__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

Jaaroverzicht 2019


118

Oorlogsgravenstichting


Jaaroverzicht 2019

Jaaroverzicht 2019

Foto cover: Nederlands Ereveld Menteng Pulo

1


2

Oorlogsgravenstichting

Nederlands Ereveld Menteng Pulo


Jaaroverzicht 2019

Inhoud Welkom

5

Terugblik 2019

11

Oorlogsgraven

35

Herdenkingen

59

Pelgrimsreizen

85

Uw steun

93

Over ons

99

Organisatie

101

Contact

111

3


4

Oorlogsgravenstichting

Theo Vleugels


Jaaroverzicht 2019

Beste lezer, Terugkijkend op 2019 zie ik een jaar waarin veel is gebeurd. Wij presenteerden met ‘Eerbewijs’ een verdere doorontwikkeling van onze 4 Mei

herdenking op Nationaal Ereveld Loenen. Wij zijn, samen met de Stichting Nationale Veteranenbegraafplaats Loenen, gestart met de werkzaam-

heden aan de veteranenbegraafplaats en het nieuwe multifunctionele

herdenkings- en educatiecentrum. Verderop in dit overzicht vindt u hier

een mooie fotoreportage van. Daarnaast werken we aan de tentoonstelling in het nieuwe gebouw en maken we plannen voor het educatieve werk

met vooral jonge mensen. Om aan deze ontwikkelingen een solide basis te geven, hebben wij een nieuwe toekomstvisie ontwikkeld. Toekomst

Een nieuwe toekomstvisie voor de Oorlogsgravenstichting was nodig. In 2021 bestaat onze stichting 75 jaar en wij realiseren ons dat herinneren

en herdenken in de nabije toekomst zal veranderen. Wij willen daar een duidelijk herkenbare rol in blijven spelen. Het beheer en onderhoud

van de Nederlandse oorlogsgraven wereldwijd en de herdenking van

de Nederlandse oorlogsslachtoffers blijft onze basis. Maar om nieuwe generaties te bereiken moeten we bij onze activiteiten genuanceerd durven kijken naar slachtoffers én daders. Hiermee kunnen we laten

zien hoe ingewikkeld het verlies van de vrede kan zijn, voor elk individu.

Daarmee kunnen onze erevelden meer zijn dan alleen begraafplaatsen. Het kunnen ‘oorden van bezinning’ worden voor jong én oud.

Zonder tekort te doen aan onze kerntaak gaan wij ons steeds meer

richten op educatie. De tentoonstelling die in het najaar van 2020 geopend wordt op Nationaal Ereveld Loenen is daar een heel mooi voorbeeld van. De ontwikkeling van onze herdenking op 4 mei zal daar in de komende jaren van kunnen getuigen.

5


6

Oorlogsgravenstichting

IndonesiĂŤ

Ook op de erevelden in IndonesiĂŤ zie je veranderingen. Naast de

Nederlandse bezoekers hebben wij in 2019 15.000 IndonesiĂŤrs mogen

verwelkomen. Mensen die belangstelling tonen voor onze gezamenlijke geschiedenis en graag meer willen leren over de bijzondere begraafplaatsen in hun land. Sovjet Ereveld

Een andere mijlpaal dit jaar was de vervanging van de eerste stenen op het Sovjet Ereveld in Leusden. Met steun van de Russische ambassade worden in de komende drie jaar alle stenen op dit bijzondere ereveld vervangen.

Dankzij het jarenlange onderzoek van Remco Reiding kunnen ook hiaten in de tekst op de stenen nu worden ingevuld en aangepast. Vooruit

Terwijl ik dit voorwoord schrijf, ligt bijna de hele samenleving stil als

gevolg van de Corona-pandemie. Een vooruitblik op 2020 is er een van

zorg en hoop. Zorg om de gezondheid van onze medewerkers en de vele

relaties op leeftijd. En hoop dat we hier doorheen komen en verder kunnen werken aan onze ambities om het werk van de Oorlogsgravenstichting toekomstbestendig te maken.

Tot slot wil ik graag al onze donateurs en vrienden bedanken voor hun steun. Dankzij deze steun kunnen wij ons werk blijven uitvoeren. Ik hoop dat u dit jaaroverzicht met belangstelling leest,

Theo Vleugels,

Algemeen directeur


Jaaroverzicht 2019

Theo Vleugels

Algemeen directeur

Militair Ereveld Grebbeberg

7


8

Oorlogsgravenstichting

Voordracht van jongeren tijdens Eerbewijs, 4 mei


Jaaroverzicht 2019

9


10

Oorlogsgravenstichting

Nederlandse Veteranendag


Jaaroverzicht 2019

Terugblik 2019 Voor de Oorlogsgravenstichting was 2019 een goed jaar. Dankzij de hulp van onze medewerkers, partners, vrijwilligers en donateurs hebben we weer veel voor elkaar gekregen. Hieronder geven we een aantal hoogtepunten. Nederlandse Veteranendag

Op 29 juni 2019 waren de medewerkers van de Oorlogsgravenstichting

en de Nederlandse Veteranenbegraafplaats Loenen aanwezig op de 15e editie van de Nederlandse Veteranendag. Ondanks de warmte was het weer een mooie en drukke dag met veel bezoekers aan onze stand op het Malieveld.

11


12

Oorlogsgravenstichting

Vrijwilligers van NLdoet

steken de handen uit de mouwen op Nationaal Ereveld Loenen

Op 15 maart 2019 werd Nationaal Ereveld Loenen klaargemaakt voor het voorjaar. Ondanks de regen meldde een groep enthousiaste vrijwilligers uit de omgeving zich in alle vroegte om ons te helpen. Het informatiecentrum werd gewit en de oude bomen en losse takken op het ereveld werden gesnoeid, opgeladen en versnipperd. Dankzij hun inzet zag het ereveld er weer keurig uit.


Jaaroverzicht 2019

13


14

Oorlogsgravenstichting

Grote belangstelling voor de erevelden in IndonesiĂŤ

In 2019 mochten wij ons opnieuw verheugen op een stijgend aantal bezoekers op de erevelden in IndonesiÍ. Naast ruim 4000 Nederlanders mochten we 15.000 Indonesische bezoekers verwelkomen. Deze foto’s tonen een kleine selectie hiervan.

Delegatie van het Korps Mariniers Koninklijke Marine legt een krans op Ereveld Kembang Kuning

Medewerkers van Indonesische ministerie van Nationale Gezondheid bezoeken Ereveld Ancol

Leerlingen van SMA Penang bezoeken Ereveld Pandu


Jaaroverzicht 2019

Polyglot Indonesia bezoekt Ereveld Kalibanteng

Erasmus Training Centre bezoekt Ereveld Menteng Pulo

Kommunitas Sahabat Heritage Bandung bezoekt Ereveld Pandu

De groep Extara bezoekt Ereveld Kalibanteng

15


16

Oorlogsgravenstichting

Aspirant-leden Minerva vertrouwde helpers in Loenen

Het is inmiddels een traditie geworden. Aan het begin van het

nieuwe studiejaar kwamen opnieuw 50 aspirant-leden van de Leidse

Studentenvereniging Minerva naar Nationaal Ereveld Loenen om ons een

week lang te helpen met het onderhoud van het ereveld. Tijdens het werk maakten zij ook kennis met de verhalen van de vele leeftijdgenoten die

hier begraven liggen en die hun leven hebben gegeven voor onze vrijheid. Wij hopen dat hun namen en verhalen hen altijd bijblijven. Nieuwe grafwijzer

Dankzij een schenking van de Stichting Vrienden van de Oorlogsgravenstichting is de grafwijzer op Nationaal Ereveld Loenen vernieuwd.

De grafwijzer vindt u bij het begin van het ereveld. Deze wijst u met een geprinte route de weg naar het graf dat u zoekt.


Jaaroverzicht 2019

Grafwijzer

17


18

Oorlogsgravenstichting

Nederlands Ereveld Candi


Jaaroverzicht 2019

Start digitalisering van ons archief

Na jaren van voorbereiding is in 2019 het eerste deel van de 180.000 per-

soonsdossiers van het archief van de Oorlogsgravenstichting gedigitaliseerd. Na de overdracht van de dossiers aan het Nationaal Archief in 2017 waren de bestanden lange tijd alleen te raadplegen op de leeszaal in Den Haag. Dit maakte, ook voor ons, het onderzoek tot een tijdrovende zaak. Met de

start van de digitalisering hebben wij vanaf 2020 weer volledig en digitaal

toegang tot de persoonsdossiers van alle Nederlandse oorlogsslachtoffers. Wij danken iedereen die door dit proces heeft moeten wachten voor hun geduld.

Wij danken het Prins Bernhard Cultuurfonds, Stichting Jurriaanse, Stichting

Zabawas, het Hendrik Muller Vaderlandsch Fonds en uiteraard het Nationaal Archief voor hun bijdrage aan dit project. Zonder hun steun was dit niet mogelijk geweest.

19


20

Oorlogsgravenstichting

Bouw veteranenbegraafplaats en multifunctioneel herdenkingsen educatiecentrum van start

Op 24 september startte de bouw van het herdenkings- en educatiecentrum op Nationaal Ereveld Loenen en de Nationale Veteranenbegraafplaats

Loenen (NVBL) die naast het ereveld komt te liggen. Het centrum biedt plaats aan een tentoonstelling over oorlogsslachtoffers en veteranen.

Tegelijkertijd dient het gebouw als uitvaartcentrum voor veteranen die ervoor kiezen begraven te worden op de veteranenbegraafplaats.

Seger van Voorst tot Voorst, voorzitter van de NVBL en Theo Vleugels onthulden gezamenlijk het bouwbord bij de begraafplaats.

De Nationale Veteranenbegraafplaats Loenen is een langgekoesterde wens van veel veteranen. Op deze begraafplaats kunnen straks veteranen - en

indien gewenst hun partners - begraven worden, maar ook uitgestrooid of bijgezet. De verwachting is dat de veteranenbegraafplaats en het

herdenkings- en educatiecentrum in het najaar van 2020 gereed zijn.

De officiĂŤle start van de bouw door Seger van Voorst tot Voorst en Theo Vleugels


Jaaroverzicht 2019

Impressie van de Nationale Veteranenbegraafplaats Loenen

21


22

Oorlogsgravenstichting

interview met seger van voorst tot voorst, voorzitter van de nationale veteranenbegraafplaats loenen (nvbl)

“ Er komt een veteranenbegraafplaats op een unieke plek en dankzij een unieke samenwerking�

Na een jarenlange voorbereiding begon in september de aanleg van de

Nationale Veteranenbegraafplaats Loenen en de bouw van een multifunctioneel herdenkings- en educatiecentrum. Inmiddels is het hoogste punt bereikt en wij verwachten de feestelijke opening in het najaar van 2020.


Jaaroverzicht 2019

Seger van Voorst tot Voorst is als voorzitter van de NVBL één van de trekkers van de Nationale Veteranenbegraafplaats. “Een aantal jaar

geleden werd ik benaderd door Robert Croll, voorzitter van het vfonds, met de vraag of ik de realisatie van de veteranenbegraafplaats op me

wilde nemen. Ik ben zelf de zoon van een veteraan, ik heb mijn dienstplicht vervuld (lichting 83-5) en ik ken veel veteranen en beroepsmilitairen waar ik in mijn dagelijkse praktijk veel mee van doen heb, dus daar hoefde ik niet lang over na te denken.

Ik stelde zelf een bestuur samen: Theo ten Haaf (vicevoorzitter), Nico

Geerts (secretaris), Jaap Hetebrij (penningmeester) en Pierette Gaasbeek

(lid). Toen Theo ten Haaf als militair attaché naar Washington vertrok werd hij opgevolgd door Fred Sotthewes. Onze ambtelijk secretaris is Fokko

Spoelstra. Samen met ons bestuur en alle andere betrokkenen ondervind

ik erg veel voldoening van dit werk. In de eerste negen maanden nadat we

begonnen zijn, hebben we al het geld bij elkaar kunnen brengen dat nodig is voor de begraafplaats en het multifunctionele gebouw. Na de selectie van alle architecten en ontwerpen zijn inmiddels de eerste resultaten van de bouw te zien.

Tussen de veteranenbegraafplaats en het ereveld wordt een multi-

functioneel gebouw geplaatst waarin zowel een aula voor de uitvaarten,

als een tentoonstelling worden gerealiseerd. Het is heel bijzonder dat we

zoiets kunnen realiseren op zo’n unieke plek. Het mooie van dit samenspel is dat het gebouw straks gebruikt wordt door twee partijen die elkaar

daarbij perfect aanvullen. De Oorlogsgravenstichting heeft een gebouw nodig omdat ze graag extra verdieping wil geven aan het ereveld en het bestaande gebouw daar niet geschikt voor is.

23


24

Oorlogsgravenstichting

De NVBL heeft belang bij een gebouw dat verder gaat dan alleen een aula. Een gebouw dat multifunctioneel inzetbaar is en waar het hele jaar door activiteiten plaatsvinden naast de begrafenissen.

In de tentoonstelling die in het gebouw komt, kijken we zowel naar het

verleden als naar het heden. We vertellen de verhalen van de slachtoffers

die begraven liggen op het ereveld, zowel uit de Tweede Wereldoorlog als

uit de meer recente conflicten, en leggen daarmee een link naar de hedendaagse missies en de ervaringen van nog levende veteranen. Daarnaast willen we in de toekomst nog aanvullende programma’s ontwikkelen

voor scholen. Hiervoor zoeken we aanvullende financiering. Ik hoop dat

kinderen hun ervaring op het ereveld meenemen in hun latere leven. Het centrum is voor mij geslaagd als blijkt dat mensen doordrongen worden van de boodschap die wij ze willen meegeven.

Het verbaasde mij wel dat er nog geen door de overheid aangelegde veteranenbegraafplaats was. Ons particuliere initiatief werd echter

wel door de verschillende overheden omarmd en ruimhartig financieel gesteund. Het belangrijkste is dat hij er komt, op een unieke plek en

dankzij een unieke samenwerking. We streven ernaar dat veel veteranen de veteranenbegraafplaats als hun laatste rustplaats zullen kiezen.

Ik verwacht dat we dit najaar een hele mooie opening krijgen en dat de Veteranenbegraafplaats uiteindelijk de status krijgt van een door rijkswege erkende nationale begraafplaats.�


Jaaroverzicht 2019

Seger van Voorst tot Voorst en Theo Vleugels

25


26

Oorlogsgravenstichting

Een tentoonstelling op maat

Een tentoonstelling ontwerpen in een multifunctioneel gebouw dat ook

als uitvaartcentrum moet dienen. Een tentoonstelling die bovendien een brug moet vormen tussen de verhalen van de slachtoffers op het ereveld en de veteranen die straks op de veteranenbegraafplaats begraven worden. Noem het gerust een uitdaging.

Toch is er inmiddels een bijzonder geslaagd ontwerp. Dit betekent dat

tentoonstellingsmaker Tinker Imagineers bezig is met de montage van veel visueel materiaal en dat ondertussen de tentoonstelling wordt

gebouwd. In het najaar van 2020 moet hij klaar zijn voor het publiek. In 2019 hebben we nauw samengewerkt met de families van de oorlogsslachtoffers die centraal staan in de tentoonstelling. Zes

nabestaanden vertellen in een deel van de tentoonstelling het verhaal van hun dierbare die tijdens de Tweede Wereldoorlog of daarna

(bijvoorbeeld in JoegoslaviĂŤ of Afghanistan) is omgekomen. In het

daarop volgende deel komen veteranen aan het woord, die zelf over hun missies vertellen. Dit laatste deel vindt u straks in de aula. De opnames met veteranen vinden in 2020 plaats. Een introductiefilm moet de

overgang van Tweede Wereldoorlog naar hedendaagse missies verder

ondersteunen. Zo geven wij de bezoeker mee dat behoud van vrede inzet van iedereen vergt. Van zowel burgers als militairen, tijdens de Tweede Wereldoorlog en daarna.


Jaaroverzicht 2019

JK

Impressie van de nieuwe tentoonstelling

27


28

Oorlogsgravenstichting

Rondleidingen Nationaal Ereveld Loenen en Militair Ereveld Grebbeberg Ieder ereveld is een schatkamer vol geschiedenis en persoonlijke

verhalen. Onze bevlogen rondleiders staan stil bij de graven en vertellen de verhalen die achter de stenen verborgen liggen. Loenen

Van maart tot en met oktober konden geïnteresseerden weer iedere eerste en laatste zondag van de maand meewandelen met één van onze gidsen

- Jan Heerze, Jan Maréchal, Loek Schreurs en Jakko Nieuwenhuis - langs de graven op Nationaal Ereveld Loenen. Grote belangstelling was er ook voor de extra themawandelingen ter gelegenheid van Open Monumentendag op 14 en 15 september.

Voor gezinnen met kinderen ligt nu ook een speciale jeugdroute op het ereveld. Vanuit de vraag ‘Ik wil weten wie je bent’ maken de kinderen in

ongeveer een half uur kennis met zeven van de verhalen die verscholen gaan achter de vele stenen en monumenten op het ereveld.

Jan Heerze

Teun Jordaan


Jaaroverzicht 2019

Grebbeberg

Op Militair Ereveld Grebbeberg heeft in 2019 weer een groot aantal scholieren een bezoek gebracht aan het ereveld en de kazemat.

Hierbij werden wij geholpen door onze vaste rondleiders Teun Jordaan en Ton Dijkstra. Afscheid

Eind 2019 hebben wij afscheid genomen van onze vaste gidsen Teun

Jordaan en Jan Heerze. Wij zijn hen ongelofelijk dankbaar voor hun be-

trokken inzet in de afgelopen tientallen jaren. Honderden jonge mensen

hebben dankzij hen kennis gemaakt met de verhalen op de Nederlandse erevelden. Zij ontvingen als dank beiden een gouden erespeld van de

Oorlogsgravenstichting uit handen van onze directeur, Theo Vleugels.

Wandelt u met ons mee? Wandelt u ook een keer met onze verhalenvertellers mee over Nationaal Ereveld Loenen? U bent in de periode april t/m oktober van harte welkom iedere eerste en laatste zondag van de maand om 11 uur bij de ingang van het ereveld. Ook geschikt voor families. Voor een rondleiding op Militair Ereveld Grebbeberg kunt u een mail sturen aan info@ogs.nl.

In Memoriam Jan Heerze Bij het ter presse gaan van dit boekje bereikte ons het verdrietige nieuws dat Jan Heerze op 17 maart 2020 is overleden. De Oorlogsgravenstichting heeft veel aan hem te danken. Ons hart is bij zijn vrouw Meta en zijn kinderen en kleinkinderen.

29


30

Oorlogsgravenstichting

interview met ton dijkstra, rondleider op militair ereveld grebbeberg

“ Ik probeer voor kinderen mijn verhaal visueel te maken door veel foto’s te gebruiken.”

Ton Dijkstra is één van de vrijwilligers die voor de Oorlogsgravenstichting

rondleidingen verzorgt op Militair Ereveld Grebbeberg. Door zijn ervaring en kennis weet hij iedere keer weer kinderen, maar ook volwassenen te boeien met zijn verhalen.

“Ik word als rondleider ingezet voor twee organisaties: voor het Cuneragilde

uit Rhenen geef ik rondleidingen aan groep 7 en 8 van de basisschool en voor

de Oorlogsgravenstichting aan leerlingen en volwassenen. Daardoor is er veel afwisseling in de aanpak van de rondleidingen.

Ik probeer voor kinderen mijn verhaal visueel te maken door veel foto’s te

gebruiken. Ik geef een graf een gezicht. Zij assisteren mij als hulpje door de

foto van de gesneuvelde soldaat naast de grafsteen omhoog te houden. De

kinderen vinden het ook spannend om bijvoorbeeld kazemat S17 en de gere-

construeerde loopgraaf, die in het bos achter het ereveld ligt, binnen te gaan. Bij volwassenen kan je dieper op de strijd en de politieke situatie ingaan, zeker als het militairen zijn. Als reservekapitein b.d. vind ik het erg leuk om met een peloton achter mij aan over het ‘slagveld’, achter het ereveld te lopen.

Het meeste indruk maken bij mij altijd de herbegrafenissen. Ik zorg er dan voor dat er kinderen van een basisschool bij aanwezig zijn. De militairen betrek-

ken heel nadrukkelijk de kinderen bij de herbegrafenis. Hoe die kinderen dan reageren en onder de indruk zijn, sommigen huilen zelfs. Soms worden zij ook door nabestaanden na afloop erbij betrokken.”


Jaaroverzicht 2019

31


32

Oorlogsgravenstichting

Thanbyuzayat War Cemetery


Jaaroverzicht 2019

Jan Ligthartschool uit Wapenveld adopteert vier geallieerde oorlogsgraven

Een mooie manier om kinderen kennis te laten maken met de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog is door de gebeurtenissen dichterbij te

brengen. De adoptie van een oorlogsgraf in de eigen gemeente helpt

daarbij. Zo adopteerden op 3 april 2019 de leerlingen van groep 7/8 van de Jan Ligthartschool uit Wapenveld vier oorlogsgraven. De leerlingen verdiepten zich in de verhalen van de mannen die er begraven liggen. De geallieerde vliegers kwamen om het leven toen hun vliegtuig, een

Engelse Halifax, op 3 april 1943 in de buurt neerstortte. Uit handen van

burgemeester Koops van de gemeente Heerde ontvingen de leerlingen het adoptiecertificaat van de Oorlogsgravenstichting. Ook legden ze bloemen bij de vier graven en waren ze twee minuten stil ter nagedachtenis aan deze vier dappere mannen.

33


34

Oorlogsgravenstichting

Gemeentelijke begraafplaats Rusthof (Amersfoort)


Jaaroverzicht 2019

Oorlogsgraven De basis van ons werk is van oudsher het beheer en onderhoud van de 50.000 Nederlandse oorlogsgraven over de hele wereld. Dit blijft een prachtige taak die onze medewerkers van de technische dienst en groenvoorziening met veel inzet en trots uitvoeren. Ook in 2019 hebben zij weer veel werk verzet om te zorgen dat de Nederlandse oorlogsslachtoffers ‘in eere mogen rusten’. Herbegrafenissen

Ons werk is nog iedere dag actueel en nog ieder jaar worden oorlogs-

slachtoffers herbegraven op één van de erevelden. In 2019 hebben wij de

stoffelijke resten van Andries Wagenaar, Rudolf Ruijs, Marius van Deursen, Gerrit van Brakel, Gerrit van Weerd en Jacob Geluk overgebracht naar Nationaal Ereveld Loenen.

Alle herbegrafenissen vinden plaats in samenwerking met de Bergingsen Identificatiedienst van de Koninklijke Landmacht.

35


36

Oorlogsgravenstichting

nederland In Nederland liggen naast de twee erevelden op de Grebbeberg en in

Loenen ruim tienduizend graven verspreid over begraafplaatsen in vrijwel iedere gemeente. Dit zijn naast Nederlandse graven ook graven van de

Gemenebest en geallieerde graven van onder meer Amerikanen, Belgen,

Fransen, Polen en Russen. Naast het reguliere onderhoud wordt ieder jaar een deel van deze graven gerenoveerd door onze medewerkers van de mobiele teams.

In 2019 werden renovatiewerkzaamheden uitgevoerd in Boxmeer,

Vlissingen, Rhoon, Eelde, Ter Apel, Bourtange, Middelburg, Roosendaal, Wassenaar, Schiedam, Delft en Willemstad.

Vlissingen

Boxmeer

Eelde

Eelde


Jaaroverzicht 2019

37


38

Oorlogsgravenstichting

De 103 van Loenen

In mei 2018 is de Bergings- en Identificatiedienst van de Koninklijke Landmacht (BIDKL) in samenwerking met de Oorlogsgravenstichting begon-

nen aan een poging de laatste 103 onbekende Nederlanders op Nationaal

Ereveld Loenen te identificeren. Inmiddels zijn 78 slachtoffers opgegraven, onderzocht in het BIDKL-laboratorium en is hun DNA opgenomen in de

databank. Van deze 78 zijn de eerste twaalf onbekenden geĂŻdentificeerd en zijn wij in afwachting van het antecedentenonderzoek. In 2019 is op het graf van Gerrit-Jan Leuvelink (E-1107) de eerste steen met naam gelegd. Van circa twintig slachtoffers is inmiddels duidelijk waarom het nooit eerder mogelijk was hun identiteit vast te stellen. Zij zijn in de oorlog

per abuis als Nederlander in de Duitse administratie opgenomen. Samen met de autoriteiten van hun land van herkomst wordt gekeken hoe hun stoffelijke resten naar hun vaderland kunnen terugkeren.


Jaaroverzicht 2019

Naast de afgeronde twaalf identificaties zijn er tientallen dossiers in onderzoek, meerdere veelbelovend. Consuls

Het grote aantal, veelal verspreid liggende oorlogsgraven, onderhouden wij samen met onze bijna 400 consuls, de door de burgemeester

aangestelde contactpersonen. Zij zijn voor ons een onmisbare schakel

met de gemeente. In 2019 verwelkomden wij twintig nieuwe consuls en namen afscheid van tweeëntwintig van hen. Als dank voor hun inzet en

goede zorgen heeft de Oorlogsgravenstichting hen een bronzen, zilveren of gouden erespeld uitgereikt. (1-4 jaar)

Pieter Baas (Vijfheerenlanden) Brons (5-9 jaar)

Johan de Vries (De Marne/Het Hogeland), Henk Bakker (Schagen), Hendrik

van der Molen (Leeuwarden), Barry Scherpenberg (Zederik/Vijfheerenlanden) Zilver (10-20 jaar)

Henny Bakker-Hamstra (Bedum/Het Hogeland), Kees Kruidhof (Eems-

mond/Het Hogeland), Minne Zwanenburg (Leeuwarden), Peter Roodschild (Vianen), Jacques Burema (Kerkrade), Laurens Dijkhof (Apeldoorn), Guido Totté (Hulst), IJsbrand van Slooten (Leidschendam-Voorburg), Jack Buijs (Nieuwegein), Jan Berkhout (Westland), Marinus Heldoorn (Zwolle) Goud (vanaf 21 jaar)

René van Iterson (Winsum/Het Hogeland), Wim Stolk (Nissewaard),

Jaap Koppenaal (Zuidplas), Jean de Kock (Altena), Coen Prenger (Altena), Jan Maas (Brielle)

39


40

Oorlogsgravenstichting


Jaaroverzicht 2019

Consuldag Tijdens de jaarlijkse Consul-contactdag bezochten onze consuls Amersfoort. Na een hartelijk onthaal op het stadhuis van Amersfoort door burgemeester Lucas Bolsius brachten onze consuls een bezoek aan het Sovjet Ereveld in Leusden en Nationaal Monument Kamp Amersfoort, waar zij door enthousiaste vrijwilligers werden rondgeleid. In de middag kreeg het gezelschap een stadswandeling door het prachtige oude centrum van Amersfoort. Met deze dag bedankt de Oorlogsgravenstichting jaarlijks alle consuls voor hun inzet voor het Nederlandse oorlogsgraf.

41


42

Oorlogsgravenstichting

Adopteer een graf Veel van de oorlogsgraven in Nederland worden nog regelmatig bezocht door nabestaanden. Veel andere graven echter niet, omdat er geen nabestaanden meer zijn. Omdat wij niet willen dat de mensen in deze graven vergeten worden, bieden wij de mogelijkheid aan ĂŠĂŠn van deze graven te adopteren. Als adoptant bezoekt u af en toe een graf en legt een bloem, bijvoorbeeld op een sterfdag of op 4 mei. Daarnaast kunt u ons helpen door het verhaal van het oorlogsslachtoffer te onderzoeken en te delen via onze verhalendatabase op de website. Aan adoptie zijn geen kosten verbonden. Ook in 2019 mochten wij weer nieuwe adoptanten verwelkomen. Heeft u interesse in het adopteren van een Nederlands oorlogsgraf? Stuur dan een mail naar info@ogs.nl en wij nemen contact met u op.


Jaaroverzicht 2019

Nationaal Ereveld Loenen

43


44

Oorlogsgravenstichting

Nederlands Ereveld Menteng Pulo


Jaaroverzicht 2019

45


46

Oorlogsgravenstichting

Start renovatie Sovjet Ereveld

Op het Sovjet Ereveld, naast begraafplaats Rusthof in Leusden, liggen

865 oorlogsslachtoffers uit de voormalige Sovjet-Unie begraven. In 2019 zijn wij in samenwerking met de stichting Sovjet Ereveld begonnen

met het vervangen van de stenen op deze begraafplaats. Waar nodig

worden de gegevens op de stenen aangepast met nieuwe informatie. De verbeteringen zijn mogelijk dankzij het onderzoek van de Amersfoortse onderzoeker Remco Reiding.

In november van het afgelopen jaar zijn de eerste 280 stenen op het

ereveld vervangen. Het is de bedoeling in de komende twee jaar ook alle

overige stenen te vervangen. Dit project is mogelijk dankzij steun van de Russische ambassade.


Jaaroverzicht 2019

graven in het buitenland Indonesië

Bijna 25.000 oorlogsslachtoffers hebben hun laatste rustplaats op één van

de zeven erevelden op Java, Indonesië. Op deze erevelden liggen Nederlandse en Indische slachtoffers. Mannen, vrouwen en kinderen die omkwamen in de Tweede Wereldoorlog of tijdens de Bersiap-periode en Nederlandse militairen die sneuvelden in de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog. Onthulling gedenkteken Koninklijke Landmacht

Op 5 maart 2019 onthulden Piet Hein Donner en commandant Landstrijdkrachten, luitenant-generaal Leo Beulen een gedenkteken op Nederlands Ereveld Menteng Pulo in Jakarta. Het monument is voor de 94 militairen van de Koninklijke Landmacht die geen graf of aanwijsbare laatste

rustplaats hebben. Deze militairen, van wie een zeer groot deel tot de 7 December divisie behoorden, kwamen om tijdens de Indonesische

onafhankelijkheidsoorlog in voormalig Nederlands-Indië, met name

tussen 1946 en 1949 en tijdens de daaropvolgende strijd om Nederlands Nieuw-Guinea tot 1962.

De onthulling van het monument gebeurde in het bijzijn van de

Nederlandse ambassadeur Rob Swartbol, de inspecteur-generaal der Krijgsmacht, luitenant-generaal Hans van Griensven, Theo Vleugels,

Robbert van de Rijdt, de defensieattache, kapitein ter zee Cor Kuiper en andere gasten en belangstellenden.

47


48

Oorlogsgravenstichting

Onthulling gedenkteken Koninklijke Landmacht


Jaaroverzicht 2019

49


50

Oorlogsgravenstichting

Werkbezoek In februari en maart brachten onze president, Piet Hein Donner en Theo Vleugels, algemeen directeur van de Oorlogsgravenstichting, een werkbezoek aan de zeven erevelden op Java en het United Nations Memorial Cemetery in Korea. Doel van deze reis was de inspectie van de erevelden en het onderhouden van de relaties in beide landen.


Jaaroverzicht 2019

51


52

Oorlogsgravenstichting

Aanleg wandelpad op Ereveld Menteng Pulo

Nieuwe brug op Ereveld Kalibanteng

Op Ereveld Ancol is de Hemelboom opgeknapt

Werkzaamheden op de erevelden Hier ziet u enkele van de dankzij uw steun uitgevoerde werkzaamheden.


Jaaroverzicht 2019

De fundamenten van de nieuwe vijver op Ereveld Ancol

Schilderen van de zitbanken in de Simultaankerk op Ereveld Menteng Pulo

Renovatie van het kruis van het Algemeen Monument op Ereveld Pandu

53


54

Oorlogsgravenstichting

Aanleg van een nieuw wandelpad op Nederlands Ereveld Kalibanteng

Werkzaamheden op de Nederlandse erevelden in IndonesiĂŤ In 2019 konden wij met de steun van de Vrienden van de

Oorlogsgravenstichting weer een aantal verbeteringen en renovaties

uitvoeren op de erevelden in IndonesiĂŤ. Op ieder ereveld is een verfcabine geplaatst waar de graftekens voortaan gespoten worden. Naast het

algemene onderhoud op de erevelden is op Ancol een pad naar het nieuwe paviljoen aangelegd en heeft de hemelboom een grondige opknapbeurt

gekregen. Op Candi is het kruis van het algemeen monument gerepareerd. Op Kalibanteng is een nieuwe loopbrug met wandelpad in gebruik

genomen. Op ieder ereveld is nu een rolstoel aanwezig voor bezoekers die minder goed ter been zijn. Wij danken ook de firma Go Tan voor de

schenking van enkele grasmaaiers en de aanleg van een vijver op Ancol.


Jaaroverzicht 2019

europa Jaarlijks brengen wij een inspectie- en onderhoudsbezoek aan de Nederlandse erevelden in Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, het Verenigd Konink-

rijk en Noorwegen. In 2019 zijn op de erevelden in Schotland, Düsseldorf,

Hamburg en Lübeck de graven gerenoveerd. Op de Nederlandse erevelden in Oslo en Orry La Ville zijn nieuwe informatieborden geplaatst.

Vervanging van de stenen op het ereveld in Düsseldorf

55


56

Oorlogsgravenstichting

Een bloem op een graf Een bloem op het graf van een vader, moeder, opa, oma, broer of zusje. Lang geleden gestorven, maar nooit vergeten. Die bloem

zegt ‘ik mis je’. Het is helaas niet voor iedereen mogelijk persoonlijk bloemen te brengen op een graf. Zeker niet als een graf zich aan de andere kant van de wereld bevindt.

De Oorlogsgravenstichting biedt nabestaanden daarom de moge-

lijkheid namens hen bloemen te leggen op een graf. Deze dienst is mogelijk op Militair Ereveld Grebbeberg, Nationaal Ereveld Loenen en de erevelden in Duitsland, Indonesië, Thailand, Hongkong,

Singapore, Korea en Thanbyuzayat in Myanmar (voormalig Birma). Op onze website kunt u eenvoudig bloemen bestellen via onze

verhalendatabase. Bij de graven waar dit mogelijk is, vindt u de

optie ‘Leg bloemen op dit graf’. Meer informatie vindt u op oorlogs-

gravenstichting.nl/bloemen.


Jaaroverzicht 2019

Bloemlegging op Nederlandse Ereveld Menteng Pulo

57


58

Oorlogsgravenstichting


Jaaroverzicht 2019

Herdenkingen Inmiddels 75 jaar na de Tweede Wereldoorlog is er nog geen dag geweest dat er niet ergens op de wereld gevochten werd. We moeten ons dus blijven realiseren hoe kwetsbaar onze vrede en vrijheid zijn. In Nederland doen we dat onder andere door op 4 mei en 15 augustus alle Nederlanders te herdenken die zijn omgekomen door oorlogsgeweld, waar ook ter wereld. Op andere momenten in het jaar staan wij stil bij de slachtoffers van specifieke gebeurtenissen of plaatsen.

59


60

Oorlogsgravenstichting


Jaaroverzicht 2019

Slag in de Javazee Op 27 februari 2019 herdachten wij samen met 22 nabestaanden en pelgrims bij het Karel Doorman-monument op Nederlands Ereveld Kembang Kuning in Surabaya de vele landgenoten die omkwamen tijdens de Slag in de Javazee. In aanwezigheid van de defensieattachĂŠ kapitein ter zee Cor Kuiper, de Nederlandse consul te Surabaya, Lily Jessica Tjokrosetio en een aantal leden van de Internationale Indische Club Surabaya, stonden wij stil bij de gebeurtenissen van 77 jaar geleden.

61


62

Oorlogsgravenstichting

4 mei

Op 4 mei herdenken Nederlanders over de hele wereld de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en daarna. In Nederland doen wij dit op

Nationaal Ereveld Loenen en Militair Ereveld Grebbeberg: en in IndonesiĂŤ

op de Nederlandse erevelden Menteng Pulo (Jakarta) en Kembang Kuning (Surabaya). Daarnaast worden herdenkingen georganiseerd op de vele plekken elders in de wereld waar Nederlanders begraven liggen of worden herdacht.

Op Nationaal Ereveld Loenen stonden wij tijdens Eerbewijs stil bij

de gevolgen van oorlog, de impact daarvan op het leven van de slacht-

offers, hun nabestaanden en de generaties daarna. In deze herdenking stonden de getuigenissen en verhalen van mensen uit verschillende generaties centraal. Dank

Eerbewijs werd mogelijk gemaakt door het vfonds, Stichting Vrienden van de Oorlogsgravenstichting, Fleurop, Essie Fietsen en Monuta. Zonder hun steun was deze herdenking niet mogelijk geweest. Bedankt! Eerbewijs

Tijdens de herdenkingsceremonie op Nationaal Ereveld Loenen sprak

nabestaande Erik Ader over zijn vader dominee Bastiaan Ader. Leerlingen

van de Koninklijke Scholengemeenschap Apeldoorn vertelden in het bijzijn

van de nabestaanden over de dramatische gebeurtenissen van 13 april 1945 waarbij de families Braam, Smink en Brouwer vaders en zonen verloren.

Minister Ank Bijleveld van Defensie herdacht de levens van de militairen die in recente internationale missies hun leven verloren. Wij stonden in

deze ceremonie stil bij het verlies en de nalatenschap van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en conflicten daarna. Zangeres en pianiste


Jaaroverzicht 2019

Renee van Bavel zong het lied ‘De Echo’ dat ze schreef naar aanleiding van haar bezoek aan Indonesië en de verhalen over het werk van de Oorlogsgravenstichting. Na afloop van de ceremonie kregen alle bezoekers een bloem om op een graf te leggen.

Na de ceremonie konden bezoekers tijdens het zogenaamde Luisterbos

luisteren naar verschillende voordrachten. Remco Campert las het Lied Der Achttien Dooden van zijn vader Jan Campert voor bij de graven van zeven van deze achttien verzetsstrijders. Annelieke Bouwers zong het Indisch Onze Vader bij de zeven Indische kruizen op het ereveld en ten slotte

ontwikkelden jongeren in samenwerking met Theater Na de Dam een indrukwekkende voorstelling die zij op 4 mei opvoerden.

Minister van Defensie Ank Bijleveld en ridder in de Militaire Willemsorde majoor De Ruiter op 4 mei op Nationaal Ereveld Loenen

63


64

Oorlogsgravenstichting


Jaaroverzicht 2019

4 mei, Nationaal Ereveld Loenen Eerbewijs

65


66

Oorlogsgravenstichting

De Echo Het klinkt door in de strengheid van de moeder die geleerd heeft hoe honger smaakt Door in de dromen van de vader die nog steeds onrustig slaapt Door in de buikpijn van de dochter die daarvan de reden niet weet In de te harde lach van de zoon die daar thuis geen ruimte voor kreeg Hoeveel generaties klinkt het door Hoeveel generaties duurt een oorlog voort Nog zoveel levens, zoveel tijd Voordat de echo van het laatste schot verdwijnt Het klinkt door in het verhaal van een opa vol trots en heldendaad Door in het zwijgen van een oma omdat zij heeft gedanst met het kwaad In de harde grap van de jongen die niet weet waar het over gaat Door in de gedachten van de jonge vrouw die zich voor haar land schaamt Hoeveel generaties klinkt het door Hoeveel generaties duurt een oorlog voort Nog zoveel levens, zoveel tijd Voordat de echo van het laatste schot verdwijnt En toch En nog Is er ergens nu een kind Waarbij het weer opnieuw begint

tekst / muziek: Renee van Bavel


Jaaroverzicht 2019

Renee van Bavel

67


68

Oorlogsgravenstichting


Jaaroverzicht 2019

4 mei, Militair Ereveld Grebbeberg Om 8 uur ’s avonds is het doodstil op Militair Ereveld Grebbeberg. De vele aanwezigen staan stil bij alle militairen die voor het koninkrijk gevallen zijn tijdens de meidagen 1940 en daarna. Traditiegetrouw wordt deze herdenking bijgewoond door prinses Margriet en mr. Pieter van Vollenhoven.

69


70

Oorlogsgravenstichting

Militair Ereveld Grebbeberg


Jaaroverzicht 2019

71


72

Oorlogsgravenstichting

4 mei IndonesiĂŤ Op de erevelden Menteng Pulo (Jakarta) en Kembang Kuning (Surabaya) kwam de Nederlandse gemeenschap bij elkaar voor dodenherdenking waarbij jong en oud gezamenlijk de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en de daaropvolgende Indonesische onafhankelijkheidsoorlog herdachten.


Jaaroverzicht 2019

73


74

Oorlogsgravenstichting

Calgary

Mill Hill, Londen

Singapore


Jaaroverzicht 2019

4 Mei Internationaal In de hele wereld staan Nederlanders stil bij de slachtoffers die gevallen zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog of daarna. Zij doen dit op oorlogsbegraafplaatsen of bij monumenten en andere herinneringsplekken. Op deze pagina ziet u een impressie van deze herdenkingen.

Singapore

Hamburg

Sachsenhausen

75


76

Oorlogsgravenstichting

15 augustus Waar in Europa de vrede weerkeerde op 5 mei 1945 eindigde de Tweede Wereldoorlog pas formeel op 15 augustus met de capitulatie van Japan. Dit belangrijke moment herdenken wij nog ieder jaar op de Nederlandse erevelden Menteng Pulo en Kembang Kuning in IndonesiĂŤ, op Kanchanaburi War Cemetery in Thailand, Thanbyuzayat War Cemetery in Myanmar en bij het

Fotografie Ilvy Njiokiktjien en Lotte Koster

Indisch Monument in Den Haag.

IndiĂŤ Herdenking in Den Haag


Jaaroverzicht 2019

Herdenking op Ereveld Menteng Pulo

77


78

Oorlogsgravenstichting

interview lisette mattaar, directeur vfonds

(nationaal fonds voor vrede, vrijheid en veteranenzorg)

“We blijven met elkaar verbonden” In oktober 2019 trad Lisette Mattaar aan als directeur van het vfonds.

Helaas voor de Oorlogsgravenstichting betekende dit ook haar vertrek uit de raad van toezicht. Lisette vertelt over haar doelen voor het vfonds en blikt terug op haar betrokkenheid bij de Oorlogsgravenstichting.

“Kort voor ik mij aansloot leerde ik Theo Vleugels en Hélène Briaire kennen. De energie waarmee de Oorlogsgravenstichting zich inzet en de vernieu-

wende manier waarop het onderwerp overgebracht wordt op publiek spraken mij direct aan. Daarnaast voel ik me persoonlijk betrokken bij de missie die de stichting uitdraagt, omdat mijn oma aan vaders kant begraven ligt op een van de erevelden in Indonesië. De plannen voor de bouw van het

herdenkings- en educatiecentrum waren de directe aanleiding voor mij om aan te sluiten.

De manier waarop de Oorlogsgravenstichting de herinnering aan oorlogsslachtoffers van toen en nu in leven houdt is uniek en waardevol. Door de

gezamenlijke verhalen van oorlogsslachtoffers te koppelen aan de fysieke plek wordt een compleet beeld gegeven van wat zich destijds heeft afgespeeld. Ook de aandacht voor latere (vredes)missies loopt heel natuurlijk.

De rol die Nederland speelt op het gebied van vrede en veiligheid wereldwijd wordt bijvoorbeeld heel mooi belicht in de nieuwe tentoonstelling.

Deze geschiedenis, het belang van herinneren en herdenken en het besef

dat vrede en vrijheid geen vanzelfsprekendheid zijn is ook een boodschap die het vfonds uitdraagt.

Ik ben mijn werk bij het vfonds begonnen in een bijzonder jaar, namelijk

het jaar waarin Nederland 75 jaar vrijheid viert. Dat is enerzijds instappen

op een rijdende trein, en anderzijds is het de kunst om een duidelijke visie

te hebben op de periode hierna. Wat is nu, juist na 75 jaar vrede en vrijheid,


Jaaroverzicht 2019

de rol die het vfonds kan hebben wat betreft maatschappelijke relevantie? Onze partners spelen hierin een sleutelrol. Wij hebben als vfonds de luxe

dat we mooie initiatieven mogen financieren. Die zijn alleen mogelijk door de inzet van partners. Die partnerships willen we in de toekomst beter

invullen. Door hen financieel te steunen, bij te dragen aan hun bekendheid, maar ook door een verbindende rol te spelen. Het vfonds heeft veel

overzicht waardoor het makkelijk is verbanden te leggen en hen via de juiste netwerken verder te helpen. Zo kunnen we samen werken aan een vrije en vreedzame samenleving.

Hoewel het me betreurt om uit de raad van toezicht te stappen, blijven

we zeker met elkaar verbonden. Zo neem ik in februari 2020 deel aan de

inspectiereis naar Indonesië. Ik ben erg benieuwd naar de diversiteit van de

slachtoffers op de erevelden. Ook zullen we het ereveld bezoeken waar mijn oma begraven ligt. Verder zal de rol van Nederland in Nederlands-Indië en

het komende onderzoek daarnaar door het NIOD waarschijnlijk een belangrijke rol spelen. Het belooft dus een indrukwekkende reis

te worden met een bijzonder gezelschap. Onder hen veel vete-

ranen, waar ik als directeur van vfonds veel mee te maken heb.”

79


80

Oorlogsgravenstichting

In 2019 was de Oorlogsgravenstichting aanwezig bij de volgende herdenkingen:

19 januari - Loenen

Tarakan herdenking op Nationaal Ereveld Loenen 28 januari - Amsterdam

Nationale Holocaust Herdenking 27 februari - Wassenaar

Herdenking Franse commando’s 8 maart - Apeldoorn

Herdenking Woeste Hoeve 9 april - Amersfoort

Herdenking fusillade 77 Sovjetsoldaten Kamp Amersfoort 13 april - Amstelveen Dauchau herdenking 13 april - Nunspeet

Jubileumbijeenkomst Vereniging Kinderen Verzetsdeelnemers 1940-1945 19 april - Amersfoort Kamp Amersfoort

25 april - Den Haag

ANZAC Day Herdenking op de begraafplaats Westduin 29 april - Sandbostel

74e dag bevrijding krijgsgevangenkamp Stalag XB 4 mei - Loenen

Herdenking van alle Nederlandse oorlogsslachtoffers op Nationaal Ereveld Loenen 4 mei - Amsterdam

Nationale Herdenking op de Dam 4 mei - Soesterberg

Herdenking van de gesneuvelden van de Koninklijke Luchtmacht 4 mei - Den Helder

Herdenking van de gesneuvelden van de Koninklijke Marine en de Koopvaardij


Jaaroverzicht 2019

4 mei - Rhenen

Herdenking gevallen militairen op het Militair Ereveld Grebbeberg 9 mei - Amersfoort

Herdenking Russisch Ereveld 10 mei - Den Haag

Herdenking gesneuvelde militairen Slag om de Residentie 17 mei - Kapelle

Herdenking Franse Gevallenen op Frans Militair ereveld 21 mei - Rhenen

2e Pinksterdagherdenking 8 R.I. 1940 26 mei - Margraten

Memorial Day Herdenking op het Amerikaanse ereveld 10 juni - Rhenen

2e Pinksterdagherdenking 8 R.I. 1940 4 augustus - Rhenen

Herdenking Korps Nationale Reserve bij Landstormmonument “Als ’t moet” 15 augustus - Den Haag

Herdenking capitulatie van Japan bij Indisch monument 25 augustus - Arnhem

Herdenking Japanse Vrouwenkamp 31 augustus - Arnhem

Herdenking Birma-Siam en Pakan Baroe spoorweg 7 september - Roermond

Herdenking Nationaal Indië Monument Roermond 8 september - Vught

Herdenking Kamp Vught

13 september - Natzweiler

Herdenking slachtoffers concentratiekamp Natzweiler-Struthof 17 september - Arnhem

Herdenking Airbornemonument en Bridge to Liberation Experience

81


82

Oorlogsgravenstichting

5 oktober - Den Haag

Herdenking en stille gang Oranjehotel 11 november - Den Haag

Remembrance Day op de begraafplaats Westduin 18 november - Ysselsteyn Volkstrauertag

18 november - Berlijn Volkstrauertag

7 december - Schaarsbergen

‘7 December’-herdenking Schaarsbergen


Jaaroverzicht 2019

Nederlands Ereveld Ancol

83


84

Oorlogsgravenstichting

Nederlands Ereveld Kalibanteng


Jaaroverzicht 2019

Pelgrimsreizen Het bezoek aan het graf van een in de oorlog omgekomen vader, moeder, broer, zus, opa of oma helpt in de verwerking van het verlies van deze geliefde. Dit is echter niet altijd vanzelfsprekend wanneer dit graf zich aan de andere kant van de wereld bevindt in IndonesiĂŤ, Thailand of Myanmar. Om deze reis voor nabestaanden, vaak op gevorderde leeftijd, mogelijk te maken organiseert de Oorlogsgravenstichting ieder jaar diverse pelgrimsreizen. Tijdens deze pelgrimsreizen bezoeken nabestaanden onder begeleiding

van een geestelijk verzorger en een arts de erevelden op Java waar zij na een intieme herdenking de gelegenheid krijgen bloemen te leggen bij de graven van hun geliefden. Daarnaast is er ook gelegenheid tot het bezoeken van plaatsen die belangrijk zijn geweest tijdens de Tweede

Wereldoorlog of die herinneren aan vroeger. Hierbij staat voortdurend

de balans centraal tussen beleving, herdenking en reflectie. Deze reizen worden mogelijk gemaakt dankzij de steun van het vfonds.

De geplande pelgrimsreis naar Thailand en Myanmar heeft door omstandigheden niet in november 2019, maar in januari 2020 plaatsgevonden. Duitsland en Oostenrijk per trein

Familieleden van oorlogsslachtoffers die in Duitsland zijn omgekomen,

kunnen ook een bezoek brengen aan een graf of gedenkplaats in Duitsland of het Nederlands Ereveld Salzburg in Oostenrijk. De Nederlandse Spoorwegen en Deutsche Bahn maken deze reis mogelijk.

85


86

Oorlogsgravenstichting

Pelgrimsreizen 2019 In 2019 zijn twee groepen pelgrims met ons naar IndonesiĂŤ gereisd. De eerste groep bezocht de erevelden in Surabaya en Jakarta, de tweede groep de erevelden in Semarang en Bandung.


Jaaroverzicht 2019

87


88

Oorlogsgravenstichting

interview bep nienkemper (72), ging als pelgrim naar de graven van haar grootmoeder en oom in Semarang

“We hadden al snel contact met elkaar; omdat we allen met hetzelfde doel deze reis maakten” Ik maakte deze reis om mijn grootouders en mijn oom te herdenken op de erevelden Kalibanteng in Semarang en de erevelden Leuwigajah en Pandu in Bandung. Heel bijzonder om alle drie deze plekken te kunnen bezoeken in één reis.

“In Semarang bezocht ik op ereveld Kalibanteng het graf van mijn

grootmoeder Anna Maria Nienkemper-Maas. Zij overleed in 1944 in kamp Lampersari. Haar man Egbert Nienkemper was één van de slachtoffers

van de zeetransporten; hij raakte vermist bij de torpedering van de Junyo

Maru. Hem heb ik herdacht bij het monument voor de slachtoffers van de

zeetransporten op ereveld Leuwigajah in Bandung. Hun zoon, die eveneens Egbert heette, vocht in het Koninklijk Indisch Leger (KNIL) bij Lembang

en Kalidjati. Hij zat in het verzet in Bandung en kwam in de Soeka Miskin gevangenis, waar hij gemarteld werd. Van daar is hij doorgestuurd naar krijgsgevangenkamp Soengei Geron in Palembang, waar hij overleed. Hij ligt begraven op ereveld Pandu in Bandung.

Ik vond het best spannend om deze reis alléén te maken, maar dat was snel

over. Binnen de groep hadden we al snel contact met elkaar; omdat we allen

met hetzelfde doel deze reis maakten: de in Indië omgekomen familieleden herdenken en familieverhalen delen. Ik heb mijn grootouders en oom nooit gekend, omdat ik na de oorlog ben geboren. Maar ik heb wel het grote

verdriet van mijn vader gevoeld omdat hij zijn hele familie verloren heeft.


Jaaroverzicht 2019

Hij praatte hier nooit over. Dit ervaarde ik op Pandu bij het graf van zijn

broer, mijn oom, waar ik naar vernoemd ben. Robbert van de Rijdt, directeur Oorlogsgravenstichting IndonesiĂŤ, stond meteen naast mij om steun te bieden. Ik heb ook fijne gesprekken gehad met de andere pelgrims en begeleiders.

Het fijne van deze reis was dat het programma na de ernst van de bezoeken aan de erevelden ook een mooie afleiding gaf door ontspanning met de vele mooie excursies.

Voor de reisleiding, Krista Fernhout, Nynke Klaassens, Arend Altena en

Particia Kerger, heb ik grote waardering. Het is een flinke klus om een grote groep reizigers, met rollators e.d. iedere keer op tijd te verplaatsen en dat liep erg goed. Mijn complimenten voor de Oorlogsgravenstichting!�

De familie van Bep voor de oorlog

89


90

Oorlogsgravenstichting

Tijdloos Is het te laat je postuum de voeten te zalven vol blaren je schotwonden te verzorgen de stokslagen op je rug te balsemen je dagen vast te houden tegen depressie Bij je te waken bij zware uitputtende ziekte tegen je te fluisteren dat er andere dagen komen dat je dagen, weken tegen mij aan mag wenen voor het onmachtige, de vernedering, de wanhoop geen enkele veilige plek voor jou‌vele jaren Is het te laat om aan je te vragen je diepste pijn met mij te delen opdat ik een beetje mee mag dragen het jou aangedane, onvoorstelbare Want je mond zegt niet veel over die tijd maar je ogen vertellen de verhalen en de wind en de bomen weten wat een mens een ander mens aan kan doen Dankbaar zijn voor wie we gekend mochten zonen, dochters, zussen, broers, moeders en vaders heldhaftige strijders die voor ons opkwamen en leven gaven Onvermoede vrienden, die opeens waren uit het niets je hand vasthielden Mogen wij nu, vandaag en vele dagen Eren en danken, gedachten geven in stilte aan hen die tijdloos door onze zielen vliegen Gedicht: Iris van Haaren


Jaaroverzicht 2019

Nederlands Ereveld Menteng Pulo

91


92

Oorlogsgravenstichting


Jaaroverzicht 2019

Uw steun Veel van de activiteiten en projecten in dit jaaroverzicht kwamen tot stand dankzij de steun van donateurs, schenkingen, legaten en bijdragen van fondsen en stichtingen. Zonder deze steun kunnen wij ons werk niet doen. En deze steun wordt steeds belangrijker. Schenkingen in 2019

In 2019 ontvingen wij € 76.006 aan bijdragen en schenkingen. In 2019 zijn twaalf legaten en nalatenschappen ontvangen met een totaalbedrag van

€ 429.049. Aan steun van fondsen, stichtingen en bijzondere schenkingen (schenkingen met een bestemming) is € 199.445 ontvangen.

De Stichting Vrienden van de Oorlogsgravenstichting heeft een bedrag van € 73.016 aan bijdragen en schenkingen ontvangen. De opbrengst collectebussen op de erevelden in Nederland en Indonesië bedroeg € 8.347.

Dankzij deze giften en bijdragen kan de Oorlogsgravenstichting pelgrimsreizen uitvoeren, bloemleggingen verzorgen, een nieuwe grafwijzer

aanschaffen en zeven rolstoelen op de erevelden in Indonesië en bij-

zondere projecten zoals Eerbewijs uitvoeren. Wij zijn iedereen heel erg dankbaar voor hun steun. Steun Ons

Draagt u het werk van de Oorlogsgravenstichting een warm hart toe?

Dan kunt u ons op verschillende manieren steunen. U bepaalt zelf wat het beste bij u past.

93


94

Oorlogsgravenstichting

Word Donateur

Als donateur steunt u de Stichting Vrienden van de Oorlogsgravenstichting met een structurele jaarlijkse bijdrage aan de projecten van de Oorlogsgra-

venstichting. Aanmelden doet u eenvoudig op onze website of door middel van het kaartje in dit jaaroverzicht. Een gift of eenmalige donatie

Een andere manier om het werk van de Oorlogsgravenstichting te steunen

is door middel van een eenmalige of periodieke gift. Meer informatie en de mogelijkheid om via iDEAL te doneren vindt u op onze website. Giften uit het buitenland

Om onder gunstige belastingvoorwaarden te kunnen schenken vanuit

andere Europese landen gelden speciale afspraken. Wij zijn op dit moment hard bezig om hier als stichting voor in aanmerking te komen. Houd onze website in de gaten voor meer informatie.

Nalaten: Oorlogsgravenstichting in uw testament

U kunt ook na uw leven iets blijvends betekenen voor het werk van de Oorlogsgravenstichting. Via onze vriendenstichting kunt u specifieke

projecten of het algemene werk van de Oorlogsgravenstichting opnemen in uw testament.

Stichting Vrienden van de Oorlogsgravenstichting

Deze stichting heeft tot doel ervoor te zorgen dat alle donaties, giften en

legaten die zij ontvangen voor 100% ten goede komen aan het werk en de

activiteiten van de Oorlogsgravenstichting, zoals de realisatie van projecten die gericht zijn op het verzamelen en delen van de verhalen van de Nederlandse oorlogsslachtoffers. Het onbezoldigde bestuur van deze stichting ziet erop toe dat alle bijdragen goed worden besteed.


Jaaroverzicht 2019

Stichting Vrienden van de Oorlogsgravenstichting is een zogenoemde Culturele Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) en wordt door de

Belastingdienst gerekend tot de Culturele Goede Doelen. Welke vorm u ook kiest, iedere gift is fiscaal aftrekbaar.

U kunt uw bijdrage in één keer schenken, of deze verspreiden over meer jaren. Kiest u voor een periodieke schenking van minimaal vijf jaarlijkse

termijnen, dan is dat fiscaal extra voordelig; deze schenking is namelijk

volledig aftrekbaar en bij een culturele ANBI mag u uw schenking bij het

berekenen van de aftrek met 25% verhogen (tot een maximum van € 1250). Meer informatie vindt u op de website van de Belastingdienst.

Informatie over de verschillende manieren waarop u ons kunt steunen vindt u op onze website: www.oorlogsgravenstichting.nl/steunons.

95


96

Oorlogsgravenstichting

interview met tony van diepenbrugge, voorzitter van de stichting vrienden van de oorlogsgravenstichting

“Ik hoop dat we over 25 jaar de herdenkingscultuur levendig hebben kunnen houden” Tony van Diepenbrugge (luitenant-generaal b.d.) maakte zo’n tien jaar deel uit van de raad van toezicht van de Oorlogsgravenstichting. In 2019 volgde hij Berend-Jan van Voorst tot Voorst op als voorzitter van de Stichting

Vrienden van de Oorlogsgravenstichting. Hij vertelt over zijn betrokkenheid en dromen voor de organisatie.

“De vriendenstichting is een goede aanvulling op het werk van de Oorlogs-

gravenstichting. Wij realiseren in samenwerking met de Oorlogsgravenstich-

ting projecten die niet voor subsidie door Binnenlandse Zaken in aanmerking komen. Voorbeelden van deze projecten, zijn het op een bijzondere manier vorm geven van herdenken, het realiseren van tentoonstellingen alsmede documentatie en educatie van de jeugd over oorlog en vrede. Momen-

teel heeft onze stichting 1700 Vrienden en ons doel is om dit aantal uit te

breiden. Ik ben verheugd dat het bestuur is aangevuld met twee financieel

goed onderlegde personen, namelijk Paul van Heekeren en Willem den Beer

Poortugael. Een goed financieel fundament zorgt voor blijvende continuïteit in de toekomst.

De reden waarom ik mij inzet voor het belang van de Oorlogsgravenstichting is dat ik zelf tijdens verschillende missies heb ervaren hoe verwoestend

oorlog in het leven van mensen is of kan zijn. Van invloed is ook dat mijn vader en opa drie jaar krijgsgevangenen waren en mijn schoonvader

in een Japans interneringskamp op jonge leeftijd zijn moeder verloor.


Jaaroverzicht 2019

De Oorlogsgravenstichting is er voor mensen die oorlog aan den lijve

hebben meegemaakt of nabestaande van een oorlogsslachtoffer zijn en onze steun nodig hebben. Daarnaast is het van toenemend belang dat

de samenleving zich ervan bewust is dat de afwezigheid van oorlog niet vanzelfsprekend is en ons aller inspanningen vraagt.

Het meest ingenomen ben ik met onze bijdrage aan de 4 mei herdenking

die uitgebreid kan worden vormgegeven. Ook met het feit dat de stichting pelgrimsreizen mogelijk maakt voor mensen die daar zelf de financiĂŤle

middelen niet voor hebben. En ten slotte met de samenwerking van de

Oorlogsgravenstichting met de Nationale Veteranenbegraafplaats Loenen

(NVBL). Met hen wordt een uitvaart-, herdenkings- en educatiecentrum op Nationaal Ereveld Loenen gerealiseerd. Al jaren bestond daar de behoefte

aan een paviljoen met een wisselende tentoonstelling. Dit kan nu via deze

samenwerking en met bijdragen van de Stichting Vrienden van de Oorlogsgravenstichting worden gerealiseerd.

Ik hoop dat we straks over 25 jaar, 100 jaar na de Tweede Wereldoorlog, de herdenkingscultuur levendig hebben kunnen houden en dat de

bezoekersaantallen op de erevelden toenemen. Ruimere bekendheid van de erevelden in Nederland en IndonesiÍ is nodig teneinde meer mensen bij de verhalen van oorlogsslachtoffers te betrekken.�

97


98

Oorlogsgravenstichting

Nederlands Ereveld Kalibanteng


Jaaroverzicht 2019

Over ons In Nederland zijn 180.000 mensen door de Oorlogsgravenstichting geregistreerd als oorlogsslachtoffer. Mannen, vrouwen en kinderen die hun

leven verloren tijdens de Tweede Wereldoorlog of tijdens gewelddadige

conflicten daarna – zoals in voormalig Nederlands-IndiÍ en tijdens recente (vredes)missies.

Al deze mensen hebben een verhaal, hoe kort en eenvoudig ook.

De Oorlogsgravenstichting wil de herinnering aan deze mensen levend houden. Dit doen wij door hun verhalen te verzamelen en te delen op onze website en door het onderhouden van de 50.000 Nederlandse oorlogsgraven overal in de wereld.

99


100

Oorlogsgravenstichting

Nationaal Ereveld Loenen xxxxxxx


Jaaroverzicht 2019

Organisatie De Oorlogsgravenstichting is gevestigd in Den Haag. Ons team bestaat uit 26 mensen die werkzaam zijn in Den Haag, op de Grebbeberg (in Rhenen), in Loenen (bij Apeldoorn), Amersfoort en Zoetermeer.

Onze werkzaamheden in Indonesië worden gecoördineerd vanuit het kantoor in Jakarta. Daar zorgt een team met bijna 120 Indonesische

medewerkers o.l.v. Robbert van de Rijdt, onze directeur Indonesië, voor het beheer en onderhoud van de zeven Nederlandse erevelden in Indonesië . De Oorlogsgravenstichting werkt in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Onze beschermheer

Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander Bestuur

Het bestuur van de Oorlogsgravenstichting bestaat uit een bestuurder, een raad van toezicht en een raad van advies Bestuurder

Theo Vleugels, algemeen directeur Raad van toezicht

mr. Piet Hein Donner, president minister van staat

Tom Middendorp, vicepresident generaal b.d.

Natasha Bonnevalle MSc MBA mr. Carina Hamaker

mr. Bastiaan Vaandrager

101


102

Oorlogsgravenstichting

Raad van advies

mr. Fred de Graaf, voorzitter Oud-senator Eerste Kamer mr. Jan Willem Beaujean

Diplomaat bij het ministerie van Buitenlandse Zaken drs. Angelique Berg

Directeur-generaal Volksgezondheid namens het ministerie Volksgezondheid, Welzijn en Sport Ton van Ede

Luitenant-generaal der Mariniers b.d. mr. Marc Gazenbeek

Plv. SG namens het ministerie van Defensie mr. Egbert Jacobs

Oud-ambassadeur

mr. Dick van Putten

Luitenant-generaal der Koninklijke Marechaussee b.d. drs. Hans Wehren

Luitenant-generaal der Koninklijke Luchtmacht b.d. drs. Edmond Wellenstein

Bestuur Stichting Vrienden van de Oorlogsgravenstichting Tony van Diepenbrugge, voorzitter

luitenant-generaal der Cavalerie b.d. Frank Marcus, penningmeester

Jhr. Willem den Beer Poortugael, secretaris Wijzigingen

Afgetreden raad van toezicht: drs. Lisette Mattaar

Jhr. Willem den Beer Poortugael Titus Yocarini


Jaaroverzicht 2019

Aangetreden raad van toezicht: Natasha Bonnevalle Msc MBA mr. Carina Hamaker

mr. Bastiaan Vaandrager Afgetreden raad van advies: Clemens Cornielje Sascha Spoor

Afgetreden Stichting Vrienden van de Oorlogsgravenstichting:

Kees Neisingh, generaal-majoor Koninklijke Marechaussee b.d. mr. Berend baron van Voorst tot Voorst

Aangetreden Stichting Vrienden van de Oorlogsgravenstichting: Jhr. Willem den Beer Poortugael Vertrokken medewerkers Frans Schuling

Rudi da Costa (kantoor IndonesiĂŤ)

103


104

Oorlogsgravenstichting

Nederlands Ereveld Pandu


Jaaroverzicht 2019

105


106

Oorlogsgravenstichting

Nancy

Henk

John

Nico

Bas

Theo

Martin

Robbie

Jannie Leen

Peter

Maritgen (rechts)

HÊlène


Jaaroverzicht 2019

Krista en Jolanda

Arie

Kees

Patricia

Charles

Jeroen en Gerard

Roel

Johan

Ranie

Team Indonesië

De medewerkers in Nederland zijn: Leen Bouwhuis, Hélène Briaire, Roel Broer, Nico van Dijk, Martin van der Draai, Krista Fernhout, John Groenestein, Arie Harrewijn, Robbie Jankisingh, Kees Kelderman, Patricia Kerger, Anita Mulder, Henk Mulder, Ranie Nanda, Peter Raatgever, Gerard Reusken, Maritgen Rodenburg, Jeroen Schoterman, Jolanda Seidel, Jannie Slappendel, Johan Teeuwisse, Bas Verhaaf, Nancy Vink, Theo Vleugels, Coby Willemse, Charles Willemsen In Indonesië bestaat ons team uit: Caroline S. Darman, Robbert van de Rijdt, Asnita Pohan, Regina Sugiyanti, Dwi Andjar Winarni, Eliza Bharka en de 120 medewerkers op de erevelden.

107


108

Oorlogsgravenstichting

Nederlands Ereveld Menteng Pulo


Jaaroverzicht 2019

109


110

Oorlogsgravenstichting

Dit jaaroverzicht is gemaakt door: Teksten: Oorlogsgravenstichting Foto’s: Oorlogsgravenstichting, Rob Gieling Fotografie, Peter Hol, Johan Bergsma, Nederlandse Veteranendag, Ministerie van Defensie, Carel de Groot, Stichting 15 augustus, Ilvy Njiokiktjien, Lotte Koster Vormgeving: Behold Branding Agency, Haarlem Drukwerk: Indrukwekkend, Heiloo Wij zijn op dit moment druk bezig alle retourzendingen n.a.v. onze AVG mailing te verwerken. Het kan zijn dat wij uw wijziging niet op tijd hebben kunnen verwerken en u per abuis toch een jaaroverzicht hebt ontvangen. Wij bieden hiervoor onze excuses aan.


Jaaroverzicht 2019

Contact Nederland

Zeestraat 85

2518 AA Den Haag

Telefoon 070 313 10 80 info@ogs.nl IndonesiĂŤ

Jalan Panglima Polim Raya 23 Jakarta

Telefoon 00 6221 7207983 info@ogs.or.id

www.oorlogsgravenstichting.nl

www.facebook.com/oorlogsgravenstichting ING IBAN: NL98INGB0000401000

ABN AMRO IBAN: NL53ABNA0246244097

Kamer van Koophandel Haaglanden 41149180

Gaat u verhuizen? Maak dan gebruik van de gratis verhuisservice van PostNL. Vink Oorlogsgravenstichting (OGS) of de Stichting Vrienden van de OGS aan in de te informeren organisaties, zodat wij automatisch een adreswijziging ontvangen.

Volg ons op facebook www.facebook.com/oorlogsgravenstichting

111


112

Oorlogsgravenstichting

Hartelijk dank

Wij zijn veel dank verschuldigd aan iedereen die ons werk mogelijk maakt door financiĂŤle steun of door samenwerking. Wij danken onder andere:


Profile for Oorlogsgravenstichting

Oorlogsgravenstichting jaaroverzicht_2019  

Oorlogsgravenstichting jaaroverzicht_2019  

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded