ΑΡ. 8 / ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026
Σας καλωσορίζουμε στο Christian Bookstore, το ανανεωμένο ηλεκτρονικό σας κατάστημα για προϊόντα με χριστιανικό μήνυμα! Βρείτε μας στην ηλεκτρονική διεύθυνση:
www.christianbookstore.gr
Είτε ψάχνετε ένα ξεχωριστό δώρο, ένα νέο βιβλίο για πνευματική μελέτη ή έναν τρόπο να μοιραστείτε τον Λόγο του Θεού με τους γύρω σας, είστε στο σωστό μέρος. Στόχος μας είναι να προσφέρουμε μια ευχάριστη εμπειρία αγορών, αλλά κυρίως έναν χώρο όπου η πίστη και η γνώση συναντούν την καθημερινότητα. Στο ChristianBookstore.gr μπορείτε εύκολα και με ασφάλεια να παραγγείλετε online:
+ Εμπνευσμένα βιβλία και εκδόσεις + Μουσική που αγγίζει την ψυχή + Δώρα με μήνυμα πίστης και αγάπης + Χριστιανικά βίντεο για όλη την οικογένεια
Σας ευχαριστούμε που μας επιλέγετε και που είστε μέρος αυτής της κοινότητας!
Ο Δρόμος της Ελπίδας Ξεκινάμε μια καινούργια ακαδημαϊκή χρονιά σ’ ένα δύσκολο παγκόσμιο περιβάλλον. Η ειρήνη στον πλανήτη μας είναι εύθραυστη, επιθυμία μακρινή στις καρδιές των ανθρώπων, χωρίς κάποια αχτίδα ελπίδας. Οι καλοκαιρινές φωτιές άφησαν αποκαΐδια στην ψυχή και την καρδιά των συνανθρώπων μας, καθώς η καταστροφή στην πατρίδα μας και σε πολλές άλλες χώρες είναι μια πραγματικότητα που κάθε χρονιά γίνεται χειρότερη. Η ανθρώπινη παραβατικότητα κορυφώνεται επικίνδυνα σ’ όλες τις ηλικίες, ακόμα και στην εφηβική, φέρνοντας ατέλειωτο πόνο για την απώλεια αγαπημένων προσώπων. Το έλλειμμα δικαιοσύνης αποτελεί μια συνεχόμενη κραυγή στις ανθρώπινες καρδιές. Και ας μη μιλήσουμε για την ακρίβεια και τα συνεχιζόμενα, τα σωρευμένα κακά που αγγίζουν κάθε πεδίο της ζωής. Σε μια τέτοια πραγματικότητα τα σχολεία θα ανοίξουν και τα χαμόγελα των παιδιών θα δημιουργήσουν γι’ άλλη μια χρονιά μια ατμόσφαιρα ελπίδας... θυμίζοντάς μας ταυτόχρονα τη δική μας διαδρομή και τις πρώτες μας εμπειρίες. Είναι αλήθεια ότι παραδίνουμε στην νέα γενιά έναν κόσμο με πολλές απαιτήσεις, που γίνεται όλο και πιο δύσκολος, δυστοπικός και δυστυχής, γιατί αποτύχαμε να μεταδώσουμε και να μοιραστούμε τη μοναδική αλήθεια που μπορεί να φέρει την αλλαγή στη ζωή των ανθρώπων σε κάθε γωνιά του κόσμου μας. Αυτή η αλήθεια είναι το πρόσωπο του Ιησού Χριστού, όχι σαν μια θρησκευτική παραδοσιακή φιγούρα, αλλά είναι μια θεϊκή ρεαλιστική πραγματικότητα, που μπορεί να δημιουργήσει αξίες που θα φέρουν ανατρεπτικές αλλαγές στη ζωή και τις σχέσεις των ανθρώπων, στις κοινωνίες και τα κράτη σ’ όλο τον κόσμο. Χρειαζόμαστε να ξαναβρούμε την παιδική μας αθωότητα και ν’ αφήσουμε τον Δημιουργό να αναγεννήσει την καρδιά μας, χαρίζοντάς μας μια καινούργια ζωή που θα εξασφαλίζει όλες τις προϋποθέσεις για να περπατήσουμε στον δρόμο της ελπίδας, της μόνης ελπίδας... Εκείνος είναι η μόνη αληθινή ελπίδα για μας και για τον κόσμο μας σήμερα. Αυτόν να δώσουμε στα παιδιά μας, να μοιραστούμε με τις οικογένειές μας και να Τον καλέσουμε στην καθημερινότητά μας... Η αθωότητα των παιδικών ψυχών δεν είναι δική μας ανακάλυψη, αλλά δικό Του δώρο και πρέπει να το αναγνωρίσουμε και να ζήσουμε περπατώντας μέσα απ’ όλες τις προκλήσεις και δοκιμασίες για να ανακαλύψουμε ξανά τον δρόμο της χαμένης πίστης, της πολυπόθητης αγάπης και της αληθινής ελπίδας, που είναι ο Χριστός (Α΄ Τιμόθεον 1:1) και μόνο Εκείνος μπορεί να μας δώσει... Φώτης Ρωμαίος ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 1
Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ / ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026
περιεχόμενα Κράτα με να σε κρατώ Χάρης Ι. Νταγκουνάκης
Ένα διαφορετικό Μουντιάλ Γεώργιος Σ. Κανταρτζής
Σταχυολογήματα Συμεών Α. Ιωαννίδης
Η τεχνητή νοημοσύνη μεταμορφώνει τον γραπτό και τον προφορικό λόγο Τάσος Μαρκουλιδάκης
Το δώρο Χαρούλα Ηλία
Η απολογητική της τέχνης Έραστος Φίλος
Ευχαριστήριο Άκης Δημητριάδης
Το άκουσα από ένα ραγισμένο αγγείο Σούλα Μαξιμιάδου-Isch
Θρησκευτική Ελευθερία και Ευρώπη Αλτάνα Φίλου-Πατσαντάρα
ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ ΣΠΟΡΕΑ Από τον Επιούσιο Άρτο... Ευνίκη Ζωδιάτη Κατσάρκα, 1943-2026 In memoriam, «Την εκλεκτή Κυρία...» Γιώργος Π. Αλεξανδρής
Transit: το πέρασμα Ελίζα Δεμαρτίνου
Ευθανασία 25χρονης Ισπανίδας: Όμως δεν είναι κρίμα; Ανανίας Καβάκας
Το ρουσφέτι του Γραμματικού Αλέξανδρος Δαδάος
Έχει η ζωή κάποιο νόημα; Γιάννης Χρ. Κρεμμύδας
Όταν δεν καταλαβαίνουμε Γιούλικα Κ. Masry
Εμπιστοσύνη, η πρακτική έννοια της πίστης Ρίτα Αναγνώστου
Καιρός για αλλαγή Peggy King Anderson
Όταν το Σύμπαν είναι με το μέρος μας Λάζαρος Γ. Αγαπίδης
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 • TEΥΧOΣ 8 • ΕΤΟΣ 84ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΜΕ: 1736
Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ ΜΗΝΙΑΙΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Τ.Θ. 254, 194 00 Κορωπί Τηλ. 210.4834214, Fax: 210.6627506
04 08
Ιδιοκτησία: A.M.G. INTERNATIONAL Πρόεδρος: Τάσος Ιωαννίδης Μη κερδοσκοπικός θρησκευτικός & φιλανθρωπικός οργανισμός Έγκριση Υπ. Προεδρ. Κυβ/σεως 23580/5
11
Ιδρυτής: Δρ ΣΠΥΡΟΣ ΖΩΔΙΑΤΗΣ (1922-2009)
12
Ειδικός σύμβουλος έκδοσης: Συμεών Ιωαννίδης Δημοσιογραφική επιμέλεια: Γεώργιος Κανταρτζής
15
Εκδότης - Διευθυντής: Φώτης Ρωμαίος contact@ologos.gr
16 19 20 22 25 33 34
Διόρθωση κειμένου: Παρασκευή Κάκαρη Διεκπεραίωση: Μαρίνα Νάκη-Καλογεροπούλου Λογιστήριο: Μαρία Κουράκου-Μησουρά Δημιουργικό-Επιμέλεια εντύπου: Δήμητρα Παπαναγή Εκτύπωση-Βιβλιοδεσία: Παπαδόπουλος printing.gr SEPTEMBER 2026 • NUMBER VII • VOL. LXXXIV
VOICE OF THE GOSPEL (USPS 942-960)
MONTHLY CHRISTIAN MAGAZINE Published in Greece by the Publishing House “O LOGOS”
Owner: AMG International 6615 Standifer Gap RD., Chattanooga, TN 37421, U.S.A.
36 38
Founder: Dr. Spiros Zodhiates President: Tasos Ioannidis Special Consultant: Symeon Ioannidis Managing Editor: Fotis Romeos Subscription Rates: One Year $25.00 or $2.00 per copy
40 44
Postmaster: If undeliverable please send form 3579 to: Voice of the Gospel 6615 Standifer Gap RD., Chattanooga, TN 37421, U.S.A. Second class postage paid, in Chattanooga, TN 37422
46 48 50 52 55
Δείτε το περιοδικό μας online και συστήστε το στους φίλους σας: https://www.facebook.com/FoniTouEuaggeliou
ETHΣΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗ Ελλάδα: 20 € Ευρώπη: 30 € Αμερική: 30 $ Υπ. Χώρες: 30 € ΑΡ. ΛΟΓ/ΜΟΥ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ: ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 129/48031831 ΙΒΑΝ:GR5101101290000012948031831 / ETHNGRAA Δικαιούχος: A M G INTERNATIONAL Τα αποσπάσματα της Παλαιάς Διαθήκης είναι από τη Νέα Μετάφραση της Βίβλου της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας, © 1997, Εμμ. Μπενάκη 50, Αθήνα. Tα αποσπάσματα της Καινής Διαθήκης είναι από την «Καινή Διαθήκη, εγχειρίδιο μελέτης και ζωής»(Γ΄ έκδοση) των εκδόσεων «Ο Λόγος», © 2021, Εμμ. Μπενάκη 28, Αθήνα, εκτός και αν επιλέγει διαφορετικά ο εκάστοτε αρθρογράφος. Χειρόγραφα δημοσιευμένα και μη, δεν επιστρέφονται. Τα δημοσιευμένα ενυπόγραφα άρθρα απηχούν τις απόψεις των συγγραφέων. Η Σύνταξη του περιοδικού διατηρεί το δικαίωμα να περικόπτει τα άρθρα λόγω του περιορισμένου χώρου του περιοδικού.
Δράση αγάπης... για τα παιδιά του κόσμου Δεν μπορούμε ν’ αλλάξουμε τη ζωή όλου του κόσμου... αλλά μπορούμε ν’ αλλάξουμε όλο τον κόσμο ενός παιδιού!
2
δισεκατομμύρια
παιδιά ζουν σε συνθήκες υψηλού κινδύνου (πείνα, κακοποίηση, εργασία και κλιματική κρίση)
15.000
παιδιά πεθαίνουν κάθε μέρα από έλλειψη τροφής, από κακοποίηση και άλλους παράγοντες
ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΕΙΣ: Για περισσότερο από 65 χρόνια, υπηρετούμε χιλιάδες παιδιά στον πλανήτη μας. Με το μικρό ποσό των 25 € τον μήνα, μπορείς να προσφέρεις σ’ ένα παιδί φαγητό, ρούχα, βασική εκπαίδευση και ιατρική περίθαλψη. Μ’ αυτό τον τρόπο, δεν επενδύεις μόνο για το παρόν του αλλά και για το μέλλον του. Με το δώρο σου και το ενδιαφέρον σου, θα κάνεις την αγάπη του Θεού μια ζωντανή πραγματικότητα στη ζωή του.
Υποστήριξε ένα παιδί:
100
εκατομμύρια
παιδιά ζουν στον δρόμο
μόνο
25 € το μήνα
τηλ. 210.4834214 www.amg.gr/el/drasi-agapis/
Κράτα με να σε κρατώ
Όταν κλείνουν οι Δρόμοι Στη σειρά αυτή μελετάμε δύσκολες καταστάσεις που βίωσε ο λαός Ισραήλ στην πορεία του στην έρημο, καθώς όδευε προς τη Χαναάν, τη Γη της Επαγγελίας. Είναι γνωστό πως ο δρόμος τους εκείνος δεν ήταν καθόλου εύκολος. Συχνά βρίσκονταν μπροστά σε αδιέξοδα. Τι μπορούν να πουν, άραγε, αυτά τα αδιέξοδα στον σημερινό χριστιανό; τι είν’ ανάγκη να ξέρουμε, όταν και για μας κλείνουν οι δρόμοι;
Η πορεία από τα πικρά νερά της Μερά
Ελιφάζ και της Τιμνά (Γεν 36:12 και 22). έδειχνε να πηγαίνει από το καλό στο καλύΣτον Ιουδαϊσμό οι Αμαληκίτες έγιναν το διατερο, καθώς οι Ισραηλίτες είδαν άλλες δύο χρονικό σύμβολο της εχθρότητας απέναντι «ενδιάμεσες» επεμβάσεις του Θεού στη ζωή στον λαό του Θεού και εκπροσωπούν κάθε τους. Η μία είναι το μάννα (κεφ. 16) και η δύναμη που αντιστέκεται στα σχέδιά του. άλλη τα νερά της Ραφιδίν στο πρώτο μισό Σύμφωνα με τη ραβινική παράδοση, οι Αματου 17ου κεφαλαίου της Εξόδου. Ο Μωυσής ληκίτες ήταν μάγοι που μπορούσαν να μεμε διαταγή του Κυρίου χτύπησε τον βράχο ταμορφωθούν σε ζώα, προκειμένου να αποκαι ο λαός ήπιε άφθονο νερό. Έτσι, η Ραφιδίν φύγουν τη σύλληψη. Γι’ αυτό και στο Α΄ Σαέμεινε στη συλλογική τους μνήμη σαν τόπος μουήλ 15:3 ο Θεός διέταξε τον Σαούλ να καανάπαυσης και αναψυχής, μολονότι έδειξαν ταστρέψει μαζί με τους αιχμαλώτους και όλα πάλι όλη τους την απιστία και την αμφισβήτα ζώα, για να καταστραφεί εντελώς ο λαός τηση –εξού και ο τόπος ονομάστηκε Μασσά των Αμαληκιτών. Τώρα καταλαβαίνουμε το (Πειρασμός) και Μεριβά (Λοιδορία). Στη Ρα«γιατί» εκείνης της οδηγίας του Θεού. Να φιδίν, όμως, εμφανίζεται ένα νέο αδιέξοδο. θυμηθούμε, τέλος, ότι ο Αμάν, που συναντάμε Δεν πρόκειται πλέον για πείνα ή δίψα, αλλά στην Εσθήρ, ήταν Αμαληκίτης (Εσθ 3:10· Α΄ για έναν εχθρό: τους Αμαληκίτες. Ο Μωυσής Σαμ 15:8). Η Γραφή παρουσιάζει την επίθεσή προσεύχεται με υψωμένα χέρια, ενώ ο Ααρών τους ως την πρώτη εξωτερική πολεμική σύγκαι ο Χουρ τον στηρίζουν, ώστε να μη λυγίσει. κρουση που αντιμετωπίζει ο λαός του Ισραήλ Όσο τα χέρια του μένουν υψωμένα, ο Ιησούς μετά την Έξοδο. Μέχρι εκείνη τη στιγμή ο του Ναυή νικά στη μάχη. Έτσι, αναδεικνύεται Κύριος πολεμούσε για τον λαό του, όπως η σημασία της αλληλοστήριξης, που αποτυπ.χ. στην Ερυθρά Θάλασσα. Τώρα, όμως, πώνεται στον τίτλο του άρθρου μας: «Κράτα ο Μωυσής καλεί τον Ιησού του Ναυή να με να σε κρατώ». στρατολογήσει άνδρες για να Οι Αμαληκίτες συνδέονται πολεμήσουν (εδ. 9). Ο Θεός Από τον γενεαλογικά με τον Ησαύ εξακολουθεί να είναι εκείνος ΧΑΡΗ ΝΤΑΓΚΟΥΝΑΚΗ harris.dagounakis@gmail.com μέσω του Αμαλήκ, γιου του που δίνει τη νίκη, αλλά ζητά ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 5
από τον λαό να συμμετάσχει ενεργά στον αγώνα.
1. Συμβολισμοί Το γεγονός αυτό φανερώνει τη διαφορά ανάμεσα στον αγώνα για τη σωτηρία μας και στον διαρκή, καθημερινό αγώνα της πνευματικής ζωής. Ο πρώτος έχει ήδη κερδηθεί οριστικά: Με τον θάνατο και την ανάστασή του, ο Χριστός εξασφάλισε την ειρήνη μας με τον Θεό. Ο δεύτερος αρχίζει μετά την αναγέννηση του πιστού, όταν καλείται να αγωνιστεί εναντίον της αμαρτίας που εξακολουθεί να υπάρχει μέσα του. Ο φαραώ και ο Αμαλήκ συμβολίζουν δύο διαφορετικούς εχθρούς. Ο φαραώ αντιπροσωπεύει τον σατανά και τη δύναμη του κόσμου, η οποία κρατά τον άνθρωπο στην αμαρτία (Γαλ 1:4). Αντίθετα, ο Αμαλήκ, απόγονος του υλιστή Ησαύ, αποτελεί τύπο της σάρκας, της αμαρτωλής φύσης, η οποία αντιστέκεται στην πορεία του πιστού στη χριστιανική ζωή. Δεν είναι τυχαίο ότι οι Αμαληκίτες εμφανίζονται μόνο αφού ο λαός έχει ήδη ελευθερωθεί από την Αίγυπτο, έχει διασχίσει την Ερυθρά Θάλασσα, έχει τραφεί με το μάννα και έχει ξεδιψάσει με το νερό του βράχου. Οι Ισραηλίτες δεν έκαναν τίποτε για να ελευθερωθούν από τη δουλεία της Αιγύπτου. Δεν άνοιξαν τη θάλασσα, δεν νίκησαν τον φαραώ, δεν εξασφάλισαν το μάννα ή το νερό. Όλα ήταν έργο του Θεού. Τώρα όμως καλούνται να πολεμήσουν. Η σωτηρία είναι αποκλειστικά έργο της θείας χάρης, ενώ η πνευματική ζωή απαιτεί τον συνεχή αγώνα του πιστού. Το ίδιο ισχύει και για την Εκκλησία. Στον Γολγοθά ολοκληρώθηκε το έργο της σωτηρίας. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να προσθέσει τίποτε. Ο Χριστός διακήρυξε: «Τετέλεσται». Μετά την Ανάσταση, ήρθε το Άγιο Πνεύμα να κατοικήσει στους πιστούς κι από κείνη τη στιγμή αρχίζει η καθημερινή μάχη διά της πίστεως. Η παρηγοριά μας είναι ότι μπαίνουμε 6 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
στη μάχη γνωρίζοντας ήδη το αποτέλεσμα: η νίκη μας έχει εξασφαλιστεί χάρη στον Χριστό! Γι’ αυτό κι ο Παύλος αναφωνεί: «Ας ευχαριστήσουμε τον Θεό που μας χάρισε τη νίκη διά του Κυρίου μας Ιησού Χριστού» (Α΄ Κορ 15:57, βλ. και Ρωμ 8:37). Οι δυσκολίες δεν αναιρούν τη βεβαιότητα της νίκης, επειδή ο πιστός αγωνίζεται με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος και φορώντας την πανοπλία του Θεού (Εφ 6:10εξ· Β΄ Κορ 6:7).
2. Η Εξέλιξη Η εξέλιξη της μάχης είναι εντυπωσιακή. Ο Μωυσής ανεβαίνει στο βουνό μαζί με τον Ααρών και τον Χουρ. Ξέρουμε τον Ααρών, ήταν ο αδελφός του Μωυσή. Ποιος ήταν όμως ο Χουρ; Στην Έξοδο (31:2) διαβάζουμε πως ο Βεσελεήλ, ο αρχιτέκτονας της Σκηνής του Μαρτυρίου, ήταν εγγονός του Χουρ. Και ο Ιώσηπος στο έργο του Ιουδαϊκή Αρχαιολογία αναφέρει ότι ο Χουρ ήταν γαμπρός του Μωυσή, είχε παντρευτεί την αδερφή του τη Μαριάμ! Όσο ο Μωυσής κρατά τα χέρια του υψωμένα σε προσευχή, υπερισχύει ο Ισραήλ. Όταν κουράζεται και τα κατεβάζει, υπερισχύουν οι Αμαληκίτες. Ήταν τότε, σύμφωνα με υπολογισμούς, 80 ετών. Τότε οι δύο σύντροφοί του τον καθίζουν πάνω σε μια πέτρα και στηρίζουν τα χέρια του μέχρι τη δύση του ήλιου, ώστε ο Ιησούς του Ναυή να ολοκληρώσει τη νίκη (Εξ 17:8-16). Η εικόνα αυτή φανερώνει δύο αχώριστες πραγματικότητες: τον πνευματικό αγώνα και την προσευχή. Ο άνθρωπος καλείται να αγωνιστεί, αλλά η δύναμη του αγώνα προέρχεται από τον Θεό. Όπως ο Μωυσής στεκόταν μεσιτεύοντας για τον λαό, έτσι και ο Χριστός μεσιτεύει για τους πιστούς μπροστά στον θρόνο του Πατέρα, ενώ το Άγιο Πνεύμα κατοικεί μέσα τους και τους ενδυναμώνει. Η Γραφή διδάσκει πως ο πιστός εξακολουθεί να φέρει μέσα του τη σάρκα, τον «παλαιό άνθρωπο» (Ρωμ κεφ 6 και 8· Γαλ 5:17), ο οποίος αντιστέκεται στο έργο του Θεού. Ωστόσο, η αμαρτία δεν κυριαρχεί πλέον
πάνω του. Η νίκη του Ισραήλ απέναντι στους Αμαληκίτες αποτελεί εικόνα της νίκης που μας χαρίζει ο Θεός μέσα στον καθημερινό πνευματικό μας αγώνα. Μετά τη μάχη, ο Μωυσής οικοδομεί θυσιαστήριο και το ονομάζει «Γιαχβέ Νισσί» – «Ο Κύριος είναι η σημαία μου». Η δόξα της νίκης δεν αποδίδεται στους πολεμιστές ούτε και στον Μωυσή, αλλά αποκλειστικά στον Θεό. Η βεβαιότητα της νίκης στηρίζεται στο ίδιο θεμέλιο που στηρίζεται η βεβαιότητα της συγχώρησης: στο ολοκληρωμένο έργο του Χριστού. Ο θάνατός του ικανοποίησε πλήρως τις απαιτήσεις της θείας δικαιοσύνης για την αμαρτία, ενώ η Ανάστασή του αποτελεί τη διακήρυξη ότι το έργο έγινε αποδεκτό από τον Πατέρα. Γι’ αυτό ο πιστός μπορεί να γνωρίζει ότι, παρόλο που εξακολουθεί να φέρει μέσα του την αμαρτωλή φύση, αυτή δεν βασιλεύει πλέον στη ζωή του. Ο Χριστός πέθανε για μας και τώρα ζει μέσα σ’ εμάς. Ο θάνατός του μας χαρίζει ειρήνη με τον
Θεό, ενώ η αναστημένη ζωή του μάς δίνει τη δύναμη να νικάμε στον καθημερινό πνευματικό αγώνα. Η ιστορία της Ραφιδίν μάς υπενθυμίζει ότι η χριστιανική ζωή είναι συνδυασμός εμπιστοσύνης, αγώνα και προσευχής. Κανείς δεν αγωνίζεται μόνος του. Όπως ο Μωυσής χρειαζόταν τον Ααρών και τον Χουρ, έτσι και κάθε πιστός χρειάζεται τη στήριξη των αδελφών του. Όλοι μαζί κρατούν τα χέρια υψωμένα προς τον Θεό, γνωρίζοντας ότι η τελική νίκη ανήκει πάντοτε στον Κύριο. Πόσο κρατάς το χέρι του Κυρίου στις μάχες που δίνεις ως χριστιανός; Πόσο κρατάμε το χέρι ο ένας του άλλου στην πορεία της εκκλησίας μας; Πώς βλέπουμε τους αδελφούς και τις αδελφές μας; ως ανταγωνιστές ή ως συναγωνιστές εναντίον του κοινού μας εχθρού, που είναι η σάρκα και το κοσμικό φρόνημα; Ο Ααρών και ο Χουρ ας μας δείξουν τον δρόμο! n
«Είν’ ο Θεός σωτήρας μου! Θα έχω εμπιστοσύνη, τίποτα δε θα φοβηθώ. Η δύναμή μου είν’ ο Κύριος και το τραγούδι μου, εκείνος μ’ έσωσε»... ΗΣΑΪΑΣ 12:2
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 7
Ένα διαφορετικό Μουντιάλ Κανένα άλλο γεγονός σ’ όλο τον κόσμο δεν προσέλκυσε τόσα εκατομμύρια ανθρώπους και δεν προξένησε τέτοιο και τόσο ντελίριο όσο το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2026. Όλα τα έθνη της υφηλίου - ιδιαίτερα αυτά που οι ομάδες τους συμμετείχαν στο πρωτάθλημα- ζούσαν στον ρυθμό του Mουντιάλ για 39 μέρες. Όμως το φετινό Μουντιάλ ξεχώρισε για ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, που λίγοι περίμεναν: τις δημόσιες εκδηλώσεις χριστιανικής πίστης από διάσημους ποδοσφαιριστές και εθνικές ομάδες. Στην εποχή μας, που πολλοί θεωρούν ότι η χριστιανική πίστη υποχωρεί, η διοργάνωση ανέδειξε αθλητές που δεν δίστασαν να εκδηλώνουν δημόσια την πίστη τους στον Θεό. Άσχετα από νίκες ή ήττες, ποδοσφαιριστές γονάτιζαν μέσα στο γήπεδο και προσεύχονταν. Επίσης, ομάδες προσεύχονταν όλες μαζί, αποδεικνύοντας ότι η ευγνωμοσύνη προς τον Θεό δεν εξαρτάται από το αποτέλεσμα ενός αγώνα. Ιδιαίτερα συγκινητικές ήταν οι κοινές προ8 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
σευχές ποδοσφαιριστών αντίπαλων ομάδων μετά τη λήξη των αγώνων. Ο Γερμανός Φέλιξ Νμέτσα, γνωστός για την πίστη του, τόνισε ότι μέσω του Χριστού όλοι οι πιστοί είναι αδέλφια, ανεξάρτητα από τη φανέλα που φορούν. Οι ποδοσφαιριστές του Ισημερινού μελετούσαν καθημερινά την Αγία Γραφή, ενώ ο Σουηδός Άντονι Ελάνγκα δήλωσε ότι η ανάγνωση της Βίβλου τού χαρίζει ειρήνη, υπομονή και ασφάλεια, η πίστη στον Θεό αποτελεί βασικό κομμάτι της ζωής του. Ο Αντουάν Σεμένιο υπογράμμισε ότι μεγαλύτερη τιμή από την εκπροσώπηση της πατρίδας είναι η εκπροσώπηση του Θεού, ενώ ο Λιονέλ Μέσι απέδωσε κάθε επιτυχία του στην ευλογία του Κυρίου. Ιδιαίτερα μεγάλη δημοσιότητα δόθηκε στις δηλώσεις του Λουίς ντε λα Φουέντε, προπονητή της παγκόσμιας πρωταθλήτριας Ισπανίας. Επανειλημμένα, μίλησε δη-
Από τον ΓΕΩΡΓΙΟ Σ. ΚΑΝΤΑΡΤΖΗ
μόσια για την πίστη του στον Θεό και εξήγησε ότι η προσευχή αποτελεί μέρος της καθημερινής του ζωής. Δήλωσε ότι προσεύχεται, όχι για να ζητήσει νίκες, αλλά για να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του και να αντλεί δύναμη. Εξήγησε ότι η σχέση του με τον Θεό δεν εξαρτάται από το αν βρίσκεται σ’ ένα Παγκόσμιο Κύπελλο ούτε από την επιθυμία να αποκτήσει πλεονέκτημα απέναντι στον αντίπαλο. Για τον ίδιο, η προσευχή αφορά την υγεία, την ευγνωμοσύνη και τη δύναμη για να συνεχίζει να αγωνίζεται και αποστασιοποιείται από τις δεισιδαιμονίες που συχνά συνδέονται με τον αθλητισμό. Ο Ντε λα Φουέντε δεν παρουσιάζει την πίστη ως «γούρι» για να κερδίζει αγώνες, αλλά ως ένα προσωπικό στήριγμα. Οι ευχάριστα εντυπωσιακές αυτές εκδηλώσεις συχνά έρχονται σε αντίθεση με την πραγματικότητα που χαρακτηρίζει το σύγχρονο ποδόσφαιρο. Για εκατομμύρια ανθρώπους το ποδόσφαιρο είναι θρησκεία με τους φανατικότερους λατρευτές. Τα γή-
πεδα θυμίζουν πολυτελείς ναούς, οι ποδοσφαιριστές θεωρούνται ήρωες ή «θεοί», ενώ οι φίλαθλοι επιδεικνύουν αξιοσημείωτη λατρευτική αφοσίωση στις ομάδες τους. Ταξιδεύουν μεγάλες αποστάσεις, πληρώνουν ακριβά εισιτήρια, δεν χάνουν αγώνα και συμμετέχουν με πάθος στους αγώνες των ομάδων τους. Βέβαια, όσα λέγονται και γίνονται στα γήπεδα «αἰσχρὸν καὶ λέγειν». Το ποδόσφαιρο αποτελεί επίσης μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές επιχειρήσεις παγκοσμίως. Διαβάσαμε ότι «το ποδόσφαιρο λειτουργεί ως κορυφαία παγκόσμια βιομηχανία, με κύριους πυλώνες τα τηλεοπτικά δικαιώματα, τις εμπορικές χορηγίες και τα έσοδα των αγώνων. Τα συνολικά έσοδα των κορυφαίων ευρωπαϊκών ποδοσφαιρικών συλλόγων ξεπερνούν τα 40 δισεκατομμύρια ευρώ». Τα γήπεδα γίνονται ολοένα πιο εντυπωσιακά,
ενώ οι κορυφαίοι «χρυσοπόδαροι» ποδοσφαιριστές και προπονητές αμείβονται με αστρονομικά ποσά, όπως επίσης και οι «χρυσοχέρηδες» του μπάσκετ. Οι ομάδες στην πραγματικότητα είναι επιχειρήσεις με προέδρους μεγαλοεπιχειρηματίες. Στις ελληνικές ομάδες οι περισσότεροι παίκτες είναι μελανόξανθοι παρά Έλληνες. Βέβαια, στο παρελθόν συνέβησαν υπερβολές. Στην Αγγλία, π.χ., διάσημοι ποδοσφαιριστές παρουσιάστηκαν από καλλιτέχνες με μορφές που παρέπεμπαν στον Ιησού Χριστό, στην Αργεντινή ιδρύθηκε η «Εκκλησία του Μαραντόνα». Αλλά και σήμερα, εκατομμύρια άνθρωποι κατακλύζουν τους δρόμους της χώρας που κατέκτησε το Κύπελλο και αποθεώνουν τους ποδοσφαιριστές θυμίζοντας λατρευτική εκδήλωση. Η υπερβολική εξύψωση του ποδοσφαίρου έγινε ιδι-
αίτερα εμφανής και με τον θάνατο του Πελέ. Η είδηση μεταδόθηκε ως παγκόσμιο γεγονός, διακόπτοντας το τηλεοπτικό πρόγραμμα σε πολλές χώρες. Ηγέτες κρατών εξήραν την προσφορά του, η Βραζιλία κήρυξε εθνικό πένθος, η σορός του τέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι απέτισαν φόρο τιμής. Όλα αυτά ανέδειξαν τη μοναδική θέση που κατέχει το ποδόσφαιρο και οι μεγάλοι αστέρες του ποδοσφαίρου στη σύγχρονη κοινωνία και τον τρόπο με τον οποίο συχνά αντιμετωπίζονται. Αναμφίβολα, το ποδόσφαιρο μπορεί να προσφέρει χαρά, ψυχαγωγία και να καλλιεργήσει την άμιλλα. Όταν όμως γίνεται απόλυτη προτεραιότητα της ζωής και καταλαμβάνει τη θέση που ανήκει στον Θεό, τότε παύει να είναι απλώς ένα άθλημα και γίνεται αντικείμενο λατρείας. Βέβαια, παλαιότερα δεν ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 9
ήταν έτσι: Οι περισσότεροι ποδοσφαιριστές αγωνίζονταν από αγάπη για το άθλημα και για την ομάδα τους, οι οικονομικές απολαβές ιδιαίτερα στην επαρχία ήταν πενιχρές, κυριαρχούσε το ερασιτεχνικό πνεύμα. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, το άθλημα εξελίχθηκε σε μια τεράστια επαγγελματική βιομηχανία. Διακινούνται ασύλληπτα χρηματικά ποσά και οι κορυφαίοι ποδοσφαιριστές αμείβονται πολλαπλάσια από κορυφαίους επιστήμονες ή ανθρώπους που προσφέρουν σημαντικές υπηρεσίες στην κοινωνία. Παράλληλα, ο φανατισμός των οπαδών αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του σύγχρονου ποδοσφαίρου. Η ψυχολογία τους επηρεάζεται από το αποτέλεσμα του αγώνα, ενώ δεν λείπουν τα φαινόμενα βίας, καταστροφών και συγκρούσεων μεταξύ αντίπαλων οπαδών. Τεράστιες αστυνομικές δυνάμεις κινητοποιούνται για την αποφυγή επεισοδίων, ενώ συχνά η ένταση και ο φανατισμός επισκιάζουν τις αξίες του αθλητισμού. Όλα αυτά οδηγούν σε έναν ευρύτερο προβληματισμό. Ποια είναι τα πρότυπα της εποχής μας; Γιατί η κοινωνία και τα ΜΜΕ προβάλλουν με τέτοια ένταση πρόσωπα της ψυχαγωγίας και του αθλητισμού, ενώ προσπερνούν ανθρώπους που εργάζονται αθόρυβα για το
κοινό καλό; Γιατί οι νέοι γνωρίζουν λεπτομέρειες για διάσημους ποδοσφαιριστές, αθλητές, ηθοποιούς, αλλά αγνοούν προσωπικότητες της επιστήμης, της παιδείας, της προσφοράς προς τον συνάνθρωπο; Το πρόβλημα δεν βρίσκεται στο ίδιο το άθλημα, αλλά στην τάση του ανθρώπου να μετατρέπει πρόσωπα ή πράγματα σε απόλυτη προτεραιότητα της ζωής του. Από χριστιανική σκοπιά, καθετί που παίρνει τη θέση του Θεού στην καρδιά του ανθρώπου γίνεται είδωλο. Δεν είναι μόνο τα χρήματα ή η εξουσία· μπορεί να είναι η επιτυχία, η διασκέδαση, η τεχνολογία, ακόμη και ο αθλητισμός. Γι’ αυτό η Αγία Γραφή καλεί τον άνθρωπο να αποφεύγει κάθε μορφή ειδωλολατρίας και να έχει ως πρώτη προτεραιότητα τη σχέση του με τον Θεό. Το Μουντιάλ 2026 πρόσφερε ένα ιδιαίτερα αισιόδοξο μήνυμα. Πολλοί ποδοσφαιριστές απέδειξαν ότι είναι δυνατόν κάποιος να διακρίνεται στον αθλητισμό, χωρίς να λατρεύει τη δόξα, τα χρήματα ή την επιτυχία. Με τις δημόσιες προσευχές τους, τη μελέτη της Αγίας Γραφής και τις εκδηλώσεις ευγνωμοσύνης προς τον Θεό υπενθύμισαν ότι η αληθινή αξία του ανθρώπου δεν εξαρτάται από τα τρόπαια που κατακτά, αλλά από τη σχέση του με τον Δημιουργό του. Επομένως, το πρόβλημα δεν είναι το ποδόσφαιρο ούτε
ο υγιής αθλητισμός. Αντίθετα, ο αθλητισμός μπορεί να καλλιεργήσει την πειθαρχία, τη συνεργασία, την ευγενή άμιλλα και την επιμονή. Το πρόβλημα αρχίζει όταν μετατρέπεται σε αυτοσκοπό και καταλαμβάνει τη θέση που ανήκει μόνο στον Θεό. Το Μουντιάλ του 2026 απέδειξε ότι η μεγαλύτερη νίκη δεν είναι η κατάκτηση ενός κυπέλλου, αλλά η δημόσια ομολογία της πίστης, η ταπείνωση, η ευγνωμοσύνη και η αναγνώριση ότι κάθε αγαθό προέρχεται από τον Θεό. Αυτό είναι το μήνυμα που μένει, πολύ περισσότερο από οποιοδήποτε γκολ ή τρόπαιο. Και η χριστιανική ζωή είναι ένας καθημερινός πνευματικός αγώνας. Ο χριστιανός καλείται να αγωνίζεται με υπομονή και πίστη για να φτάσει στον σκοπό που του θέτει ο Θεός. Στην αρχαιότητα οι αθλητές αγωνίζονταν για να κερδίσουν ένα δάφνινο στεφάνι, τιμή λαμπρή, αλλά προσωρινή και φθαρτή. Σήμερα οι αθλητές απολαμβάνουν δόξα και μεγάλες οικονομικές απολαβές. Όλα αυτά είναι φθαρτά. Αντίθετα, το στεφάνι που υπόσχεται ο Θεός στον νικητή πιστό είναι άφθαρτο και αιώνιο. Γράφει χαρακτηριστικά ο απόστολος Παύλος: «Ο κάθε αθλητής ασκεί εγκράτεια σε όλα. Κι εκείνοι, βέβαια, το κάνουν για να πάρουν ένα στεφάνι φθαρτό, ενώ εμείς άφθαρτο» (Α΄ Κορινθίους 9:25). n
> Μπορείτε να επισκεφτείτε την ιστοσελίδα μας www.nikites.eu με ποικιλία θεμάτων. 10 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
Σταχυολογήματα • • • • • • • •
Όποιος ομολογήσει πως ο Ιησούς είναι ο Υιός του Θεού, μέσα σ’ αυτόν μένει ο Θεός κι αυτός μένει με τον Θεό (Α΄ Ιωάννου 4:15). Να αγαπάς τη δικαιοσύνη και όχι την αδικία, την αγάπη που συγχωρεί και όχι την εκδίκηση. «Είναι αδύνατο να κυβερνήσει κανείς σωστά ένα έθνος χωρίς τον Θεό και την Αγία Γραφή» (Γεώργιος Ουάσιγκτον). Να υποστηρίζεις το σωστό, ακόμα κι αν οι άλλοι αντιδρούν. Να λες την αλήθεια και να αποστρέφεσαι το ψέμα. Τη νίκη την κερδίζουν εκείνοι που είναι έτοιμοι να αγωνιστούν παρά τα εμπόδια και τις αντιδράσεις. Όταν δυστυχούμε, είναι φυσικό να πλησιάζουμε τον Θεό. Το σπουδαίο και θαυμαστό είναι να μας διακρίνει θεοσέβεια όταν ευτυχούμε (Ι. Χρυσόστομος). Πηγή όλων των κακών είναι η έλλειψη μέτρου στις επιθυμίες μας. Σ’ αυτήν οφείλονται η πορνεία, η πλεονεξία, οι κλοπές, οι φόνοι, οι ληστείες και ολόκληρη η διαφθορά της ψυχής (Ι. Χρυσόστομος). Η ηθική ζωή σου μπορεί να σε κρατά έξω από τη φυλακή, αλλά μόνο το αίμα του Χριστού θα σε κρατήσει έξω από την αιώνια κόλαση. Δεν είναι όλα σκοτεινά μέσα στην καρδιά του ανθρώπου που μπορεί να φωνάξει: «Θεέ μου».
• • • • • • • • •
Η αγιότητα είναι το πνευματικό αρχιτεκτονικό σχέδιο, πάνω στο οποίο ο Θεός χτίζει τον ζωντανό ναό Του. Οι άνθρωποι πιστεύουν πολύ εύκολα είτε εκείνα που φοβούνται είτε εκείνα που επιθυμούν. Οι περισσότεροι άνθρωποι ξοδεύουν πολλή ενέργεια προσπαθώντας να φαίνονται διαφορετικοί απ’ ό,τι είναι. Μην τους μιμηθείς. Αδιαφόρησε για τις ανέσεις και θ’ αποκτήσεις άνεση. Αδιαφόρησε για τα υλικά αγαθά και θα μπορείς, όχι σαν δέσμιός τους ούτε σαν δούλος τους, αλλά ελεύθερος να τα χρησιμοποιείς για το καλό (Ι. Χρυσόστομος). Κάθε άνθρωπος είναι ο αρχιτέκτονας του οικοδομήματος της ζωής του. Πρόσεξε πώς χτίζεις. Η γνώση, όπως και η πίστη, πρέπει να ασκείται για να γίνει γνωστή στους άλλους για το καλό τους. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη αγωνία από κείνη που φέρνει ο φόβος μήπως αποκαλυφθεί μια κρυφή αμαρτία σου. Οι πιο θερμές προσευχές είναι συχνά καρπός μεγάλων δοκιμασιών. Αν στην προσευχή δεν νιώθουμε παρηγοριά, ενθάρρυνση και χαρά, όπως νιώθει το μικρό παιδί στην αγκαλιά της μάνας του, σημαίνει πως είτε έχουμε πληγώσει κάποιον με τη συμπεριφορά μας είτε υπάρχει περηφάνια στην καρδιά μας. n Συλλογή-Διασκευή: ΣΥΜΕΩΝ Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 11
Η τεχνητή νοημοσυνη μεταμορφώνει τον γραπτό και τον προφορικό λόγο Αν και η τεχνητή νοημοσύνη
θρώπινη Ανάπτυξη, έπειτα από ανάλυση έχει εκπαιδευτεί να μιμείται τον ανθρώπινο 740.249 ωρών περιεχομένου. λόγο, τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) Ζούμε σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοφαίνεται να διαμορφώνουν τον τρόπο με τον σύνη μπαίνει όλο και περισσότερο στη ζωή οποίο οι άνθρωποι γράφουν και εκφράζονται, μας. Μπορεί να γράψει κείμενα, να διορθώσει όπως διαπίστωσε μελέτη του Πανεπιστημίου λάθη, να δώσει ιδέες, ακόμη και να μιλήσει της Νότιας Καλιφόρνιας. Στη μελέτη τους, οι ως άνθρωπος. Όλα αυτά είναι εντυπωσιακά ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι χρήστες τείνουν και συχνά πολύ χρήσιμα. Όμως, μαζί με την να υιοθετούν πιο τυποποιημένα μοτίβα γρα- ευκολία, γεννιούνται και κάποια βαθύτερα φής, με λιγότερες διαφοροποιήσεις στη δομή ερωτήματα: Η τεχνολογία αλλάζει και τον τρόπο που των προτάσεων και το λεξιλόγιο. Η μελέτη ανέλυσε επιστημονικά περιοδικά, άρθρα το- σκεφτόμαστε, μελετάμε και εκφραζόμαστε. πικών ειδήσεων και αναρτήσεις σε μέσα κοι- Όταν συνηθίσουμε να παίρνουμε έτοιμες νωνικής δικτύωσης και διαπίστωσε ότι η ποι- απαντήσεις για τα πάντα, υπάρχει ο κίνδυνος κιλομορφία του ύφους του γραπτού λόγου να χάσουμε κάτι πολύ σημαντικό: τον προμειώθηκε απότομα μετά από την κυκλοφορία σωπικό κόπο της σκέψης και της αναζήτησης. του ChatGPT. Λέξεις που προτιμά η τεχνητή Επειδή η γραφή δεν είναι μόνο λέξεις. Όταν νοημοσύνη, όπως «διερευνώ», «λεπτομε- ένας άνθρωπος γράφει, βάζει μέσα ένα κομρής», «επιδεικνύω» και «κατανοώ», εμφα- μάτι της ψυχής του. Παλεύει με τις σκέψεις του, ψάχνει να βρει τις σωστές νίζονται πλέον συχνότερα στην λέξεις, εκφράζει αυτά που νιώκαθημερινή επικοινωνία, σύμΑπό τον θει. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία φωνα με ερευνητές του ΙνστιΤΑΣΟ ΜΑΡΚΟΥΛΙΔΑΚΗ και στην πνευματική ζωή. Η τούτου Max Planck για την Αν12 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 13
σχέση με τον Θεό δεν χτίζεται με έτοιμες φράσεις ή αυτόματες απαντήσεις. Χτίζεται με προσωπική προσευχή, αγώνα, σιωπή και αλήθεια καρδιάς. Σήμερα ένας άνθρωπος μπορεί εύκολα να ζητήσει από την τεχνητή νοημοσύνη να του ετοιμάσει μια ομιλία, μια ανάλυση βιβλικού κειμένου, ιστορικές πληροφορίες ή μια πνευματική σκέψη μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί αποτελεσματικά να βοηθήσει στη μελέτη, να δώσει ιδέες ή να οργανώσει πληροφορίες. Όμως υπάρχει ένας κίνδυνος: να αντικατασταθεί η προσωπική αναζήτηση του Λόγου του Θεού από γρήγορες και έτοιμες απαντήσεις. Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος της απομόνωσης. Αντί ο άνθρωπος να αναζητά συμβουλή από την εκκλησιαστική κοινότητα ή από πρόσωπα εμπιστοσύνης, μπορεί να αρχίσει να στρέφεται μόνο σε μια μηχανή για απαντήσεις. Όμως, η χριστιανική ζωή είναι πορεία κοινωνίας κι όχι μοναχικής αυτάρκειας. Η Εκκλησία δεν καλείται να φοβηθεί την τεχνολογία, αλλά να τη χρησιμοποιήσει με διάκριση. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει χρήσιμο εργαλείο, όχι όμως υποκατάστατο της προσευχής, της μετάνοιας, της προσωπικής μελέτης, της εκκλησιαστικής ζωής και της αληθινής ανθρώπινης παρουσίας. Γιατί η σωτηρία του ανθρώπου δεν είναι τεχνικό ζήτημα, είναι σχέση αγάπης με τον ζωντανό Θεό. Το ίδιο συμβαίνει και με τις αδελφικές σχέσεις μέσα στην Εκκλησία, καθώς υπάρχει και εδώ ο κίνδυνος να χαθεί η αυθεντικότητα. Μέσα στην Εκκλησία, πολλές φορές ένας
απλός και αδέξιος λόγος που βγαίνει από την καρδιά έχει μεγαλύτερη δύναμη από ένα άψογο κείμενο χωρίς προσωπικό βίωμα. Ο αδελφός ή η αδελφή δεν χρειάζονται μια «τέλεια» απάντηση, χρειάζονται έναν άνθρωπο που θα τους ακούσει πραγματικά, θα πονέσει και θα προσευχηθεί μαζί τους. Ο Χριστός δεν κάλεσε ανθρώπους να ανταλλάσσουν πληροφορίες, αλλά να γίνουν ένα σώμα και μία πνευματική οικογένεια. Γι’ αυτό, η τεχνολογία μπορεί να είναι χρήσιμη ως εργαλείο, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη ζωντανή ανθρώπινη παρουσία, τη διακονία και την προσωπική πνευματική εμπειρία. Η Εκκλησία πάντοτε έδινε αξία στη μοναδικότητα κάθε ανθρώπου. Ο Θεός δεν μάς έπλασε όλους ίδιους. Ο καθένας έχει τη δική του φωνή, τον δικό του τρόπο να αγαπά, να προσεύχεται, να ενεργεί, να προσεγγίζει τα πράγματα και να εκφράζεται. Κι αυτό δεν πρέπει να το χάσουμε μέσα σε έναν κόσμο όπου όλα αρχίζουν να μοιάζουν μεταξύ τους. Η αληθινή ανθρώπινη ομορφιά βρίσκεται ακριβώς σ’ αυτή τη μοναδικότητα. Γι’ αυτό χρειάζεται διάκριση. Στο τέλος, αυτό που έχει μεγαλύτερη αξία δεν είναι ένα τέλειο κείμενο, αλλά ένας αληθινός άνθρωπος. Ένας άνθρωπος που σκέφτεται, αγαπά, προσεύχεται και μιλά με ειλικρίνεια. Και η πιο σημαντική φωνή που θα ακούσουμε ποτέ δεν θα έρθει από μια μηχανή, αλλά από τον Θεό που μιλά στην καρδιά μας και από τον άνθρωπο που βρίσκεται δίπλα μας ζητώντας ή προσφέροντας αγάπη, παρουσία και αληθινή επικοινωνία. n
«Μήνυμα Ζωής» Ακούστε το «Μήνυμα Ζωής» - ένα σύντομο επίκαιρο μήνυμα - τηλεφωνώντας χωρίς χρέωση στο 2811.217500 Τα μηνύματα βρείτε τα και στο
www.minimazois.gr
Το Μήνυμα αλλάζει κάθε Παρασκευή.
Το δώρο Ο Θεός σάς εμπιστεύτηκε τη χάρη του με ποικίλους τρόπους. Ο καθένας σας, λοιπόν, σαν καλός διαχειριστής της θείας χάριτος, ας χρησιμοποιεί το χάρισμά του για να υπηρετεί τους άλλους. Α΄ επιστολή Πέτρου 4:10
Σου δόθηκε ένα δώρο, μα εσύ είπες : “Και λοιπόν; Όλοι έχουν από ένα και κάποιοι κάνα δυο.” Σου δόθηκε ένα δώρο κι εσύ σε μια γωνιά το αφήνεις μες στη σκόνη, στη στάχτη, στη σκουριά. Σου δόθηκε ένα δώρο σπουδαίο όσο εσύ. Πάρ’ το μ’ ευγνωμοσύνη και πες μια προσευχή: “Πατέρα μου, δεν άξιζα τη χάρη Σου, μα Εσύ μου χάρισες μια ακτίνα απ’ την άγια Σου ψυχή. Θεράπευσε τα μάτια μου να βλέπω καθαρά τι πλούτο έχω στα χέρια μου, τι δόξα, τι ομορφιά!” Έπειτα πάρε απόφαση να γίνεις συνεργός και ζήτα το έλεος του Θεού για να φανείς πιστός. Ξετύλιξε το δώρο σου και δούλεψε σκληρά και ρίξε μια σταγόνα φως στον κόσμο που πονά.
Χαρούλα Ηλία (Λατρευτικές Στήλες 23/7/2026)
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 15
Στήλη Απολογητικής
Η ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ
16 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
Tο βιβλιαράκι της Scar-
νακα του Rogier van der Weyden για την Τελική Κρίση τον lett Clay αποτελεί μια συνοσυγκλόνισε συναισθηματικά, πτική εισαγωγή στο πώς η ξυπνώντας μέσα του την αίτέχνη μπορεί να χρησιμοποισθηση της προσωπικής ενοηθεί ως μέσο για να παρουχής και οδηγώντας τον στη σιαστεί σε σκεπτικιστές η χριστιανική πίστη. Η συγγραύπαρξη του Θεού και η αλήφέας το χρησιμοποιεί αυτό θεια της χριστιανικής πίστης. ως παράδειγμα του πώς ένα Η συγγραφέας, καλλιτέχνις η Scarlett Clay έργο τέχνης μπορεί να «κλείίδια, ξεκινά εξηγώντας πώς, σει» το νοηματικό κενό εκεί όταν άρχισε να ασχολείται με όπου η λογική αποτυγχάνει. την απολογητική, διαπίστωσε με απογοήτευση ότι τα πιο γνωστά εγχειρίδια του κλάδου σχεδόν αγνοούν παντελώς τις τέχνες ως πηγή επιχειρημάτων. Η ανακάλυψη ενός χιουμοριστικού αλλά ουσιαστικού «επιχειρήματος από την αισθητική εμπειρία» σ’ ένα βιβλίο των Kreeft και Tacelli – που συνδέει τη μουσική του Μπαχ με την ύπαρξη του Θεού – της έδωσε το έναυσμα να αναπτύξει η ίδια οκτώ διαφορετικές γραμμές επιχειρηματολογίας. Η βασική της θέση είναι ότι οι τέχνες αποτελούν σήμερα ένα από τα πιο ισχυρά απολογητικά εργαλεία, επειδή οι άνθρωποι συχνά δεν συγκινούνται από τα παραδοσιακά λογικά επιχειρήματα, αλλά ανταποκρίνονται συναισθηματικά σε ένα έργο τέχνης. Αναφέρεται στην έννοια του «νοηματικού κενού» – την ιδέα ότι πολλοί σύγχρονοι άνθρωποι δεν διαθέτουν καν το πλαίσιο κατανόησης για να αντιληφθούν θεολογικά επιχειρήματα, οπότε η τέχνη λειτουργεί ως γέφυρα επικοινωνίας που όλοι μπορούν να μοιραστούν, κανείς δεν μένει ανεπηρέαστος. Στη συνέχεια, το βιβλίο αναπτύσσει τα εξής επιχειρήματα:
Το επιχείρημα από την ιστορία της τέχνης: Βασιζόμενη στο βιβλίο του J. Warner Wallace «Person of Interest», η Clay τονίζει ότι καμία άλλη ιστορική ή θρησκευτική μορφή δεν έχει εμπνεύσει τόσο τεράστιο όγκο καλλιτεχνικής παραγωγής όσο ο Ιησούς Χριστός, στοιχείο που κι αυτό επίσης αναδεικνύει τη μοναδικότητα του Χριστού στην ανθρώπινη ιστορία. Η κοινή αισθητική εμπειρία: Η Clay υποστηρίζει ότι όλοι οι άνθρωποι – πιστοί και άπιστοι – μοιράζονται στιγμές δέους μπροστά στην ομορφιά (σε συναυλίες, μουσεία, θέατρα), και ότι μόνο η χριστιανική κοσμοθεωρία μπορεί να εξηγήσει επαρκώς αυτή την καθολική εμπειρία, καθώς ο υλιστικός νατουραλισμός αδυνατεί να τη δικαιολογήσει επιστημονικά.
Τα φιλοσοφικά επιχειρήματα από την ομορφιά: Επικαλούμενη φιλοσόφους όπως ο Βρετανός Richard Swinburne και ο Αμερικανός Douglas Groothuis, η συγγραφέας υποστηρίζει ότι η ομορφιά είναι αντικειμενική πραγματικότητα και όχι απλώς υποΗ προσωπική μαρτυρία: Η συγγραφέας κειμενική εντύπωση. Η ύπαρξη ενός «καλού παρουσιάζει την εμπειρία του Peter Hitchens τεχνίτη» (του Θεού) εξηγεί καλύτερα γιατί (αδελφού του γνωστού αθεϊτο σύμπαν είναι όμορφο και στή Christopher Hitchens), γιατί έχουμε την ικανότητα Από τον ο οποίος περιγράφει πώς η να το αντιλαμβανόμαστε ως ΕΡΑΣΤΟ ΦΙΛΟ θέαση ενός πολύπτυχου πίτέτοιο. Δρα Φυσικών Επιστημών ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 17
Η μοναδικότητα της ανθρώπινης δημιουργικότητας: Το βιβλίο παρουσιάζει έναν διαζευκτικό συλλογισμό: αφού κανένα άλλο από τα εκατομμύρια γνωστά είδη στη Γη δεν παράγει πραγματική αναπαραστατική τέχνη, και η τυφλή εξέλιξη δεν εξηγεί επαρκώς αυτή τη μοναδικότητα, η ικανότητα αυτή αποδίδεται καλύτερα στη δημιουργία του ανθρώπου κατ’ εικόνα Θεού (Γένεση 1:27). Το επιχείρημα από την ασχήμια: Παράλληλα με το επιχείρημα από την ομορφιά, η Clay αναπτύσσει ένα αντίστοιχο επιχείρημα βασισμένο στην αδιαμφισβήτητη ύπαρξη της ασχήμιας (όπως η εμπειρία επίσκεψης σε μουσείο του Ολοκαυτώματος), υποστηρίζοντας ότι η αναγνώριση της ασχήμιας προϋποθέτει έναν αντικειμενικό «Αισθητικό Νόμο», άρα και έναν «Νομοθέτη». Μαθηματικά επιχειρήματα: Η συγγραφέας εξηγεί πώς η μουσική και η ζωγραφική (μέσω της προοπτικής) βασίζονται σε αμετάβλητους, καθολικούς και άυλους μαθηματικούς νόμους, οι οποίοι, κατά την άποψή της, δεν μπορούν να εξηγηθούν χωρίς αναφορά σε έναν άυλο, αιώνιο Θεό. Το επιχείρημα από τα υλικά της τέχνης: Τέλος, σχολιάζει την εκπληκτική ποικιλία φυσικών υλικών και χρωμάτων στη φύση (πετρώματα, φυτά, ορυκτά) που χρησιμοποιούνται στην τέχνη, υπερβαίνοντας κατά πολύ ό,τι θα ήταν αναγκαίο για την επιβίωση, στοιχείο που θεωρεί ένδειξη σχεδιασμού. Ένα ξεχωριστό κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στην αντίκρουση των επιχειρημάτων του Richard Dawkins (Ντόκινς), ο οποίος έχει υποστηρίξει ότι η μεγάλη τέχνη (π.χ. ο Μπετόβεν ή ο Σαίξπηρ) αποδεικνύει απλώς την ύπαρξη ταλαντούχων ανθρώπων και
όχι ενός Θεού. Η Clay απαντά ότι ο Ντόκινς παρερμηνεύει το επιχείρημα, επειδή οι τέχνες δεν «αποδεικνύουν» αλλά «δείχνουν προς» τον Θεό και ότι πέφτει στην «πλάνη της πραγματοποίησης», αποδίδοντας δημιουργική δράση σε μια αφηρημένη διαδικασία (την εξέλιξη) αντί σε συγκεκριμένα άτομα. Ασκεί επίσης κριτική στη δαρβινική θεωρία της ομορφιάς (μέσω σεξουαλικής επιλογής), θεωρώντας την ανεπαρκή για να εξηγήσει το εύρος της ανθρώπινης αισθητικής εμπειρίας. Στο τελευταίο μέρος, το βιβλίο στρέφεται σε πιο θεολογικό έδαφος, εξετάζοντας τι είναι πραγματικά η ομορφιά μέσα από στοχασμούς συγγραφέων όπως ο Mark Noll και ο Jonathan Edwards, καταλήγοντας ότι η αληθινή αντίληψη της ομορφιάς συνδέεται με την πνευματική αναγέννηση μέσω του Χριστού. Η Clay ολοκληρώνει με τη σύνοψη των οκτώ επιχειρημάτων και μια έκκληση προς τους χριστιανούς να αναπτύξουν βαθύτερη κατανόηση της σχέσης Βίβλου και τέχνης, παραπέμποντας ιδιαίτερα στο έργο του Francis Schaeffer «Art and the Bible». Το βιβλίο κλείνει με ερωτήσεις προς συζήτηση και προτάσεις για περαιτέρω ανάγνωση, απευθυνόμενο σε αναγνώστες που θέλουν να χρησιμοποιήσουν την τέχνη ως γέφυρα σε συζητήσεις πίστης με σκεπτικιστές φίλους και συγγενείς. Το βιβλίο διατίθεται μέσω του Σωματείου Ελλήνων Χριστιανών Καλλιτεχνών και του Κέντρου Απολογητικών Μελετών ‘Κώστας και Αλκμήνη Μεταλληνού’ από τις Εκδόσεις «Ο Λόγος». Τη μετάφραση επιμελήθηκε η καλλιτέχνις Ειρήνη Κακαβελάκη. n
* Οσοι επιθυμείτε να διαβάσετε περισσότερα ενδιαφέροντα κείμενα του Έραστου Φίλου: https://efilos.blogspot.gr/, https://areopagusbriefs.org/ 18 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
Ευχαριστήριο Πολλές φορές διαβάζουμε στις εφημερίδες ασθενείς που θεραπεύτηκαν να εκφράζουν την ευγνωμοσύνη τους και να ευχαριστούν δημόσια τον γιατρό και το προσωπικό του νοσοκομείου ή της κλινικής. Πολλοί σύλλογοι επίσης ευχαριστούν για δωρεές που τους έγιναν, π.χ. ένα χρηματικό ποσό, ένα ασθενοφόρο, ένα κλιματιστικό, έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή, στολές για το χορευτικό τμήμα, τρόφιμα και φάρμακα για το κοινωνικό παντοπωλείο και κοινωνικό φαρμακείο κ.α. Η Βίβλος μάς συμβουλεύει να ευχαριστούμε τον Θεό για όλα (Α΄ Θεσσαλονικείς 5:8). Ακόμα και για κείνα που δεν θεωρούμε σημαντικά και δεν τους δίνουμε μεγάλη σημασία. Να μια τέτοια προσευχή ευχαριστίας: «Θεέ μου, σ’ ευχαριστώ που χτες το βράδυ κοιμήθηκα κανονικά και ξεκουράστηκα, χωρίς να κρυώνω, χωρίς να ζεσταίνομαι και χωρίς να υποφέρω από τα κουνούπια. Που μπορώ να αυτοεξυπηρετούμαι, να κάνω μπάνιο μόνος μου, να ντύνομαι, να φοράω τα παπούτσια μου, να περπατάω, να πηγαίνω για ψώνια, να μαγειρεύω, να φροντίζω τα λουλούδια μου, να πηγαίνω στο κομμωτήριο, στον γιατρό, στην εκκλησία, στην καφετέρια, να επισκέπτομαι φίλους και συγγενείς. Που έχω μερικούς ανθρώπους που με σκέφτονται. Που έχω ανθρώπους που τους αγαπώ κι εγώ. Που μπορώ να οδηγώ το αυτοκίνητο και να πηγαίνω εκεί που θέλω. Σ’ ευχαριστώ που δεν πονάω, που δεν κουράζομαι εύκολα. Γι’ αυτά και για όλα τα άλλα που μου χαρίζεις, σε ευχαριστώ πολύ!» n
Από τον ΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗ Φιλόλογο
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 19
Το άκουσα από ένα ραγισμένο αγγείο Πριν από μερικά χρόνια γνώρισα
έκανε, αφού δεν θα μπορούσε πια να χειέναν συνάδελφο, που ήρθε στην Αιθιοπία με ρουργεί; Συχνά πιστεύουμε πως μπορούμε να ελτην οικογένειά του ως χειρουργός ιεραπόστολος. Έναν χρόνο αργότερα αρρώστησε κύουμε τους ανθρώπους στον Χριστό με τις από τη νόσο του Πάρκινσον. Η ασθένειά του ικανότητές μας και τον τρόπο με τον οποίο επηρέασε δυσανάλογα την αριστερή πλευρά κάνουμε το έργο μας, πως οι ιδιότητες και οι του σώματός του και επειδή ήταν αριστερό- ικανότητές μας βοηθούν και φέρνουν τους χειρας, του ήταν πλέον αδύνατο να κάνει ανθρώπους στον Χριστό. Πως η καλοσύνη χειρουργικές επεμβάσεις. Η καριέρα του είχε μας μπορεί να είναι ένα παράδειγμα του μετελειώσει! Τα πολλά χρόνια που πέρασε γαλείου του Χριστού. Έτσι, προσπαθούμε να κάνουμε το καλύτερο, με την στην Ιατρική Σχολή, οι ατέλειελπίδα ότι οι άνθρωποι θα θεωτες νύχτες που μελετούσε για Από την λήσουν να γνωρίσουν τον Θεό την ειδικότητά του τώρα φαίΣΟΥΛΑ ΜΑΞΙΜΙΑΔΟΥ-ISCH που υπηρετούμε. νονταν να είναι άχρηστα. Τι θα 20 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
Όμως, όταν περνάμε δοκιμασίες, δεν φαίνεται να δείχνουμε κάποιο από τα αξιοθαύμαστα χαρακτηριστικά του Χριστού. Πώς θα μπορούσαμε να βοηθήσουμε να ελκυστούν άνθρωποι στον Χριστό, αν έβλεπαν ότι είχαμε εκπαιδευτεί για χρόνια στην Ιατρική μόνο και μόνο για να μην τα καταφέρουμε ως γιατροί; Αν ακολουθούσαμε το όνειρο να γίνουμε ιεραπόστολοι- πιλότοι μόνο και μόνο για να αποτύχουμε; Αν είχαμε ιδρύσει μια επιχείρηση για να βοηθήσουμε θύματα φυλετικής βίας, αλλά δεν μπορούσαμε να τη διατηρήσουμε βιώσιμη; Δεν φαίνεται να υπάρχουν πολλά χαρακτηριστικά σε μια τέτοια ζωή που να ελκύουν άλλους στον Χριστό... Είναι εύκολο να πούμε ότι ένα σπασμένο αγγείο δεν είναι και πολύ χρήσιμο. Δεν μπορεί πλέον να χρησιμεύσει ως αγγείο. Και θα μπορούσε κανείς να πει για έναν χειρουργό: «Αφού δεν μπορεί να χειρουργήσει πια, ας επιστρέψει στην πατρίδα του». Όταν ήρθε η διάγνωση για το Πάρκινσον, ήταν καταστροφική. Αλλά τότε ο Θεός μίλησε στον συνάδελφό μου και του είπε: «Δεν χρειάζεται να επιστρέψεις στη χώρα σου, μόνο και μόνο επειδή βρέχει δυνατά». Μετά απ’ αυτό το μήνυμα, δεν υπήρχε αμφιβολία ότι έπρεπε να παραμείνει στην Αιθιοπία. Ο Θεός, που του είχε χαρίσει αυτό το σπασμένο αγγείο, είχε τον σκοπό του, ήθελε να μείνει στην Αιθιοπία με την οικογένειά του. Μετά από λίγα χρόνια ρώτησε ξανά τον Κύριο: «Κύριε, είμαι ακόμα ραγισμένος και άχρηστος». Ο Θεός τού απάντησε: «Γιατί λες ότι είσαι ραγισμένος; Εγώ σ’ έχω διαλέξει!» «Αλλά πώς μπορώ να είμαι χρήσιμος, αφού είμαι ένα ραγισμένο αγγείο;» «Για τα ραγίσματά σου σταυρώθηκα», του είπε ο Κύριος. «Σ’ ευχαριστώ, Κύριέ μου, αλλά δεν έχω τίποτα να σου δώσω». Και ο Ιησούς τού απάντησε: «Μου έδωσες όλη την καρδιά σου και αυτό είναι αρκετό».
Ο Θεός αργότερα του έδωσε την ευκαιρία να τον υπηρετήσει στο Υπουργείο Υγείας της Αιθιοπίας. Όλο το προσωπικό στο Υπουργείο τον θαύμαζαν και τον αγαπούσαν. Όσα καιρό εργαζόταν εκεί, ο Θεός τον έφερε σ’ επαφή με μια κοινότητα που δεν γνώριζε τον Χριστό. Μια μέρα ένας συνάδελφός του τον ρώτησε: «Σε είδαμε να κηρύττεις τη Βίβλο σε διάφορα μέρη... Γιατί δεν το κάνεις εδώ, μαζί μας;» Και επειδή ο γιατρός και η οικογένειά του θα πήγαιναν στη χώρα τους για την άδειά τους, ο συνάδελφός του συνέχισε: «Όταν επιστρέψεις ξανά στην Αιθιοπία, θα περιμένουμε να μας μιλήσεις για τον Θεό. Θέλουμε να ακούσουμε κι εμείς». Οι Αιθίοπες ήθελαν να ακούσουν για τον Χριστό από ένα «σπασμένο αγγείο». Υπάρχει ανάγκη για χειρουργούς γιατρούς να υπηρετήσουν τον Κύριο στην Αιθιοπία, αλλά αυτός ο ιεραπόστολος και η οικογένειά του είδαν τον θαυμαστό τρόπο με τον οποίο ο Θεός εργάστηκε στη ζωή τους, παρά την αδυναμία και τους φυσικούς περιορισμούς. Οκτώ χρόνια αργότερα, άρχισαν να βλέπουν ότι οργανωνόταν μια κοινότητα ανθρώπων που δεν είχαν γνωρίσει τον Χριστό, αλλά «το ραγισμένο αγγείο» τούς είχε μεταφέρει το μήνυμα της αγάπης του Ιησού και το δέχτηκαν. Καμιά φορά φαίνεται -και είναιπολύ δύσκολο να προσεγγίσεις ορισμένες κοινότητες ανθρώπων. Ακόμη περισσότερο, όταν νιώθουμε ραγισμένοι και αδύναμοι. Αλλά τότε είναι που ο Θεός αναζωπυρώνει για άλλη μια φορά την ελπίδα μας ότι εκείνος μπορεί να το κάνει. Αυτό που έδωσε δύναμη και κουράγιο σ’ αυτό τον ιεραπόστολο ήταν το μήνυμα που άκουσε από τον Κύριο: «Μου έδωσες όλη σου την καρδιά και αυτό είναι αρκετό!» n (Από έναν συνάδελφο που γνώρισε αυτή την οικογένεια) ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 21
Θρησκευτική Ελευθερία και Ευρώπη Ζούμε σε περιοχές του πλανήτη μας, όπου η Θρησκευτική Ελευθερία δεν αναγράφεται μόνο τυπικά σε γραπτές διακηρύξεις, αλλά και εφαρμόζεται, τουλάχιστον στις περισσότερες περιπτώσεις. Όλα τα ευρωπαϊκά συντάγματα στα κείμενά τους εγγυώνται την ελευθερία και προστασία κάθε ατόμου στο θεμελιώδες αυτό δικαίωμα. Η Ευρώπη και τα θεσμικά της όργανα, όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δεν παρεμβαίνουν στα των θρησκειών και εκκλησιών των κρατών μελών της. Αλλά και τα ίδια αυτά θεσμικά όργανα με κάθε μέσο που διαθέτουν απαγορεύουν τις διακρίσεις λόγω θρησκείας ή δόγματος και σέβονται απεριόριστα την ελευθερία της σκέψης και τις θρησκευτικές πεποιθήσεις κάθε ευρωπαίου πολίτη. Σε ανώτατο επίπεδο κάθε φορά και με τον επιπλέον αέρα στα πανιά τους, που τους δίνουν οι συγκεκριμένες διατάξεις της Συνθήκης της Λισαβώνας επί του θέματος, δεν αφήνουν ευκαιρία να πάει χαμένη προκειμένου να βάζουν κάθε φορά τα πράγματα στη σωστή τους θέση. Σε άλλες περιοχές όμως του πλανήτη, όπου παραβιάζεται το θεμελιώδες δικαίωμα της Θρησκευτικής Ελευθερίας, δεν υποφέρουν μόνο συγκεκριμένα άτομα ή ομάδες –τα θύματα!– αλλά και ολόκληρη η γύρω κοινωνία καταδικάζεται στον φόβο, στον σκοταδισμό και στη μισαλλοδοξία. Και δυστυχώς υπάρχουν και σήμερα πολλά παραδείγματα γύρω μας. Πόσο διαφορετικά ήταν τα πράγματα στην Αρχαία Ελλάδα και μάλιστα στην Ελλάδα των Δώδεκα Θεών και του πλήθους των ημίθεων! Τον καιρό που ο απόστολος Παύλος επισκέφτηκε την Αθήνα, γύρω στο 50 μ.Χ., είναι γνωστό ότι είχε ανοιχτή και δημόσια θρησκευτική συζήτηση στην Αγορά, στο πιο περίβλεπτο δηλαδή μέρος της Από την πόλης: «Συζητούσε… στην αγορά κάθε μέρα μ’ όσους συναΑΛΤΑΝΑ ΦΙΛΟΥντούσε» (Πράξεις των Αποστόλων 17:17). Δηλαδή, πλήρες ΠΑΤΣΑΝΤΑΡΑ Δρα Νομικής πνεύμα θρησκευτικής ελευθερίας! Μπορεί το ακροατήριό του 22 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
να είχε τις αντιρρήσεις του, άλλοι δηλαδή να τον έλεγαν σπερμολόγο, άλλοι να τον νόμιζαν απλά απόστολο μιας νέας θρησκείας, αλλά κανείς δεν διανοήθηκε να του απαγορεύσει να μιλάει για τον Θεό του, τον Ένα και μοναδικό, που πίστευε και ακολουθούσε. Επικούρειοι και Στωικοί είχαν ανοίξει καθημερινό, ειλικρινή διάλογο μαζί του, γιατί ήθελαν πραγματικά να μάθουν το καινούργιο που ο απόστολος Παύλος κόμιζε στην πόλη τους. Τον παρακάλεσαν μάλιστα να φύγουν από την Αγορά και τον θόρυβο και από τους τυχόν αργόσχολους και μνησίκακους και να πάνε κάπου πιο ήσυχα, στον Άρειο Πάγο, γιατί η θέληση αυτών των κατ’ επάγγελμα φιλοσόφων να γνωρίσουν το καινούργιο ήταν πάνω από τις θρησκευτικές παραδόσεις της πόλης και πάνω από κάθε τυχόν φόβο κατακραυγής και τιμωρίας από την πλευρά των αρχόντων της. Αποτέλεσμα της ομιλίας εκείνης του αποστόλου Παύλου στον Άρειο Πάγο ήταν η ίδρυση της πρώτης χριστιανικής «εκκλησίας» των Αθηνών, με μέλη της τον Αρεοπαγίτη Διονύσιο, τη Δάμαρι -μια αριστοκράτισσα της πόλης- και άλλους Αθηναίους πολίτες! Αυτοί δεν δίστασαν ούτε στιγμή να εγκαταλείψουν τους «πατρογονικούς» τους θεούς και να ακολουθήσουν τον Ένα Θεό, που τους πρωτοκήρυξε ο απόστολος Παύλος. Και να σκεφτεί κανείς ότι η ίδια αυτή πόλη είχε καταδικάσει τον φιλόσοφο Σωκράτη σε θάνατο, κάποιους αιώνες πριν, γιατί δεν πίστευε ότι είναι θεοί εκείνοι που οι υπόλοιποι Αθηναίοι πολίτες πίστευαν τότε ότι είναι! n Απόσπασμα από το βιβλίο «Αντίο Βρυξέλλες», Άλτα Φίλου-Πατσαντάρα, Β΄ έκδοση, Ο Λόγος, σ. 175.
* Μπορείτε να επισκεφτείτε το ιστολόγιο της Αλτάνας Φίλου Πατσαντάρα http://www.filos-europe. com/from-brussels-with-love/
ΒΡΕΙΤΕ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΤΕΥΧΗ ΤΗΣ «ΦΩΝΗΣ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ» ONLINE ΣΤΟ:
https://issuu.com/ologos/stacks
24 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ ΣΠΟΡΕΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026
ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ
Αγαπητοί μας αδελφοί και φίλοι... Κάθε μέρα, ο Θεός δίνει καινούργιες ευκαιρίες για να κηρυχθεί το ευαγγέλιο. Αυτές πολλές φορές έρχονται με τη μορφή άμεσων ανα γκών ή μεγάλων ευκαιριών, που επιδιώκει η Ιεραποστολή μας να αξιοποιήσει για την προώθηση του ευαγγελίου. Είτε διακονώντας πρόσφυγες που έχουν επιζήσει από τον πόλεμο στη Μιανμάρ, είτε υποστηρίζοντας εργάτες του ευαγγελίου για την ίδρυση καινούργιων εκκλησιών σε περιοχές όπου δεν έχει φτάσει μέχρι τώρα το ευαγγέλιο, είτε κηρύττοντας στους νέους, τους πολίτες της επόμενης γενιάς, διακηρύττουμε τα Καλά Νέα σε καρδιές που απεγνωσμένα χρειάζονται την ελπίδα του Ιησού Χριστού. Για να αρπάξουμε αυτές τις ευκαιρίες ευαγγελισμού, πρέπει να είμαστε έτοιμοι. Κι αυτό το καθιστά δυνατό το Παγκόσμιο Ταμείο Διακονίας της Ιεραποστολής μας. Μας επιτρέπει να ανταποκριθούμε τη στιγμή που ο Θεός μάς καλεί να καλύψουμε επείγουσες πνευματικές και υλικές ανάγκες των συνανθρώπων μας και να προσφέρουμε έμπρακτα την αγάπη του Χριστού. Και οι προσευχές όλων σας, καθώς και η συμμετοχή σας στην υποστήριξη αυτού του Ταμείου είναι ζωτικής σημασίας. Στο Φιλιππησίους 1:3-5 ο απόστολος Παύλος γράφει: «Ευχαριστώ τον Θεό μου για όλους εσάς, καθώς σας αναφέρω πάντοτε σε κάθε προσευχή μου. Και προσεύχομαι για σας με μια χαρά που πηγάζει από τη συμμετοχή σας στην υπόθεση του ευαγγελίου από την πρώτη μέρα μέχρι τώρα». Είστε οι συνεργάτες μας σ’ αυτή τη διακονία της Ιεραποστολής και μαζί διακηρύττουμε τα Καλά Νέα στον κόσμο. Και τη νέα αυτή διακονική περίοδο σας προσκαλώ ξανά να ενωθείτε μαζί μας, καθώς εμπιστευόμαστε τον Θεό που θα μας δώσει τους αναγκαίους πόρους και τα μέσα για την προώθηση του έργου Του σε όλο τον κόσμο. Στην Αϊτή, η βία, οι συμμορίες και η πείνα αφήνουν οικογένειες και παιδιά σε απόγνωση. Σαν αποτέλεσμα, πολλά παιδιά χρειάζονται βοήθεια. Προχωρώντας με πίστη, οι ντόπιοι συ26 | ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ ΣΠΟΡΕΑ
ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ ΣΠΟΡΕΑ ME TO XΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ Η ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΗ ΜΑΣ ΦΤΑΝΕΙ ΠΑΝΤΟΥ
νεργάτες μας άνοιξαν στη Νότια Αϊτή ένα νέο Κέντρο για εκτοπισμένες οικογένειες που εγκαταλείπουν το Port-au-Prince, στο οποίο υποδέχονται 50 αγόρια και κορίτσια σε ένα ασφαλές περιβάλλον. Στα παιδιά που φροντίζει η Ιεραποστολή μας προσφέρουμε ένα γεύμα κάθε μέρα και τα διδάσκουμε τις αλήθειες του Λόγου του Θεού. Στην Κολομβία φροντίζουμε 100 παιδιά σε νέα Κέντρα Ανάπτυξης Παιδιών και Νέων. Στην Ουγκάντα, την Κένυα και αλλού, οι ποιμένες καταρτίζονται για να αναλάβουν την ηγεσία χριστιανικών εκκλησιών. Στην Ινδονησία και το Πακιστάν, θαρραλέοι πιστοί μεταδίδουν την αλήθεια του ευαγγελίου σε περιοχές που το ευαγγέλιο δεν έχει φτάσει μέχρι τώρα και σε άτομα που δεν έχουν ακούσει ποτέ το όνομα του Ιησού Χριστού. Όλα αυτά καθίστανται δυνατά χάρη στην αγάπη σας, την προσευχή και τη συμμετοχή σας. Ευχαριστούμε τον Θεό για σας τους υποστηρικτές της Ιεραποστολής μας – μας στηρίζετε και μερικές από τις ευκαιρίες υπηρεσίας που παρουσιάζονται είναι οι ακόλουθες: • Ίδρυση και λειτουργία μιας μικρής κλινικής στην Αϊτή για να διεξάγονται ιατρικές εξετάσεις και εμβολιασμοί παιδιών που δεν έχουν πρόσβαση σε ιατρικές υπηρεσίες. • Επέκταση προγραμμάτων για παιδιά και νέους στη φτωχή Βόρεια Ουγκάντα - παρέχουμε καθαρό πόσιμο νερό και εκπαίδευση σε παιδιά, παράλληλα με την προοπτική ενός καλύτερου μέλλοντος με τον Ιησού Χριστό. • Ίδρυση ενός Ινστιτούτου θεολογικής εκπαίδευσης ποιμένων στην Κένυα, ώστε να προσφέρουν αποτελεσματικότερη ποίμανση και πνευματική οικοδομή των πιστών, κάτι που θα φέρει και πρόοδο των κοινοτήτων τους. Για την αξιοποίηση των αναπάντεχων ευκαιριών, ζητάμε τις προσευχές σας και σας ευχαριστούμε για την αγάπη και τη συμμετοχή σας στο έργο μας αυτό για τη δόξα του Θεού. Με βαθιά ευγνωμοσύνη,
Τάσος Ιωαννίδης για τη δική Του δόξα ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 27
ME TO XΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ Η ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΗ ΜΑΣ ΦΤΑΝΕΙ ΠΑΝΤΟΥ
ΦΙΛΙΠΠΙΝΕΣ ΚΕΝΤΡΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΝΕΩΝ
ΑλλαγήΠέρασμα από την αβεβαιότητα σ’ έναν ανώτερο σκοπό Πριν ενταχθεί στο πρόγραμμα υποστήριξης παιδιών της Ιεραποστολής μας, ο 15χρονος Rodemarl ζούσε μια ζωή γεμάτη αβεβαιότητα και δυσκολίες. Η οικογένειά του ζει στις Φιλιππίνες και οι δυσκολίες του ξεκίνησαν, όταν οι γονείς του χώρισαν πριν από τέσσερα χρόνια και η μητέρα του έμεινε μόνη της να φροντίζει και για τα οκτώ παιδιά της. Ο πατέρας του τους εγκατέλειψε για μια άλλη γυναίκα. Η μητέρα του εργαζόταν ακούραστα σε χωράφια με ζαχαροκάλαμο και ρύζι, και πρόσφερε παραδοσιακές υπηρεσίες μασάζ, μόνο και μόνο για να εξασφαλίζει χρήματα για τη διατροφή τους. Ο Rodemarl προσπάθησε να βοηθήσει εκτρέφοντας κοτόπουλα και πάπιες για να τα πουλάει και να μπορεί να παρέχει τροφή στην οικογένεια. Τα μεγαλύτερα αδέρφια του αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το σχολείο για να εργαστούν στον τομέα των κατασκευών. Η μεγαλύτερη αδερφή του έγινε σχολική νοσοκόμα, αλλά εξακολουθούσε να παλεύει για να εξοικονομήσει τα απαραίτητα για τις εξετάσεις του πανεπιστημίου και για τις καθημερινές ανάγκες της. Παρά τις προσπάθειές τους, η οικογένεια συχνά δεν μπορούσε να εξασφαλίσει το απαραίτητο φαγητό και ρούχα και καθημερινά αγωνίζονταν για την επιβίωση. Ο Rodemarl θυμάται που φορούσε την ίδια, μοναδική σχολική στολή του κάθε μέρα – την έπλενε και τη στέγνωνε κάθε βράδυ για να την ξαναφορέσει το επόμενο πρωί. Σε 28 | ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ ΣΠΟΡΕΑ
ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ ΣΠΟΡΕΑ ME TO XΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ Η ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΗ ΜΑΣ ΦΤΑΝΕΙ ΠΑΝΤΟΥ πολλές περιπτώσεις, η δασκάλα του παρατηρούσε ότι δεν είχε μεσημεριανό και ευγενικά μοιραζόταν το φαγητό της μαζί του. Ο νεαρός συχνά κρυβόταν από αμηχανία, αλλά διατηρούσε την ελπίδα του πιστεύοντας στην υπόσχεση που βρίσκεται στο Δευτερονόμιο 31:6, ότι «…ο Θεός… δε θα σας αφήσει ούτε θα σας εγκαταλείψει». Όλα άλλαξαν γι’ αυτόν, όταν στις 2 Αυγούστου 2023, χάρη σε κάποιους φιλάνθρωπους πιστούς άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στη ζωή του. Ο δημοτικός υπάλληλος Κοινωνικής Πρόνοιας, αφού έμαθε για την κατάσταση της οικογένειας, παρέπεμψε τον Rodemarl και δύο από τα αδέρφια του στο Σπίτι της Ελπίδας, ένα από τα Κέντρα Ανάπτυξης Παιδιών της Ιεραποστολής μας. Μέσω του προγράμματος υποστήριξης παιδιών της Ιεραποστολής μας και ενός γενναιόδωρου πιστού, ο Rodemarl βρήκε πολύ περισσότερα από τροφή, ρούχα και στέγη. Βρήκε αγάπη, φροντίδα και μια ανανεωμένη αίσθηση σκοπού. Στο Σπίτι της Ελπίδας, βίωσε την αγάπη του Χριστού. Μπόρεσε να συνεχίσει την εκπαίδευσή του και το προσωπικό τον βοήθησε στην πνευματική του ανάπτυξη, διδάσκοντάς τον ότι η αγάπη του Θεού παραμένει σταθερή ακόμα και μέσα στις δοκιμασίες. Σήμερα, ο Rodemarl περιγράφει τη μεταμόρφωση της ζωής του: πέρασε από την αβεβαιότητα στη σταθερότητα! Έχει μάθει να δέχεται τις δυσκολίες της ζωής ως ευκαιρίες για ανάπτυξη και πιστεύει με βεβαιότητα ότι ο Θεός διαμορφώνει το μονοπάτι του για έναν μεγαλύτερο σκοπό. Ο Rodemarl λέει γεμάτος ευγνωμοσύνη: «Πιστεύω ότι ο Θεός με καθοδηγεί, με ενδυναμώνει και διαμορφώνει τη ζωή μου, έτσι που να είμαι ένα σωστό άτομο, παρά τις δοκιμασίες από τις οποίες πέρασα κατά τα παιδικά μου χρόνια. Εκείνο που έχει σημασία είναι η αποδοχή των μεθόδων που χρησιμοποιεί ο Θεός για να γίνω σωστός άνθρωπος σύμφωνα με το θέλημά Του». Είναι πολύ ευγνώμων για την αγάπη, την υπομονή και την ενθάρρυνση που έλαβαν αυτός και τα αδέλφια του στο «Σπίτι της Ελπίδας», απόδειξη ότι ο Θεός δεν εγκαταλείπει ποτέ όσους Τον εμπιστεύονται. ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 29
ME TO XΕΡΙ ΤΗ Σ ΑΓΑΠΗΣ Η ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΗ ΜΑΣ ΦΤΑΝΕΙ ΠΑΝΤΟΥ
ΤΑ Ϊ Λ Α Ν Δ Η
ΝΤΟΠΙΟΙ ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΟΙ
Το Ευαγγέλιο πίσω από τα κάγκελα Για περισσότερα από 30 χρόνια, η Ιεραποστολή μας στην Ταϊλάνδη συνεργάζεται με τοπικές εκκλησίες, ώστε να διαδίδεται το μήνυμα του ευαγγελίου μέσω των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και να πραγματοποιούνται επισκέψεις στις φυλακές όλης της χώρας. Έτσι, ακόμα και πίσω από τα κάγκελα των φυλακών, όπου η ελπίδα μπορεί να φαίνεται μακρινή, το φως του Χριστού λάμπει μέσα απ’ αυτή τη διακονία. Η Ιεραποστολή μας στην Ταϊλάνδη είναι μία από τις λίγες διακονίες που εμπιστεύεται το κράτος και της επιτρέπουν να υπηρετεί στις φυλακές της Μπανγκόκ και των γύρω επαρχιών. Πολλές δεκαετίες τώρα, ο Θεός ανοίγει πόρτες που μόνο αυτός μπορούσε να ανοίξει – μερικές φορές με τρόπους τόσο πολύ διαφορετικούς απ’ αυτό που θα περιμέναμε εμείς… Όταν ο κορονοϊός έφερε τον κόσμο σε αδιέξοδο, οι πόρτες των φυλακών σφραγίστηκαν ερμητικά. Κανένας επισκέπτης, κανένας εθελοντής δεν μπορούσε να μπει, καμία διακονία δεν μπορούσε να πραγματοποιηθεί. Ωστόσο, ακόμη και σ᾽ εκείνη τη φοβερή περίοδο αυστηρής απομόνωσης, το ευαγγέλιο δεν έμεινε ανενεργό. Τα βιβλικά μας μαθήματα δι’ αλληλογραφίας έγιναν σανίδα σωτηρίας, ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να 30 | ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ ΣΠΟΡΕΑ
ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ ΣΠΟΡΕΑ ME TO XΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ Η ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΗ ΜΑΣ ΦΤΑΝΕΙ ΠΑΝΤΟΥ συνεχιστεί η διάδοση της αγάπης του Χριστού και να καλλιεργηθεί η χριστιανική πίστη μεταξύ των κρατουμένων που είχαν αποκοπεί από κάθε εξωτερική επαφή. Στη συνέχεια, το 2024 δόθηκε μια άλλη ευκαιρία. Η κυβέρνηση της Ταϊλάνδης για άλλη μια φορά καλωσόρισε επίσημα την Ιεραποστολή μας στη διακονία των φυλακών, δίνοντας άδεια στους συνεργάτες μας να διακονούν μέσα στις φυλακές μία φορά τον μήνα. Από τότε, οι ντόπιοι ιεραπόστολοι συνεργάτες μας επισκέπτονται τακτικά τις φυλακές και μιλούν για την αγάπη του Χριστού σε ανθρώπους που έχουν χάσει κάθε ελπίδα. Κάθε τέτοια επίσκεψη είναι μια υπενθύμιση ότι ο Θεός εξακολουθεί να εργάζεται. Περισσότερο από 100 κρατούμενοι συγκεντρώνονται κάθε φορά για να ακούσουν τον Λόγο του Θεού. Σε κάθε επίσκεψη, πολλοί, άνδρες και γυναίκες, ανταποκρίνονται στο ευαγγέλιο και δέχονται τον Χριστό ως Σωτήρα τους. Και τα βιβλικά μαθήματα δι’ αλληλογραφίας παρέχουν πνευματική τροφή στους φυλακισμένους για μεγάλο διάστημα μετά από κάθε επίσκεψη. Οι ντόπιες εκκλησίες διαδραματίζουν βασικό ρόλο σ’ αυτή τη διακονία. Συνεργαζόμαστε στενά μ’ αυτές για την πνευματική ανάπτυξη των φυλακισμένων στη χριστιανική πίστη. Αφού το προσωπικό της Ιεραποστολής μας διδάξει στους καινούργιους πιστούς πώς να διαβάζουν και να μελετούν τον Λόγο του Θεού, οι εκκλησίες της περιοχής συνεχίζουν να τους βοηθούν στην πνευματική τους ανάπτυξη. Εκτός από την πνευματική φροντίδα που προσφέρει η Ιεραποστολή μας, καλύπτει επίσης και πρακτικές ανάγκες. Στο τμήμα εκπαίδευσης μιας φυλακής, παρείχαμε μια τηλεόραση και είδη προσωπικής υγιεινής, απαραίτητα τόσο για την εκπαίδευση, όσο και για την καθημερινότητα των κρατουμένων. Πίσω από κλειδωμένες πόρτες και φυλασσόμενους τοίχους, ο Θεός μεταμορφώνει ζωές μέσω της διακονίας μας. Ας συνεχίσουμε να προσευχόμαστε γι’ αυτή τη διακονία, για τους φυλακισμένους των οποίων η ζωή αλλάζει και για τους συνεργάτες μας που φέρνουν την ελπίδα εκεί που χρειάζεται περισσότερο. n ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 31
O σκοπός της ιεραποστολής μας είναι: Να δώσει σε κάθε άνθρωπο στη γη τουλάχιστον μια ευκαιρία να καταλάβει και ν’ ανταποκριθεί στο Ευαγγέλιο. Να εκφράσει την ευσπλαχνία του Χριστού στις φυσικές ανάγκες του ανθρώπου σ’ όλο τον κόσμο με τις ευκαιρίες και τα μέσα που δίνει ο Κύριος. Να υπηρετήσει την ηγεσία της τοπικής εκκλησίας, να ενημερώσει και να ενθαρρύνει το λαό του Θεού στην παγκόσμια ευθύνη του.
H A.M.G. (Advancing the Ministries of the Gospel, που σημαίνει: Αναπτύσσοντας τις Διακονίες του Ευαγγελίου), είναι μια παγκόσμια χριστιανική ιεραποστολική οργάνωση με ιδρυτή της τον Σπύρο Ζωδιάτη. Το έργο της μέχρι σήμερα είναι ενεργό σε πολλές χώρες του κόσμου, με ένα βασικό διπλό σκοπό: Την κάλυψη των φυσικών, αλλά και πνευματικών αναγκών των ανθρώπων. Φροντίζει για την παροχή τροφής, ενδυμασίας, ιατρικής περίθαλψης και μόρφωσης στους ανθρώπους, πράγματα που είναι απόλυτα αναγκαία για το σώμα και τη διάνοιά τους. Όμως, εμείς οι χριστιανοί ξέρουμε πως ο κάθε άνθρωπος, πέρα από το σώμα και το νου, έχει κι ένα πνεύμα, για τη λύτρωση του οποίου ήρθε στον κόσμο, σταυρώθηκε κι αναστήθηκε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. Έτσι, με τη βοήθεια του Θεού και την ηθική και υλική συμπαράσταση των χριστιανών, η ιεραποστολή μας κάνει ό,τι μπορεί για την πραγμάτωση του διπλού αυτού σκοπού σ’ όλο τον κόσμο, ανεξάρτητα από φυλή, γλώσσα ή θρήσκευμα, γιατί όλοι έχουν φυσικές ανάγκες και όλοι χρειάζονται τον Χριστό και τη σωτηρία που Αυτός παρέχει.
Γράψτε μας Αν θέλετε να συνεργαστείτε μαζί μας, ενισχύοντάς μας με τακτικές ή έκτακτες εισφορές για τη συνέχιση και την επέκταση του φιλανθρωπικού κι ευαγγελιστικού έργου της ιεραποστολής μας (όταν καλυφθούν οι ανάγκες ενός προγράμματος, οι δωρεές προωθούνται σε άλλα προγράμματα της ιεραποστολής μας), παρακαλούμε γράψτε μας στις παρακάτω διευθύνσεις: ΗΠΑ/Καναδάς: “The Voice of the Gospel” A.M.G. International, P.O. Box 22000, Chattanooga, Tenn. 37422, U.S.A. Αυστραλία: AMG International “The Voice of the Gospel”, c/o Miltos Kalogeropoulos, 6 Angela Court, South Morang 3752, Victoria, AUSTRALIA Γερμανία: Spyridon Kounouslis, Neckarstr 59, Esslingen 73728, Deutschland, Tel.: 071132099857 Commerzbank IBAN DE25611400710823286000 Ελλάδα και υπόλοιπες χώρες: A.M.G. Σπορέας: Aρ. λογ.: EUROBANK 0026.0040.61.0200212895 IBAN: GR 5402 6004 00000 6102 0021 2895 Αρ. λογ.: ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ 5144-046244-761 ΙΒΑΝ: GR22 0172 1440 0051 4404 6244 761 Αρ. λογ.: ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 177/480039-71 ΙΒΑΝ: GR75 0110 1770 0000 1774 8003 971 32 | ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ ΣΠΟΡΕΑ Τ.Θ. 254, 194 00 Κορωπί, τηλ. 210-4834214, fax: 210-6627506
Από τον Επιούσιο Άρτο...
Ο ΕΠΙΟΥΣΙΟΣ ΑΡΤΟΣ είναι ένα πολύτιμο, καθημερινό, πνευματικό βοήθημα για τον άνθρωπο του σήμερα... Mια εξαμηνιαία έκδοση που δε θα πρέπει να λείπει από κανένα χριστιανικό σπίτι. Ετήσια συνδρομή Για νέες συνδρομές: τηλ. 210.4834214 33 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
Ελλάδα: Αμερική: Υπ. Ευρώπη: Υπ. Χώρες:
15 € 25 $ 20 € 20 €
* Από το τεύχος του Επιουσίου Άρτου 7-12/2026
Ευνίκη Ζωδιάτη Κατσάρκα 1943-2026 ΑΘΟΡΥΒΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ - ΖΩΗ ΑΦΟΣΙΩΣΗΣ Η Ευνίκη γεννήθηκε το 1943 στο Κάιρο. Τα παιδικά της χρόνια τα πέρασε στην Κατερίνη, όπου επί δεκαέξι χρόνια ο πατέρας της Άργος Ζωδιάτης ήταν ποιμένας της Ευαγγελικής Εκκλησίας Κατερίνης. Κατά τη διάρκεια της ποιμαντορίας του, η εκκλησία γνώρισε ιδιαίτερη πνευματική άνθηση και ανέπτυξε σημαντικό και πολυδιάστατο έργο, με μεγάλη πνευματική αναζωπύρωση στη δεκαετία του 1950. Ο Άργος ήταν μεγάλος οραματιστής και δραστήριος υπηρέτης του Θεού. Ίδρυσε και λειτούργησε το Ορφανοτροφείο, το Βιβλικό Ίδρυμα Κατερίνης (ΒΙΚ), την Κατασκήνωση Λεπτοκαρυάς και άλλα αξιόλογα έργα, σε συνεργασία με τη διακονία της AMG, της οποίας πρόεδρος ήταν ο αδελφός του, αείμνηστος Σπύρος Ζωδιάτης. Η Ευνίκη μεγάλωσε μέσα σ’ αυτή την πνευματική ατμόσφαιρα. Καθοριστική στη ζωή της υπήρξε και η επίδραση της επίσης δραστήριας μητέρας της Βικτωρίας, μιας γυναίκας με βαθιά πίστη και αφοσίωση στον Θεό. Η ευλογημένη επιρροή των θεοσεβών γονέων της άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στον χαρακτήρα, την πίστη και ολόκληρη την πορεία της ζωής της. Πριν από εξήντα χρόνια παντρεύτηκε τον γιατρό Δημοσθένη Κατσάρκα, έναν ξεχωριστό άνθρωπο του Θεού και λαμπρό επιστήμονα. Ο οραματισμός, η πίστη και η διακονική πορεία του συζύγου της, σε συνδυασμό με τα πνευματικά θεμέλια που είχε λάβει από την οικογένειά της, σφράγισαν τη ζωή της. Η Ευνίκη, παρότι έζησε δίπλα σε δύο εξέχουσες προσωπικότητες, τον
Άργο Ζωδιάτη και τον Δημοσθένη Κατσάρκα, υπήρξε και η ίδια ξεχωριστή και σπουδαία προσωπικότητα. Ήταν ταπεινή, σοβαρή, διακριτική, με σπάνια ευγένεια και αξιοπρέπεια, δεν επιζητούσε την προβολή, στήριζε αθόρυβα τους ανθρώπους γύρω της και πρόσφερε τις υπηρεσίες της με συνέπεια, αγάπη και αφοσίωση. Με τρυφερότητα και υπευθυνότητα ανέθρεψε τα τέσσερα παιδιά τους, αποτελώντας το σταθερό στήριγμα της οικογένειάς της. Σημαντική υπήρξε η προσφορά και η συμμετοχή της και στην υλοποίηση του οράματος του συζύγου της για τη δημιουργία μιας κλινικής με ανθρώπινο πρόσωπο. Σήμερα όλοι καμαρώνουμε τον νοσοκομειακό κολοσσό «Άγιος Λουκάς», που αποτελεί σημείο αναφοράς στον χώρο της υγείας και φέρει, σε ιδιαίτερο τμήμα του, το όνομά της ως τιμητική αναγνώριση της προσφοράς της. Για δεκαετίες και μέχρι τον θάνατό της υπηρέτησε στην Κλινική ως διευθύντρια προσωπικού, εμπνέοντας το προσωπικό με τον μοναδικό τρόπο ηγεσίας της, που χαρακτηριζόταν από σταθερότητα, δικαιοσύνη, ευαισθησία και προσωπικό ενδιαφέρον για κάθε άνθρωπο. Η συμβολή της στην εύρυθμη λειτουργία της Κλινικής υπήρξε καθοριστική και ο σεβασμός του προσωπικού απέναντί της ήταν καθολικός. Ιδιαίτερα συγκινητικά σχόλια αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο, σταχυολογούμε μερικά απ’ αυτά: Η Μ.Π. έγραψε: «Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη σιλουέτα της που γυρόφερνε στους θαλάμους, το γλυκό χαμόγελο στο πρόσωπό της και τη διάθεσή της να βοηθά. Αυτά τα παρατήρησα ως νοσηλευόμενη στην κλινική πριν από πολλά χρόνια, αλλά και αργότερα, όταν έλαβα τη βοήθεια και των δύο, του κου και της κας Κατσάρκα, για την άρρωστη μητέρα μου». Η Κ.Κ. σημείωσε: «Για όλους εμάς που είχαμε την τύχη να τη γνωρίσουμε και να συνεργαστούμε μαζί της, υπήρξε μια πραγματική κυρία: ευγενής, ευφυής, καλλιεργημένη, η ψυχή και ο νους της κλινικής». Ο Δ.Λ. έγραψε: «Μια μεγάλη κυρία. Είμαστε τυχεροί που τη ζήσαμε και βιώσαμε το μεγαλείο της ψυχής της και τη μοναδική της ικανότητα στη διαχείριση των καθημερινών κρίσεων. Πολλές φορές οι δύσκολες μέρες μου γαλήνευαν μ’ έναν λόγο κι ένα χαμόγελό της». Ο Γ.Α. «Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη στοργή της, το ενδιαφέρον της, την άριστη πειθαρχία της και, πάνω απ’ όλα, την αγάπη που είχε μέσα της και που τη φανέρωνε με τον δικό της μοναδικό τρόπο». Η Τ.Σ. «Ένας υπέροχος και τρυφερός άνθρωπος. Πάντα με το χαμόγελο και μ’ έναν καλό λόγο». Ο Χ.Κ. «Η απουσία της είναι ήδη αισθητή. Θα μας λείψουν η ευγένεια, η αρχοντιά, η διακριτικότητα και η αγάπη της, που εκδηλωνόταν πάντοτε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας». Το κενό που αφήνει στην οικογένειά της και στον «Άγιο Λουκά» είναι δυσαναπλήρωτο. Η απουσία της είναι οδυνηρή στην καρδιά των συνεργατών της, των φίλων της, της οικογένειάς της και ολόκληρης της κοινότητάς μας. Η μνήμη της θα παραμείνει φωτεινό παράδειγμα για όσους τη γνώρισαν, ενώ το πνευματικό της αποτύπωμα θα αποτελεί ευλογία και έμπνευση και για τις επόμενες γενιές. Εκφράζουμε τα θερμά, αδελφικά μας συλλυπητήρια στον σύζυγό της, αγαπητό μας Δρα Δημοσθένη Κατσάρκα, στα παιδιά της Κορίνα, Τάσο, Ράνια και Βίκυ, στα εγγόνια και στα αδέλφια της, Ρέα Σιδηροπούλου και Φαίδωνα Ζωδιάτη, καθώς και στην πνευματική οικογένεια της τοπικής της εκκλησίας. ΦτΕ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 35
In memoriam «Την εκλεκτή Κυρία...» Όσοι έχουν κάποια -έστω αμυδρή- ιδέα
άλλοι όμως θα έκλειναν για πάντα τα μάτια για το πώς «τρέχει» ένας σύγχρονος οργα- τους στην κλίνη του Αγίου Λουκά. νισμός, ξέρουν ότι η δυσκολότερη, η απαιτηΗ Ευνίκη Κατσάρκα, για τον γράφοντα η τικότερη και -σε κάποιους κλάδους- η απο- αγαπημένη θεία Ευνίκη, αν και άνθρωπος δοτικότερη λειτουργία είναι αυτή της διαχεί- βαθιάς μόρφωσης και καλλιέργειας, δεν είχε ρισης ανθρώπινων πόρων. Ιδιαίτερα στη σπουδάσει σε κάποιο Business School, Huδική μας γωνιά, στην Ευρώπη. Ακόμα πε- man Resources Management. Ενέπνευσε ρισσότερο στο νοτιοανατολικό της άκρο. Δεν όμως και κινητοποίησε ανθρώπους από τη είναι μόνο ότι η δεξαμενή συνεχώς στερεύει δεκαετία του 1970 μέχρι τις μέρες μας, κάλόγω υπογεννητικότητας και μετανάστευσης. νοντας τον «Άγιο Λουκά» έναν τόπο όπου οι Είναι ότι η κοινωνία μας παράγει ανθρώπους εργαζόμενοι κάθε ημέρα πάλευαν και παπου δύσκολα εντάσσονται σε οργανωμένες λεύουν με τον πόνο και τον θάνατο, έναν δομές, ακόμα δυσκολότερα αναλαμβάνουν οργανισμό όπου καθεμιά και καθένας θα μακροχρόνια δέσμευση και πολύ σπάνια επι- ήθελε να δουλεύει, καθώς ήταν και είναι ένα λέγουν επαγγέλματα που απαιτούν θυσίες, περιβάλλον εξαιρετικά απαιτητικό, αλλά και μόχθο και καθόλου διασκέδαση ή προβολή. ασυνήθιστα δίκαιο. Πώς τα κατάφερε με την Η Ευνίκη Κατσάρκα που ‘έφυγε’ την Τρίτη ίδια επιτυχία και αποτελεσματικότητα όλα 28 Ιουλίου απ’ αυτή τη ζωή ήταν η πολύτιμη αυτά τα χρόνια, που τόσα άλλαξε στους ανσύζυγος και αναντικατάστατη συνεργάτιδα θρώπους η τεχνολογία και όχι μόνο; Η απάνενός σπουδαίου χριστιανού, του ιδρυτή και τηση είναι ότι αν και δεν πήγε σε σχετικό διευθυντή της κλινικής «Άγιος Λουκάς» στο σχολείο, έμαθε από τον καλύτερο δάσκαλο Πανόραμα Θεσσαλονίκης. Επιπλέον, ήταν πώς δουλεύει κανείς με ανθρώπους. Και και μητέρα τεσσάρων ιδιαίτερα αξιόλογων επειδή Αυτός ο Δάσκαλος ήταν και το ίνδαλμά παιδιών, ήταν όμως και μετρ στη διαχείριση της, προσπάθησε σε όλη της τη ζωή να Του ανθρώπινων πόρων σ’ έναν κλάδο καθόλου μοιάσει. Να μοιάσει στον Κύριό της, στον Ιηελκυστικό, αυτόν της παροχής υπηρεσιών σού της, στον Χριστό της. Κατάλαβε ότι ο υγείας. Από την πρώτη μέρα που ξεκίνησε ο αληθινός ηγέτης είναι ο πρόθυμος υπηρέτης, «Άγιος Λουκάς» τη λειτουργία του, μάλλον αυτός που είναι πάντα εκεί για τους ανθρώαπό πιο πριν, ήταν εκεί για να στρατολογεί, πους του, έτοιμος να θυσιαστεί και όχι μόνο να εκπαιδεύει, να κατευθύνει, να ενθαρρύνει, να διατάξει, να ανταμείψει και όχι μόνο να τινα κινητοποιεί, αλλά και να διορθώνει ή να μωρήσει, να συμμετάσχει και όχι να αποεπιβραβεύει εργαζομένους τελείως διαφορε- στασιοποιηθεί. Υιοθέτησε στη ζωή της την τικούς μεταξύ τους, με τελείως διαφορετικό προτροπή του αποστόλου Παύλου να έχει μορφωτικό και κοινωνικό υπόβαθρο, με την το φρόνημα του Χριστού, παραιτούμενη απ’ ίδια όμως κοινή αποστολή: Να κάνουν την όλα αυτά που αυτονόητα της ανήκαν, προπιο ευαίσθητη, την πιο χρήσιμη και ίσως λι- κειμένου κάποιον να φροντίσει, κάποια να γότερο ελκυστική δουλειά σ’ αυτό ανακουφίσει, σε κάποιους άλλους τον κόσμο, να υπηρετούν ανθρώνα φανεί χρήσιμη. Από τον πους που κάποιοι απ’ αυτούς θα ΓΕΩΡΓΙΟ Π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗ Η Ευνίκη Κατσάρκα θα λείψει...» έφευγαν θεραπευμένοι, κάποιοι n 36 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
Η ματαιότητα της ζωής Μεγαλώνουμε χωρίς να αντιλαμβανόμαστε πως ο χρόνος φεύγει. Τρέχει! Ζούμε πολλές φορές σαν να είμαστε αθάνατοι. Με πληγωμένες σχέσεις, ραγισμένες καρδιές, βουτηγμένοι στο άγχος και την τριβή της καθημερινότητας. Την ίδια στιγμή, ακόμα και άνθρωποι που μεγαλούργησαν πριν από εκατό χρόνια, σήμερα έχουν ξεχαστεί. Σε πολλές περιπτώσεις δεν υπάρχει τίποτα που να τους θυμίζει. Και όλους μας δεν θα μας θυμούνται ούτε τα εγγόνια. Και η φωτογραφία μας ίσως θα είναι κρεμασμένη σε μια φτηνή κορνίζα. Αν κάτι έχουμε σίγουρα, είναι αυτή η στιγμή! Αν δεν έχουμε αντιληφθεί το δώρο της στιγμής, τότε κάθε στιγμή τη σπαταλάμε και χάνεται. Τι θέλει ο άνθρωπος για να ζήσει; Το φαγητό του το καθημερινό, ρούχα να ντυθεί, αγάπη να δώσει και να πάρει. Μια μέρα θα είμαστε κορνίζες σε σπίτια που δεν θα μας ανήκουν πια. Κι αν είμαστε κορνίζες, πάλι καλά... Μην κρατάς τίποτα για μια ιδιαίτερη στιγμή. Η στιγμή είναι τώρα! Ζήσε, δώσε αγάπη, στήριξε, πρόσφερε! Άκουσε, μίλησε, νιώσε! Ο βασιλιάς Σολομών, αφού τα δοκίμασε όλα, καταλήγει: «Όλα είναι μάταια στο έπακρο, λέει ο Εκκλησιαστής, όλα είναι μάταια. Τα πάντα είναι μονάχα ματαιότητα» (Εκκλησιαστής 1:2). Ο δε Ιησούς τονίζει: «Τι θα ωφεληθεί ο άνθρωπος, αν κερδίσει ολόκληρο τον κόσμο, αλλά χάσει τη ζωή του;» (Μάρκος 8:36). n Από τον ΘΕΟΦΙΛΟ Τ. ΒΑΡΥΤΙΜΙΔΗ
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 37
Transit: το πέρασμα
Τρίβος ευθεία Αναστοχασμοί οδοιπορίας
Ο Θεός ο αιώνιος είναι το καταφύγιό σου, και στήριγμά σου οι αιώνιοι βραχίονες. Δευτερονόμιο 33:27
Καλοκαίρι. Η θερμοκρασία στις χωρίς δένδρα πλατείες ανεβαίνει επικίνδυνα. Μια τέτοια πλατεία μού φάνηκε απέραντη έρημος, καθώς τη διέσχιζα ένα μεσημέρι. Πόσο μόνοι και κουρασμένοι οι άνθρωποι εκείνοι στην άκρη της πλατείας, στην αναμονή για ένα καλύτερο αύριο, με το βιος τους ανά χείρας! Έχουν μόλις αποβιβαστεί σε μια χώρα, την οποία ίσως θεωρούσαν ως γη σωτηρίας. Στην καλύτερη περίπτωση, θα ξαποστάσουν μέρες ή μήνες, μέχρι την επόμενη αναχώρηση… Είναι μια χώρα ‘πλατεία,’ όπου ούτε ένα δένδρο δεν δίνει σκιά! Ας πούμε, μια στάση ανάγκης, ώσπου να λαλήσει ένας αλέκτωρ όχι τρεις, αλλά μία φορά, κάποιο ξημέρωμα για να συνεχιστεί το ταξίδι. Παρά τη ζέστη, ο ουρανός σκοτεινιάζει. Σε λίγο, οι πρώτες γεμάτες ψιχάλες θα γλιστρήσουν στο κοφτερό τσιμέντο της πλατείας. Μια θηλιά σφίγγει τον λαιμό μου. Θυμήθηκα ότι η δύναμή μου πολύ νωρίς μ’ εγκατέλειψε, καθώς οδοιπορούσα από τη νιότη προς την ενηλικίωση, πρόσφυγας πνευματικός. Έφτασα κι εγώ σε μια πλατεία, όλο τσιμέντο πυρωμένο από την απογοήτευση, χωρίς μια σκιά αγάπης και τρυφερότητας. Η θηλιά σφίγγει κι άλλο, γιατί πάνω στην ενθύμηση της οδοιπορίας μου έρχεται και η συγκίνηση του σήμερα, καθώς αντικρίζω μανάδες με μωρά να πλένουν το πρόσωπό τους με λιγοστό νερό από μπουκαλάκια. Το ξαπόσταμά μου, ένα τράνζιτο αναγκαστικό σε μια πλατεία φανταστική, αφιλόξενη και χαοτική μέσα στη βουή του κόσμου, δεν ήταν παρά ένα πέρασμα από την απατηλή έλξη ενός υπαρξιακού κενού. Πώς θα σήκωνα ξανά τον εαυτό μου και τα ψίχουλα του ορθολογισμού μου για να συνεχίσω το ταξίδι; Στην επόμενη στάση, ίσως και να μην έφτανα ποτέ με τη δική μου δύναμη. Το αδύνατο όμως παρ’ ανθρώποις ο Θεός το κάνει δυνατό! Έφτασα στην επόμενη στάση σαν άλλη Σαμαρείτισσα στο πηγάδι και άκουσα το Προσευχή: εγώ είμαι ο λαλών σοι. Το Η οδοιπορία κάθε είδους προσφυγιάς θα ταξίδι μου τώρα είχε τεσυνεχιστεί και «μακάριοι οι άνθρωποι που η λειώσει! n δύναμή τους βρίσκεται σ’ εσένα, Θεέ». Ψαλμοί 84:6 Από την ΕΛΙΖΑ ΔΕΜΑΡΤΙΝΟΥ
Δρα Επιστημών Αγωγής ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 39
Ευθανασία 25χρονης Ισπανίδας: Όμως δεν είναι κρίμα; Συγκλόνισε την Ισπανία, και όχι μόνο, η περίπτωση της 25χρονης Νοέλια Καστίγιο Ράμος, η οποία πέθανε με ευθανασία σε νοσοκομείο έξω από τη Βαρκελώνη τον περασμένο Μάρτιο (26/03/2026). Η ιστορία της είναι πραγματικά τραγική.
Γεννήθηκε σε μια «προβληματική οικογένεια»
παιδικής της ηλικίας σε ιδρύματα ή σε θετές οικογένειες. Πόσα όμως απ’ αυτά τα ιδρύματα και πόσες απ’ αυτές τις θετές οικογένειες μπορούσαν ή μπόρεσαν να μεταδώσουν αυτά που χρειαζόταν αυτή η νεαρή ψυχή, καθώς θα έμπαινε στην ενήλικη ζωή; Να προσφέρουν, δηλαδή, αληθινή στοργή, ανυπόκριτη αγάπη, αίσθημα ασφάλειας και ενημέρωση για τους κινδύνους που εμπεριέχει η ζωή μιας νεαρής κοπέλας μέσα στη ζούγκλα του κόσμου σήμερα; Δυστυχώς πολύ λίγα, όπως φάνηκε από την εξέλιξη της τραγικής αυτής ιστορίας.
Οι γονείς της αντιμετώπιζαν προβλήματα εθισμού. Κι αντί να φροντίσουν να λύσουν πρώτα το πρόβλημά τους αυτό, έφεραν στη ζωή παιδιά, αδιαφορώντας για το πού αυτά θα εύρισκαν τη στοργή, την αγάπη και την ασφάλεια που χρειάζεται κάθε νέα ύπαρξη. Οι συνθήκες ζωής στο οικογενειακό περι- Το ένα λάθος μετά το άλλο βάλλον της ήταν, φαίνεται, τόσο προβλημα- Βιάστηκε από τον πρώην σύντροφό της. τικές, ώστε πέρασε την παιδική της ηλικία Είχε κάνει μια λανθασμένη επιλογή συντρόφου και την πλήρωσε πολύ ακριβά υπό την κηδεμονία των κοινωΑπό τον όταν τη διέκοψε. Άπειρη ήταν, νικών υπηρεσιών του τόπου † Δρα ΑΝΑΝΙΑ θα πει ο καθένας μας, γι’ αυτό διαμονής τους. Πιο συγκεκριΚΑΒΑΚΑ Νευρολόγο-Ψυχίατρο δεν μπόρεσε να προβλέψει τις μένα, πέρασε μεγάλο μέρος της 40 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
προθέσεις του ανθρώπου αυτού, που φαίνεται πως ήταν ο πρώτος που έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον γι’ αυτή την κοπέλα. Λογικό. Το δεύτερο όμως λάθος στάθηκε ιδιαίτερα επικίνδυνο. Το 2022, σε ηλικία 21 ετών, διέμενε σ’ ένα κρατικό κέντρο για ευάλωτους νέους στη Βαρκελώνη. Ενώ ζούσε εκεί, πήγε ένα βράδυ σε νυχτερινό κέντρο. Το ρεπορτάζ δεν το λέει καθαρά, αλλά αφήνει να εννοηθεί ότι βρέθηκε εκεί χωρίς συνοδό. Αν υπήρχε δίπλα της ένας συνοδός, δύσκολα, νομίζω, θα αποφάσιζαν κάποιοι να προχωρήσουν σε μια τέτοια βάρβαρη ενέργεια, όπως αυτή που έγινε. Ενώ βρισκόταν, λοιπόν, εκεί …δέχτηκε άγρια επίθεση από συμμορία, πέφτοντας θύμα ομαδικού βιασμού από τρεις άνδρες. Απανθρωπιά, αναισθησία, κτηνωδία, θα λέγαμε, απέναντι σε μια νεαρή κοπέλα. Γιατί συνέβη αυτό το αποτρόπαιο έγκλημα; Επειδή βρέθηκε απροστάτευτη. Μπορεί κάποιος να σηκώσει το δάχτυλο και να αποδώσει ευθύνη
στην ίδια την κοπέλα για την επιπόλαια απόφασή της να βρεθεί εκεί; Καλύτερο είναι να κλείσουμε το στόμα. Σε τέτοιες καταστάσεις η πιο σωστή αντίδραση είναι η σιωπή. Εξάλλου, πολύ λίγα γνωρίζουμε για την προηγούμενη ζωή της. Μεγάλωσε, λένε οι ειδήσεις, σε ιδρύματα και σε θετές οικογένειες. Όχι σε ένα μόνο ίδρυμα ή σε μία μόνο οικογένεια. Αυτό σημαίνει ότι κατά διαστήματα την μετέφεραν από το ένα ίδρυμα ή από τη μια οικογένεια σε κάποιο άλλο ίδρυμα ή σε κάποια άλλη θετή οικογένεια. Ποιο, λοιπόν, ίδρυμα ή ποια θετή οικογένεια διέθεσε αρκετό χρόνο και αρκετή προσπάθεια για να προετοιμάσει τη νεαρή αυτή ύπαρξη να μπει στη ζούγκλα της σύγχρονής μας κοινωνίας, παίρνοντας κάποια στοιχειώδη τουλάχιστον προστατευτικά μέτρα;
Τετραπληγία Το τελευταίο πλήγμα δεν μπόρεσε να το σηκώσει. Γι’ αυτό, αποφάσισε να αυτοκτονήσει. ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 41
Έπεσε από τον πέμπτο όροφο ενός κτηρίου. Όμως δεν σκοτώθηκε, όπως ήθελε, αλλά έπαθε «μη αναστρέψιμη βλάβη του νωτιαίου μυελού». Αυτό στην πράξη σήμαινε τετραπληγία, παράλυση δηλαδή και των κάτω αλλά και των άνω άκρων της, που συνοδευόταν μάλιστα και από πόνους στην πλάτη και τα πόδια. Κατάληξη πραγματικά τραγική. Πώς θα ήταν η ζωή της από κείνη τη στιγμή και μετά; Πού ή σε ποιον θα μπορούσε να στηριχτεί; Τι ή σε ποιον μπορούσε να ελπίζει, τη στιγμή μάλιστα που, όπως φαίνεται, δεν υπήρχε πίστη στον Θεό; Στη συνέντευξη που έδωσε δύο μέρες πριν από την προγραμματισμένη ημερομηνία της ευθανασίας της, δεν αναφέρεται ούτε μία φορά η λέξη Θεός.
Ευθανασία Στην απελπισία της, αποφάσισε να προχωρήσει στην ευθανασία. Ο νόμος στην Ισπανία το επιτρέπει. Συγκεκριμένα, λέει: «Κάθε άνθρωπος που έχει σώας τας φρένας και υποφέρει από ‘σοβαρή και ανίατη ασθένεια’ ή από ‘χρόνια πάθηση που τον καθιστά ανάπηρο’ μπορεί να ζητήσει βοήθεια για να πεθάνει, εφόσον πληροί ορισμένες προϋποθέσεις». Ο πατέρας της διαφώνησε με την επιλογή της και προσέφυγε στα δικαστήρια, όπου υποστήριξε ότι η ψυχική κατάστασή της «επηρέαζε τη δυνατότητά της να λαμβάνει ελεύθερες και συνειδητές αποφάσεις». Λίγο αργά, θα πει κανείς, ενδιαφέρθηκε για την κόρη του! Ανεξάρτητα απ’ αυτό, όμως, σ’ αυτό τον ισχυρισμό του μάλλον είχε δίκιο. Από τα λόγια της ίδιας της κοπέλας φαίνεται καθαρά ότι βρισκόταν σε κατάθλιψη. Είπε: «Δεν έχω όρεξη να κάνω τίποτα. Θέλω να μην βγαίνω έξω, να μην τρώω, να μην κάνω τίποτα. Ο ύπνος μου είναι πολύ δύσκολος 42 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
για μένα και έχω πόνους στην πλάτη και στα πόδια». Κατάθλιψη που θολώνει το μυαλό του ανθρώπου και τον οδηγεί στην απελπισία. Δυστυχώς, σ’ αυτή την αλήθεια δεν δόθηκε, όπως αποδείχτηκε, η δέουσα βαρύτητα κατά την ακροαματική διαδικασία. Δεν ήταν, λοιπόν, θλιβερή η κατάληξη αυτής της κοπέλας;
Η ευθανασία δεν είναι η λύση Αυτό υποστήριξε ο δικηγόρος Χοσέ Μαρία Φερνάντες, της «Ένωσης Χριστιανών Δικηγόρων», που εκπροσωπούσε τον πατέρα της Νοέλια, τονίζοντας ότι η ευθανασία είναι στην πραγματικότητα μια «υποβοηθούμενη αυτοκτονία». Η Σύνοδος των Επισκόπων της Ισπανίας (CΕΕ) τόνισε, από την πλευρά της, ότι «Η πραγματική ανθρωπιστική απάντηση στην οδύνη δεν είναι να προκαλέσουμε τον θάνατο, αλλά να προσφέρουμε εγγύτητα, κατάλληλη φροντίδα και πλήρη στήριξη». Μαζί μ’ αυτά, θα έλεγα εγώ, να βοηθήσουμε τα άτομα αυτά να γνωρίσουν τον Θεό, που μας υπόσχεται ότι θα μας χαρίσει όχι ευθανασία, αλλά αθανασία! Πότε; «Όταν ηχήσει η σάλπιγγα των έσχατων καιρών. Θ’ ακουστεί ο ήχος της σάλπιγγας κι αμέσως οι νεκροί θα επιστρέψουν στη ζωή άφθαρτοι, κι εμείς οι ζωντανοί θ’ αλλάξουμε το παλιό με ένα νέο σώμα. Πρέπει αυτό που είναι φθαρτό να μεταμορφωθεί σε άφθαρτο, κι αυτό που είναι θνητό να γίνει αθάνατο. Όταν αυτό το φθαρτό μεταμορφωθεί σε άφθαρτο και το θνητό μεταμορφωθεί σε αθάνατο, τότε θα πραγματοποιηθεί ο λόγος της Γραφής: Ο θάνατος αφανίστηκε, η νίκη είναι πλήρης!» (Α΄ Κορινθίους 15:52-54). Δοξασμένο ας είναι το Όνομα του Κυρίου και Θεού μας, από τώρα και παντοτινά! Αμήν. n
Με μεγάλη χαρά σάς ανακοινώνουμε ότι το περιοδικό «Ο Επιούσιος Άρτος» είναι πλέον διαθέσιμο και σε ηχητική μορφή (podcast)! Ακούστε επιλεγμένα άρθρα στο Spotify και το SoundCloud:
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 43
Το ρουσφέτι του Γραμματικού Ήταν *Γραμματικός στο πλοίο και
Ο ίδιος ο Γραμματικός, σαν τζόβενο κάστην πρωινή του βάρδια ανέβηκε στη Γέφυρα ποτε, είχε ευεργετηθεί απ’ αυτή την παράνομη ο Ερωτόκριτος και με αρκετή συστολή τού συνήθεια. Προτού κλείσει διετία στο πρώτο ζήτησε μια χάρη: «Καπετάν Α…, σας παρα- του μπάρκο, προβιβάστηκε και από τζόβενο καλώ πολύ, τώρα που θα ξεμπαρκάρει ο τον έκαναν ναύτη. Αυτή η συνήθεια εξυπημπαρμπα-Νικόλας, κάντε με ναύτη…» ρετούσε και ευεργετούσε οικονομικά το σύνολο Ο Ερωτόκριτος ήταν τζόβενο. Ήταν ένα των ασχολούμενων με το ναυτικό επάγγελμα. πολύ καλό, ευγενικό, καχεκτικό ορφανό παι- Η Εταιρία πλήρωνε τον προβιβασμένο ναυτικό δάκι, από το Πέραμα όπως είχαμε αντιληφθεί. με όρους Συλλογικής Σύμβασης, που ήταν Ανέβαινε στη Γέφυρα για να μάθει τιμόνι, αρκετά μικρότερη από κείνη της αγοράς, ο πάντα πρόθυμο σε όλες τις παρακατιανές δε ναυτικός αμειβόταν πολύ καλύτερα από δουλειές κι όχι μόνο σ’ αυτές. Τζόβενα είναι τζόβενο, αλλά και ο Πλοίαρχος εθεωρείτο οι πρωτόμπαρκοι και εντελώς άπειροι ναυτικοί, καλός οικονόμος της περιουσίας που του οι προορισμένοι για το κατάστρωμα. Μετά εμπιστευόταν ο πλοιοκτήτης. Βέβαια, αν συαπό διετή υπηρεσία, το Λιμεναρχείο τούς νέβαινε κάποιο ατύχημα στον ναυτικό, τότε δίνει την άδεια του «ναύτη» και στο εξής κα- ούτε ψύλλος στον κόρφο των εμπλεκόμενων νονικά και νόμιμα ασκούν το επάγγελμά τους στο ευεργέτημα του πρόωρου προβιβασμού. σαν ναύτες. Είθισται όμως στα ποντοπόρα Τότε αυτόματα το ευεργέτημα ή η αναγνώριση πλοία, όταν χηρεύει κάποια θέση ναύτη, να της αξιοσύνης μετατρεπόταν σε κακουργητην παίρνει το αρχαιότερο τζόβενο. Και αυτό, ματικό «ρουσφέτι». διότι δεν υπάρχει κανείς έλεγχος Ο Γραμματικός λοιπόν βριΛιμεναρχείου, λόγω των απομασκόταν σε πολύ δύσκολη θέση. Ο Από τον κρυσμένων από την Ελλάδα ταξιΕρωτόκριτος ήταν καλό παιδί, πρόΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΔΑΔΑΟ διών τους. θυμο στη δουλειά, τιμόνι ήξερε, 44 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
αλλά και οι ευθύνες πολλές σε περίπτωση κακιάς ώρας. Διπλωματικά λοιπόν απάντησε: –Θα το πω στον Καπετάνιο κι αυτός θα αποφασίσει. –Πείτε κι εσείς καμιά καλή κουβέντα στον καπετάνιο, παρακάλεσε ο Ερωτόκριτος. –Έχεις τον λόγο μου, αλλά πρόσεχε πολύ, η θάλασσα δεν αστειεύεται! Ο Γραμματικός το είπε στον Καπετάνιο κι ο Καπετάνιος απάντησε το ίδιο διπλωματικά: –Τι με ρωτάς, έτσι δεν γίνεται πάντοτε, είπε. Μάλλον κι εκείνος κάποτε είχε επωφεληθεί από τον άγραφο ευεργετικό νόμο του «ρουσφετιού». Ο Ερωτόκριτος τελικά προβιβάστηκε σε ναύτη και τα πήγε μια χαρά. Χρόνια αργότερα, Γραμματικός και Ερωτόκριτος συναντήθηκαν τυχαία στον Πειραιά, στην Ακτή Μιαούλη. –Μετά έγινα και Λοστρόμος,* καυχήθηκε ο Ερωτόκριτος. –Μπράβο, και καπετάνιος σού εύχομαι. Μόνο πρόσεχε, πρόσεχε πολύ. Είχε μάθει μετά από χρόνια πως υπήρχε κάποιο λιποθυμικό πρόβλημα στον Ερωτόκριτο. Όταν τον έπιανε, έπεφτε από το μοτοποδήλατό του, είχε εκμυστηρευτεί σε φίλο του. Συνταξιούχος τώρα ο τότε Γραμματικός, ευχαριστεί τον Θεό που τον προστάτεψε όχι μόνο από τις φουρτούνες της θάλασσας, αλλά και από κείνες που υπάρχουν στη ζωή, μερικές από τις οποίες είναι σοβαρές. Αυτά του ήλθαν στον νου, όταν σε κάποια κοινωνική συναναστροφή σχολίαζαν τα περί των παγίδων που κρύβονται στις κοινωνικές συμπεριφορές και παρεμβάσεις. Κάποια στιγμή, καθώς δεν συμμετείχε στη συζήτηση, του ζήτησαν τη γνώμη του. Εκείνος άνοιξε το κινητό του, στο οποίο υπήρχε το κείμενο της Βίβλου, και διάβασε διευκρινίζοντας πού και πού: «Tότε τον πλησίασε - τον Ιησού εννοεί η μητέρα των γιων του Ζεβεδαίου, μαζί με τους γιους της, και τον προσκυνούσε ζητώντας
του μια χάρη. Kι εκείνος - ο Ιησούς - τη ρώτησε: ‘‘Tι θέλεις;’’. Tου λέει: ‘‘Πες να καθίσουν οι δύο αυτοί γιοι μου ο ένας στα δεξιά σου και ο άλλος στα αριστερά σου στη βασιλεία σου’’. Kι αποκρίθηκε ο Iησούς και είπε: ‘‘Δεν ξέρετε τι ζητάτε. Μπορείτε να πιείτε το ποτήρι που πρόκειται να πιω εγώ, και να βαπτιστείτε το βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι;’’. Του λένε: ‘‘Μπορούμε’’. Τους λέει τότε ο Ιησούς: ‘‘Το ποτήρι μου, βέβαια, θα το πιείτε και το βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι θα βαπτιστείτε· μα το να καθίσετε στα δεξιά μου και στα αριστερά μου δεν είμαι εγώ που θα αποφασίσω να σας το δώσω, αλλά θα δοθεί σ’ εκείνους για τους οποίους έχει ετοιμαστεί από τον Πατέρα μου’’. Όταν το άκουσαν αυτό οι δέκα, αγανάκτησαν με τους δύο αδελφούς» (Ματθαίος 20:20-28). Ίσως ήθελαν κι αυτοί αυτές τις θέσεις, δεξιά και αριστερά του Δασκάλου τους… Τα ίδια επαναλαμβάνονται και στο Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο. Ποια λοιπόν είναι η θέση μας απέναντι στον Ουράνιο Πατέρα μας; Πολύ απλά, η θέση που πήρε ο ληστής του διπλανού σταυρού: «Θυμήσου με, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου». Ας μένουμε δίπλα του σταυρωμένοι ως προς τον κόσμο, και ξέρουμε πολύ καλά τι σημαίνει αυτό στις μέρες μας. Με τον θάνατο του Χριστού γίναμε παιδιά του Θεού εξ υιοθεσίας και μόνο εξ υιοθεσίας. Στη Μαρία τη Μαγδαληνή μετά την ανάστασή Του είπε: «Μη με αγγίζεις. Άλλωστε δεν έχω ανέβη ακόμα κοντά στον Πατέρα μου. Πήγαινε λοιπόν και πες στους αδελφούς μου ότι ανεβαίνω προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας, και Θεό μου και Θεό σας» (Ιωάννης 20:17). Δεν είπε «προς τον Πατέρα μας», εξομοιώνοντας τον εαυτό του με μας τους εξ υιοθεσίας, αλλά «προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας», διευκρινίζοντας έτσι πως είμαστε παιδιά υιοθεσίας εξ αίματος Χριστού. Παντού το αίμα του Χριστού κυριαρχεί, μόνο αυτό…n * Γραμματικός είναι ο Υποπλοίαρχος ** Ναύκληρος ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 45
Έχει η ζωή κάποιο νόημα; Στα χείλη του Μάκβεθ, ο Σαίξπηρ τοποθετεί τα σπαραξικάρδια λόγια: «Η ζωή είναι σαν ένα μικρό κερί που σβήνει γρήγορα, είναι σαν μια σκιά διαβατική, σαν ένα παραμύθι που το διηγείται ένας τρελός… Ο άνθρωπος είναι ένας φτωχός ηθοποιός που παίζει λίγη ώρα πάνω στη σκηνή και ύστερα αποχωρεί για πάντα…» Και όμως! Αυτή η πρόσκαιρη, εκ πρώτης όψεως παράλογη ζωή έχει ένα εξαίσιο νόημα. Δεν ήρθαμε στον κόσμο για να χτίσουμε, να αποκτήσουμε, να διαπρέψουμε, να λάμψουμε για μια στιγμή σαν ταπεινή πυγολαμπίδα και ύστερα να σβήσουμε για πάντα στο σκοτάδι. Ήρθαμε για να γνωρίσουμε τον Θεό, τον Λυτρωτή Χριστό, να Τον δοξάσουμε και να Τον απολαύσουμε εδώ στη γη και εκεί στον ουρανό αιώνια. Μαζί με τον Χριστό, σε αυτή την πρόσκαιρη ζωή, ακόμα και η θλίψη, ο πόνος, τα δεινά έχουν ένα βαθύ και έξοχο νόημα. Τα γεγονότα που φαίνονται φρικτά χτυπήματα της μοίρας, είναι θαυμαστά δείγματα της Θείας αγάπης και πρόνοιας. Όλα τα κατευθύνει ο Θεός σύμφωνα με το σοφό σχέδιό Του, όλα τα συνεργεί προς το αγαθό, όλα τα χρησιμοποιεί για την ηθική τελειοποίησή μας. Η προσωρινή θλίψη μας ετοιμάζει την παντοτινή δόξα μας. Γι’ αυτό μπορούμε να χαμογελάμε μέσα από τα δάκρυά μας, να υμνούμε μέσα στη θλίψη, να υπερνικάμε κάθε δοκιμασία. Σε αυτή την απελπιστικά μικρή ζωή που τη βαραίνουν τόσοι πόνοι, δεν είμαστε μόνοι. Κοντά μας είναι ο Παντοδύναμος Χριστός. Αυτός την ομορφαίνει και τη γλυκαίνει, τη φωτίζει και της χαρίζει ένα εξαίσιο νόημα. Καθημερινά πλησιάζουμε τον Θεό πιο κοντά, Τον γνωρίζουμε πιο βαθιά και Τον δοξάζουμε με τη ζωή μας, «πάσα πνοή μας αινεί τον Κύριον», αλλά και Τον απολαμβάνουμε με όλη την καρδιά μας. Και εκεί στον ουρανό θα Τον ενατενίζουμε αιώνια, πρόσωπο με πρόσωπο. Ο Θεός μας είναι ο αιώνιος χορτασμός μας. n
Από τον ΓΙΑΝΝΗ ΧΡ. ΚΡΕΜΜΥΔΑ
Φιλόλογο-Ποιητή 46 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
Επιμέλεια: Γιάννης Γαρδέλης ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 47
Όταν δεν καταλαβαίνουμε «Τα κρυφά ανήκουν στον Κύριο, τον Θεό μας. Εκείνα όμως που έχουν αποκαλυφθεί ανήκουν για πάντα σ’ εμάς και στους απογόνους μας, ώστε να εφαρμόζουμε όλα τα λόγια αυτού του νόμου.» (Δευτερονόμιο 29:29)
Όταν δεν καταλαβαίνουμε τι μας συμβαίνει στη ζωή, ας ξεκινάμε από κείνο που γνωρίζουμε με βεβαιότητα, ότι δηλαδή ο Θεός είναι πάντοτε αγαθός κι ότι το έλεός του «για κείνους που τον σέβονται είναι από πάντα και για παντοτινά» (Ψαλμός 103:17). Ο Θεός δεν είναι επιπόλαιος. Δεν μας ευλογεί τη μία μέρα και μας καταριέται την επομένη. Τα ελέη του «την κάθε αυγή ξαναγεννιούνται» (Θρήνοι 3:22). Υπάρχουν όμως πράγματα τα οποία ο Θεός επιλέγει να μας αποκαλύψει και υπάρχουν και «μυστικά», τα οποία επιλέγει να μην μας αποκαλύψει – για το καλό μας. Η Μπεθ Τζόουνς γράφει πάνω σ’ αυτό: «Αν ο Θεός κρατάει κάτι μυστικό από μας, το κάνει για χάρη μας και για χάρη των άλλων. Για παράδειγμα, δεν πηγαίνει από δω κι από κει κατηγορώντας μας, σχολιάζοντάς μας ή εκθέτοντας τις αμαρτίες, τις αδυναμίες, την ολιγοπιστία, τη σαρκικότητα, τον εγωισμό ή την αλαζονεία μας. Όταν κάτι συμβαίνει, ο Θεός ξέρει τον λόγο για τον οποίο συμβαίνει. Τα απόρρητα ανήκουν στον Κύριο και όταν εκείνος μας αποκαλύπτει κάτι, είναι επειδή επιθυμεί να πορευτούμε διά πίστεως σ’ αυτήν ακριβώς την οδό της αλήθειας. Για παράδειγμα, στον Λόγο του μάς αποκαλύπτει τον χαρακτήρα και το θέλημά του, προκειμένου να ζήσουμε διά πίστεως γνωρίζοντας ότι είναι αγαθός, δίκαιος, συμπονετικός, μεγαλόψυχος, πιστός, γεμάτος χάρη και υπομονή και το έργο του είναι να σώζει, γιατρεύει, λυτρώνει, αποκαθιστά, αγιάζει και ευλογεί τον άνθρωπο. Όσα μας αποκαλύπτει είναι κτήμα μας. Για όσα δεν γνωρίζουμε τον λόγο για τον οποίο συμβαίνουν, ένα είναι βέβαιο: μέσα στον Λόγο του κρύβεται μεγαλύτερη αλήθεια από τις δικές μας συνθήκες * Αν επιθυμείτε να διαβάσετε και εμπειρίες και το γεγονός ότι εκείνος γνωρίζει τα πάντα κείμενα ή μεταφράσεις της δεν συνεπάγεται και ότι μας φανερώνει τα πάντα. ΓνωρίΓιούλικας Κ. Masry μπορείτε ζουμε ότι όσο άσχημα κι αν φαίνονται τα πράγματα, ο να επισκεφτείτε το λινκ Θεός πάντα είναι αγαθός. Είναι ο Δότης και όχι ο Αφαιρών, https://www.nikites. eu/ ο Ευλογών και όχι ο Καταρώμενος και, ανεξάρτητα από category/gioulikakotsovolou/ το τι συμβαίνει ή δεν συμβαίνει, στο τέλος της ημέρας ή τα σάιτ της ίδιας τόσο στο εμείς οι πιστοί θα είμαστε πάντα νικητές». n LinkedIn όσο και στο Academia.edu Μετάφραση: Γιούλικα Κ. Masry 48 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 49
Γυναικείες πινελιές
Εμπιστοσύνη, η πρακτική έννοια της πίστης
50 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
Καθώς αναπολώ στη ζωή μου αντιδράσεις του παρελθόντος και διαχείριση καταστάσεων, που δεν με τιμούν ιδιαίτερα, έχω εσωτερική χαρά και ικανοποίηση, καθώς ο Θεός με βοηθάει να έχω διαφορετική αντιμετώπιση, εμπνευσμένη από τον Λόγο του και τη δική του δύναμη, καθώς ενεργεί μέσα μου αλλάζοντάς με. Μέσα στην πίεση που μου προκαλούσε το άγχος, ο φόβος και η ανησυχία, είχα φτάσει στο σημείο μηδέν. Σήκωσα λευκή σημαία παράδοσης στο πεδίο της μάχης μου, πίσω από τα συντρίμμια των δικών μου προσπαθειών. «Κύριε, παραδίνομαι», είπα, «δεν μπορώ να συνεχίσω πολεμώντας με τις δικές μου δυνάμεις... Δεν θέλω πια τις νύχτες να βομβαρδίζομαι από σκέψεις που με αγχώνουν και να τα βλέπω όλα σκοτεινά και αξεπέραστα... Τα αφήνω όλα σε σένα που με αγαπάς και επίσης αγαπάς τα παιδιά μου περισσότερο απ’ ό,τι εγώ. Βλέπεις τις ανάγκες και τα προβλήματα που υψώνονται στη πορεία μου. Θέλω η πίστη μου σε σένα να μετακινεί όρη και όχι τα όρη να μετακινούν την πίστη μου. Εάν δεν σε εμπιστεύομαι απόλυτα, νιώθω ότι σε προσβάλλω… Παραιτούμαι από κάθε ανθρώπινη προσπάθεια. Ανάλαβε εσύ, όλα τα παραδίνω σ’ εσένα! Ας γίνεται το θέλημά σου όπως στον ουρανό, έτσι και στη γη. Κάθε δική μου μάχη είναι δική σου. Η εμπιστοσύνη μου είναι η πρακτική απόδειξη της πίστης μου σ’ εσένα. Έτσι θα σου δίνω χαρά και δεν θα λυπώ το Πνεύμα το Άγιο». Ήταν προσευχή παραχώρησης, μιλούσε η καρδιά μου με κάθε ειλικρίνεια. Μέσα σε μια στιγμή, όλα άλλαξαν. Ένιωσα εσωτερική γαλήνη, αυτή «την ειρήνη του Θεού την υπερέχουσα πάντα νουν» να πλημμυρίζει την ύπαρξή μου. Ψιθύρισα: «τίποτα δεν μπορώ να κάνω εγώ, Χριστέ μου, κάνε το εσύ που μπορείς, εάν είναι στο θέλημά σου». Ο Θεός έφερε στον νου την εκπληκτική του υπόσχεση: «Να ζητάτε πρώτα τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη του κι όλα αυτά θα σας προστεθούν» (Ματθαίος 6:33). Άθελά μου, ένας βαθύς αναστεναγμός βγήκε από τα σωθικά μου, μαζί με το σφίξιμο στο στομάχι και όλο το βάρος που αισθανόμουν να με πιέζει στο στέρνο. Ξεκουράστηκα! Ήμουν ελεύθερη, αν και τα διάφορα προβλήματα δεν είχαν βρει τη λύση τους. Άρχισα να ζω με εμπιστοσύνη στην πιστότητα του Θεού και να περιμένω κάθε του έκβαση. Η απόλυτη παράδοση είναι το μυστικό που μας ενώνει και μας ταυτίζει με την καρδιά του Θεού, αυτό μας δίνει ευεξία πνευματική και σωματική. Καθώς όλα τα άφησα στα χέρια του, όταν και αν μου δώσει λύσεις -που θα είναι ευλογίες δικές του- θα διηγούμαι και θα λέω πάντα ότι «το χέρι του Κυρίου το έκανε αυτό» και θα καυχιέμαι για τον θαυμάσιο Θεό που πιστεύω. Όταν διαγνώστηκε ανεύρυσμα στην καρδιά της κόρης μου, που έπρεπε επειγόντως να χειρουργηθεί, ήμουν απόλυτα σίγουρη ότι ο Θεός θα δώσει τη θεραπεία. Είχα ειρήνη στην καρδιά μου και της είπα με παρρησία και βεβαιότητα, καθώς τα δάκρυά της κυλούσαν αβίαστα: «Μη φοβάσαι, είσαι στα δυνατά του χέρια». Τον ευχαριστώ και τον δοξάζω, όλα πήγαν καλά, αν και ήταν μάχη ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο... Την αληθινή ειρήνη τη γνωρίζουμε όταν εμπιστευόμαστε τον Θεό μέσα σε απειλητικές καταστάσεις και ενώ μας πολιορκούν φόβοι και ανησυχίες. «Είν’ ο Θεός σωτήρας μου! Θα έχω εμπιστοσύνη, τίποτα δεν Της θα φοβηθώ. Η δύναμή μου είν’ ο Κύριος και το τραγούδι μου, ΡΙΤΑΣ εκείνος μ’ έσωσε» (Ησαΐας 12:2). n ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 51
Και ρός γ ια αλλ αγή Σήμερα είναι μια πολύ σημαντική μέρα για την οικογένειά μου: το απόγευμα έρχεται η μαμά μου από την Παραγουάη μαζί με τη γιαγιά! Το καλοκαίρι η γιαγιά έπεσε και χτύπησε άσχημα κι έτσι θα χρειαστεί να μείνει αρκετούς μήνες μαζί μας όσο θα αναρρώνει. Αυτό σημαίνει ότι πολλά πράγματα θα αλλάξουν στο σπίτι μας. Στον δρόμο για το αεροδρόμιο, η αδερφή μου η Λούση είχε μαζί της ένα πλαστικό παπάκι κι έπαιζε μ’ αυτό. Πίστευε ότι το παπάκι θα θύμιζε στη γιαγιά τα περασμένα Χριστούγεννα, όταν μας έδειξε πώς να φτιάχνουμε εκείνη την τεράστια φάτνη. Και το παπάκι ήταν μέρος της φάτνης. Άραγε θα το θυμόταν η γιαγιά; Όταν την επισκεφτήκαμε τον Ιούλιο αμέσως μετά το ατύχημα, η γιαγιά έμοιαζε αρκετά ζαλισμένη και μπερδεμένη. Στο αεροδρόμιο, όμως, μας χαμογέλασε και πήρε το παπάκι στα χέρια της. Άγγιξε τη Λούση ελαφρά στον ώμο, κι εγώ σκέφτηκα ότι θυμόταν πως η Λούση δεν θέλει να την αγκαλιάζουν. Εμένα με αγκάλιασε, αρκετά σφιχτά θα έλεγα, όταν έσκυψα να τη βοηθήσω να σηκωθεί από το αναπηρικό αμαξίδιο και να μπει στο αυτοκίνητό μας. Τα μάτια μου γέμισαν δάκρυα, αλλά φρόντισα να τα σκουπίσω αμέσως. Μέχρι να φτάσουμε στο σπίτι, η γιαγιά φαινόταν ήδη εξαντλημένη. Οι γονείς μου 52 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
την τακτοποίησαν αμέσως για ύπνο. Κι έπειτα η μαμά πήγε κι εκείνη για ύπνο. Το έβλεπα ότι το μακρινό ταξίδι ήταν κουραστικό και για τις δυο. Την άλλη μέρα, όταν γύρισα από το σχολείο, η μαμά ήταν στην κουζίνα και έκοβε τα λαχανικά, ενώ το κρέας σιγόβραζε στην κατσαρόλα. «Κρεατόσουπα;», ρώτησα. Η μαμά χαμογέλασε. «Είναι το αγαπημένο της γιαγιάς. Σου αρέσει κι εσένα, έτσι δεν είναι;» «Ναι, πολύ!», απάντησα. Δεν είπα βέβαια πως θα προτιμούσα να είχαμε πίτσα – που είναι το αγαπημένο και της Λούσης και δικό μου. Ήμουν πρόθυμος να κάνω ό,τι ευχαριστούσε τη γιαγιά. Η κρεατόσουπα ήταν νοστιμότατη. Όμως, η γιαγιά έφαγε μόνο δυο κουταλιές και μετά ήθελε να γυρίσει στο κρεβάτι της. Πόσο θα ήθελα να πάω στο ηλιόλουστο δωμάτιο και να εξασκηθώ στα ταχυδακτυλουργικά μου, όπως συνήθιζα να κάνω καμιά φορά μετά το βραδινό φαγητό... Όμως εκεί είναι τώρα το δωμάτιο της γιαγιάς. Αντί για τις γλάστρες και τις κουνιστές πολυθρόνες και άφθονο ελεύθερο χώρο, υπάρχει ένα νοσοκομειακό κρεβάτι και οι βαλίτσες της γιαγιάς. Τα δικά μου εξαρτήματα βρίσκονται στο δωμάτιό μου, όμως εκεί δεν έχω αρκετό χώρο για να κάνω την εξάσκησή μου.
«Θα πάνε καλύτερα τα πράγματα, αγόρι μου», είπε ο μπαμπάς καθώς μαζεύαμε το τραπέζι μετά το βραδινό φαγητό. Όμως, εγώ δεν ήμουν και τόσο σίγουρος. Όλη την εβδομάδα κάθε απόγευμα ερχόταν ένας φυσικοθεραπευτής για να κάνει ασκήσεις στη γιαγιά, καθώς και μια νοσηλεύτρια, ειδική για ηλικιωμένους με προβλήματα μνήμης. «Το δωμάτιο αυτό μοιάζει περισσότερο με κλινική, παρά με σπίτι», είπα στη μαμά. Εκείνη απλά μου χαμογέλασε. Ήξερα πως η γιαγιά χρειαζόταν βοήθεια και ήταν πολύ σημαντικό να της την προσφέρουμε, γι’ αυτό προσπαθούσα να μην απογοητεύομαι. Ήταν όμως δύσκολο, όπως όταν ο φίλος μου ο Γιάννης μού θύμισε ότι την επόμενη μέρα θα βρισκόμασταν στο δικό μας σπίτι με την ομάδα των ταχυδακτυλουργικών. Κούνησα αρνητικά το κεφάλι. «Μπα, θα πρέπει να συναντηθούμε στο γυμναστήριο του σχολείου», απάντησα. «Όμως στο σπίτι σας περνάμε πολύ πιο ωραία, και ας θυμηθούμε και τα καλούδια που απολαμβάνουμε», παρατήρησε.
«Το ξέρω, αλλά το δωμάτιό μας είναι τώρα το υπνοδωμάτιο της γιαγιάς μου». «Α, τότε εντάξει», απάντησε με πολλή απογοήτευση. Ήμουν κι εγώ απογοητευμένος. Την αγαπώ τη γιαγιά, όμως έχει αλλάξει τα πάντα στο σπίτι μας! Η μαμά είναι μόνιμα κουρασμένη και ο μπαμπάς στο γκαράζ επεξεργάζεται πολύ προσεκτικά τα τηλεκατευθυνόμενα αεροπλανάκια του. Τις περισσότερες ώρες μένω στο δωμάτιό μου κι είναι πολύ βαρετό αυτό. Η Λούση φαίνεται να είναι η μόνη που περνάει καλά, πράγμα περίεργο, μιας και συνήθως δεν της αρέσουν οι αλλαγές. Περνάει πολύ χρόνο στο δωμάτιο της γιαγιάς, απλά κάνοντάς της παρέα. Προσπάθησα να κάνω κι εγώ το ίδιο, όμως η γιαγιά κοιμάται πολύ γρήγορα και μου φαίνεται περίεργο να κάθομαι εκεί και να την κοιτάω που κοιμάται. Όταν την Πέμπτη το απόγευμα γύρισα στο σπίτι μετά το σχολείο, η Λούση διάβαζε στη γιαγιά την αγαπημένη της ιστορία από την Αγία Γραφή, η γιαγιά όμως κοιμόταν! Πήγα στην κουζίνα, πήρα ένα κουλουράκι και περίμενα στην πόρτα, ακούγοντας.
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 53
«Τότε ο Σαμαρείτης άλειψε με λάδι τις πληγές του ταλαίπωρου ανθρώπου και στη συνέχεια τον πήγε σ’ ένα πανδοχείο, ώστε να γίνει καλύτερα», διάβαζε η Λούση. Η γιαγιά άνοιξε τα μάτια της κι η Λούση έπιασε το χέρι της: «Ακριβώς όπως τότε που έπεσες κι ο θείος Λάκης σε βοήθησε, έτσι δεν είναι, γιαγιά;», πρόσθεσε η Λούση. «Εκείνος ήταν ο δικός σου Καλός Σαμαρείτης. Όμως δεν νομίζω να άλειψε το πόδι σου με λάδι!». Η γιαγιά χαμογέλασε. «Όχι, Λούση μου, όμως με πήγε στο νοσοκομείο». «Χαίρομαι που δεν χρειάζεται να μείνεις σ’ ένα πανδοχείο μέχρι να γίνεις καλύτερα, γιαγιά μου. Χαίρομαι που είσαι μαζί μας», της είπε η Λούση. «Α, κι εγώ χαίρομαι», απάντησε η γιαγιά. Όταν η Λούση βγήκε από το δωμάτιο μόλις κοιμήθηκε η γιαγιά, εγώ ήμουν ακόμα εκεί και την περίμενα. «Πώς μπορείς και το κάνεις αυτό, Λούση, όταν η γιαγιά κοιμάται την περισσότερη ώρα κι εσύ συνεχίζεις να της μιλάς; Πολλά πράγματα έχουν αλλάξει τόσο πολύ! Η γιαγιά ήταν τόσο ζωντανός άνθρωπος και…». Βούρκωσα και ξεροκατάπια χωρίς να μπορώ να τελειώσω τη φράση μου. «Κι εμένα με στεναχωρεί, όμως κάποιες φορές απλά της κρατάω το χέρι όσο εκείνη κοιμάται. Κι όταν ξυπνάει, μου λέει ιστορίες από την παιδική της ηλικία». Η Λούση γέλασε. «Σήμερα μου είπε μια ιστορία με τη δική μας μαμά, τότε που ήταν μικρό κοριτσάκι. Είχε ένα γουρουνάκι σαν κατοικίδιο, που το είχε ονομάσει Τσίπα. Αυτό ακολουθούσε τη μαμά όπου κι αν πήγαινε». Η Λούση άγγιξε το χέρι μου. «Καλό είναι αυτό, Μάρκο, μπορούμε να μάθουμε πολλά πράγματα για τη γιαγιά και τη μαμά που δεν τα ξέρουμε». Ωωω! Ίσως με το να σκέφτομαι με δυσαρέσκεια όλες τις αλλαγές 54 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
που έπρεπε να κάνουμε στο σπίτι, δεν μπορούσα να δω κάποιες καλές πλευρές. Εκείνο το βράδυ η γιαγιά δεν ήθελε να βγει από το δωμάτιό της για να έρθει να φάμε κι ο μπαμπάς πρότεινε να φάμε το βραδινό μας στο δωμάτιο της γιαγιάς. Όσο απολαμβάναμε το βραδινό μας φαγητό γύρω από το κρεβάτι της γιαγιάς, το μάτι μου πήρε σε μια γωνιά κάποια από τα ταχυδακτυλουργικά μου που είχαν ξεχαστεί εκεί. Αυτό μου έδωσε μια ιδέα. «Γιαγιά, θέλεις να σου δείξω κάποια από τα κόλπα μου;» Εκείνη χαμογέλασε, κι αυτό το εξέλαβα ως ναι. Έμοιαζε τόσο χαρούμενη όταν με κοιτούσε. Όταν τελείωσα, εκείνη με χειροκρότησε και με αγκάλιασε. Κι εγώ τώρα ήμουν πολύ πιο χαρούμενος απ’ όσο ήμουν όλη την εβδομάδα! n Της Peggy King Anderson Μετ.: Φρίντα Τσίνογλου-Λαμπριανίδου
Όταν το Σύμπαν είναι με το μέρος μας
Τα τελευταία χρόνια ακούμε όλο και
σκέψη και χωρίς να εκφράζουν απαραίτητα συχνότερα εκφράσεις όπως: «Το σύμπαν μια συγκεκριμένη θρησκευτική πεποίθηση. συνωμοτεί για να γίνει αυτό που θέλεις», Έχουν ενταχθεί στη συνηθισμένη μας γλώσσα «Το σύμπαν μού έστειλε ένα σημάδι», «Ζή- μέσα από βιβλία, ταινίες, μέσα κοινωνικής τησέ το από το σύμπαν», «Προσελκύεις αυτό δικτύωσης και διάφορες μορφές σύγχρονης που εκπέμπεις», «Εμπιστεύσου την ενέργεια πνευματικότητας. Ίσως σημαντικό ρόλο στην του σύμπαντος» ή, με τη νεότερη αγγλική εξάπλωσή τους έπαιξε και το γνωστό βιβλίο ορολογία, «κάν’ το manifest». Άλλοτε οι φρά- Ο Αλχημιστής του Πάουλο Κοέλιο, στο οποίο σεις αυτές χρησιμοποιούνται σοβαρά και άλ- συναντάμε τη σκέψη ότι, όταν επιθυμούμε λοτε πιο ανάλαφρα, σαν ένας σύγχρονος πραγματικά κάτι, ολόκληρο το σύμπαν «συτρόπος να εκφράσουμε την ελπίδα ότι τα νωμοτεί» για να μας βοηθήσει να το αποπράγματα θα εξελιχθούν όπως επιθυμούμε. κτήσουμε. Για έναν χριστιανό, αυτή η Οι φράσεις αυτές χρησιμογλώσσα μπορεί δικαιολογημένα ποιούνται κυρίως από νέους Από τον να προκαλέσει κάποια ανησυανθρώπους, αλλά όχι μόνο. ΣυΛΑΖΑΡΟ Γ. ΑΓΑΠΙΔΗ Μηχανικό Τηλεπ/νιών χία. Όχι επειδή πρέπει να κανήθως λέγονται χωρίς πολλή ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 | 55
ταδικάσουμε όσους τη χρησιμοποιούν, αλλά επειδή πίσω από τις λέξεις κρύβεται συχνά μια σημαντική μετατόπιση: τη θέση του προσωπικού Θεού παίρνει σταδιακά μια απρόσωπη δύναμη, που ονομάζεται «σύμπαν». Το σύμπαν παρουσιάζεται σαν να έχει θέληση, σκέψη και πρόθεση. Μπορεί να θέλει κάτι για μας, να ακούει τις επιθυμίες μας, να μας στέλνει μηνύματα, να ανοίγει δρόμους ή να επιβραβεύει τη θετική μας σκέψη. Με άλλα λόγια, αποδίδονται στη δημιουργία χαρακτηριστικά που η Αγία Γραφή αποδίδει στον Δημιουργό. Όμως το σύμπαν δεν είναι πρόσωπο. Δεν μας γνωρίζει, δεν μας αγαπά, δεν μπορεί και δεν ακούει τις προσευχές μας, δεν θυσιάστηκε για μας. Ναι, είναι η θαυμαστή δημιουργία του Θεού, αλλά όχι ο ίδιος ο Θεός! Ο απόστολος Παύλος γράφει ότι οι άνθρωποι κάποτε «σεβάστηκαν και λάτρεψαν την κτίση αντί για τον Κτίστη» (Ρωμαίους 1:25). Τα λόγια αυτά δεν χρειάζεται να τα χρησιμοποιήσουμε σαν κατηγορία εναντίον των ανθρώπων γύρω μας. Μπορούν, όμως, να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε έναν διαχρονικό ανθρώπινο πειρασμό: να αναζητάμε μέσα στη δημιουργία εκείνο που μόνο ο Δημιουργός μπορεί να μας προσφέρει. Υπάρχει ένας ακόμη κίνδυνος σ’ αυτή τη νοοτροπία. Όταν λέμε: «το σύμπαν θα μας δώσει αυτό που επιθυμούμε», το κέντρο γίνεται συχνά η δική μας επιθυμία. Η πνευματικότητα μετατρέπεται σε έναν τρόπο να πραγματοποιήσουμε τα σχέδιά μας. Δεν ρωτάμε πλέον ποιο είναι το θέλημα του Θεού, αλλά πώς μπορούμε να κινητοποιήσουμε κάποια αόριστη δύναμη για να πετύχουμε αυτό που θέλουμε εμείς. Η χριστιανική πίστη μάς καλεί σε κάτι πολύ βαθύτερο και ασύγκριτα πιο λυτρωτικό. Δεν μας διδάσκει απλώς να σκεφτόμαστε θετικά, ώστε να συμβούν θετικά πράγματα. Μας καλεί να εμπιστευθούμε έναν Θεό που μας γνωρίζει προσωπικά, που βλέπει ολόκληρη τη ζωή μας και που εργάζεται όχι πάντοτε σύμφωνα με τις επιθυμίες μας, αλλά 56 | Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
πάντοτε σύμφωνα με τη σοφία και την αγάπη Του. Ο Θεός δεν υπόσχεται ότι κάθε επιθυμία μας θα πραγματοποιηθεί. Υπόσχεται, όμως, ότι δεν θα μας εγκαταλείψει. Ακόμη κι όταν οι πόρτες παραμένουν κλειστές, ακόμη κι όταν τα σχέδιά μας ανατρέπονται, μπορούμε να γνωρίζουμε ότι «αν αγαπά κανείς το Θεό, ο Θεός κάνει τα πάντα να συντελούν στο καλό του» (Ρωμαίους 8:28). Παρά την ανησυχία που μπορεί να μας προκαλούν αυτές οι εκφράσεις, υπάρχει μέσα τους και κάτι αισιόδοξο, κάτι που αξίζει να προσέξουμε με κατανόηση. Ο άνθρωπος που ζητά ένα σημάδι από το σύμπαν ομολογεί, έστω και χωρίς να το συνειδητοποιεί, ότι δεν του αρκεί ένας κόσμος χωρίς νόημα. Αναζητά μια ανώτερη παρουσία, μια κατεύθυνση, τη βεβαιότητα ότι η ζωή του δεν είναι αποτέλεσμα τυχαίων γεγονότων. Η Αγία Γραφή λέει ότι ο Θεός «…μέσα στον άνθρωπο έβαλε την αίσθηση της αιωνιότητας» (Εκκλησιαστής 3:11). Υπάρχει μέσα μας μια βαθιά δίψα για κάτι μεγαλύτερο από μας. Ένα κενό που δεν μπορούν να γεμίσουν ούτε η επιτυχία ούτε τα υλικά αγαθά ούτε κάποια απρόσωπη κοσμική δύναμη, ούτε ένα ολόκληρο σύμπαν! Ίσως, λοιπόν, αντί να αντιμετωπίζουμε επικριτικά εκείνον που μιλά για «το σύμπαν», μπορούμε να δούμε στα λόγια του μια ευκαιρία: Μια ατελή και λανθασμένη, αλλά πραγματική αναζήτηση του Θεού. Ο άνθρωπος δεν χρειάζεται το σύμπαν να είναι με το μέρος του. Χρειάζεται να γνωρίσει τον Δημιουργό του σύμπαντος: τον Θεό που δεν είναι απρόσωπη ενέργεια, αλλά Πατέρας. Τον Θεό που δεν μας στέλνει αινιγματικά σημάδια, αλλά μας μίλησε καθαρά μέσω του Λόγου Του και μας φανέρωσε την αγάπη Του στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Γιατί στο βάθος, Αυτόν αναζητά η ανθρώπινη καρδιά: όχι μια απρόσωπη δύναμη, αλλά τον ζωντανό Θεό, ακόμη κι όταν δεν γνωρίζει ακόμη το όνομά Του. n
πάνω!απ"!όλα!! η!χάρη! το!σχέδιο!του!Θεού!για!να!νικήσει!το!παρελθόν!σου!!! να!γιατρέψει!τον!πόνο!σου!και!να!ξαναγράψει!το!μέλλον!σου!
του !#$%&!'(%&)*+ ! Μετάφραση!"Χάρης"Νταγκουνάκης
Καμιά αμαρτία δεν είναι τόσο μεγάλη, καμιά πικρία δεν είναι τόσο βαθιά μέσα μας, ώστε η Χάρη του Θεού να μην μπορεί να αλλάξει την καρδιά μας και να ξαναγράψει την ιστορία της ζωής μας. Τη Χάρη, ωστόσο, μας είναι τόσο δύσκολο να την κατανοήσουμε. Ίσως σκεφτείς:! Δεν έχει νόημα. Είναι άδικη. Δεν μπορεί να καλύψει όλα όσα έχω κάνει.! Τίποτα δεν είναι πιο δύσκολο από του να εξηγήσεις τη Χάρη του Θεού. Ο καλύτερος –ίσως ο μόνος πραγματικός– τρόπος κατανόησης είναι να τη ζήσεις στην πράξη, να την πειραματιστείς.! Αυτό το βιβλίο προσπαθεί να σου δείξει τη Χάρη μέσα από ένα καινούργιο πρίσμα –να δεις τον Θεό της αγάπης με άλλα μάτια. Διαβάζοντάς το θα καταλάβεις ότι η χριστιανική ζωή δεν είναι προσπάθεια τήρησης εντολών αλλά καθημερινό περπάτημα πίστης με τον Χριστό. Στο έργο του!Πάνω απ’ Όλα η Χάρη!ο συγγραφέας των μπεστ σέλερ και ποιμένας Kyle Idleman μας δείχνει πώς να ξεπεράσουμε τα εμπόδια προκειμένου να κατανοήσουμε πως η Χάρη είναι μεγαλύτερη από τα λάθη μας, τις αποτυχίες μας, την επιθυμία μας για εκδίκηση και τις εκ πρώτης όψεως αφόρητες καταστάσεις που περνάμε. Μέσα από δυνατές ιστορίες ανθρώπων που βίωσαν τη Χάρη, το βιβλίο αυτό θα σε βοηθήσει να εμβαθύνεις στη Χάρη του Θεού... ! «Η Χάρη είναι το αγαπημένο μου θέμα. Και το βιβλίο αυτό του Kyle Idleman δίνει στη Χάρη νέα πνοή μέσα από συναρπαστικές ιστορίες και εντυπωσιακές ιδέες. Τίποτα δεν είναι μεγαλύτερο από τη Χάρη. Ας τη χαρούμε, ας τη ζήσουμε, ας τη μεταδώσουμε».! Lee Strobel, συγγραφέας !!!!!!!!!!"
10€
#"$$%"σελίδες"&"#"Χαρτόδετο"
Για παραγγελίες > www.ologos.gr, christianbookstore.gr, τηλ. 210.4834214 και στα βιβλιοπωλεία μας: Αθήνα:
Θεσσαλονίκη:
Πάτρα:
Βόλος:
Αλβανία:
Εμμ. Μπενάκη 28 106 78 ! 210-3823495
Εθν. Αμύνης 42 546 21 ! 2310-232210
Κορίνθου 199 262 23 ! 2610-224197
Σωκράτους 23 382 21 ! 24210-35801
Sarande Libraria «O LOGOS» ! 00355.692585746
P
ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ ____________________________ Ταχ. Γραφείο ΚΕΜΠ KΡΥΟΝΕΡΙΟΥ ____________________________ Αρ. Αδείας 013943
SS PO RE
ST
Χ+5 ES
T
του Ευαγγελίου
ENTYΠO KΛEIΣTO • AP. AΔEIAΣ 1841 ΚΕΜΠΑ MHNIAIO XPIΣTIANIKO ΠEPIOΔIKO Τ.Θ. 254, 19400 ΚΟΡΩΠΙ
PR
Η ΦΩΝΗ
S PO
S
ΕΝΑ!ΔΩΡΟ!ΓΙΑ!ΚΑΘΕ!ΜΕΡΑ" "
""
!
"!
)
")
#
"#
$
"$
%
"%
&
"&
'
"'
(
"(
"*
!*
2 0 2 7
!"
!!
!#
Με ένα ευλογημένο μήνυμα για κάθε μέρα! Το δώρο που διαρκεί όλο τον χρόνο... Με καρτέλα ή σε κουτί, για τον τοίχο ή το γραφείο...
Τιμή μαζί με καρτέλα: !$
!%
!&
2,50 € !)
!'
)*
!(
)"
)!
Για παραγγελίες > www.ologos.gr, christianbookstore.gr, τηλ. 210.4834214 και στα βιβλιοπωλεία μας: Αθήνα:
Θεσσαλονίκη:
Πάτρα:
Βόλος:
Αλβανία:
Εμμ. Μπενάκη 28 106 78 ! 210-3823495
Εθν. Αμύνης 42 546 21 ! 2310-232210
Κορίνθου 199 262 23 ! 2610-224197
Σωκράτους 23 382 21 ! 24210-35801
Sarande Libraria «O LOGOS» ! 00355.692585746