming van zijn werk. Zie het gebruik van grafisch afvalmateriaal zoals de groenten- en fruitkistjes in de installatie Under Heaven 01. 101

Het bedrijf E+S Advies en Ontwikkeling is een adviserend en dienstverlenend bedrijf op het gebied van duurzame energie. Voor het tentoonstellingsproject cascolab2010 gaat Van Munster daarom werken met een materiaal dat hij niet eerder heeft gebruikt: groen Styrodur. Hij gaat experimenteren met een isolatiemateriaal dat voorziet in de reductie van energieverbruik. Juist het experiment is interessant. Als kunstenaar is hij geïnspireerd door de uitstraling van het mooie (groene) isolatiemateriaal dat normaal is weggewerkt tussen muren.

De greenroom wordt een inklapbare mobile home van isolatiemateriaal in een aanhanger. De verrijdbare minivilla verbeeldt de visie van E+S en maakt het toepasbaar. Alles in de’woning’ wordt van groen Styrodur van de firma Weston Isolatie BV gemaakt; tafel, bank, kasten etc. Alsof het interieur in een groene saus ondergedompeld is. Op het dak van het huisje komt een zonnepaneel (Hollander Techniek) dat het huisje van licht voorziet. De greenroom is een hele heldere visualisatie van duurzame toepassingen en functioneert tegelijkertijd als autonoom object. Marije Vermeulen & Guido Nieuwendijk Het werk van zowel Marije Vermeulen als Guido Nieuwendijk bestaat gewoonlijk uit schilderijen en muurschilderingen in combinatie met ruimtelijke toepassingen. Binnen de abstracte kunst werken zij met duidelijke verschillen, de één meer conceptueel, de ander meer concreet. In hun muurschilderingen spelen de architectonische omstandigheden van een specifieke ruimte een belangrijke rol in de 102

vormgeving van het werk. De werken worden geïntegreerd in de omgeving, beïnvloeden deze en komen uit het gebruikelijke kader van een schilderij. cascolab2010 grijpen zij als gelegenheidsduo aan om research te doen naar twee relevante vraagstukken. Dit willen zij in beeld brengen buiten hun gebruikelijke idioom van het schilderen. Waar ligt de grens tussen kunst en design? De grote ruimte is tijdens cascolab2010 een multifunctionele ruimte. Er is een bar, het is een werkplek, een podium en een ontmoetingsplek. De opening van het project vindt hier ook plaats. Dit houdt in dat er veel beperkingen en eisen zijn gesteld aan het kunstwerk dat zij hier willen realiseren. De eisen voor het gebruik van de ruimte vragen om een vormgeving, zodat het functioneel is. Hoe ver kun je als kunstenaar gaan, zonder je autonomie aan te tasten, opdat de functies nog wel bruikbaar zijn? Moet een kunstenaar duurzaam bezig zijn en wat houdt dat in? Belangrijk is om te weten wat er goed is aan duurzaamheid en waar de relevantie ligt voor de kunst. Gebruik je in je werk de duurzaamheid uitsluitend in materieel opzicht? Of op een meer filosofisch niveau: kun je duurzaam zijn in je ideeën, is het het vaker gebruiken van een idee of het hergebruik van andermans ideeën duurzaam als filosofisch concept?

Kortom, veel interessante vragen komen bij ons op naar aanleiding van dit project van cascolab. Wij zijn van mening dat een kritische houding belangrijk is, niet alles moet voor lief genomen worden. Een kunstenaar bevraagt altijd alles opnieuw, ook politiek correcte zaken.

Daniël van der Veer In mijn werk ben ik vanuit bestaande elementen op zoek naar fragmenten van een nieuw bestaan. Ik schets ideale plaatsen die verlangen naar verandering, nieuwe patronen en verbanden. Een ideale plaats is geen eindpunt, maar ik zie het als een beginpunt voor iets nieuws. Als iets dynamisch, wat groeit en zich op een organische en procesmatige manier ontwikkelt.

De overgang van de oude naar de nieuwe plekken vindt niet plaats door middel van een reis maar door elementsverwisselingen. Bestaande gegevens en objecten maken in zichzelf een verandering door, waardoor ze andere eigenschappen en betekenissen krijgen, een andere identiteit. Deze identiteit zorgt o.a. voor nieuwe architectonische modellen en steden.

Het ene beeld is nog illusionistischer, nog knapper geschilderd dan het andere. In weer een volgende zaal vechten andere schilderijen om wie het modernst is. Moet een schilderij dan imponeren? Moet een kunstenaar überhaupt imponeren? Een schilderij is eigenlijk toch niets meer dan een achtergrond met iets erop? Fragmenten uit de werkelijkheid, uit dromen of herinneringen gebruik ik om mijn wereld op te bouwen. Dit gaat niet zonder slag of stoot: integendeel. Ik start vaak met een duidelijk beeld van wat ik wil. Meestal lukt het niet direct dit te schilderen en haal ik het weer weg: vaak vele malen. Tijdens dit proces van aarzelingen en afwijzingen ontstaat een achtergrond waarin kleuren, structuren of lagen die vooraf niet gepland waren, kunnen ontstaan. Op deze achtergrond kan zo gaandeweg een beeld, dat ik terloops heb gevonden, perfect passen. Naast schilderijen maak ik ook sculpturen. De set speelt zich hierdoor niet alleen op het schilderij af maar ook in de ruimte waar het werk wordt gepresenteerd. Voor cascolab2010 wil ik de doorleefde ruimte nadrukkelijk gebruiken alsof het de achtergrond van een schilderij zou zijn. Door het plaatsen van elementen op de muren of in de ruimte. Ik denk aan tekeningen, schilderijen of ruimtelijk werk.

Mijn installaties zijn momentopnames, verbeelde gedachten die ik tracht te vangen. Voorstellen die het gebaar in zich dragen van: ‘Zo zou het kunnen zijn.’ Maar ieder voorstel kan weer worden aangepast. Het is continu onderhevig aan verandering. Door experiment hoop ik mijn kennis over deze elementsverwisselingen te vergroten en steeds nieuwe ontdekkingen te doen. In deze stroom wacht ik op het moment waarop ik uiteindelijk kan zeggen: ‘Zo is het. Zo zou de wereld er eigenlijk uit moeten zien.’ Aldwin van de Ven In museumzalen bekruipt mij vaak het gevoel dat de schilderijen onderling vechten om een eerste plaats. 103

Hoofdsponsoren Gemeente Apeldoorn Van Reekum Stchting

Arne Pruijt Bas Könst Bert Anvelink Bert en Greet Klerk Bert Felix Bert van Ommeren Conny van de Scheur Dante Eggermont David Levie Eric de Pruis Gerard van Reekum Hans van Boven Hans van Reekum Harro Frieling Irene Jolink-van Essen Jacob Brobbel Jasper van der Graaf Jeroen de Bie Jos Rings Leo Kok Lian van Tuijl Lydia Gerrits-de Jonge Marc Kluijver Marc Leuven Marije de Graaf Marije Nie Naual Liberg Noël van Wilgenburg Olaf Prinsen Oscar Lourens Peter Eemsing Peter Eggermont Peter Koperdraad Pier Pennings René René Diks René Ellenbroek Ria Minkema Rijn Platteel Sietske van Wilgenburg Sonja van Dam Stefan Rutten Studenten ROC Sybren Rodenhuis Sylvia Lisapaly Tamara Buis Thea Rings Ton Woudt Wilma van Doornik

Sponsoren Conar Lions Club Apeldoorn Marco Betman Quootz Rabobank Coöperatiefonds RTV Stegeman Tri Display Hoofdpartners E+S Advies en Ontwikkeling Hollander Techniek Merida Experience Centre Probit Onderzoek en Advies Waterschap Veluwe Partners Brandweer Apeldoorn De Bie Reclame De Hooge Kamp De Kabath Vastgoedbescherming De Notarissen van Naam Driekant Ambachtscentrum Eigen Magazine! Foto Kuipers Hamer Drankenhandel Jan Zevenhuizen NS Poort Plaatsmaken Pro(t)Action Rent an Army Tent ROC Aventus Stichting Apeldoornse Monumenten Verf & Wand Verhoog Muziek Weston Isolatie Zonja326 Met dank aan Alexander Hulleman Anne van As 104

transmission / the experimental waitingroom Stichting cascolab Nicolette Klerk & Benno Jolink Programma-adviseur Anne van As Bestuur Dhr. J.F.J. Rings (voorzitter) Mw. N. Klerk (secretaris) Mw. W.J.H. van Doornik (penningmeester) Adres Sophialaan 19 7311 PB Apeldoorn www.cascolab.nl info@cascolab.nl Publicatie Nicolette Klerk, Benno Jolink, Oscar Lourens Ontwerp & productie Oscar Lourens Druk & bindwerk Nauta en Haagen, Oss Oplage 100 Uitgever Oscar Lourens Book Production Pastoor van de Loolaan 13-2 6823 BB Arnhem olbp@live.nl ISBN 978-90-814015-0-0 ÂŠ 2011 stichting cascolab, de kunstenaars, tekstschrijvers, Oscar Lourens Book Production

105

0102ascolab C

Oscar Lourens Book Production ISBN 978-90-814015-0-0

108