Page 1

Գինը՝ 100 դրամ

| № 27 (267), ուրբաթ, մարտի 1, 2013 թ., www.civilnet.am

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

Դժ­գո­հու­թյան մա­շեց­ման մե­խա­նի­կան խմբագրական

էջ 2 ›››

օ ր ա թ ե ր թ

Բարևին ջո­կերն է պա­կա­սում

Հա­յաս­տա­նում ոս­կեր­չու­ թյու­նը վնա­սա­կար բիզ­նես է, դրա մա­սին, հա­մե ­նայն դեպս, վկա­յում է Երևա­նի ոս­կեր­չա­կան գոր­ծա­րա­նը։ Ըն­կե­րու­թյու­նը կու­տա­կել է ֌6,4 մլրդ­-ի վնաս­ ներ և կա­ռա­վա­րու­թյան ո­րոշ­ մամբ նվա­զեց­րել կա­նո­ նա­դիր կա­պի­տա­լը։ Բա­ցի այդ՝ վար­չա­պե­տի հանձ­ նա­րա­րա­կա­նով գոր­ծա­ րա­նում սկսվել է մաս­նա­ վո­րեց­ման գոր­ծըն­թաց։

Երևան­յան ցույ­ցե­րի ար­ցախ­յան ըն­կա­լում ­ն ե­րը Հայկ Խա­նում­յան, տե­սա­կետ

էջ 2 ›››

Հա­մալ­սա­րան­ յու­գեն­դի հրա­մա­յա­կա­նը Մարատ Յավրումյան, տե­սա­կետ էջ 3 ›››

Աճ՝ ԱՎԾ վար­կա­ծով Վի­ճա­կա­գիր­ներն ան­ցած տար­վա հա­մար 7,2% տնտե­սա­կան աճ են ա­պա­հո­վել էջ 4 ›››

Ով ռիս­կի չի դի­մում, նա կոն­յակ չի խմում

Հարցազրույց Ա­րա Գ­րի­գոր­յա­նի հետ էջ 5 ›››

Հա­րա­վա­յին Կո­րեա­յի նոր տնտե­սա­կան հրաշ­քը

Երբ ՀՆԱ-ն ա­ճում է, կեն­սա­մա­կար­դա­կը՝ ոչ այն­քան էջ 6 ›››

Ոս­կին թան­կա­նում է, ոս­կեր­չու­թյու­նը՝ ոչ

heritage.org

Մի ի­րա­վի­ճակ է, երբ հաղ­թել է Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­յա­նը, բայց ջո­կե­րը Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յա­նի ձեռ­քում է: Իսկ «Բարևի հե­ղա­փո­խու­թյա­նը» ջո­կերն է պա­կա­սում:

Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­յա­նը մար­զա­յին եր­կօր­յա հան­րա­ հա­վաք­նե­րից հե­տո՝ ե­րեկ, Ա­զա­տու­թյան հրա­պա­րա­ կում կրկին հան­րա­հա­վաք էր հրա­վի­րել: Ճիշտ է, հրա­ պա­րա­կը բազ­մա­մարդ էր, սա­կայն ոչ այն­քան, որ կա­ րե­լի լի­ներ հա­մե­մա­տել 2008թ. փետր­վար­յան հան­ րա­հա­վաք­նե­րի հետ: Հե­ տաքրք­ րա­ կան է, որ Րաֆ­ ֆի Հով­հան­նիս­յա­նի հան­ րա­հա­վաք­նե­րին ա­վե­լի մեծ է­ներ­գե­տի­կա կար Հա­յաս­ տա­նի ե­րեք խո­շոր քա­ղաք­ նե­րում՝ Գ­յում­րիում, Վա­նա­ ձո­րում և Կա­պա­նում, քան մայ­րա­քա­ղաք Երևա­նում:

Հա­յաս­տա­նի վեր­ջին 25 տա­րի­նե­րի պատ­մու­թյունն ա­պա­ցու­ցել է, որ փո­փո­ խու­թյան լակ­մու­սի թուղ­թը հենց Ա­զա­տու­թյան հրա­ պա­րակն է, և հենց այս­տեղ հա­վաք­ված բազ­մու­թյան թվից են կախ­ված հար­թա­ կում կանգ­նած լի­դեր­նե­րի հե­տա­գա գոր­ծո­ղու­թյուն­ ներն ու հա­ջո­ղու­թյու­նը: Հան­րա­հա­վա­քի ա­վար­ տին Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­ յա­նը հայ­տա­րա­րեց Ա­զա­ տու­թյան հրա­պա­րա­կում հա­ջորդ հան­րա­հա­վա­ քի մա­ սին՝ մար­ տի 2-ին, և խոս­ տա­ ցավ, որ «շատ կարևոր բան է ա­սե­լու»:

Թե ինչ է ա­սե­լու, ի­հար­կե, կլսենք մար­ տի 2-ին: Սա­ կայն կա­րե­լի է ո­րո­շա­կիո­ րեն են­ թադ­ րել, որ Րաֆ­ ֆի Հով­հան­նիս­յա­նը ա­վե­լի շատ քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի ա­ջակ­ցու­թյուն է ակն­կա­ լում, ին­ չի շնոր­ հիվ միայն հնա­րա­վոր կլի­նի Ա­զա­տու­ թյան հրա­պա­րա­կում դա­ տա­րկ քա­ռա­կու­սի մետ­րեր չթող­ նել: Հա­ զիվ թե պա­ րոն Հով­հան­նիս­յանն ակն­ կա­լի, որ «Բար­գա­վաճ Հա­ յաս­տանն» ա­ջակ­ցու­թյուն կհայտ­նի ի­րեն: Սա­կայն թերևս սպա­ սում է Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յա­նի ա­ջակ­ ցու­թյա­նը: Վեր­ջինն էլ իր

հեր­թին կոնկ­րետ գոր­ծո­ ղու­թյուն­ներ է ակն­կա­լում Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­յա­նից: Ս­տեղծ­վել է հա­կա­սա­ կան մի ի­րա­վի­ճակ. Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­յա­նի գոր­ծո­ղու­ թյուն­նե­րից է կախ­ված Տեր-­ Պետ­րոս­յա­նի ա­ջակ­ցու­թյու­ նը, բայց նաև Տեր-­ Պետ­ րոս­յա­նի ա­ջակ­ցու­թյու­նից են կախ­ված Հով­հան­նիս­յա­ նի գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը: Ա­վե­լի պարզ՝ մի ի­րա­վի­ ճակ է, երբ հաղ­թել է Րաֆ­ ֆի Հով­հան­նիս­յա­նը, բայց ջո­կե­րը Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­ յա­ նի ձեռ­ քում է: «Բարևի հե­ղա­փո­խու­թյա­նը» ջո­կերն է պա­կա­սում:  n

Կա­ռա­վա­րու­թյան ե­րեկ­վա նիս­տում վար­չա­պետ Տիգ­ րան Սարգս­յա­նը հանձ­նա­ րա­րեց սե­փա­կա­նաշ­նոր­ հել Երևա­նի ոս­կեր­չա­կան գոր­ծա­րա­նը: Վար­չա­պե­ տի մեջ նման ցան­ կու­ թյուն ա­ռա­ջա­ցավ այն բա­նից հե­ տո, երբ է­կո­նո­մի­կա­յի նա­ խա­րար Տիգ­րան Դավ­թյա­ նը ներ­կա­յաց­րեց գոր­ծա­ րա­նի կա­նո­նադ­րա­կան կա­պի­տա­լի նվա­զեց­ման վե­րա­բեր­յալ ո­րո­շու­մը, ըստ ո­րի՝ ըն­կե­րու­թյան կա­պի­ տա­լը հա­վա­սա­րեց­վում է զուտ ակ­տիվ ­ն ե­րի ար­ժե­ քին՝ ֌3,24 մլրդ։ Գոր­ծա­րա­նի 2012թ. ֆի­ նան­սա­կան հաշ­վետ­վու­ թյան հա­մա­ձայն՝ կա­նո­նա­ դիր կա­պի­տա­լը տա­րե­վեր­ ջին կազ­ մել է ֌10,3  մլրդ, կու­տա­կա­յին վնա­սը՝ ֌6,4  մլրդ։ Միայն 2012թ. գոր­ծա­րա­նի վնա­սը կազ­ մել է ֌262 մլն։ Գոր­ծա­րանն ըստ էու­թյան վնա­սով է աշ­ խա­տել ան­գամ նա­խաճգ­ նա­ժա­մա­յին տա­րի­նե­րին. 2008թ., օ­րի­նակ, գոր­ծա­րա­ նի կու­տա­կած վնա­սը կազ­ մել է ֌6,5 մլրդ։

էջ 4 ›››

Կիզակետում

Բեռ­նա­փո­խադ­րում ­ն ե­րը թան­կանում են «Վ­րա­ցա­կան եր­կա­թու­ղին» փետր­վա­րից 3,5%-ով թան­կաց­րել է եր­կա­թու­ղով կոն­տեյ­նե­րա­յին բեռ­նա­ փո­խադ­րում ­ն ե­րը. մեկ ա­միս անց «Հա­րավ­կով­կաս­յան եր­կա­թու­ղի» ըն­կե­րու­թյու­նը Հա­յաս­տա­նի տա­րած­քում գոր­ծո­ղու­թյան մեջ է դնում նոր սա­կագ­ներ։ 2013թ. փետր­վա­րի 1-ից «Վ­րա­ցա­կան եր­կա­թու­ղին» 3,5%-ով բարձ­րաց­րել է սա­կագ­նե­րը 20-ֆու­տա­նոց կոն­տեյ­ներ­նե­րի փո­խադր­ ման հա­մար և հ­րա­ժար­ վել 40-ֆու­տա­նոց կոն­տեյ­ ներ­նե­րի տե­ղա­փոխ­ման ժա­մա­նակ կի­րառ­վող 0,82 նվա­զեց­նող գոր­ծակ­ցից,

աս­վում է «Հա­րավ­կով­կաս­ յան եր­կա­թու­ղի» ըն­կե­րու­ թյան տա­րա­ծած հա­ղոր­ դագ­րու­թյան մեջ։ Հայ­կա­կան բեռ­նա­փո­ խադ­րող­նե­րի հա­մար հնա­ րա­վոր գնա­յին ճնշում ­ն ե­ րը նվա­զեց­նե­լու նպա­տա­ կով «Հա­րավ­կով­կաս­յան եր­կա­թու­ղին» բեռ­նա­փո­

խադ­րում ­ն ե­րի սա­կագ­նե­ րի թան­կա­ցու­մը փետր­ վա­ րին զսպել է սե­ փա­ կան ռե­սուրս­նե­րի հաշ­վին։ «Սա­կայն ղե­կա­վար­վե­լով «Վ­րա­ցա­կան եր­կա­թու­ղու» հետ կնքված «Մի­ջազ­գա­ յին եր­կա­թու­ղա­յին հա­ղոր­ դակ­ցու­թյու­նում գոր­ծող կոն­տեյ­նե­րա­յին գնաց­քի կազ­մա­կերպ­ման մա­սին» հա­մա­ձայ­նագ­րով և ձեռք­ բեր­ված պայ­մա­նա­վոր­ վա­ծու­թյուն­նե­րով՝ 2013թ. մար­տի 1-ից Հա­յաս­տա­ նի տա­րած­քում գոր­ծո­ղու­

թյան մեջ են դրվե­ լու նոր սա­կագ­ներ»,– աս­վում է հա­ղոր­դագ­րու­թյու­նում։ Այս­պես՝ մեկ 40-ֆու­տա­ նոց բեռն­ված կոն­տեյ­նե­րի հա­մար սա­կա­գինն այ­սու­ հետ կազ­մե­լու է $0,96 տոն­ նա/կմ­-ի հա­մար՝ նախ­կի­ նում գոր­ ծող $0,78-ի դի­ մաց (ա­ ճը՝ 23%)։ Դա­ տարկ կոն­տեյ­նե­րի հա­մար գոր­ծե­ լու է $0,48 սա­կա­գի­նը՝ նախ­ կին $0,39-ի փո­խա­րեն (ա­ճը՝ 23%)։ Բեռն­ ված և դա­ տարկ 20-ֆու­տա­նոց կոն­տեյ­նե­րի հա­մար սա­կա­գի­նը կազ­մե­

lis

Մար­տից բարձ­րա­նա­լու են կոն­տեյ­նե­րա­յին գնաց­քի սա­կագ­նե­րը

2013թ. մար­տի 1-ից Հա­յաս­տա­նի տա­րած­քում գոր­ծո­ղու­թյան մեջ են դրվե­լու կոն­տեյ­նե­րա­յին բեռ­նա­փո­խադ­րում ­ն ե­րի նոր սա­կագ­ներ։

լու է հա­մա­պա­տաս­խա­նա­ բար $0,56 և $0,28 տոն­նա/կմ­ -ի հա­մար՝ նախ­կին $0,54-ի և $0,27-ի դի­մաց (ա­ճը՝ հա­ մա­պա­տաս­խա­նա­բար 3,7%)։ «Հա­րավ­կով­կաս­յան եր­ կա­թու­ղում» նշել են, որ ըն­

կե­րու­թյու­նը վեր­ջին ե­րեք տա­րի­նե­րին զսպել է բեռ­ նա­փո­խադ­րում ­ն ե­րի սա­ կագ­նե­րի ա­ճը, դրանք բարձ­րա­ցել են միայն 2013թ. հուն­վա­րին։  n Տաթև Հով­հան­նիս­յան


| № 27 (267), ուրբաթ, մարտի 1, 2013 թ.

2 | Տեսանկյուն Խմբագրական

Դժ­գո­հու­թյան մա­շեց­ման մե­խա­նի­կան Իշ­խա­նու­թյու­նը ին­տեն­սի­վո­րեն ել­քեր է փնտրում նվա­զա­գույն կո­րուս­տնե­րով ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­կից դուրս գա­լու և օ­րե­ցօր խո­րա­ցող քա­ղա­քա­կան ճգնա­ ժա­մը հաղ­թա­հա­րե­լու հա­մար: Սերժ Սարգս­յա­նը, իր ո­ճին հա­վա­տա­րիմ, փոր­ձում է ի­մի­տա­ցիոն ու կոս­մե­ տիկ լու­ծում ­ն եր տալ քա­ղա­քա­կան ճգնա­ժա­մի ն: Իշ­խա­նու­թյու­նը այս փու­լում նա­խա­ձեռ­նել է ԱԺ նա­ խա­գահ Հո­վիկ Աբ­րա­համ­յա­նի աշ­խա­տա­սեն­յա­կում խորհր­դակ­ցու­թյուն­նե­րի շարք, ո­րին ընդ­դի­մու­թյան կող­մից մաս­նակ­ցում են ՀՅԴ խմբակ­ցու­թյան ներ­կա­ յա­ցու­ցիչ Ար­մե ն Ռուս­տամ­յա­նը, «Ժա­ռան­գու­թյան» կող­մից՝ Ռու­բեն Հա­կոբ­յա­նը: Խորհր­դակ­ցու­թյուն­նե­ րի ա­ռա­ջին փու­լում որ­պես քա­ղա­քա­կան ճգնա­ժա­մի կոմպ­րո­մի­սա­յին լու­ծում քննարկ­վել է ե­րեք կետ. 1.Ար­տա­հերթ խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րի անց­կա­ցում՝ մեկ տար­վա ըն­թաց­քում։ 2.Հա­մա­մաս­նա­կան ընտ­րա­կար­գի ան­ցում՝ եր­կու տար­վա ըն­թաց­քում։ 3. Ընդ­դի­մու­թյան վե­րահս­կո­ղա­կան լծակ­նե­րի ա­վե­լա­ցում։ Քն­նարկ­ման են­թա­կա ե­րեք կե­տե­րի բո­վան­դա­կու­ թյու­նից ակն­հայտ է դառ­նում, որ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի սե­ղա­նի վրա գտնվող փաս­տա­թուղ­թը կա­րող է ծու­ ղակ լի­նել ընդ­դի­մու­թյան և մաս­նա­վո­րա­պես Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­յա­նի հա­մար: Ե­թե օ­րա­կար­գում ընդգրկ­ ված բո­լոր կե­տե­րը անխ­տիր ըն­դուն­վեն իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րի կող­մից, ա­պա դրան հա­ջոր­դե­լու է փետր­ վա­րի 18-ի նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րից հե­տո բարձ­րա­ցած դժգո­հու­թյուն­նե­րի ա­լի­քի աս­տի­ճա­նա­ կան կամ կտրուկ ան­կում: Ու­շադ­րու­թյուն է գրա­վում այն փաս­տը, որ Սերժ Սարգս­յա­նը փո­փո­խու­թյուն­նե­րի գնա­լու ժամ ­կ ե­տը սահ­մա­նում է մե­կից եր­կու տա­րի: Ըստ էու­թյան, Սերժ Սարգս­յա­նը այս փու­լում ցան­կու­ թյուն չու­նի որևէ բան զի­ջե­լու, այլ տակ­տի­կա­կան քայ­լե­ րով ժա­մա­նակ է ձգում: Իսկ ներ­կա­յաց­ված ե­րեք կե­տե­րը ըն­դու­նե­լու դեպ­քում էլ մի տա­րի հե­տո շատ մեծ հա­վա­ նա­կա­նու­թյամբ կհայ­տա­րար­վի, որ խորհր­դա­րա­նա­կան նոր ընտ­րու­թյուն­նե­րի անց­կա­ցու­մը և հա­մա­մաս­նա­կան ընտ­րա­կար­գի ան­ցու­մը այլևս նպա­տա­կա­հար­մար չէ: Իշ­խա­նու­թյան հա­մար այս պա­հին գերխն­դիր է հա­մա­ժո­ղովր­դա­կան դժգո­հու­թյան ա­լի­քը հա­մա­ պա­տաս­խան քայ­լե­րով մա­շեց­նելն ու պայ­քա­րի դուրս ե­կած հա­սա­րա­կու­թյա­նը հիաս­թա­փեց­նելն ու հոգ­նեց­նե­լը: Ն­ման մար­տա­վա­րու­թյուն հե­տընտ­րա­կան լար­ված ի­րա­վի­ճա­կում կի­րառ­վել է 2003թ., երբ հե­տընտ­րա­ կան դժգո­հու­թյուն­նե­րի ա­լի­քը մա­րե­լու հա­մար Սահ­ մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նը խորհր­դատ­վա­կան ո­րո­ շում կա­յաց­րեց մեկ տար­վա ըն­թաց­քում նա­խա­գա­հի վստա­հու­թյան հան­րաք­վե անց­կաց­նել: Հե­տա­գա­յում դրա ի­րա­կա­նա­ցու­մը նպա­տա­կա­հար­մար չհա­ մար­վեց, քա­նի որ հրա­պա­րա­կում ար­դեն բո­ ղո­քող ժո­ղո­վուրդ չկար: n

տ ն տ ե ս ա կ ա ն

օ ր ա թ ե ր թ

Լույս է տեսնում 2011թ. սեպտեմբերի 21-ից: Հիմնադիր և հրատարակիչ՝ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամ, վկայական` 03Ա080303, տրվ. 20.05.08թ. Հասցե՝ ք. Երևան, Հյուսիսային պողոտայի 1 Հեռ.՝ +37410 500 119, էլ. փոստ՝ info@civilnet.am Գլխավոր խմբագիր՝ Կարեն Հարությունյան Թողարկման պատասխանատու՝ Մարատ Յավրումյան Վաճառք և բաժանորդագրություն՝ +374 10 500119, +374 55 026249 Գովազդ և մարքեթինգ՝ +374 55 441351 Մեջբերումներ անելիս հղումը «Օրակարգ»-ին պարտադիր է: Թերթի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուս­տա­ռադիո­ընթերցումն առանց «Օրակարգ»-ին հղման արգելվում է: Նյութերը չեն գրախոսվում և հեղինակներին չեն վերադարձվում: Գովազդների և R տառով հրապարակվող նյութերի բովանդա­կության համար խմբագրությունը պատասխանատվություն չի կրում: Տառատեսակը՝ Էդիկ Ղաբուզյանի Հրատարակության 3-րդ տարի Ստորագրված է տպագրության՝ 28.02.2013թ. Տպաքանակը՝ 2000

Երևան­յան ցույ­ցե­րի ար­ցախ­յան ըն­կա­լում ­ն ե­րը Հայկ Խա­նում­յան

ՀՀ

-ում հե­տընտ­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րի ար­ ցախ­յան ըն­կա­լում ­ն ե­րը կա­րող են հե­տաքր­քիր հե­տա­զո­տու­ թյան թե­ մա լի­ նել: Ա­ ռանց որևէ գի­ տա­կան մե­թո­դո­լո­գիա օգ­տա­գոր­ ծե­լով՝ փոր­ձեմ ներ­կա­յաց­նել 2008 և 2013 թթ. երևան­ յան հե­ տընտ­ րա­ կան զար­գա­ցում ­ն ե­րի ըն­կա­լում ­ն երն Ար­ցա­խում: Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յա­նի հայտն­վելը 2008թ. նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րա­պայ­ քա­րում, ա­պա նաև հե­տընտ­րա­կան զար­գա­ցում ­ն ե­րը լուրջ ան­հանգս­ տու­թյուն ա­ռա­ջաց­րին Ար­ցա­խում: Թեև նա­խա­գա­հի թեկ­նա­ծու Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յանն այ­ցե­լեց Ս­տե­փա­ նա­կերտ, հան­դի­պեց Ար­ցա­խի իշ­խա­ նու­թյուն­նե­րի հետ, այ­նո­ւա­մե ­նայ­նիվ ցույ­ցե­րի ժա­մա­նակ ղա­րա­բաղ­ցի­ նե­րի դեմ ուղղ­ված հռե­տո­րա­բա­նու­ թյունն ա­վե­լի մե­ծաց­րին Տեր-­Պետ­ րոս­յա­նի նկատ­մամբ վա­խե­րը: Ար­ ցախ­յան հա­սա­րա­կու­թյան որևէ հատ­վա­ծի հա­մար Տեր-­Պետ­րոս­յանն ըն­դու­նե­լի թեկ­նա­ծու չէր. իշ­խա­նու­ թյան կողմ ­ն ա­կից­նե­րը հակ­ված էին իշ­խա­նու­թյան թեկ­նա­ծո­ւին, ընդ­դի­ մա­դիր տրա­մադ­րու­թյուն­ներ ու­նե­ ցող­նե­րը, ո­րոնք մե­ծ ­մա­սամբ ՀՅԴ հետևորդ­ներ էին, է՛լ ա­վե­լի ռա­դի­կալ էին տրա­մադր­ված Տեր-­Պետ­րոս­յա­նի դեմ, ո­րին մե­ղադ­րում էին Ար­ցա­խում Դաշ­նակ­ցու­թյան դեմ գոր­ծած տար­ բեր մեղ­քե­րի, այդ թվում՝ Գե­րա­գույն

խորհր­դի ա­ռա­ջին նա­խա­գահ Ար­ թուր Մկրտչ­յա­նի հետ ոչ նոր­մալ հա­ րա­բե­րու­թյուն­նե­րի հա­մար: Հա­սա­ րա­կա­կան դաշ­տի լի­բե­րալ ներ­կա­ յա­ցու­ցիչ­նե­րի հա­մար ևս Տեր-­Պետ­ րոս­յա­նը նա­խընտ­րե­լի թեկ­նա­ծու չէր կա­րող հա­մար­վել ար­ցախ­յան հար­ ցում իր պարտ­վո­ղա­կան մո­տե­ցում­ նե­րի հա­մար: Չ­նա­յած այս ա­մե­նին՝ մարտ­մեկ­ յան ող­բեր­գու­թյու­նը ծանր ըն­դուն­վեց նաև Ս­տե­փա­նա­կեր­տում, որ­տե­ղից եղ­բայ­րաս­պա­նու­թյու­նը դա­դա­րեց­նե­ լու կո­չեր հնչե­ցին: Հե­տընտ­րա­կան զար­գա­ցում ­ն ե­րը և հատ­կա­պես Մար­տի 1-ը սպա­նիչ ազ­ դե­ցու­թյուն ու­նե­ցան Ար­ցա­խի ներ­ քա­ղա­քա­կան կյան­քի վրա: Տա­րի­ներ շա­րու­նակ ընդ­դի­մու­թյուն եզ­րը ա­սո­ ցաց­ վում էր Մար­ տի 1-ի կամ հա­ սա­ րա­կու­թյան մեջ ա­տե­լու­թյան մթնո­ լոր­տի առ­կա­յու­թյան հետ: Տեր-­Պետ­ րոս­յա­նի և ն­րա կողմ ­ն ա­կից­նե­րի այս մար­տա­վա­րու­թյան պատ­ճա­ռով էր, որ գրե­թե չորս տա­րի Ար­ցա­խում ոչ մի քա­ղա­քա­կան ուժ չփոր­ձեց լրաց­նել ընդ­դի­մա­դիր դաշ­տը: 2013թ. նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­ թյուն­նե­րը և հե­տընտ­րա­կան զար­գա­ ցում ­ն երն ա­վե­լի հե­տաքր­քիր տեսք ու­նեն: Սո­ցիա­լա­կան ցան­ցե­րի ար­ ցախ­յան օգ­տա­տե­րե­րի մոտ նկա­տե­լի է զգա­լի հա­մակ­րանք ընդ­դի­մու­թյան նկատ­մամբ: Երևա­նի և մար­զե­րի հե­ տընտ­րա­կան ցույ­ցե­րում չկան ղա­ րա­բաղ­ցի­նե­րի դեմ ուղղ­ված կո­չեր, հա­կա­ղա­րա­բաղ­յան հռե­տո­րա­բա­

նու­թյու­նը բա­ցա­կա­յում է, ընդ­դի­մու­ թյան հիմ ­ն ա­կան թեկ­նա­ծուն՝ Րաֆ­ֆի Հով­հան­նիս­յա­նը, ըն­կալ­վում է որ­պես ար­ցա­խա­մետ քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ, «Ժա­ռան­գու­թյուն» կու­սակ­ցու­թյու­ նը Ար­ցա­խի հար­ցում բռնել է ան­զի­ ջում կեց­վածք: Մ­յուս կող­մից՝ իշ­խա­ նու­թյան թեկ­նա­ծու Սերժ Սարգս­յա­նի պարտ­վո­ղա­կան հայ­տա­րա­րու­թյուն­ ներն ու հար­ցազ­րույց­նե­րը Ար­ցա­խի հար­ցի վե­րա­բեր­յալ լուրջ վա­խեր են ա­ռա­ջաց­րել Ս­տե­փա­նա­կեր­տում: Մեծ դեր է խա­ղում նաև այն հան­գա­ման­ քը, որ «Ժա­ռան­գու­թյան» տար­բեր ան­ դամ ­ներ մշտա­ կան կա­ պի մեջ են ե­ղել ար­ցախ­յան քա­ղա­քա­կան, հա­ սա­րա­կա­կան, վեր­լու­ծա­կան շրջա­ նակ­նե­րի հետ: Երևա­նում քա­ղա­քա­ ցիա­կան անհ­նա­զան­դու­թյան քա­րո­ զող­նե­րից են նաև ար­ցախ­յան ծա­գում ու­նե­ցող գոր­ծիչ­ներ, ո­րոնք զգա­լի հե­ ղի­նա­կու­թյուն ու­նեն Ար­ցա­խում: Ար­ցա­խում հա­յաս­տան­յան ընդ­դի­ մու­թյան մա­սին ըն­կա­լում ­ն ե­րի փո­ փո­խու­թյան հիմ ­ն ա­կան պատ­ճա­ռը, սա­ կայն, այն է, որ այս ան­ գամ հե­ տընտ­րա­կան զար­գա­ցում ­ն ե­րի ժա­ մա­նակ ընդ­դի­մու­թյու­նը մար­դիկ է հա­ վա­ քում ոչ թե ան­ ձի շուրջ կամ ա­տե­լու­թյան ա­լի­քի վրա, այլ ի­րեն է դարձ­նում քա­ղա­քա­ցիա­կան շարժ­ ման գոր­ծիք: Շար­ժում ­ն եր, ո­րոնց ար­ցախ­ցին ան­տեղ­յակ չէ. դեռ քսան­ հինգ տա­ րի ա­ ռաջ ԼՂԻՄ շրջան­ նե­ րից ու Ս­տե­փա­նա­կեր­տից սկսվեց հայ ժո­ղովր­դի շար­ժու­մը հա­նուն իր ի­րա­վունք­նե­րի ի­րա­կա­նաց­ման:  n

«Սե­փա­կան տե­սիլք­նե­րի ար­տադ­րու­թյան» Հա­յաս­տա­նը Մ­հեր Ար­շակ­յան

Ը

ստ իս՝ հա­սա­րա­կա­կան բո­լոր ֆիաս­կո­նե­րի հիմ­քում այն է, որ ՀՀԿ-ն ընտ­րու­թյուն­նե­րով չի ե­կել իշ­խա­ նու­թյան։ Այ­սինքն՝ ոչ ոք չգի­տի այդ կու­ սակ­ցու­թյան մեկ­նար­կա­յին վար­կա­նի­շը 1998թ., երբ Վազ­ գեն Սարգս­ յա­ նի մաս­ նակ­ցու­թյամբ իշ­խա­նու­թյու­նից հե­ռաց­ վեց նա­խա­գահ Լևոն Տեր-­Պետ­րոս­յա­նը։ Ե­ թե հի­ շում եք, ՀՀԿ-ն «հզոր» քա­ ղա­քա­կան ուժ է դար­ձել մի գի­շե­րում՝ Տեր-­Պետ­րոս­յա­նի հրա­ժա­րա­կա­նից մեկ օր ա­ռաջ։ Մինչ այդ հա­սա­րա­կու­ թյունն այդ­ պես էլ չի­ մա­ ցավ 1995թ. Սահ­մա­նադ­րու­թյան հան­րաք­վեի և ԱԺ ընտ­րու­թյուն­նե­րի, ինչ­պես նաև 1996թ. նա­խա­գա­հի ընտ­րու­թյուն­նե­ րի ի­րա­կան արդ­յունք­նե­րը։ Այ­սինքն՝ հա­սա­րա­կա­կան օր­գա­նիզ­մը 1995-ից մինչև հի­մա չգի­տի, թե ինչ ախ­տո­րո­ շում ­ն ե­րի «ներ­կա­յա­ցու­ցիչ» է, ինչ հի­ վան­դու­թյուն­ներ ու­նի, օր­գա­նիզ­մի որ հատ­վածն է ա­ռողջ՝ ո՞տ­քը, թե՞ ձեռ­քի ձախ ճկույ­թը։ Երբ իշ­խա­նու­թյու­նը բո­ լոր ընտ­րու­թյուն­նե­րից հե­տո ա­սում է, որ ընդ­դի­մու­թյու­նը պետք է քա­րը փե­շից թա­փի և ճա­նա­չի քվեար­կու­ թյան արդ­յունք­նե­րը, չգի­տի, որ մու­ տա­ցիան ող­ջու­նե­լու կոչ է ա­նում։ Իշ­ խա­նու­թյու­նը հրա­ժար­վում է հա­սա­ րա­կա­կան օր­գա­նիզ­մի մի ո­ղը լի­նել։ Ոչ մի իշ­ խա­ նու­ թյուն թույլ չի տա հա­սա­րա­կու­թյանն ի­մա­նալ, թե ինչ­ քան է իր ի­րա­կան վար­կա­նի­շը։ Ա­հա ին­չու «տո­կոս խփելը», այ­նո­ւա­մե­

նայ­նիվ, ան­կախ Հա­յաս­տա­նի պատ­ մու­թյան ամ­բողջ եր­կու բառն է։ Խփ­ վել են միայն տո­կոս­նե­րը։ Մ­նա­ ցած բո­լոր գոր­ծըն­թաց­նե­րը սրա пoбочный эффект-ներն են։ Դի­ցուք, пoбочный эффект են սեպ­տեմ­բե­րի 25-ը, հոկ­տեմ­բե­րի 27-ը, ապ­րի­լի 12ը, մար­տի 1-ը։ Пoбочный эффект են քաղ­բան­տարկ­յ ալ­նե­րը, հա­սա­րա­կա­ կան ան­տար­բե­րու­թյու­նը, օ­լի­գարխ­ նե­րին «Ք­րիս­տո­սից հե­տո երկ­րորդ մարդ» հռչա­կե­լը։ Ին­չո՞ւ է հայ մարդն ընտ­րա­կա­շառք վերց­նում։ Ո­րով­հետև չգի­տի, թե պե­տու­թյան տես­լա­կա­ նի մեջ ինքն ով է։ Ո­րով­հետև ի­րե­նից չի բխեց­նում այդ տես­լա­կա­նը։ Քա­ ղա­քա­կան ճշմար­տու­թյուն­նե­րը նա հայտ­նա­գոր­ծում է ոչ իր փոր­ձա­ռու­ թյան ու­ ժով։ Հենց այդ պատ­ ճա­ ռով ընտ­րա­կա­շառ­քի մեջ նա բա­րո­յա­կան մղում ­ն ե­րի փոր­ձար­կում չի տես­նում։ Չի տես­նում վի­րա­վո­րան­քը, իր և ոչ իր փո­ղի սահ­մա­նա­բա­ժա­նը չի տես­ նում։ Ծայ­րա­հեղ դեպ­քում նա բա­րո­ յա­կան է ընտ­րա­կա­շառ­քը վերց­նե­լուց հե­տո։ Վերց­նե­լուց հե­տո նա մտա­ ծում է փող տվա­ծին ընտ­րե­լու բա­րո­ յա­կան ան­խու­սա­փե­լիու­թյան մա­սին. «Ո՞նց կլի­նի՝ ես քցեմ էս մար­դուն»։ Չ­վերց­նե­լուց նա չգի­տի, որ իր հա­ վա­նած ընդ­դի­մա­դիր քա­ղա­քա­կան ու­ժը, հա­նուն ո­րի ին­քը հրա­ժար­վում է ընտ­րա­կա­շառ­քից, աշ­խար­հա­քա­ղա­ քա­կան պայ­մա­նա­կա­նու­թյուն­նե­րի մի ամ­բող­ջու­թյուն է, որ­տեղ ին­քը չկա։ Ա­մե­նա­սար­սա­փե­լին, սա­կայն, այն է, որ

վերց­նե­լուց էլ, չվերց­նե­լուց էլ նա պե­տու­ թյան սե­փա­կան տե­սիլ­քը չի հա­կադ­րում պե­տու­թյան իշ­խա­նու­թյան «տե­սիլ­քին»։ Ո­րով­հետև հայ մար­դը խա­ղի կա­նոն­նե­ րը ճա­նա­չում է ա­ռանց հա­սա­րա­կա­կան օ­րենք­նե­րի, այ­սինքն՝ Սահ­մա­նադ­րու­ թյան հետ նույ­նա­նա­լուց։ Ա­մեն ին­չի մեջ նա ա­րա­գո­րեն յու­րաց­նում է արդ­յուն­ քը։ Ին­չո՞ւ։ Ո­րով­հետև ար­ցախ­յան ա­զա­ տա­մար­տից հե­տո ա­ղա­վաղ­վեց եր­կա­ րատև պայ­քա­րի նրա պատ­կե­րա­ցու­մը։ Այդ ա­զա­տա­մար­տի արդ­յունք­նե­րը նրան հու­շե­ցին, որ ապ­րե­լու հա­մար ա­ռող­ջու­ թյա­նը վնաս է պար­զա­պես քա­ղա­քա­ցի լի­նե­լը, վա­տա­գույն դեպ­քում կա­րե­լի է լի­նել «աս­ֆալ­տի ֆի­դա­յի» կամ գաղ­թա­ կան։ Պա­տե­րազ­մի արդ­յունք­նե­րը նրա վեր­ջին նվա­ճումն էին, ո­րով­հետև այդ ժա­մա­նակ հայ մարդն իր համ­բե­րու­թյու­ նը նույ­նաց­րել էր պա­տե­րազ­մի ան­խու­ սա­փե­լիու­թյան, կո­րուստ­նե­րի ու նվա­ ճում ­ն ե­րի հետ։ Պա­տե­րազ­մից հե­տո քվեար­կու­թյան դրված Սահ­մա­նադ­րու­ թյան հան­րաք­վեի ժա­մա­նակ նա ար­դեն տե­սել էր, թե այդ պա­տե­րազ­մից ով­քեր շա­հե­ցին, ով­քեր էին երկ­րում ե­ղա­նակ ստեղ­ծում։ Հայ մար­դը բնո­րո­շեց նրանց ու մի կողմ քաշ­վեց։ Սկս­վեց «սե­փա­կան տե­սիլք­նե­րի ար­տադ­րու­թյու­նը»։ Ժա­մա­ նա­կա­կից Հա­յաս­տա­նը «տնտե­սա­կան» միակ ա­ ճը գրանց­ ել է «սե­ փա­ կան տե­ սիլք­նե­րի ար­տադ­րու­թյու­նում»։ Ո­րով­ հետև միայն այդ­պի­սի ար­տադ­րու­թյուն ու­նե­ցող երկ­րում են բա­ժան­վում ընտ­րա­ կա­շառք­նե­րը և ար­տա­գաղ­թե­լուց ա­ռաջ քվեն տա­լիս ՀՀԿ-ին։  n

Օրաթերթը տպագրվում է «Տիգրան Մեծ» հրատա­րակ­չու­թյան տպարանում, ք.Երևան, Արշակունյաց 2:

Խմ­բագ­րա­կա­նը չի պայ­մա­նա­վո­րում թեր­թի այլ հատ­ված­նե­րում նո­րու­թյուն­նե­րի ընտ­րու­թյունն ու լու­սա­բա­նու­մը: Այս  է­ջում հրա­պա­րակ­վող մյուս կար­ծիք­նե­րը կա­րող են չհա­մընկ­նել խմբագ­րու­թյան դիր­քո­րոշ­մա­նը:


№ 27 (267), ուրբաթ, մարտի 1, 2013 թ. |

Տեսանկյուն | 3

Հա­մալ­սա­րան­յու­գեն­դի հրա­մա­յա­կա­նը

Հ

ա­մալ­սա­րա­նա­կան ինք­ նա­վա­րու­թյան մա­սին շատ է խոս­վել։ Գոր­ծո­ղու­թյան մեջ այն դեռ չի հա­ ջող­ վել տես­ նել։ Մի­գու­ցե թեթև մի բա­ցա­ռու­ թյամբ՝ Բր­յու­սո­վի ան­վան լեզ­ վա­բա­նա­կան հա­մալ­սա­րա­նի ռեկ­տոր Սու­րեն Զոլ­յա­նի պաշ­տո­ նան­կու­թյու­նը, նրան հա­ջոր­դած «ու­սա­նո­ղա­կան ընդվ­զու­մը», ֆեյս­բուք­յան քննար­կում ­ն ե­րը, դա­տա­կան լսում ­ն ե­րը ու հե­տո տա­րօ­րի­նակ ինչ-որ լռու­թյուն։ Ինք­նա­վա­րու­թյուն նվա­ճե­լու հեր­թա­կան ան­գա­մը, «Բարևի հե­ ղա­փո­խու­թյան» ա­լի­քի վրա, կա­ րող են լի­նել ու­սա­նող­նե­րի դա­սա­ դուլ­նե­րի դեռ ա­նո­րոշ փոր­ձե­րը։ Կ­հա­ջող­վի արդ­յոք այն վե­րա­ծել ու­սա­նո­ղա­կան ի­րա­կան ընդվզ­ ման՝ դեռ ժա­մա­նա­կը ցույց կտա։ Բայց հի­մա սա չէ կարևո­րը։ Հա­մալ­սա­րան­նե­րը իշ­խա­նա­ կան մյուս բուր­գե­րից ոչ մի բա­ նով չեն տար­բեր­վում, ան­գամ

Ով է ա­վե­լի հայ­րե­նա­սեր՝ Թանգ­յա՞­նը, թե՞ Ազ­նա­վու­րը Մա­նան Գալստ­յան, Ejournal.am

Փ

ետր­վա­րի 18-ին կա­յա­ ցած ընտ­րու­թյուն­նե­րից հե­ տո Սերժ Սարգս­յա­նին ու­ղերձ հղե­ցին եր­կու աշ­խար­հահռ­չակ սփյուռ­քա­հայ ե­րա­ժիշտ՝ Սերժ Թանգ­յանն ու Շառլ Ազ­նա­վու­ րը: Ազ­նա­վու­րը շնոր­հա­վո­րեց Սարգս­յա­նին ու նո­րա­նոր հա­ջո­ ղու­թյուն­ներ մաղ­թեց: Թանգ­ յա­ նը բաց ու կոշտ քննա­դա­տեց՝ նշե­լով. «Բազ­մա­ թիվ սփյուռ­քա­հա­յե­րի նման ես միշտ վա­րա­նել եմ Ձեր իշ­խա­նու­ թյու­նը քննա­դա­տե­լուց ուղ­ղա­ կիո­րեն և հ­րա­պա­րա­կայ­նո­րեն: Բայց այն փաս­տը, որ ժո­ղովր­դի ան­հա­մար բազ­մու­թյու­նը տա­ռա­ պում է Ձեր իշ­ խա­ նու­ թյան տակ կա­շա­ռա­կե­րու­թյան և ա­նար­ դա­րու­թյան պատ­ճա­ռով, կշեռ­ քի նժար­ նե­ րը խախ­ տում է բո­ լո­րիս հա­մար: Դուք պետք է այս ի­մա­նաք»: Թանգ­յա­նի ու Ազ­նա­վու­րի ար­ վես­ տը այն­ քան տար­ բեր է, որ դրանց միա­ վո­ րում է միայն մեկ բան՝ լավ ե­րաժշ­տու­թյուն և ան­ կեղծ ար­վեստ լի­նե­լը: Թանգ­ յա­նի ու Ազ­նա­վու­րի՝ այս ընտ­ րու­թյուն­նե­րի առ­թիվ հայտ­նած դիր­քո­րո­շու­մը նրանց ա­վե­լի

տար­ բեր է դարձ­ նում, քան եր­ գար­վես­տը: Ու ես չգի­տեմ, թե ով է ա­վե­լի մեծ հայ­րե­նա­սի­րու­թյուն դրսևո­րում և ա­վե­լի մեծ օ­գուտ տա­լիս իր պատ­մա­կան հայ­րե­նի­ քին իր հայտ­նած դիր­քո­րոշ­մամբ: Ազ­նա­վու­րը պա­հում է իր հայ­ րե­նի­քի դեմ­քը, քո­ղը մի կողմ չի տա­նում, Թանգ­յա­նը շղար­շը քա­ շել է մեր դեմ­քից ու մատ­նա­ցույց է ա­ նում շպա­ րի տակ թաքն­ ված կեղ­տը: Շառ­լի դիր­քո­րո­շու­մը մեզ չի ստի­պե­լու լվաց­վել, Թանգ­յա­նի­ նը՝ մեծ հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ՝ ա­յո՛: Շառլն ու Թանգ­յա­նը ի­րեն­ ցով մարմ ­ն ա­վո­րում են Սփ­յուռ­ քի՝ Հա­յաս­տա­նին ու­նե­ցած վե­ րա­բեր­մուն­քի դրևսոր­ման եր­կու հա­կա­դիր ռազ­մա­վա­րու­թյուն­ նե­րը: Ա­ռա­ջի­նը դժգոհ է, սա­ կայն այդ մա­սին չի բարձ­րա­ձայ­ նում, կա­ րող է ուղ­ ղա­ կի խռո­ վել ու գնալ, բայց կարևո­րը նրա հա­մար, որ ի­րենն է, ու­րեմն պի­ տի հաշտ­վի վա­տի հետ էլ, լա­վի էլ: Երկ­րորդ դեպ­քում դժգո­հու­ թյու­նը աս­վում է՝ փո­փո­խու­թյան հույ­ սով, ցա­ վով ու լա­ վը դարձ­ նե­լու կա­մու­թյամբ: Կար­ծում եմ՝ մեզ լա­վը դարձ­ նել ու­զող Սփ­յուռ­քը մեզ հա­զար ան­գամ ա­վե­լի պետք է, քան մեր թե­րու­թյուն­նե­րի վրա մեզ հետ աչք փա­կո­ղը:  n

Հա­մալ­սա­րան­նե­ րը իշ­խա­նա­կան մյուս բուր­գե­րից ոչ մի բա­նով չեն տար­բեր­վում, ան­ գամ օ­լի­գար­խիկ «պա­հե­րով», մեծ ու փոքր իշ­խա­ նիկ­նե­րով, եր­բեմն բդեշխ­նե­րով, կա­ տա­րա­ծու­նե­րով, ծաղ­րա­ծու­նե­րով ու, ինչ­պես վեր­ Ֆոտոլուր

Մարատ Յավրումյան

օ­լի­գար­խիկ «պա­հե­րով», մեծ ու փոքր իշ­խա­նիկ­նե­րով, եր­բեմն բդեշխ­նե­րով, կա­տա­րա­ծու­նե­ րով, ծաղ­րա­ծու­նե­րով ու, ինչ­ պես վեր­ ջերս պարզ­ վեց, նաև այ­րու­ձիով կամ մատ­յան գնդե­ րով: Մի խոս­քով՝ ամ­բող­ջա­կան փա­թեթ ու վար­չահ­րա­մա­յա­կան ուղ­ղա­ձիգ՝ բա­ռի բուն ի­մաս­ տով ու բո­լոր հետևանք­նե­րով հան­դերձ։ Սա էլ կարևոր չէ, չնա­յած քա­ նի որ «հե­ղա­փո­խա­կան պա­հեր» են, ի­րե­րը պի­տի ի­րենց ա­նուն­ նե­րով կո­չել։ Մեկ օր ա­ռաջ, օ­րի­նակ, կարևո­րը ԵՊՀ ռեկ­տո­րի օգ­նա­ կան Գևորգ Մել­ քոն­ յանն էր, ՀՀ վար­չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­յա­ նի օգ­նա­կան, «ԵՊՀ ար­ծա­թե» ու «ԵՊՀ ոս­կե» մե­դա­լա­կիր Միհ­րան Հա­կոբ­յա­նը, ԵՊՀ աշ­խա­տա­կազ­ մի ղե­կա­վար Ա­լիկ Ղա­րիբ­յա­նը, «ախլ­քա­լաք­ցի­նե­րի զոր­քը»: Դա­սա­դուլ­ներն ար­գե­լե­ լու նրանց փոր­ ձե­ րը կարևոր էր այն­քա­նով, որ հա­մալ­սա­ րան- ու վար­ չա­ պետ- ու հան­ րա­պե­տա­կան­յու­գենդ կա­րիե­ րիստ­նե­րի հա­մար մոտ ա­պա­ գա­ յում գո­ նե ե­ րեք նոր թա­ փուր աշ­խա­տա­տեղ է բաց­վե­լու։ Իսկ «ախլ­քա­լաք­ցի­նե­րը», ու ոչ միայն նրանք, սկսե­լու են մտա­ ծել՝ գնալ արդ­յոք դա­սա­դուլ ցրե­լու, թե չգնալ։ Այս ա­մե ­նը, ի­հար­կե, տխուր է (չքա­ղա­քա­կա­նաց­նել «տխուր» բա­ռը)։ Բայց պի­տի ծի­ծա­ղել։

Այն­քան ծի­ծա­ղել, որ նրանց մտքով ան­գամ չանց­նի հա­ջորդ ան­գամ ի­րենց այս կերպ պա­հել։ Ռեկ­տո­րը ի­րեն յու­գենդ­նե­րով շրջա­պա­տե­լուց ա­ռաջ մի փոքր մտո­րի։ Մ­տո­րեն նաև կա­ռա­վա­ րու­թյու­նում՝ ռեկ­տոր­նե­րի թեկ­ նա­ծու­ներ ընտ­րե­լու ու նշա­նա­ կե­լու հար­ցում։ Հի­մա կարևոր չէ՝ ինչ­քա­նով կհա­ջող­վի դա­սա­դու­լը։ Բայց փոր­ձել է պետք, ո­րով­հետև

ա­մե ն մի փոր­ձից հե­տո մենք ծի­ ծա­ղե­լու ենք, շատ ենք ծի­ծա­ղե­ լու, իսկ մյուս կող­ մում պայ­ թե­ լու են հեր­թա­կան պղպղջակ­նե­ րը։ Սկզ­ բում փոքր, հե­ տո փոք­ րոտ, հե­տո՝ ա­վե­լի մե­ծե­րը։ Ու մյուս «հա­մալ­սա­րա­նա­կան­նե­ րը» ա­մե ն քայ­լից ա­ռաջ զգու­շա­ նա­լու են, վա­խե­նա­լու են՝ հան­ կարծ մի բան այն չա­ նեն։ Վա­ խե­նա­լու են ի­րենց կաշ­վի հա­ մար կամ էլ կաշ­ վե ի­ րենց

ջերս պարզ­վեց, նաև այ­րու­ձիով կամ մատ­յան գնդե­րով:

ա­թո­ռիկ­նե­րի հա­մար։ Մի­գու­ցե մի օր էլ հոգ­նեն վա­խի մեջ ապ­ րե­լուց ու սկսեն մեզ հետ ծի­ծա­ ղել։ Չ­նա­յած՝ հա­զիվ թե։ Հի­մա կարևոր չէ ան­գամ ժո­ ղովր­դա­կան ի­մաս­տու­թյու­նը՝ ծի­ ծա­ ղում է նա, ով վեր­ ջում է ծի­ծա­ղում։ Կարևո­րը նոր աշ­ խա­տա­տե­ղե­րի հրա­մա­յա­կանն է՝ գո­նե յու­գեն­դի հա­մար։ Հ.Գ. Ին­ չո՞ւ են հենց նրանք «հա­մալ­սա­րա­նա­կան»։  n

Հեռ­վից նա­յե­լու և տե­ղում վտանգ­վե­լու տար­բե­րու­թյու­նը Սու­րեն Մա­նուկ­յան, Tert.am-ի բլո­գից

Հ

ա­յաս­տա­նում հե­տընտ­րա­ կան զար­գա­ցում ­ն եր են: Շատ քա­րա­ցած կլի­շե­ներ կա­ րող եմ գրել: Սա­ կայն հաս­ կա­ նում եմ, որ գրե­թե բան չեմ հաս­ կա­նում: Անհ­նար է այս­տե­ղից՝ ԱՄՆ-ից հաս­կա­նալ՝ ինչ է ի­րա­ կա­նում կա­տար­վում Հա­յաս­տա­ նում՝ որ­քան էլ կար­դաս, նա­յես, հարցուփորձ ա­ նես: Մինչև մե­ ջը չլի­նես, հաս­տատ չես հաս­կա­ նա: Ո­րով­հետև ի­րա­կա­նու­թյու­ նը միշտ էլ հե­ ռու է տե­ սու­ թյու­ նից, հե­ ռու է ար­ տա­ քին պատ­ կե­րից: Ո­րով­հետև ես գի­տեմ, որ ընտ­րու­թյուն­նե­րը միայն հա­վա­ քած կամ նկա­րած (ում ոնց դուր է գա­լիս, թող այդ­պես էլ կար­դա, բան չի փոխ­ վում ի­ րա­ կան քա­ ղա­քա­կա­նու­թյուն մեջ) ձայ­նե­րի քա­նա­կով չեն: Ընտ­րու­թյուն­ներն այդ ձայ­նե­րը պա­հե­լու, ա­ռար­կա­ յաց­նե­լու ա՝ կամ­քը, բ՝ ռազ­մա­ վա­րու­թյու­նը և գ՝ կա­րո­ղու­թյունն է: Այ­սօր դե­մոկ­րա­տա­կան ընտ­ րու­թյուն­ներ կոչ­վա­ծը ըն­դա­մե ­նը նա­խընտ­րա­կան գոր­ծըն­թաց­ներ կամ ընտ­րու­թյուն­ներ անց­կաց­ նե­լը չէ, այլ հե­տընտ­րա­կան ժա­ մա­նա­կա­հատ­վա­ծը կա­ռա­վա­րելն ու ուղ­ղոր­դե­լը: Դա ա­ռա­ջին հեր­թին հստակ մարդ­կա­յին գոր­ծոնն է, է­լի­տա­ նե­րի ներ­քին տրա­մադ­րու­թյու­ նը, տար­բեր խմբե­րի պայ­մա­ նա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րը, մարդ­

կանց վճռա­կա­նու­թյան աս­տի­ ճա­ նը: Իսկ սա օ­ դում է: Տո­ ղե­ րի ա­րան­քում չես կար­դա: Ա­ռա­վել ևս­ այ­սօր­վա գրե­լու հա­սա­նե­լու­ թյան շրջա­նում, երբ տո­ղե­րը շա­ րե­լու ի­րա­վունք ու հնա­րա­վո­րու­ թյուն ստա­ցել է յու­րա­քանչ­յու­րը: Իսկ օ­դում պտտվող տրա­մադր­ վա­ծու­թյու­նը հա­զա­րա­վոր կի­լո­ մետ­րեր հեռ­վից չես գնա­հա­տի: Նաև չեմ կա­րող ա­նել այն, ին­ չին միշտ կտրա­կա­նա­պես դեմ եմ ե­ղել Հա­յաս­տա­նում: Հեռ­վից գնա­հա­տա­կան­ներ ու խոր­հուրդ­ ներ/ուղ­ղու­թյուն տալ: Ա­նի­մաստ ու վտան­ գա­ վոր գործ է: Վր­ թա­ նես­ յան Կա­ րենն է դրա մա­ սին վեր­ջերս գրել՝ ան­վա­նե­լով այն «Բազ­կա­թո­ռա­յին հե­ղա­փո­խա­ կա­նու­թյուն» http://ahousekeeper. livejournal.com/1070875.html: Հի­ շում եմ 2004-ը, Դա­ մաս­ կո­սում էի: Այդ­տեղ սո­վո­րել եմ 1997-1998 թթ. ու ծա­ նոթ­ ներ շատ ու­ նեմ: Մե­ կը վար­ պետ Ար­ տոն էր, ո­րը մի լու­սան­կար­չա­ կան գրա­սեն­յակ ու­ներ Ա­զե­մի հրա­պա­րա­կում՝ հենց քա­ղա­քի կենտ­ րո­ նում: Մի օր մտա մո­ տը, ջերմ բարևեց, զրույ­ ցի բռնվե­ ցինք: Հարց­րեց Հա­յաս­տա­նից, ես էլ սկսե­ ցի պատ­ մել, հա­ յաս­ տան­ցու իմ սուբ­յեկտիվ կար­ծի­ քով կիս­վել: Հա­կա­դար­ձեց. «Չէ՛, սպա­սե, մեզ հեռ­վից ա­վե­լի լավ կերևա»: Ու սկսեց պատ­մել ինչ­ պի­սին է ի­րա­վի­ճա­կը Հա­յաս­տա­ նում, ու ինչ պետք է ա­նել բռնա­ պե­տու­թյու­նից ա­զատ­վե­լու հա­ մար ու Ղա­րա­բա­ղի հար­ցը լու­ծե­

լու հա­մար: Երևի հաս­կա­նա­լի է, որ այլևս չհան­դի­պե­ցի վար­պետ Ար­տո­յին: Հե­տաքր­քիր է՝ հի­մա ոնց է նա պա­տե­րազ­մից այր­վող Սի­րիա­յում: Եվ այդ­պես շա­րու­նակ՝ մոսկ­ վա­նե­րում, ռոս­տով ­ն ե­րում, լոն­ դոն­նե­րում, լո­սե­րում նստած իմ հայ­րե­նա­կից­նե­րը շատ ակ­տիվ են այս հան­գու­ցա­յին պա­հե­րին: Շատ գնա­հա­տե­լի է Հայ­րե­նի­քի հետ հա­ղոր­դա­կից լի­նե­լու, մեր երկ­րի հոգ­սե­րով ապ­րե­լու, հաղ­ թա­նակ­նե­րով ու­րա­խա­նա­լու և դժ­վա­րու­թյուն­նե­րից մտա­հոգ­ վե­լու նրանց ցան­կու­թյու­նը: Չա­ փա­ զանց կարևոր է նաև ՀՀ-ում ապ­րող մարդ­կանց հա­մար: Սա­ կայն կա մի սահ­ման, ո­րը չպետք է ան­տես­վի: Դա հեռ­վից նա­յե­լու և տե­ղում սե­փա­կան մաշ­կի վրա զգա­լու տար­բե­րու­թյան գի­տակ­ ցումն է: Եվ ցան­ կա­ ցած սրաց­ ման ժա­մա­նակ հենց Հայ­աս­տա­ նում բնակ­ վող մարդ­ կանց ան­ մի­ջա­կան վտան­գի են­թարկ­վե­լու սպառնա­ լիքն է: Դա միշտ պետք է հի­շել: Ե­թե պատ­րաստ ես ներգ­ րավ­վել, ա­րի Հա­յաս­տան, ֆի­ զի­կա­պես պատ­րաստ պայ­քա­ րի: Հա­մա­կարգ­չի ա­ռաջ հա­զա­ րա­վոր կի­լո­մետ­րե­րից դրսևոր­ վող հայ­րե­նա­սի­րու­թյու­նը չի ա­ռար­կա­յա­նում: Դ­ րա հա­ մար ոչ մի կոչ չեմ ա­նում, ոչ մի խոր­հուրդ չեմ տա­ լիս, քա­նի դեռ ԱՄՆ-ում եմ: Խա­ղա­ղու­թյուն ու հաղ­թա­նակ իմ երկ­րին: Շու­տով կվե­րա­դառ­ նամ:  n


| № 27 (267), ուրբաթ, մարտի 1, 2013 թ.

4 | Փողեր

Աճ՝ ԱՎԾ վար­կա­ծով

Վի­ճա­կա­գիր­ներն ան­ցած տար­վա հա­մար 7,2% տնտե­սա­կան աճ են ա­պա­հո­վել

Ազ­գա­յին վի­ճա­կագ­րա­կան ծա­ ռա­յու­թյու­նը հրա­պա­րա­կել է 2012թ. տնտե­սա­կան ա­ճի և հիմ­ նա­կան մակ­րոտն­տե­սա­կան ցու­ ցա­նիշ­նե­րը։ Ըստ ԱՎԾ-ի՝ Հա­ յաս­տա­նում տնտե­սա­կան աճն ան­ ցած տա­ րի կազ­ մել է 7,2%, ՀՆԱ-ն շու­կա­յա­կան գնե­րով՝ ֌3,981 տրլն։ Հի­շեց­նենք, որ նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­յա­նը ան­ցած տար­ վա հու­նի­սին կա­ռա­վա­րու­թյան առջև խնդիրն էր դրել ա­ պա­ հո­ վել 7% տնտե­ սա­ կան աճ, այն դեպ­քում, երբ բյու­ջեի հիմ­քում գոր­ծա­դի­րը դրել էր 4,2% ցու­ցա­ նի­ շը։ Ընդ ո­րում՝ ՀՆԱ-ն շու­կա­ յա­կան գնե­րով պետք է կազ­մեր ֌4,218 տրլն։ Թեև ԱՎԾ-ն ա­պա­հո­վել է նա­ խա­գա­հի հանձ­նա­րա­րա­կա­նը, սա­կայն ա­ճը չի հիմ ­ն ա­վո­րել այլ ցու­ցա­նիշ­նե­րով։ Խն­ դիրն այն է, որ 2012թ. ՀՆԱ-ն ծ­րագր­վա­ծից պա­կաս

է ֌237  մլրդ­-ով, ին­չից ան­կախ Պե­տե­կա­մուտ­նե­րի կո­մի­տեն հա­ վա­քագ­րել է ֌101  մլրդ­-ի հա­վել­ յալ հար­ կեր։ Եվ սա այն դեպ­ քում, երբ 2011թ. վեր­ջին և 2012թ. հայ­տա­րար­վում էր, որ լրա­ցու­ցիչ հար­կա­յին ե­կա­մուտ­նե­րի շուրջ ֌70  մլրդ-ն ա­պա­հով­վե­լու է հենց ՀՆԱ-ի բա­զա­յին ա­ճի հաշ­ վին։ Պարզ ա­ սած՝ այդ մի­ ջոց­ նե­րը պետք է հա­վա­քագր­վեին ֌455 մլրդ­-ից՝ 2012թ. ՀՆԱ-ն շու­ կա­յա­կան գնե­րով պետք է ա­վե­ լա­նար հենց այս­քա­նով։ Ս­տաց­վում է, որ հարկ­ման բա­զան նա­խա­տես­վա­ծից կի­ սով չափ պա­ կաս է ե­ ղել, ին­ չը չի ազ­դել հար­կե­րի հա­վա­քագր­ ման վրա։ Սա նշա­նա­կում է, որ ֌101  մլրդ­-ի զգա­լի մա­սը հա­ վա­քագ­րել է հար­կա­յին վար­չա­ րա­րու­թյան և կան­խավ­ճար­նե­րի հաշ­վին։ Բա­ցի այդ՝ ծրագր­վա­ծից փոքր ՀՆԱ-ն կա­ռա­վա­րու­թյու­նը թույլ

Ֆոտոլուր

2012թ. Հա­յաս­տա­նի հա­մա­խառն ներ­քին արդ­յուն­քը կան­խա­տես­ վա­ծից պա­կաս է ե­ղել ֌237 մլրդ­-ով կամ 5,6%-ով, ին­չից ան­կախ վի­ճա­կա­գիր­ներն ար­ձա­նագ­րել են 7,2% տնտե­սա­կան աճ (բյու­ ջեի հիմ­քում դրված էր 4,2%)։ Ցու­ցա­նիշն ա­պա­հով­վել է ին­դեքսդեֆ­լա­տո­րի հաշ­վին. Ազ­գա­յին վի­ճա­կագ­րա­կան ծա­ռա­յու­թյու­նում (ԱՎԾ) ո­րո­շել են, որ 2012թ. Հա­յաս­տա­նում գներն ա­վե­լի ցածր են ե­ղել, քան 2011թ.։

Թեև ԱՎԾ-ն ա­պա­հո­վել է նա­խա­գա­հի՝ 7% տնտե­սա­կան ա­ճի հանձ­նա­րա­րա­կա­նը, սա­կայն այն չի հիմ ­ն ա­վո­րել այլ ցու­ցա­նիշ­նե­րով։

դու­նել էր ՀՆԱ-ի ին­դեքս-դեֆ­լա­ տո­րի 104,62% ցու­ցա­նիշ, այ­նինչ ԱՎԾ-ն ար­ձա­նագ­րել է 98,4%։ Դեֆ­լա­տո­րը թույլ է տա­լիս ո­րո­ շել, թե ինչ կար­ժե­նար ար­տադ­ րու­թյան ըն­թա­ցիկ ծա­վա­լը, ե­թե պահ­պան­վեին նա­խորդ ժա­ մա­նա­կա­հատ­վա­ծի գնե­րը: Այլ կերպ՝ այն գոր­ծա­կից է, ո­րի մի­ ջո­ցով չափ­վում է գնա­ճի ազ­դե­ ցու­թյու­նը ՀՆԱ-ի վրա։ ԱՎԾ տվյալ­նե­րից ստաց­վում է, որ 2012թ., նա­խորդ տար­վա հա­

է տվել 2012թ. հա­ մար ու­ նե­ նալ հար­կեր/ՀՆԱ հա­րա­բե­րակ­ ցու­ թյան ոչ թե 17,36% (դրված է 2012թ. բյու­ ջեի հիմ­ քում), այլ 18,4% ցու­ցա­նիշ։ ԱՎԾ-ի հրա­պա­րա­կու­մից երևում է, որ ՀՆԱ-ի 7,2% աճն ի­րա­կա­նում ա­պա­հով­վել է ին­ դեքս-դեֆ­լա­տո­րի (ըն­թա­ցիկ և հա­մադ­րե­լի գնե­րով ՀՆԱ-ի ծա­ վալ­նե­րի հա­րա­բե­րակ­ցու­թյու­նը) հաշ­վին։ 4,2% տնտե­սա­կան աճ կան­խա­տե­սե­լիս գոր­ծա­դիրն ըն­

մե­մատ, տե­ղի է ու­նե­ցել գնե­րի 1,6% նվա­ զում, և սա այն դեպ­ քում, երբ գնա­ճը (հաշ­վարկ­վում է 470 ան­վա­նում ապ­րանք-ծա­ ռա­յու­թյուն­նե­րի գծով) ան­ցած տա­րի կազ­մել է 3,2%։ ՀՆԱ-ն շու­կա­յա­կան գնե­րով ան­ցած տա­րի ի­րա­կա­նում ա­վե­ լա­ ցել է ֌205  մլրդ­-ով։ Այլ հա­ վա­սար պայ­ման­նե­րում (ին­դեքսդեֆ­լա­տոր 100%) տնտե­սա­կան ա­ ճը կկազ­ մեր 5,4%, իսկ ե­ թե հիմք ըն­դու­նենք բյու­ջեի հիմ­ քում դրված ին­դեքս-դեֆ­լա­տո­ րը՝ 104,62%, ա­պա՝ 0,77%։ Ու­ շագ­ րավ է նաև ՀՆԱ-ի կա­ ռուց­ված­քը ԱՎԾ-ի վար­կա­ծով։ Ան­ցած տա­րի վի­ճա­կա­գիր­նե­ րը գյու­ղատն­տե­սու­թյու­նում ար­ ձա­ նագ­ րել են 9,3% աճ, սա­ կայն ո­լոր­տի մաս­նա­բա­ժի­նը ՀՆԱ-ում կրճատ­վել է 1,2-տո­կո­սա­յին կե­ տով՝ կազ­մե­լով 19%։ Հան­քարդ­ յու­նա­բե­րու­թյան 14,5% ա­ճի պայ­ ման­նե­րում ճյու­ղի մաս­նա­բա­ժի­ նը ՀՆԱ-ում մնա­ցել է ան­փո­փոխ՝ 2,9%, մշա­կող արդ­յու­նա­բե­րու­ թյու­նում ար­ձա­նագր­ված 2,5% ա­ճի պայ­ման­նե­րում այս ճյու­ ղի մաս­նա­բա­ժի­նը կրճատ­վել է 0,5-տո­կո­սա­յին կե­տով՝ մինչև 9,9%։  n Ար­մե ­նակ Չա­տին­յան

Խոս­տում ­ն երն այլ թե­մա­յից են

Ոս­կին թան­կա­նում է, ոս­կեր­չու­թյու­նը՝ ոչ

Սո­ցիա­լա­կան հար­ցե­րի նա­խա­րա­րը՝ կեն­սա­թո­շակ­նե­րի բարձ­րաց­ման մա­սին

Կու­տա­կած վնաս­նե­րը գոր­ծադի­րին ստի­պել են Երևա­նի ոս­կեր­չա­կան գոր­ծա­րա­նում մաս­նա­վո­րեց­ման գոր­ծըն­թաց նա­խա­ձեռ­նել

Ըստ 2014-ից սկզբից ու­ ժի մեջ մտնող պար­տա­դիր կու­տա­կա­յին կեն­սա­թո­շա­կա­յին հա­մա­կար­գի՝ 1974-ից հե­տո ծնված յու­րա­քանչ­ յուր քա­ղա­քա­ցի աշ­խա­տա­վար­ ձի 10%-ը փո­խան­ցե­լու է կու­տա­ կա­յին իր հաշ­վե­հա­մա­րին, իսկ գու­մա­րը կա­րո­ղա­նա­լու է օգ­տա­ գոր­ծել միայն կեն­սա­թո­շա­կա­յին տա­րի­քը լրա­նա­լուց հե­տո։ Դի­ տարկ­մա­նը, թե չկա ե­րաշ­խիք, որ տա­րի­ներ անց գու­մար­նե­րը չեն փո­շիա­նա՝ հաշ­վի առ­նե­լով հա­վա­նա­կան գնա­ճը և այլ գոր­ ծոն­ներ, նա­խա­րարն ար­ձա­գան­ քել է, թե «ռիս­կեր ե­ղել են և կ­լի­ նեն», գլխա­վո­րը, թե որ­քա­նով են այդ ռիս­կե­րը կա­ռա­վա­րե­լի։ «Այ­սօր այդ սո­ցիա­լա­կան ար­ դա­րու­թյան է­լե­մեն­տը բա­ցա­կա­ յում է, ո­ րով­ հետև կապ չկա աշ­ խա­տա­վար­ձի, կա­տա­րած վճա­ րի և կեն­սա­թո­շա­կի վճա­րի միջև: Այդ­պի­սի ա­ռար­կա­յա­կան կապ ու­ նե­նա­լու հա­մար ա­ռա­ջարկ­վել է հա­մա­կար­գը՝ միև­նույն ժա­մա­նակ պահ­պա­նե­լով պե­տա­կան ե­րաշ­ խիք­նե­րը»,– ա­սել է Ա­սատր­յա­նը: «Այլ խնդիր է, որ ու­ զում ենք ա­վե­լի լավ պայ­ման­ներ ստեղ­ ծել, ա­վե­լի բարձր կեն­սա­մա­ կար­դակ ա­պա­հո­վել,– նշել է նա­ խա­րա­րը՝ հա­վե­լե­լով, որ խնդիր­

նե­րը պետք է լուծ­վեն, ա­ռա­ջին հեր­թին, զբաղ­վա­ծու­թյան ա­պա­ հով­ման մի­ջո­ցով:- Աշ­խա­տու­ նակ ան­ձը չպետք է պե­տու­թյու­ նից նպաստ ակն­կա­լի»։ Նա­խա­րարն անդ­րա­դար­ձել է նաև դի­ տարկ­ մա­ նը, թե ան­ ցած նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­ թյուն­նե­րում թեկ­նա­ծու­նե­րի հա­ մար սո­ցիա­լա­կան խնդիր­նե­րը շա­հե­կան խա­ղա­քարտ են ե­ղել. դրանց հա­վա­նա­կան լու­ծում­ ներ ա­ռա­ջար­կե­լով՝ նա­խա­գա­հի թեկ­նա­ծու­նե­րը փոր­ձել են ա­վե­ լի շատ կողմ ­նա­ կից­ ներ գրա­ վել։ «Ե­թե հնա­րա­վոր լի­ներ, որ 2013թ. ար­դեն իսկ բարձ­րաց­վեր կեն­սա­թո­շակ­նե­րը, բո­լո­րիս հաս­ կա­նա­լի է, որ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րն ա­ռա­ջին հեր­թին հենց դա պի­տի ա­նեին: Ո­րով­հետև դա նա­խընտ­ րա­կան տար­վա կամ ընտ­րա­կան տար­վա ա­ռու­մով բա­վա­կա­ն լավ քայլ կհա­մար­վեր: Բայց հաս­կա­ նա­լի է, որ այն մակ­րոտն­տե­սա­ կան մի­ջա­վայ­րի ցու­ցա­նիշ­նե­րը, ո­րոնք կան, այն ռե­սուրս­նե­րը, ո­րոնք կան, այ­սօր թույլ չեն տվել այդ քայ­լը ա­նել: Հետևա­բար՝ խոս­տում ­ն ե­րը, ո­րոնք տրվում են շռայ­լո­րեն, այլ թե­մա­յից են»,– ար­ձա­գան­քել է նա­խա­րա­րը:  n azatutyun.am

‹‹‹ էջ 1 Ե­րեկ վար­չա­պե­տը շա­հագր­ գիռ գե­րա­տես­չու­թյուն­նե­րին հանձ­նա­րա­րել է նա­խա­պատ­ րաստ­վել սե­փա­կա­նաշ­նորհ­ման գոր­ծըն­թա­ցին: Պե­տա­կան ե­կա­ մուտ­նե­րի կո­մի­տեին հանձ­նա­ րար­վել է ի­րա­կա­նաց­նել Ոս­ կեր­չա­կան գոր­ծա­րա­նի հա­մա­ լիր ստու­գում՝ նրա շու­կա­յա­կան գի­նը ճշգրտե­լու և սե­փա­կա­նաշ­ նոր­հումն արդ­յու­նա­վետ ի­րա­կա­ նաց­նե­լու նպա­տա­կով։ Վար­չա­ պետն ա­ռա­ջար­կել է քննար­կել նաև ըն­կե­րու­թյան բաժ­նե­տոմ­սե­ րը բոր­սա­յի մի­ջո­ցով վա­ճա­ռե­լու հնա­րա­վո­րու­թյու­նը։ Ու­ շագ­ րավ է, որ նիս­ տի ըն­ թաց­քում վար­չա­պե­տի հար­ ցադ­րում ­ն ե­րին Պե­տա­կան գույ­ քի կա­ռա­վար­ման վար­չու­թյան պետ Ար­ման Սա­հակ­յ ա­նի և է­կո­ նո­մի­կա­յի նա­խա­րար Տիգ­րան Դավ­թյա­նի պա­տաս­խան­նե­ րից այդ­պես էլ պարզ չդար­ձավ՝ ընդգրկ­ված է արդ­յոք գոր­ծա­րա­ նը պե­տա­կան գույ­քի մաս­նա­վո­ րեց­ ման ծրագ­ րում, թե ոչ։ Սա­ հակ­յ ա­նի խոս­քով՝ ընդգրկ­ված չէ, այ­նինչ Դավ­թյա­նը հա­կա­ ռակն էր պնդում։ Ի դեպ՝ Երևա­ նի ոս­կեր­չա­կան գոր­ծա­րա­նի բաժ­նե­տոմ­սե­րի 80%-ը գտնվում է է­կո­նո­մի­կա­յի նա­խա­րա­րու­ թյան տնօ­րի­նու­թյան տակ, մյուս մա­սը՝ մաս­նա­վոր հատ­վա­ծի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի։

offshorediamonds.co.uk

Աշ­խա­տան­քի և սո­ցիա­լա­կան հար­ցե­րի նա­խա­րար Ար­տեմ Ասատ­ րյանը «Ա­զա­տու­թյուն» ռա­դիո­կա­յա­նի հետ զրույ­ցում նշել է, որ ա­ռաջ­նա­յին է շա­րու­նա­կում մնալ ա­վե­լի բարձր կեն­սա­մա­կար­դա­ կի ա­պա­հո­վու­մը, ին­չին հնա­րա­վոր է հաս­նել լու­ծե­լով զբաղ­վա­ ծու­թյան խնդի­րը։ «Աշ­խա­տու­նակ ան­ձը չպետք է պե­տու­թյու­նից նպաստ ակն­կա­լի»,– նշել է նա­խա­րա­րը:

Երևա­նի ոս­կեր­չա­կան գոր­ծա­ րա­նի վնա­սով աշ­խա­տե­լու հան­ գա­ման­քը հաս­կա­նա­լի չէ, ե­թե հաշ­ վի առ­ նենք, որ ըստ ֆի­ նան­սա­կան հաշ­վետ­վու­թյուն­նե­ րի՝ այն զբաղ­ վում է պեր­ ճան­ քի ա­ռար­կա­նե­րի, ոս­կեր­չա­կան ի­րե­րի և թան­կար­ժեք զար­դե­ղե­ նի, ժա­մա­ցույց­նե­րի, թան­կար­ ժեք և կի­սա­թան­կար­ժեք քա­րե­ րի, կի­սա­ֆաբ­րի­կատ­նե­րի ար­ տադ­րու­թյամբ և վա­ճառ­քով։ Գոր­ծա­րա­նը նաև մշա­կում է նոր տեխ­նո­լո­գիա­ներ, կա­տա­ րում մաս­նա­գետ­նե­րի ու­սու­ցում,

վե­րա­պատ­րաս­տում, կազ­մա­ կեր­պում ցու­ցա­հան­դես­ներ և տո­նա­վա­ճառ­ներ։ Դա­տե­լով գոր­ծա­րա­նի ֆի­նան­ սա­կան վի­ճա­կից՝ ստաց­վում է, որ Հա­յաս­տա­նում ոս­կեր­չու­թյու­ նը վնա­սա­կար բիզ­նես է։ Մ­յուս կող­մից՝ չի բա­ցառ­վում, որ տա­ րի­ներ շա­րու­նակ վնա­սով աշ­ խա­տե­լը ուղղ­ված է ե­ղել գոր­ծա­ րա­նը որ­պես ակ­տիվ է­ժա­նաց­ նե­լուն՝ մաս­նա­վո­րեց­ման ժա­մա­ նակ այն չնչին գու­ մա­ րով ձեռք­ բե­րե­լու հա­մար։  n Ա.Չ.


№ 27 (267), ուրբաթ, մարտի 1, 2013 թ. |

Փողեր | 5

Ով ռիս­կի չի դի­մում, նա կոն­յակ չի խմում Երևա­նի կոն­յա­կի գոր­ծա­րա­նի գոր­ծա­դիր տնօ­րեն Ա­րա Գ­րի­գոր­ յա­նի խոս­քով՝ դեռ մի քա­նի տա­րի ա­ռաջ Հա­յաս­տա­նում խա­ ղող մթե­րե­լու խնդրանք­ներ լի­նում էին գրե­թե ա­մե ն օր։ Վեր­ջին տա­ րում ի­ րա­ վի­ ճա­ կը կտրուկ փոխ­ վել է, այժմ խնդիր է՝ որ­ տեղ խա­ղող գտնել։ «ԱրմԻն­ֆո» լրատ­վա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյան հետ զրույ­ցում նա ա­սում է, որ հայ­կա­կան կոն­յա­կի բո­լոր պա­հանջ­ նե­րի հա­մար խա­ղո­ղը հա­զիվ թե բա­վա­կա­նաց­նի: Ա­հա թե ին­ չու է գոր­ծա­րանն այս տար­վա­նից ան­ցում կա­տա­րում գյու­ղա­ցի­ նե­րի հետ եր­կա­րա­ժամ ­կ ետ պայ­մա­նագ­րա­յին հա­րա­բե­րու­թյուն­ նե­րի՝ կնքե­լով խա­ղո­ղի մթեր­ման ի­նը տար­վա պայ­մա­նագ­րեր ու ստեղ­ծե­լով խա­ղո­ղի սե­փա­կան այ­գի­ներ։

դոլար/դրամ

409.22

0.20 p 0.05%

420

410

Երևա­նի կոն­յա­կի գոր­ծա­րա­նի գոր­

400 28.08

ծա­դիր տնօ­րեն

եվրո/դրամ

ա­սում է, որ գար­

28.02

28.11

Ա­րա Գ­րի­գոր­յանն

536.65

1.16 p 0.22%

նանն ար­դեն 560

պատ­րաստ կլի­ նեն եր­կու նոր

540

պրո­դուկտ­նե­րի ներ­կա­յաց­մա­նը՝ 9-10 տա­րով պայ­

520

մա­նագ­րե­րի

— Ինչ­պե՞ս եք գնա­հա­տում Երևա­նի կոն­յա­կի գոր­ծա­ րա­նի աշ­խա­տան­քը 2012 օ­րա­ցու­ցա­յին տա­րում, ա­ճե­ցի՞ն արդ­յոք վա­ճառ­քի ծա­վալ­նե­րը։ — 2012թ. ա­մե ­նա­հա­ջող­ված տա­րի­նե­րից մեկն էր Երևա­ նի կոն­յա­կի գոր­ծա­րա­նի բազ­ մամ­յա գոր­ծու­նեու­թյան ըն­թաց­ քում: Ճգ­նա­ժա­մա­յին տա­րի­նե­րի հա­մե­մատ՝ մենք վա­ճառ­քի ծա­ վալ­ներն ա­վե­լաց­րինք գրե­թե 50 տո­կո­սով՝ հասց­նե­լով այն մոտ 4  մլն լիտ­րի: Ֆի­նան­սա­կան հա­ ջո­ղու­թյուն­նե­րից բա­ցի՝ նշեմ, որ «ԱՐԱՐԱՏ» բրեն­ դը, ըստ հե­ ղի­նա­կա­վոր վեր­լու­ծա­կան հաշ­ վարկ­նե­րի և հաշ­վետ­վու­թյուն­նե­ րի, իր հատ­վա­ծում մնում է ան­ վի­ճե­լի ա­ռա­ջա­տա­րը: Եվ սա չի կա­րող չու­րա­խաց­նել մեզ։ — Ըն­կե­րու­թյան ծրագ­րե­ րում նշվում էր դի­վեր­սի­ ֆի­կաց­ման նպա­տա­կով վա­ճառք­նե­րի աշ­խար­հագ­ րու­թյան ընդ­լայն­ման մա­ սին. ճգնա­ժա­մից հե­տո հա­ջող­վե՞ց արդ­յոք ամ­բող­ ջու­թյամբ վե­րա­կանգ­նել ա­վան­դա­կան շու­կա­նե­րը, ինչ­պի­սի՞ն են նոր շու­կա­ նե­րի ձևա­վոր­ման և զար­ գաց­ման հե­ռան­կար­նե­րը։ — Մենք սկսում ենք զբաղ­ վել դի­վեր­սի­ֆի­կա­ցու­մով միայն այն ժա­մա­նակ, երբ վա­ճառք­նե­ րը հիմ ­ն ա­կան շու­կա­նե­րում նվա­ զում են. սա բնա­կան է: Ներ­կա­ յիս պայ­ման­նե­րում մեծ ծա­վալ­ նե­ րով նոր շու­ կա դուրս գա­ լու հա­մար անհ­րա­ժեշտ է հե­ռա­նալ ա­վան­դա­կան շու­կա­նե­րից: «Ար­ժե՞ արդ­յոք ե­րես թե­քել բա­ ցա­հայտ դրա­կան դի­նա­մի­կա ու­ նե­ցող շու­կա­յից», այս հար­ցը, ի­հար­կե, եր­կու պա­տաս­խան ու­ նե­նալ չի կա­րող: Այժմ, երբ հիմ­ նա­կան շու­կա­նե­րում վա­ճառք­նե­ րը կա­յու­նա­ցել են, ոչ մի դի­վեր­ սի­ֆի­կաց­ման մա­սին խոսք ան­ գամ լի­նել չի կա­րող: Բա­ցի այդ՝ մեր հիմ ­ն ա­կան շու­կա­նե­րում աճ ա­պա­հո­վե­լու հա­մար գոր­ծա­րա­ նի առջև նաև սպիրտ գտնե­ լու խնդիր է դրված։ — Մի քա­նի տա­րի ա­ռաջ Դուք նշում էիք, որ գոր­ծա­րա­նը կա­րող է սկսել սպիրտ վա­ճա­ ռել, ներ­կա­յում դի­տարկ­ վո՞ւմ է արդ­յոք նման հնա­րա­վո­րու­թյու­նը։ — Ա­ յո՛, մի քա­ նի տա­ րի ա­ ռաջ էր, ա­վե­լի ճիշտ՝ հա­մաշ­խար­ հա­յին ֆի­նան­սատն­տե­սա­կան ճգնա­ժա­մի տա­րում, երբ ողջ սրու­թյամբ դրված էր խա­ղո­ղի

հե­տա­գա մթեր­ման նպա­տա­կով տա­րա­ներն ա­զա­տե­լու հար­ցը։ Ներ­ կա­ յում նման խնդիր չկա: Տե­սա­կա­նո­րեն կա­րե­լի է վա­ճա­ ռել սպիր­տի ո­րո­շա­կի քա­նակ՝ բա­լան­սը ճշգրտե­լու նպա­տա­ կով, բայց ոչ հի­մա։ Մենք պետք է ա­վե­լաց­նենք խա­ղո­ղի մթե­րում­ նե­րը՝ նոր սպիր­տն ուղ­ղե­լով եր­ կա­րատև պահ­պան­ման։ — Գոր­ծա­րա­նի բաժ­նե­տի­ րոջ՝ Pernod Ricard խմբի հա­մա­ձայ­նու­թյամբ 2013թ. գար­նա­նից Երևա­նի կոն­ յա­կի գոր­ծա­րա­նը պետք է անց­նի գյու­ղա­ցի­նե­րի հետ եր­կա­րա­ժամ ­կ ետ պայ­մա­ նագ­րա­յին հա­րա­բե­րու­ թյուն­նե­րի՝ կնքե­լով խա­ ղո­ղի մթեր­ման ի­նը տար­ վա պայ­մա­նագ­րեր։ Ինչ­ պե՞ս պետք է կա­տար­վի ան­ցու­մը, արդ­յոք այն ըն­ կե­րու­թյան հա­մար լրա­ցու­ ցիչ տնտե­սա­կան ռիս­կեր չի՞ ստեղ­ծի։ — Ով ռիս­ կի չի դի­ մում, նա կոն­ յակ չի խմում: Ի­ հար­ կե, կան ո­րո­շա­կի ռիս­կեր, բայց ես կցան­ կա­նա­յի այդ նա­խա­գի­ծը սկսել հե­ռան­կար­նե­րի գնա­հա­տու­մով և ոչ ռիս­կե­րի կան­խա­տե­սու­մով։ Ա­յո՛, մենք սկսում ենք խա­ղո­ղի մթեր­ման ի­նը տար­վա պայ­մա­ նագ­րե­րի կնքու­մը: Հու­սով ենք, որ վա­ճառք­նե­րի ներ­կա­յիս տեմ­ պե­րը, ե­թե ան­գամ չպահ­պան­ վեն, գո­ նե շատ չեն նվա­ զի: Այդ պայ­ծառ հե­ռան­կա­րի ի­րա­կա­ նաց­ման ա­մե ­նագլ­խա­վոր խնդի­ րը խա­ղողն է, այ­սինքն, թե ինչ­ պես կի­րա­կա­նաց­նենք հում­քա­ յին բա­զա­յի սպառ­ման հե­տա­գա ա­ճը: Այդ փա­կու­ղին շրջան­ցե­ լու հա­մար, հնա­րա­վոր է, որ գոր­ ծենք աս­տի­ճա­նա­բար, բայց սկսել մտա­դիր ենք ան­հա­պաղ: Այս­ պես ա­ սեմ, չորս տա­ րի ա­ ռաջ, երբ ես նոր էին ե­ կել Հա­յաս­տան, խա­ղող մթե­րե­լու խնդրանք­ներ լի­նում էին գրե­թե ա­մե ն օր: Վեր­ջին տա­րում ի­րա­ վի­ ճա­ կը կտրուկ փոխ­ վել է, և այժմ խնդիր է՝ որ­ տեղ խա­ ղող գտնել։ Դեռ մար­տը չի ե­կել, իսկ ար­տադ­րող­ներն ար­դեն քննար­ կում են՝ ով, որ­ տեղ և որ­ քան կմթե­ րի: Վս­ տահ եմ, որ հայ­ կա­ կան կոն­յա­կի բո­լոր պա­հանջ­նե­ րի հա­մար խա­ղո­ղը չի բա­վա­կա­ նաց­նի: Ե­թե հան­կարծ այս տա­րի էլ ար­ձա­նագր­վի վա­ճառք­նե­րի 50 տո­ կոս աճ, ա­ պա դա կնշա­ նա­ կի, որ պետք է մթե­ րենք ևս 40  հազ. տոն­նա խա­ղող։ Ե­թե ղե­կա­վար­վենք պաշ­տո­ նա­կան վի­ճա­կագ­րու­թյու­նով, որ երկ­րում կոն­յա­կի ար­տադ­րու­թյան նպա­տա­կով ա­մեն տա­րի մթեր­

կնքմա­նը և խա­

500 28.08

ղո­ղի սե­փա­կան

28.11

28.02

այ­գի­նե­րի ստեղծ­ ռուբլի/դրամ

մա­նը:

վում է 150 հազ. տոն­ նա խա­ ղող, և ար­ տա­ հան­ վում է 15  մլն լիտր կոն­յակ, ա­պա ան­գամ ա­մե­նա­ մո­տա­վոր հաշ­վարկ­նե­րով՝ վա­ ճառք­նե­րի տա­րե­կան 50 տոկոս ա­ճի դեպ­քում յու­րա­քանչ­յուր տա­ րի անհ­րա­ժեշտ է լրա­ցու­ցիչ մթե­ րել լրա­ցու­ցիչ 60  հազ. տոն­նա խա­ղող։ Բա­րե­բախ­տա­բար, Հա­յաս­տա­ նում դեռ կան չմշակ­ված հո­ղա­ տա­րածք­ներ, ինչ­պես նաև բազ­ մա­թիվ մար­դիկ, ո­րոնք ու­զում են գու­մար վաս­տա­կել։ Մենք մտա­ ծում ենք նրանց տալ նոր խա­ ղո­ղի այ­գի­ներ տնկե­լու հնա­րա­ վո­րու­թյուն, այդ նպա­տա­կով էլ կնքում ենք 9-10 տար­վա պայ­մա­ նագ­րեր: Այժմ բա­նակ­ցու­թյուն­ ներ են ըն­թա­նում նաև բան­կե­րի հետ, որ նրանք խա­ ղո­ ղի մթեր­ ման պայ­մա­նագ­րով ֆի­նան­սա­ վո­րեն ֆեր­մեր­նե­րին։ Բա­ ցի այդ՝ մենք մտա­ դիր ենք փոր­ձա­րա­րա­կան կար­գով ստեղ­ ծել նաև 15 հա տա­ րած­ քով խա­ղո­ղի սե­փա­կան այ­գի­ նե­ րը: Ու­ զում ենք գտնել մարդ­ կանց, ո­րոնք կաշ­խա­տեն այդ հո­ղե­րի վրա, և ո­րոշ ժա­մա­նակ անց, երբ մեր կող­մից ներդր­ված գու­մար­նե­րը հետ վե­րա­դառ­նան, այդ մարդ­ կանց կնվի­ րենք այդ այ­գի­նե­րը։ Կար­ ծում եմ, որ այս տար­ վա գար­նա­նը մենք ար­դեն պատ­ րաստ կլի­ նենք եր­ կու նոր պրո­ դուկտ­նե­րի ներ­կա­յաց­մա­նը՝ 9-10 տա­րով պայ­մա­նագ­րե­րի կնքմա­ նը և խա­ղո­ղի սե­փա­կան այ­գի­ նե­րի ստեղծ­մա­նը: Եր­կա­րա­ժամ ­կ ետ պայ­մա­նագ­ րե­րի քա­նա­կը նա­խա­տես­վում է ա­վե­լաց­նել աս­տի­ճա­նա­բար: Մենք փոր­ձում ենք ցույց տալ, թե ինչ­պես պետք է աշ­խա­տել: Կար­ ծում եմ, որ այդ ա­նե­լուն պես մեզ կհետևեն նաև մեր գոր­ ծըն­ կեր­ ներն ու մրցա­կից­նե­րը։ — 2012թ. գոր­ծա­րա­ նը նա­խա­տե­սում էր մթե­ րել 24 հազ. տոն­նա խա­ ղող, հա­ջող­վե՞ց ա­պա­հո­վել ցու­ցա­նի­շը։ — Մենք մթե­ րե­ ցինք 24  հազ. տոն­նա­յից ա­վե­լի՝ մոտ 25,5  հազ. տոն­նա: Այս տա­րի նա­խա­տե­սում ենք մթե­ րել 30-35 հազ. տոն­ նա: Այդ մա­սին ժա­մա­նա­կին պաշ­տո­ նա­պես կհայ­տա­րար­վի։ — «Ակ­ցիզ­նե­րի մա­սին» օ­րեն­քում կա­տար­ված փո­ փո­խու­թյուն­նե­րը ակ­ցի­

զա­յին հար­կի վճա­րու­ մից ա­զատ­ում են բո­լոր նրանց, ո­րոնք կոն­յակ ար­ տադ­րող­նե­րից գնում են 40 և բարձր աս­տի­ճան ու­ նե­ցող կոն­յա­կի սպիրտ՝ ա­ռանց շշալց­ման: Ի՞նչ է տա­լիս այդ փո­փո­խու­թյու­ նը ո­լոր­տին։ — Օ­րենքն ըն­դուն­վեց հայ­ կա­կան կոն­յակ ար­տադ­րող­նե­ րի հետ հա­մա­ձայ­նեց­նե­լուց հե­ տո: Մինչ այդ, երբ մի գոր­ ծա­ րա­նը մյու­սին վա­ճա­ռում էր կոն­ յա­կի սպիրտ, ա­պա սպիր­տը ակ­ցի­զա­յին հար­կով չէր հարկ­ վում, իսկ երբ վա­ճա­ռում էր տա­ կա­ռով կամ ցիս­տեռ­նով կոն­յակ, ա­պա վա­ճառ­քից պետք է վճար­ վեր 50 տոկոս ակ­ցի­զա­յին հարկ: Սա գոր­ծա­րան­նե­րին խան­գա­ րում էր միմ­յանց հետ հում­քա­յին փո­խա­նա­կու­թյուն կա­տա­րել, իսկ սպիր­ տի և կոն­ յա­ կի միջև տար­ բե­րու­թյու­նը ջուրն է։ Են­թադ­րենք՝ ինչ-որ մեկն ու­նի կոն­յա­կի վա­ճառ­քի մեծ պատ­վեր, բայց կոն­յակ ար­տադ­րե­լու հա­մար չու­նի բա­վա­րար քա­նա­կի սպիրտ: Ն­ման դեպ­քում նա դի­մում է մեկ այլ ար­տադ­րո­ղի: Օ­րի­նակ՝ Երևա­ նի կոն­յա­կի գոր­ծա­րա­նի նման ձեռ­նար­կու­թյան հա­մար տե­սա­ կա­ նո­ րեն դժվար չէ իր հսկա­ յա­ կան պա­հուստ­նե­րից մեկ ցիս­ տեռն սպիրտ վա­ճա­ռե­լը: Օ­րեն­քի փո­փո­խու­թյուն­նե­րից հե­տո ար­ տադ­րող­նե­րը կա­րող են կա­տա­ րել սպիր­ տի կամ կոն­ յա­ կի փո­ խա­դարձ փո­խա­նա­կու­թյուն­ներ: Մեզ հա­մար դա շատ կարևոր է: Ի­րա­կա­նում, սա Հա­յաս­տա­ նում գի­նեն­յու­թե­րի մշակ­ման ա­ռաջ­նա­յին կա­ռույց ստեղ­ծե­լու ա­ռա­ջին քայլն է: Մոտ 5-6 տա­րի անց Հա­յաս­տա­նում կլի­նեն ըն­ կե­րու­թյուն­ներ, ո­րոնք կմաս­նա­ գի­տա­նան միայն կոն­յա­կի սպիր­ տի ար­տադ­րու­թյան մեջ: Եվ­րո­պա­յում գոր­ծում է այս­պես կոչ­ված «ա­ռաջ­նա­յի­նի» մի ամ­ բողջ ին­դուստ­րիա: Այդ ըն­կե­րու­ թյուն­նե­րը կոն­յակ լցնե­լու, բրենդ­ ներ ստեղ­ծե­լու, մար­քե­թին­գա­յին հե­տա­զո­տու­թյուն­ներ անց­կաց­ նե­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թյուն չու­նեն, նրանց հիմ ­ն ա­կան ֆունկ­ցիան ա­ռաջ­նա­յին սպիրտն է: Ի դեպ՝ նման բան կար նաև խորհր­դա­յին շրջա­նում: Բազ­մա­ թիվ ձեռ­նար­կու­թյուն­ներ զբաղ­ վում էին խա­ղո­ղի մթե­րու­մով, ա­ռաջ­նա­յին մշա­կու­մով, բայց կոն­յա­կի կու­պաժ ա­նում էր միայն Երևա­նի կոն­յա­կի գոր­ծա­րա­նը:  n

13.41

0.03 p 0.22%

13,20

12,50 28.08 եվրո/դոլար

28.02

28.11

1.311

0.00 q 0.22%

1,36

1,29

1,22 28.08

28.11

WTI Brent

նավթ

28.02

92.72 0.05 q 0.05% 112.24 0.40 p 0.36%

US$/bbl.

120

95

70 28.08 ոսկի

28.11

կբ 100 հհ comex

28.02

1604.3 13.8 p 0.86% 1589.7 6.0 q 0.38%

US$/t oz.

1800

1700 1600 1500 28.08

(LME)

պղինձ

28.11

7889

28.02 55.1 p 0.70%

US$/tonne

8600

7800

7000 28.08 ցորեն

(cbt)

28.11

264.28

28.02 2.66 p 1.02%

US$/tonne

370 330 290 250 210 28.08

28.11

28.02

Տվյալները վերցված են 28.02, Երևան, ժ. 16:00 Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ, Bloomberg և Forex


| № 27 (267), ուրբաթ, մարտի 1, 2013 թ.

6 | Project Syndicate

Հա­րա­վա­յին Կո­րեա­յի նոր տնտե­սա­կան հրաշ­քը Երբ ՀՆԱ-ն ա­ճում է, կեն­սա­մա­կար­դա­կը՝ ոչ այն­քան

Պարկ Չուն Հոն վեր­ջերս ստանձ­ նեց Հա­րա­վա­յին Կո­րեա­յի նա­ խա­գա­հի պաշ­տո­նը, եր­կիր, ո­րը տնտե­սա­կան զար­գաց­ման գլո­բալ մո­դել է ե­ղել: Սա­կայն տնտե­սա­կան ա­ճի դան­դաղ­մա­նը զու­գա­հեռ՝ այդ եր­կի­րը դար­ձել է տնտե­սու­թյան նո­րաց­ման կա­րիք ու­նե­ցող մո­դել: Այս­պես կոչ­ված «Հան գե­տի վրա­յի հրաշ­քի» հիմ­քում Պար­ կի հան­գուց­յալ հոր՝ եր­կի­րը 1960-70-ա­կան­նե­րի ժա­մա­նա­կա­ հատ­վա­ծի մեծ մա­սում կա­ռա­վա­ րած Պարկ Չունգ Հիի բա­րե­փո­ խում ­ն երն են: Հա­րա­վա­յին Կո­ րեա­յի հա­ջո­ղու­թյան հիմ ­ն ա­կան ցու­ ցա­ նիշն այն է, որ այն միակ պե­տու­թյունն էր, ո­րը ՏՀԶԿ-ից օգ­նու­թյուն ստա­ցող երկ­րից վե­ րած­վեց դո­նոր երկ­րի՝ այ­սօր մեկ շնչին ընկ­նող ՀՆԱ-ի ա­վե­լի քան 30 հա­զար դո­լար (գնո­ղու­նա­կու­ թյան պա­րի­տե­տով) ցու­ցա­նի­շով: Սա­կայն տնտե­սա­կան ա­ճի ֆոր­մու­լան, որ եր­կար տա­րի­ ներ հիմն­ված էր ար­տա­հան­մանն ուղղ­ված ար­տադ­րու­թյան՝ պե­ տու­թյան կող­մից ուղ­ղորդ­վող կա­պի­տա­լիզ­մի վրա, շատ հա­ րավ­կո­րեա­ցի­նե­րի հա­մար այլևս չի աշ­խա­տում: Վեր­ջին քսան տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում երկ­րի ՀՆԱ-ն ե­ռա­պատկ­վել է, մինչ­դեռ ի­րա­կան աշ­խա­տա­վար­ձե­րը դրա կե­սից էլ քիչ են ա­ճել, և տն­տե­ սա­կան ա­ճը քիչ է ար­տա­ցոլ­վում սո­վո­րա­կան մարդ­կանց կյան­քի վրա: Մի­ջին ե­կա­մուտ­ներ ու­նե­ցող տնա­յին տնտե­սու­թյուն­նե­րի կե­ սից ա­վե­լին ամ­սա­կան ա­վե­ լի շատ է ծախ­ սում, քան վաս­ տա­կում: Սո­ցիա­լա­կան լար­վա­ ծու­թյու­նը բազ­մա­պատկ­վում է: Հա­րա­վա­յին Կո­րեա­յում ա­մուս­ նա­լու­ծու­թյուն­նե­րի ցու­ցա­նի­շը կրկնա­պատկ­վել է, ծնե­լիու­թյան ցու­ցա­նի­շը զար­գա­ցած երկր­նե­ րի շար­քում հա­սել է մինչև չոր­ րորդ ա­մե ­նա­ցածր ցու­ցա­նի­ շին, իսկ ինք­նաս­պա­նու­թյուն­նե­ րի ցու­ցա­նի­շով Հա­րա­վա­յին Կո­ րեան ա­ ռա­ ջին տե­ ղում է ՏՀԶԿ երկր­նե­րի շար­քում: Հա­րա­վա­յին Կո­րեան ան­ հանգս­տա­ցած է եր­կու հիմ ­ն ա­ կան պատ­ ճա­ ռով: Նախ՝ չնա­ յած տնտե­սու­թյան ո­րոշ հատ­ ված­ներ ռե­կոր­դա­յին ժա­մա­նա­ կա­հատ­վա­ծում կա­րո­ղա­ցել են հաս­նել ին­դուստ­րիա­լի­զա­ցիա­յի բարձր մա­կար­դա­կի, տնտե­սու­ թյան այլ հատ­ ված­ ներ (և հաս­ տա­տու­թյուն­ներ) չեն հասց­նում դրա հետևից: Արդ­յու­նա­բե­րա­ կան այն­պի­սի կոնգ­լո­մե­րատ­ներ, ինչ­ պի­ սիք են Hyundai-ն, LG-ն և Samsung-ը, վե­ րած­ վել են բարձր ար­տադ­րո­ղա­կա­նու­թյամբ հա­ մաշ­խար­հա­յին գի­գանտ­նե­րի, ո­րոնց տնտե­սա­կան ա­ճը ա­վե­լի քիչ աշ­խա­տա­տե­ղեր է ստեղ­ծում

երկ­րում, քան նախ­կի­նում: Երկ­րի ա­մե ­նա­խո­շոր ըն­կե­րու­թյուն­նե­ րում զբաղ­վա­ծու­թյունն ան­կում է ապ­րում, իսկ այդ ըն­կե­րու­թյուն­ նե­րում հա­րավ­կո­րեա­ցի աշ­խա­ տա­կից­նե­րի թի­վը կրճատ­վել է մինչև 1/3 մա­ սի՝ 1995թ. հետ հա­մե­մա­տած: Սա­կայն Հա­րա­վա­յին Կո­րեան չու­նի ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի զար­ գա­ցած սեկ­տոր, որ­պես­զի կա­ րո­ղա­նա բարձր վար­ձատր­վող նոր աշ­խա­տա­տե­ղեր ա­պա­հո­վել: Ա­վե­լին՝ ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի ին­ դուստ­րիան խո­շոր ար­տադ­րող­ նե­րից ար­տադ­րո­ղա­կա­նու­թյան և աշ­խա­տա­վար­ձե­րի ա­ռու­մով էա­պես հետ է մնում: Սա հան­գեց­նում է երկ­րորդ մար­տահ­րա­վե­րին՝ մի­ջին ե­կա­ մուտ ու­նե­ցող տնա­յին տնտե­սու­ թյուն­նե­րի ֆի­նան­սա­կան ծանր դրու­թյա­նը: Շատ ըն­տա­նիք­ներ ա­ռե­րես­վում են աշ­խա­տա­վար­ ձե­ րի լճաց­ ման խնդրին՝ ներ­ կա­յում հա­սա­նե­լի աշ­խա­տան­ քի տե­սակ­նե­րի պատ­ճա­ռով, սա­ կայն շա­րու­նա­կում են կառ­չած մնալ այն կեն­սաձևին, ո­րը նրանք այլևս չեն կա­րո­ղա­նում ի­րենց թույլ տալ: Ըն­տա­նիք­նե­րը, որ­ տեղ ե­րե­խա­ներ կան, ստիպ­ված են մաս­նակ­ցել ա­ճող «կրթա­ կան մրցա­վազ­քին», ի­րենց ե­կա­ մուտ­նե­րի մեծ մա­սը ծախ­սում են մաս­նա­վոր կրթու­թյան և ե­րե­խա­ նե­րի՝ հե­ղի­նա­կա­վոր հա­մալ­սա­ րան­ներ ըն­դուն­վե­լու հա­մար հա­ վել­յալ պա­րապ­մունք­նե­րի վրա՝ նպա­տակ ու­նե­նա­լով նրանց հա­ մար ա­պա­հով աշ­խա­տան­քի հնա­րա­վո­րու­թյուն ստեղ­ծել մեծ կոր­պո­րա­ցիա­նե­րում: Մի­ջին ե­կա­մուտ ու­նե­ցող ըն­ տան­իք­նե­րը նույն­պես ձգտում են տներ գնել՝ չնա­յած այն բա­ նին, որ ան­ շարժ գույ­ քի գնե­ րի և բ­նակ­չու­թյան ե­կա­մուտ­նե­ րի միջև հա­րա­բե­րակ­ցու­թյու­նը ա­ վե­ լի բարձր է, քան մյուս բո­ լոր զար­գա­ցած երկր­նե­րում, և որ բնա­կա­րա­նա­յին ֆի­նան­սա­ վոր­ման հա­մա­կար­գը վար­կե­ րի բարձր տո­կո­սադ­րույք­ներ է ա­ռա­ջար­կում: Հա­րավ­կո­րեա­ցի կա­նայք նախ­կի­նի նման դուրս են մնում աշ­խա­տան­քից, երբ նրանք ա­մուս­նա­նում կամ ե­րե­ խա են ու­նե­նում, ըն­տա­նիք­նե­ րի միայն 38 տո­կո­սում է, որ եր­ կու հո­գի է աշ­խա­տում (այս ցու­ ցա­ նի­ շը կրկնա­ կի ցածր է ՏՀԶԿ երկր­նե­րի մի­ջին ցու­ցա­նի­շից): Մի­ջին ե­կա­մուտ ու­նե­ցող տնա­յին տնտե­սու­թյուն­նե­րի հա­ մար ա­մե ­նա­կոր­ծա­նա­րար ազ­դե­ ցու­թյուն­նե­րից մե­կը կրթու­թյան մրցա­վազ­քի գի­նը և կա­մա­վոր մեկ ե­րե­խա ու­նե­նա­լու քա­ղա­ քա­կա­նու­թյունն է, ո­րը ծնե­լիու­ թյան ցու­ցա­նի­շը մեկ կնոջ հաշ­ վով կրճա­տել է մինչև 1,2-ի, ո­րը զար­գա­ցած արդ­յու­նա­բե­րա­կան

emergingfrontiersblog.files.wordpress.com

Վեր­ջին քսան տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում Հա­րա­վա­յին Կո­րեա­յում ՀՆԱ-ն ե­ռա­պատկ­վել է, սա­կայն ի­րա­կան աշ­խա­տա­վար­ձե­րը դրա կե­ սից էլ քիչ են ա­ ճել, և տն­ տե­ սա­ կան ա­ ճը քիչ է ար­ տա­ ցոլ­ վում սո­վո­րա­կան մարդ­կանց կյան­քի վրա: Հա­րա­վա­յին Կո­րեա­ յի տնտե­սու­թյան կա­ռուց­ված­քա­յին խնդիր­նե­րի մա­սին Projectsyndicate.org կայ­քում «Հա­րա­վա­յին Կո­րեա­յի նոր տնտե­սա­կան հրաշ­քը» վեր­նագ­րով հոդ­ված է հրա­պա­րա­կել McKinsey խորհր­ դատ­վա­կան ըն­կե­րու­թյան Հա­րա­վա­յին Կո­րեա­յի մաս­նաճ­յու­ղի ղե­կա­վար Վոն­սիկ Չո­յը (Wonsik Choi ): Հոդ­վա­ծը թարգ­մա­նա­բար ներ­կա­յաց­ված է ստորև:

Արդ­յու­նա­բե­րա­կան այն­պի­սի կոնգ­լո­մե­րատ­ներ, ինչ­պի­սիք են Hyundai-ն, LG-ն և Samsung-ը, վե­րած­վել են բարձր ար­տադ­րո­ղա­կա­նու­ թյամբ հա­մաշ­խար­հա­յին գի­գանտ­նե­րի, ո­րոնց տնտե­սա­կան ա­ճը ա­վե­լի քիչ աշ­խա­տա­տե­ղեր է ստեղ­ծում երկ­րում, քան նախ­կի­նում:

երկր­նե­րի շար­քում ա­մե ­նա­ցածր ցու­ցա­նիշն է: Բ­նակ­չու­թյու­նը մեծ ա­րա­գու­թյամբ ծե­րա­նում է, և աշ­խա­տու­նակ տա­րի­քի հաս­նող բնակ­չու­թյան հոս­քը բա­ցա­սա­ կան է ե­ղել: Ան­գոր­ծու­թյան պա­րա­գա­յում տնտե­սու­թյա­նը սպառ­ման ան­ կում և ան­գամ ար­տադ­րու­թյան կրճա­տում է սպառ­նում: Հա­րա­ վա­յին Կո­րեան ծայ­րա­հեղ կա­ րիք ու­նի մի­ջին ե­կա­մուտ ու­նե­ ցող տնա­յին տնտե­սու­թյուն­նե­րի նկատ­մամբ ճնշում ­ն ե­րը մեղ­մե­լու և ա­ճի նոր ֆոր­մու­լա­յի ստեղծ­ ման, ո­ րը հիմն­ ված կլի­ նի գլո­ բալ ա­ռու­մով ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի մրցու­ նակ սեկ­ տո­ րի և փոքր ու մի­ջին բիզ­նես­նե­րի վրա, ո­րոնք բարձր վար­ձատր­վող աշ­խա­տա­ տե­ղեր են ա­պա­հո­վում: Խո­շոր բա­րե­փո­խում ­ն եր են անհ­րա­ժեշտ մի­ջին ե­կա­մուտ ու­նե­ցող ըն­տա­նիք­նե­րին օգ­ նե­ լու՝ նրանց ու­ ժե­ րից վեր ամ­ սա­կան բնա­կա­րա­նա­յին և կր­ թու­թյան պար­տա­դիր վճար­նե­ րը կա­տա­րե­լու հա­մար: Բ­նա­ կա­րա­նա­յին վճար­ներն ա­վե­լի բարձր են, քա­ նի որ հի­ փո­ թե­ քա­յին վար­կե­րը կար­ճա­ժամ­ կետ են (մի­ջի­նը՝ տա­սը տա­րով), իսկ «վարկ-գին» հա­րա­բե­րակ­ ցու­թյան խիստ սահ­մա­նա­փա­ կում ­ն ե­րը վար­կա­ռու­նե­րին ստի­ պում են հա­վել­յալ՝ ա­վե­լի թանկ վար­կեր վերց­նել երկ­րորդ հեր­ թի վար­կա­տու կազ­մա­կեր­պու­ թյուն­նե­րից ու ոչ ֆի­նան­սա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րից: Այս պայ­ման­նե­րը պետք է փոխ­վեն: Քա­նի որ բան­կերն ա­վե­լի շատ ռիսկ պետք է վերց­ նեն ի­րենց վրա, երկ­րոր­դա­յին հի­փո­թե­քա­յին շու­կա­յի կա­րի­քը կա: Քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն մշա­ կող­նե­րը պետք է նկա­տի ու­նե­ նան նաև տնե­ րի նկատ­ մամբ պա­հան­ջար­կը նվա­զեց­նե­լու մի­ ջո­ցա­ռում ­ն ե­րը, այդ թվում՝ բնա­ կա­րա­նա­յին շի­նա­րա­րու­թյան մեջ ա­պա­հո­վագ­րա­կան և այլ ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի նկատ­մամբ ներդ­րու­մա­յին գոր­ծու­նեու­թյուն

ի­րա­կա­նաց­նե­լու սահ­մա­նա­փա­ կում ­ն ե­րի թու­լա­ցու­մը՝ դրա­նով իսկ մի­ջին ե­կա­մուտ ու­նե­ցող տնա­յին տնտե­սու­թյուն­նե­րի հա­ մար ստեղ­ծե­լով ա­վե­լի նպաս­ տա­վոր պայ­ման­ներ տան վար­ ձա­կա­լու­թյան հա­մար: Հա­րա­վա­յին Կո­րեան կա­րիք ու­նի նաև բա­րե­լա­վե­լու իր հան­ րակր­թա­կան դպրոց­նե­րը, հատ­ կա­պես միջ­նա­կարգ կրթու­թյան մա­կար­դա­կում, և էա­պես լա­ վաց­նե­լու մաս­նա­գի­տա­կան վե­ րա­պատ­րաստ­ման ո­րա­կը: Ըն­ տա­նիք­նե­րը գու­մար են ներդ­ նում մաս­նա­վոր կրթու­թյան մեջ, քա­նի որ վա­խե­նում են, որ պե­ տա­կան կրթա­կան հա­մա­կարգն ի­րենց ե­րե­խա­նե­րին գի­տելիք­ նե­րի բա­վա­րար մա­կար­դակ չի տա՝ հե­ղի­նա­կա­վոր հա­մալ­սա­ րան ըն­դուն­վե­լու և լավ աշ­խա­ տանք ու­նե­նա­լու հա­մար: «Մեյս­ թեր» ա­վագ դպրոց­նե­րը, ո­րոնք բաց­վե­ցին 2010թ.՝ հա­տուկ նպա­տակ ու­նե­նա­լով ե­րի­տա­ սարդ­նե­րին վե­րա­պատ­րաս­տել բարձր ո­րա­կա­վո­րում պա­հան­ ջող աշ­խա­տանք­նե­րի հա­մար, քայլ ա­ռաջ են այդ ուղ­ղու­թյամբ: Ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի ագ­րե­ սիվ զար­գա­ցու­մը, ինչ­պի­ սիք են տրանս­պոր­տը, ման­րա­ ծախ առև­տու­րը, ռես­տո­րան­նե­ րը, ո­րոնք այ­սօր հիմ ­ն ա­կա­նում տնօ­րի­նում են ցածր արդ­յու­նա­ վե­տու­թյամբ և քիչ վճա­րող տե­ ղա­կան ըն­կե­րու­թյուն­նե­րը, մեկ այլ պար­տա­դիր լու­ծում պա­ հան­ջող խնդիր է: Հա­րա­վա­ յին Կո­րեան հրա­շա­լի հնա­րա­ վո­րու­թյուն­ներ ու­նի զար­գաց­նե­ լու իր ա­ռող­ջա­պա­հա­կան ծա­ ռա­յու­թյուն­նե­րը և մր­ցակ­ցե­լու գլո­բալ ա­ռող­ջա­պա­հա­կան զբո­ սաշր­ջու­թյան բիզ­նե­սում: Զ­բո­ սաշր­ջու­թյան մյուս տե­սակ­նե­ րը նույն­պես կա­րե­լի է զար­գաց­ նել՝ մշա­կու­թա­յին և ս­պոր­տա­յին հանգր­վան­նե­րից ա­ռա­վե­լա­ գույն օ­գուտ քա­ղե­լու: Ֆի­նան­ սա­կան ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի ո­լոր­ տում կա­ռա­վա­րու­թյու­նը պետք է նպա­տակ դնի ստեղ­ծել ե­րեք-

չորս տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին ա­ռա­ ջա­տար ըն­կե­րու­թյուն­ներ: Վեր­ջա­պես, կո­րեա­ցի­նե­րը պետք է կրկին սո­վո­րեն, որ ձեռ­ նար­կա­տի­րու­թյու­նը, որ կա­ռու­ ցել է chaebol-ը՝ ըն­տա­նիք­նե­ րի պատ­կա­նող արդ­յու­նա­բե­րա­ կան կոնգ­լո­մե­րատ­նե­րը, ո­րոնք նպաս­տել են տնտե­սա­կան զար­ գաց­մա­նը: Այ­սօր Հա­րա­վա­յին Կո­րեան ու­նի ըն­տա­նիք­նե­րի պատ­կա­նող բազ­մա­թիվ փոքր բիզ­նես­ներ, սա­կայն շատ ա­վե­լի քիչ ձեռ­նե­րեց­ներ: Փոքր և մի­ջին ձեռ­նար­կու­ թյուն­նե­րի ա­վե­լի դի­նա­միկ զար­ գաց­ման հա­մար, ո­րոնք վա­ղը կա­րող են դառ­նալ մի­ջազ­գա­յին մասշ­տա­բով մրցու­նակ ըն­կե­րու­ թյուն­ներ, հար­կա­վոր է վե­րաց­ նել դրանց ա­ճի խո­չըն­դոտ­նե­րը, օ­րի­նակ՝ ըն­տա­նե­կան բիզ­նե­ սի ժա­ռան­գու­թյան հա­մար հար­ կե­րից ա­զա­տու­մը, ին­չը ձեռն­ տու է այն ձեռ­նար­կա­տե­րե­րին, ո­րոնք չեն մե­ծաց­նում ի­րենց ըն­ կե­րու­թյուն­նե­րի չա­փե­րը: Անհ­ րա­ժեշտ են նաև սնան­կու­թյան մա­սին հայ­տա­րա­րե­լու հա­մա­ կարգ, ո­րը ձեռ­նե­րեց­նե­րին թույլ կտա վե­րապ­րել ան­խու­սա­փե­ լի ան­հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րը, մտա­ վոր սե­փա­կա­նու­թյան ա­վե­լի ու­ ժեղ պաշտ­պա­նու­թյուն, ինչ­պես նաև ֆի­նան­սա­վոր­ման աղբ­ յուր­նե­րից օգտ­վե­լու ա­վե­լի լավ հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ: Պար­կը իշ­խա­նու­թյան է ե­կել Հա­րա­վա­յին Կո­րեա­յի պատ­մու­ թյան մեջ բախ­տո­րոշ մի ժա­մա­ նակ: Նոր կա­ռա­վա­րու­թյու­նը նոր պրագ­մա­տիկ քայ­լեր ձեռ­նար­կե­ լու կա­րիք ու­նի, ո­րոնց մի­ջո­ցով հնա­րա­վոր կլի­նի հաղ­թա­հա­րել այ­սօր­վա տնտե­սա­կան մո­դե­լի սահ­մա­նա­փա­կում ­ն ե­րը և եր­կի­ րը փրկել ա­ ճի նվազ­ ման դան­ դա­ղու­մից, բարձր գոր­ծազր­կու­ թյու­նից և ան­հա­վա­սա­րու­թյան մե­ծա­ցու­մից: Խն­դի­րը ոչ ա­վել, ոչ պա­կաս՝ Հա­րա­վա­յին Կո­րեա­ յում Հան գե­ տի վրա երկ­ րորդ տնտե­սա­կան հրաշ­քի ի­րա­կա­ նաց­ումն է:  n


№ 27 (267), ուրբաթ, մարտի 1, 2013 թ. |

Մեծ փողեր | 7

Փո­խել գլո­բալ տնտե­սու­թյու­նը ԱՄՆ-ը և Եվ­րո­պան պատ­րաստ­վում են անդ­րատ­լանտ­յան ա­զատ առևտ­րի

Նի­դեռ­լանդ­նե­րի ար­տա­քին առևտ­րի փոխ­նա­խա­րար Սի­ մոն Ս­միթ­սը տե­սա­կետ է հայտ­ նել, որ հա­մա­ձայ­նագ­րի շուրջ ի­րա­կան բա­նակ­ցու­թյուն­նե­ րը կսկսվեն ար­դեն ա­ռա­ջի­կա ա­միս­նե­րին: «Եվ­րա­միու­թյան երկր­նե­րը պետք է Եվ­րա­հանձ­ նա­ժո­ղո­վին հա­մա­պա­տաս­ խան ման­դատ տրա­մադ­րեն: Հու­ սով եմ՝ այս ամ­ ռա­ նը մենք կսկսենք բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը»,– ա­սել է Ս­միթ­սը: Այ­դու­հան­դերձ, նա հստակ ժամ ­կ ետ­ ներ չի նշել՝ հույս հայտ­ նե­ լով, որ հա­ մա­ձայ­նա­գի­րը կսկսի գոր­ծել 2016թ., երբ ԵՄ-ում նա­խա­գա­հի Նի­դեռ­լանդ­նե­րը։ Ա­մե­րի­կա­ցի փոր­ձա­գետ­նե­ րը ԱՄՆ-Եվ­րո­պա առևտ­րա­յին կա­պե­րը ա­մե ­նից կարևորն են հա­մա­րել աշ­խար­հում ու նշել, որ հա­մա­ձայ­նա­գի­րը անդ­րատ­ լանտ­յան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան նոր հիմք կդառ­նա։ Հա­մա­ձայ­ նու­թյան հաս­նե­լու էա­կան խո­ չըն­դոտ­ներ չկան։

Ա­մե­րիկ­յան բան­կե­րը $20  մլրդ­-ի բո­նուս­ներ են վճա­րել 2012թ. ԱՄՆ-ի խո­շոր բան­կե­րը աշ­խա­տա­կից­նե­րին ընդ­հա­նուր առ­ մամբ $20  մլրդ­-ի բո­նուս­ներ են վճա­րել։ Ն­յու Յոր­քում ֆի­նան­սա­ կան հատ­վա­ծի աշ­խա­տա­կի­ցը ան­ցած տա­րի մի­ջի­նը $122  հազ-ի պարգևավ­ճար է ստա­ցել: Ցու­ցա­նի­շը, այ­դու­հան­դերձ, զի­ջում է նա­խաճգ­նա­ժա­մա­յին վճա­րում ­ն ե­րին։

qz.com

ԱՄՆ-ի և Եվ­րո­պա­յի միջև ա­զատ առևտ­րի հա­մա­ձայ­նա­ գի­ րը կա­ րող է հիմ ­նո­ վին փո­ խել գլո­բալ տնտե­սա­կան հա­ մա­կար­գը, նշել են ա­մե­րի­կա­ցի և եվ­րո­պա­ցի փոր­ձա­գետ­նե­րը Վա­շինգ­տո­նի Բ­րու­քինգ­սի հա­ մա­լ­սա­րա­նում տե­ղի ու­նե­ցած հան­դիպ­մա­նը։

Ճգ­նա­ժա­մը հա­շիվ չէ

ԱՄՆ-ի ու ԵՄ-ի միջև ա­զատ առևտ­րի հա­մա­ձայ­նա­գի­րը կա­րող է հիմ ­ն ո­վին փո­խել գլո­ բալ տնտե­սա­կան հա­մա­կար­գը (ԱՄՆ-ի նա­խա­գահ Բա­րաք Օ­բա­ման ու Եվ­րա­հանձ­նա­ ժո­ղո­վի նա­խա­գահ Ժո­զե Մա­նո­ւել Բա­րո­զոն, 22 փետր­վարի, 2013թ., Ս­պի­տակ տուն)։

Հա­մա­ձայ­նա­գի­րը ստո­րագ­ րե­լիս կող­մե­րը հնա­րա­վո­րինս հա­րա­զատ են մնա­լու Առևտ­րի հա­մաշ­խար­հա­յին կազ­մա­կեր­ պու­թյան չա­փա­նիշ­նե­րին: «Սա նշա­նա­կում է, որ ե­թե հա­մա­ձայ­ նա­գի­րը ստո­րագր­վի, դրան կա­ րող են միա­նալ նաև մյուս երկր­ նե­րը»,– նշել են փոր­ձա­գետ­նե­րը։ Փոր­ձա­գետ­նե­րի մի մա­սի կար­ ծի­ քով՝ ԵՄ-ի և ԱՄՆ-ի միջև ա­զատ առևտ­րի հա­մա­ձայ­նագ­րի ստո­րագր­ման նա­խա­ձեռ­նու­թյան գլխա­վոր խթա­նը ե­ղել է ֆի­նան­ սատն­տե­սա­կան ճգնա­ժա­մը, ո­րը կող­մե­րին հար­կադ­րել է ա­վե­լի ա­րագ գոր­ծել։

ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի միջև նման հա­ մա­ձայ­նագ­րի ստո­րագր­ման մա­ սին փետր­վա­րի կե­սին հայ­տա­ րա­րել է ԱՄՆ-ի նա­խա­գահ Բա­ րաք Օ­բա­ման։ Նա Կոնգ­րե­սին ուղղ­ված ա­մե ­նամ­յա ու­ղեր­ձում նշել է, որ փաս­տաթղ­թի շնոր­հիվ լավ վար­ձատր­վող աշ­խա­տա­ տե­ղեր կստեղծ­վեն մի­լիո­նա­վոր ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի հա­մար։ Ա­վե­լի ուշ Ս­պի­տակ տու­նը հստա­կեց­ րել է, որ խոս­քը երկ­կողմ ներդ­ րում ­ն ե­րի ա­վե­լաց­ման մա­սին է։ Դ­րանց ծա­վա­լը ներ­կա­յում $4 տրլն­է։ 2011թ. ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի միջև առևտ­րաշր­ջա­նա­ռու­թյու­նը կազ­մել է $636 մլրդ։  n

Ան­ցած տա­րի Ո­ւոլ սթրի­թի աշ­խա­ տա­կից­նե­րի կան­խիկ պարգևավ­ ճար­ներն ա­ճել են 8%-ով, ընդ ո­րում՝ ա­ճի հիմ ­ն ա­կան մասն ա­պա­հով­վել է նա­խորդ տա­րի­նե­րի հա­մար նա­ խա­տես­ված փոխ­հա­տու­ցում ­ն ե­րի հաշ­վին, ո­րոնց վճար­ման վերջ­նա­ ժամ ­կետ է ե­ ղել 2012թ.: Հա­ մե­ մա­ տու­թյան հա­մար՝ 2006թ. Ն­յու Յոր­ քի բան­կիր­նե­րի պարգևավ­ճար­նե­րը կազ­մել են ռե­կոր­դա­յին $34,3 մլրդ։ Պարգևա­վճար­նե­րի ա­ճը պայ­ մա­նա­վոր­ված է նաև ֆի­նան­սա­ կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի դրա­կան ցու­ցա­նիշ­նե­րով: Մաս­ նա­վո­րա­պես՝ բրո­քե­րա-դի­լե­րա­ յին գոր­ծարք­նե­րը NYSE-ում բան­ կե­րին շուրջ $24  մլրդ­-ի շա­հույթ են ա­պա­հո­վել, ո­րը ե­րեք ան­գամ ա­վե­լի է նա­խորդ տար­վա ցու­ ցա­նի­շից։ Շու­կա­յի ա­ռան­ձին խա­ ղորդ­ներ, օ­րի­նակ՝ JP Morgan-ը, ար­դեն եր­րորդ տա­րին ա­նընդ­ մեջ ռե­կոր­դա­յին զուտ շա­հույթ են ստա­նում։ Այ­դու­հան­դերձ, բան­կե­րը շա­րու­ նա­կում են կրճա­տել աշ­խա­տա­

կից­նե­րի թի­վը: Այս­պես՝ Ն­յու Յոր­քի ֆի­նան­սա­կան հատ­վա­ծում աշ­խա­ տող­նե­րի թի­վը 169,7 հազ. է, ո­րը շուրջ 1 հազ-ով զի­ ջում է նա­ խորդ տար­վա ցու­ցա­նի­շը: Ընդ ո­րում՝ մի­ տու­մը պահ­պան­վե­լու է նաև ըն­թա­ ցիկ տա­րում։ Պարգևավ­ճար­նե­րի ա­ճը «ոգևո­ րել է» քա­ղա­քա­յին իշ­խա­նու­թյուն­ նե­րին, քա­նի որ դրանք բյու­ջեի հա­ մալր­ման կարևոր աղբ­յուր են: Ն­յու Յոր­քում վճար­վող աշ­խա­տա­վար­ ձե­րի 23%-ը բա­ժին է ընկ­նում ֆի­ նան­սա­կան ո­լոր­տին, այն ա­պա­ հո­վում է նաև քա­ղա­քա­յին բյու­ջեի 14%-ը (ցու­ցա­նի­շը նա­խաճգ­նա­ժա­ մա­յին տա­րի­նե­րին 20% էր)։ Ու­շագ­րավ է, որ բան­կե­րի մեծ մա­սը, տուրք տա­լով աշ­խա­տա­կից­ նե­րի և հա­սա­րա­կու­թյան ճնշում­ նե­րին, փոր­ձում է հնա­րա­վո­րինս եր­կա­րաձ­գել պարգևա­վ­ճար­նե­ րի հատ­կա­ցու­մը: Այս­պես օ­րի­նակ՝ Morgan Stanley-ն իր աշ­խա­տա­կից­ նե­ րին 2012թ. հա­ մար պարգևավ­ ճար­ներ տրա­մադ­րե­լու է ա­ռա­ջի­կա ե­րեք տա­րի­նե­րին։  n

Սաա­կաշ­վի­լին հստա­կեց­րել է շա­հե­րը

Վ­րաս­տա­նի և Ադր­բե­ջա­նի նա­ խա­գահ­ներ Մի­ լիի ու Հեյ­դար Ա­լիևի հան­դի­պու­ մը Բաք­վում, 27-ը փետր­վա­րի, 2013թ.։

«Նա­խագ­ծի ի­րա­կա­նա­ցու­մը հար­ցա­կա­նի տակ դնե­լը հան­ ցա­գոր­ծու­թյուն է, և ն­րան խո­չըն­ դո­տե­լը դա­վա­ճա­նու­թյուն է մեր ազ­գա­յին շա­հե­րին։ Չեմ կաս­կա­ ծում, որ այն դե­ պի Եվ­ րո­ պա ու ՆԱՏՕ մեր ճա­նա­պարհն է և այն ա­վար­տին կհասց­վի: Մեր գոր­ ծըն­կեր և բա­րե­կամ Թուր­քիան ևս կարևոր դե­րա­կա­տա­րում ու­ նի»,– ա­սել է Սաա­կաշ­վի­լին։ Տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին այս նա­ խա­գի­ծը ծրագր­վում է ա­վար­ տել 2013թ.՝ ա­պա­հո­վե­լով տա­ րե­կան 10-25  մլն տ բեռ­նե­րի փո­ խադ­րում։ 98 կմ­ եր­կա­րու­թյուն ու­նե­ցող եր­կա­թու­ղին սկսվե­լու է Թուր­քիա­յի Կարս քա­ղա­քից և ա­վարտ­վե­լու վրա­ցա­կան Ա­խալ­ քա­լա­քում: Եր­կաթգ­ծի զգա­լի մա­սը՝ 68 կմ­-ը, անց­նե­լու է Թուր­ քիա­յի տա­րած­քով, մնա­ցած 30 կմ­-ը՝ Վ­րաս­տա­նի։ Նա­խագ­ծի

ֆի­նան­սա­վոր­ման $202  մլն­-ը նա­խա­տես­վում է թուր­քա­կան և $220  մլն­-ը՝ վրա­ցա­կան հատ­վա­ ծի կա­ռուց­ման հա­մար։ 2009թ. եր­կա­թու­ղու վրա­ցա­կան հատ­վա­ծը թան­կա­ցել է շուրջ եր­ կու ան­գամ՝ նա­խագ­ծի ընդ­հա­նուր ար­ժե­քը հասց­նե­լով $600  մլն-ի: 2012թ. նա­խագ­ծի ար­ժե­քը կրկին բարձ­րա­ցել է՝ կազ­մե­լով ար­դեն $775   մլն։ Եր­կաթգ­ծի վրա­ցա­կան հատ­վա­ծի 30 կմ­-ի կա­ռուց­ման և 186 կմ­-ի վե­րա­կա­ռուց­ման աշ­ խա­տանք­նե­րը ֆի­նան­սա­վո­րում է պաշ­տո­նա­կան Բա­քուն։ Վ­րաց-ադր­բե­ջա­նա­կան տան­ դե­մը նա­խագ­ծի պար­բե­րա­բար թան­կա­ցու­մը պայ­մա­նա­վո­րել է ե­ղա­նա­կա­յին ան­բա­րեն­պաստ պայ­ման­նե­րով, աշ­խա­տանք­ նե­րի ծա­վալ­նե­րի ճշգրտու­մով, հում­քի և շի­նան­յու­թի հա­մաշ­

Էջը պատրաստեց Սյուզաննա Հովհաննիսյանը

Ա­լի­շեր Ուս­մա­նո­ վը վա­ճա­ռում է Mail.ru Group-ում իր բաժ­նե­տոմ­սե­ րի 7,4%-ը։

Mail.ru-ն ն­վա­զում է 7,4%-ով

խեիլ Սաա­կաշ­վի­ en.president.az

Բա­քու-Թ­բի­լի­սի-­Կարս եր­կա­ թու­ղին հե­ղա­փո­խա­կան նա­ խա­գիծ է, փետր­վա­րի 27ին Ադր­բե­ջան կա­տա­րած այ­ ցի ըն­թաց­քում հայ­տա­րա­ րել է Վ­րաս­տա­նի նա­խա­գահ Մի­խեիլ Սաա­կաշ­վի­լին: Ն­րա խոս­քով՝ նա­խագ­ծի ի­րա­կա­ նաց­մանն ուղղ­ված ցան­կա­ցած խո­չըն­դոտ հա­կա­սում է ինչ­ պես Վ­րաս­տա­նի, այն­պես էլ Ադր­բե­ջա­նի ազ­գա­յին շա­հե­րին։

kommersant.ru

Բա­քու-Թ­բի­լի­սի-­Կարս-ի ի­րա­կա­նաց­մա­նը խո­չըն­դո­տե­լը հան­ցա­գոր­ծու­թյուն է

խար­հա­յին գնե­րի բարձ­րաց­ մամբ և այլն։ Վ­րաս­տա­նի վար­չա­պետ Բի­ձի­նա Ի­վա­նիշ­վի­լին 2012թ. դեկ­տեմ­բե­ րին Բա­քու այ­ցի ըն­թաց­քում Իլ­համ Ա­լիևին ա­ռա­ջար­կել էր նա­խա­գիծն «ա­զա­տել» ա­վե­լորդ ֆի­նան­սա­կան բե­ռից և այն հա­մա­պա­տաս­խա­ նեց­նել առ­կա ի­րո­ղու­թյուն­նե­րին։ Ընդ ո­րում՝ այ­ցի նա­խա­շե­մին ադր­ բե­ջա­նա­կան լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րը կար­ծիք էին հայտ­նել, թե Թ­բի­լի­ սին մտա­դիր է վե­րա­նա­յել գո­յու­ թյուն ու­նե­ցող հա­մա­ձայ­նագ­րե­րը։ Ադրբ­ե­ջա­նի տրանս­պոր­տի նա­ խա­րար Զի­յա Մա­մե­դո­վը փետր­ վա­րի կե­սե­րին Թ­բի­լի­սի կա­տա­ րած այ­ցից հե­տո հայ­տա­րա­րել էր, թե նա­խագ­ծի հա­մա­կար­գող խորհր­դի օ­րա­կար­գում ա­մե­նա­ կարևոր հարցն այ­սօր եր­կա­թու­ ղու վրա­ցա­կան հատ­վա­ծի բյու­ջեի հաս­տա­տումն է, ո­րը 2013թ. կկազ­ մի $175 մլն։  n

Ուս­մա­նո­վը վա­ճա­ռել է մաս­նա­բա­ժի­նը ըն­կե­րու­թյու­նում Ardoe Finance Ltd ըն­կե­րու­թյու­նը՝ ռուս մի­լիար­դա­տեր Ա­լի­շեր Ուս­ մա­նո­վին պատ­կա­նող USM Group-ի դուստր ձեռ­նար­կու­թյու­նը, վա­ ճա­ ռում է Mail.ru Group-ում իր բաժ­ նե­ տոմ­ սե­ րի 7,4%-ը: Գոր­ ծարքն Ուս­մա­նո­վին լրա­ցու­ցիչ $530-560  մլն կա­պա­հո­վի, գնորդ­ նե­րը հնա­րա­վոր է՝ $899  մլն­-ի շա­հա­բա­ժին ստա­նան։ Mail.ru Group-ը 15,5  մլն գ­ լո­ բալ դե­պո­զի­տար ար­ժեկտ­րոն­նե­րի (GDR) վա­ճառ­քի մա­սին հայ­տա­ րա­րել է փետր­վա­րի 27-ին։ Վա­ ճառ­քի կազ­մա­կեր­պի­չը ա­մե­րիկ­ յան Morgan Stanley-ն է՝ $34,2536/1 GDR գնով։ Գոր­ծար­քից հե­ տո Ardoe-ն պար­տա­վոր­վել է առն­ վազն կես տա­ րի Mail.ru-ի բաժ­նե­տոմ­սեր չվա­ճա­ռել։ USM Group-ը վե­ րահս­ կում է Mail.ru-ի կա­պի­տա­լի 25,3%-ը և ք­վեար­կու­թյան ի­րա­վուն­քով բաժ­նե­տոմ­սե­րի 60,6%-ը։ Գոր­ ծար­քից հե­տո USM-ի մաս­նա­ բա­ժի­նը կա­պի­տա­լում և բաժ­նե­

տոմ­սե­րում հա­մա­պա­տաս­խա­ նա­ բար կնվա­ զի մինչև 17,9% և 58,1%: Բաժ­նե­տոմ­սե­րի վա­ճառ­քի մա­ սին ո­րո­շու­մը, ա­մե ­նայն հա­վա­ նա­կա­նու­թյամբ, պայ­մա­նա­վոր­ ված է նրա­ նով, որ վեր­ ջին մի քա­նի տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում ըն­ կե­րու­թյու­նը դրա­կան դի­նա­մի­կա է ար­ձա­նագ­րել և բաժ­նե­տե­րե­ րին պար­բե­րա­բար շա­հա­բա­ժին­ ներ վճա­րել։ 2012թ. Mail.Ru Group-ի զուտ շա­հույթն ա­վե­լա­ցել է 37%-ով, հա­սույ­թը՝ 39%-ով։ Ըն­կե­րու­թյու­ նը հիմ ­ն ադր­վել է 1998թ.։  n


| № 27 (267), ուրբաթ, մարտի 1, 2013 թ.

8 | Մշակույթ

Ջուրն ու կի­նոն՝ բրի­տա­նա­ցի­նե­րի աչ­քե­րով

փոր­ձում են այդ պատ­մու­թյու­ նը ոչ պա­կաս աբ­սուր­դա­յին կեր­ պով օգ­տա­գոր­ծել Ի­րա­քի պա­ տե­րազ­մից ու­շադ­րու­թյու­նը շե­ ղե­լու հա­մար: Ֆիլ­մը հիմն­ված է Փոլ Թոր­դեի հա­մա­նուն վե­պի վրա: Հե­ղի­նակ­նե­րը փոր­ձել են հնա­րա­վո­րինս հե­ռու մնալ ի­րա­ կան քա­ղա­քա­կան հա­մա­տեքս­ տից՝ ֆիլ­մը ռո­ման­տիկ պատ­մու­ թյուն է մարդ­կանց մա­սին, ո­րոնք չեն հա­մա­կերպ­վում շա­հա­մո­ լա­կան և ս­պա­ռո­ղա­կան խա­ղի կա­նոն­նե­րին: Փա­ռա­տո­նի կազ­մա­կեր­պիչ­ նե­րը հա­տուկ ու­շադ­րու­թյուն են դարձ­րել ֆիլ­մե­րի բազ­մա­ժան­ րու­թյան վրա: Եր­րորդ օ­րը կցու­ցադր­վի Էն­ թո­նի Բեքս­տե­րի «Դուք թրամ­ փաց­վել եք» վա­վե­րագ­րա­կան ֆիլ­մը, ո­րը պատ­մում է մի­լիար­ դա­տեր Դո­նալդ Թ­րամ­փի և շոտ­ լան­դա­ցի­նե­րի պայ­քա­րի մա­սին, երբ ան­ շարժ գույ­ քի խո­ շոր սե­ փա­կա­նա­տե­րը փոր­ձել է գոլ­ ֆի դաշտ կա­ռու­ցել Շոտ­լան­դիա­ յի փոք­րա­թիվ վայ­րի գո­տի­նե­րից մե­կում: Ֆիլ­մը մաս­նակ­ցել է մի շարք փա­ռա­տո­նե­րի և ար­ժա­նա­ ցել մրցա­նակ­նե­րի։ Հա­ջորդ ֆիլ­մը տար­բեր­վում է սո­վո­րա­կան կի­նո­յից։ Դեբ­յու­ տանտ ռե­ժի­սոր­ներ Թոմ Քինգս­ լին և Ո­ւիլ Շար­փը 2011թ. ներ­կա­ յաց­րել են ի­րենց «Սև լճակ» ֆիլ­ մը BAFTA մրցա­նա­կա­բաշ­խու­ թյա­նը՝ «Լա­վա­գույն դեբ­յուտ» ան­վա­նա­կար­գում: Թեև այս մրցա­նա­կը նրանք չեն շա­հել, ֆիլ­մը դար­ձել է բրի­տա­նա­կան կի­նո­յի տար­վա բա­ցա­հայ­տում­ նե­րից մե­կը: Կեղծ դե­տեկ­տի­

Փա­ռա­տո­նը կբաց­վի «Ակ­վա­ րիում» ֆիլ­մով։ Անդ­րեա Առ­նոլ­դի այս աշ­խա­տանքն ար­ժա­նա­ցել է ժյու­րիի մրցա­նա­կին Կան­նի փա­ ռա­տո­նում և BAFTA մրցա­նա­կի՝ որ­պես լա­վա­գույն բրի­տա­նա­կան ֆիլմ: Այն 15-ամ­յա աղջ­կա մա­սին է, ո­ րը փոր­ ձում է գտնել ինքն ի­րեն: Խն­դիր­նե­րով լի կյան­քը նոր մար­տահ­րա­վեր­ներ է ա­ռա­ ջադ­րում նրան, և նա դեռ պի­տի հաս­կա­նա, թե ինչ է նշա­նա­կում լի­նել կին: Փա­ռա­տո­նի բաց­մա­նը նվիր­ ված ա­սու­լի­սին Հա­յաս­տա­նում Մեծ Բ­րի­տա­նիա­յի դես­պան Ջո­ նա­թան Էյվ­սը խոս­տո­վա­նեց, որ սա ծրագ­ րում ընդգրկ­ ված է իր սի­րե­լի ֆիլմը, քա­նի որ նկա­րա­ հան­ վել է իր ծննդա­ վայ­ րում և շատ տե­սա­րան­նե­րում ին­քը ճա­ նա­չել է այն վայ­րե­րը, որ­տեղ ման­կու­թյունն է անց­կաց­րել: «Սա ծանր ֆիլմ է, սկզբում մենք տես­ նում ենք ան­բա­րեն­պաստ ըն­տա­ նի­քում մե­ծա­ցող ե­րե­խա­յի, ո­րը մի շարք վա­նող գծեր ու­նի, սա­ կայն հա­վա­տաց­նում եմ, որ ֆիլ­ մի ա­ վար­ տին մոտ դուք կսի­ րեք նրան»,– ա­սաց դես­պա­նը։ Փա­ռա­տո­նի հա­ջորդ ֆիլ­մը շվեդ ռե­ժի­սոր Լա­սե Հալստր­յո­ մի «Սաղ­մո­նի որ­սը Ե­մե ­նում» լի­ րի­կա­կան կա­տա­կեր­գու­թյունն է: Գլ­խա­վոր դե­րե­րում հո­լի­վուդ­յան դե­րա­սան­ներ են՝ Յո­ւեն Մակ-Գ­ րե­գո­րը և Է­մի­լի Բ­լան­թը։ Ֆիլ­ մում միահ­յուս­վում են ա­ռեղծ­վա­ ծա­յին մի շեյ­խի Ե­մե ­նում ձկնոր­ սա­կան մրցում ­ն եր կազ­մա­կեր­ պե­լու աբ­սուր­դա­յին գա­ղա­փարն ու բրի­տա­նա­կան քա­ղա­քա­ կան գոր­ծիչ­նե­րի շա­հե­րը, ո­րոնք

Կան­նը Ս­փիլ­բեր­գին Ա­մե­րի­կա­ցի հան­րա­հայտ ռե­ժի­սոր և պ­րոդ­յու­սեր Ս­թի­վեն Ս­փիլ­ բեր­գը կնա­խա­գա­հի մա­յի­սի 15-26-ը կա­յա­նա­լիք Կան­նի 66-րդ մի­ ջազ­գա­յին կի­նո­փա­ռա­տո­նի ժյու­րին։

«Սաղ­մո­նի որ­սը Ե­մե ­նում» ֆիլ­մը ռո­ման­տիկ պատ­մու­թյուն է անհ­նա­րի­նի և հ­նա­րա­վո­ րի մա­սին։

վա­յին սյու­ժե, բարձր պոե­զիա, կեն­ցա­ղա­յին սյուր­ռեա­լիզմ՝ հա­ մեմ­ված ի­րա­կան բրի­տա­նա­կան հու­մո­րով՝ այս­պես է բնու­թագ­ րել այս գոր­ծը քննա­դատ­նե­րից մե­կը: Հա­ջոր­դը Ջոն Ռայ­թի «Գ­րաբ­ բերս­ներն» են: Փոք­ր բ­յու­ջե ունեցող սար­ սափ ֆիլ­ մի գլխա­ վոր ար­ժեքն ան­շուշտ հա­տուկ է­ֆեկտ­նե­րը չեն: Այն պատ­մում է, թե ինչ­պես կա­րե­լի է պայ­քա­րել մե­կու­սաց­ված մի կղզում հայտն­ ված ար­նա­խում այլ­մո­լո­րա­կա­ յին­նե­րի հետ: Ֆիլ­մի կար­գա­խոսն է. «Գի­նով­ցի՛ր, որ ողջ մնաս»։ Մար­ տի 7-ին «Մոսկ­ վա» կի­ նո­թատ­րո­նում կկա­յա­նա Բ­րի­ տա­նա­կան փա­ռա­տո­նի վեր­ ջին ֆիլ­մի ցու­ցադ­րու­թյու­նը: Այն ա­մե ­նաուղ­ղա­կի կեր­պով է անդ­րա­դառ­նում ջրի թե­մա­յին: «Եզ­րագ­ծից այն կողմ» վա­վե­ րագ­րա­կա­նը նվիր­ված է ձկնոր­ սու­թյան հետևան­քով է­կո­հա­ մա­կար­գում տե­ղի ու­նե­ցող փո­փո­խու­թյուն­նե­րին։ Վեր­ջին ե­րեք օ­րե­րին «Նաի­ րի» կի­նո­թատ­րո­նում կա­րե­լի է տես­նել ե­րեք վա­վե­րագ­րա­կան

ֆիլմ: Սա­ռա Գեվ­րո­նի «Գ­յուղն աշ­խար­հի ծայ­րում» վա­վե­րագ­ րա­կա­նը 59 բնա­կիչ ու­նե­ցող մի գյու­ղի հան­դարտ ա­ռօր­յա­ յի պատ­կերն է: «Ցու­նա­մի. ա­ղե­ տի ա­նա­տո­միան» 2004թ. Հնդ­ կա­կան օվ­կիա­նո­սում տե­ղի ու­ նե­ցած երկ­րա­շար­ժի մա­սին պատ­մող BBC-ի պատ­րաս­տած հա­ղոր­դումն է։ Վեր­ջի­նը բնա­ պահ­պան ակ­տի­վիստ­նե­րի գոր­ ծու­նեու­թյան՝ հան­րու­թյան աչ­քից թաքն­ված պա­հե­րը պատ­կե­րող ֆիլմն է: Է­մի­լի Ջեյմ­սի «Պար­զա­ պես ա­րա դա» վա­վե­րագ­րա­կա­ նի հե­րոս­նե­րը ե­րի­տա­սարդ­ներ են, ո­րոնք հա­տել են սահ­մա­նը և դար­ձել հան­ցա­գործ­ներ։ Մար­տի 11-ին՝ փա­ռա­տո­ նի փակ­մա­նը, տե­ղի կու­նե­նա ջրի սա­կա­վու­թյան խնդիր­նե­ րին նվիր­ված հայ ռե­ժի­սոր­նե­ րի կար­ճա­մետ­րաժ ֆիլ­մե­րի և ՄԱԿ-ի հա­յաս­տան­յան գրա­սեն­ յա­կի տրա­մադ­րած վա­վե­րագ­ րա­կան ֆիլ­մե­րի ցու­ցադ­րու­թյու­ նը: Հայ ռե­ժի­սոր­ներն ի­րենց աշ­ խա­տանք­նե­րը նկա­րա­հա­նել են դեռ ա­միս­ներ ա­ռաջ Բ­րի­տա­ նա­կան խորհր­դի հայ­տա­րա­

րած «Ֆիլմ + H2O» կի­նոմր­ցույ­թի շրջա­նա­կում, ո­րի նպա­տակն էր ֆիլ­մի մի­ջո­ցով բարձ­րա­ձայ­նել ջրի հետ կապ­ ված մեր երկ­ րում առ­կա խնդիր­ներն ու մտա­հո­գու­ թյուն­նե­րը: Այ­նու­հետև մրցույ­ թի ֆիլ­մե­րը կցու­ցադր­վեն Գա­ ֆէս­ճեան ար­վես­տի կենտ­րո­նում, որտեղ Բ­րի­տա­նա­կան խոր­հուր­ դը և փա­ռա­տո­նին ա­ջակ­ցու­ թյուն ցու­ցա­բե­րող «Ար­մե ն­Տե­լը» կպարգևատ­րեն լա­վա­գույն­նե­րի հե­ղի­նակ­նե­րին։ Այս տա­րի փա­ռա­տոնն ընդ­ լայ­նում է աշ­խար­հագ­րու­թյու­նը, ա­վե­լա­ցել են նոր ծրագ­րեր: Այս­ պես, բա­ ցի «Մոսկ­ վա» և «Նաի­ րի» կի­նո­թատ­րոն­նե­րի ցու­ցադ­ րու­թյուն­նե­րից, մի շարք բու­հե­ րի ու­սա­նող­ներ կկա­րո­ղա­նան ֆիլ­մե­րը դի­տել հա­մալ­սա­րան­ նե­րում: Փա­ռա­տո­նի հետ հա­ մա­գոր­ծակ­ցե­լու ցան­կու­թյուն են հայտ­նել ԵՊՀ-ն, Տն­տե­սա­գի­տա­ կան, Ման­կա­վար­ժա­կան, Ճար­ տա­րա­գի­տա­կան և Ա­մե­րիկ­յ ան հա­մալ­սա­րան­նե­րը: Կ­լի­նեն նաև ար­տագ­նա ցու­ցադ­րու­թյուն­ ներ՝ մար­ տի 16-ից մինչև մար­ տի 24-ը ֆիլ­մե­րը կներ­կա­յաց­ վեն Գո­րի­սում, Աշ­տա­րա­կում և Հ­րազ­դա­նում: Այս տար­վա նո­ րա­մու­ծու­թյուն­նե­րից է զո­րա­մա­ սե­րում փա­ռա­տո­նը ներ­կա­յաց­ նե­լու ծրա­գի­րը: Ինչ­պես ա­սաց Բ­րի­տա­նա­կան խորհր­դի հա­յաս­ տան­յան գրա­սեն­յա­կի տնօ­րեն Արևիկ Սի­մոն­յա­նը, այժմ Բ­րի­ տա­նա­կան խոր­հուր­դը բա­նակ­ ցում է պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­ րա­րու­թյան հետ: Ծ­րա­գի­րը կտևի մինչև ապ­րի­լի 25-ը։ Ի դեպ՝ մար­տի 2-ից 7-ը ֆիլ­մե­ րը կցու­ցադր­վեն «Մոսկ­վա» կի­ նո­թատ­րո­նում ժ. 16:00-ին անգ­ լե­րեն, իսկ ժ. 18:00-ին՝ հա­յե­րեն են­թագ­րե­րով: Իսկ մար­տի 8-ից 10-ը՝ «Նաի­րի» կի­նո­թատ­րո­նում, ժ. 14:30-ին՝ անգ­ լե­ րեն, իսկ ժ. 16:30-ին՝ հա­յե­րեն են­թագ­րե­րով: Մուտքն ա­զատ է լի­նե­լու:  n Մա­րիա Հով­սեփ­յան

Կուս­տու­րի­ցան նե­ղա­ցել է պե­տու­թյու­նից Սեր­բիա­յի իշ­խա­նու­թյուն­ներն աշ­խար­հահռ­չակ ռե­ժի­սոր Է­միր Կուս­տու­րի­ցա­յին մե­ղադ­րել են պաշ­տո­նա­կան դիր­քը չա­րա­շա­ հե­լու մեջ:

Է­միր Կուս­տու­րի­ ցան «Մոկ­րա գո­

Կան­նի 66-րդ մի­ջազ­գա­յին կի­նո­փա­ռա­ տո­նի ժյու­րին կնա­խա­գա­հի Ս­թի­վեն Ս­փիլ­բեր­գը։

կե ար­մա­վե­նի» մրցա­նա­կը շնոր­ հել է ավստ­րիա­ցի ռե­ժի­սոր Մի­ խա­յել Հա­նե­կեի «Սեր» ֆիլ­մի ն:  n

Սեր­բիա­յի պե­տա­կան աու­դի­ տո­րա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյու­նում պնդել են, որ Կուս­տու­րի­ցան չա­ րա­շա­հել է «Մոկ­րա գո­րա» ար­ գե­լո­ցի տնօ­րե­նի իր լիա­զո­րու­ թյուն­նե­րը։ Նա, իբր, ար­գե­լո­ցի հաշ­վեկշ­ռին չի փո­խան­ցել եր­ կու ա­մե ­նագ­նաց մե­քե­նա, ո­րոնք նվեր է ստա­ցել սեր­բա­կան ու­ժա­ յին կա­ռույց­նե­րից, չի անց­կաց­ րել գնում ­ն ե­րի հայ­տամր­ցույթ­ ներ և չի հաշ­վա­ռել ու­նեց­ված­քը: Ն­րան նաև մե­ղադ­րել են բյու­ջե­ տա­յին ծախ­սե­րը գե­րա­զան­ցե­լու մեջ. 2011թ. Կուս­տու­րի­ցա­յի հե­ ռա­խո­սա­զան­գե­րի և գո­վազ­դի վրա ծախ­սած գու­մա­րը €11,8  մլնով գե­րա­զան­ցել է նա­խա­տես­ ված շե­մը։ Ռե­ժի­սո­րը հեր­քել է բո­լոր մե­ ղադ­րանք­նե­րը և ա­սել, որ դա­դա­

novosti.rs

րա» ազ­գա­յին

elsiglodetorreon.com.mx

«Ինձ հա­մար մեծ պա­տիվ է նա­ խա­գա­հել մի փա­ռա­տո­նի ժյու­րի, ո­րը հետևո­ղա­կա­նո­րեն ա­պա­ ցու­ցում է՝ կի­նե­մա­տոգ­րաֆն այն լե­զուն է, ո­րով խո­սում է աշ­խար­ հը»,– աս­ված է ռե­ժի­սո­րի հայ­ տա­րա­րու­թյան մեջ: Ս­թի­վեն Ս­փիլ­բեր­գը հայտ­նի է դար­ձել այն­պի­սի ժա­պա­վեն­նե­ րով, ո­ րոնք մշտա­ պես մեծ հա­ ջո­ղու­թյուն են ու­նե­ցել՝ «Ծ­նոտ­ նե­րը», «Յու­րա­յի դա­րաշր­ջա­նի զբո­սայ­գին», հան­րա­հայտ ֆիլ­ մա­շա­րը Ին­դիա­նա Ջոն­սի մա­ սին, ինչ­պես նաև «Շինդ­լե­րի ցու­ ցա­կը» և «Փր­կել շար­քա­յին Ռա­ յա­նին» ֆիլ­մե­րը: Ս­փիլ­բեր­գը 15 ան­գամ ա­ռա­ջադր­վել է «Օս­ կա­ րի», այդ թվում՝ 2013թ.՝ որ­ պես «Լին­քոլն» ֆիլ­մի ռե­ժի­սոր և պ­րոդ­յու­սեր։ 2012թ. Կան­նի կի­նո­փա­ռա­տո­ նի ժյու­րին գլխա­վո­րել է ի­տա­ լա­ցի ռե­ժի­սոր Նա­նի Մո­րե­տին, ո­րը փա­ռա­տո­նի գլխա­վոր՝ «Ոս­

frothyruminations.com

Մար­տի 2-ին «Մոսկ­վա» կի­նո­թատ­րո­նում կմեկ­նար­կի Բ­րի­տա­նա­ կան ֆիլ­մե­րի ա­մե ­նամ­յա 11-րդ փա­ռա­տո­նը, ո­րը Բ­րի­տա­նա­կան խորհր­դի հա­յաս­տան­յան գրա­սեն­յա­կը կազ­մա­կեր­պում է հիմ­ նադր­ման օր­վա­նից։ Այս տա­րի փա­ռա­տո­նը նվիր­ված կլի­նի Ջ­րա­ յին հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան մի­ջազ­գա­յին տար­վան, ո­րը հռչա­կել է ՄԱԿ-ի Գլ­խա­վոր ա­սամբ­լեան: Ցու­ցադ­րու­թյան հա­մար ընտր­ված ի­նը ֆիլմն այս կամ այն չա­փով կապ­ված են ջրա­յին ռե­սուրս­նե­ րի խնդրի հետ։

րեց­նում է ցան­կա­ցած հա­մա­գոր­ ծակ­ցու­թյուն պե­տու­թյան հետ. նա հե­ռա­նում է ար­գե­լո­ցի տնօ­ րե­նի և Սեր­բիա­յի դա­հու­կորդ­նե­ րի միու­թյան նա­խա­գա­հի պաշ­ տոն­նե­րից, հրա­ժար­վում է «Կուս­ տեն­դորֆ» փա­ռա­տո­նի պետ­ֆի­ նան­սա­վո­րու­մից և նոր՝ «Սեր և պա­տե­րազմ» ֆիլ­մի ն իշ­խա­նու­ թյուն­նե­րի ա­ջակ­ցու­թյու­նից։ «Ինձ հա­մար շատ դժվար է հե­ ռա­նալ «Մոկ­րա գո­րա­յից» ութ տար­վա հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նից հե­ տո: Այս ըն­ թաց­ քում ինձ հա­

ար­գե­լո­ցը գլխա­ վո­րում էր հիմ­ նադր­ման օր­վա­ նից՝ 2005-ից։

ջող­վել է այն­պես ա­նել, որ ար­գե­ լոցն աշ­խա­տի բա­ցա­ռա­պես այ­ ցե­լու­նե­րի, ոչ թե փո­ղի հա­մար»,– ա­սել է ռե­ժի­սո­րը։ Սեր­բիա­յի «Մոկ­րա գո­րա» ազ­ գա­յին ար­գե­լո­ցը հիմն­վել է 2005թ. Սեր­բիա­յի և Բոս­նիաՀեր­ցե­գո­վի­նա­յի սահ­մա­նին։ Ար­ գե­լո­ցը հիմ ­ն ադր­ման ա­ռա­ջին օր­վա­նից գլխա­վո­րել է Կուս­տու­ րի­ցան, որն այս տա­րած­քում կա­ ռու­ցել է «Կուս­տեն­դորֆ» էթ­նոգ­ յուղն ու անց­ կաց­ նում է հա­ մա­ նուն փա­ռա­տո­նը։  n

Շարքը պատրաստեց Ս­տել­լա Մեհ­րա­բեկ­յ ա­նը

Orakarg Business Daily  

Create your own agenda

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you