CIB info 52

Magazine van de beroepsfederatie voor vastgoedprofessionals Driemaandelijks tijdschrift: juli - augustus - september 2011

CIB Vastgoedcongres Vastgoedinformatie

Rechten - Plichten - Lusten - Lasten

Oostende - vrijdag 25 november 2011

edito

In dit nummer:

Kritisch, maar steeds opbouwend …

5

9

Wekelijks kan u in het CIB-blad VASTGOEDFLITSEN lezen dat CIB Vlaanderen steeds weer bijzonder alert de nieuwe vastgoedregelgeving doorlicht en analyseert. Week na week formuleren we niet alleen een kritisch standpunt; heel vaak stellen we ook concrete alternatieven voor.

We zijn ervan overtuigd dat deze volgehouden inspanningen lonen. En dat CIB Vlaanderen op die manier een heel concrete impact krijgt op het beleidswerk van onze ministers en op de wetgeving die onze parlementsleden goedkeuren. CIB Vlaanderen werkt dus alert, kritisch, maar steeds opbouwend.

In onze analyse schuwen we de discussie niet. Ledenvergaderingen van onze provinciale Kamers, maar, bijvoorbeeld ook de panelgesprekken op onze CIB Vastgoedcongressen zijn daar een goed voorbeeld van.

Halen we elke slag binnen? Natuurlijk niet.

Soms krijgen we geen gehoor. En botsen we op een muur van onbegrip. Ondanks ons voortdurende aanbod tot dialoog en overleg blijft de deur ook al eens gesloten.

En hebben politici al eens lak aan het door de vastgoedsector bepleitte pragmatisme en de door CIB Vlaanderen geformuleerde vraag tot realiteitszin.

Dat de deur al eens dicht blijft, doet de moed niet zakken. CIB Vlaanderen blijft aan de weg timmeren. Ten bate van de vastgoedsector. Het 12de Vastgoedcongres wordt een nieuw mobilisatiemoment. Het is immers dringend tijd dat we het kluwen van alle verplichtingen inzake de vastgoedinformatie eens stevig op een rij zetten. En daarbij analyseren wat onze plichten zijn; maar ook goed weten te situeren wat onze rechten zijn.

Over dat 12de Vastgoedcongres leest u verder in dit nummer. Blokkeer nu alvast uw agenda. Want ‘samen’ klinkt onze stem natuurlijk sterker. Ik nodig u dan ook graag persoonlijk uit. Tot 25 november, in het Kursaal in Oostende.

Kristien Berkein Voorzitter CIB Vlaanderen

2

CIB info 52

Portret Winnaar Erasmusprijs

Evenement CIB Vastgoedcongres

15

Vakantieverhuur Eerste toerisme-overleg CIB

18

Syndicus Technische controles

Vast Goed Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting

3

De drie De vastgoedmakelaar en zijn informatieverplichtingen

4

Portret Verkoop onroerend erfgoed

5

Nieuws Vastgoednieuws 7 Evenement 12de CIB Vastgoedcongres

9

Dienstverlening Handelshuurhernieuwing 13 Belangenbehartiging Kiezen voor overleg

15

CIB Nieuws 17 Partners Concordia / BTV

18

Wat was en zal zijn 19

Redactie: Willy Coninx (coördinatie), Charles Dutordoir, Nico Moyaert, Tine Terryn, Peggy Verzele Foto’s: Anne Deknock (p 4), Els Verhaeghe (p 10-11), Westtoer (p 15), Willy Coninx (p 5).

CIB Info is een uitgave van Confederatie van Immobiliënberoepen Vlaanderen vzw Kortrijksesteenweg 1005 – 9000 Gent v.u.: Kristien Berkein

CIB vast goed

DE WOONMARKT: VOORUIT KIJKEN OP MIDDELLANGE TERMIJN Hoe kan onze woonmarkt aan de toekomstige woonbehoeften worden aangepast? Een Nederlands experiment.

Structurele experimenteerruimte In de interessante aanbeveling “Krijtlijnen voor een duurzaam woonbeleid” (30 juni 2011) pleit de Vlaamse Woonraad, onder meer, voor innovatie en “structurele experimenteerruimte”, en dit naar analogie met de Nederlandse ‘Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting’.

SEV De Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV) ontwikkelt innovatieve antwoorden op maatschappelijke vraagstukken op het gebied van wonen. Dat doen ze door op zoek te gaan naar vernieuwende, grensverleggende en oplossingsgerichte ideeën. Deze ideeën werken ze vervolgens uit in praktijkexperimenten om zo te achterhalen of de oplossing werkt in de omgeving en situatie waarvoor deze is bedoeld. Als dat zo is, zetten ze de stap om de innovatie te introduceren en te verspreiden.

Enkele thema’s zijn: de introductie van woonservicegebieden, hoe omgaan met

verdichten en verdunnen van woonmarkten, de nood aan tijdelijke wooneenheden (woonhotels), onderzoek naar collectieve woonconcepten, (her)bestemming van open ruimte als gevolg van sloop en leegstand.

Wonen in Nederlandse grensregio?

Recent publiceerde de SEV de studie “grensoverschrijdend wonen” (juni 2011) waar de vraag centraal stond in hoeverre de Nederlandse leegstaande woningmarkt in de grensstreek (met krimpende bevolking) aantrekkelijk kan worden gemaakt voor de Vlaamse woningzoekende die zijn direct persoonlijke en/of zakelijke banden met Vlaanderen wil behouden. Wat meteen in de studie opvalt, is het verschil tussen de Nederlandse en de Vlaamse woonmarkt: 74,4% van de Vlamingen hebben een eigen koopwoning, tegenover 55,9% van de Nederlanders, 24,1% van de Vlamingen huurt een woning, tegenover 40,5% van de Nederlanders. In die huurmarkt doet de Vlaming

voor 18,5% aan particuliere huur, tegenover 7% in Nederland, en 5,6% van de Vlamingen zitten in sociale huur tegenover 33,5% van de Nederlanders.

Besluit De studie besluit dat twee Vlaamse doelgroepen potentieel hebben om hen te overtuigen naar Nederland te komen: de Vlaming die te veel verdient voor een (sociale) huurwoning en te weinig voor een koopwoning, en de werkende Vlaming die op zoek is naar een koopwoning.

Terecht merkt de studie op dat dit onder meer vergt dat een aantal Nederlandse regels dienen te worden versoepeld voor het naar eigen smaak aanpassen van de woning. Ook moeten er specifieke arrangementen worden ontwikkeld zoals een “huren met het recht op kopen”-regeling.

De Vlaming investeert liever in een koopdan in een huurwoning.

 Meer info op www.sev.nl

CIB info 52

3

CIB de drie

De vastgoedmakelaar en zijn informatieplicht

“

4

De vastgoedmakelaar die een degelijk verkoopdossier wenst samen te stellen moet heel wat gegevens over het te verkopen onroerend goed verzamelen: eigendomstitel, bekwaamheid van de partijen, kadastrale gegevens, hypothecaire toestand, stedenbouwkundig onderzoek, voorkooprechten, ...

We peilden bij drie vastgoedmakelaars naar de lusten en lasten van deze informatieplicht.

Guy Delbecque

Greta Leys

Rik Schepens

Immo Guy Delbecque

Immo Greta Leys

Vastgoed Schepens Rik

Brugge

Schilde

Deinze

In Brugge zijn we echt wel tevreden over de wijze waarop de bevoegde stadsdiensten werken: de tijd om de nodige attesten te ontvangen is hier kort! Maar ik kan me inbeelden dat dit niet voor elke “ontvoogde” stad of gemeente het geval is …

En dat is ook een beetje mijn kritiek op de wijze waarop die informatieverplichtingen op ons afkomen. Let wel: ik ben het er volmondig mee eens dat de koper over alle relevante informatie moet beschikken. Daar ligt ook de toegevoegde waarde van de vastgoedmakelaar, temeer daar ook de private verkoper evenzeer dat hele kluwen van documenten moet verzamelen. Het probleem is echter dat de voorbereiding van de Vlaamse regelgeving heel vaak zonder overleg met de sector gebeurt.

Hoe moet het in de praktijk gaan gebeuren? Wat is de praktische haalbaarheid ervan en wat is de meerwaarde? Hoe moeten de diverse lokale administraties zich organiseren om hun nieuwe taken naar behoren uit te kunnen voeren…? Die vragen blijven vaak onderbelicht en komen te laat aan bod.

Ander probleem is dat de vastgoedmakelaar, een professional mét beroepserkenning, kennis, ervaring en bijscholing, vaak geen toegang krijgt tot de digitale databanken (als de overheidsinformatie tenminste al gedigitaliseerd is). Ik stel ook vast dat bepaalde beroepsgroepen zich afschermen en die informatiestroom willen monopoliseren. Wat voor de consument absoluut géén goede zaak is. Tot slot vind ik –als algemeen principe- dat moet toegestaan worden om publiciteit te voeren vanaf het ogenblik er een bewijs van aanvraag is van alle verplichte attesten.

Laat één ding duidelijk zijn: de kandidaat-koper/verkoper moet volledig en correct worden ingelicht. Het is de taak van de vastgoedmakelaar om alle wettelijke informatie in te zamelen, deze info te interpreteren en te vertalen in een voor de kandidaat-koper begrijpelijke taal.

Dat is ook de reden waarom men beroep doet op de diensten van een vastgoedmakelaar.

Maar het wordt ons helaas niet altijd gemakkelijk gemaakt: er is discussie, ook onder professionelen, over welke documenten wanneer beschikbaar moeten zijn, en of ze al dan niet verplicht zijn.

Wij bezorgen de koper de verplichte informatie maar sommige gemeentebesturen hebben hiervoor één maand, andere hebben dan weer meer dan twee maanden nodig. Het gebeurt nog steeds, ook bij ontvoogde gemeenten, dat de attesten die we ontvangen onvolledig zijn. Of dat de verplichte inlichtingen niet alles vermelden. Of dat, bijvoorbeeld, de verkavelingvoorschriften of de bouwvoorschriften ontbreken….

Meestal leidt persoonlijk contact met de gemeentelijke administraties tot een goed resultaat. Maar ik kan helaas nog doorgaan: we stellen vast dat EPC’s soms onzorgvuldig zijn opgemaakt, we ontvangen onvolledige postinterventie-dossiers, … Wat heeft de consument hier dan aan….?

Ik wil als vastgoedmakelaar kwaliteit kunnen leveren, maar dat vergt uniforme documenten die zorgen voor de nodige rechtszekerheid.

Dat is niet te veel gevraagd, vind ik.

Als vastgoedmakelaar moeten we steeds aan onze kandidaat-koper kunnen voorleggen wat de situatie van het pand op vandaag is en of er lasten zijn uit het verleden. Er moet hem dus steeds info worden bezorgd die de klant in staat stelt een correct prijsvoorstel te kunnen doen.

Dat dit via verplichte attesten en vergunningen gebeurt ondersteun ik voor de volle honderd procent.

De dienstverlening van de overheidsadministraties is er de laatste jaren gelukkig wel op vooruitgegaan. Met OVAM en met het Kadaster wordt veelal soepel en snel gewerkt. Ook mijn ervaring met de ontvoogde gemeenten is positief. Met de dienst stedenbouw in Deinze wordt via mail de verplichte informatie gevraagd en na enkele dagen krijg ik al antwoord. Anders is het vaak met niet-ontvoogde gemeenten, waar je vaststelt dat het deze dikwijls aan geschoold personeel en voldoende ervaring ontbreekt. Het is belangrijk dat steden en gemeenten onderling afspraken maken, dit in overleg met de sector, om te komen tot een uniforme dienstverlening (gestandaardiseerd formulier, in een klare taal, bijlagen enkel indien echt nodig,…).

De ontsluiting van overheidsdatabanken is cruciaal. Terecht heeft CIB Vlaanderen steeds aan de kar getrokken om de vastgoedprofessional toegang te verlenen tot informatie die noodzakelijk is voor de opmaak van het vastgoeddossier. Ik stel vast dat wij ons, via het CIB Vastgoedloket, goed voorbereiden om alvast ook technisch klaar te staan wanneer een koppeling met overheidsdatabanken mogelijk wordt.

CIB info 52

CIB portret

winnaar erasmusprijs 2011

De verkoop van een beschermd monument “De verkoop van een beschermd onroerend goed is een unieke uitdaging. Je zit vaak met een bijzondere familiale voorgeschiedenis aan de verkoperzijde en bepaalde gebouwen op het domein hebben soms amper nog rechtstaande muren en vergen restauratietechnieken die slechts weinig ambachtslui nog beheersen. De regelgeving biedt dan weer weinig ruimte voor creativiteit.

Dat alles maakt de verkoop van een beschermd monument alleen maar boeiender!”

Olivier De Corte, winnaar Erasmusprijs 2011 Op de jaarlijkse uitreiking van de Real Estate Awards – de Vlaamse vastgoedoscars - viel de “Erasmusprijs” (de prijs voor de beste vastgoedstudent) dit jaar te beurt aan Olivier De Corte. Hij wist met zijn eindverhandeling “De verkoop van een beschermd monument” de jury te overtuigen.

Volgens de jury getuigde de studie niet enkel van kennis en een uitstekende opleiding, maar ook van passie voor vastgoed. (Zie ook CIB Info nr 51, p12. Omwille van de privacy van de betrokkenen wordt in dit artikel elke verwijzing naar eigendomstitels en verkoopprijs weggelaten.)

Vastgoed: late roeping Olivier De Corte is intussen 46 jaar. Hij werkt pas sinds 2008 in de vastgoedsector. Zijn leeftijd ziet hij eerder als een pluspunt en zeker niet als een tekortkoming, integendeel: “Ik stel vast dat (ver) kopers meer vertrouwen stellen in personen met wat meer levenservaring.”

Het ondernemerschap zat hem alleszins wel in het bloed: na zijn studies boekhouden/bedrijfsbeheer werkte Olivier bijna twintig jaar in het textielbedrijf

van zijn ouders, dat hoofdzakelijk beschermende bedrijfskledij produceerde. Omdat de productie in de textielsector eind vorige eeuw verschoof naar lagelonenlanden, stapte hij in 2002 over naar de autosector, zijn andere stokpaardje. Tijdens zijn zesjarige carrière als salesmanager kwam Olivier in contact met een lokale vastgoedmakelaar die hem het vastgoedvirus doorgaf. “Ik ben toen naar een infodag bij Syntra geweest en ik was meteen verkocht: ik zou vastgoedmakelaar worden! Met de morele steun van mijn vrouw begon ik in 2006, naast mijn gewone baan in de autosector, aan de driejarige avondopleiding vastgoed bij Syntra SintNiklaas.”

Vanaf toen ging het snel: in 2008 begon Olivier als bediende bij Agence Rosseel die toen pas een nieuw vastgoedkantoor (bijkantoor) had geopend in Temse, de geboorte- en woonregio van Olivier.

In 2010 behaalde hij zijn Syntra-getuigschrift en vroeg hij zijn BIV-inschrijving aan. Sinds hij beschikt over zijn BIV-erkenning als stagiair-vastgoedmakelaar (april 2011) leidt hij er als zelfstandige, samen met drie medewerkers, het lokale vastgoedkantoor.

CIB info 52

5

CIB portret

beschermd erfgoed Als beginnend bediende kreeg Olivier bij Agence Rosseel de kans om zich te ontfermen over het verkoopdossier van een kasteel. Het verkooptraject werd meteen ook het verhaal van zijn eindverhandeling.

Toen de vorige eigenaar het domein via openbare verkoop in 1881 kocht, stond op het omwald domein (met een oppervlakte van 12.530 m2, waarvan 10.180 m2 park) enkel een wat uit de kluiten gewassen landhuis. Hij bouwde het verder uit met een kapel (1883). Het landhuis werd vervolgens uitgebreid met een toren (1890) en er werd een grot (met wintertuin) aangebouwd (1908). Ondertussen was het domein al uitgebreid met een tuinpaviljoen (1897) en een oranjerie met paardenstallen (1898). Tot slot werd op het domein nog een conciërgewoning (1920) gebouwd.

Het kasteel is sinds de publicatie in het Staatsblad van 19/02/2003 als monument beschermd “wegens artistieke, historische en sociaal-culturele waarde”. Deze bescherming geldt niet enkel voor het kasteel zelf, maar voor alle gebouwen en de tuin op het domein. Het geheel staat gecatalogeerd als een monument zonder economisch nut.

Van verkoopopdracht tot compromis De schoondochter en kleinkinderen van de vorige eigenaar wilden het kasteel verkopen om uit onverdeeldheid te geraken. Op 7 september 2009 werd de exclusieve opdracht tot bemiddeling bij verkoop van een onroerend goed door de eigenaars ondertekend. Op 2 maart 2010 ondertekenden ze samen met de nieuwe eigenaar de onderhandse verkoopovereenkomst.

het VerkoopparcourS

"Al die premies zijn troeven voor de verkoop, maar het maakt de waardebepaling van het domein er niet makkelijker op."

6

CIB info 52

De verkoop van een beschermd monument verloopt niet zoals de verkoop van een huisje in de rij. “Het beschermd statuut van het domein brengt heel wat gevolgen met zich mee voor de eigenaar die plots een enorme verantwoordelijkheid op de schouders krijgt. Zo is er de verplichting tot instandhoudings- en onderhoudswerken, het in goede staat te behouden en het niet te ontsieren, te beschadigen of te vernielen. Ook een leegstaand beschermd monument moet onderhouden worden. Er zijn regelmatige controles die resulteren in een toestandsrapport met aanbe-

velingen voor preventieve conservering, courant onderhoud en herstel. Het is niet onbelangrijk dat het kasteel een ‘monument zonder economische waarde’ is: dit statuut laat toe dat tot 80% van de kosten voor onderhoud, herstelling en instandhouding via de Vlaamse onderhoudspremie kunnen worden gerecupereerd.” De premies worden toegekend per element en niet voor de totaliteit: er kan dus een premie worden aangevraagd voor het kasteel, voor de grot, voor de oranjerie, …

Omdat de laatste decennia enkel nog de conciërgewoning was verhuurd, stonden de andere gebouwen al jarenlang leeg en in staat van verval. De Vlaamse overheid hanteert een restauratiepremie die loopt tot maximaal 40% van de kosten en via de federale overheid komt men sinds 1986 (aanvullend) in aanmerking voor een fiscale aftrek voor werkzaamheden aan een beschermd monument.

“Allemaal troeven voor de verkoop, maar het maakt de waardebepaling van het domein er niet gemakkelijker op”, aldus Olivier. Uit de venale waarde, de nieuwbouwwaarde, de vergelijkende methode en de analytische benadering kwam hij tot een bepaalde commerciële verkoopprijs (de totale renovatie van alle gebouwen werd geschat op € 3 miljoen; dit bedrag staat bovendien los van de kosten voor het onderhoud van het domein…).

Het spreekt voor zich dat de verkoop van een dergelijk domein een specifieke marketing vergt: een exclusief koperspubliek vergt een exclusieve verkoopspolitiek!”

Het domein werd uiteindelijk verkocht voor 96% van de ingestelde verkoopprijs.

Meer dan verkopen “In bepaalde tv-programma’s wordt de vastgoedmakelaar voorgesteld als de snelle verkoper die een riante commissie binnenrijft. Maar geloof me: er komt veel meer bij kijken! Het echte werk en de dienstverlening situeren zich helemaal vóór de verkoop: het inkopen van het pand, het hele dossier verkoopsklaar maken (vergunningen, attesten,…).

Dat is het echte werk en helaas zie je dat nooit op tv. Want wees er maar van overtuigd: vooraleer je een pand in portefeuille hebt en kan beginnen zoeken naar potentiële kopers is er al heel wat tijd en kennis geïnvesteerd. Gelukkig kan ik terecht bij CIB Vlaanderen voor alle wet- en regelgeving, duiding en typecontracten via het Vastgoedloket.

Voor tips, informatie en het broodnodige netwerk zijn de CIB-ledenvergaderingen dan weer de ideale momenten.”

CIB nieuws

VLAAMS PARLEMENT QUASI UNANIEM

SF 323

Binnenkort waterparagraaf in compromis?

Vaste klant op Vastgoedcongres

Het Vlaams Parlement keurde in juli de resolutie “betreffende het beheersen van wateroverlast in het kader van een integraal waterbeleid” goed. De resolutie pleit onder meer voor extra voorwaarden bij het bouwen in overstromingsgevoelige gebieden. Daarnaast raadt ze aan om de zogenaamde watertoets te verstrengen. In de resolutie staat verder expliciet vermeld dat Vlaanderen de juridische instrumenten voor het waterbeheer moet versterken door “de potentiële koper van een onroerend goed meer duidelijkheid te verschaffen inzake het al dan niet gelegen zijn ervan in overstromingsgevoelig gebied door informatieverplichtingen op te leggen voor vastgoedmakelaars en immobiliënmaatschappijen en te voorzien in een ‘waterparagraaf’ in vastgoedaktes”.

Ook moet het volgens de resolutie mogelijk zijn om te komen tot planologische ruil voor gebieden die niet, of minder geschikt zijn voor bebouwing.

De goedgekeurde resolutie werd aan de Vlaamse regering bezorgd.

Het Sociaal Fonds voor de Vastgoedsector stelt alles in het werk om zijn activiteiten kenbaar te maken bij de vastgoedprofessionals. Daarom is het Sociaal Fonds al jaren op rij trouw op post op het CIB Vastgoedcongres. Zo ook dit jaar.

Elk jaar diept het Sociaal Fonds minstens één HR thema uit in een workshop. Dit jaar nodigt het Sociaal Fonds u uit voor een workshop over “De oorlog om talent”. Geschikt personeel vinden en houden is immers een dagelijkse zorg, ook bij de vastgoedbedrijven.

Jan Vande Poele, algemeen directeur arbeidsmarktbeheer van de VDAB, brengt duiding over de arbeidsmarkt in Vlaanderen en over de uitdagingen van de toekomst. Daarna wordt het iets concreter, en wordt ingegaan op de vacature en de keuze van het rekruteringskanaal als eerste stappen in de richting van een geslaagde aanwerving.

Vervolgens wordt het retentiebeleid toegelicht. Of hoe mensen in dienst houden? Daarin komen onder andere verloning (compensation & benefits), evaluatie en VTO (vorming, training en opleiding) ter sprake.

Ten slotte maakt sectorconsulente Kim Cnudde u duidelijk welke rol het Sociaal Fonds in dit alles kan spelen.

STAD ANTWERPEN EN BRUSSELS GEWEST

Groendak (verplicht) in opmar In het kader van een beter waterbeheer zijn in talrijke Vlaamse steden en gemeenten premies ingevoerd voor het aanleggen van regenwaterputten en infiltratievoorzieningen of voor groendaken. (In CIB Info nr 49 kon u een artikel lezen over de voordelen van groendaken.) Bepaalde steden gaan intussen verder dan louter stimuleren.

In de nieuwe bouwcode van de stad Antwerpen (van kracht sinds 4 april 2011) is de aanleg van een groendak voortaan verplicht op ieder plat dak (minder dan 15° hellingspercentage) bij nieuwbouw en bij dakverbouwingen waaraan vergunningsplichtige werken worden uitgevoerd. Deze verplichting vervalt indien er een hemelwaterput is. Het Brussels gewest mikt dan weer vooral op bedrijven. Daar moeten nieuwe platte daken met een oppervlakte boven 100 m2 een groendak krijgen. De Brusselse maatregel geldt voor ieder plat dak dat geheel of gedeeltelijk ontoegankelijk is, en zowel voor hoofd- als bijgebouwen.

ARCHEOLOGISCH ERFGOED

Regeling kosten archeologische opgravingen dringt zich op!

Sinds de goedkeuring van het Verdrag van Malta moet bij grote bouwwerken vooraf een archeologisch onderzoek gebeuren. Dit betekent dat de bouwaanvraag voor advies langs het Agentschap Onroerend Erfgoed moet passeren. Het onderzoek wordt betaald volgens het principe “de verstoorder (de bouwheer dus) betaalt”. Zeker wanneer het archeologisch onderzoek lang aansleept, kan dat aanzienlijke meerkosten opleveren. Volgens sommige berekeningen kunnen die oplopen tot 3 of 4 % van de commerciële waarde van een project, waardoor de winstmarge ernstig wordt aangetast.

In het slechtste geval worden zelfs deadlines niet gehaald, bijvoorbeeld voor de oplevering van een hotel, waardoor het project wordt afgeblazen. Op basis van een studie, uitgevoerd door de ParticipatieMaatschappij Vlaanderen (PMV), kosten archeologische opgravingen zowat 31,6 miljoen euro per jaar. De vertraging die bouwprojecten daardoor oplopen, zijn goed voor 27,8 tot 33,3 miljoen euro.

Het departement Onroerend Erfgoed maakt, op vraag van de bevoegde minister voor Onroerend Erfgoed Geert Bourgeois, werk van een nieuw geïntegreerd onroerenderfgoeddecreet. Op basis van dit decreet zou onder meer een Archeologiefonds (of verscheidene kleinere fondsen) worden opgericht.

Info Meer details over de inhoud van de workshops vindt u in de verschillende congrespublicaties van CIB Vlaanderen en op de website www.vastgoedcongres.be.

Begunstigden van het Fonds zijn welkom op de workshop.

Inschrijven daarvoor kan op www.sf323.be.

CIB info 52

7

Meer woonkredieten realiseren?

Kies DE partner van de vastgoedmakelaar : Demetris • De specialist woonkredieten bij uitstek • BNP Paribas Fortis woonkrediet het meest complete aanbod op de markt • Het beste tarief op de markt van de makelaars, het ganse jaar door • 9 commercieel afgevaardigden steeds te uwer beschikking • Persoonlijk contact met de Demetris Credit Officers.

Deze handelen uw dossier van A tot Z af • Een zeer aantrekkelijk commissieloon

Meer dan 600 makelaars werken al met ons.

En u ?

Wenst u meer inlichtingen?

• Stuur een mail naar brokers@demetris.be of • Registreer u op onze site www.demetris.be [ makelaar / registreer ]

Demetris... de partner van de vastgoedmakelaar voor het woonkrediet

CIB evenement

CIB VLAANDEREN NODIGT UITcertified …

PDF certified PDF

certified PDF

certified PDF

Vastgoedinformatie

Rechten - Plichten - Lusten – Lasten

ONEN WONEN ONEN WONEN PEN, N, HUREN HUREN N, OPEN, HUREN wik enHUREN tweie nb wei escbheisc kth ?i kt ?

De vastgoedmakelaar is een dienstverlener die zijn klanten in de cruciale momenten van het (ver)kopen of (ver)huren van een onroerend goed met raad en daad weet bij te staan. Wie de weg kwijt is met zijn vastgoedplannen, komt – letterlijk en figuurlijk – thuis bij de vastgoedmakelaar. Hij weet het antwoord op de vele vragen. De vastgoedmakelaar werkt met zijn klant overigens steeds vanuit een duidelijke en concrete informatieplicht, die hem door de wetgever is opgelegd, maar tegelijk ook in de eigen beroepsdeontologie stevig is verankerd. Zo biedt de vastgoedmakelaar altijd alle essentiële en concrete informatie over het vastgoeddossier zodat met kennis van zaken kan worden beslist.

wi w iee wi b ekst cehni kt wi?e b e s c h i k t ?

U komt het antwoord te weten tijdens ons twaalfde Vastgoedcongres op vrijdag 25 november. Plaats van afspraak is opnieuw het Kursaal van Oostende. Met het thema ‘Vastgoedinformatie. Rechten – Plichten – Lusten – Lasten’ bieden wij u ook dit jaar een boeiend debat. Het twaalfde Vastgoedcongres wikt en weegt. In het belang van de vastgoedconsument én van de vastgoedprofessional.

Naar goede traditie lopen in de voormiddag een reeks pittige workshops over actuele thema’s in vastgoedland. De plenaire zitting in de namiddag is het forum voor debat. En natuurlijk is er een dag lang ruim de tijd om te netwerken met de collega’s uit de brede vastgoedsector.

gso te gd oceo dn cg or negsr e s o1a0ge2-va d ic s o trn g g o0r e e d s ce -o ngres cas 6 no no vemb - k uer sa 20 a l1o o-st ce a nd si no k urs a a l oos t e n d e

sen. Ik hoop u op vrijdag 25 november e.k. in Oostende persoonlijk te mogen ontmoeten.

Kristien Berkein Voorzitter CIB Vlaanderen

dewerking medewerking

d 1

OOSTENDE 25 11 2011 8.30 uur Registratie en onthaal met koffie 9.30 uur Workshops - Reeks 1 11 uur Koffiepauze 11.30 uur

De actuele wildgroei aan wetten, regels en normeringen zet de dienstverlening van de vastgoedmakelaar echter onder druk. Blijft hij dienstverlener of verwordt hij tot klerk?

Bezwijkt de vastgoedmakelaar straks onder een veelheid van attesten en documenten, afgeleverd door een diversiteit van administraties en bestuursinstanties, zonder enige coördinatie en vaak zelfs zonder enige rechtszekerheid? Heeft de overheid zelf wel voldoende oog voor de eigen dienstverlening? Wordt overheidsinformatie straks ook betaalbaar, snel, correct, digitaal en geïntegreerd ontsloten? Of wordt de vastgoedmakelaar murw geslagen in een onmogelijk vol te houden spreidstand van rechten en plichten, van lusten en lasten?

o re v2e0 m1 b0 eDeze r- 20 cas 1i0nvoor o - -ca kur sa noa- l kvastgoedprofessional ur o osa staelnd oo e smag t e unonder d e geen beding mishoogdag elkesi Vlaamse

ng ganisatie

PROGRAMMA

met de steun van met de steun van

medewerking

met de steun van

Workshops - Reeks 2 13 uur Broodjes- en pastabuffet, soep- en saladbar • Infomarkt 14.30 uur Plenaire zitting Welkom - Stefaan Leliaert, voorzitter CIB Kust | Uit de praktijk: Rob De Koninck, advocaat Ardent Advocaten | Openingsreferaat - Prof. Dr. Jules Stuyck, buitengewoon hoogleraar KULeuven/ advocaat Liedekerke Wolters Waelbroek Kirkpatrick | Panelgesprek - Lode Ceyssens (CD&V), Liesbeth Homans (N-VA), Bart Martens (sp.a), Mercedes Van Volcem (Open Vld), Stephan Coenen (CIB Vlaanderen) en Jan Jassogne (CIB Vlaanderen) Moderator: Johny Vansevenant (VRT) Vastgoedinformatie - Memorandum CIB Vlaanderen - Nico Moyaert, algemeen directeur CIB Vlaanderen Slotwoord - Kristien Berkein, voorzitter CIB Vlaanderen 17.15 uur Netwerkmoment met receptie

met de steun van

18.30 uur Afsluitend diner in Restaurant Ostend Queen (facultatief)

Vind je vast goed

21/06/10 11:52

21/06/10 11:52

CIB info 52 21/06/10 11:52

21/06/10 11:52

9

CIB evenement

PLENAIRE ZITTING Alleen al dit najaar zit er behoorlijk wat in de pijplijn. Denken we, bijvoorbeeld, aan de plannen met betrekking tot het zgn. as-builtattest, de informatieverplichtingen tengevolge de bijsturing van de watertoets, de informatieverplichtingen die voortvloeien uit het decreet-in-opmaak met betrekking tot het onroerend erfgoed, de publiciteitsverplichtingen met betrekking tot het energieprestatiecertificaat (EPC), ….

De slotzitting van het twaalfde Vastgoedcongres wordt opnieuw een goedgevulde namiddag met ruimte voor opinies en debat.

Na een welkom door Stefaan LELIAERT, voorzitter van CIB Kust, gidst Caroline VERSTRAETE, presentatrice Focus-WTV, u door een rijkgevulde congresnamiddag.

We starten met een getuigenis over de ‘vastgoedinformatie’ en vooral over de ‘informatieplicht’, geënt op de actuele handel en wandel in vastgoedland. Meester Rob DE KONINCK van Ardent Advocaten schetst heel concreet hoe de informatieplicht als een zwaard van Damocles boven het hoofd van de vastgoedmakelaar kan hangen. Direct, gestoeld op een pak praktijkervaring … Een analyse die steunt op wetgeving en rechtspraak.

Daarna brengt prof. dr. Jules STUYCK, buitengewoon hoogleraar KULeuven en advocaat-partner bij kantoor Liedekerke Wolters Waelbroeck Kirkpatrick, een openingsreferaat met een boeiende synthese over ‘De vastgoedmakelaar, de consument en de overheid. Hoe ver reikt de informatie- en onderzoeksplicht van de makelaar?’.

Welke ontwikkelingen mogen we de komende jaren in wet- en regelgeving verwachten? Wat is en wordt de invloed van Europese regelgeving? De verdere groei van de consumentenbescherming is niet te stuiten, maar wat betekent dit voor de vastgoedprofessional? En vooral: wat wordt het engagement van de overheid als het gaat om het ontsluiten van overheidsinformatie?

Prof. dr. Stuyck biedt de congresdeelnemers alvast een toetsingskader. En vooral een blik op de verdere ontwikkelingen in de driehoeksverhouding tussen consument – overheid – vastgoedprofessional. Niet te missen!

Na het referaat van prof. dr. Stuyck volgt een debat, deskundig geleid door VRT-journalist Johny VANSEVENANT. Hij brengt vier politici en twee vastgoedprofessionals samen rond de tafel. Ze haken in eerste instantie in op de analyse van prof. dr. Stuyck, maar bespreken ook de hete vastgoedactualiteit.

10

CIB info 52

U ziet en hoort: - Lode CEYSSENS, Vlaams volksvertegenwoordiger (CD&V) , burgemeester Meeuwen-Gruitrode; - Liesbeth HOMANS, Vlaams volksvertegenwoordiger, Gemeenschapssenator (N-VA); - Bart MARTENS, Vlaams volksvertegenwoordiger (sp.a); - Mercedes VAN VOLCEM, Vlaams volksvertegenwoordiger (Open Vld), schepen Brugge; - Stephan COENEN, lid directiecomité CIB Vlaanderen; - Jan JASSOGNE, afgevaardigd bestuurder CIB Vlaanderen.

Na dit panelgesprek is het de beurt aan Nico MOYAERT, algemeen directeur van CIB Vlaanderen, die ter afronding van het debat een reeks conclusies formuleert en, daaraan gekoppeld, meteen ook het eisenplatform van CIB Vlaanderen naar voren schuift.

Het slotwoord is voor Kristien BERKEIN, voorzitter van CIB Vlaanderen. Zij kijkt vooral naar morgen, met een reeks nieuwe initiatieven en plannen van CIB Vlaanderen. Uw congresdeelname verzekert u overigens van enkele primeurs voor de Vlaamse vastgoedsector. Want CIB Vlaanderen zit niet stil en trekt resoluut enkele nieuwe sporen. Meteen bent u uit eerste hand geïnformeerd.

Een aardig extraatje, als slot van een goedgevulde congresdag.

Na de toespraak van voorzitter Berkein ronden we af met een afsluitende receptie. Een uitgelezen kans om u nog eens extra uitgebreid te laten netwerken.

Te midden van alle ernst is er ook plaats voor humor. Hiervoor tekent Armand Schreurs present met zijn Poppentribunaal. Waar zijn poppen ook mogen opduiken, ze zorgen steeds voor hilarische samenvattingen van het gebeuren. Om de lachers op hun hand te krijgen. Voor Armand Schreurs moet humor zijn zoals een spurt op de wielerbaan: snel, snedig en kort door de bocht.

Workshops Het congres start in de voormiddag met twee reeksen van telkens zes workshops. U kan dus twee workshops bijwonen. Elke workshop start met een korte inleiding. Achteraf is er ruimte voor vragen en discussie.

9.30 uur tot 11 uur Reeks 1 1. Overnames en samenwerking in vastgoedland: een overzicht Steeds meer vastgoedkantoren zoeken mogelijkheden om samen te werken met sectorgenoten of om andere kantoren over te nemen. Deze workshop behandelt de juridische aspecten van dergelijke samenwerkingsverbanden of overnames (fusies, ‘asset deals’, ‘share deals’, ….).

U krijgt eveneens een oplossing aangereikt voor een aantal specifieke problemen die bij dergelijke processen kunnen opduiken. In het laatste deel van de workshop komen de fiscale aspecten van de besproken constructies aan bod.

Dirk Strobbe, advocaat Cadanz - Jan Stoop, advocaat Cadanz - Tim Melis, fiscaal advocaat Cazimir 2. Technisch beheer: rechten en plichten van de syndicus Als syndicus hebt u heel wat verantwoordelijkheden. Zo moet u instaan voor het toezicht en het onderhoud van de technische installaties in de gebouwen die u beheert. Ongevallen zijn vaak te wijten aan gebrek aan een degelijk toezicht en onderhoud van deze installaties. Als de vereniging van mede-eigenaars dan een schadeclaim indient, staat u als syndicus in een zwakke positie. Maar voor welke keuringen bent u als syndicus nu zelf aansprakelijk? En wat zijn de mogelijke sancties bij niet-naleving van deze verplichte keuringen? In deze workshop krijgt u een overzicht van alle verplichte keuringen en attesten. Meer dan dertig installaties zijn momenteel al aan wetgeving onderworpen.

Jacques Wollaert, voorzitter CIB Federatie Vastgoedbeheerders - Rob De Koninck, advocaat Ardent Advocaten - Joris Breugelmans, commercieel directeur BTV 3. Conflicten? Zo lost u ze professioneel op Of het nu met klanten, eigenaars, collega-zaakvoerders, personeel of leveranciers is… iedereen krijgt wel eens te maken met conflicten. In het slechtste geval komt het zelfs tot een rechtszaak. Vaak kost dit onnodig veel tijd en energie. Hoe kan u dit vermijden? In deze workshop krijgt u tips en tricks aangereikt om samen te zoeken naar wederzijdse belangen in plaats van als kemphanen tegenover elkaar te staan. Aan de hand van praktijkvoorbeelden leert u de mens en het probleem van elkaar te scheiden, objectieve parameters vast te leggen en de juiste vragen te stellen zodat conflicten niet uit de hand lopen. Kortom: een workshop waar iedereen iets van kan leren!

Theo De Beir, advocaat-bemiddelaar De Beir & Vanraes, voorzitter B-mediation 4. De échte uitdaging: meer of minder makelaar worden?

De vastgoedmakelaar van vandaag werkt in een nieuwe omgeving. In deze nieuwe realiteit wordt hij geconfronteerd met heel wat vragen over zijn rol en positie op de vastgoedmarkt. Deze workshop gaat dieper in

op de uitdagingen voor de vastgoedmakelaar, zijn vernieuwde rol en de gevolgen daarvan voor de goede werking van zijn kantoor. Aan de hand van concrete voorbeelden uit België, Nederland en Frankrijk leert u hoe u zich kan aanpassen aan de nieuwe marktomstandigheden. Een must voor elke vastgoedmakelaar die niet langs de zijlijn wil blijven staan!

Jos Loeckx, voorzitter raad van bestuur Skarabee 5. Verhuren? Neem geen risico’s!

Het verhuren van onroerend goed is niet zonder risico’s. Zo kan u als eigenaar-verhuurder te maken krijgen met huurders die de huur niet kunnen betalen of met huurschade. Vaak blijkt de huurwaarborg in dergelijke gevallen ontoereikend en ook de gerechtskosten zijn niet min.

Hoe lost de eigenaar of de bemiddelende vastgoedmakelaar dergelijke problemen op? Welke zijn de rechten en de plichten van de verhuurder en de huurder? Wat is de rol van de vastgoedmakelaar hierbij? En wat is het belang van een goede en ervaren verzekeraar? In deze workshop krijgt u een antwoord op al deze vragen.

Philippe Martens, account director Concordia - Steve Sartor, CCO en director life & benefits Concordia - Frédéric de Haan, gedelegeerd bestuurder Vander Haeghen & C° 6. Energieprestaties in Europa: gevolgen en oplossingen voor de woningbouw De nieuwe Europese wetgeving met betrekking tot energieprestaties heeft heel wat gevolgen voor de woningbouw. Als vastgoedpromotor moet u hiermee rekening houden. Deze workshop schetst een kort overzicht van de nieuwe wetgeving in Vlaanderen, Wallonië en Brussel.

In het tweede deel van de workshop komt de warmtepomp aan bod. De resultaten van studies rond de opbrengst van verschillende types warmtepompen worden toegelicht. Zijn de opbrengsten van warmtepompen met als bron lucht, water of grond wel degelijk zo verschillend als op de markt wordt beweerd? In het laatste deel hoort u meer over de nieuwe regelgeving die de vergelijking van de prestaties van verwarmingssystemen eenvoudiger zal maken door middel van een energielabel.

Willy Haegens, voorzitter CIB Federatie Vastgoedpromotoren - Luc De Smet, product manager air heat pumps Daikin 11.30 uur tot 13.00 uur Reeks 2 7. Fiscaalvriendelijk schenken: geef aan uw kinderen, niet aan de fiscus Wie een of meerdere onroerende goederen bezit, zal zijn erfgenamen met een hoge factuur aan successierechten opzadelen na zijn overlijden. Hoewel onroerende goederen fiscaal gezien minder gemakkelijk kunnen worden overgedragen, zijn er toch een aantal interessante technieken om te beletten dat de erfgenamen zich blauw moeten betalen aan successierechten. Tijdens deze workshop maakt u kennis met deze technieken zodat u als vastgoedprofessional uw klanten het nodige advies kan geven.

Johan Steenackers, adjunct-hoofdredacteur Moneytalk 8. Gewijzigde coördinatieplicht: rol van syndicus, VME en notaris Dankzij de tussenkomst van de vastgoedsector werd de deadline voor de verplichte coördinatie van de statuten mede-eigendom verlengd tot

CIB info 52

11

CIB evenement

31 augustus 2013. Hoe pakt u dit als syndicus het beste aan? Mag u eerdere, nooit notarieel gewijzigde artikelen uit het reglement van medeeigendom invoegen? Welke meerderheid heeft u nodig voor de goedkeuring van de gecoördineerde tekst? Wat met de tegenstelbaarheid van de gecoördineerde statuten?… Een antwoord op al deze vragen krijgt u tijdens deze workshop.

Jacques Wollaert, voorzitter CIB Federatie Vastgoedbeheerders - Roland Timmermans, advocaat - Adrienne Spaepen, notaris 9. ‘ Turning bricks into brands’: de impact van marketing op de vastgoedsector Vastgoedmarketing staat in Vlaanderen nog in zijn kinderschoenen. Aan de hand van enkele case studies leert u hoe marketing een troef kan worden voor uw bedrijf in plaats van een pure kost. Hoe kan u een vastgoedproject positioneren als een merk? Wat is het belang van een doordachte communicatiestrategie en het nut van bepaalde marketinginvesteringen? Komen ook aan bod in deze workshop: de impact van sociale media op vastgoed, de evolutie naar een overlegmodel met alle kernbetrokkenen en het belang van gebiedscommunicatie.

Mathieu Van Marcke, CEO Hooox – real estate communication - Veerle Poppe, marketing manager BU Companies Kluwer 10. De vastgoedmakelaar: een meerwaarde voor huurder en verhuurder Recente cijfers tonen aan dat maar liefst 640.000 huishoudens – 14 % van de totale huishoudens in België! – te kampen hebben met huurproblemen. Hoe kan het recht op wonen worden gegarandeerd? Wat betekent ‘betaalbaarheid’ van een huurwoning vandaag? Wat zijn de noden van de private huurmarkt, en hoe is deze samengesteld? Waarom verschraalt de private huurmarkt? En wat is de rol van de overheid op deze markt? Wat zijn de gevolgen van migratie en bevolkingsaangroei op onze huisvesting? Het antwoord komt u te weten in deze workshop. Een aanrader voor alle vastgoedmakelaars die actief zijn op de verhuurmarkt.

Patrick Boterbergh, gedelegeerd bestuurder Korfina Services 11. Vervuiling van bedrijfsvastgoed: een stand van zaken De bodemsaneringsproblematiek kende de voorbije jaren een enorme evolutie. En iedere vastgoedmakelaar of –promotor wordt er wel eens mee geconfronteerd. Welke zijn de verplichtingen bij stookolietanks?

Wie is aansprakelijk bij schade aan de tank en welke procedure moet u volgen? Welke zijn de wettelijke bepalingen en eventuele meerkosten bij grondverzet? Waar kan asbest worden gevonden en hoe schadelijk is het? Wat is een asbestinventaris? … Dit zijn allemaal actuele thema’s in de vervuilingsproblematiek. Een vertegenwoordiger van OVAM brengt een overzicht van de wetgeving rond het bodemdecreet. Aansluitend geeft een studiebureau aan de hand van praktijkvoorbeelden toelichting bij deze actuele thema’s.

Raf Engels, celhoofd bodemonderzoeken en saneringen Oost OVAM - Stefaan De Vlieghere, projectleider Geosan

12

CIB info 52

12. Personeelswerving: de strijd om talent Geschikt personeel vinden én houden is een dagelijkse zorg, ook voor vastgoedkantoren. In het eerste deel van deze workshop krijgt u een algemeen overzicht van de actuele arbeidsmarkt in Vlaanderen en de uitdagingen voor de toekomst. Daarna komen de vacature en de rekruteringskanalen als eerste stappen in de richting van een geslaagde aanwerving aan bod. Het tweede deel gaat dieper in op het retentiebeleid: hoe houdt u goede krachten in dienst? U leert meer over verloning, evaluatie en VTO (vorming, training en opleiding). Ten slotte krijgt u toelichting bij de rol die het Sociaal Fonds voor de vastgoedsector in dit alles kan spelen.

Jan Vande Poele, algemeen directeur arbeidsmarktbeheer VDAB - Sophie Delhaye, senior HR consultant Attentia HR consulting service - Yves Labeeu, Tax & reward consultant, Attentia - Kim Cnudde, sectorconsulente SF323

AFSLUITEND DINER Tafelen met zicht op zee Na het afsluitend netwerkmoment voor alle congresdeelnemers en als afsluiter van een rijkgevulde congresdag, nodigen wij u uit om mee met ons aan tafel te schuiven in de Ostend Queen, het toprestaurant van het Kursaal. Deze unieke locatie, met panoramisch zicht op zee, vormt het decor voor een verfijnd driegangenmenu met aangepaste wijnen.

Zit u al te watertanden om het weekend culinair en onder vrienden in te zetten? Schrijf u dan nu in met bijgevoegd inschrijvingsformulier. Voor 80 euro (exclusief BTW) bent u van de partij. De plaatsen zijn beperkt, dus aarzel niet te lang!

Zin om daarna het nachtleven in te duiken? Na het diner kan u van het Oostendse nachtleven proeven in de Loungebar van het Kursaal. Een dj neemt u mee op de tonen van hits van vroeger en nu. Overnachten in Oostende? Boek online een hotelkamer via www.toerisme-oostende.be. Wil u een vakantiewoning boeken, dan vindt u het volledige kustaanbod van de toeristische verhuurkantoren aangesloten bij CIB Kust op de website van CIB Vlaanderen (www.cibvlaanderen.be). Klik even op ‘vakantieverhuur’ en u surft zo doorheen het volledige aanbod.

INSCHRIJVEN Schrijf u nu in via www.vastgoedcongres.be of met het bijgevoegde inschrijvingsformulier. Stuur het inschrijvingsformulier vóór donderdag 10 november naar VIVO vzw. Inbegrepen in de deelnameprijs: congresdeelname, koffiepauzes, lunch, afsluitende receptie en documentatie. Het aansluitende diner in Restaurant Ostend Queen is facultatief.

Snel inschrijven is de boodschap, want het aantal deelnemers is beperkt. Ter plaatse inschrijven is niet mogelijk.

CIB dienstverlening

CIB-VERZEKERINGSPOLISSEN:

Aanpassing gegevens De CIB-polis Beroepsverzekering (burgerlijke aansprakelijkheid, beroepsaansprakelijkheid, borgstelling en integriteit voor de vastgoedmakelaar) en de CIB-polis BA Vereniging van Mede-eigenaars werden recent overgedragen van Fidea naar KBC Verzekeringen.

Deze overdracht van de ene naar de andere maatschappij heeft uiteraard geen invloed op de waarborgen die worden verleend in de onderschreven polissen.

Wel zijn er aanpassingen op het vlak van de polisnummers: • polis Beroepsaansprakelijkheid: nieuw polisnummer 28.991.424 (vorig polisnummer: 30.506.877) • polis Overlijden door ongeval van de koper: nieuw polisnummer 28.991.026 (vorig polisnummer: 30.506.878) •p olis ten behoeve van de vereniging van mede-eigenaars: nieuw polisnummer 28.991.426 (vorig polisnummer: 30.506.919) Tijdens het nog lopende verzekeringsjaar is de vermelding van de oude polisnummers geen bezwaar. (De al afgeleverde verzekeringsattesten en eventuele kleefbriefjes betreffende de overlijdensdekking blijven namelijk geldig.)

Het is wel noodzakelijk om uiterlijk vanaf 2012 de nieuwe naam van het verzekeringsorganisme en de nieuwe polisnummers te vermelden in al uw communicatie (website, briefpapier, mailverkeer,…).

Het BIV werd door uw verzekeringsmakelaar Concordia ingelicht over de overdracht van Fidea naar KBC Verzekeringen.

1.

RAMMA INGSPROG VERZEKER VOOR AKELAARSMA GOEDGM VASTER SPROGRAM IN VERZEK VOOR MMA RARS ELGAA RO AK SP EDGM IN O G ER ST EK VA RZ VE R VOO jkheid RS akeli prAA EL aans lijk MeAK ED Ote Gch erre ST heid, burg Polis VA ansprakelijk

beroepsa ijstand uitbating, g en rechtsb borgstellin integriteit, prakelijkheid ns aa e lijk id, van rgerrechte kelijkhe r nd peta 1. Polis bu ansplra koijs detsb epsage n ch vare bero ting, onllinva de orste uitba dorg vaneid g enrte n jkh en, bo neeli keak erlijd Oveg de pr 2. int on ns t riteittu aa helijke en n de ss te va ch d en re oe jd er id, rli rg stg trave he kelijkhe Polis bu dse ak en sp te 1. va an sa ndn g, beroep r va onde tinan peta barh koijs uit detsb g len n ch teonllin vare ak kedo rg geva en orste eit auth rittie n van de en, bo erlijd Oveg 2. int ondertekene t he en n ss va de vastgoed tu t verlijden per van ko e akte en he onderhandsdoorteongeval van de n van de en lijd eren tieke ak het ondertekene Ovth 2. au ssen van de vastgoed tu t verlijden e akte en he onderhands akte

V&A

Vraag en antwoord

De stilzwijgende handelshuurhernieuwing De stilzwijgende handelshuurhernieuwing: welke opzeggingstermijn moeten de huurder en de verhuurder respecteren?

We vroegen tekst en uitleg aan Peggy Verzele, directeur van de CIB Studiedienst.

Waarom is de handelshuurovereenkomst nooit korter dan 9 jaar?

In overeenstemming met artikel 3 van de Handelshuurwet hebben handelshuurovereenkomsten een minimumduur van 9 jaar. Een kortere duur is niet toegelaten. De reden van deze gebiedende bepaling ligt in het feit dat de wetgever de huurder hiermee een huurtijd wil waarborgen die lang genoeg is om hem in staat te stellen de gemaakte investeringen met het oog op de oprichting van zijn handelszaak, gevestigd in het onroerend goed, af te schrijven. De huurovereenkomst maakt tevens een essentieel onderdeel van de handelszaak uit.

Maar kan de overeenkomst vroegtijdig worden beëindigd door de huurder, of door de verhuurder?

De huurder kan bij het verstrijken van elke 3-jarige periode, en mits een opzeg van 6 maanden, de lopende huur beëindigen via een gerechtsdeurwaarderexploot of via een aangetekende brief.

De verhuurder kan, indien de overeenkomst dit uitdrukkelijk voorziet, bij het verstrijken van elke 3-jarige periode de huur beëindigen mits een opzeg van 1 jaar via een gerechtsdeurwaarderexploot of via een aangetekende brief. Dit kan enkel wanneer hij in het onroerend goed zelf handel wil voeren of die wil laten voeren door zijn afstammelingen, zijn echtgenote of andere in de Handelshuurwet opgenomen personen.

De huurder en de verhuurder kunnen in gemeenschappelijk overleg de lopende huur beëindigen, op voorwaarde dat hun akkoord wordt vastgesteld bij een authentieke akte of bij een voor de rechter afgelegde verklaring.

Hoe kunnen de huurder een verlenging verkrijgen na het verstrijken van de 9-jarige termijn?

Dit is bepaald in art. 14 van de Handelshuurwet. Indien de huurder tussen de 18de en 15de maand voorafgaand aan het einde van de 9-jarige handelshuur heeft nagelaten een hernieuwing aan te vragen en door de verhuurder in het bezit wordt gelaten van het verhuurde goed, dan komt volgens dat zelfde artikel een nieuwe huur van onbepaalde duur tot stand.

En kunnen de huurder of de verhuurder deze nieuwe handelshuurovereenkomst van onbepaalde duur vroegtijdig beëindigen?

De verhuurder heeft, in overeenstemming met art. 14 derde lid van de Handelshuurwet, het recht de nieuwe huur van onbepaalde duur te beëindigen mits een opzeg van ten minste 18 maanden (onverminderd het recht van de huurder om een hernieuwing te vragen).

De Handelshuurwet bepaalt geen opzeggingstermijn die de huurder in acht moet nemen bij een mogelijke opzeg. Bijgevolg gelden de regels van het gemene huurrecht, welke voorzien in een opzeggingstermijn van 1 maand (art. 1736 B.W.).

CIB info 52

13

www.dewitte.be

VERRUIM UW AANBOD MET HOUTSKELETBOUW

INTERESSE?

Uw voordelen   Wind- en waterdicht in 5 dagen   Enorm groeipotentieel  E60 voor de prijs van E80   Minder weerverletdagen    Behoud van eigen identiteit   Diverse afwerkingsmogelijkheden

Mail info.mbs@machiels.com of bel naar 011/230.500.

We maken graag even kennis

de natuurlijke aanvulling van uw assortiment

3D-plan houtskeletbouw

Snelle opbouw

Afwerking mogelijk met diverse materialen

Verruim uw aanbod met houtskeletbouw zonder grote investeringen.

Zo geeft u samen met Machiels Building Solutions een pasklaar antwoord op de stijgende vraag naar lage energiewoningen en passiefhuizen.

Wij produceren de houten bouwelementen, u werkt de woning af volgens de wensen van de klant.

www.machielsbuildingsolutions.be Olmsesteenweg 55 BE-3583 Paal-Beringen Tel.: +32 (0)11 230 500 Fax: +32(0)11 230 520 info.mbs@machiels.com

CIB belangenbehartiging quote van HET kwartaal “De discussie inzake overstromingsgebieden wordt vaak verengd tot het wel of niet bouwen in overstromingsgevoelige gebieden. We moeten er vooral over waken dat, via de correcte toepassing van de watertoets en een aangepaste stedenbouwkundige verordening, de schadelijke effecten worden vermeden. Essentieel zijn twee elementen. Hemelwater moet waar mogelijk ofwel kunnen infiltreren in de bodem ofwel hergebruikt worden. (…) In tweede instantie moet maximaal ruimte voor water behouden blijven (of hersteld worden). Een bouwverbod in overstromingsgevoelige gebieden is echter een te verregaande en ongenuan­ceerde maatregel.

Bij de vergunningverlening moet er wel over gewaakt worden dat er geen ruimte om water te bergen verloren gaat.”

Schriftelijk antwoord van Philippe Muyters, Vlaams minister van Ruimtelijke Ordening, 4 juli 2011

Federatie Toeristisch Vastgoed

24 oktober 2011: vakantiewoningen aan zee in de kijker 173 toeristische verhuurkantoren zorgen er dagelijks voor dat een kleine 700.000 binnen- en buitenlandse vakantiegangers een van de 15.000 vakantiewoningen huren die door de toeristische verhuursector worden beheerd.

Sinds 2007 is deze sector in Vlaanderen gereglementeerd. Zo moet sinds 2007 elk verhuurkantoor beschikken over een erkenning “vergund toeristisch verhuurkantoor” en sinds 2008 is deze logiessector geconfronteerd met een volledig nieuwe wetgeving rond de kwaliteit van de vakantiewoning. Hoog tijd dus om deze economisch belangrijke toeristische sector in de kijker te zetten.

De CIB Federatie Toeristisch Vastgoed organiseert daarom op maandag 24 oktober a.s. hierover een toerisme-overleg onder de titel “Vakantiewoningen aan zee: toeristisch ondernemen tussen eb en vloed”. (Centrum Ysara te Nieuwpoort, 17u30.)

Op het programma staan diverse lezingen en een panelgesprek met als thema ‘Logeren aan zee: quo vadis?’. Betrokkenen uit het toeristische veld zoals Toerisme Vlaanderen, Westtoer, CIB Kust en een vertegenwoordiger van de kustburgemeesters brengen elk hun visie rond de invulling van het Logiesdecreet, de sector huurvakantiewoningen in al haar aspecten en de toekomst van marketing en promotie. Vlaams minister voor Toerisme Geert Bourgeois sluit de avond af.

De deelnemers worden achteraf uitgenodigd voor een hapje en een drankje.  Meer info op www.cib.be/toerisme

Bodemdecreet

OVAM consulteert CIB Vlaanderen inzake mogelijke wijzigingen Nieuwe verontreiniging voorkomen en historische verontreiniging saneren: dat zijn de belangrijkste doelstellingen van het Decreet voor bodemsanering en bodembescherming (27 oktober 2006). Sinds de inwerkingtreding op 1 juni 2008 van het nieuwe Bodemdecreet, houdt OVAM systematisch een lijst bij van knelpunten die worden vastgesteld bij de toepassing van de regelgeving. Deze oplijsting resulteerde eind 2010 in een aantal voorstellen (principe-nota) die kunnen leiden tot een mogelijke wijziging van het bestaande Bodemdecreet.

Eind mei 2011 werd CIB Vlaanderen door OVAM geconsulteerd betreffende mogelijke wijzigingen aan dit Bodemdecreet. De

principe-nota bevat volgens CIB Vlaanderen positieve elementen, meer in het bijzonder betreffende een aantal specifieke vereenvoudigingsvoorstellen. Anderzijds kan CIB Vlaanderen zich niet van de indruk ontdoen dat men, via de verschillende voorstellen, de financiële verantwoordelijkheid voor mogelijke ambtshalve saneringen wil afwentelen op particulieren en ondernemers, onder meer door de uitholling van het statuut van onschuldig eigenaar. Ook in het kader van appartementsmedeeigendom en complexe bodemverontreiniging legt men meer verantwoordelijkheid bij de particulier.

CIB Vlaanderen blijft dit dossier op de voet volgen.

CIB info 52

15

Immo CiB

Voor maximaal inzicht in residentieel vastgoed

15%

korting voor

leden CIB geldig tot 15/11/’11

Blijf steeds perfect geïnformeerd over de vastgoedsector Als alerte makelaar wilt u steeds op de hoogte blijven van alle nieuwigheden in uw vakgebied. En als u met een praktische vraag zit, wilt u snel het correcte antwoord vinden, zonder dat het u veel tijd kost. Dan bieden deze 4 publicaties van Kluwer precies wat u nodig heeft.

Handleiding voor de projectontwikkelaar Alles over de wijze waarop een ontwikkelingsproject wordt gestart, gefinancierd en de wijze van samenwerking tussen bouwpartners en overheid.

230 vragen en antwoorden over de verkoop van een verhuurd onroerend goed Welke zijn de beste stappen voor opzeggingen en uitzettingen bij een verhuurd onroerend goed (met stroomschema’s en modellen).

Vastgoed in pocket voor het Vlaamse Gewest Alles over de financiering en fiscale aspecten van vastgoedtransacties, milieureglementering, de wetgeving inzake ruimtelijke ordening en stedenbouw.

Vastgoedmodellen en contracten Alle modellen en contracten voor onder meer huur en verhuur, koop en verkoop, plaatsbeschrijvingen, bouw en verbouwing, btw, inkomstenbelasting en registratierechten.

Online bestellen?

Vermeld zeker code:

11-3330-2

Meer immopublicaties? Kijk op www.kluwer.be/immo

JN234-KLUW-AdvImmo_HalfA4_Horiz-1.indd 1

ATTENTIA: nieuwe partner van CIB Als gedreven vastgoedmakelaar wil u al uw tijd en energie besteden aan uw projecten.

CIB begrijpt deze bezorgdheid en werkt actief aan oplossingen.

Daarom koos CIB voor een nauwe samenwerking met ATTENTIA. ATTENTIA verzekert u een zorgeloos beheer van uw sociaal statuut als vrij beroep en ondersteunt u bij al uw personeelszaken.

Startende vastgoedmakelaar? Bij het ondernemingsloket van ATTENTIA kan u terecht voor een snelle opstart van uw activiteit.

Werkt u met personeel? Dan zorgt ATTENTIA voor een stipte loonsverwerking, uitbetaling kinderbijslag,… tot fiscaal juridisch advies op uw maat.

info@attentia.be | www.attentia.be/cib

16/09/11 09:40

Student of stagiair vastgoedmakelaar?

Kom naar het CIB Vastgoedcongres en haal uw infopakket op.

CIB nieuws WET MEDE-EIGENDOM

Syndicus: twee jaar extra tijd voor coördinatie statuten De gewijzigde wet op de mede-eigendom van 2 juni 2010 bracht heel wat veranderingen en verbeteringen mee voor de syndicus. Niet alle verplichtingen waren echter realistisch, zoals onder meer art 19 §2. Dit artikel legde de actualisering op, en dit uiterlijk tegen 31 augustus 2011, van de basisakte, het reglement van mede-eigendom en het huishoudelijk reglement. De syndicus kreeg een totaal onrealistische timing mee om voor alle mede-eigendommen een aangepaste versie van de statuten te laten opstellen en ter goedkeuring voor te leggen aan de algemene vergadering.

CIB Vlaanderen reageerde meteen en mede onder druk van de sector werd deze paragraaf uit

de wet gewijzigd.

In het Staatsblad van 29 augustus 2011 verscheen de tekst van de aanpassing (bij wet op 1 juni goedgekeurd): de termijn voor de coördinatie van de statuten wordt verlengd met twee jaar. Dit betekent concreet dat de syndicus tegen ten laatste 31 augustus 2013 de coördinatie ter goedkeuring moet hebben voorgelegd aan de algemene vergadering.

Deze recente wetswijziging bepaalt ook dat voortaan, indien een wijziging van de statuten nodig is bij authentieke akte, de hypothecaire publiciteit dient te gebeuren op naam van de Vereniging van Mede-Eigenaars.

EPC

CIB Vlaanderen betwist interpretatie Europese Energierichtlijn De nieuwe Europese Energierichtlijn (gaat over de energieprestatie van gebouwen, de zgn EPBD) werd op 18 juni 2010 gepubliceerd en moet uiterlijk tegen aanvang juli 2012 zijn omgezet in Vlaamse regelgeving.

Bevoegd Vlaams minister Van den Bossche liet al weten dat de Vlaamse regering de omzetting van de richtlijn vanaf 1 januari 2012 voorbereidt. In het ontwerpdecreet, dat nog door het Vlaams parlement moet worden goedgekeurd, staat o.m. dat “elke verkoper, verhuurder of gevolmachtigde, bijvoorbeeld de notaris of de immomakelaar, het kengetal en de unieke code van het EPC in alle publiciteit moet vermelden.”

CIB Vlaanderen is het hiermee niet eens en heeft hiervoor enkele goede redenen. In de eerste plaats gaat dit ontwerp verder dan wat Europa oplegt. De Europese richtlijn spreekt van de verplichte vermelding van de informatie in “advertenties in commerciële media”, terwijl dit in Vlaanderen wordt uitgebreid tot “alle publiciteit”. In de tweede plaats zou de Vlaamse regering ook verplichten om de unieke code van het EPC te vermelden, wat geen Europese verplichting is. De vermelding van deze 30 tekens lange code is volgens CIB Vlaanderen niet sluitend om fraude te voorkomen.

CIB Vlaanderen gaat daarom dringend in overleg met de bevoegde minister en met de Vlaamse parlementsleden om het ontwerp van decreet, dat dit najaar wordt behandeld in het Vlaams Parlement, te kunnen bijsturen.

ANTIDISCRIMINATIEWETGEVING

Private woninghuurmarkt neemt maatregelen Ook de vastgoedmakelaar krijgt te maken met de antidiscriminatiewetgeving wanneer bijvoorbeeld een eigenaar bepaalde discriminerende voorwaarden wil opleggen bij verhuur, of wanneer de andere mede-eigenaars bezwaar aantekenen.

Dit voorjaar werd zelfs een vastgoedmakelaar, die er nochtans om bekend stond dat hij geregeld aan allochtonen verhuurde, door het BIV gesanctioneerd op basis van deze wetgeving. Hij had, op verzoek van de medebewoners, de voorkeur gegeven om een appartement niet te verhuren aan een Marokkaanse Belg.

CIB Vlaanderen is actief aanwezig in het debat over deze problematiek. Zo verleende zij medewerking aan de publicatie van de brochure “Discriminatie op de huisvestingsmarkt. Hoe kan je het vermijden?”.

Recent is een tendens vast te stellen waarbij steden en gemeenten initiatieven nemen om alle spelers op de huisvestingsmarkt te sensibiliseren, te informeren en middelen ter beschikking te stellen om een toegankelijke huisvestingsmarkt te verwezenlijken. Ook hier is CIB Vlaanderen aanwezig op het overleg.

INFO VAN DE CIB FEDERATIES

Druk werkjaar voor de boeg!

De zes CIB Federaties zijn, na een kort zomerreces, opnieuw gestart.

De agenda’s illustreren een drukke activiteit. Een overzicht van de geplande dossiers en thema’s: • Dit najaar start het nieuw project van de Federatie Vastgoedmakelaars, de consumentensite Vastgoedabc.be. Deze website maakt de consumenten wegwijs in het kluwen van (ver)kopen en (ver)huren en geeft heel concrete info over de rol van de vastgoedmakelaar.

• De Federatie Vastgoedbeheerders onderzoekt welke pragmatische oplossingen mogelijk zijn om syndici de gewijzigde wet op de mede-eigendom transparant te laten toepassen. Ook de vele aspecten van het technisch beheer binnen de VME staan op de agenda.

• De Federatie Bedrijfsvastgoed werkt aan de opmaak van specifieke modeldocumenten en plant een studiedag in het voorjaar 2012.

• De Federatie Toeristisch Vastgoed zet verder in op een concrete begeleiding van de toeristische verhuurkantoren bij de toepassing van het Logiesdecreet. Op 24 oktober e.k. organiseert de Federatie een toerisme-overleg in Nieuwpoort (zie p. 15).

• De Federatie Vastgoedpromotoren onderzoekt de gevolgen van de geplande ‘omgevingsvergunning’ en de permanente milieuvergunning. Ook de (financiële) impact van een nieuw gepland decreet Onroerend Erfgoed staat op de agenda.

• De Federatie Vastgoedexperten werkt verder aan het beleidsvoorstel voor certificering en titelbescherming van de vastgoedexpert en aan aangepaste modeldocumenten voor de vastgoedexpert.

CIB info 52

17

CIB partners

De syndicus als efficiënt & technisch manager?

Reken op BTV voor uw wettelijk verplichte controles.

U kan maar ‘Beter Zeker’ zijn!

meer info zie onder

Voor meer info of een offerte op maat: contacteer onze kantoren, uw BTVsectormanager of via http:// professional.btvcontrol.be

De gewijzigde wet op de mede-eigendom heeft het laatste jaar voor extra veel druk gezorgd op de schouders van de professionele syndicus. Ook het groeiend pakket wettelijk verplichte controles op technische installaties maakt hier deel van uit. Vertrouw hiervoor op BTV. BTV is immers dé professionele partner van CIB om u bij te staan voor alle technische controles in de gebouwen die u beheert. Als syndicus draagt u er zorg voor dat de gebouwen in uw beheer voldoen aan alle wettelijke normen en regels.

Een uitgebreide dienstverlening Een overzicht van de controles en audits die BTV uitvoert: naast (periodieke) controles en indienststellingen van elektrische installaties en liften, checkt BTV ook de brandveiligheid (algemeen, branddetectie, brandhaspels,..). Onze inspecteurs hebben tevens de expertise in huis om alles te controleren en adviseren

op het gebied van verwarming en energiezuinigheid (het opmaken van een EPC, het uitvoeren van verwarmingsaudits, het meten of uw brander wel optimaal functioneert, het uitvoeren van controles op de aardgasinstallatie en opslagtanks voor huisbrandolie).

Ook de veiligheidscoördinatie bij een postinterventiedossier (bij bouw of renovatie) of de sinds 1 juli 2011 verplichte rioleringskeuring kunt u toevertrouwen aan onze BTV-inspecteurs.

U kunt ook altijd beroep op ons doen bij controles van noodverlichting, bliksemafleiders, levenslijnen, automatische poorten,…

Hoe kan u bestellen?

Aangezien niet alle gebouwen identiek zijn en we steeds proberen zoveel mogelijk controles te combineren, neemt u best contact op met BTV.

BA-polis en borgstelling: uw zekerheid Uw (beroeps)verantwoordelijkheid vereist de nodige dekking

BA-polis en borgstelling: een plicht De vastgoedmakelaar is verantwoordelijk voor alle handelingen die hij (maar ook zijn personeel en iedereen die in zijn opdracht werk) stelt in de uitoefening van zijn beroep. De beroepsdeontologie verplicht de erkende BIV-makelaar dan ook om zich hiervoor te verzekeren. meer info op www.concordia.be

Uw Concordiamakelaar helpt u graag op weg. Info bij koen@concordia.be en op 09 383 02 26

18

CIB info 52

De polis BA uitbating: schade aan klanten en derden Het “te koop”-bord waait los van de woning en beschadigt een geparkeerde auto, een bezoeker verwondt zich aan een gebarsten spiegel in de lift van het gebouw waarvan u syndicus bent… De verzekering BAUitbating dekt alle lichamelijke, materiële en immateriële schade die aan klanten (of derden) zijn toegebracht.

De polis BA-beroepsaansprakelijkheid: vergissen is menselijk U vergeet bij een verkoop melding te maken van een bouwovertreding, u aanvaardt een bod zonder

mandaat van de verkoper, de Vereniging van MedeEigenaars eist het verschil op van de factuur van de herstelling die hoger uitviel omdat u als syndicus bent uitgegaan van verkeerde plannen van het gebouw…

Kortom: vergetelheid of nalatigheid, het niet-naleven van termijnen…. Dit alles valt onder de beroepsaansprakelijkheid.

De borgstelling: zekerheid van de door u bewaarde gelden.

Beschikt u door faling of concordaat niet langer over de gelden die u in bewaring had, dan zorgt deze verzekering ervoor dat de rechthebbenden geen schade lijden.

Verzekeringen: een logische plicht. Uw klant heeft er alle baat bij.

Informeer u bij uw verzekeringsmakelaar, u bent hiertoe verplicht maar u hebt er ook alle baat bij!

Info bij Koen Malfait van Concordia

CIB wat was en zal zijn

AGENDA

Gent, Flanders Expo, 8-16 oktober 2011

Voor wie?

Bis is de grootste bouwbeurs van Vlaanderen en het referentiepunt voor bouwen en verbouwen, en dat al voor de 23ste opeenvolgende keer. Voor wie op de hoogte wil zijn van de nieuwste trends bij bouwen en verbouwen vindt op bis alle nodige ideeën, exposanten en contacten.

Immo@bis Niet enkel bouwers en verbouwers kunnen er terecht op bis… Wie een bestaand onroerend goed wenst te kopen of verkopen kan ook ditmaal terecht op Immo@bis (hal 5).

Naar gewoonte vindt men er de belangrijkste vastgoedspelers van de regio verzameld: vastgoedmakelaars en projectontwikkelaars.

In deze hal bevindt zich ook de CIB-stand.

Interessante seminaries Tijdens deze bouw- en immobeurs organiseren drie CIB Federaties i.s.m. VIVO een aantal interessante seminaries.

• “Huurschade bij einde huur: wettelijke aspecten en huidige tendensen” (di. 11 oktober (10u-13u) – Federatie Vastgoedexperten • “Syndicus… technisch manager in medeeigendom?” (dinsdag 11 oktober (14u-17u) - Federatie Vastgoedbeheerders • “De ruilpromotie en het recht van opstal: actualiteit en complexiteit” (vrij 14 oktober, 14u30-16u30) – Federatie Vastgoedpromotoren.

CIB OOST-VLAANDEREN: ledenvergadering 6 september Na de juridische vastgoedactualiteit van Mr Matthys gaf Christian Cuvelier (Concordia) toelichting over hoe uw beroepsinkomen te verzekeren via de CIB-polis gewaarborgd inkomen.

CIB ANTWERPEN: Minister Van den Bossche te gast Op 6 september had CIB Antwerpen tijdens haar vastgoedlunch minister van Wonen Freya Van den Bossche als gast inzake woonbeleid in Vlaanderen.

Info en inschrijven kan via www.vivo.be/ opleidingsaanbod-actueel.

Wie inschrijft ontvangt ook een toegangsen parkeerticket voor een bezoek aan de bis-beurs.

CIB KUST: CIJFERS VAKANTIEVERHUUR VOLGEN KWAKKELENDE ZOMER Op de ledenvergadering van 20 september bestudeerde CIB Kust o.m. de Kustmonitor Vakantieverhuur zomer 2011. Het slechte weer zorgde voor een pak minder last-minute boekingen. Juli hield nog redelijk stand (-5%) dankzij de vroegboekingen, maar augustus kreeg rake klappen in vergelijking met zelfde periode vorig jaar (-16%).

CIB info 52

19

Doen deze controles een belletje rinkelen?

Hopelijk wel. Als syndicus zorgt u er immers voor dat de mede-eigendom in uw beheer voldoet aan alle wettelijke normen en regels. BTV kan u op meer vlakken bijstaan dan u wellicht denkt. Onze inspecteurs hebben immers ruime expertise en jarenlange ervaring in verschillende technische vakgebieden.

Reken op BTV voor uw wettelijk verplichte controles. U kan maar ‘Beter Zeker’ zijn!

Meer info en bestellen via professional.btvcontrol.be

Beter Zeker. professional.btvcontrol.be