Aandrijven en Besturen 6 - 2021

MEETTECHNIEK Massa-geoptimaliseerde askoppelingen voor hoge toerentallen

6 AANDRIJVEN & BESTUREN

29

Jaargang 26 | september 2021

10

14

18

EMISSIEVRIJ EN STIL

VEREN MEREN

SNEL EN SAFE

Rupskraan gaat van dieselnaar elektrische aandrijving

Aanlandingen voorbereiden op komst elektrische veren

Flexibel en veilig met een draadloze HMI

AB_Cover.indd 1

26/08/2021 09:54

17 november

Nú verplaatst naar 17-11-2021

Praktische antwoorden op al uw vragen over machineveiligheid!

Zet 17 november alvast in uw agenda want dan vindt de elfde editie plaats van het SAFETY Event. Wat heeft het SAFETY Event te bieden?

• Laat u inspireren tijdens het plenaire programma • Doe kennis op bij de learnshops tijdens het middagprogramma • Krijg praktische antwoorden van de Safety doctors, die alle safety-gerelateerde vragen beantwoorden • Kom in contact met vakgenoten, fabrikanten en toeleveranciers op de informatiemarkt Datum: 17 n ov em b er 2021 Locatie: 1931 Congrescentrum s’ Hertogenbosch

AB_Advertenties.indd 2

Deelnameprijs: € 99,- voor abonnees € 150,- voor niet abonnees

Meer informatie? Kijk op www.safetyevent.nl

26/08/2021 09:39

Tel. 072-5717821 info@mctechnology.nl www.mctechnology.nl

Nauwkeurige draaitafels en lineairsystemen van ERO Fuhrungen

Power, Control & Green Solutions Official partner Benelux

• De sledes zijn voorzien van kogelomloopspindel of lineair motor uitvoering.

• Positioneer nauwkeurigheid tot circa 2 micron met liniaal encoder.

• Aandrijving met stappen- of servomotor. Opbouw tot XY, XZ, XYZ systeem.

• Draaitafels met diam. van 50 t/m 300 mm. Nauwkeurigheid tot circa 10 sec.

• Hand- of motor aangedreven. In staal- of aluminium uitvoering.

• Zeer hoge belastingen/kiepmomenten. Klantspecifieke oplossingen.

• Geschikt voor o.a. las- en bewerkingmachines, inspectie en meetinstallaties.

Technology in motion

Aandrijf & besturingsspecialist De sleutel tot procesbetrouwbaarheid

Motoren (met rem/ATEX) Motorreductoren Planetaire reductoren Frequentieregelaars & HMI Lineaire aandrijvingen Servoaandrijvingen Koppelingen & componenten

Kenmerken van de digitale as • Digitaliseren van handverstellingen • Koppeling aan PLC-interface

Scan de QR CODE voor meer informatie

• Batterijloze absolute encoder • Onderhoudsarm meetsysteem • Zeer goede EMC-afscherming

www.tsb-bescom.nl

AB_Advertenties.indd 3

T +31(0)88 7865200 E info@elsto.eu

elsto.eu 26/08/2021 09:39

IN DIT NUMMER editie 6| augustus - september 2021

10 EMISSIEVRIJ EN STIL Een rupskraan van Kraanverhuur- en Loonbedrijf W.G. Donselaar VOF is met succes omgebouwd van diesel naar elektrisch.

14 DRAADLOOS Een draadloos bedienpaneel In een

18

‘safety'-georiënteerde applicatie. Maar het is wel een ‘kabeltoepassing’.

VEREN MEREN De aanlandingen op het Noordzeekanaal voor de nieuwe elektrische GVB-veren zijn er klaar voor.

22 GROEN LICHT Een intelligente netwerk van signaaltorens bewaakt de

26 4.0-BLIJVERDJE RFID gaat nooit verloren.

productie bij Flestic.

& VERDER 06 08

AANDRIJFNIEUWS Overnames door Schaeffler en Stokvis, Safety over EtherCAT en zo nog wat.

30

PRODUCTNIEUWS Sensoren, schakelaars, motor/ drive-combinaties, HMI's en meer.

NIEUWE TROMMELS En nieuwe aandrijflijnen voor het oudste onderdeel van de Deltawerken.

Want het is een draadloze technologie én een automatiseringsfunctie.

4

AB_Inhoud.indd 4

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:53

29 ASKOPPELINGEN De Duitse fabrikant Mayr maakt speciaal op meetflenzen afgestemde koppelingen voor asverdraaiing, die ideale voorwaarden voor exacte meetresultaten creëert. Nieuw in het programma: massa-geoptimaliseerde koppelingen van aluminium of titaan.

OP DE COVER Het GVB neemt eind dit jaar op het Noordzeekanaal de NZK pont 100 in dienst: de eerste van vijf volledig elektrisch aangedreven veerponten gebouwd door Holland Shipyards Group uit Hardinxveld-Giessendam.

Pilz vernieuwt de elektrische infrastructuur bij de aanlandingen in aanloop naar de komst van de nieuwe veren. Meer op pagina 18.

(Foto: Holland Shipyards Group)

Bakkie Toegegeven – het is een ‘pilot’. En het is een persbericht. Op een na zeiden de namen van de betrokken bedrijven mij helemaal niks. Airwayz, SkylinX and FlytechIL? Voor degenen die deze Israëlische bedrijven ook niet kennen: Airwayz doet in AI en software om individuele drones in een zwerm of vloot te kunnen besturen. Dat SkyLinX legt start- en landingsplaatsen voor drones aan. En FlytechIL levert dronepiloten.

De naam die mij wel wat zei was die van Nespresso. En die ‘pilot’? Cupjes bezorgen bij de klant. Met een drone. Gedurende het experiment vliegen de drones een vaste route langs de Israëlische kust. Tussen Tel Aviv en het zuidelijk gelegen Jaffa.

Nu hou ik ook van een bakkie. En van gemak. Maar een drone cupjes laten bezorgen? En dat in het persbericht promoten met ‘the future of efficient and sustainable last mile subscription delivery’? Of deze: ‘drone delivery as a solution to reduce traffic and decrease the carbon footprint of delivery [..} , whilst enhancing the consumer experience’?

Ik zie het niet. Hoe verbetert een drone je koffie-ervaring? En is het nu zo duurzaam als het experiment een succes wordt en zwermen drones straks alles per pakje, zakje of flesje gaan bezorgen? De hordes drones die je daarvoor moet bouwen? Allemaal duurzame geproduceerd?

Vooral dat laatste is belangrijk. Want als er dan toch een ‘customer experience’ aan belang lijkt te winnen is dat die van duurzaamheid. De ‘ervaring’ van de consument dat producenten streven naar een zo laag mogelijke milieubelasting. Van de wieg van het product tot het graf, wilde ik zeggen. Maar dat is ook hopeloos ouderwets en moet natuurlijk van wieg tot volgende wieg zijn. In de toekomst wordt in elk geval iedereen in die voortdurende keten afgerekend op zijn milieuprestaties. En doe je niet je best dan kan je dat klanten gaan kosten.

Nu proberen we ook als AB een steentje bij te dragen. Op de enige manier die we kennen: informatieoverdracht. Ook dit jaar weer op Efficiënt Aandrijven, 13 oktober 2021 in 1931 Congrescentrum in ’s-Hertogenbosch. Kijk vooral op de bijbehorende website van de dag www.efficientaandrijven.nl naar het programma in wording en kom. Het bakkie wordt gewoon ouderwets geserveerd.

ROBIN ZANDER H OOF DRE DAC T E U R R.Z ANDE R@ MY B U S INE SS ME DIA.NL

5

AB_Inhoud.indd 5

26/08/2021 09:53

A ANDRIJFNIEU WS Meer nieuws op www.aandrijvenenbesturen.nl

TWEEPOLIGE 105 MW ELEKTROMOTOR VOOR CHINA Siemens Large Drives Applications (LDA) heeft een order ontvangen van een Chinese klant voor de levering van een speciale machine met dubbele as. In motorbedrijf heeft de tweepolige elektromotor een vermogen van 105 MW en maximaal 129 MVA in generatorbedrijf. De hoogspanningsmotor krijgt een rendement van meer dan 98 procent. De motor zal worden vervaardigd in de Siemens Dynamowerk Berlin-fabriek de oudste productiefabriek van Siemens die al 115 jaar bestaat.

Behalve de motor omvat het contract ook de levering van een 40 MW Sinamics GL150 startomvormer. De LCI-converter (load commutated

inverter) is ontworpen voor enkelvoudige motortoepassingen met variabele en constante koppelkarakteristieken. Als gevolg van de lage schakelverliezen en de thyristortechnologie met laag verlies, is het rendement van de LCI-omvormer extreem hoog en ligt op 99 procent.

Het aandrijfsysteem wordt onderdeel van een project voor energieopslag.

China ziet technologieën voor energieopslag als een cruciale ondersteuning voor de energierevolutie en van nationaal strategisch belang. "Eenmaal voltooid, zal dit project het grootste en meest efficiënte energieopslagstation ter wereld zijn”, aldus Hermann Kleinod, CEO van Siemens LDA.

03

03

3 miljoen euro en een strategisch partnerschap met Linamar voor de Archimedes Drive van IMSystems

Nog pakweg drie maanden voor UKCA op 1 januari 2022 in werking treedt. Kijk op www.bsigroup.com

3 MILJOEN EURO

DRIE MAANDEN

Handleiding variabel-toerentalregelingen WEG heeft een nieuwe handleiding gepubliceerd. Hierin wordt uitgelegd hoe een variabel-toerentalregeling kan helpen om geld te besparen en het milieu te ontzien. De handleiding bevat ook advies voor specifieke applicaties bij de keuze van variabel-toerentalregelingen voor ventilatoren, pompen, HVAC-systemen en compressors. Het Engelstalige document Guide to variable speed drive applications kan gratis worden gedownload via de WE-site www.weg-automation.com.

Energiebesparing is het voornaamste voordeel van variabel-toerentalregelingen. Bij toepassingen met riemen of tandwielkasten voor de verlaging van het toerental blijft de motor nog steeds 6

AB_Aandrijfnieuws.indd 6

op topsnelheid draaien - en dat betekent onnodig energieverlies. Variabel-toerentalregelingen maken continu en volledig instelbare toerentalaanpassingen mogelijk, van motorstart tot motoruitschakeling, urenlang achter elkaar.

Een ander groot voordeel van variabel-toerentalregelingen is dat de geleidelijke versnelling van de motor vanuit stilstand de levensduur verlengt en de onderhoudskosten terugdringt.

Als er daarentegen geen variabel-toerentalregeling wordt gebruikt, dan start de motor meteen met een krachtige stroom en dat kan zeer schadelijk zijn voor de motor die daardoor waarschijnlijk minder lang meegaat.

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:50

SAFETY OVER ETHERCAT

Overname Bega door Schaeffler Schaeffler heeft BEGA International B.V. overgenomen. Bega, opgericht in 1978, is fabrikant en distributeur van BETEX-speciaalgereedschappen voor montage en demontage van wentellagers en andere aandrijfcomponenten. De gereedschappen worden gebruikt in productie- en onderhoudsafdelingen.

Bega exporteert naar meer dan 60 landen en levert op maat gemaakte oplossingen aan onder andere de windmolenindustrie, spoorwegen, mijnbouw en staalindustrie.

“De gedachte achter onze strategisch belangrijke Industry 4.0-activiteiten is om de voorkeurspartner te zijn voor ‘predictive en prescriptive maintenance’-oplossingen. Door de samenwerking met Bega kunnen wij onze klanten hoogwaardige ‘total lifecycle services’ en oplossingen bieden voor lagers en andere aandrijflijncomponenten”, aldus Rauli Hantikainen, hoofd van Schaeffler’s stategische Industry 4.0-business.

“Dankzij dit nieuwe partnerschap zullen Schaeffler en Bega tot de top behoren op het gebied van onderhoudsoplossingen. We willen ook de meest innovatieve leverancier van onderhoudsinstrumenten zijn", zegt Henk van Essen, huidig en toekomstig Bega-ceo.

Na de publicatie van de vierde editie van IEC 61784-3 in februari van dit jaar, heeft TÜV SÜD Rail GmbH officieel bevestigd dat het EtherCAT-protocol voor functionele veiligheid, Safety over EtherCAT (FSoE), zonder wijzigingen voldoet aan alle uitgebreide vereisten van de IEC-norm.

Safety over EtherCAT is al in 2010 internationaal gestandaardiseerd binnen IEC 61748-3-12:2010 als FSCP 12 (Functional Safety Communication Protocol). Het is nog steeds geldig in de oorspronkelijke editie 1.0. De herziening door TÜV SÜD bevestigt nu dat het FSoE protocol ook voldoet aan de nieuwe normatieve vereisten van IEC 61784-3:2021 Ed. 4.0 zonder wijzigingen en is daarom nog steeds geschikt voor gebruik in toepassingen tot een Safety Integrity Level (SIL) 3. Volledige compatibiliteit met apparaten vanaf 2010 is dus nog steeds gegarandeerd.

Het FSoE-protocol is gebaseerd op de ‘black channel’-benadering: het transportmedium wordt niet meegenomen in de veiligheidsoverweging en er worden dus ook geen eisen gesteld aan de aard van het communicatiesysteem zelf. Safety over EtherCAT beperkt zich daarom niet tot EtherCAT alleen, maar kan ook vaak via andere communicatieprotocollen en media worden geleid, bijvoorbeeld voor machinenetwerken via standaard-Ethernet of voor het aansluiten van mobiele machines via radiotransmissie.

STOKVIS NEEMT FIDUCO OVER Per 1 juli 2021 heeft de Nederlandse Stokvis Group, de moedermaatschappij van Elsto Services, Fiduco Automatic BV overgenomen. De activiteiten worden ondergebracht bij Elsto Services en krijgen voortaan die merknaam. Fiduco is sinds 2007 leverancier van robotiseringsoplossingen in de pluimveesector. In totaal zijn wereldwijd zo’n 110 robots geïnstalleerd. Met de overname versterkt Elsto Services, dat al jaren complementaire zaken als lift- en transportsystemen rondom de robotcel leverde, de positie op het gebied van robotisering en automatisering in de voedingsmiddelenindustrie. In de nieuwe opzet richt de kakelverse eigenaar zich op het ontwerpen, bouwen en leveren van de complete automatisering- en robotiseringsoplossing. Elsto Services zet met deze nieuwe activiteiten naast de pluimvee-industrie, ook in op andere markten in de agriwereld, te weten de groente- en fruitsector en de diervoederindustrie. Alexander Stokvis, directeur Stokvis Group: “Met deze overname wordt opnieuw een specialisatie aan het reeds omvangrijke pakket voor bovengenoemde markten toegevoegd.”

GRONEMAN, OOK GROOT IN REMMEN

ROBA - Hoge remmomenten - Minimale slijtage - Hoge schakelfrequentie

B E ZO E K O N S O P G R O N E M A N . N L

AB_Aandrijfnieuws.indd 7

AANDRIJFTECHNIEK

26/08/2021 09:50

HOLL ANDSCHE IJSSELKERING

De Hollandsche IJsselkering is in 1958 het eerste onderdeel van de Deltawerken dat werd opgeleverd. (Foto: Rijkswaterstaat)

8

AB_Fotospread.indd 8

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:49

De nieuwe kabeltrommels zijn robuuster ontworpen en hebben elk twee onafhankelijk aandrijflijnen. (Foto: Hollandia Services)

Voor het zijwaarts in- en uithijsen van de trommels is een speciale hulpconstructie ontworpen. (Foto: Hollandia Services)

NIEUWE TROMMELS VOOR DE HOLLANDSCHE IJSSELKERING De Hollandsche IJsselkering bij Krimpen aan den IJssel beschermt onder andere het laagstgelegen deel van Nederland: 6,76 m onder NAP in Nieuwerkerk aan den IJssel. De kering was in 1958 het eerste onderdeel van de Deltawerken dat werd opgeleverd. Na 63 jaar is nu het aandrijfmechanisme, de zogeheten kabeltrommels met aandrijflijnen, van de oudste van de twee schuiven vernieuwd ‘Oude dame’ Op 22 juni 2021 zijn de nieuwe trommels succesvol ingehesen in de 45 m hoge heftorens. Dit leverde voor de toeschouwers een spectaculair zicht op. “Dit is redelijk uniek”, noemt Marion Tusveld, afdelingshoofd Keringen bij Rijkswaterstaat, de klus. ”De ‘oude dame’, zoals velen haar in de omgeving liefkozend noemen, krijgt nieuwe spieren.

De oude kabeltrommels zorgen er als een soort katrol voor dat de schuiven van de stormvloedkering op en neer kunnen. De twee stalen schuiven van 480 ton gaan bij storm of hoog water naar beneden en beschermen zo het laagst liggende deel van Nederland. De kering gaat nu zo’n drie à vier keer per jaar dicht voor hoog water maar vanwege de zeespiegelstijging verwachten we dat dit vaker moet gebeuren in de komende decennia.”

Robuuster ontwerp 'De kabeltrommels hebben we daarom ook robuuster ontworpen', vertelt Ronald van den Berg, directeur van Hollandia Services. Dankzij de robuustere trommels is de gehele aandrijflijn en daarmee de kering zelf, goed bestand tegen de stijgende zeespiegel. Elke toren beschikt over twee aandrijflijnen die de kabeltrommel aandrijven en

beide bestaan uit een tandwielkast met twee elektromotoren. Die redundantie garandeert dat bij uitval van een aandrijflijn altijd nog een tweede beschikbaar is. In het uiterste geval is de schuif van 430 t ook met de hand neer te laten. Om de bescherming van het achterland te kunnen garanderen beschermen bestaat de kering overigens uit twee schuiven. De tweede schuif is pas in 1976 geplaatst en dat betekent dat ook de aandrijving 20 jaar jonger is dan kabeltrommels met aandrijflijnen die nu zijn vervangen.

Maar ook deze aandrijving zal er uiteindelijk moeten worde vervangen.

In- en uithijsen Het Krimpense staalbouwbedrijf – gevestigd ‘om de hoek’ bij de Hollandsche IJsselkering – voert deze renovatie uit en heeft ook het nieuwe aandrijfwerk ontworpen en gebouwd. De grote uitdaging bij het vervangen van de kabeltrommels zit 'm in het in- en uithijsen binnen de bestaande heftorens. Bij de oorspronkelijke bouw zat de schuif nog niet tussen de torens waardoor de hijskraan recht voor de openingen kon komen.

Nu moet de kraan de trommels zijwaarts in- en uithijsen.

Een behoorlijke precisieklus waarvoor Hollandia een slimme hulpconstructie heeft bedacht: Met deze zogenoemde 'pallethaak' blijft het hijspunt buiten de torens maar kunnen de 42 ton zware kabeltrommels toch volledig gecontroleerd in- en uitgehesen worden.

Hier is maanden aan voorbereiding en testen voorafgegaan en deze methode is zeer succesvol gebleken. 'Daarnaast zijn wij als Hollandia zowel in het verleden als vandaag de dag nog steeds betrokken bij deze kering. En daar zijn we natuurlijk best trots op', aldus Ronald van den Berg.

9

AB_Fotospread.indd 9

26/08/2021 09:50

REPORTAGE Elektrische aandrijftechniek

Emissievrij en stil Elsto helpt bij elektrificeren rupskraan Opdrachtgevers in binnensteden en natuurgebieden willen werkzaamheden liefst emissievrij laten uitvoeren. Elektrisch aangedreven materiaal is echter schaars. Kraanverhuur- en Loonbedrijf W.G. Donselaar VOF in Leerdam besloot zelf een rupskraan om te bouwen van diesel- naar elektrische aandrijving. Daarbij werd de hulp ingeroepen van Elsto Drives & Controls in Voorhout.

Ad Spijkers

Donselaar voert divers werk uit in grondverzet, rioleringswerk, groenvoorziening, onderhoud van watergangen, straatwerk, baggerwerkzaamheden en bomen zagen. De onderneming telt zeven vaste medewerkers, voor bepaalde opdrachten worden ook ZZP-ers ingehuurd.

Door één van zijn rupskranen om te bouwen speelt eigenaar Wilco Donselaar in op de toekomst. "Er komen meer vragen en zelfs eisen om emissievrij te werken.

Aannemingsbedrijven krijgen dit opgelegd door gemeenten, waterschappen en natuurbeheerders. Om bepaalde werkzaamheden emissievrij te kunnen uitvoeren, hebben ze de juiste machine nodig. Enkele opdrachtgevers bellen nu bewust ons als emissievrij werken een eis is."

Zelf ombouwen De behoefte aan een elektrisch aangedreven rupskraan ontstond in 2019 toen de vraag naar emissievrij werken begon toe te nemen. Omdat het aanbod aan elektrisch materieel uitbleef, besloot Donselaar om zelf een vier jaar oude JCB rupskraan om te bouwen. Hij heeft nu als eerste een elektrisch aangedreven rupskraan in Nederland in gebruik. Wilco Donselaar: "De ombouw van diesel naar elektrisch vergt een flinke investering. We hebben bewust een gebruikte kraan genomen. Als je 10

AB_ART_Reportage01.indd 10

investeert in een gloednieuwe machine, investeer je in deelsystemen die je niet gebruikt. Je moet trouwens ook afwachten hoe zo'n ombouw uitpakt."

Zijn broer Ben Donselaar is ZZP-er, gespecialiseerd in servicewerk voor de voedingsmiddelen- en verpakkingsindustrie, zowel mechanisch als elektrisch en besturingstechnisch. In diens optiek is het ombouwen van een dieselkraan naar een elektrische kraan ook niet meer dan een aanpassing van mechanica en elektra. Maar het was wel een leuke uitdaging.

Samenwerking met Elsto Ben Donselaar heeft voor reparatie en revisie van machines vaak nieuwe componenten nodig en daarin is Elsto een regelmatige partner. "Ik ken de Elsto-groep vooral via Stolk Transmission Services in Hoogerheide. Via Stolk kwam ik in contact met Elsto Drives & Controls, dat veel ervaring heeft met mechanische en elektrische aandrijvingen, ook voor de mobiele sector. Hun sales en engineers zagen wel wat in het project en hebben er ook veel tijd in geïnvesteerd."

Aan de ombouw van de 8,5 tons rupskraan is het nodige rekenwerk vooraf gegaan. Ben Donselaar is uitgegaan van het benodigde vermogen maximale vermogen van 34 kW op basis van de specificaties van de diesel.

In overleg met Elsto is gekozen voor een standaard draaistroommotor. We hebben nu een zuinige machine, waarmee we gemakkelijk een hele werkdag kunnen draaien. We kunnen hem sneller laten draaien, maar de meeropbrengst van de machine weegt dan niet op tegen het extra energieverbruik. Je moet de capaciteit afwegen tegen de kosten."

Aandrijving Een accupakket van ELEO Technologies in Helmond voedt de Elsto draaistroommotor via een frequentieregelaar van Bonfiglioli Vectron. De motor drijft via een V-snaaroverbrenging de hydrauliekpomp van de kraan aan. Rijdwerk, zwenken, in- en uitgaan van de giek en het werktuig (bijvoorbeeld een grijper) worden nog steeds hydraulisch aangedreven. De verlichting en bediening wordt door de bestaande 12 V batterij gevoed.

Wilco Donselaar: "De batterijen en de elektromotor drijven alleen de hydropomp aan. Kleppenblok, leidingen, slangen, cilinders, alle hydrauliek is blijven zitten.

Met de elektrische aandrijving heb je een constant koppel en daardoor een constante flow en druk in de hydrauliek. Het kleppenblok regelt de snelheid van de rij- en zwenkaandrijving en de cilinders.

Een elektromotor blijft bij zware belasting

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:49

“ E nkele opdrachtgevers bellen nu bewust ons als emissievrij werken een eis is”

Van diesel- naar elektrische aandrijving: de omgebouwde rupskraan van Kraanverhuur- en Loonbedrijf W.G. Donselaar VOF

11

AB_ART_Reportage01.indd 11

26/08/2021 09:49

REPORTAGE Elektrische aandrijftechniek

De elektromotor is een eigen draaistroommotor van Elsto Drives & Controls.

gewoon doorgaan, bij een dieselmotor hoor je het toerental inzakken. Je kunt nu alleen niet meer op het gehoor werken, daar moet de machinist wel aan wennen."

Omdat de machine geheel elektrisch wordt aangedreven, is ze emissievrij. Bovendien levert de elektrificatie ook een verrassend stille rupskraan op. Niet de dieselmotor maar de hydrauliekpomp levert nu de meeste (maar minder) decibels. De frequentieregelaar en elektromotor zijn van buitenaf niet te horen, terwijl de motor- en batterijruimte niet eens is geïsoleerd. Dit vergemakkelijkt overleg tijdens het werk.

Elektrisch systeem Ben Donselaar heeft wat metingen gedaan.

"Nominaal verbruiken we 22 kW bij 87 Hz frequentie aan de motor. Op piekmomenten verbruiken we niet meer dan 28 kW. Het gemiddelde vermogen ligt echter veel lager, waardoor er ruim 10 uur met de kraan gewerkt kan worden zonder tussentijds te laden. Als je bijvoorbeeld zwaar grondwerk hebt, laat je de motor iets sneller draaien."

Engineer Robin Zijlstra van Elstro Drives & Controls ligt de keuze toe. "De motor is gewikkeld voor 230 V en 400 V. Met de 87 Hz karakteristiek kunnen we een constant 12

AB_ART_Reportage01.indd 12

22 kW is het nominaal verbruik bij 87 Hz aan de motor (piekverbruik niet meer dan 28 kW).

koppel leveren tot 2500 rpm. Hiermee kom je uit op een energetisch rendement van ongeveer 93%. Met een permanent magneet motor bouw je compacter en hoef je geen rotor voor te magnetiseren en dan kom je uit op 96-97%. Maar permanent magneet motoren zijn duur, moet je op specificatie bestellen en hebben een langere levertijd."

Hans Korteweg, Manager Controls bij Elsto, knikt. "De elektromotor is een eigen draaistroommotor van Elsto Drives & Controls. We hebben als alternatief naar een servomotor gekeken, maar die is veel duurder. Bovendien wilden we eerst ervaring opdoen hoe een elektrische aandrijving zou functioneren op een rupskraan. Standaard asynchroon is de eenvoudigste oplossing. En dit type motor is eenvoudig te verkrijgen."

Ben Donselaar: "Ook ruimte speelt een rol.

Het past er nu net in; een grotere motor

hadden we niet kwijt gekund. Er zijn ook twee opladers ingebouwd, een op 16 A en een op 32 A. De rupskraan is niet voorzien van een mogelijkheid tot terugwinning van energie. Het zou een uitbreiding kunnen zijn, je sluit het zo aan op de DC-bus. Maar voor dit soort voertuigen levert het nauwelijks energie op, het is de vraag of je die investering terugverdient."

De praktijk In februari 2020 werden de plannen concreet en in mei werd begonnen met de ombouw. De machine is in augustus 2020 in gebruik genomen. Het was vooral een empirische ombouw, zegt Ben Donselaar.

"We hadden bepaalde ideeën hoe we het wilden maken, maar je moet je aanpassen aan de mogelijkheden die je hebt. De ombouwtijd werd mede bepaald doordat ELEO door de corona-situatie langer op bepaalde onderdelen moest wachten. In normale omstandigheden zou je hem in een maand of minder kunnen ombouwen."

Sinds de machine is omgebouwd, heeft de rupskraan meer dan 500 uren gedraaid. Een standaard door een diesel aangedreven machine draait 1200 tot 1300 uur per jaar.

De elektrische machine heeft naar verhouding dus iets minder gedraaid. Toch is Wilco Donselaar tevreden. "Een project

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:49

“Maar soms heeft iemand diesel tussen zijn oren, daar krijg je nooit elektra tussen.”

kan altijd uitlopen, daar moet je rekening mee houden bij het aannemen van opdrachten. Soms zit er een overlap in projecten, soms valt er een gat waarin je voor deze machine geen werk hebt."

In de beginperiode zat er een vaste machinist op de elektrische rupskraan, nu werken er meerdere machinisten mee.

Wilco Donselaar: "Machinisten hebben hun eigen specialiteit en manier van werken. Het uit te voeren werk is nu leidend. De meesten zijn heel positief over het werken met de machine. Maar soms heeft iemand diesel tussen zijn oren, daar krijg je nooit elektra tussen. Die komt niet op deze kraan."

Accupakket Elsto Drive & Controls had voor elektrificatieprojecten al vaker samengewerkt met ELEO Technologies. Dit bedrijf ontwikkelt en produceert batterijsystemen voor industriële & automotive toepassingen.

Deze worden typisch in relatief kleine

oplage geproduceerd, waardoor de gewenste batterijspecificaties nogal kunnen verschillen. In dit ombouwproject was met name de inbouwruimte een uitdaging. In de compacte machine moest een grote capaciteit worden behaald om een dag lang te kunnen werken.

ELEO heeft voor de rupskraan het ontwerp van het gehele batterijpakket, inclusief ondersteuning bij inbouw en installatie voor zijn rekening genomen. De levering omvatte het volledige geïntegreerd batterijpakket, inclusief behuizing, batterijmanagement systeem en veiligheidsfeatures om veiligheid en betrouwbaarheid te kunnen garanderen. Het batterijpakket heeft een capaciteit van 132,7 kWh. De toekomst Robin Zijlstra blikt alvast vooruit. "Het voordeel van een frequentieregelaar is, dat je allerlei data kunt verzamelen, opslaan en

uitlezen. Je kunt de werkelijke bedrijfsuren meten, de stand-by-uren, actuele stromen, spanningen, vermogens, enzovoorts. Dat kun je met een communicatiemodule en een USB-kabel gemakkelijk uitlezen met een laptop. Je zou met 4G ook op afstand kunnen kijken hoe de machine draait. Je kunt er ook een servicerouter op zetten en op afstand nieuwe firmware uploaden of parameters veranderen."

Wilco Donselaar heeft diverse machines waar dat op zit, maar gebruikt het nog niet.

"In de toekomst zullen we dat ongetwijfeld wel doen. Je wilt weten wat een bepaalde machinist en werktuig betekent voor het energieverbruik en de belasting van je machine. Maar hiervoor moet je investeren in tijd en software. Vooral dat eerste is in een klein bedrijf als dit een probleem."

Hij wil eigenlijk ook wel een mobiele kraan en een trekker ombouwen. "Maar het is een flinke investering, je moet rekening houden met de beschikbare financiële middelen. We willen ook eerst afwachten hoe het rendement van de omgebouwde rupskraan uitpakt." • elsto.eu

In dit ombouwproject was met name de inbouwruimte een uitdaging. Het batterijpakket heeft een capaciteit van 132,7 kWh.

13

AB_ART_Reportage01.indd 13

26/08/2021 09:49

TECHNIEK HMI

Snel en safe bij de besturing Flexibel met draadloze HMI Schleuniger AG ontwerpt en bouwt onder andere machines voor het ver- en bewerken, testen en assembleren van kabels, kabelbundels en kabelbomen. Van machines voor enkelvoudige bewerkingen als snijden en strippen tot modulaire machines voor complete kabelverwerking. In een nieuw ontworpen machine gebruiken de Zwitsers – in een ‘safety'-georiënteerde toepassing – het HGW 1033-32 draadloze bedienpaneel van Sigmatek. Opvallend.

Schleuniger past in een compleet nieuw ontworpen modulaire machine voor het be- en verwerken van kabels een draadloze HMI van Sigmatek toe.

14

AB_ART_Techniek02.indd 14

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:48

Michael Zbinden, teamleider Software Development: "Met het draadloze paneel van Sigmatek hebben we alle problemen opgelost."

"Op het eerste gezicht is dat misschien verrassend", zegt Michael Zbinden, teamleider Softwareontwikkeling bij Schleuniger in Thun in het kanton Bern.

"Maar omdat bij ons de gebruiker centraal staat, hechten wij veel waarde aan de bruikbaarheid en ergonomie van onze systemen." Juist vanwege die belofte aan de klant vroeg de ontwikkeling van dit nieuwe platform, een machine voor het verwerken van hoogspanningskabels voor elektromobiliteit, een compleet nieuwe aanpak.

Dichtbij de actie Het modulaire ontwerp stelt de gebruiker in staat de nieuwe machine heel snel aan te passen aan nieuwe

taken door afzonderlijke bewerkingssegmenten te vervangen. Daartoe verwijdert de operator eenvoudig de segmenten die niet meer nodig zijn en vervangt ze door andere modules. Dat is ook de reden dat de machine, die van de grond af opnieuw ontworpen en zowel 'schone’ als geprefabriceerde kabels verwerkt, in lengte kan variëren.

"Als gevolg hiervan werd al snel duidelijk dat er behalve de ingebouwde hoofdbediening een mobiel bedienpaneel nodig was", aldus Zbinden. De operator kan de bediening te allen tijde bij zich houden om actuele productiegegevens uit te lezen of bij een gereedschapwissel op elk gewenst moment op de betreffende locatie de noodzakelijk parameters in te

IN HET KORT Opdrachtgever: Schleuniger AG (CH) met klanten in onder andere de automotive, ict, industriële en consumentenelektronica en -artikelen, lucht- en ruimtevaart, defensie en medische technologie.

Opdracht: Flexibele bediening van een machine voor modulaire en veilige kabelassemblage.

Oplossing: Mobiel bedienpaneel met safety over W-LAN van Sigmatek Voordelen: Hoge flexibiliteit, meer bewegingsvrijheid en bediengemak met optimale winst in veiligheids- en productiviteit.

15

AB_ART_Techniek02.indd 15

26/08/2021 09:48

TECHNIEK HMI

De modulaire machine kan door het uitwisselen van modules worden aangepast aan verschillende kabels en de bijbehorende bewerkingen.

Met de draadloze HMI zijn modulewissels ter plekke te bewaken en kunnen de noodzakelijke initialisatiestappen op het paneel worden bevestigd.

voeren. "Beide taken vereisen dat je dicht bij de actie bent, omdat de operator individuele processtappen met een druk op de knop moet bevestigen."

Waarom draadloos?

Nu kan dat ook met een bekabeld paneel. Dus waarom een draadloos paneel gebruiken? Omdat de machine, afhankelijk van noodzakelijke bewerkingen, extreem lang kan zijn, zou je daar ook een overeenkomstig lange kabel voor nodig hebben. Maar dat, aldus Zbinden, levert struikelgevaar op en mocht de kabel ergens achter blijven hangen dan kan die beschadigen.

16

AB_ART_Techniek02.indd 16

Een kortere kabel had wel gekund, maar dan moet je verschillende aansluitpunten installeren. En dat was geen werkzaam alternatief. "Elke keer inprikken zou de noodstop activeren en een reset van de machine vergen”, legt de expert uit, "Met de draadloze versie zijn al deze problemen eenvoudig op te lossen. Het mobiele WLAN-paneel van Sigmatek geeft de operator een hoge mate van flexibiliteit en meer bewegingsvrijheid."

Tot aan SIL 3/PL e Voor safety-toepassingen zijn bekabelde oplossingen eigenlijk de eerste keuze, met name vanwege de

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:48

“ Zo kunnen we zorgen voor meer bedieningscomfort, uitgebreide opties en een hogere productiviteit.”

kabelbreukdetectie. Niettemin heeft het veiligheidsconcept van Sigmatek’s HGW-paneel Schleiniger van aanvang af overtuigd. Hierbij wordt volgens het ‘Black Channel’-principe een exclusieve punt-tot-punt verbinding tot stand gebracht. Hierbij wordt een veiligheidsprotocol tussen de safety-applicatie en de communicatielaag wordt geïntegreerd. Dit garandeert niet alleen het veiligheidsniveau tot SIL3/PLe, maar detecteert ook transmissiefouten en corrigeert deze of initieert een foutreactie.

Enige creativiteit De integratie van de HGW 1033 vergde echter enige creativiteit. Om veiligheidsredenen heeft het apparaat een op Linux-gebaseerd besturingssysteem.

Maar de gebruikersinterface van Schleuniger werkt echter in een Windows-gebaseerde omgeving. "Voor onze applicatie hebben we de hoofdcomputer eenvoudig verbonden met het mobiele paneel via VNC (Virtual Network Computing – red.) ", vertelt Zbinden. Hij benadrukt het voordeel: "Dit stelt ons in staat om de gebruikersinterface op beide apparaten volledig te bedienen." De klanten van Schleuniger plukken de vruchten van de nieuwe technologie: "Zo kunnen we zorgen voor meer bedieningscomfort, uitgebreide opties en een hogere productiviteit. Deze toegevoegde waarde wordt bijzonder gewaardeerd." • www.schleuniger.com www.sigmacontrol.eu

Zodra de operator de HGW 1033 op het basisstation plaatst, start het laadproces automatisch.

DRAADLOOS BEDIENPANEEL HGW 1033 De draadloze technologie van de HGW 1033 voorkomt niet alleen het struikelgevaar van lange HMI-kabels, maar is is dankzij OPC-UA-communicatie ook voorbereid op de toekomst.

Dankzij de magnetische bevestigingspunten kan het paneel eenvoudig worden geplaatst op of verwijderd van het BWH 001-basisstation, dat dient als ‘gateway’ met ‘docking’- en oplaadfunctie. Zodra de operator de HGW 1033 op het basisstation plaatst, start het laadproces automatisch. De draadloze gebruiksduur is maximaal twee uur. Het 10,1-inch multi-touch scherm met hoge

resolutie (800 x 1200 pixels) maakt de bediening intuïtief; de drie draai-encoders maken de installatie van machines en systemen drastisch eenvoudiger.

In het TÜV-gecertificeerde model 1033-32 zorgen een actieve verlichtingsschakelaar en sleutelschakelaar in de unit voor de vereiste veiligheid van de operator in een industriële omgeving. Om de kwaliteit van de draadloze transmissie in de directe omgeving van de machines en met veiligheidsfuncties te garanderen, worden signalen op twee frequenties (2,4 en 5 GHz) via afzonderlijke antennes uitgezonden.

Het draadloze bedienpaneel voorkomt struikelgevaar door lange HMI-kabels en is dankzij OPC-UA-communicatie klaar voor de toekomst.

17

AB_ART_Techniek02.indd 17

26/08/2021 09:48

REPORTAGE Elektrische aandrijftechniek

Veren meren Pilz vernieuwt elektrische infrastructuur voor nieuwe Noordzeekanaal-ponten Het GVB neemt eind dit jaar op het Noordzeekanaal de NZK pont 100 in dienst: de eerste van vijf volledig elektrisch aangedreven veerponten. Pilz vernieuwt de elektrische infrastructuur bij de aanlandingen in aanloop naar de komst van de nieuwe veren. Onder andere de aandrijving van het beweegbare brugdeel voor het op- en afrijden van het verkeer wordt vervangen en de veiligheidstechniek wordt ‘up-to-date’ gebracht. Extra uitdaging: de ponten moeten blijven varen volgens dienstregeling.

Marjolein de Wit-Blok

Als exploitant van verschillende veerdiensten in en rond Amsterdam, is gemeentevervoerbedijf GVB verantwoordelijk voor zowel het draaien van de diensten áls het onderhoud aan de ponten en de bijbehorende technische infrastructuur. Bij de vertrek- en aankomstplaatsen bevinden zich bijvoorbeeld verschillende verkeerslichten, slagbomen en lichtpunten waarmee het verkeer veilig van en naar de boot wordt geloodst.

Volledig elektrische ponten In totaal exploiteert het GVB drie veerdiensten over het Noordzeekanaal en zeven over het IJ. Aan het einde van dit jaar neemt het GVB – of beter gezegd – GVB Veren – op het Noordzeekanaal de eerste van een serie van vijf nieuwe en volledig elektrische veerponten in bedrijf. De veren worden gebouwd door de Holland Shipyards Group uiti Hardinxveld-Giessendam naar een ontwerp van het eveneens vaderlandse C-Job Naval Architects uit Hoofddorp.

Op het Noorzeekanaal zijn het in de volksmond de Velserpont, Buitenhuizerpont en Hempont die op drie locaties voor de oversteek zorgdragen. De eerste van de vijf elektrische veerponten, de NZK pont 100 die op 9 juli van dit jaar is gedoopt, gaat 18

AB_ART_Reportage02.indd 18

varen als Velserpont. Op dit moment wordt de elektrische pont uitvoerig getest, inclusief de infrastructuur voor het laden van de pont, en wordt het personeel getraind en opgeleid.

In de aanloop naar de komst van de elektrische veren die in 2023 allemaal in de vaart moeten zijn, is het noodzakelijk de elektrische infrastructuur hier op voor te bereiden. Ook de ponten moeten tenslotte

Alle bussen en veren van het GVB moeten uiteindelijk elektrisch worden aangedreven worden opgeladen. Hiervoor worden door het Noorse Zinus zowel de voorzieningen aan boord van de ponten als de laadpalen bij de veeraanlanding geleverd. De transformatorstations voor de energievoorziening van de veren worden gebouwd door BAM Infra Rail en bevinden zich telkens bij de veeraanlandingen aan de noordzijde het Noordzeekanaal.

Brugaanlanding Behalve deze voorbereidingen voor de komst van de elektrische ponten, wordt

ook de gelegenheid te baat genomen om bijvoorbeeld de elektrische infrastructuur voor de brugaanlanding van de ponten te vernieuwen. Zo maakt de Hempont die van Zaandam over het Noordzeekanaal naar Amsterdam vaart, aan beide zijden van het water gebruik van twee fuiken. In de fuiken bevindt zich een bewegend brugdeel dat vanaf de kade met een elektrische lier scharnierend op de veerpont wordt gelegd na het aanleggen. Als zwaarder verkeer de pont oprijdt, dan beweegt dit deel mee met de in het water zakkende pont. Daarna wordt hij weer in de ‘neutraal-stand’ omhoog gehaald zodat hij blijft aansluiten op het dek. Met deze oplossing kan al het gemotoriseerde verkeer veilig en soepel de pont op- en afrijden. Bij de afvaart van de pont, gaat het brugdek eerst een stukje omhoog zodat het boven het dek uitkomt en de pont veilig kan vertrekken.

Aan vervanging toe Alle techniek die nodig is voor de aansturing van de brugaanlanding en de verkeersmiddelen, bevindt zich in twee kelders onder de brugaanlanding. In een kelder staan zowel besturingskasten als een tweetal elektromotoren en lieren voor de aandrijving van een brugdekdeel. In de andere kelder bevindt zich alleen de

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:47

De NZK 100 pont, gebouwd door de Holland Shipyards Group, is het eerste elektrische GVB-veer op het Noordzeekanaal en komt eind dit jaar in dienst. (Foto Holland Shipyards Group)

EMISSIEVRIJ IN 2025 Het GVB wil in 2025 volledig uitstootvrij werken en minder energie per reizigerskilometer verbruiken. Zo investeert het vervoerbedrijf samen met Vattenfall in de bouw van windmolens om het energieverbruik straks geheel te kunnen denken met in Nederland opgewekte duurzame energie. Uiteindelijk moeten alle bussen en veren elektrisch worden aangedreven. Op dit moment rijdt het GVB met 31 elektrische bussen van VDL Bus & Coach. Eind vorig jaar werd bekend dat bij de bussenproducent nog eens 32 elektrische bussen zijn besteld, die in 2022 moeten worden geleverd. Om de ambitie waar te maken volgde in april dit jaar de aanbesteding voor nog eens 25

elektrische bussen met een optie voor in totaal 208.

IJ-veren Ook op het water zijn de plannen van het gemeentevervoerbedrijf al zichtbaar.

In totaal varen op het IJ al zeven elektrische veren – de 60-serie. IJveer 60 is als eerste in 2016 in de vaart genomen en de serie van zeven is met IJveer 66 in april van dit jaar gecompleteerd. De 60-serie vaart met een (serie-) hybride aandrijving. Met een dieselgeneratorset waarvan de pont er twee aan boord heeft, wordt een accupakket opgeladen waarmee de veren elektrisch varen, vandaar de term ‘hybride’. Vanaf IJveer 62 hebben de schepen grotere accu’s gekregen. In IJveer 65 en IJveer

Impressie van laden van de nieuwe elektrische ponten. (Beeld: Bam Infra/ A&E Architecten)

66. De veren uit de 60-serie zijn bovendien voorbereid op de ombouw naar volledig elektrisch.

Noordzeekanaal-ponten De huidige veerponten op het Noordzeekanaal veerponten dateren uit de jaren dertig. Ze maken plaats voor vijf nieuwe, elektrische schepen. De NZK pont 100, die eind dit jaar in de dienstregeling wordt opgenomen en nu bezig is met proefvaarten, is de eerste uit een serie van vijf volledig elektrische ponten.

Net als de 60-serie IJ-veren worden de Noorzeekanaal-ponten door Holland Shipyards Group gebouwd. In 2023 moeten de vijf ponten allemaal in gebruik zijn.

'Plug-in hybride’ De aandrijving van de nieuwe veerponten is ‘plug-in hybride’ en op elke veerpont zal zo’n 2 x 340 kWh aan accucapaciteit aanwezig zijn. De veerponten laden na elke retourvaart (20 minuten) gedurende drie minuten.

Boven windkracht 8 kan indien nodig een generator bijspringen. De afgelopen jaren vervoerden de veerponten over het Noordzeekanaal jaarlijks meer dan 350.000 auto’s en vrachtauto’s. Op de nieuwe schepen kunnen per oversteek maximaal twintig auto’s, vier vrachtwagens of 400 passagiers mee. De schepen zijn 41 meter lang en 13,9 meter breed.

19

AB_ART_Reportage02.indd 19

26/08/2021 09:47

REPORTAGE Elektrische aandrijftechniek

Pilz vernieuwt de elektrische infrastructuur bij de aanlandingen van de Noordzeekanaal-ponten in aanloop naar de komst van de nieuwe elektrische veren.

aandrijving van het brugdekdeel in de tweede fuik.

Casper van der Werf is programmamanager bij het GVB: “De afgelopen jaren merkten we dat deze techniek behoorlijk verouderd raakte. We kregen steeds vaker te maken met storingen en namen toen het besluit dat een serieuze renovatieslag nodig was.

Hiervoor ontstond een mooi moment toen besloten werd de diesel aangedreven veerponten te vervangen door elektrisch aangedreven varianten. De nieuwe ponten worden speciaal voor ons ontwikkeld door Holland Shipyards en zullen gebruik maken van een accupakket. Deze worden na iedere overtocht opgeladen met een van de twee laadpalen die langs de fuiken zijn geplaatst (750 VDC en maximaal 3.000 A).”

Eén van de hoofdactiviteiten van het renovatietraject was het vervangen van de elektromotoren die de lieren voor het bewegen van de brugdekdelen aandrijven.

20

AB_ART_Reportage02.indd 20

‘Dienstregeling is heilig’ Omdat het renoveren van de infrastructuur in de kelders en het plaatsen van de nieuwe laadpalen een grootschalig karakter had, werd het werk aanbesteed en uiteindelijk gegund aan Pilz. Zoals door het GVB was aangegeven, was het grootste deel van de elektrische infrastructuur dermate

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:47

een veiliger situatie creëert omdat je altijd de stand van de aandrijving weet en hiermee de positie van het brugdekdeel.

Ook kun je hiermee eventuele scheefstand detecteren en op basis hiervan bijsturen.

“Tevens heeft de regeling een gunstige invloed op de levensduur van de motoren.

In principe worden ze zo’n drie keer per uur opgestart en na een aantal minuten weer afgeschakeld wanneer de pont wegvaart en het brugdekdeel in ruststand wordt gezet. Voorheen gebeurde dit altijd op een frequentie van 50 Hz: vol inschakelen en ook weer in één keer uitschakelen.

Dit drie keer per uur en 24/7 betekent een behoorlijke aanslag op de motoren. Door ze via de frequentieregelaar rustig te laten opkomen en ze vervolgens alleen het benodigde vermogen te laten leveren, worden ze veel minder zwaar belast en gaan ze langer mee.”

De nieuwe frequentie-geregelde motoren zijn voorzien van een encoder die de stand van de motor terugkoppelt. Zo is altijd de stand van de aandrijving bekend en hiermee de positie van het brugdekdeel.

verouderd dat het moest worden vervangen. Nadat alles in kaart was gebracht en een projectplan was opgesteld voor de nieuwe installaties, was het eerst zaak om een tijdelijke installatie te bouwen zodat de pont tijdens de werkzaamheden in de vaart kon blijven. ‘De dienstregeling is heilig’, is een zin die meermaals door de ruimte schalde. Christian Oort, projectleider bij Pilz: “Uiteraard hebben we het systeem eerst goed getest, maar toch was het iedere keer weer bijzonder om de kabels uit de vaste installatie te halen en aan te sluiten op de mobiele variant. Het is een geschikte oplossing gebleken.”

Vervanging elektromotoren Eén van de hoofdactiviteiten van het renovatietraject was het vervangen van de vier elektromotoren die de twee brugdekdelen aandrijven. Christian Ort: “Conform de ‘stand der techniek’ is gekozen voor frequentie-geregelde motoren. Dit levert diverse voordelen op. Ten eerste zijn deze motoren voorzien van een encoder die de stand van de motor in een closed-loop systeem terugkoppelt. Dit betekent dat je

Besturing en veiligheid Ook de inhoud van de besturingskasten is volledig vervangen door nieuwe componenten. In de eerste kast ging het om de componenten voor de aansturing van het brugdekdeel en de slagboom. In de nieuwe situatie is door toepassing van twee veiligheids-PLC’s een scheiding gemaakt in de aansturing van deze twee zaken. Verder

zijn er verschillende interlockings gerealiseerd die onder meer voorkomen dat het brugdekdeel kan bewegen wanneer het accupakket wordt geladen. Mocht de spanning overigens wegvallen, dan is het brugdekdeel eventueel ook handmatig nog te bewegen.

De tweede besturingskast omvat alle I/O voor de verkeersmiddelen. Hierbij valt te denken aan verschillende soorten verlichting die nodig is om de scheepvaart – vooral in donkere uren – te sturen. Ook hier heeft Pilz een extra mate van veiligheid ingebouwd door onder meer automatisch de lampspanning te meten waarmee wordt gecontroleerd of de lampen ook daadwerkelijk branden.

Alleen nog het trafohuis De aandrijving van de brugdelen is kort geleden volledig afgerond en draait naar tevredenheid. Casper van der Werf: ‘Het wachten is nu op de netbeheerder die het trafohuis aansluit. Als dit is gebeurd kunnen we de twee laadpunten langs de fuiken aansluiten en testen. Dan is het alleen nog wachten op de levering van de ponten die we vervolgens in bedrijf zullen nemen. We kijken er enorm naar uit!’ • www.pilz.nl

“Conform de ‘stand der techniek’ is gekozen voor frequentie-geregelde motoren.”

De inhoud van de besturingskasten is volledig vervangen. Met twee veiligheids-PLC’s is nu een scheiding gemaakt in de aansturing van het brugdekdeel en de slagboom.

21

AB_ART_Reportage02.indd 21

26/08/2021 09:47

REPORTAGE Data-acquisitie en monitoring

Groen licht bij Flestic Intelligente netwerk van signaaltorens bewaakt de productie Flestic in Dronten produceert flexibele verpakkingsoplossingen op maat. In 1979 startte het bedrijf in een boerenschuur met een paar kleine op maat gemaakte modellen. Vijf jaar later werd de schuur te klein en verhuisde het bedrijf naar de huidige locatie. Inmiddels beschikt Flestic over meer dan 40 extrusie-blaasgietmachines, 3 spuitgietblaasmachines, 26 spuitgietmachines en 4 assemblagemachines. De complete productiefaciliteit in Dronten beslaat 7.000 m2.

Jaarlijks produceert het bedrijf met meer dan 80 medewerkers ongeveer 80 miljoen blaasproducten en 100 miljoen spuitgietproducten onder andere de voedingsmiddelen-, cosmetica- en automobielindustrie, de huishoudelijke markt en die voor persoonlijke hygiëne. Met hun standaard productieprocessen kan Flestic complete kunststofverpakkingsoplossingen aanbieden. Het bedrijf adviseert en produceert de klant de meest duurzame verpakkingsoplossingen, zoals herbruikbare en goed recycleerbare verpakkingen, bijvoorbeeld op basis van gerecycled of ‘biobased’ materiaal. ’Een grijs gebied’ Flestic vertrouwt in zijn productieproces op moderne, gestandaardiseerde, maar uiterst flexibele machines. Het bedrijf beschikt nu over 40 extrusieblaasgietmachines. Hiervan zijn er 35 in eigen beheer ontwikkeld en gebouwd. Het probleem daarbij is dat er geen exacte kengetallen kunnen worden bepaald voor bezettingsgraad, orderstatus of productiviteit.

Bas van Nes werkt al meer dan 25 jaar als reliability engineer bij Flestic en beschrijft het probleem als volgt: "Tot nu toe konden 22

AB_ART_Reportage03.indd 22

we de productiviteit alleen globaal meten aan de hand van de cijfers die we zelf bepaalden. Dat was voor ons gewoonweg niet voldoende." Hij vervolgt: "We wilden nauwkeurige, betrouwbare meetgegevens en ook kunnen zien wanneer een machine startte en stopte, of wat de reden voor die

“Wij netwerken al onze machines - ondanks verschillende leeftijden, afmetingen en functies” stopzetting was." Samenvattend zegt hij: "Dit was tot nu toe een grijs gebied voor ons, maar wel één waar we in de toekomst graag ons licht over wilden laten schijnen."

'Niet professioneel genoeg’ De ingenieur is echter niet tevreden met de voorliggende situatie en begint zelf een puls van de machine inzichtelijk te maken.

"Uit deze puls heb ik een database kunnen opbouwen en hieruit de informatie kunnen halen", zegt Van Nes. "Maar na verloop van tijd was dit voor ons gewoon niet professio-

neel genoeg meer."

Dus ging het bedrijf op zoek en stuitte op een artikel over een nieuw machinedata-acquisitiesysteem (MDA). Het daarin beschreven ‘SmartMONITOR’-systeem maakte Bas van Nes meteen enthousiast: "Wat een slim en tegelijkertijd eenvoudig principe: een signaallampje dat wordt aangevuld met een bijbehorende module en dan meteen alle gegevens van de machine doorstuurt naar een centrale database. Ik was meteen overtuigd."

Bas vervolgt: "Onze general manager was ook erg enthousiast, omdat we op deze manier elke start en stop van de machines zouden kunnen zien - enerzijds op het scherm, maar anderzijds ook op de machine zelf.”

‘Beslissing was voor ons eenvoudig’ De eerste kennismaking met SmartMONITOR enthousiasmeerden Flestic zo, dat ze spontaan een informatie-evenement bijwoonden, georganiseerd door de groothandel itsme. Hier kwamen ze in contact met een bedrijf dat al klant was bij Werma en SmartMONITOR in gebruik had.

"Dat gaf ons rust", zegt Van Nes. "Deze

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:46

Flestic is specialist in het vervaardigen van op maat gemaakte flexibele verpakkingsoplossingen voor uiteenlopende industrieën.

Flestic heeft meer dan 40 machines uitgerust met SmartMONITOR. Onmiddellijk is zichtbaar welke machines draaien, waar storingen zijn of een defect optreedt.

aanbeveling overtuigde ons volledig van de efficiëntie van het systeem en we besloten nog diezelfde dag om het project te initiëren." Toen ging alles heel snel: "Ik nam contact op met Werma en amper twee dagen later arriveerde de gratis testbox met alles wat we nodig hadden." Flestic installeerde het demomateriaal op een drietal machines en was meteen enthousiast over de resultaten.

Hoe werkt SmartMONITOR? Intussen gebruikt Flestic al iets meer dan een jaar het eenvoudige, radiogestuurde SmartMONITOR-systeem van Werma. Het intelligente netwerk van de signaaltorens biedt een eenvoudig, rendabel en retrofit alternatief voor de gebruikelijke complexe MDA-systemen. Met SmartMONITOR kunnen storingen en onproductieve tijden sneller worden opgespoord, geanalyseerd en gedocumenteerd. Dit verkort de reactietijden, vermijdt stilstanden en verhoogt de productiviteit.

Het systeem bestaat uit een radiozender, een radio-ontvanger en software. Het robuuste en beproefde radionetwerk (868 MHz) voor de productieomgeving zoekt zelf

naar de beste verbinding en zorgt zo voor de eenvoudigste integratie in het productieproces. De radiogestuurde zender wordt eenvoudig 'plug&play als extra element in de bestaande Werma-signaaltoren geïntegreerd en bewaakt de toestand van het aantal stuks van machines, installaties en

manuele werkstations. Deze toestanden worden doorgestuurd aan de radio-ontvanger, die alle gegevens naadloos doorgeeft en opslaat in een Microsoft SQL-database.

‘Machines zijn allesbehalve uniform’ Type machine, leeftijd of fabrikant maakt

Ongeacht type machine, leeftijd of fabrikant, het systeem heeft genoeg aan een Werma-signaaltoren als interface – een belangrijk argument voor Flestic.

23

AB_ART_Reportage03.indd 23

26/08/2021 09:46

REPORTAGE Data-acquisitie en monitoring

"Onze machines zijn van verschillende bouwjaren - we waren enthousiast over hoe eenvoudig het is om ze met SmartMONITOR toch allemaal met elkaar te verbinden."

niet uit voor SmartMONITOR, dit systeem heeft alleen een Werma-signaaltoren als interface nodig. Dit was een belangrijk argument voor Flestic: "Onze machines zijn van verschillende bouwjaren. Wij waren enthousiast hoe eenvoudig het met SmartMONITOR is om ze desondanks allemaal met elkaar te verbinden." De klant is ook overtuigd door het ruime aanbod aan accessoires: " We hebben ongeveer 40

machines van verschillende afmetingen in de fabriek, dus de signaaltorens stonden aanvankelijk op verschillende hoogtes.

Sinds we SmartMONITOR installeerden, is het visueel duidelijk welke machines draaien. Dankzij de slimme accessoires konden we ze allemaal op een uniforme hoogte instellen. Op die manier ziet het machinepark er strak en overzichtelijk uit."

Hij voegt eraan toe: "We kunnen onmiddel-

lijk zien waar er storingen of een defect zijn en kunnen vervolgens onmiddellijk reageren zonder enige vertraging."

‘Eindelijk betrouwbare cijfers!’

De signaalkolommen met drie niveaus geven visueel de status van elke machine aan: Het rode lampje geeft aan dat de machine stilstaat, het oranje lampje licht op als het temperatuurverschil te groot is,

De status van de machines wordt radiogestuurd doorgegeven aan de ontvanger, die alle gegevens direct doorzendt en opslaat in een De signaalkolommen geven de status van de machine visueel weer.

24

AB_ART_Reportage03.indd 24

Microsoft SQL-databank.

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:46

“ We waren erg verrast toen we ons realiseerden dat het vaak geen technische problemen zijn die tot de stilstand of storingen leiden.”

en groen geeft een soepele werking aan.

Bovendien worden deze uiteraard doorgegeven aan de SmartMONITOR-software. "Die geeft informatie over de processtabiliteit van de machines", zegt Van Nes. "En natuurlijk bespreken we de waarden elke ochtend tijdens onze store floor meeting in de productie." Hier wordt het aantal storingen per machine besproken en worden gerichte activiteiten gecoördineerd. "We waren erg verrast toen we ons realiseerden dat het vaak geen technische problemen zijn die tot de stilstand of storingen leiden, maar organisatorische redenen die erachter zitten."

Meer voordelen Van Nes ziet nog meer voordelen in de flexibiliteit van het systeem: "Wij

verplaatsen onze machines van tijd tot tijd, en zo kan het zijn dat een machine 10 meter moet opschuiven. Dankzij SmartMONITOR hoef ik geen extra kabels te trekken omdat de signaaltoren al op de machine is gemonteerd. Dit bespaart me veel werk en natuurlijk ook geld." Ook het management werkt met de kengetallen die uit de Werma-database worden bepaald. "Op deze manier profiteert het hele bedrijf van dit systeem. Gewoon geweldig!" besluit Van Nes. ‘Binnenkort ook in de kantine’ Flestic is helemaal tevreden over het eenvoudige en slimme MDA-systeem van Werma. Op de vraag wat de volgende stap is, antwoordt Van Nes: "We willen de gegevens verder analyseren en onze

kengetallen verfijnen." Daarnaast is het bedrijf van plan om ook een signaallamp in de kantine te installeren. "Die moet onze medewerkers onmiddellijk informeren over een mogelijke machinestilstand, ook tijdens pauzes. Alleen zo kunnen ze onmiddellijk reageren."

Tot slot zegt hij: "We gaan nog zo'n 30 machines uitrusten met dit geweldige systeem. Want hiermee ben je niet alleen beperkt tot productiemachines, we kunnen vrijwel elke machine in ons bedrijf met dit systeem in een netwerk opnemen, zoals koelers, compressoren.... Ik zie nog heel veel mogelijkheden." • flestic.com www.itsme.eu www.werma.com

Your Global Automation Partner

Turbocharger voor IIoT Managed Ethernet Switch in IP67 Datasnelheden tot 1 Gbps optimaliseren toepassingen met de hoogste snelheidseisen, zoals de overdracht van video streams De high-speed link up functie ondersteunt een snelle gereedschapswissel in minder dan 150 ms voor minimale cyclustijden bij robottoepassingen Veilige en efficiënte industriële ethernet netwerken door middel van een geïntegreerde firewall, NAT-routing en bewaking van de netwerkbelasting op alle poorten

www.turck.com/switches

25

AB_ART_Reportage03.indd 25

26/08/2021 09:46

TECHNIEK Draadloos automatiseren

RFID een 4.0-blijverdje Behalve technologie ook een automatiseringsfunctie In een serie over draadloos automatiseren mag één oude bekende natuurlijk niet ontbreken: RFID. Een veelgestelde vraag – inherent aan het oud en bekend zijn: 'Wordt RFID op termijn vervangen door nieuwe technologieën als 5G en Bluetooth Low Energy (BLE)? Laten we die maar meteen beantwoorden: nee. Want hoewel geen enkele technologie de tand des tijds vreemd is, is RFID behalve een technologie ook een automatiseringsfunctie, namelijk identificeren. Onderzoekers van de automatiseringsmarkt voorspellen dan ook een groeiend aantal RFID tags en readers, bijgestaan door andere draadloze 4.0-oplossingen om de data te ontsluiten.

Tekst: Liam van Koert | Beeld: Turck

Radio Frequency Identification. De naam zegt het al: het via radiogolven identificeren van objecten, met als doel te weten wat voor object het is en waar het is. Als we de radiobakens in de vliegtuigen uit de Tweede Wereldoorlog even buiten beschouwing laten, dan is RFID nog steeds oud. Het op afstand uitlezen van chips stamt namelijk uit de jaren zestig van de vorige eeuw en is net als het casettebandje, de CD, de elektronische inkt voor e-readers als Kindle, en de CT-scanner een Philips-vinding.

De eerste toepassing? Diefstalpreventie. C&A had met tags in de kleding en scanpoortjes bij de uitgang De toepassing die RFID ook inde primeur. Niet veel later de productie groot maakte: leidde de toevoeging van een unieke productcode (ECP) tot tracking & tracing. de toepassing die RFID ook in de productie groot maakte: tracking & tracing.

Want met die unieke code konden productstromen in de fabriek inzichtelijk gemaakt worden. Handig voor voorraadbeheer, maar ook om de precieze maakomstandigheden aan uitgeleverde producten te koppelen – handig voor kostbare terugroepacties – of om werkinstructies aan het machinepark door te geven. Een product dat namelijk zelf ‘weet’ wat het is, weet ook wat het wil worden en welke productiestappen daar voor nodig zijn.

26

AB_ART_Techniek03.indd 26

Aangezien slimme grondstoffen, halffabricaten en eindproducten de basis van de 4.0 wereld maken, staan we na meer dan 50 jaar eerder aan het begin dan aan het eind van de tracking&tracing-mogelijkheden met RFID. Tags & readers worden immers goedkoper en communicatiever en de opmars van digitale tweelingen, edge en cloud maken tracking & tracing niet alleen fijnmaziger, maar ook real time.

Om uit te leggen hoe dat zit, nemen we een korte duik onder de motorkap van RFID-technologie.

RFID-technologie Radio. Wie is er niet groot mee geworden. Dat bij communiceren via radiogolven een zender (een tag) en een ontvanger (een reader) horen die op elkaars frequentie zijn afgestemd behoeft dan ook weinig uitleg. Dat geldt wel voor de hiervoor gebruikte frequentiebanden en het feit of het passieve of actieve tags betreft. In het eerste geval wordt de energie die nodig is om te zenden gehaald uit de elektromagnetische energie die de reader induceert. Dit is niet bijster veel, waardoor de afstand tussen reader en tag maximaal enkele meters bedraagt.

De actieve tag heeft een batterij en kan indien gewenst wel 100 meter overbruggen. Om energie te besparen is er het transponder-type dat eerst ‘wakker gemaakt’ moet worden voor het gaat zenden, en de ‘beacon’ die op vaste intervallen een

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:45

De oogstmodules die in deze selectieve oogstrobot rondlopen, steken, snijden en grijpen worden met RFID geïdentificeerd. Meer in: ‘Aspergekoningin’ – Eerste officiële seizoen selectieve oogstrobot voor witte asperges; AB4, 2020, pag. 16 t/m 19.

Een klein overzicht van verschillende RFID-componenten.

signaal uitstuurt. Hoe ver dit signaal rijkt hangt af van het zendvermogen (de amplitude) en van de zendfrequentie. In theorie geldt hoe lager de frequentie is, des te groter is het signaalbereik. In het geval van RFID blijkt de praktijk echter weerbarstig en is het precies andersom. De toegepaste frequenties LF (125 kHz), HF (13,56 Mhz) en UHF (800 MHz tot 950 MHz) hebben een respectievelijk leesbereik van centimeters, een meter, en een meter of 12.

Dat brengt ons op een laatste punt: de informatieoverdracht. In het geval van de LF- en HF-banden is de afstand tussen tag en reader slechts ‘enkele’ golflengten. Hierdoor kan de tag gelezen worden door het verschil in elektromagnetische veld te

detecteren dat ontstaat door afwisselend met hoog en laag vermogen een signaal te sturen. Is de communicatie twee richtingsverkeer, dan is de taginformatie dynamisch en spreken we van Near Field Communication, ofwel NFC. Een beroemde toepassing is het betalen met de telefoon. Een statische ‘alleen lezen’-tag of een ‘eenmalig schrijven’-tag bestaat ook.

Vaak wordt deze als alternatief voor de barcode of qr-code gezien. En inderdaad, ook met een optische reader – een camera – kan er van alles geïdentificeerd en gevolgd worden. ‘Line of sight’ is dan wel een minimale vereiste, wat bij RFID niet het geval is. RFID heeft dan weer wel last van interferentie door metalen. Dat geldt met name voor LF- en HF-syste27

AB_ART_Techniek03.indd 27

26/08/2021 09:45

TECHNIEK Draadloos automatiseren

Het ontsluiten van RFID-data via OPC UA. Meer grip op de productenstromen in fabrieken en ketens maakt productie en logistiek efficiënter, groener, drukt natuurlijk ook de kosten en maakt de wereld een stukje veiliger.

men en in mindere mate voor UHF, waar communicatie niet op een verschilfunctie, maar op reflectie berust.

Standaardisatie Zoals gezegd bestaat RFID al een poosje. Toch duurde het meer dan 30 jaar voordat de wildgroei aan protocollen aan banden werd gelegd met een standaard voor passieve systemen en NFC, waardoor de kostprijs van tags flink omlaag ging. In 2004 kwam er ook een norm voor UHF: de Gen2-norm (ISO 18000-63), met dien verstanden dat voor Amerika, Europa en Japan natuurlijk weer andere frequenties gelden. Dit maakt dat RFID niet zo lekker in globale logistieke ketens valt te integreren als Met kortingscoupon te koop bijvoorbeeld de barcode. Enkele andere knelpunten bij AliExpress voor 8 dollar: zijn net als andere draadloze technologieën cyberse100 passieve UHF 860curity, privacy. Encryptie blijk ook hier het sleutel960Mhz tag-stickers (Az woord.

9662 U8 Chip Iso 180006C)

28

AB_ART_Techniek03.indd 28

Breed toepassingsgebied RFID kent inmiddels vele toepassingen. Van OV-chipkaart tot autosleutel, van antidiefstal en draadloos betalen tot productieoptimalisatie en logistiek.

Vooral die laatste twee toepassingsgebieden zijn voor de A&B-lezer waardevol. Want meer grip op de productenstromen in fabrieken en ketens maakt productie en logistiek niet alleen efficiënter en groener door minder afval, het drukt natuurlijk ook de kosten en maakt de wereld een stukje veiliger. Om maar een actueel voorbeeld te noemen: RFID-tags die

over namaakvaccins en de houdbaarheid waken, zodat ‘first in, first out’ de praktijk is. Maar in chocoladefabrieken, chemische explosiegevoelige installaties (ATEX) en aspergerobots blijkt RFID een betrouwbare waakhond. Of wat te denken van RFID ter voorkoming van productpiraterij? Door het integreren van een tag weet een machinebouwer zeker dat er altijd originele vervangingsonderdelen worden toegepast. Je zou kort door de bocht kunnen stellen dat wanneer productauthenticiteit en veiligheid vereist zijn, RFID op zijn minst het overwegen waard is.

RFID 4.0 Ook al dienen nieuwe IoT-oplossingen zich aan, met het bijna 60 jaar oude RFID is het nog lang niet gedaan. Businesswire zegt dat de wereldwijde UHF-markt die in 2019 nog USD 2,011.70 miljoen was, in 2027 USD 5,588.33 miljoen zal bedragen. Research & Markets schat de totale RFID-markt op 17,4 miljard dollar in 2026. Grote aanjagers zijn naast de automotive en retail ook de merkproducenten die steeds doortastender zijn in het aanpakken van copycats. Weer anderen zien IoT en 4.0 als een mooie springplank voor RFID en noemen ook opkomende technologieën als blockchain, drones en robotica als kans. Geen van hen rept echter over verdringing door nieuwe draadloze IoT-vindingen. Waarschijnlijk spelen de relatief korte werkafstanden van met name LF en HF RFID hier een rol. En dat geldt ook voor de kosten. Want een passieve tagprijs van 8 cent, waar je zelfs een barcode op kunt printen? Tel uit je winst. •

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:45

MEETTECHNIEK Productnieuws

Hoge snelheden – aangepaste materialen Massa-geoptimaliseerde askoppelingen van aluminium of titaan

Door de huidige trends en de snelle ontwikkelingen neemt de behoefte van de industrie aan dynamische en uiterst nauwkeurige oplossingen in de meettechniek toe. De Duitse fabrikant Mayr heeft daarom speciaal op meetflenzen afgestemde koppelingen voor asverdraaiing in het assortiment, die ideale voorwaarden voor exacte meetresultaten creëert. De producten worden in Nederland vertegenwoordigd door Groneman uit Hengelo.

Nieuw in het speciale programma zijn massa-geoptimaliseerde koppelingen van aluminium of titaan. De askoppeling is speciaal aangepast aan de gecombineerde toepassing met meetflenzen. Ze kunnen de hoge toerentallen betrouwbaar aan, zelfs de standaard uitvoering in staal is compact en kenmerkt zich door een lage massa en massatraagheid. De koppelingen worden verder gekenmerkt door hun soepele loop en balanskwaliteit.

De geometrische basis moet goed zijn. Daarom moeten klanten bij de keuze van de koppeling en het materiaal altijd rekening houden met de toepassing.

Hier moet een afweging worden gemaakt tussen de materiaaleigenschappen, bijvoorbeeld gewicht, stijfheid of vermoeiingssterkte, en de uiteindelijke toepassing – de werkelijke toerentallen, belastingswisselingen, belastingscycli, lagerafstanden en boringsdiameters. En last but not least telt natuurlijk ook de prijs/prestatie-verhouding.

Staal, aluminium of titaan Op het gebied van de meettechniek is de torsiestijfheid vaak een belangrijk beslissingscriterium, vooral wanneer proefbanken de taak hebben om bijv. torsiehoeken of elasticiteiten te meten. Zelfs titaan kan hier de stijfheid van staal niet evenaren. Als de nadruk echter ligt op veel versnellingscycli en het massatraagheidsmoment, dan kunnen lichtgewicht versies van aluminium of titanium de betere keuze zijn. Titaan is bijzonder geschikt voor duurtesten en wanneer veel lastwisselingen voorkomen. De keuze van het juiste materiaal is dus een belangrijke

De Duitse fabrikant Mayr heeft speciaal op meetflenzen afgestemde koppelingen voor asverdraaiing in het assortiment.

voorwaarde om ervoor te zorgen dat de koppelingen hun taken optimaal kunnen vervullen.

Meetflenskoppelingen en askoppelingen zijn doorslaggevende hulpstukken in proefbanken, omdat zij de op de meetflens inwerkende interferentieparameters tot een minimum beperken. Deze zogenaamde parasitaire krachten ontstaan vaak door uitlijnfouten in de aandrijflijn. Daarom komen in bijna alle toepassingen uitlijnfouten tussen de ingaande en de uitgaande zijde voor. Askoppelingen voor asuitlijningsfouten worden daarom samen met de meetflens gebruikt. • www.groneman.nl 29

AB_ART_1p.indd 29

26/08/2021 09:43

PRODUCTNIEU WS Bekijk meer op www.aandrijvenenbesturen.nl

ENCODER De SMAH2-encoder van Lika Electronic is ontwikkeld voor applicaties op aandrijfassen met een asdiameter tot 2,6 m en geeft de positie van de as weer met een resolutie tot 21 bits met een SSI- of BiSS-interface. De encoder is geschikt voor toepassing in onder andere wind- en waterturbines, rotatietafels, kranen en (productie) machines in de staal-, papier, hout- en metaalindustrie. De encoder is opgebouwd uit een sensorkop en een magneetband en functioneert contactloos. De magnetische band is ongevoelig voor stof, olie, vet, water en vaak voorkomende chemische stoffen. De uiteinden van de magnetische band zijn open en worden om de aandrijfas aan elkaar bevestigd. Demontage van de aandrijfas is niet nodig is. De encoder leest de absolute positie af. De maximale snelheid die de encoder kan verwerken bedraagt 2 m/s. Het toerental hangt af van de diameter van de as (max. 38 min-1 bij 1 m diameter). www.tevel.nl

RFID-LEESUNITS

Multi-touch HMI De ETT 7321 is een multi-touch HMI, specifiek ontworpen voor VESA75-armbevestiging. Het ‘fanless’ bedienpaneel (PCT – capacitive touch) is uitgerust met een 7-inch TFT LCD-kleurendisplay (800 x 480 pixels) en LED-achtergrondverlichting. De HMI (IP65 aan de voorzijde, IP54 aan de achterzijde) wordt standaard geleverd met een EDGE2-technology processor, 256 MB intern programma- en data opslag (DDR3 RAM) en 512 MB NAND flash. Een USB 2.0- en een M12-interface voor voeding en ethernet zijn geïntegreerd. De HMI ondersteunt OPC UA communicatie. Het voordeel van een draagarm is dat de operator het paneel (183,6 x 138,8 x 46,5 mm (B x H x D)) zo kan positioneren dat hij altijd de bewuste toepassing in het zicht heeft. Het glazen scherm wordt omsloten door een 5 mm zwart aluminium frame. www.sigmacontrol.eu 30

AB_Productnieuws.indd 30

Soms is een RFID-vraagstuk zo simpel dat een eenvoudige en betaalbare leesunit volstaat. Met de units uit de nieuwe productserie RFH5xx zegt Sick daaraan tegemoet te komen. De leesunit is inzetbaar voor onder andere de identificatie van werkstukdragers in handling- en assemblagelijnen, voor de identificatie van gereedschappen en verwisselbare onderdelen in machines en voor de identificatie van hangers in de textielindustrie. De productserie is speciaal ontworpen om transponders te kunnen identificeren op minder dan 60 mm. Behalve door goede leesprestaties vallen de units uit de RFH5xx serie op door hun compacte formaat. Zo zijn ze ook inzetbaar bij toepassingen met beperkte ruimte.

De RFH5xx-serie maakt gebruik van RF-communicatie. Daardoor zijn de units zeer goed bestand tegen slijtage en vuil. Dit maakt ze nagenoeg

onderhoudsvrij wat vanuit kostenoogpunt een groot voordeel is. De units uit de RFH5xx-serie zijn er in drie uitvoeringen. Zo zijn er verschillende opties voor de integratie binnen verschillende machineontwerpen. De IO-Link interface van RFH5xx zorgt ervoor dat de RFID-units in vrijwel elk veldbussysteem kunnen worden geïntegreerd. www.sick.nl

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:37

TOERENTALSENSOR De nieuwe GEL2460-toerentalsensor van Lenord+Bauer is gelijkwaardig aan de sensoren die al onderdeel zijn van het leveringsprogramma. Maar door de uitwendige schroefdraad is het eenvoudiger geworden om de sensor in te bouwen en neemt deze ook minder plaats in. Volgens de fabrikant is het ‘schone’ en zeer stabiele uitgangssignaal illustratief voor de kwaliteit van de sensor. Certificering volgens DNV GL, SIL, ATEX of IECEx is mogelijk.

Elektro-hydraulisch PTO-aggregaat

www.tsb-bescom.nl

Hydro Leduc ontwerpt en maakt onder andere hydraulische PTO (Power Take-Off)-pompen voor vrachtwagens. Voor dezelfde toepassing is nu ook een elektrisch alternatief ontwikkeld: het GEP 7.3 elektro-hydraulisch aggregaat. Het aggregaat levert tot 14 kW en bestaat uit een 3-fase borstelloze elektromotor met geïntegreerde omvormer en een radiale hydraulische zuigerpomp met een cilinderinhoud van 7,3 cc-1.

De GEP 7.3 is ontworpen voor een werkdruk tot 330 bar en kan continu worden gebruikt in toepassingen zoals vuilniswagens of heftrucks. Als eerste is nu een versie voor 24 VDC beschikbaar met standaard een ingangsstroom van 300 A, maar dit kan worden aangepast aan de wensen van de klant .

Binnenkort komt ook een 48 VDC-model op de markt. www.hydroleduc.com

Compacte motor/drive-combinaties B&R heeft twee compacte varianten toegevoegd aan de geïntegreerde motor/drive-oplossing ACOPOSmotor, zodat de oplossing er nu is voor vermogens 283 W tot 2,3 kW. De processor garandeert cyclustijden van 50 µs voor stroom-, snelheids- en positieregeling. Voor uiterst dynamische processen waarbij snelle bewegingen precies moeten worden gesynchroniseerd, opent dit nieuwe toepassingsmogelijkheden, bijvoorbeeld in de print- en verpakkingsindustrie.

Dankzij de hoge koppeldichtheid kan een aanzienlijk kleinere flens worden gebruikt bij een toename van de vermogensdichtheid met 12 procent. De

kleinste ACOPOSmotor heeft een flens van 60 mm bij een totale lengte van 125 mm. Zo is het mogelijk om compactere machines te bouwen. De combinatie werkt binnen een spanningsbereik van 24 tot 58 VDC en er is een ruime keuze aan overbrengingen.

De ACOPOSmotoren zijn uitgerust met twee 300 graden draaibare connectoren voor hybride kabels. De hybride kabel zorgt voor de voeding en de Powerlink-communicatie. Extra ACOPOSmotoren worden toegevoegd via daisy-chain bekabeling. Dat bespaart tot 90 procent bekabeling. De ACOPOSmotor is standaard uitgerust met de STO-veiligheidsfunctie, aangestuurd via de hybride

kabel. De compacte varianten kunnen rechtstreeks op de voeding van de ACOPOStrak of ACOPOS 6D worden aangesloten. Dit vereenvoudigt de bekabeling voor verwerkingsstations aanzienlijk. Daardoor heeft de ACOPOSmotor geen extra voeding nodig. www.br-automation.com

31

AB_Productnieuws.indd 31

26/08/2021 09:37

PRODUCTNIEU WS Bekijk meer op www.aandrijvenenbesturen.nl

CRASHDEMPERS De nieuwe crashdempers van ACE Stoßdämpfer voor eenmalig gebruik vervormen bij een crash en de vrijkomende kinetische energie wordt omgezet in warmte. De energieopname bedraagt 98 procent. De crashdempers beschermen bij noodstops, zijn eenvoudig te monteren en ook te vervangen na een crash. De aluminium uitvoering heeft een buitendiameter 87,5 mm, in staal is dat 38 of 63 mm. Er zijn standaard tien basistypes leverbaar, met een energieopname van 670 Nm/slag tot 11.200 Nm/slag. De typeafhankelijke maximale slaglengte ligt tussen 45 en 160 mm. De reactiekrachten van 13.000 tot 70.000 N zijn in de praktijk nog te verbeteren door meer crashdempers parallel toe te passen. Op aanvraag worden ook crashdempers verkrijgbaar geheel op maat gemaakt. www.ace-ace.nl

Veilige asbewaking De nieuwe ‘motion monitoring’-module PNOZ m EF 1MM2DO voor de configureerbare PNOZmulti 2-besturing bewaakt in combinatie met de basismodule PNOZ m B0 of PNOZ m B1 een as tot de hoogste veiligheidscategorie PLe . De module dekt tot acht veilige bewakingsfuncties op een as, bijvoorbeeld veilige stop, of veilige snelheidsbegrenzing. De module heeft twee veilige halfgeleideruitgangen en een cascaderingsingangen -uitgang. Bij een totale systeemstop, kan met cascadering een vertraagde uitschakeling worden geconfigureerd en met andere modules worden verbonden. De configuratie heeft plaats in de PNOZmulti Configurator (vanaf versie 10.13) met per module een zelfstandig moduleprogramma (mIQ) dat de veilige digitale uitgangen direct aanstuurt en de uitgangen in minder dan 12 ms uitschakelt. Alle gangbare incrementele encoders kunnen worden aangesloten. www.pilz.nl

Complexe industriële productieapparatuur vereisen een hoog kabel prestatieniveau en flexibiliteit, die beiden door HELUKABEL® worden geboden. Wij leveren motor, servo en feedback kabels, profinet-profibus en robotkabels van uitstekende Duitse kwaliteit.

HELUKABEL® B.V. • Randweg Zuid 19 • 6021 PT • Budel • T: 0495-499 049 • E: info@helukabel.nl

32

AB_Productnieuws.indd 32

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:37

IO-LINK-SCHAKELAARS De schakelaars uit serie 84 IO-Link Touch zijn beschikbaar in een standaard, rvs en hygiënische uitvoering.

Dankzij de IO-Link communicatie-interface en programmeerbare aansluitmogelijkheden, kunnen de schakelaars via een geïntegreerde M12 5-pens schroefverbinding (montagediepte van 25,8 mm) via een netwerk worden verbonden met de (machine) besturing. De vrij configureerbare schakelaars kunnen precies worden afgestemd op de betreffende applicatie - van verlichting en symbolen tot aan de schakelfunctie. De configuratie blijft ook zonder stroom in de schakelaar opgeslagen. De geïntegreerde sensor verlicht de schakelaar onder alle lichtomstandigheden met de juiste intensiteit en stroomverbruik en de levensduur van de led worden zo geoptimaliseerd.

Volledig metalen transponderschakelaar CTA

www.eao.com/84-io-link

Met een volledig metalen behuizing is deze CTA een nóg sterkere variant dan de kunststof versie. De houdkracht Fmax van de vergrendeling van de CTA is maar liefst 8000 Newton en daarmee tweemaal zo sterk als de kunststof versie.

Krachtsensor De krachtsensor U10F meet zowel druk- als trekkrachten. De sensor heeft aan beide kanten flensverbindingen voor de installatie van de opnemer zonder speciaal gereedschap. ‘Transducer electronic data sheets’ (TEDS) vereenvoudigen de set-up en de configuratie van de meettoepassing. De versies met voorgemonteerde aansluitkabel zijn IP68-gecertificeerd, mechanisch getest op gevoeligheid voor schokken en trilling en voldoen tevens aan de internationale EMC-standaarden. De krachtopnemers zijn leverbaar met een meetbereik tot 1,25 MN, diverse connectoren en verbindingskabels. Ook is een variant met een dubbele brug beschikbaar voor toepassing in klassieke testbanken en in de productie-omgeving.

De interface heeft een upgrade ondergaan: BP voor individuele aansluiting en BR voor seriële aansluiting tot 20 schakelaars. De nieuwe interface heeft twee OSSD veiligheidsuitgangen met testpulsen van slechts 300 µs.

Een extra aansluiting voor communicatie heet OD/C en is beschikbaar op één pin in de connector. Deze aansluiting is zelflerend: hij herkent of hij wordt aangesloten op een eenvoudige ingang van een besturing (herkenning deurstand) óf dat deze is aangesloten op een intelligente evaluatiemodule.

De intelligente evaluatiemodule is een gateway tussen schakelaars en IO-Link. Er kunnen momenteel schakelaars uit vier verschillende productlijnen kunnen worden aangesloten, maar er zullen steeds meer productseries met de nieuwe technologie worden uitgerust. Een IO-Link master kan een reeks van procesdata uit elke schakelaar lezen, zoals temperatuur, spanning, coderingen, aantal schakelingen, en nog veel meer.

www.hbm.com

EUCHNER (Benelux) BV Postbus 119 NL-3350 AC Papendrecht Visschersbuurt 23 NL-3356 AE Papendrecht

Tel. 078-6154766 Fax 078-6154311 Internet www.euchner.nl E-mail info@euchner.nl

33 Euchner.indd 1

AB_Productnieuws.indd 33

12-08-2021 14:51

26/08/2021 09:37

COLOFON Uitgave van MYbusinessmedia Holding bv Postbus 58, 7400 AB Deventer www.mybusinessmedia.nl t (0570) 50 43 00 AB biedt vakinformatie voor gebruikers en ontwerpers van aandrijfen besturingscomponenten/systemen en software. We streven ernaar lezers te inspireren en informeren zodat ze hun werk (nog) beter kunnen uitvoeren. Dit willen we bereiken door de combinatie van applicatieartikelen, bedrijfsreportages en interviews op het gebied van de ontwikkeling, modificatie en het onderhoud van machines, installaties en productielijnen en het vertalen van fundamentele informatie naar praktische toepasbaarheid en door inzicht te geven in ontwikkelingen op het gebied van techniek.

VENTILATOREN De nieuwe RadiPac-ventilatoren zijn verkrijgbaar in een standaard en korte versie en als motor-waaiercombinatie of als plug&play-oplossing voor wandmontage. De geoptimaliseerde waaier vermindert de stromingsverliezen en de geluidsproductie (afhankelijk van het werkpunt nu tussen de 3 en 7 dB(A) lager). De geïntegreerde EC-motoren (500 W tot 8 kW) zijn in overeenstemming met de vereisten voor rendementsklasse IE5 (IEC/TS 60034-302). De nieuwe 8 kW-motor heeft een uitgebreide configureerbare interface, inclusief een Modbus-RTU-aansluiting en een geïntegreerde resonantiesensor, die trillingen en resonanties meet en meldt voordat de ventilator beschadigd. Een volledig ‘gesloten’ FlowGrid luchtinlaatrooster dat geluid door turbulentie in de instroom reduceert en als beschermrooster fungeert is optioneel leverbaar. www.ebmpapst.nl

Redactie Robin Zander (hoofdredacteur) t +31 (0)6 22 20 80 34 e-mail: r.zander@mybusinessmedia.nl Vaste medewerkers Liam van Koert, Ad Spijkers, Marjolein de Wit-Blok Uitgever Arjan Stoeten e-mail: a.stoeten@mybusinessmedia.nl Advertenties Dennis Wielheesen, d.wielheesen@mybusinessmedia.nl, +31 (0)6 53 69 24 613 René Wibbelink, r.wibbelink@mybusinessmedia.nl, +31 (0)570 50 43 52 Publishing Services Sonja Wolsink, +31 (0)6 12 97 02 31, orders.engineering@mybusinessmedia.nl Advertentieplaatsingen worden uitgevoerd overeenkomstig de ‘Regelen voor het advertentiewezen 1990’.

Vormgeving Bureau OMA, www.bureauoma.nl Druk Drukkerij Roelofs, Enschede

Hybride HMI-Panel PC De nieuwe hybride HMI-Panel PC-serie Monitouch X1 van Hakko Electronics is gebaseerd op een Windows Panel PC met de HMI-functionaliteit van de bestaande Monitouch V9 HMI series.

De 12,1- of 15,6-inch modellen hebben een PCAP-touchscreen, Full-HD resolutie, dubbele LAN-poort en veel extra I/O. Bluetooth en WLAN zijn optioneel. De X1-serie is uitgerust met OPC-UA-server- en -clientfunctionaliteit , zodat gegevens kunnen worden verzameld door verbinding te maken met zowel kantoren als productielocaties.

Zijn apparaten niet compatibel met OPC-UA, dan kan de X1-serie de rol vervullen van gateway naar OPC-UA clients in een bedrijfssysteem. Doordat het systeem gekoppeld is aan Microsoft Azure kunnen verschillende tools en services van dit cloudplatform worden ingezet.

Abonnementen Voor vragen over abonnementen, bezorging en of adreswijzigingen kunt u: Bellen met: + 31 (0)570 50 43 25 Mailen naar: klantenservice@aandrijvenenbesturen.nl Schrijven naar: MYbusinessmedia Holding bv ab Postbus 58 7400 AB Deventer Abonnementstarieven Jaarabonnement Nederland € 170,00* Jaarabonnement Buitenland € 181,50* *Prijzen zijn excl. 9% BTW Jaarabonnement geldt tot wederopzegging.

Beëindiging van het abonnement kan schriftelijk, per e-mail of telefonisch geschieden, uiterlijk drie maanden voor het einde van de abonnementsperiode; nadien vindt automatisch verlenging plaats.

Reproductie Overname van artikelen, tekeningen en foto’s uit ab is slechts mogelijk na schriftelijke toestemming van de uitgever.

MYbusinessmedia Holding bv, 2021 ‘Het auteursrecht op de inhoud van dit tijdschrift wordt uitdrukkelijk voorbehouden’.

ISSN 1385-0091 MYbusinessmedia Holding bv legt uw gegevens vast voor de uitvoering van de (abonnements)overeenkomst. Uw gegevens kunnen door MYbusinessmedia Holding bv, of zorgvuldig geselecteerde derden, worden gebruikt om u te informeren over relevante producten en diensten. Indien u hiertegen bezwaar heeft, kunt u dit melden aan MYbusinessmedia Holding bv, t.a.v. Afdeling Relatiebeheer, postbus 58, 7400 AB Deventer.

www.duranmatic.nl 34

AB_Productnieuws.indd 34

WWW.AANDRIJV E NE NB E ST U RE N.NL | NR. 6 | AU GU ST U S - S E PT E M B E R 2021

26/08/2021 09:37

Efficiënt Aandrijven 13 OKTOBER 2021 | 1931 CONGRESCENTRUM DEN BOSCH

Energiebesparende oplossingen in de gehele aandrijfketen De focus van het event ligt op energiebesparende oplossingen in de gehele aandrijfketen. Fabrikanten en leveranciers van componenten en systemen kunnen deze nu aanbieden om de oplopende kosten voor de industrie te reduceren en laten zien wat de nieuwste ontwikkelingen zijn voor in de nabije toekomst.

Ook regelgeving is een belangrijk item op deze dag.

Dit event is een must-visit voor:

• Machinebouwers • Ontwerpers/constructeurs • OEM • Industriële installateurs • Opdrachtgevers uit de industrie • Inkopers • Hoofden technische diensten • Technisch kader • Industrie energie • Managers/consulenten van adviesbureaus

SAVE THE DATE! 13 OKTOBER 2021 Of meld u direct aan!

• Gratis voor abonnees MYbusinessmedia (AB/Constructeur/ Elektro-Data/ Kunststof&Rubber/ Metaal&Techniek/ Vraag&Aanbod) • Niet abonnees betalen €49,50 (excl. btw)

Kijk op www.efficientaandrijven.nl voor meer informatie of meld u direct aan.

Onze partners zijn:

AB_Advertenties.indd 35

26/08/2021 09:38

Supercompact & Modulair

multi as - servosysteem MDD 2000

hoge vermogensdichtheid

www.sigmacontrol.eu

Sigma.indd 1 AB_Advertenties.indd 36

eenvoudig uit te breiden

veel safety

plug & play

powered by 26-08-2021 09:38 09:02 26/08/2021