Torebrak

Orkana

Torebrak

Rakel Helmsdal

Rakel Helmsdal Torebrak Originaltittel: Toran gongur Omsett frå færøysk av Lars Moa MNO

Utgitt etter avtale med Bókadeild Føroya Lærarafelags, www.bfl.fo Utgivinga er støtta av Nordisk ministerråd og innkjøpt av Norsk kulturfond

Lay-out: Pætur Eyðunsson Jensen / Droym.fo Illustrasjonar Rakel Helmsdal: bildegrafikk med cyanotypitrykk, tørrnålstrykk og akvarell Sats: DesignBaltic Trykk: Dardedze holografija

Copyright tekst og illustrasjonar ©Rakel Helmsdal 2023 ISBN 978-82-8104-631-3 © Orkana forlag 2025 Orkana forlag AS 8340 Stamsund www.orkana.no post@orkana.no

Torebrak Rakel Helmsdal Omsett frå færøysk av Lars Moa MNO

Orkana

Viktor

Sirje

Enara

Marinus Aurora

Kaspian

Madame Iris

Suppedag

Aurora fortel

B

raket vekte meg. Eg reiste meg fort opp og smekka hovudet i overkøya. Det gjer eg nesten kvar morgon, berre ikkje så hardt. Det er ikkje så lenge sidan eg flytta ned i underkøya, fordi Kaspian, broren min, endeleg er stor nok

til å sove i den øvste. Kaspian har sidan han var tre, sagt at han var stor nok, men han søv så uroleg at pappa har meint at det ikkje var tilrådeleg. Men no har han så gitt seg og latt Kaspian byte med meg. Enno har han ikkje dotte ned, det var ikkje det braket som vekte meg.

9

Braket av hovudet mitt vekte Kaspian.

«Kva er det, Aurora?» sa han søvndrukken.

«Veit ikkje», svara eg og gnei hovudet. «Det var noko som buldra så forferdeleg utanfor, eller eg trur det var utanfor, høyrdest ut som torevêr.»

Det braka igjen. Som metall.

«Det er pappa», sa Kaspian, «han set opp stigen.» Og så snudde han seg inn mot veggen og pakka seg inn i dyna igjen.

Eg hadde gløymt det. Dei hadde lova godvêr i dag, så pappa fekk heile laurdagen til å måle huset. Det tar lang tid å måle huset vårt. Det er så stort, tre etasjar med fire leilegheiter. Her på midtetasjen bur vi tre, Kaspian, eg og pappaen vår, Marinus. Før var vi fire.

Eg var så vaken no at eg likså godt kunne stå opp.

Ute på kjøkenet skulle eg akkurat til å ta meg havregryn da eg høyrde raske føter springe nedover trappene.

Kva var det som hende? Verken Sirje eller mammaa hennar brukte å springe slik i trappene?

10

Så banka det på, og eg fór bort for å opne.

«Kva er det som skjer?!» Stemma til Enara var skremt. «Det var brak, du veit kva det er?» Ho kan ikkje språket enno, men det er mykje betre no enn da dei kom.

Dei har lært veldig fort.

«Ingenting har skjedd», svara eg smilande, «berre pappa som målar huset.»

Ho såg på meg som om ho ikkje forstod kva eg sa.

«Målar huset?»

«Ja, målar huset vårt utvendig.»

Ho tenkte seg om eit augeblikk.

«Han far din legg måling på huset her?»

«Ja, og han har sett opp den store stigen slik at han rekk heile vegen opp til dykk.

Det er nok derfor det brakar så ille oppe hos dykk. Han begynner ovanfrå.»

«Aaaa, store stigen! Så eg forstår. Det var godt. Ha det!»

Og så fór ho raskt opp trappene igjen.

Eg forstår ikkje alltid kva Enara gjer eller seier, men det er kanskje fordi ho er flyktning. Dei to, Enara og dottera hennar, Sirje, har leigd ovanpå hos oss i nesten eitt år no. Dei gjer ikkje mykje ut av seg. Dei som budde der før dei, bråka så ille at pappa vart nøydd til å seie dei opp. Vi fekk ikkje sove om nettene. Her er ikkje godt lydisolert, opphaveleg budde det berre éin familie her, ein svært stor familie, i huset.

Det er slitsamt for pappa å eige huset. Han skal halde styr på alt i tillegg til å passe på oss og arbeide på biblioteket, han må måle og reparere alt mogleg; snart er det ein krane som ikkje verkar, så eit vindauge som ikkje er tett, så er det trykket på vatnet som ikkje er som det skal, og så vidare. Dette med vatnet får han likevel ikkje gjort noko med, det er vassverket, men leigarane spør om det likevel.

12

Pappa har alltid budd i huset, bestemor og bestefar eigde det, og oldefar og oldemor før dei. Derfor var det mamma som flytta ut.

Madame Iris, som bur i den store leilegheita i kjellaren, har budd der lenge. Eg minnest ikkje lenger kven det var som budde der før. Kanskje også ei gammal kone?

Eller kanskje har ho budd der i heile mitt liv? Det kan godt hende, fjorten år er ikkje mykje av nokre og sytti.

Ho er pianist. Ho spelar alltid klaver, heile dagen. Vi høyrer det godt opp til oss, men det gjer ingen ting. Vi likar klavermusikk. Pappa seier at ho er ein kjent pianist, og at ho brukte å spele konsertar på store, kjente stader ute i verda. No er ho så gammal at ho nesten ikkje kjem seg ut.

Da eg var yngre, var ho ofte borte i lengre tid, men så litt etter litt var ho her meir og meir, og no bed ho meg ofte om å gå ærend for seg slik at ho heilt slepp å gå ut. Ja, ho går nesten ikkje så pass som ut på tunet for å sette seg på benken i sola lenger. Det gjorde ho alltid før.

13

Eitt hus, fire familiar og ei hending som forandrar alt Alle i huset har kvar sine arr som smertar dei. Faren Marinus og barna Aurora og Kaspian saknar mora som rømte frå dei. Inni sjelene skjuler Enara og dottera Sirje sin store løyndom. Sorg og einsemd har tatt alle fargar bort frå verda til den unge Viktor. Den gamle pianistinna Madame Iris har mista musikken i sitt liv.

Ein dag bed den femten år gamle Aurora alle i det store, gamle huset til middag, og dei tar eit famlande steg inn i liva til kvarandre. Om natta barkar torevêret laust så det buldrar og brakar i huset. Da dei vaknar om morgonen, er Sirje forsvunnen – jenta som aldri går åleine nokon stad – og dei må alle hjelpast åt om dei skal finne henne att.

Torebrak er ei hjartegripande historie der utrulege ting, som ingen kunne førestille seg, verkeleg hender.

ISBN 978-82-8104-631-3

14

www.orkana.no