overhoop januari 2011

overhoop j a n u a r i

2 0 1 1

Twee maanden aards paradijs Geloof in de Chiro

maandelijks · verschijnt niet in juli en augustus · AFGK Brussel X · erkenningsnr P708439

Het strikje rond Music for Life

wonder water e r v a r e n · o n t m o e t e n · g e l o v e n

thema  uit het slop

Gas terugnemen Een enorme knal. Dat was het. Of toch niet, want een knal knalt en echoot dan weer weg. Deze knal bleef doorrazen.

Affiche van de maand

In januari bidden we met de wereldkerk opdat we de rijkdommen van de aarde behoeden en naar waarde schatten en ze ter beschikking stellen als kostbaar geschenk aan alle mensen. Gebedskaarten

V.U.: Ludo Vangilbergen - Korte Schipstraat 16, 2800 Mechelen

Maandelijks een gebed bij het thema, een morgengebed, een gebed op een rustig ogenblik, een kindergebed en een avondgebed. Een reeks (12) gebedskaarten voor 2011 kost € 4,00. Wie een abonnement plus (zie p. 38) neemt, ontvangt de maandelijkse gebedskaart als bijlage bij overhoop.

Viering en gebedsmoment Een viering bij het thema van de maand en een gebedsmoment om een vergadering of bijeenkomst te openen, kun je downloaden via: www.overhoop.be. Je kunt ze ook ontvangen in je mailbox na aanvraag via info@kerkenwereld.be

Internet www.overhoop.be Reacties op dit nummer reacties@overhoop.be

Ik kwam van achter mijn bureau vandaan en keek van twee hoog door het raam naar beneden. Niets te zien. Alleen de buurman, die zonder paraplu of regenkledij door regen en wind naar de straat toe liep en met een reuzegroot vraagteken boven zijn hoofd in de richting van het bulderend geraas keek. Ik informeerde even bij onze zoon Klaas, die in zijn kamer naast mijn bureau rustig verder zat te studeren. Zijn raam keek op de achtertuin uit, even vredig als altijd. Nergens een spoor van een neergestort vliegtuig. Ondertussen was ook het gelijkvloers tot leven gekomen. De voordeur stond open toen ik naar beneden liep. Ik hoorde door het monotone geraas heen mijn vrouw en onze jongste dochter, Ansje, buiten een gesprek voeren. Op straat was er al wat meer beweging. In de richting van het onbestemde onheil. Iets met de gasleiding, hoorde ik iemand zeggen. Even later zag ik met mijn eigen ogen, tussen een bosje en een huis in, een fijn doorzichtig geel-bruin gordijn hangen. Ongeveer op de plaats waar men onlangs een nieuwe gasleiding onder de snelweg had aangelegd. Gellingen! Toen kon het niet snel genoeg gaan: terug naar huis, iedereen jas aan, lichten uit, ramen en deuren dicht en wegwezen. Dag huis. Zes uur later keerden we terug. Het huis stond er nog. Heel de omgeving deed alsof er die namiddag niets was gebeurd. Vreemd. Had Martine Tanghe in het journaal niet gezegd dat ons dorp aan een gigantische ramp was ontsnapt? Een paar dagen na het voorval belde iemand van netbeheerder Fluxys aan. Hij had een cadeautje voor ons: een Bongodoosje, met een verontschuldigende en tegelijk geruststellende brief. We zijn met de bon in dat doosje nog niet gaan eten. En ook die brief heeft zijn werk niet gedaan. We zijn net als onze burgemeester nog steeds ongerust en vragen ons met hem af of Fluxys niet onder te hoge tijdsdruk werkt. Misschien doen we dat allemaal wel. En gaan we te onbezonnen om met onze meest kostbare rijkdom: het leven. Ludo Vangilbergen hoofdredacteur

2  overhoop 01/11

6

thema

4

Uit het leven gegrepen WAT GEBEURT ER TOCH ALLEMAAL?

6

Beleefd TWEE MAANDEN IN HET AARDS PARADIJS

inspiratie

12

Te gast MET JONGEREN IN GESPREK

16

24

26

28

34

36

34

Notenkraker BLIJVEN DOORGAAN Poëzie EEN DAG VOL GEDICHTEN Film THE SOCIAL NETWORK De wijnstok DEPRESSIE ALS GROEIPROCES Relatie en gezin EEN SPANNENDE AFSPRAAK Open ogen EEN VERSCHIL VAN TIEN JAAR

Cursiefje LOOIEN EN DICHTEN

40

Tips voor spiritrips

bijbel

22

Vrouwen aan het woord BELOFTE MAAKT SCHULD

37

31

Blikopener HET WONDERE WATER HET LEVENDE WATER HET SCHAARSE WATER

18

18

thema  uit het slop

Studio 1000 seconden DE EERSTE LEERLINGEN

31

Het woord

HELDER ALS KRISTAL

32

Een verhaal dat voortleeft JERUZALEM OF BETLEHEM?

29

overhoop 01/11  3

thema  uit het leven gegrepen

Uit het jaaroverzicht van 2010

wat gebeurt er B

ij een grote overstroming, een milieuramp of extreme weersomstandigheden, hoor je het overal: ‘Is dat allemaal nog wel normaal? Ik maak me echt ongerust, meneer’. De opwarming van de aarde baart ons zorgen. Natuurlijk is het zo dat we nu op tv in het journaal alles wat er op de wereld gebeurt, kunnen zien, ook die dingen waarover we vroeger gewoon niets wisten. Maar toch! Het maakt ons onrustig. We weten niet goed wat we moeten denken. Het is ook allemaal zo verwarrend. Wat moet je bijvoorbeeld nog geloven als wetenschappers elkaar tegenspreken? Wat zijn we ‘eigenlijk feitelijk’ aan het doen met onze ‘moeder aarde’? Weten we wel wat we doen? Zijn we niet teveel gevaarlijke spelletjes aan het spelen om grof geld te verdienen? Is het risico van menselijke fouten, met heel zware gevolgen voor ons allemaal, niet te groot? Moeten we niet voorzichtiger zijn? Want zie maar wat er allemaal gebeurt!

4  overhoop 01/11

thema  uit het leven gegrepen

toch allemaal?! Olie

Vervuiling

Er stroomde olie in de Golf van Mexico, maandenlang, van 25 april tot 5 augustus vorig jaar, elke dag 11.000.000 liter. Een ontploffing op een boorplatform was er de oorzaak van. Met als gevolg: een vreselijke vervuiling van de kustwateren in het zuiden van de VS, en een ongekende vervuiling van de diepzee in de Golf van Mexico en van haar fauna en flora. Het is gissen naar wat daarvan de desastreuze gevolgen zullen zijn.

Een zware en sterke milieuvervuiling is het gevolg van de snelle groei van de nieuwe grote economische wereldmachten China, India, Brazilië. Voorlopig blijken die niet bereid te zijn veel te investeren in milieubeheer.

Overstromingen Door immense overstromingen in Pakistan moesten miljoenen mensen alles achterlaten en wegvluchten zonder iets van hun schamele bezittingen te kunnen meenemen. Met miljoenen daklozen als gevolg. Kleine kinderen waren de eerste en de grootste slachtoffers. Waren de dijken te laag en te broos? Waren er te veel overvloedige en ondoordachte irrigatiesystemen? Zat de opwarming van de aarde er voor iets tussen?

Bosbranden Heel de zomer van vorig jaar waren er nooit eerder geziene bosbranden in het midden van Rusland, en het duurde weken en weken voor ze geblust geraakten.

Modder Eén van de dijken van het slibreservoir van een grote aluminiumfabriek in Tsjechië brak door. Drie dorpen werden overspoeld door een soort zure, giftige, rode modder. Wekenlang dreigden er verdere dijkbreuken. Een mogelijke vervuiling van de Donau was reëel.

De aarde beefde in Haïti en in Chili En in Haïti werd het een regelrechte catastrofe en een humanitaire ramp. De ramp is nog steeds niet bezworen. Er is een immense nood aan zuiver water. De cholera ligt op de loer.

En in ons collectief geheugen leeft nog de herinnering aan de ontploffing in Tsjernobyl, de alles vernietigende kracht van de tsunami in Zuidoost-Azië, en de verwoesting van New Orleans door de orkaan Katrina. Met een zekere regelmaat horen we ook berichten over zware regenval met onverwachte modderstromen en aardverschuivingen die hele dorpen bedreigen. Ook bij ons zorgden hevige onweders voor ernstige wateroverlast. Heeft het iets te maken met de opwarming van de aarde? Ondertussen blijft de biodiversiteit van fauna en flora verminderen. Het visbestand in zeeën en oceanen wordt bedreigd door overbevissing. De ontbossing van de regenwouden, de longen van onze aarde, gaat verder. En waar zijn onze ‘biekes’ heen? En welk gevolg heeft dat voor de appelkweek in onze gewesten? Hoe moet dat nu verder?

Samenstelling: Walter Fabri sj - Marc De la Marche sj

overhoop 01/11  5

thema  blikopener

Een eeuwige kringloop

het wondere

Eén zuurstofatoom, twee waterstofatomen. Meer was er niet nodig om water te vormen. Dat gebeurde naar schatting 4 miljard jaar geleden. In die molecule ontsprong het wonder van het leven.

6  overhoop 01/11

thema  blikopener

water W

ater is het enige element in de natuur dat drie verschillende toestanden kan aannemen: vloeibaar, vast en gasvormig. Water verandert van toestand in functie van de temperatuur en de druk. Zo is water vast onder een temperatuur van 0°C (ijs), vloeibaar tussen 0°C en 100°C (water) en gasvormig boven 100°C (stoom). Zijn chemische en fysieke eigenschappen zijn uitzonderlijk en liggen aan de basis van een wonderlijke kringloop die leven geeft. De hoeveelheid water aanwezig op aarde is altijd constant. In een steeds vernieuwende kringloop wordt het water gebruikt, afgevoerd, gezuiverd en opnieuw gebruikt. Het water dat we vandaag drinken is dus nog steeds hetzelfde water dat 4 miljard jaar geleden is ontstaan.

Van het totale volume water op aarde, bevindt zich slechts een klein deeltje (15.000 km3) in de atmosfeer. Het speelt wel een fundamentele rol. Het water uit de atmosfeer garandeert immers de stabiliteit van de temperatuur op aarde. Overdag zwakt het de straling van de zon af en ’s nachts verhindert het dat de infraroodstraling afgegeven door de aarde ontsnapt naar de ruimte. Wanneer de waterdampen in de atmosfeer stijgen, komen ze in contact met koudere luchtlagen waardoor ze condenseren. Zo worden wolken gevormd die, door variaties in de temperatuur, water vrijgeven in vloeibare of vaste vorm: regen of sneeuw. Al naargelang de plaats waar die neerslag terechtkomt en afhankelijk van de waterdoorlaatbaarheid van de bodem, infiltreert een deel van het water in de spleten van rotsen en vormt het in de ondergrond een grondwaterlaag. De rest van het water stroomt met het smeltwater van ijs en sneeuw samen en vormt steeds groter wordende rivieren die uiteindelijk uitmonden in de oceanen en de zeeën.

Water is de enige grondstof die zich op een natuurlijke manier kan zuiveren en de enige grondstof die zich op een natuurlijke manier verdeelt, over oceanen waarbij het terug zilt wordt, over rotsen waar het langs beken terug wegspoelt naar de oceanen, over de levende grond waar het ter plaatse nog meer leven mogelijk maakt, of dat leven nu arm is of rijk. Is dat niet het verhaal dat we moeten vertellen aan onze kinderen? Water komt niet zomaar uit de kraan. Water koop je niet zomaar in een fles. We moeten water terug zichtbaar maken, water en bodem moeten terug één worden als een spons; wat de bodem niet kan vasthouden kunnen we gebruiken, bossen zijn onze reservoirs, planten zijn onze waterfabrieken. We hebben meer bossen en meer planten nodig. Hoe meer de mensen geconcentreerd wonen in grote steden, hoe moeilijker het wordt om het water, dat zich spontaan ruim verspreidt, op die ene plaats te herverdelen, en hoe schaarser het water zal worden, want de regen die je niet kon bezitten zal het bezit geworden zijn van weinigen. Walter Dejonghe

Ludo Vangilbergen

overhoop 01/11  7

thema ď ś blikopener

Op leven en dood

het levende

W

ater is uit onze ontstaansgeschiedenis en ons leven op aarde niet weg te denken. De eerste meercelligen ontstonden in het water en ook organismen die zich buiten het water gingen voortplanten, zijn voor hun bestaan van water afhankelijk. Net zoals voor de meeste levende wezens, is water voor ons, mensen, levensnoodzakelijk. Na de conceptie en eerste celdelingen groeien we op in het beschermende vruchtwater van de baarmoeder. De foetus drinkt het water, maar scheidt het ook weer uit, in een steeds herhalende kringloop. Als volwassen mens bestaat ons lichaam voor zowat 65% uit water en moeten we dagelijks meer dan twee liter vocht opnemen om gezond te blijven. Ons ingenieuze lichaam haalt er onder andere de nodige mineralen uit om de chemische processen in ons lichaam te bevoorraden en te sturen.

Water drinken kan dan ook deugd doen. Elke sporter of wandelaar in droge gebieden of na een lange inspanning kan dit bevestigen. Wie eens tien dagen in alle soberheid door een zonnig landschap trekt, leert algauw de waarde en verkwikking van vers bronwater kennen. Het water verfrist, montert ons op en geeft ons nieuwe energie, nieuwe levenskracht. We zoeken vaak zeeĂŤn en meren op voor ontspanning en recreatie. We zwemmen in zee of laten er ons op voortdrijven. We kunnen uren kijken naar het bewegende zeewater of lang weg mijmeren bij een meer of rivier. Het brengt ons tot rust, tot re-creatie: we worden (op)nieuw gemaakt, komen weer in verbinding met ons natuurlijke wezen. Ons lichaam en onze ziel zoeken mentale rust en ontspanning in een ontspannend bad of in de sauna. We wassen de restanten van een fysieke inspanning af. En wie wil er al eens niet de zorgen van de afgelopen dag onder de douche afspoelen? Kortom, water zuivert: innerlijk en uiterlijk. Water brengt tot leven en doet groeien. Zaden ontkiemen in de aarde als ze water kunnen opnemen om de beschermende

8 ď ś overhoop 01/11

thema  blikopener

water zaadhuid open te breken en de eerste kiem te doen groeien. Nieuwe cellen worden als bouwstenen met water gevuld om stevigheid en structuur aan de plant te geven. Later probeert de plant of boom via een ingenieus systeem zijn waterhuishouding op peil te houden. De bladeren zetten de huidmondjes aan hun bladoppervlak open zodat er water uit het blad kan verdampen. Door deze verdamping ontstaat er een zuigkracht die vanuit de wortels nieuw water aanvoert. Zo komen er nieuwe grondstoffen voor de verdere groei en ontwikkeling. Het water stroomt en doet groeien. Het is levenwekkend. We hebben als mens geleerd om water te gebruiken om er energie mee te winnen: van de eenvoudige watermolen om graan te malen tot de grote waterturbines. Vandaag voeden grote stuwmeren onze krachtcentrales door de energie die het waterverval met zich meebrengt. Maar water kan ook vernietigend zijn. De beelden van de tsunami op tweede kerstdag 2004 zijn nog op ons netvlies gebrand. Ongeveer 230.000 mensen kwamen om het leven toen een zeer zware zeebeving in de Indische Oceaan een enorme vloedgolf veroorzaakte op de kusten van Azië. Onvoorstelbaar grote watermassa’s kwamen met een ongeziene kracht op de kwetsbare kusten terecht, en sleurden er alles mee wat ze tegenkwamen. Wat een anonieme en genadeloze kracht van water en energie! Water heeft ook een negatief effect naar de erosie van vruchtbare bodems. Zeker in heuvelachtige gebieden zijn braakliggende gronden kwetsbaar om hun vruchtbare toplaag te verliezen door afspoeling. Jaren van opgebouwde bodemverbetering kunnen zo met enkele regenbuien voor altijd verdwijnen. Waar water voor de gewassen de voorwaarde is tot kiemkracht, kan het de kiemlagen van de bodem ook genadeloos wegspoelen. Ook in eigen streek worden we wel eens door waterellende getroffen. Aanhoudende neerslag kan op sommige plaatsen voor wateroverlast en overstromingen zorgen. Huizen, wegen, fabrieken, gewassen en veestapels op lager gelegen

gebieden komen in een waterlandschap terecht. Want door onze schaarste aan ruimte, bouwen we nu op plaatsen waar men vroeger niet zou bouwen wegens overstromingsgevaar of slecht drainerende bodems. We verengen dikwijls de buffergebieden voor natuurlijke wateropvang die de grilligheid van de natuur vraagt. We betonneren zoveel ruimte om de natuur terug te dringen dat de neerslag niet de kans krijgt om via zijn natuurlijke kringloop verwerkt te worden. Kunstmatige buizencomplexen moeten de taken van de watergangen en grachten vervangen, opdat wij meer bouwruimte zouden hebben. Wetenschappelijke modellen en satellietbeelden voorspellen de knelpunten bij mogelijke stijgingen van het zeeniveau (door de opwarming van het klimaat) of bij extreme neerslaghoeveelheden. Toch zijn mensen en overheden nog niet snel geneigd om prioriteit te geven aan beschermende maatregelen zoals extra dijken, aangepaste vegetaties, het vrijhouden van overstromingsgebieden, de aanleg van bredere of diepere afwateringskanalen, enzovoort. Water kan in deze context ook bedreigend zijn: we weten niet wanneer onze omgeving er te veel moet slikken en verwerken. Renate Cauwels

overhoop 01/11  9

thema  blikopener

Het blauwe goud

het schaarse Petrella: ‘Vandaag wordt er aan reclame 560 miljard dollar per jaar uitgegeven. Als je 180 miljard per jaar gedurende 10 jaar investeert, kan iedereen op aarde beschikken over 50 liter drinkbaar water per dag, heeft hij 35 m2 voor huisvesting, voldoende voedsel, je reduceert kindersterfte tot een aanvaardbaar cijfer en iedereen heeft de kans om tot 14 jaar naar school te gaan. Dát is minimum recht op leven. Maar dat geld wil onze maatschappij niet investeren. Wel 3x zoveel per jaar voor reclame. Dát moet veranderen. En daarvoor heb je kritische mensen nodig die collectief beslissingen durven en kunnen nemen.’ (Uit: MOSterd nr. 11, MOS (Milieuzorg Op School), www.milieuzorgopschool.be)

10  overhoop 01/11

thema  blikopener

water D

e blauwe planeet heeft haar naam niet gestolen: 74% van haar oppervlakte is volledig ingenomen door water. Maar niet al dat water is drinkbaar of toegankelijk. 97,5% ervan bevat een dermate grote hoeveelheid zout dat het niet geschikt is voor consumptie. Van de overige 2,5% zoet water is 70% opgeslagen in de vorm van ijs aan de noord- en zuidpool. Bijna al de rest bevindt zich in de ondergrond. We hebben dus maar toegang tot een piepkleine portie van het water op de aarde om te voorzien in onze behoeften. Onze waterbronnen zijn beperkt en kwetsbaar. Bovendien zijn ze ongelijk verdeeld. Azië vertegenwoordigt bijvoorbeeld 60% van de wereldbevolking, maar beschikt over slechts 26% van de wereldwijde waterbronnen. Het gebruik van de bronnen is daarnaast ook recht evenredig met de levensstandaard: hoe hoger, hoe meer waterverbruik. Gevolg: nu al heeft 20% van de wereldbevolking geen toegang tot drinkbaar water. Om een wereldwijde watercrisis te vermijden, moet je aan water een economische waarde toekennen. Dat is de meest realitische manier om tot een duurzame oplossing voor deze crisis te komen, zo wordt tegenwoordig aangenomen. Dat de mechanismen van de vrije markt inmiddels hun werk doen, merk je onder meer aan deze drie dingen: 1. de coca-colisatie van water: dat je voor water moet betalen, wordt normaal gevonden. Water is een product zoals een ander. Het wordt niet langer gezien als een collectief en publiek goed. 2. de privatisering van drinkwaterbedrijven. Zo is water niet langer een sociaal goed, laat staan een heilig element van leven en cultuur. 3. de olieficatie van water: water krijgt een strategische waarde. Er worden oorlogen uitgevochten om water. Professor Riccardo Petrella verzet zich al jaren tegen deze gang van zaken. Deze Italiaanse politocoloog, die jaren in België woonde en lange tijd buitengewoon hoogleraar was aan de Université Catholique de Louvain, noemt zichzelf

een wateractivist. In 1994 publiceerde hij als voorzitter van de invloedrijke Groep van Lissabon ‘Grenzen aan de concurrentie’, een pleidooi tegen concurrentie als principe waardoor onze planeet bestuurd moet worden. De groep suggereerde toen als alternatief een mondiaal sociaal contract. Dat idee heeft Petrella verder uitgewerkt en toegepast in zijn watermanifest: ‘Water als bron van macht’ (1999). Daarin maakte hij duidelijk dat water maatschappelijk belangrijk is. Water betekent leven of niet leven. Dat kun je niet zomaar tot koopwaar reduceren. Het zou een algemeen erkend werelderfgoed moeten zijn. In een interview met MOSterd, de nieuwsbrief van Milieuzorg Op School, zegt hij: ‘De machthebbers zeggen ons dat ze de oplossing voor alle problemen hebben, nl. technologie. Als waterbevoorrading een probleem wordt, maak je geen zorgen, we kunnen water ontzilten. Met grote dammen brengen we rivieren waar we willen. De verdwijning van ijskappen en gletsjers zal veel oceanen vervuilen. Geen probleem, we hebben waterzuiveringsstations. Eigenlijk zeggen ze tegen de mensen: maak je geen zorgen, de technische vooruitgang lost het op. Maar als dat zo is, dan is het water - en dus het leven - handelswaar. Het is geen sociaal, rechtvaardig verdeeld product meer, in termen van waarden en keuzes die kunnen gemaakt worden. Want een bijkomend gevolg is dat zij die het water ontzilten, er de baas over zijn. Zij die de turbines voor grote dammen controleren, beslissen waar en wanneer het water beschikbaar is. En pas op, er moet natuurlijk ook winst gemaakt worden! Als je water wilt, zul je ervoor moeten betalen. Water tot koopwaar reduceren, is het leven tot koopwaar reduceren.’ Riccardo Petrella houdt een vurig pleidooi voor een verandering van het systeem. En hij roept jongeren op om deel te nemen aan de democratische besluitvorming om aan die verandering mee te werken. Petrella heeft in ieder geval zelf zijn steentje tot de verandering bijgedragen. Onder zijn impuls heeft de VN vorig jaar in juli het recht op drinkwater en sanitaire voorzieningen tot een fundamenteel mensenrecht verklaaard. Ludo Vangilbergen

overhoop 01/11  11

inspiratie ď ś te gast

Els Van Doren

met jongeren in

12 ď ś overhoop 01/11

inspiratie  te gast

gesprek E

ls Van Doren is 37. In het mooie Bertem in Vlaams-Brabant liggen haar roots. Al een tijdje woont ze in Willebroek dichtbij Boom. In haar rugzak zit een opleiding sociaal-cultureel werk en een graduaat godsdienstwetenschappen. Verder een opleiding ‘Praktijkbegeleiding in het pastoraat’. Toen ze vier jaar geleden als eerste vrouwelijke nationale proost van de Chiro werd aangesteld, had ze er al wat ervaring in de pastoraal opzitten: tien jaar stafmedewerker op de jeugddienst van het vicariaat Vlaams-Brabant en Mechelen en een jaar als ziekenhuispastor in het Sint-Erasmus- en Stuyvenbergziekenhuis in Antwerpen.

Jongeren vind je nog zelden terug in de traditionele parochies. Zoeken jongeren naar zin en waar vinden ze dan ontmoetingsplaatsen?

Bij haar aanstelling verklaarde de nationale voorzitter van de Chiro: ‘We kiezen voor Els omwille van haar realistische, optimistische en frisse kijk op de dingen. Ze heeft ervaring in het werken met jongeren en heeft getoond ook in crisissituaties sterk in haar schoenen te staan. In haar werkervaring en engagementen nam ze regelmatig organisatorische verantwoordelijkheden op. Haar toegankelijke houding nodigt uit om met haar in gesprek te gaan’.

Waarvandaan komt jouw inzet voor jongeren en zingeving?

Die keuze was terecht. Nu, vier jaar later, blijft Els haar job bijzonder boeiend vinden. Ze gelooft sterk in Chiro en in jongeren. En ze maakt tast- en voelbaar wat de voorzitter in 1996 verwoordde. Overhoop wenst haar vooral dat ze dat optimisme en die hoop verder gestalte kan geven.

Zo’n jongeren zijn in de minderheid. En het is voor hen niet simpel. De vroegere sociale weefsels brokkelden af. Er is vaak geen band tussen generaties. Jongeren van vandaag zijn wel mobiel. Ze zoeken elkaar op via eigen netwerken: tentenkampen, wereldjongeren, Taizédagen...

Zijn jongeren van vandaag anders dan die van gisteren? Een aantal symptomen, condities, uiterlijkheden zijn nu anders. Er zijn moderne communicatiemiddelen. Maar au fond verlangt iedereen steeds hetzelfde: een goede gezondheid, niet alleen zijn, een goede job.

Ik ben er eigenlijk ingerold. Van thuis uit ben ik sociaal en christelijk geëngageerd. Via mijn stage in de sociale school kwam ik terecht bij Jos Mariën op de Jeugddienst van het vicariaat Vlaams-Brabant. Het was voor mij een revelatie dat ook niet-religieuzen daar werkten. En ik kreeg de smaak te pakken. Na mijn studie solliciteerde ik voor een job als jeugdpastor in het bisdom Antwerpen. Drie jaar was ik jeugdpastor, waarvan twee in combinatie met werk op de Jeugddienst van het vicariaat in Mechelen. Daarna ging ik voltijds voor het vicariaat werken, in de jeugdpastoraal, het begeleidingswerk en de diaconie. Na tien jaar werd het tijd om elders (met mensen zin) te zoeken.

Els Van Doren blaakt van enthousiasme en gedrevenheid. En ze draagt de jeugd van vandaag stevig in haar hart.

overhoop 01/11  13

inspiratie  te gast

Je bent nu proost van de Chiro. Hoe stel ik me jouw taak voor? Een proost is iemand die bruggen bouwt: tussen verschillende Chirogroepen, tussen Chiro en Kerk, tussen mensen van vroeger en nu. Een proost is ook een ruggensteun en een inspirator voor groepen en jongeren, op alle niveaus van de beweging. Ik vergader veel in allerlei werkgroepen binnenshuis. Ik schrijf inspirerende teksten, vieringen, zoals bv. voor Christus Koning. Ik ga ook ter plaatse naar groepen als ze me dat vragen. Dat gebeurt vaak op momenten van pijn. Als iemand uit de groep verongelukt, sterft. Met elkaar rouwen of zin geven aan het leven vraagt tijd en die tijd wil ik jongeren geven. Zelfdoding is een belangrijke kwestie voor mij en ook in de Chiro worden we er regelmatig mee geconfronteerd.

verwacht. Plots geraak je overstelpt door de schoonheid van de natuur, door het vernuft en de kracht van mensen, door het mooie van een kunstwerk... Dergelijke ervaringen doen je stilvallen, laten je aanvoelen dat er meer is dan het dagdagelijkse. Verbondenheid gaat over ‘wij samen’. Chiro is een groep waarin je kunt thuiskomen. Je kunt je ook verbonden voelen met andere mensen, met de natuur, met dingen. Verontwaardiging kan een groep uitdagen en sterk maken om het niet zomaar te laten bij wat is, om actie te ondernemen. Iedere mens ervaart op een bepaald moment onrecht, oneerlijkheid, ergernis. Ook als groep kunnen we met die ervaring geconfronteerd worden. Momenten van verdriet, angst of eenzaamheid confronteren mensen met ‘waarom’vragen. Onmacht kan de kop opsteken. Chiroverbondenheid kan ons dan sterken.

Groeien is voor jullie cruciaal Heb je zelf banden met de Chiro? Heel even ben ik bij de sloebers in de Chiro van Bertem geweest. Ik ben wel opgegroeid met de Chiro. Mijn ouders leerden er elkaar kennen en mijn broers hebben in de leiding gestaan.

Chiro bouwt aan zingeving vanuit vier fundamentele ervaringen Doorheen het spel werken we aan verwondering, verbondenheid, verontwaardiging en onmacht. Verwondering voel je als je iets gewaarwordt dat je niet of anders had

14  overhoop 01/11

Groeien in zingeving is weten waarvoor je staat en welke je bronnen zijn. We creëren ervaringen, roepen vragen op, scheppen een bedding. En we toetsen die vier ervaringen aan onze drie Chirowaarden: innerlijkheid, rechtvaardigheid en graag zien. Innerlijkheid betekent dat we in ons bezig zijn stilstaan bij gevoelens van verwondering en verbondenheid, van verontwaardiging en onmacht; beseffen dat je leeft en mag genieten. Rechtvaardigheid is leren delen; je inspannen voor wie het moeilijker heeft; pesten en uitsluiten een halt toeroepen en kiezen voor geweldloos overleg. Graag zien is zorgen dat iedereen zich thuis voelt in de groep; rekening houden met de ander, respect hebben voor iemands kwetsbaarheid; bouwen aan een vriendengroep die sterker

inspiratie  te gast

is dan ruzie. De drie waarden zijn christelijk geworteld en geïnspireerd. We putten ook veel inspiratie uit andere tradities.

Zin zoeken is voor jullie een proces We willen onze droom waarmaken via een intuïtief, participatief en gemeenschapsgericht proces. We voelen aan wanneer iemand zich niet lekker voelt. We voelen aan wanneer we erbij horen. We voelen aan wanneer we iemand uitsluiten. We voelen aan wanneer iets van grote betekenis is. Zinvolle momenten vertrekken vanuit onze intuïtie. En we willen dat aanvoelen niet zomaar laten verloren gaan. We willen er ook iets mee doen. Om je thuis te voelen moet je dingen kunnen uiten. Je moet de vragen waarmee je zit kunnen stellen, zonder dat je daarom afgemaakt wordt, zonder dat je daarom te kijk wordt gezet, zonder dat je versleten wordt voor onvolwassen. We willen ruimte creëren om het aanvoelen in de groep te brengen, om te participeren, en om daardoor ook ieder ander aan bod te laten komen. Zo willen we onze groep sterker maken, hechter laten samenhangen. We willen van de Chiro een plaats maken waar iedereen tot zijn recht komt. Alleen zo kunnen we in de Chiro gemeenschap vormen. Mia Verbanck

Chirojeugd Vlaa nderen telt ruim 95.000 leden en 975 groepen en is daarmee de grootste jeugdbeweging in Vlaanderen. In Chiro staat de groep centra al. Chiro wil op verschillende plaatsen in Vlaa nderen en Brus sel kinderen en jongeren in hu n vrije tijd samen brengen. De jeugdbeweging wil hierbij alle kin deren en jongeren aanspreken , ongeacht hun so ciale of culturele achtergron d, ongeacht hun fysieke of intellectuele capacit eiten, ongeacht hu n seksuele voorkeur. Via sp el wil Chiro kinde ren en jongeren ervaringen lat en opdoen, leren samenleven, hen een kijk bied en op zichzelf en de wereld. Chiro wil een lee rschool voor he t leven zijn. Spel wordt een m anier van leven. Chiro is geen eiland, maar wil betrokken zijn op de brede gemeenschap. We willen jongeren aa nzetten om een engagemen t op te nemen in de buurt en de samenleving. We willen hen vo rmen tot geëngageerde en kritische wereldbu rgers. In het Chirosymbool ve rwijst de open cir kel naar de gemeenschap. Meer info vind je

op http://www.ch

iro.be.

overhoop 01/11  15

never gonna stop

16 16 overhoop overhoop 01/11 01/11 

inspiratie  notenkraker

It’s in taxis it’s on trains In airports hopping planes The silence moving on contains It’s in all the in-betweens In the day to day routines In over 15 million dreams It’s in trying to close the door It’s never gonna stop It’s in how you’re looking for A way to make it stop It’s in missing someone more It’s never gonna stop No it’s never gonna stop It’s like trying to fly trapeze It’s like has-beens, gonna-bes Ill at ease and hard to please It’s how Paris how Cologne How even Zurich feels outgrown It’s in the way you could have known Can you make some room for me Can you make some room for me It’s in trying to close the door it’s never gonna stop I miss you even more and it’s never gonna stop

MILOW - Never gonna stop Blijven doorgaan Meer dan vijftien miljoen kinderen onder de achttien zijn wees ten gevolge van de aidsepidemie. Bijna twaalf miljoen ervan leven in subSaharaans Afrika. Maar dat weet je onderhand wel, zelfs als je de voorbije maand maar vijf minuten in het land was. Studio Brussel en Rode Kruis Vlaanderen maakten er namelijk het thema van voor hun jaarlijkse Music for Life-campagne. En een campagne, dat was het: spotjes op tv, een marathonuitzending vanuit het Glazen Huis, honderden acties overal te lande. En dus ook een campagnelied: ‘Never gonna stop’, van Milow. Met een aardige tekst, naar eigen inzicht toe te passen op meerdere thema’s. De zin “It’s in all the in-betweens, in the day to day routines, in over fifteen million dreams” verwijst heel specifiek naar de thematiek van Music for Life. Maar ‘Never gonna stop’ is ook een song over iemand dagelijks missen, en over het feit dat dit nooit helemaal zal overgaan. Excommuniceer ik mezelf als ik het waag enige kritische noten te plaatsen? Een feestje verbrod je zelden ongestraft. En een feestje, dat is toch wat Music for Life allereerst moet zijn voor de makers. Sofie Lemaire, één van de drie Stubru-deejays die het deed op sapjes in het Glazen Huis, zei het zelf op het persmoment dat de actie aankondigde: ‘We voelen dat er weer een enorm feest op til is, maar dat feest moet wel nog losbarsten. De goesting is alvast geweldig groot’. Daar lijkt het inderdaad om te draaien: om goesting, fun en andere plaisanterieën. Dat en passant veel geld wordt bijeengeraapt, is gewoon mooi meegenomen. Op zich is daar niets mis mee natuurlijk, maar dan vraag ik mij af: willen wij, jonge hippe westerlingen, enkel nog de portemonnee openen als we er zelf iets aan hebben - veel lol, in dit geval? Hadden we het Rode Kruis met evenveel overgave in de armen gesloten als het zijn karretje niet aan dat van Studio Brussel had gehangen? Soms bekruipt me de akelige gedachte dat we werkelijk alles in een format moeten kunnen gieten, of het nu om nieuws, kunst of het goede doel gaat. Geen strik errond? Geen entertainende waarde? Sorry, maar dan gaat het feest niet door. Wat je zegt: feest. Of blijf wees.

overhoop overhoop 01/11 01/1117 17

thema  beleefd

Bhutan

twee maanden in B

hutan? Waar ligt dat? Wat ga je daar doen? Is het daar wel veilig? Dit waren de vragen die ik regelmatig kreeg voor mijn vertrek. Eigenlijk had ik er zelf helemaal geen idee van wat ik moest verwachten. Ik twijfelde zelfs even. Zoek ik het gevaar niet op door zo ver weg te trekken, zou ik niet beter in het veilige België blijven, ik heb het hier zo goed.

18  overhoop 01/11

thema  beleefd

het aards paradijs Het koninkrijk Bhutan ligt in de Himalaya tussen China en India. Bhutan is zo anders dan België. De mensen zijn er zoveel eerlijker en vriendelijker. Ze doen alles gewoon uit hun hart en hoeven er niet steeds iets voor terug te krijgen. Je kan in Bhutan gewoon naar een winkel gaan voor een praatje en bovendien trakteren ze je op een kopje masala thee. Niemand die raar opkijkt als je uiteindelijk niets koopt. Winkels zijn hier veel meer dan verkoopmachines. Staat er iemand langs de weg, dan wordt die gewoon mee opgepikt door de eerste de beste die voorbijrijdt. Niemand wordt achtergelaten. Geen chauffeur die hierover zou twijfelen, zelfs al is er bijna geen plaats meer. Zo zat ik op een bepaald moment in een kleine wagen met 4 monks en een vriendin, allemaal tegen en op elkaar. Een andere keer zat ik in een auto en was er eigenlijk geen plaats meer en toch mocht een oud vrouwtje langs de kant van de weg er nog mee in. Wij zouden vlug denken: ‘Daar heb ik nu geen tijd voor’, of ‘ik heb helemaal geen zin om met iemand te moeten praten’... Egoïsme kennen ze daar absoluut niet. Op een dag vroeg een meisje mij wat in België de godsdienst was. ‘Katholicisme’, antwoordde ik. Weet je wat ze zei? ‘Eigenlijk geloven we allemaal in dezelfde God, we noemen Hem alleen maar anders’. Zeven jaar was ze, en al zoveel wijsheid!

Soms had ik ook wel een dubbel gevoel. Ik zat bijvoorbeeld op de lokale bus richting Bumthang, 11 uur lang. En elke keer als ze afval door het raam kieperden, en dat gebeurde dikwijls, keerde mijn maag om: gooi dat plastiek nu toch niet zomaar in deze prachtige natuur! Er is echt wel niemand die het gaat opkuisen hoor. Ook de steden waren vuil en elke ochtend zag ik dezelfde vrouwen zoveel mogelijk opruimen. Dan denk ik: waarom gooien ze toch alles standaard op de grond? Op zulke momenten voelde ik me een echte blanke die hen wou leren dat ze hun afval niet in de natuur mochten gooien. Maar zijn ze ecologisch gezien eigenlijk niet veel beter bezig dan wij? Zij hebben tenminste nog prachtige, fantastische natuur. Al hun energie wordt duurzaam opgewekt via waterkrachtcentrales. Verse groenten en fruit komen van bij de lokale boeren. En kleding en spullen zouden ze nooit zomaar weggooien als het nog niet versleten is. Daar kunnen wij nog wel wat van leren. Uiteindelijk betekent ecologie voor ons zoveel als: het oplossen van de problemen die we in al die jaren veroorzaakt hebben, zodat de wereld het nog een paar eeuwen kan volhouden. Voor hen is het niet meer dan voorkomen. Zij hebben nog niets verknoeid. En toch zijn het de derdewereldlanden die het eerste slachtoffer zijn van onze vervuiling.

"Eigenlijk geloven we allemaal in dezelfde God,

we noemen Hem

De natuur is prachtig in Bhutan! In zo een land besef je pas echt wat wij hier allemaal missen. Als student architectuur was ik een concept aan het ontwerpen waarbij ik veel belang hechtte aan publieke ruimte en groen. Maar de mensen hoeven daar geen tuin of park. De hele omgeving is hun tuin. Kinderen spelen er gewoon in de bergen en de bossen of op straat. En het zijn niet de kinderen die moeten opletten voor de auto’s, maar omgekeerd. Er rijden wel veel wagens, maar deze zijn duidelijk ondergeschikt aan de mens. Publieke ruimte speelt hier een heel andere rol. Ze hoeven geen plein, de hele stad is hun plein.

alleen maar anders"

De Bhutanezen keken zo vaak op naar mij, de blanke. Ze wilden weten hoeveel beter het in mijn land was. Ze kijken enorm op naar het Westen en hun grootste droom is om erheen te reizen. Ik voelde mij beschaamd. Zij hadden mij namelijk zoveel meer bijgeleerd dan ik hun ooit zou kunnen bijbrengen. Hun manier van leven is zoveel eerlijker en rijker.

Terug in België, helemaal doordrongen door positieve ervaringen, was ik wel even in shock. Ik zit in de metro en lach naar iedereen die ik ontmoet. Ik krijg geen lach terug, enkel norse blikken. Ik mis Bhutan. Stefanie Cornut

overhoop 01/11  19

thema  uit het slop

20  overhoop 01/11

thema ď ś uit het slop

De mens is ertoe geroepen, vanuit zijn diepste Innerlijk te leven... Slechts van daaruit kan hij de plaats in de wereld vinden die hem toebedacht is. Edith Stein

overhoop 01/11 ď ś 21

bijbel  vrouwen aan het woord (10)

Belofte maakt schuld ‘B

elofte maakt schuld’: een volksspreuk die ik al van kindsbeen af ken en die ook mijn kleinkinderen niet vreemd is. Reden waarom zal ik wel twee keer nadenk eer ik hen iets beloof, want een zomers uitstapje of een in overmoed uitgesproken belofte, nee, dat vergeten ze niet. Maar een gelofte houden, moet dat tot in het absurde? Is er nooit een geldige reden die je ervan kan ontslaan? Dat vraag ik me wel af als ik lees wat Jefta, een Rechter uit Israël, overkwam. Het gebeurde zowat in de achtste eeuw voor Christus.

Een oud refrein ‘Weer deden de Israëlieten wat slecht is in de ogen van de HEER: weer begonnen ze de Baäls en Astartes te vereren, en ook de goden van Aram, Sidon en Moab en de goden van de Ammonieten en de Filistijnen. Ze keerden de HEER de rug toe en dienden Hem niet meer. De HEER ontstak in woede en leverde hen uit aan de Filistijnen en de Ammonieten’ (Rechters 10,6-8). Omdat het boek Rechters volgens een strak stramien is opgebouwd, kunnen we het vervolg al raden. Na telkens veertig jaar rust wordt het afvallige Israël weer door vijanden onderdrukt en de Ammonieten, dienaren van de god Kemos, drijven het deze keer zo ver dat ze de Jordaan oversteken en de strijd aangaan met de stammen Juda, Benjamin en Efraïm. Dat is voor Israël het moment om dringend te bidden tot de HEER: ‘We hebben gezondigd tegen U, onze God, gezondigd door U de rug toe te keren en de Baäls te dienen’. Maar deze keer laat de HEER zich niet zomaar vermurwen en Hij herinnert het volk aan al die keren dat Hij het voor hen al heeft opgenomen. ‘Ik bevrijd jullie niet meer’, zegt Hij. ‘Roep die goden maar te hulp aan wie jullie de voorkeur hebben gegeven. Laten zij jullie nu maar uitkomst brengen.’ Toen

22  overhoop 01/11

zeiden de Israëlieten tot de HEER: ‘Wij hebben gezondigd. Doe met ons wat U goeddunkt, alleen, bevrijd ons nog deze ene keer’ (Rechters 10,13-15). En voor de zoveelste maal laat de HEER zich verbidden en verzamelen de Israëlieten zich om, onder zijn vermeende zegen, de strijd tegen de Ammonieten aan te binden ergens bij Mispa.

Jefta ‘Nu was er in die tijd een zekere Jefta, een krijgshaftige man, afkomstig uit Gilead. Hij was door zijn vader verwekt bij een hoer, maar hij had ook zonen bij zijn eigen vrouw’ (Rechters 11,1-2). Die zonen, zijn halfbroers dus, hadden Jefta uitgesloten en zo was hij terechtgekomen in Tob waar hij de aanvoerder werd van een rondtrekkende bende. Toen voor Israël de nood het hoogst was, trokken de oudsten van Gilead naar Jefta in Tob. ‘Kom terug,’ zeiden ze tegen hem ‘en word onze aanvoerder in de strijd tegen de Ammonieten’. Maar Jefta zei: ‘Uit minachting hebt u mij uit het huis van mijn vader verdreven. En nu u in het nauw zit komt u bij mij?’ Maar uiteindelijk laat Jefta zich overhalen, gaat met de oudsten mee en wordt door het volk in Mispa tot legeraanvoerder uitgeroepen.

De gelofte Toen deed Jefta aan de HEER deze gelofte: ‘Als U de Ammonieten aan mij uitlevert, dan zal het eerste dat me bij mijn behouden thuiskomst tegemoet komt voor U zijn; dat zal ik als brandoffer aan U opdragen’. Toen trok hij op tegen de Ammonieten en bond de strijd met hen aan, en de HEER leverde ze aan hem uit (Rechters 11,30-32).

bijbel  vrouwen aan het woord (10)

‘Toen Jefta terugkwam in zijn woonplaats Mispa, werd hij met reidansen en trommelspel verwelkomd. Zijn dochter ging voorop. Zij was zijn enige kind, andere zonen of dochters had hij niet. Meteen toen hij haar zag, scheurde hij zijn kleren en riep uit: ‘Ach mijn kind, dat jij me deze slag moet toebrengen, dat juist jij het bent die me in het ongeluk stort. Ik heb de HEER een gelofte gedaan en daar kan ik niet op terugkomen.’ ‘U hebt de HEER een gelofte gedaan, vader’, antwoordde ze. ‘Nu Hij u gewroken heeft op uw vijanden, de Ammonieten, moet u met mij doen zoals u hebt beloofd. Maar dit wil ik nog vragen: gun me, voordat u uw gelofte ten uitvoer brengt nog twee maanden tijd, zodat ik met mijn vriendinnen de bergen in kan trekken om erover te treuren dat ik nooit iemands vrouw zal zijn’. ‘Goed’, zei Jefta, en hij liet haar voor twee maanden de bergen in gaan om met haar vriendinnen om haar maagdelijkheid te treuren. Toen die twee maanden voorbij waren keerde ze naar haar vader terug, en hij bracht zijn gelofte ten uitvoer. Nooit had ze met een man geslapen. Sindsdien is het in Israël de gewoonte dat de jonge meisjes elk jaar vier dagen lang rouwklagen om Jefta’s dochter. (Rechters 11,34-40)

Jefta’s dochter De naam van Jefta’s dochter staat in het verhaal nergens vermeld. Maar ze is als de dansende Mirjam bij de Rietzee nadat Mozes en het hele volk aan het leger van de Egyptische farao waren ontkomen. Ze moet een levenslustig meisje zijn geweest, want ze had een heleboel vriendinnen. En verbazend hoe ze, zonder dat de woorden werden uitgesproken, onmiddellijk doorzag welk lot haar te wachten stond.

Moest die gelofte nu echt gehouden worden? Was er geen enkele priester of oudste van dienst die de gelofte ongedaan kon maken? Mensenoffers waren nochtans streng verboden in Israël en in de Mozaïsche wet stonden voorschriften over hoe men van een gelofte aan de HEER kon ontslagen worden. Hier niets van dit alles, het meisje wordt geofferd. Er kwam ook geen engel uit de hemel om de hand van Jefta tegen te houden zoals die er wél was toen Abraham zijn zoon Isaak wou slachtofferen. Maar wat wil je, Isaak was een zoon en in een paternalistische cultuur was die heel wat meer waard dan een dochter. Tot op vandaag is op dat vlak nog altijd werk aan de winkel. Mogen wij ons niet de vraag stellen of ook de R.K. kerk hier niet feestelijk achteroploopt?

In memoriam Nergens heb ik kunnen natrekken of het in Israël werkelijk de gewoonte zou zijn dat meisjes elk jaar hun grote zus, Jefta’s dochter, met een vierdaagse herdenken. Klinkt anders wel mooi. Maar in de kunst werd ze zeker niet vergeten. Grote meesters hebben haar geschetst, getekend en geschilderd. In vijf hoofdstukken schreef Joost van den Vondel het hele verhaal uit in het treurspel ‘Jephta of offerbelofte’. De componist Händel componeerde in drie bedrijven een oratorium aan haar gewijd, terwijl Joodse bijbelgeleerden er nog altijd over redetwisten of het meisje inderdaad zou geofferd zijn. Terwijl de ene groep daar wél van overtuigd is, pleit een andere dan weer voor het tegendeel en zou Jefta’s dochter nooit uit het bergland zijn teruggekeerd. Daar zou ze verder een maagdelijk leven hebben geleid wat in joodse traditie wordt gelijkgesteld met een werkelijk brandoffer. Nee, niet ik ben het die dat zeg, dat zeggen die rabbijnen. Agnes Lameire

overhoop 01/11  23

inspiratie  poëzie

Een dag vol gedichten Op donderdag 27 januari is het gedichtendag. Poëzieliefhebbers organiseren op die dag een brede waaier van activiteiten in scholen, in bibliotheken en winkels, culturele instellingen, op het werk of gewoon op straat. Wij bieden je de gelegenheid om mee te doen vanuit de woonkamer. Geniet van de teksten van Phara de Aguirre, Cas Goossens en Dimitri van Toren. Ze komen uit het “Mooiste woorden boek”, uitgegeven door Het Bronzen Huis i.s.m. Radio 1.

is weg. gehoord, Mijn papa t. te adem ts a la ijn i gewees z Ik heb , et is moo fd h o r, o a a rh o m o ijn v e, ga ik kuste z n wou: to iet zegge n ik wigheid, t u a e w e ik zei rde een u u d n e nem Afscheid ort, maar zo k n e v zijn le schoot: het werd anten op r k e z e e ro b tw e t nog niet. en ho ngen da t gaan, nu ie ons verla n r e m rd e a h h hoe u, en laat een kind. toppen, n men, als o k e g laat het s s a ij w k zoals h . Hij vertro voor altijd et zijne. h ik ijn zoon, s z a n w e in b n ik e Tuss zeggen: et anders Ik moet h auchoit Chris Dus

og je wilt men zo ho Je kunt klim elsblauw in het hem verdwijnen hemelpoort m je tot de in jou. maar al klo hoger dan het zit niet Toren Dimitri van

Er hangt vers zeepso p in de lucht. Tien ganzen in een dri ehoeksvlucht naar Scandinavië. En uit Moravië komt geur van henna aangewaaid. De torenhaan is dolge draaid. De blaaskaak brult me t veel misbaar zijn winterwolken bij elkaar in een turkoois versc hiet. En met zijn bulderen d lied jaagt hij uit hun muffe stal de schapen naar het weidse dal. En wij? Wij kijken elk aar aan: te bang misschien om mee te gaan met het argeloze kind dat huppelend weer begint aan nog maar eens die oude reis naar ons verdroomd e paradijs? Cas Goossens

24  overhoop 01/11

inspiratie  poëzie Mooiste Woorden Boek II, @Het Bronzen Huis, hardcover, 156 pagina's Met gedichten over de grote thema's van het leven door Phara de Aguirre, Herman van Veen, Axel Daeseleire, Eva De Roovere, Stef Bos, Annemie Peeters, Marleen Temmerman, Chris Dusauchoit, Leona Detiège, Cas Goossens, Kris De Bruyne, Geertje De Ceuleneer, Dimitri van Toren, Nicky Aerts, Alain Coninx, Koen Fillet, Nelly Maes, Julien Vrebos en Zjef Vanuytsel. Lezers van overhoop betalen €22,00 euro ipv €24,95.

De laatste keer het gra s gemaaid. Het lijk ligt nu gescho ren opgebaard in de verlo ren hoop van dode blaren. De klad zit in de jaren . Maar met vers winter koren is in de oude voren toch weer nieuw leven ingezaaid.

Het was ee n hele klus ze veilig gro ot te breng en maar nu ze half het huis uit zijn ben je toch nog verrast dat het zo moeilijk is ze stilaan lo s te laten dat had je nooit verwa cht Ze zitten in je hoofd zo ben je n ooit alleen al blijven ze je nu nog zorgen baren je kroost je kinderen en hopelijk je troost in bange d agen Zjef Vanuyt sel

Cas Goossens

hting Aalst. E40, Ternat, ric kelt. Mijn telefoon rin storven. ge is r de oe Mijn m rtrokken. Ik ben te laat ve vertrokken. Zij is te vroeg derplek zijn. altijd mijn moe Ternat zal voor rre Phara de Agui

overhoop 01/11  25

inspiratie  film

The social

network ‘T

he Social Network’ is de langverwachte verfilming over het ontstaan van het online fenomeen Facebook. Facebook bestaat nog maar 6 jaar en telt ongeveer 500.000 miljoen digitale profielen, dat wil zeggen dat 1 persoon op 13 op deze planeet een digitaal Facebookprofiel bezit. Oprichter Mark Zuckerberg is 7 miljard $ waard en is met zijn 26 jaar de jongste miljardair ooit ter wereld. Het Facebookverhaal is niet wat we als ‘alledaags’ zouden beschrijven, maar het pad naar succes is natuurlijk bezaaid met vele wolfijzers en schietgeweren. Net hierover gaat The Social Network. De prent is geregisseerd door David Fincher (bekend van ‘se7en’ en ‘The Curious Case of Benjamin Button’). De openingsscène gaat snoeihard van start. Marc Zuckerberg wordt op café gedumpt door zijn eerste (en enige?) grote liefde Erica, met de gevleugelde woorden: ‘You are probably going to be a very successful computer person. But you’re going to go through life thinking that girls don’t like you because you’re a nerd. And I want you to know, from the bottom of my heart, that that won’t be true. It’ll be because you’re an asshole’. Die woorden gaan bij Zuckerberg door merg en been. Hij moet en zal te allen prijze bewijzen dat Erica ongelijk heeft. Vanaf dat ogenblik is het succes van Facebook voor Zuckerberg onlosmakelijk gekoppeld aan zijn persoonlijk succes, op alle vlakken. Zuckerberg is de ‘Gordon Gekko’ van de huidige generatie, de zakenman voor wie de sky de limit is en zich door niets of niemand van de realisatie van zijn droom laat afleiden. Zuckerberg stampt in de digitale wereld eigenhandig een heel continent uit de grond, genaamd Facebook, met 500 miljoen inwoners. De rol van Zuckerberg was weggelegd voor de nobele onbekende Jesse Eisenberg. Hij was de enige die er tijdens de casting in slaagde de autistische, hyperactieve en arrogante toon van Zuckerberg geloofwaardig te brengen.

26  overhoop 01/11

Zo komt Zuckerberg dan ook over in de film. Als een jonge sociaal gehandicapte informatica-nerd die zijn stempel wil drukken op de samenleving en Harvard University om toch maar een beetje aandacht te krijgen voor zijn intellect. Paradoxaal genoeg is het dan ook hij, die in een donker hoekje achter zijn bureau, een sociale netwerksite in het leven roept: thefacebook.com. Zijn naamkaartje las dan ook: ‘I’m CEO, bitch’. Hierna ontstaat er een Shakespeariaans verhaald gevuld met: verraad, afgunst, geld, hebzucht en gebroken vriendschappen. Het probleem lag hem in het feit dat Zuckerberg zijn ‘uitvinding’ niet helemaal zelf bedacht heeft. Zijn passage op de universiteit leert hem dat studenten op de hoogte willen zijn van elkaars doen en laten, maar hier geen portaal voor bezitten. Op vraag van enkele studenten - de Winklevosstweeling - wordt Mark gecontacteerd om een sociale portaalsite te bouwen, maar dan exclusief voor Harvardstudenten. Zuckerberg zijn mentale machinerie begon op volle toeren te draaien en hij werkte de sociale portaalsite tot in de puntjes uit. Een klein detail echter: hij richtte de site zelf op met financiële steun van zijn CFO (financieel bestuurder) en beste vriend Andrew Saverin. Zuckerberg hield zijn opdrachtgevers enkele maanden in het duister om dan uiteindelijk zelf met het idee aan de haal te gaan en thefacebook.com op te richten.

inspiratie  film

De site sloeg in als een bom. Als een lopend vuurtje verspreidde het nieuws zich doorheen de campus. Mensen konden plots foto’s van hun klasgenoten bekijken, lezen welke hun relationele status was en elkaar berichten sturen. Maar zoals in elk goed verhaal was de weg naar de top er eentje vol obstakels. Zuckerberg geraakt meegesleept in het succes dat hun website boekt. Zijn inherent aanwezige intellectuele arrogantie en sociaal apathisch gedrag schieten door het dak en hij geraakt in een twist met zijn CFO Eduardo Saverin. Voor Mark moet thefacebook vooral ‘cool’ zijn, hij wil zijn site niet corrumperen met pop-ups en reclame. Hij wordt in dit standpunt gevoed door zijn ontmoeting met Sean Parker, de bedenker van Napster, vertolkt door Justin Timberlake. Zijn eerste advies aan Zuckerberg: Loose the ‘the’. En Facebook.com was geboren. Het succes van de site groeit, maar ook de frustratie van de CFO Saverin. Zuckerberg beslist Facebook te commercialiseren en knipt in het aandeel van Saverin. Zowel de Winklevosstweeling als Saverin klagen Zuckerberg aan voor alles wat hij bezit. Nooit fijn om door je enige echte

vriend voor de rechtbank gedaagd te worden. Zuckerberg hoest uiteindelijk meer dan 60 miljoen dollar op en koopt daarmee de geheimhouding en het idee van Facebook af. Het bedrag dat hij aan Saverin betaalde, is niet gekend. Laat dit u echter niet afleiden van wat Facebook en The Social Network is. Een sterke film over een revolutionair gegeven. Facebook is het symbool geworden van de ‘Big Brother maatschappij’ waarbij Google in je tuin en in je straat meekijkt, Facebook je sociale leven blootlegt en je gsm een verlengstuk van je arm geworden is. Privacy is een zeldzaam en kostbaar goed geworden. ‘Big Brother’ was een grote hit omdat iedereen wil kunnen ‘roddelen’ over zijn omgeving en kennissen. Facebook biedt net deze mogelijkheid aan. Het is dan ook geen wonder dat in vele werkomgevingen het gebruik van Facebook geblokkeerd is. Een evolutie die een zekere verantwoordelijkheid vereist, want digitale voetsporen zijn forever. Thomas / Peter Van Rompuy

“You don’t get to 500 million friends, without making a few enemies”

overhoop 01/11  27

inspiratie  de wijnstok

Depressie als groeiproces 50%

van de bevolking zou ooit wel eens een depressie meemaken in zijn leven. Dat lijkt nogal veel voor een ziekte. Meer en meer groeit dan ook de visie dat een depressie geen ziekte is, maar een groeiproces; een tijd waarin je zo intensief moet bezig zijn met bepaalde problemen of situaties in je leven, dat er gewoon geen energie meer over is om met iets anders bezig te zijn. Dat zou betekenen dat de aanpak ervan moet veranderen: nu is alles erop gericht om mensen zo snel mogelijk UIT hun depressie te krijgen, door hen bijvoorbeeld te helpen zich te richten op alle goede dingen in hun leven. Waarschijnlijk is het nuttiger om mensen DOOR hun depressie te helpen, door mee te helpen dat ene grote probleem, die moeilijke situatie te doorworstelen. Dit is in ieder geval de visie van Jan van het Kruis, een zestiende eeuwse karmeliet die beschrijft hoe een depressie ook in je geloofsleven alles donker kan maken. Volgens hem wordt het donker omdat de Heer heel dichtbij is, zo dichtbij dat je door Hem verblind bent en je Hem niet kunt zien. In die duisternis gebeurt volgens Sint Jan een uitzuiveren, een herschikken van je prioriteiten, zodat je nadien vrijer en ruimer kunt leven. Toen het in mijn leven donker werd, vond ik in Jan van het Kruis een waardevolle tochtgenoot. Hij doet er geen doekjes rond hoe zwaar zo’n nacht is. Maar hij verzekerde wel dat het donker niet slecht hoeft te zijn en dat maakte voor mij het verschil. Daarover wilde ik getuigen in mijn boek ‘Wanneer het donker wordt, depressie en mystiek’. Hopelijk helpt dit ook anderen door het duister heen. Myrjam De Keyser

28  overhoop 01/11

Er is een nieuwe mens geboren, een die ik niet ken. Hij weet ook niet precies waarheen, maar altijd wel naar Hem. Er is nog zoveel boosheid, om pijn en om verdriet. Die nieuwe mens is daar voorbij, maar ik nog lange niet. Er is een nieuwe mens geboren. Ik denk dat ik hem ben. En hoop alleen dat ik hem gauw ook echt als ik herken.

Wanneer het donker wordt. Over depressie en mystiek. Myrjam De Keyser Uitgeverij Averbode Paperback, 206 pagina’s Lezers van overhoop betalen 14 euro ipv 16 euro Het eerste hoofdstuk kan je gratis downloaden via de website www.overhoop.be. Je vindt er ook een gebedswake rond deze thematiek.

o i d u t s n e d n o c e s 0 0 10

bijbel  een thema verhaal datuitvoortleeft het slop

De eerste leerlingen

(naar Matteüs 4, 12-13)

Wanneer Jezus hoort dat Johannes gevangen genomen is, gaat Hij naar Galilea. Daar gaat Hij wonen in Kafarnaüm bij het meer. Vanaf dat moment begint Jezus tot de mensen te spreken. Hij zegt: ‘Bekeer u, verander van mentaliteit, want het rijk van God is er.’ Op een dag loopt Hij langs het meer van Galilea. Daar zie Hij twee broers: Simon, die later Petrus genoemd wordt, en Andreas. Ze werpen hun net uit in het meer, want het zijn vissers. Hij roept: ‘Volg Mij, Ik zal van jullie vissers van mensen maken.’ Meteen laten ze hun netten achter en volgen Hem. Verderop ziet Jezus nog twee broers: Jakobus en Johannes Ze zitten in hun boot met hun vader Zebedeüs. Ze zijn bezig met het klaarmaken van de netten. Jezus roept hen. Meteen laten ze de boot en hun vader achter en volgen Hem.

Zondag 23 januari, 3e zondag door het jaar, A-cyclus

Jezus trekt rond in heel Galilea, terwijl Hij les geeft in de synagogen. Hij verkondigt de blijde boodschap van het rijk van God, en geneest elke ziekte en elke kwaal onder de mensen.

overhoop 01/11 10/10  29  29

s t u 1000 s dio

thema  uit het slop

Apostelen en hun attributen

econden

De belangrijkste leerlingen van Jezus werden zijn apostelen. Jezus stuurde hen uit om overal de Blijde Boodschap te verkondigen. In de kunst worden ze meestal voorgesteld met een voorwerp waaraan men ze kan herkennen. Zo’n voorwerp wordt een attribuut genoemd. Deze attributen herinneren vaak aan iets wat typisch was in hun leven.

Wil je weten welke de attributen zijn van de volgende apostelen, dat moet je de volgende richtlijnen volgen. De eerste stappen om tot bij het attribuut van Petrus te komen, werden al ingekleurd:

Petrus:

3x

3x

4x

5x

3x

Andreas:

4x

1x

4x

3x

2x

Jacobus:

1x

3x

5x

5x

4x

Johannes:

5x

4x

4x

4x

1x

Judas:

2x

4x

4x

4x

4x

Andreas

Jacobus

Johannes

Judas

Tekst: Chantal Leterme

Petrus

Correctiesleutel Petrus: sleutels; Andreas: andreaskruis; Jacobus: Sint-Jacobschelp; Johannes: beker; Judas: beurs.

30  overhoop 01/11

bijbel  het woord

Water

helder als kristal

H

et allereerste waarover de bijbel spreekt is water. Op de eerste bladzijde, aan het begin van het eerste hoofdstuk van het boek Genesis, in het eerste vers, valt de schrijver van het scheppingsverhaal direct met de deur in huis. ‘In het begin schiep God de hemel en de aarde. De aarde was woest en leeg; duisternis lag over de diepte, en de geest van God zweefde over de wateren.’ Nog vóór God aan zijn scheppingswerk begint, is er… water. Zou de schrijver van dit beeldrijke verhaal zich geïnspireerd hebben aan het ontstaan en de ontwikkeling van het leven in de moederschoot? Daar bevindt de foetus zich immers in een gezellig nestje waarin hij zich kan ontwikkelen. Hij dobbert rond in de baarmoeder die gevuld is met vruchtwater. Dat vruchtwater vormt een veilige buffer, zorgt voor een sterk immuunsysteem, voor een constante temperatuur en het biedt bescherming tegen schokken van buitenaf. Ondertussen heeft de wetenschap ons geleerd dat alle leven op aarde grotendeels uit water bestaat en ervan afhankelijk is. Water bedekt meer dan 70% van onze planeet. In het boek Ezechiël staat een prachtig waterverhaal. De profeet geeft een zeer uitvoerig verslag van een ‘goddelijk visioen’ dat begint in hoofdstuk 40 en maar liefst acht hoofdstukken beslaat. In hoofdstuk 47 ‘ziet’ de profeet water dat onder de drempel van de tempelingang opwelt en in oostelijke richting stroomt. De ziener wordt uitgenodigd om door het water te waden. Hoe verder de brave man doorgaat, hoe hoger het water reikt: bij de eerste duizend el tot aan zijn

enkels, bij de volgende duizend el tot aan zijn knieën, weer duizend el verder tot aan zijn middel en nog eens duizend el verder wordt het een rivier. ‘Het water was zo diep dat men er alleen zwemmend overheen kon’, vertelt Ezechiël. Beeld van de verschillende levensfases van een mens? Na dit avontuur wordt de profeet uitgenodigd om langs de oever van de rivier terug te keren. ‘En op de terugweg zag ik aan beide oevers overal grote bomen staan. De rivier brengt leven overal waar hij stroomt, het wemelt er van dieren. De zee zit vol vis, want de rivier die erin uitmondt, maakt het water gezond. Overal waar hij stroomt is volop leven. Aan beide oevers van de rivier groeien allerlei vruchtbomen; hun bladeren verdorren niet en ze zijn nooit zonder vruchten. Elke maand dragen ze vruchten, omdat het water dat ze voedt uit het heiligdom komt. De vruchten zijn eetbaar en de bladeren hebben geneeskracht.’ Water brengt leven, water voedt leven, water doet leven. Jezus zal aan de Samaritaanse vrouw bij de waterput zeggen: ‘Als u de gave van God kende, als u wist wie het is die tegen u zegt: geef Mij te drinken, dan had u Hem erom gevraagd en Hij had u levend water gegeven’. Een nadenkertje. In het bijbelboek Jezus Sirach staat: ‘Ik ben als een kanaal, door een stroom gevoed’. Marc Meirsman

overhoop 01/11  31

bijbel  een verhaal dat voortleeft

Toen waren ze met drie… Jeruzalem of Betlehem? (Matteüs 2,1-16)

Ken je ze nog, de fameuze drie koningen met hun ster? Gaan je kinderen of kleinkinderen nog ‘sterzingen’? Stappen ze zelfs mee in een driekoningenstoet van de Chiro of de scouts? Krijgen ze een kartonnen kroon op het hoofd als de driekoningenboon toevallig in hun stuk van de taart verborgen zit? Waar komen die ‘koningen’ eigenlijk vandaan? Bij het begin van zijn evangelie van en over Jezus, probeert de evangelist Matteüs meteen (zoals ook Lucas dat deed) in een onvergetelijk en tot de verbeelding sprekend verhaal te laten aanvoelen wie die Jezus eigenlijk is. Het is dus een heel ‘serieus’ verhaal. Voor volwassenen! Maar zoals zo dikwijls begrijpen kinderen het moeiteloos. Ik stel je voor het verhaal eens ‘echt’ te lezen! En er zelfs mee te bidden, wie weet?

Toen Jezus geboren was in Betlehem in Judea, tijdens de regering van Herodes, kwamen er magiërs uit het Oosten in Jeruzalem aan. Een verhaal geeft zijn geheim pas prijs als men het, als verhaal,helemaal au sérieux neemt. Daarom proberen we ons, als in een soort ‘innerlijk bibliodrama’, zo goed mogelijk in het verhaal in te leven. En vanaf de eerste woorden weten we over wie het verhaal zal gaan: over die Jezus die kort daarvoor in Betlehem geboren is. Even tot beeld laten worden: de stad Jeruzalem, de stad van David, de stad met de tempel en de liturgische eredienst, met het hof van koning Herodes, met het Sanhedrin, de hoogste religieuze vergadering, met de vesting van de Romeinse landvoogd, met de drukte van de markten, de kleine straatjes enz. Jeruzalem! Hoe ‘smaakt’ een gelovige Jood uit de tijd van Matteüs die naam… Ik blijf er even bij stilstaan: Jeruzalem! Daar komen nu op een dag magiërs uit het Oosten aan. Vreemdelingen. Wijzen. Op reis naar, op zoek naar… wat? Men bekijkt hen nieuwsgierig. Wat komen ze hier doen? Ze vroegen: ‘Waar is de pasgeboren koning van de Joden? Wij hebben namelijk zijn ster zien opgaan en zijn gekomen om Hem eer te bewijzen’. Een pasgeboren koning van de Joden? Die magiërs hebben zijn ster gezien in den vreemde? Ze zijn naar Hem op zoek om Hem hun hulde te brengen? Consternatie! Koning Herodes schrok hevig toen hij dit hoorde, en heel Jeruzalem met hem. Paniek! Wat betekent dit? Herodes voelt zich meteen in zijn macht bedreigd. En al wie rond en met hem leeft, voelt zich samen met hem bedreigd! De Macht voelt zich

32  overhoop 01/11

bedreigd! Jeruzalem voelt zich bedreigd. Herken ik het? Het gebeurt nog altijd. Ook vandaag. Hij riep alle hogepriesters en schriftgeleerden van het volk samen om aan hen te vragen waar de Messias geboren zou worden. Jeruzalem is het centrum van de kennis van het Joodse geloof. De plaats waar de Schrift wordt bestudeerd. De plaats van theologen en exegeten. Vergaderingen. Commissies. En ze vinden inderdaad het antwoord. ‘In Betlehem in Judea,’ zeiden ze tegen hem, ‘want zo staat het geschreven bij de profeet: En jij, Betlehem in het land van Juda, bent zeker niet de minste onder de leiders van Juda, want uit jou komt een leider voort die mijn volk Israël zal hoeden’. Oef! Dit is duidelijk. En dus kan er ook iets aan gedaan worden. En wel onmiddellijk! Daarop riep Herodes in het geheim de magiërs bij zich; hij wilde precies van hen weten wanneer de ster zichtbaar geworden was, en stuurde hen vervolgens naar Betlehem met de woorden: ‘Stel een nauwkeurig onderzoek in naar het kind. Stuur mij bericht zodra u het gevonden hebt, zodat ook ik erheen kan gaan om het eer te bewijzen’. Meteen begint het gekonkel, de geheimdoenerij, de schijnheiligheid, de leugen en het bedrog. Ik herlees rustig de zin. Herodes speelt het spel heel knap: ‘precies’, ‘nauwkeurig’, ‘zodra u het gevonden hebt’, ‘ook ik eer bewijzen’. En de magiërs zijn blij. Ze kunnen nu verder. Ze weten waar naartoe. Daarvoor hebben ze ‘Jeruzalem’ en de priesters en schriftgeleerden nodig gehad.

bijbel  een verhaal dat voortleeft Neem je tijd e n leef je in. Durf het aan e n laat het jouw verhaal worde n ... het doet je lev en!

Nadat ze geluisterd hadden naar wat de koning hun opdroeg, gingen ze op weg, en nu ging de ster die ze hadden zien opgaan voor hen uit, En daar is de ster weer. Die mysterieuze ster die hen als het ware heeft uitgenodigd, gelokt, geroepen, de ster die het grenzeloze verlangen van hun hart heeft wakker gemaakt, de ster die hen in beweging heeft gebracht en op weg heeft gezet. Na Jeruzalem is ze er weer! En ze volgen… Herken ik die ‘ster’ in mijn leven? Wat heeft mij in beweging gebracht? Nog altijd? Of toch niet meer? Waarom? Zijn er mensen geweest die me geholpen hebben de taal van mijn ster te verstaan? Of opnieuw en beter te verstaan? totdat hij stil bleef staan boven de plaats waar het kind was. Toen ze dat zagen, werden ze vervuld van diepe vreugde. Het eindpunt van hun reis. Het einde van hun zoektocht! Een diepe vreugde maakt zich van hen meester. Kan het? Zou het? Ze gingen het huis binnen en vonden het kind met Maria, zijn moeder. Geen koninklijk paleis, geen tempel, geen hogepriesters of schriftgeleerden, geen vesting, geen plechtige religieuze vergadering, geen engelenzang, maar Maria met een pasgeboren kind. Ze wierpen zich neer om het eer te bewijzen. Daarna openden ze hun kistjes met kostbaarheden en boden het kind geschenken aan: goud en wierook en mirre. Na de herders van Israël (zij die in de nabijheid bij hun kudden hadden geslapen) herkennen ook zij, de

vreemdelingen, de Wijzen van buiten Israël, Gods Aanwezigheid in dit pasgeboren kind. In Jezus openbaart God zich aan mensen, aan Israël en aan de hele wereld. En zoals de herders beantwoorden ook de magiërs deze ‘openbaring’: ze bieden Hem dankbaar en vol eerbied hun geschenken aan (beelden uit het Oude Testament). En ik? Ga ook ik het huis van Maria en het kind binnen? En als ik binnenga: hoe ben ik daar? Hoe reageer ik? Afstandelijk? Ontroerd? Neerkijkend op? Zelfgenoegzaam? Nadat ze in een droom waren gewaarschuwd om niet naar Herodes terug te gaan, reisden de magiërs via een andere route terug naar hun land. Kort nadat zij op die manier de wijk genomen hadden, verscheen er aan Jozef in een droom een engel van de Heer. Hij zei: ‘Sta op en vlucht met het kind en zijn moeder naar Egypte. Blijf daar tot ik je weer roep, want Herodes is naar het kind op zoek en wil het ombrengen’. Jozef stond op en week nog diezelfde nacht met het kind en zijn moeder uit naar Egypte. Herodes zal zijn slag niet thuishalen. Pas bij zijn dood op het kruis zal Jezus overgeleverd worden in de handen van de mensen en aan de krachten van het kwaad. Maar… Toen Herodes begreep dat hij door de magiërs misleid was, werd hij verschrikkelijk kwaad, en afgaande op het tijdstip dat hij van de magiërs had gehoord, gaf hij opdracht om in Betlehem en de wijde omgeving alle jongetjes van twee jaar en jonger om te brengen. De Macht wreekt zich op gruwelijke wijze. Toen en nu! Een verhaal voor kinderen?Een verhaal voor volwassenen! Maar kinderen kunnen het wellicht beter verstaan dan vele volwassenen! Marc De la Marche sj

overhoop 01/11  33

inspiratie ď ś relatie & gezin

Samen lunchen in de stad

een spannende

A

ls we gedurende vele jaren als een koppel samenleven, lijkt het evident dat we goed met elkaar kunnen opschieten. We kennen de momenten waarop we elkaar zullen zien: bij het opstaan, het ontbijt, het avondmaal, het journaal, een quiz of een film op tv, het slapengaan. Het zijn vaste routines. Samenzijn is op voorhand zo zeker als de dinsdag volgt op de maandag. Maar als we met elkaar afspreken in de stad, wat gebeurt er dan?

34 ď ś overhoop 01/11

inspiratie  relatie & gezin

afspraak Laten we even veronderstellen dat beide partners een job hebben. Ze spreken af om elkaar in de middagpauze te zien op een bepaald terras van het marktplein. Ze willen samen snel lunchen. Daarna moet elk weer aan het werk. Hoe verloopt dat? De man is eerst ter plekke. Er is immers bijna altijd een eerste. Terwijl hij wacht, gaan er een reeks gevoelens door hem heen. Komt ze? Wanneer zal zij toekomen? Waar blijft ze? Ik dacht dat ik haar daar al zag, neen ze is het toch niet. Ze komt normaal toch van rechts naar hier? Of zou ze nog een boodschap gedaan hebben en van links komen? Het was toch hier dat we afgesproken hebben? Ik zal toch al maar een plaatsje zoeken. Hier lijkt me best. Zit ik niet teveel uit het zicht ? Ze zal me toch wel zien? Hoe laat is het nu precies? Hij kijkt voor de derde maal op zijn klok. Op hetzelfde moment loopt zij langs de Club en ze denkt: nu ik hier toch ben, kan ik vlug dat kadertje kopen. Ze springt snel de winkel binnen, koopt het en haast zich weer verder. En dus komt ze wat later. Ze vraagt zich af : waar zit hij? Hij zal er toch wel aan gedacht hebben? Is hij het niet vergeten? Zie ik er wel goed uit? Zal hij het erg vinden dat ik te laat ben? Ik voel me wat schuldig, wat gespannen omdat ik hem heb laten wachten. Ik heb me nog zo gehaast! Ik kon er echt niet vroeger zijn. Zou hij zich nu al opwinden? Ik voel wat stress. Waar zit hij nu toch? O daar zit hij, hij heeft me niet gezien. Waarom ziet hij me nu niet? Is hij met iets anders bezig? Is hij verveeld omdat ik wat later ben? Ondertussen kijkt hij de verkeerde kant op en denkt: ‘Dat is met haar toch altijd zo. Ik ben toch altijd te vroeg. Ze is altijd later dan ik. Ik zal voorlopig al maar een drankje bestellen. Zij zal het wel niet erg vinden’. En hij bestelt zijn drankje. Beiden bouwen een spanning op. Ze verlangen terug naar elkaar. In zekere zin leggen ze allebei een weg af naar elkaar toe. Ze moeten elkaar als het ware terug vinden. Het is alsof er iets nieuws, iets onvoorspelbaars in de relatie komt. Het is niet allemaal zeker meer. Dit is geen routine. Er ontstaat een

verwachting die niet onmiddellijk vervuld wordt. Wanneer de ander dan in het vizier komt, is er iets als een ontlading. Beiden ervaren een innerlijke trilling. Hij denkt dat ze zich wellicht wat ongemakkelijk zal voelen omdat ze wat te laat is. Dus kijkt hij haar ook vragend aan. Hij ziet haar komen en glimlacht. Hoe ziet ze eruit? Zij lijkt ontspannen. Het oogcontact doet deugd. Zij ziet hem tussen al die mensen op dat terrasje zitten en ze wenkt. Ze vinden elkaar terug. Zij denkt dat hij misschien wat verveeld is omdat hij heeft moeten wachten op haar. Maar zijn halve glimlach stelt haar op haar gemak. Blijkbaar is het feit dat zij eraan komt voor hem belangrijker dan haar te laat komen. Heel even is het als twintig jaar geleden toen ze elkaar alleen op afspraakjes zagen. Hij ziet heel even de vrouw van zijn dromen terug. Zij is weer heel even vol bewondering voor haar man. Een goed gevoel komt op. We zijn toch weer samen. Dat is niet evident. Het had ook anders kunnen zijn. Het feit dat het ook anders had kunnen lopen maakt dit moment zo kostbaar! Daarom is met elkaar afspreken in de stad een leuk gebeuren. Het schept heel even iets van in het begin van de relatie. Iets uit de tijd toen er nog geen routines waren, toen samenzijn nog geen evidentie was. Het samenkomen doet dan deugd. Het schept een moment van heil. Een origineel nieuw samen geraakt zijn. Beiden zijn heel even opnieuw betrokken op elkaar. Ze maken door de afspraak ook bewust even tijd voor elkaar. Onderzoek toont aan dat moderne koppels het zo druk hebben en dat het eerste wat ze laten wegvallen precies die momenten zijn waarin men samen even met elkaar stilstaat. Echt gezamenlijke tijd in een koppel wordt niet zomaar vanzelf gevonden. Echt gezamenlijke tijd wordt altijd gemaakt. Het is een prestatie. Met elkaar afspreken in de stad is een relatie-vernieuwend gebeuren! Alfons Vansteenwegen

overhoop 01/11  35

inspiratie  open ogen

Een verschil van tien jaar E

rgens in de zeventiende eeuw vaardigde de Heilige Stoel een besluit uit dat voortaan al te schrikwekkende afbeeldingen van de gekruisigde verbood, ‘omdat ze meer walging dan vroomheid opwekken’. Toch was het vooral in de late Middeleeuwen de gewoonte geweest kunstenaars hun gang te laten gaan met de gruwelijke afbeelding van de lijdende Jezus. De icoon van de ‘man van smarten’ moest immers de vrome christen bewust maken van het offer dat Jezus voor ons, mensen, had gebracht. Dat offer was zo ingrijpend diep én gruwelijk geweest dat de mens het nooit zou kunnen compenseren. In Jezus die zich als een lam naar de slachtbank had laten leiden, had God zelf zich ultiem vernederd. Het was het grootste liefdesoffer ooit. Tegen dergelijke liefde kon de mens slechts deemoedig zijn. Daar moest de christen zich voortdurend van bewust worden. Het is typisch laatmiddeleeuwse spiritualiteit, die voor ons vandaag wat vreemd overkomt.

36  overhoop 01/11

De schitterende tentoonstelling met werk van Lucas Cranach de Oudere (1472- 1553), nog tot eind januari in Bozar in Brussel, toont dat mooi aan. Er hangt het oudst bekende schilderij van deze oude Duitse meester: de zogeheten Schottenkreuzigung (‘de kruisiging van de Schotten’), in 1500 gemaakt voor het klooster van de Schotten in Wenen en normaal te zien in het Kunsthistorische museum van de Oostenrijkse hoofdstad. Wellicht was het de meesterproef van deze beroemde en veelzijdige kunstenaar. We zien het moment dat Jezus de geest geeft, nadat een soldaat hem een met zure wijn doordrenkte spons heeft aangeboden, vastgepind op een speer. Het lichaam van Jezus hangt scheef, met de knieën omhoog - een motief dat geleend is van de middeleeuwse pestkruisen en pas later opnieuw zal opgenomen worden door de Vlaamse expressionist Albert Servaes in de beruchte kruisweg van Luithagen, die door het Vaticaan in 1921 niet geschikt werd geacht voor de eredienst.

Marc Meirsman

Looien en dichten Januari heet in de volksmond louwmaand of looimaand. In vroegere tijden werd voor de kerstdagen veel wild geschoten. Dit had tot gevolg dat er veel huiden voorhanden waren. In januari werden de huiden gelooid tot leder. Men maakte er dan schoeisel, kleding en leuke cadeautjes mee. De boeren hadden daar tijd voor, want op het veld was er geen werk omwille van het koude weer. En koud kan het zijn in januari. Op 17 januari, het feest van abt Antonius, rijmt een weerspreuk: ‘Anteunis met zijn verken, vader abt van Kouderkerken, is er een die steeds verkiest dat het op zijn feestdag vriest’. Gelukkig hoeft de bijtende kou niet te blijven duren, want bij het feest van Agnes en Vincent (21 en 22 januari) horen we: ‘Als Agnes en Vincentius komen, begint de winter weer te schromen, dan is er weer nieuw sap in de bomen’. Dat geeft hoop en doet ons verder kijken, zoals de Let op de weinig gebruikelijke wijze van kruisiging met twee nagels in de voeten. Jezus’ lichaam is volledig overdekt met wonden, zodanig dat het de vraag is of je nog van een lichaam kunt spreken. De doornenkroon heeft zijn hoofd volledig verminkt. De hogepriesters te paard lijken wel weggelopen uit een stripverhaal. Een van hen - met zijn lange baard en dikke neus - lijkt mij meer een figuur uit een komische reeks te zijn. Cranach speelt met contrasten. Nee, het is wel degelijk serieus.

weerspreuk bij het feest van Paulus (25 januari): ‘Paulus schoon en helder, goed voor schuur en kelder’. In januari kent men ook de jaarlijkse gedichtendag. Op de laatste donderdag van januari staat de poëzie in Vlaanderen en Nederland een dag lang in de belangstelling met tal van activiteiten. Het leven klinkt die dag een stukje poëtischer. Guido Gezelle schreef over dichten het volgende: ‘Weet gij waar de wind geboren, waar de dauw

Tien jaar later zal Cranach, die een van de eerste grote schilders van het protestantisme zal worden, een heel andere kruisiging schilderen. Daar hangt een sterke man aan het kruis, nauwelijks aangedaan door het lijden dat hem overkomen is. Hij hangt niet meer scheef, maar opent zijn armen om de hele wereld te omarmen. Van het benadrukken van het lijden was Cranach spiritueel geëvolueerd naar een diep besef van verlossing. De mens hoeft zich niet meer schuldig te voelen tegenover God, die ons in Jezus heeft willen omarmen.

geboren wordt? Weet gij kunstig op te sporen wat hierbij, hierboven is? Weet gij wat de sterren zijn, en wat de zon, de mane? Wat in de bergen, in de mijnen ligt, en in de zee bevat? Weet gij iets klaar uit te leggen van al ‘t geen me u vragen kan? Antwoordt dan en wilt mij zeggen: Dichten... wat is dichten dan?’

Erik De Smet

overhoop 01/11  37

Gebedsstaander De gebedskaarten bieden voor iedere maand van het jaar een gebed bij het maandthema van de wereldkerk en brengen ons op die manier dichter bij de actualiteit van het dagelijkse leven. Ze helpen ons tevens de band te beleven met de wereldwijde kerkgemeenschap. Bovendien zijn de kaarten een praktische hulp bij het beleven van onze christelijke spiritualiteit. Daarom staat er op elke kaart ook een morgen- en een avondgebed, een gebed op een rustig ogenblik en een kindergebed. Wie met de kaarten ‘bidt’, geeft richting aan zijn denken en doen van elke dag.

GEBEDSKAARTEN De gebedskaarten zijn nu ook verkrijgbaar in een nieuwe vorm. Eenvoudig geplooid, kunnen ze geplaatst worden op een kast, op de tafel of in een gebedshoekje. Zo worden de kaarten geheugensteun en gebedsstaander tegelijk. Elke gebedsstaander bevat de teksten voor twee maanden. Even omplooien en de volgende maand komt tevoorschijn. Een kaarsje erbij geeft een extra tintje waarmee een stukje spiritualiteit in huis wordt gehaald. Wie een abonnement-plus heeft, ontvangt de gebedsstaanders automatisch.Wie een gewoon abonnement heeft, kan bij de volgende herabonnering overschakelen op een abonnement plus. Dat kost slechts € 2,50 extra. Je kan nu meteen ook een volledige jaargang kopen voor € 5,00.

Bestelformulier

TERUGFAXEN NAAR: 015 28 07 01 OF VERZENDEN NAAR: KERK EN WERELD vzw, KORTE SCHIPSTRAAT 16, 2800 MECHELEN

naam: straat & nr:

MOOISTE WOORDENBOEK

€ 22,00

ex

WANNEER HET DONKER WORDT

€ 14,00

ex

LAAT ZE NIET SCHIETEN

€ 16,95

ex

CADEAUBOEKJE PUUR

€ 9,95

ex

CADEAUBOEKJE WIJS

€ 9,95

ex

CADEAUBOEKJE LIEF

€ 9,95

ex

CADEAUBOEKJE STIL

€ 9,95

ex

postcode:

HET KIND VAN NOACH

€ 10,00

ex

gemeente:

IK GEEF JE VRIJHEID

€ 7,95

ex

klantennummer (zie adresetiket):

EEN BIJZONDERE STER

€ 6,95

ex

€ 17,50

ex

KINDEREN VAN GOD

COLOFON jaargang 91, nr. 1 Overhoop (voorheen Bezinningsblad) is een uitgave van Kerk&Wereld, Korte Schipstraat 16, 2800 Mechelen. Hoofdredacteur: Ludo Vangilbergen Redactie: Gaby Baum, Chris Blanckaert, Robert Ceusters sj, Hilde Dejonghe, Myrjam De Keyser, Marc De la Marche sj, Walter Fabri sj, Agnes Lameire, Chantal Leterme, Marc Meirsman, Johan Pauwels, Mia Verbanck. Medewerkers: Erik De Smet, Marcel Gevaert, Peter en Thomas Van Rompuy, Michel Vermeersch. Redactieadres: Korte Schipstraat 16, 2800 Mechelen, T 015 280702, redactie@overhoop.be V.U.: Ludo Vangilbergen

38  overhoop 01/11

ABONNEMENTSPRIJS Een jaarabonnement op overhoop (11 nummers) kost in België 23 euro. Lezers in Nederland betalen 27 euro. Een jaarabonnement op overhoop plus (magazine plus gebedskaarten) kost 25,5 euro. Lezers in Nederland betalen 29,5 euro. U krijgt een korting als u meerdere abonnementen tegelijk koopt. Neem daarvoor contact op met onze abonnementenservice. ADVERTEREN Overhoop wordt gelezen door mensen die zinvol en consequent willen leven. Ze hebben geen boodschap aan de laatste nieuwe trends, maar zijn op zoek naar eerlijke producten en een hartelijke dienstverlening. Hebt u hen iets aan te bieden? Adverteer dan via overhoop. Neem contact op met Ludo Vangilbergen, 015280700 of ludo.vangilbergen@overhoop.be

Volgende maand in overhoop thuis is geen soap Laat ze niet schieten 216 blz. - € 16,95 Probleemgedrag bij jongeren neemt alsmaar toe. De roep om een strengere aanpak klinkt steeds luider. Bootcamps voor delinquente jongeren, nultolerantie, meer jeugdgevangenissen... Is dat de juiste oplossing? Peter Adriaenssens brengt een vlijmscherpe analyse van wat er vandaag fout loopt met onze jongeren. Hij roept ons daarbij allemaal ter verantwoording. Want als we niet ingrijpen, dreigt een grote groep jongeren verloren te gaan. En niet de jongeren zelf, maar wel de volwassenen zijn de belangrijkste oorzaak. Wij laten hen immers al te vaak schieten, letterlijk en figuurlijk. Dit boek is een pleidooi om onze kinderen en jongeren beter vast te houden. Om hen duidelijke grenzen te geven, opnieuw te leren luisteren en solidair te zijn, niet zomaar omdat het moet, maar omdat we hen leren ervoor te kiezen. ‘Laat ze niet schieten’ sluit af met een concreet actieplan, met dertig voorstellen om deze problematiek op verschillende niveaus - het gezin, het onderwijs, de samenleving aan te pakken.

bezorg mij

op bezoek bij de andere moeder

overhoop

naam: straat & nr:

Royalty

postcode: gemeente:

EX. PROEFABONNEMENT ‘OVERHOOP’ 3 nummers voor slechts 5 euro (NL 8euro)

EX. ABONNEMENT ‘OVERHOOP’ 11 nummers voor slechts 23 euro (Nederland: 27 euro)

EX. ABONNEMENT PLUS ‘OVERHOOP’ 11 nummers overhoop + gebedskaarten van de maand voor slechts 25,50 euro (Nederland: 29,50 euro)

TERUGFAXEN NAAR: 015 28 07 01 OF WWW.OVERHOOP.BE/ABONNEREN

Kleine mensen in een grote tempel

ABONNEMENTENSERVICE

De abonnementenservice van overhoop wordt verzorgd door Anne Vercauteren, Lut Massant en Hilde De herdt. U kunt hen op werkdagen bereiken tussen 9.00 en 17.00 uur op het nummer 015 280700 (e-mail: abonnementen@overhoop.be, fax: 015 280701). Bij correspondentie duidelijk naam en adres vermelden aub.

overhoop 01/11  39

thema  uit het slop

Tips voor Spiritrips OUDE ABDIJ DRONGEN Voedsel voor onderweg Elke eerste zondag van de maand een voormiddag van ontmoeting, vorming en viering. Een uurtje geloofsvorming en -verdieping, gevolgd door de eucharistieviering. Met een aperitiefje en (voor wie wil) het middagmaal wordt de voormiddag afgesloten. Tijdens de inleidende lezing is er opvang van de kinderen en jongeren; gedurende de eucharistievering is er enkel opvang van de allerkleinsten. Verloop: 10.15u koffie - 10.30u inleiding - 11.30u eucharistieviering 12.30u aperitief en middagmaal Kosten middagmaal: € 10,00 volwassenen, € 5,00 kinderen (tot 12j.) Vooraf inschrijven is niet nodig. Bij aankomst kan u inschrijven voor het middagmaal. Oude Abdij Drongen 09 226 52 26 - info@oudeabdij.be Adam, waar ben je? Over de schepping en haar gevolgen Een oefening in het verstaan van de Bijbel Donderdagen 27 januari, 10 en 24 februari 20.00-22.00u. We verkennen het ‘bevrijdende’ verstaan van de scheppingsverhalen en de verhalen over het leven van de mens die erop volgen (Genesis 1-11) aan de hand van het boek Adam, waar ben je? van Enzo Bianchi. Een lezing die rekening houdt met de joodse tradities waarin de scheppingsverhalen ontstaan zijn. Voor de gelovige jood is de schepping op zich al een daad van heil en bevrijding. Ons traditioneel verstaan van zondeval en verlossing komt daardoor in een heel ander perspectief te staan. Inleider Dirk Boone, directeur van de Oude Abdij. Kosten € 15,00, teksten inbegrepen. Inschrijven via 09 226 52 26 of info@oudeabdij.be en door € 15,00 over te schrijven op rekening (BE11)447-8630601-48 (KREDBEBB) van de Oude Abdij, Drongenplein 26-27, 9031 Drongen met vermelding: Schepping. Inschrijven vóór 20 januari Meer activiteiten: www.bezinningshuizen.be

40  overhoop 01/11