Issuu

Stap binnen bij ING nieuwe stijl ‘DE BOUW MOET LATEN ZIEN DAT HET LEUK IS’ PARADE VAN DE NIEUWE TIJD IN LEEUWARDEN HET BRUINE CAFÉ VAN FREED OF 2018 | www.of.nl | 02

Uw firewall tegen al het gevaar van buitenaf Franรงois HaverSchmidtwei 3 8914 BC Leeuwarden T. 058 845 80 00 www.ddfr.nl info@ddfr.nl

Hoop De regen komt met bakken uit de lucht. Onwaarschijnlijk, zo heftig. Klimaatverandering? We staan op de Afsluitdijk en een vlijmscherpe douche valt op ons neer. Chris en Marco doen hun best om de peperdure Red-camera van de verdrinkingsdood te redden. Mijn vingers zijn blauw en volledig verlamd. En mijn kletsnatte broek hangt loodzwaar tot halverwege de bilnaad. Het is maart. We zijn aan het werk voor de film Places of Hope, van het Fûns Skjinne Fryske Enerzjy (FSFE). En we hadden bedacht dat we de openingsscène wilden filmen onder onmogelijke omstandigheden. Grenzen verleggen, experimenteren; ik kan het iedereen aanraden. Over dat FSFE: het is het Friese fonds waarmee schone energie-oplossingen in Friesland worden gefinancierd. Geen subsidie, maar leningen, aan ondernemers die dus commitment hebben om er een succes van te maken en dat geld snel en met rente terug te betalen. Het FSFE biedt ze de kans om projecten van de grond te tillen die risicovoller zijn dan een bank anno 2018 aandurft. Ondertussen komt er zo steeds meer schone energie in Friesland: biogas, zonnepanelen, elektrosloepjes. Enfin, die film van het FSFE; ‘Places of Hope’. Heel bijzonder eigenlijk dat Fondsmanager Michel Hendriks ‘zijn’ film zo wilde noemen. Omdat hij gecharmeerd was van de gelijknamige tentoonstelling die op 4 april opengaat (of: is gegaan) in de Kanselarij. Een tentoonstelling over het Nederland

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

van morgen. Met veel focus op Friesland. Het inspireerde Michel, omdat hij ziet dat binnen zijn porfolio dingen gebeuren die in feite al het Friesland van morgen representeren. Ook mooi: de organisatie van Places of Hope ontving hem met open armen. Tuurlijk mocht hij de naam gebruiken voor de film en prima; nader kennismaken mocht ook op een later moment. Vertrouwen. In de ziedende storm en doorweekt tot op het bot kijk ik om mij heen en zie ik allemaal jonge filmprofessionals, die op hun beurt ook mij het vertrouwen hebben gegeven. ‘Dit thema is zo bijzonder; het Friesland van morgen. Daar moeten we iets bijzonders van maken’, had ik mezelf horen zeggen. En ze hadden ja gezegd. Ik denk: ‘Klimaatverandering; het is bestaat écht. Maar mienskip óók, al zijn we bang geworden voor het woord. En zo lang is er hoop.

Menno Bakker HOOFDREDACTEUR

Meer lezen of reageren? http://www.facebook.com/menno.bakker.96 of op https://twitter.com/OF_nl

OF 2018-02

LievenseCSO.com

ingenieurs ruimte, milieu en duurzaamheid

bodem en ondergrond juridisch advies

asbest

adviseurs Vestiging Leeuwarden

Orionweg 28 | 8938 AH Leeuwarden 088 - 91 020 00 | info@LievenseCSO.com

Radio op de werkv loer

Beveiliging op maat!

LAAT MU

ZIEK ME IN UW B EWERKEN EDRIJF

Objectbeveiliging Evenementenbeveiliging Hondenbeveiliging Horecabeveiliging

81% van al uw medewerkers vindt werken met muziek leuker.

AD HOC Diensten Winkelsurveillance VCA/BHV Diensten

Voorkom overlast van losse radioâ€™s

Oplossing binnen ARBO geluidsnormen

Met centrale audiovoorzieningen luisteren medewerkers in uw bedrijf op prettige wijze naar de radio.

Reduceer periodieke NEN3140 keuringen

Zeilmakersstraat 5, Sneek T: 0515 - 43 40 27 W: www.inferno-av.nl E: info@inferno-av.nl

Bouwbewaking Verkeersregelaars

security-noord.nl Richterlaan 3-10 Drachten | 0512 - 35 88 04 | info@security-noord.nl

26 12

12 ‘De bouw zelf moet laten zien dat het leuk is’ 17 Praktische toepassingen nieuwe privacywetgeving 19 Freonen fan Fossylfrij Fryslân’: Friesland zonder aardgas ... wat betekent dat voor mij? 20 ‘Prachtig om een gebouw te transformeren tot iets nieuws’ 22 Westra BV wordt bewust steeds groener 24 Gratis Wensenlijsten biedt bedrijven meer dan alleen advertenties 26 Stap binnen bij ING nieuwe stijl 30 Van analoge lijnen en autotelefoon naar de cloud 32 OF the record 36 Gezelligheid gaat voor de handel 40 ‘Places of Hope’: ode aan de regio 42 ‘De Griekse belastingtarieven zijn dodelijk voor bedrijven’ 46 Staatsieportret Elfwegentocht op provinciehuis COLOFON Uitgeverij Ondernemend Friesland BV Hoofdredactie Menno Bakker

Advertentie exploitatie en administratie Ondernemend Friesland BV Tussendiepen 21 9206 AA Drachten Telefoon 0512-366326 Gert de Lange 06-10556784 Jasper van der Sluis 06-46033589

Bladmanagement Ed Klijnman

49 Freonen fan Fossylfrij Fryslân’: Feestelijke opening nieuwe locatie SolarToday Noord 51 Freonen fan Fossylfrij Fryslân’: De gemeente Súdwest-Fryslân en Zorggroep Patyna organiseerden bijeenkomst Elfwegentocht 52 Volle kracht vooruit 55 Prachtige bergen 56 Bouwen aan vertrouwen 58 Jonge geesten en het bruine café van Freed 60 Klaslokalen eruit, spuitcabine en lasruimte erin 62 TEAM has a dream – we’re moving fast

Coverfoto: Ed Klijnman

Redactie NARVIC Inhoudgevers, met: Ingrid van Damme, Casper Ferwerda, Menno Bakker, Wiebrand de Boer, Tine van Knijff-van Hijum, Thea van der Schaaf, Klasina van der Werf en Johan Weitenberg.

© De uitgever kan op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van informatie. Uitgever aanvaardt dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor de schade, van welk aard dan ook, die het gevolg is van handelingen en/ of beslissingen die gebasseerd zijn op informatie uit deze uitgave. Uit deze uitgave mag na toestemming van de uitgever met bronvermelding geciteerd worden.

Vormgeving VDS Crossmedia Drukker Scholma Druk

ISSN 1383-9314

nieuwsberichten@of.nl

www.of.nl

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

OF 2018-02

Van der Velde: vernieuwingsdrang en cijferfetisjisme brengen overwinning Boekhandel Van der Velde heeft de Leeuwarder ondernemersprijs De HET gewonnen. Dat werd bekend op 21 maart 2018, tijdens een bijeenkomst op de Business Contact Dagen Noord (BCDN) in het WTC Expo in Leeuwarden. De ‘Culturele Ondernemersprijs’ ging naar dansschool Saco Velt. De overige finalisten van de ondernemersprijs waren in 2018 DataCenter Fryslân en Energie Inspectie Friesland. Boekhandel van der Velde won goud omdat het bedrijf constant vernieuwd en ook in moeilijke tijden steeds groei heeft weten te realiseren. “Ook het ‘cijferfetisjisme’ van mededirecteur Ad Peek werd door de jury gewaardeerd. “Die man weet exact iedere dag weet wat er in alle vestigingen gebeurt qua verkoop. Hulde!” In verband met Culture Hoofdstad 2018 was er naast de reguliere ondernemersprijs ook de ‘Culturele Ondernemersprijs’. Dansschool Saco Velt overwon en mag de prijs beschouwen als een kroon op een lange carrière. De school heeft de dienstverlening heel natuurlijk weten uit te breiden, aldus de jury. “Het is niet alleen een dansschool, maar ook een ontmoetingscentrum. Hier ontstaan relaties; een Tinder-avant-la lettre”, aldus jurylid Arjen Rusticus. Overige finalisten in deze categorie waren A Guide to Leeuwarden en Kunstacademie Friesland.

TanQyou opent in Sint Annaparochie Outsider TanQyou opent in het voorjaar van 2018 drie nieuwe locaties. Zo zal er binnenkort getankt kunnen worden bij TanQyou in Dalfsen, Heerlen en in Friesland: Sint Annaparochie. TanQyou is een onbemande tankstation formule die naar eigen zeggen ‘tanken weer leuk en persoonlijk maakt, ondanks dat er geen personeel achter de kassa staat’. Dit gebeurt door de inzet van digitale hulpmiddelen zoals een app en een persoonlijk My TanQyou account. Zo wordt de klant via een technologisch snufje herkend aan de pomp en begroet bij zijn voornaam. Momenteel beschikt de formule over zes locaties en voor 2019 wil TanQyou over dertig stations beschikken.

De Goede Verzekeringen en Hypotheken: 70 jaar. Een feestje in Heerenveen: De Goede Verzekeringen en Hypotheken bestaat daar 70 jaar. Van een pure assuradeur is het Heerenveense familiebedrijf uitgegroeid tot een financieel dienstverlener. Het persoonlijke contact met de klant blijft centraal staan, verzekert eigenaar Willem de Goede (37). ”Dat kreeg ik al vroeg te horen van opa Otto en vader Rudolf.’’ In 1948 begon Otto de Goede het familiebedrijf met verzekeringen. Zijn zoon Rudolf zette eind jaren zestig de financieringstak en de hypotheektak op. De Goede verzekeringen en hypotheken is vervolgens stap voor stap uitgebouwd tot een modern financieel dienstverlener. Tijden veranderen. Daar springt het bedrijf op in met het streven om voor klanten persoonlijke digitale dossiers op te bouwen, waarin alle financiële producten zijn opgenomen. “Dat geeft inzicht in de financiële situatie van de klant. Door vervolgens de juiste vragen te stellen komen wij gezamenlijk tot een passend advies.’’

Extra vestiging VVV Leeuwarden aan het Oldehoofsterkerkhof Een VVV is er van oudsher om bezoekers aan een stad een warm welkom te heten en te wijzen op alles wat er te doen is. Achterliggende gedachte: de bestedingen in een stad bevorderen, hetgeen uiteraard goed is voor de lokale- en regionale economie. Reden voor VVV Leeuwarden om daar in 2018 extra hard aan te trekken, met een vestiging in hartje binnenstad. De nieuwe vestiging is eigentijds ingericht. De VVV wil de bezoeker hier het ‘Leeuwarden-gevoel’ overbrengen. Naast het reguliere aanbod van toeristische informatieproducten zijn hier voornamelijk producten gemaakt door Leeuwarders of over Leeuwarden te vinden. Om bezoekers te inspireren stelt VVV Leeuwarden schapruimte beschikbaar aan haar vrienden zodat zij hier hun activiteit of product onder de aandacht kunnen brengen. Op de nieuwe locatie wordt veel aanloop verwacht, vanwege de parkeergarage, de jachthaven in de Prinsentuin, de Oldehove, het Historisch Centrum Leeuwarden en het bezoekerscentrum OBE/ Lân van Taal. Tijdens de inrichting van het pand is al gebleken dat toeristen de vestiging goed weten te vinden.

OF 2018-02

RUIM 120 AANWEZIGEN BIJ ONDERWIJSSEMINAR FRIESE RABOBANKEN De Friese Rabobanken organiseerden eind maart een Fries Onderwijsseminar in het Van der Valk Hotel in Leeuwarden. Daar kwamen 120 belangstellenden op af. “De reden om dit seminar te organiseren is tweeledig”, zegt Jelmer Algra, directievoorzitter van Rabobank Leeuwarden-Noordwest Friesland. “Enerzijds willen we een maatschappelijke bijdrage leveren door het onderwijs verder te helpen. En anderzijds willen we iedereen in het primair onderwijs inspireren met sessies die bijdragen aan de toekomst. Bovendien heeft het seminar een belangrijke netwerkfunctie. We zien dat mensen elkaar kennen en verder willen helpen: het was een seminar voor en door het onderwijs. Ik ben daar met recht trots op.” De gasten volgden onder andere inspiratiesessies gericht op de toekomst. Peter Cox, programmamanager Brainport Development Leren, riep iedereen op om leerlingen naar behoefte op te leiden. Door samen te werken met bedrijven en organisaties in de regio kan onderwijs omgevingsgericht worden ingericht. Dat biedt voordeel voor leerling en bedrijf. “Deze wijze van omdenken brengt ons verder”, aldus Cox.

Het Heelal: de droom van Reiny van der Vegt Iedereen heeft het wel eens meegemaakt: een receptie in een troosteloze setting, een trouwerij in een restaurant, waar de koele ontvangst volledig afbreuk doet aan de warmte die het bruidspaar omgeeft, of een uitvaart waar je met kromme tenen zitten omdat de geluidsinstallatie hapert. Dat moet anders, vindt Reiny van der Vegt, inmiddels al meer dan 20 jaar professioneel en succesvol ondernemer in de uitvaartbranche. Daarom startte zij het initiatief ‘Het Heelal’. En het bijzondere is: iedereen kan participeren. Het plan van Van der Vegt betreft het laten ontwerpen en bouwen van een energieneutraal gebouw voor de lokale en regionale gemeenschap in Hurdegaryp en ver daarbuiten. Een gebouw in een natuurlijke setting waarin mensen een maximale vrijheid wordt geboden om samen vorm en invulling te geven aan het markeren van bijzondere levensmomenten. “Geboorte, verloving, huwelijk, jubilea, overlijden, herdenkingen… het zijn alle gebeurtenissen die vragen om het feest, de ceremonie of de plechtigheid waarbij alles tot in detail klopt”, aldus Van der Vegt. “Immers, het gaat hier over grote thema’s die elk mens op zijn eigen wijze wil beleven en doorleven. Wanneer iets ‘niet lekker loopt’ dan kan dit een enorme impact hebben op de herinnering aan het gebeuren en de verwerking ervan. Juist daarom komt het zo precies. Het Heelal wil aan deze momenten van viering, verbinding, herdenking en heling letterlijk en figuurlijk plek geven.” Wie meer wil weten: op de website www.hetheelal.nuwordt het plan uitgelegd, komen donateurs en vrienden aan het woord en kan eenvoudig online worden gedoneerd.”

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

Troostberen voor Kijlstra Een half kijkje over de grens: Vastenburg BouwAdviesBureau (Marum, Groningen) heeft 75 troostberen geschonken aan Kijlstra Ambulancegroep (Drachten). Troostberen kunnen kinderen troost, liefde en een veilig gevoel geven, nadat ze iets vervelends meegemaakt hebben. De beren worden door het ambulancepersoneel van Kijlstra uitgedeeld aan kinderen op het moment dat ze te maken krijgen met een ambulance, bijvoorbeeld omdat ze ziek zijn of een ongeluk hebben gehad. De troostberen zijn in alle ambulances van Kijlstra te vinden. Edwin Vastenburg, directeur van Vastenburg BouwAdviesBureau: “Bij al onze bouwprojecten houden we zoveel mogelijk rekening met mensen en hun leefomgeving. Veiligheid is daarbij een belangrijk aandachtspunt. Kinderen zouden altijd veilig moeten zijn, maar ook zij worden soms geconfronteerd met situaties waarin dat niet zo is. Daarom zijn we dankbaar dat we in samenwerking met Kijlstra Ambulancegroep kinderen op deze manier toch een klein beetje kunnen ‘troosten’.”

OF 2018-02

Sjoerd en Arjan. Typisch ondernemers met een nine-to-five mentaliteit.

Nieuw! Slim boekhouden met een betrouwbare online totaaloplossing Da’s lekker... tijd overhouden voor een potje tennis met je vrienden. Hoe doe je dat? Met Boekhout van Kromhout. Deze slimme online oplossing van Van der Veen & Kromhout geeft 24/7 inzicht in de prestaties van uw bedrijf. U bent altijd in control en de tijdrovende administratie behoort tot het verleden. Zo kunt u de kostbare uren na vijven besteden zoals u zelf wilt: aan uw relatie, uw kinderen, uw hobby, uw sport of om nieuwe ondernemingsplannen uit te werken.

Ontdek hoeveel tijd u kunt besparen! Ga naar www.boekhoutvankromhout.com

Het gemak van een grotendeels geautomatiseerde administratie Overal en altijd inzicht in actuele cijfers Betrouwbare sturingsinformatie in één muisklik Altijd het advies van uw accountant bij de hand Tijd overhouden voor zaken die er écht toe doen

TEWATERLATING MPV BIJ BIJLSMA WARTENA Een jaar geleden kreeg scheepswerf Bijlsma Wartena van Rijkswaterstaat de opdracht voor het bouwen van drie duurzame multi-inzetbare schepen. En op 16 maart 2018 was het zover: toen kon de MERWESTROOM, de eerste Multi Pur-pose Vessel 30 te water worden geladen. Er zijn nogal wat snufjes die de duurzaamheid van het schip bevorderen. Zo zorgt de hydrodynamische vorm van de romp, door Bijlsma Wartena bedacht en geconstrueerd, voor een lage weerstand in het water. De MPV-30 is uitgerust met batterijen die de energie leveren voor de dagelijkse werkzaamheden. Wanneer het schip ’s ochtends het ruime sop kiest, zijn de batterijen volgeladen met groene stroom vanaf de wal. Overdag leveren de zonnepanelen aan boord ook energie. Dit totaalconcept zorgt ervoor dat de generatoren zo optimaal mogelijk worden ingezet, met een zo laag mogelijk aantal draaiuren en minimale uitstoot. Bovendien wordt de restwarmte van de motoren gebruikt voor de verwarmingsinstallatie van het schip. Het energieverbruik van de MPV-30 is dan ook bijzonder laag.

Makelaar Remco van Dijk en Thea van der Kooi voor de vestiging van Vedaflex in Dokkum. Foto Tine van Knijff

Makelaardij Roos verhuurt pand Boterstraat aan Vedaflex Uitzendbureau

CBRA gecertificeerd UPD opsteller

Vedaflex Uitzendbureau huurt sinds een kort een deel van het pand aan Boterstraat 8 in Dokkum. Het uitzendbureau zocht een locatie in de binnenstad en vond in Makelaardij Roos een enthousiaste partner om de uitdaging mee aan te gaan. Makelaar Remco van Dijk: ,,Voorheen had dit pand een winkelfunctie. Gemeente Dongeradeel voert nieuw beleid en heeft besloten dat in een deel van de gebouwen in de binnenstad een vervangende functie is toegestaan. Dat is ook het geval met dit pand. Vedaflex huurt een deel ervan, 10Store aan de Breedstraat gebruikt vanwege een verbouwing het andere deel tijdelijk voor opslag.” De makelaar vertelt enthousiast over de huurders; lege panden in het centrum vindt hij nu eenmaal geen gezicht. Het vinden van een nieuwe invulling en geschikte huurders en kopers, is een uitdaging die de medewerkers van het makelaarskantoor dan ook steeds opnieuw enthousiast aangaan. "En wij wilden heel graag een plek in de binnenstad”, vertelt Thea van der Kooi uit Ternaard. Samen met Rutmer van der Meer uit Oudebildtzijl – bij velen bekend als kaatser – runt zij de vestiging van Vedaflex in Dokkum. ,"Dokkum is een prachtplek. Collega’s van onze vestiging in Veendam vinden het hier ook ontzettend mooi en knus. Ook dit pand heeft een huiselijke, persoonlijke sfeer en dat wilden we graag. We hebben parkeergelegenheid vlakbij en ook daardoor veel aanloop; mensen lopen zo even naar binnen.” De samenwerking met Makelaardij Roos verliep vlot. "Nadat we ons oog op dit pand hadden laten vallen, hebben we Remco gebeld. Na de bezichtiging ging alles eigenlijk heel vlot. Prima zo!”

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

Adviesbureau CBRA is actief op het gebied van brandveiligheid. Ze zijn gespecialiseerd in bouwkundige, installatietechnische en organisatorische brandveiligheid en kunnen hiermee een volledig integraal brandadvies leveren. Vanaf afgelopen maand is CBRA officieel gecertificeerd opsteller van Uitgangspuntendocumenten (afgekort UPD) voor blussystemen. Blussystemen worden in gebouwen aangebracht met als doel een brand vroegtijdig detecteren, beheersen en/of te blussen. Een voorbeeld van een blussysteem is een sprinklerinstallatie. Om tot een goed werkend blussysteem te komen waar de eindgebruiker mee verder kan moeten de doelstellingen, ontwerpkeuzes bouwkundige en organisatorische eisen vooraf aan de aanleg worden opgenomen in een UPD. Het UPD kan worden gebruikt voor de vergunningsverlening door het bevoegd gezag, voor certificering door een onafhankelijk inspectiebureau, als uitgangspunt voor een risico-inspectie door een verzekeraar of als uitgangspunt voor de engineering door een sprinklerinstallateur. Bart Rienstra en Klaas Jan de Boer vormen samen het kloppend hart van CBRA en zijn blij met de erkenning. “Voor bedrijven is het belangrijk om met een gespecialiseerd en vooral gecertificeerd adviesbureau samen te werken” aldus Bart. “Tevens geeft een erkenning vertrouwen voor de eisende partijen zoals inspectie-instellingen, bevoegd gezag en verzekeraars die ons werk beoordelen” vult Klaas Jan aan. Voor meer info over onze diensten op gebied van brandveiligheid zie www.cbra.nl

OF 2018-02

“Met 500 medewerkers en vrijwilligers is vertrouwen in je ICT-oplossingen van essentieel belang” Marius Breukink, IT-beheerder Stichting Oude Groninger Kerken

Vertrouwt u ook blind op uw ICT? Arrix is voor Stichting Oude Groninger Kerken een belangrijke partner die inmiddels de gehele ICT- infrastructuur, ICT Security, Exact Business Software en SharePoint oplossingen samen met ons heeft geïmplementeerd. Met ruim 500 medewerkers en vrijwilligers binnen onze organisatie is het ICT -platform van cruciaal belang om meer efficiency, productiviteit en rendement te behalen. Met Arrix als betrouwbare partner zijn wij hier uitstekend in geslaagd. Dat blijkt ook uit de laatste vooruitstrevende oplossingen die Arrix bij ons heeft gerealiseerd: een vergaderapplicatie en een intranet voor vrijwilligers gebaseerd op SharePoint. In deze samenwerking vult Arrix ons precies aan, daar waar onze kennis en capaciteit ophoudt. ICT-oplossingen moeten uw bedrijfsvoering eenvoudiger, rendabeler, efficiënter en plezieriger maken. Met dit in gedachten werken onze medewerkers iedere dag met veel plezier aan uitdagende projecten. Het resultaat? ICT waar u gemak van heeft en waar u blind op kunt vertrouwen. Bekijk onze ICT-oplossingen: www.arrix.nl/ict-oplossingen.

Betere resultaten door inzicht NLP (Neuro Linguïstisch Programmeren) is een methodiek voor training, coaching en communicatieverbetering. Het is ook in Nederland al jaren bekend en wint nog altijd aan populariteit. Steeds meer mensen merken dat door zich te verdiepen in NLP, ze meer bereiken en daardoor lekkerder in hun vel zitten. Opleidingscentrum en Coaching praktijk KiesKoers van Ymkje de Vries (lezers van OF kennen haar misschien al) in Burgum heeft nu iets bijzonders: een zesdaagse NLP-training, speciaal gericht op het toepassen van de technieken in een business context. ‘De deelnemer wordt zich meer en meer bewust van hoe hij/zij handelt in de verschillende business contexten en welke motieven en diepere drijfveren hieraan ten grondslag liggen’, aldus de brochure. Professionele ontwikkeling en persoonlijke ontwikkeling gaan hand in hand in deze training, zo leren we. “Het is ook goed mogelijk om de Business NLP Training in company te volgen”, aldus De Vries. “De deelnemers kunnen elkaar feedback geven in een veilige omgeving en door middel van dialoog en training kan een gezamenlijke visie op professionaliteit ontstaan.” De training loopt op dit moment al, maar begin mei gaat er weer een training starten. www.kieskoers.nl

‘Met deze samenwerking maken we ons sterk voor de AVG!’

Opening Afsluitdijk Wadden Center

De AVG wetgeving (Algemene Verordening Gegevensbescherming) wordt 25 mei van toepassing. Iedere ondernemer staat voor dezelfde uitdaging waarbij het gaat om informatiebeveiliging en privacy en dit vraagt om verschillende disciplines.

Op 22 maart opende bij Kornwerderzand Afsluitdijk Wadden Center. Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) en gedeputeerde Klaas Kielstra van de provincie Fryslân knipten daartoe een lint door. Het centrum is de plek waar toeristen en bezoekers een totaalbeleving krijgen van Unesco Werelderfgoed Waddenzee, de voor de wereld unieke Vismigratierivier, het IJsselmeergebied en niet te vergeten de Afsluitdijk zelf. ‘De bezoeker krijgt een levendig beeld van de omgeving en van de vele waterbouwkundige en andere vernieuwende projecten die hier de komende jaren worden gerealiseerd’, aldus het feestelijke persbericht.

Een effectief privacy beleid vergt een benadering die niet alleen de juridische aspecten belicht, maar ook aandacht heeft voor bedrijfsprocessen, risicobeheersing en ICT. Om compleet te adviseren over de AVG hebben Meeus, De Boer & Egberts Advocaten en Arrix Automatisering hun krachten gebundeld. Hun geïntegreerde aanpak zorgt voor optimale ondersteuning bij de implementatie van de AVG. Met de kennis en ervaring van Meeús in risicomanagement, de juridische expertise inzake de AVG van De Boer & Egberts en de deskundigheid van Arrix aangaande de techniek en ondersteunende software, worden alle facetten in uw privacy beleid geoptimaliseerd. Door de samenwerking resulteert dit in één duidelijk, afgestemd advies.

Levensverhalen als verdienmodel ‘Storytelling’ is ‘hot’ in het zakenleven. Achterliggende gedachte: mensen hebben verhalen nodig, omdat deze verhalen blijven hangen. Maar niet alleen de verhalen van bedrijven kunnen vastgelegd worden; ook familieverhalen mogen vastgelegd worden, waardoor ze voor de eeuwigheid bewaard kunnen worden. Dat is exact waar bedrijf Rodenhuis Mediaproducties uit Sneek op in haakt. Het bedrijf biedt aan om familieverhalen vast te leggen op video. Daar is zelf een eigen website voor gelanceerd: www.levensverhaalopvideo.nl. “Er kan een moment in uw leven zijn dat u uw persoonlijke levensverhaal vast wilt laten leggen, of dat van uw ouders”, zo stelt Lennart Rodenhuis in een persbericht. “Een levensverhaal op video is zeer geschikt om dierbare herinneringen bewaard te laten blijven. Als een nalatenschap of om bepaalde gebeurtenissen een plek te kunnen geven”, aldus de ondernemer.

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

Hans de Boer, De Boer & Egberts: “Met deze samenwerking willen we laten zien dat de AVG niet een donkere duistere wolk is die boven iedere ondernemer hangt. Integendeel, met de juiste expertises en ondersteuning levert de AVG veel voordelen op. Bouwen aan privacy is bouwen aan een duurzame reputatie. Dat wil toch iedereen”.

OF 2018-02

Innovatie is ook: opleiden en samenwerken

‘De bouw zelf moet laten zien dat het leuk is’ Innovatie in de bouw was het thema van het OF-tafelgesprek dat onlangs in Heerenveen plaatsvond. Een mooi pluriform gezelschap wisselde erover van gedachten. Financiële ruimte om te innoveren hebben bouwers in Friesland nog niet, merken de gesprekspartners. De oplossing lijkt te zitten in samenwerken en het opleiden van nieuwe vakmensen. Rients de Jong is gastheer in het eigen Raethuis; een gezellig ‘bruincafé’ dat onderdeel uitmaakt van het gelijknamige accountantskantoor aan de Herenwal. “Ons kantoor is in 2012 opgericht. De dienstverlening in de accountancy staat behoorlijk op de kop, daarom besloten wij het volledig anders te doen:

laagdrempelig en met een open bedrijfscultuur, zowel werknemers als klanten waarderen onze vrije manier van denken. We hebben veel bouwen bouwgerelateerde bedrijven in ons klantenbestand. Wij merken dat innovatie momenteel vooral gaat over het verduurzamen van het businessmodel.”

OF 2018-02

Sjoerd Kuiper kan daar over meepraten. Hij is directeur van de Dactum Groep, daaronder vallen Revoort, Kenders Bouw en Man&Mach. “Met Man&Mach doen we veel asbestsanering voor de agrarische sector en de woningsector, en veel herstelwerkzaamheden. Vanuit onze hoofdvestiging in Drachten

sturen we negentig werknemers aan. Qua personeel is het krap; we willen medewerkers graag behouden en zien hen als ambassadeurs. Qua innovatie maken we in de woningsector gebruik van MiniContainment. In de agrarische sector denken we na over hoe we asbestplaten machinaal van daken kunnen halen.”

Productontwikkeling Jacoba Hoeksma knikt: als Communicatie Manager bij VDM Woningen weet zij alles van het automatiseren van bedrijfsprocessen. Vanuit Drogeham en Amersfoort worden in het hele land in hoog tempo kwalitatief hoogstaande prefab woningen uit de grond gestampt. Jacoba legt uit: “VDM is een multidisciplinaire organisatie. Als ontwikkelende aannemer hebben we alle disciplines in huis: van projectleiding tot metselaar, van installatiedeskundige tot timmerman. Wat duurzaamheid betreft lopen we voorop: we vinden het een uitdaging om mooie, duurzame producten te ontwikkelen. We denken continu na over innovatie.” Jeroen van Wijk kent VDM goed. Hij is Projectleider Innovatiecluster Bouw bij het Kennis- en Innovatiehuis in Buitenpost. “Wij ondersteunen ondernemers in Noordoost Fryslân, we doen dit zelf of door slim gebruik te maken van ons netwerk van kennisinstellingen, onderwijs, gemeentes, subsidieadviseurs en andere bedrijven. Wij richten ons op de sectoren bouw,

metaal en agrofood. Wij verbinden bedrijven aan elkaar, waardoor werkgelegenheid ontstaat en innovatie tot stand kan komen.” Jan Adema is eigenaar van IdFrm in Leeuwarden, hij heeft dertig jaar ervaring in de ‘wereld van licht’; innoveren is zijn core business. “IdFrm betekent ‘van idee naar vorm’. Wij bedenken lichtoplossingen met LED-technologie, dat per definitie duurzaam is. We ontwikkelen en maken alle producten zelf, werken sterk regionaal en vooral voor bedrijven en onderwijsinstellingen. Wij ontwikkelen bijvoorbeeld oplossingen om licht zodanig te programmeren dat de gebruiker zelf het licht kan bedienen via een touch screen of mobile device.” Kortgeleden kwamen IdFrm en VDM elkaar tegen: een particulier die een woning liet bouwen wilde een lichtplan, tijdens de bouw werden lichtoplossingen al geïntegreerd. “Vrij uniek”, weten Jan en Jacoba. Jacoba: “Particulieren zijn minder met duurzaamheid en innovatie bezig dan bedrijven. Die worden getriggerd door vernieuw-

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

de weten regelgeving en moeten aan hoge eisen voldoen. Consumenten zijn nog niet zover.” Sjoerd: “In de agrarische sector ook niet. Daar kijkt men als een dak moet worden vervangen vooral naar de prijs en kiest men de meest traditionele en goedkoopste oplossing. Ontwikkeling van producten kan ook problemen opleveren: zo maken fabrikanten steeds dunnere isolatiepanelen, wat ook weer de nodige problemen oplevert.”

Jeroen van Wijk Bedrijfsnaam Kennis- en Innovatiehuis Functie Projectleider Innovatiecluster Bouw Hobby's Voetbal (speler/trainer/coach) Lijfspreuk Lach, en de wereld lacht terug.

Bouwwerkinformatiemodel Jeroen: “Wij juichen innovatie toe. Wij hebben vanuit het KEI twee ondernemers in Noordoost Friesland verbonden met een 'innovator’. Zij zijn nu gezamenlijk bezig met het ontwikkelen van een gasloze cv-ketel. Het zou geweldig zijn als dat lukt.” Jacoba noemt het bouwwerkinformatiemodel: BIM. “Een digitaal model van bijvoorbeeld een woning, waarin elke partij zijn deel intekent. Zo kent iedereen alle ins-and-outs, wat tijd en fouten scheelt.” Kanttekening: de kostbare methode is vooral voor kleine bouwbedrijven niet te betalen.

Sjoerd Kuiper Bedrijfsnaam Man&Mach BV. Functie Directeur Hobby's wielrennen/mtb Lijfspreuk Werken volgens regels, daar leven we van!

OF 2018-02

› Kantoorartikelen

Alles wat je graag snel en makkelĳk in huis wilt hebben

› Projectinrichting

Ben je op zoek naar één leverancier voor al je kantoor- en facilitaire producten? Wĳ leveren alles voor op en rond de werkplek.

› Repro & Sign

We hanteren geen minimum orderbedrag of bezorgkosten en leveren af op de plek waar je dit wenst. Met eigen vervoer zorgen we ervoor dat die vier dozen kopieerpapier in het kastje op de tweede verdieping komen te staan, mocht je dit wensen.

› ICT diensten

› Outlet

Neem de proef op de som, we gaan graag met je in gesprek om te kĳken wat we voor jouw organisatie kunnen betekenen.

› PostNL

085 044 0440 info@datas.nl

Kan ik besparen op mijn energierekening?

Ik zoek een betrouwbare installateur die mij volledig kan ontzorgen...

Denkt u na over energiebesparende maatregelen in uw woning? Breman Service Drachten adviseert u gratis en vrijblijvend over uw cv-ketel, isolatiemogelijkheden en toepassing van duurzame technieken als zonnepanelen, waarmee u flink bespaart op uw maandelijkse energielasten. Maak een afspraak voor vrijblijvend advies en een oplossing die het beste aansluit op uw wensen en mogelijkheden! Sluit nu een serviceabonnement voor uw cv-ketel af via onze website (o.v.v. actiecode Smallingerland) en ontvang het eerste jaar 25% korting. U heeft al een basis abonnement voor € 4,99 per maand!

breman.nl/warmteadvies T 0800 - 44 222 44

25% korting in het 1e jaar op uw abonnementskosten

Breman Drachten is werkzaam in de seriematige woningbouw en kleine utiliteitsbouw. Bovendien beschikken wij over een gespecialiseerde afdeling die zicht richt op renovatie- en ketelvervangingsprojecten. Of het nu gaat om luchtbehandeling, brandpreventie, loodgietersinstallaties, sanitaire installaties, centrale verwarmingsinstallaties of gas, water en elektra: Breman Drachten is uw installateur voor advies en uitvoering hiervan. U zult merken dat we bij Breman altijd een stapje harder lopen. Het verschil zit ‘m in kleine dingen, die groots aanvoelen. Benieuwd hoe dat werkt? Neem vrijblijvend contact op.

breman.nl/drachten T 0512 - 51 49 15

Jacoba Hoeksma Bedrijfsnaam VDM Woningen Functie Communicatie Manager Hobby’s Paardrijden Lijfspreuk Elke dag iets nieuws leren.

Rients: “Een zelfstandige partij zou dit verder moeten ontwikkelen, zodat het model voor iedereen beschikbaar komt. Wij kennen het platform ‘Volg je woning’, waarin ook vele partijen samenwerken, van makelaar tot installateur. Het heeft veel raakvlakken met BIM én is ontwikkeld door een commerciële partij.” Jacoba: “BIM is een digitaal 3D ontwerp programma waarin verschillende zakelijke partijen kunnen samenwerken. ‘Volg je woning’ is een applicatie om informatie te delen met de koper. Ze hebben raakvlakken, maar zijn niet direct te vergelijken.” “De interesse voor BIM is er wel”, weet Jeroen. “Wij organiseerden een basissessie BIM en kregen veel meer aanmeldingen dan we hadden verwacht.” Rients: “Voor methodes die zoveel impact hebben, moet je een investeerder vinden.” Sjoerd plaatst een kanttekening: “Driekwart van de bouwbedrijven is een eenmansbedrijf, zonder geld om te innoveren. Zij voelen nog de nasleep van de crisis en zijn vooral bezig met de ‘waan van de dag’.” Jan weet: “Vanuit vraag ontstaat vaak innovatie. Wij werken vanuit de vraag van de klant. Zo vroeg kortgeleden iemand: kun je iets maken in de armaturen die wij nog hebben liggen? Dan wordt

het niet te duur. Prima, we gaan ermee aan de slag. Als er iets wordt gevraagd wat niet binnen onze eigen disciplines valt, zoeken we de samenwerking op.”

Delen van kennis Het KEI bracht in die geest nog een verbinding tot stand, waar VDM bij was betrokken. Jacoba: “Een bedrijf gespecialiseerd in las- en montagetechniek heeft kortgeleden onze fabriek bezocht en uitleg gekregen over onze productieprocessen: ze waren benieuwd of ze zelf nog efficiënter kunnen werken. Wij moedigen het delen van kennis aan, ook branche-overstijgend.” Dat gebeurt ook bij Man&Mach. Sjoerd: “Als wij grote projecten hebben, schakelen we bouwers in. Dan spreken we af: niemand loopt met lege handen. Je sjouwt ook voor anderen materiaal, we moeten met z’n allen de klus klaren.” Jacoba: “Heel herkenbaar. Wij werken altijd met teams, juist om efficiënt te kunnen zijn.” Jan: “We hoeven niet aan elkaars product te verdienen, maar willen gezamenlijk aan een project verdienen.” Rients: “Mooi dat samenwerking ook tot innovatie leidt. Het zou niet best zijn als we alleen innoveren vanwege financiële prikkels van de overheid.” Jeroen: “Wij hebben een maatschappelijke drive: onze regio vooruit helpen.”

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

Innovatiefonds Rients ziet dat de crisis sporen heeft nagelaten. “Ondernemers hebben nog te weinig kans gehad om die kaalslag goed te maken en geen goede marges te bewerkstelligen. Opleidingsfondsen, waar bedrijven weinig gebruik van maken, moeten innovatiefondsen worden zodat ondernemers ruimte krijgen voor ontwikkeling.” Jan Adema De combinatie van opleiden en innoveren spreekt iedereen aan tafel aan. En: kinderen moeten de maakindustrie leren kennen. Jacoba: “Laat basisscholieren kennismaken met een zaag en betonmixer. Wie daarmee kan omgaan krijgt respect van anderen. Daar ontbreekt het vaak aan: hogeropgeleiden kijken op vakmannen neer.” Jan vindt dat jongeren moeten weten waar de wereld uit bestaat, voordat ze kiezen voor bijvoorbeeld de ICT of de bouw. Jeroen noemt opleidingsbedrijf Bouwmensen. “Voor opleiding en omscholing, het zit ook in Leeuwarden. We moeten gebruikmaken van zulke mooie initiatieven, dan ontwikkelen en innoveren we samen.” Sjoerd sluit af: “Wij moeten jongeren laten zien hoe leuk de bouw is.”

Bedrijfsnaam IdFrm b.v. Functie Directeur Hobby’s Voetbal, voorzitter Leeuwarder Zwaluwen Lijfspreuk Wacht niet op een goede dag, maak er zelf een!

Rients de Jong Bedrijfsnaam Raethuis Accountants Functie Directeur Hobby’s Tennis, volleybal, liefhebberij voor auto’s Lijfspreuk Als je plezier hebt in wat je doet is er veel te bereiken.

OF 2018-02

Aannemingsbedrijf Weg- en Waterbouw

Stienstra & Van der Wal-IJlst ISO en

Ook kunt u bij ons terecht voor: • Remmings- en geleidewerken • Stalen damwanden • Haven aanleg en steigerwerk • Houtleverantie • Diverse typen walbeschoeiingen • Houten bruggen Voor informatie en/of een vrijblijvende offerte kunt u altijd contact met ons opnemen.

S&W

& kwalite iligheid Waar ve samengaan nauw

certificee

VCA ge

Aannemingsbedrijf Weg- en Waterbouw Stienstra & Van der Wal Rogmolewei 6, 8651 EP IJlst Tel. 0515-533243, Fax 0515-531362 info@stienstra-vanderwal.nl www.stienstra-vanderwal.nl

De Stadsring Leeuwarden is een kwalitatief hoogwaardig glasvezelnetwerk, bestemd voor zakelijk gebruik. De Stadsring is een uitgebreid netwerk van vele kilometers dwars door Leeuwarden. Glasvezel maakt veel mogelijk. Vele diensten tegelijk met een ongekende snelheid over dezelfde verbinding, dat wil de Stadsring bieden aan haar klanten. De Stadsring Leeuwarden is een open netwerk. Dit betekent dat het netwerk onder dezelfde condities door iedereen kan worden gebruikt. Dat maakt de Stadsring Leeuwarden tot een uniek product met gelijke mogelijkheden voor iedereen. Wilt u weten wat de Stadsring voor u kan betekenen? Neem dan contact op via 058 234 35 34 of kijk op www.stadsringleeuwarden.nl

• • •

Jacht / scheepsbouw Leverancier yacht-equipment Civiel werk aquaduct N31 Harlingen

• • •

Gecertificeerd personeel Kwaliteitsproducten Snelle service

Gecertiﬁceerd onder de EN1090 executie klasse 3 voor zowel staal, aluminium als roestvaststaal. Staal en Aluminiumbouw Harlingen B.V. | Edisonstraat 23 8861 NA Harlingen | T. 0517 - 78 50 13 verkoop@sabharlingen.nl www.sabharlingen.nl

Praktische toepassingen nieuwe privacywetgeving GDPR, AVG, Privacywetgeving, 25 mei 2018, bescherming persoonsgegevens, wet datalekken, verwerkersovereenkomst…. Er staat iets belangrijks aan te komen, dat is duidelijk. En dus word je als ondernemer overspoeld met informatieavonden en workshops. Vanuit mijn professie als ICT-specialist zie ik veel ondernemers die vol goede moed naar dat soort bijeenkomsten gaan, maar vervolgens met meer vragen achterblijven dan dat ze aanvankelijk hadden. Graag deel ik een paar praktische tips om de beveiliging van je automatisering te professionaliseren. Belangrijk is de nieuwe General Data Protection Regulation (GDPR) van de EU. Burgers krijgen in feite het recht om zelf te bepalen wie

welke gegevens van ze mogen hebben en waar deze vervolgens voor gebruikt mogen worden. Een goede zaak, maar wel met grote consequenties die je als ondernemer niet mag onderschatten. Tegelijkertijd spelen er ook zaken die met jouw eigen online veiligheid te maken hebben. Mijn eerste tip is dan ook: zorg ervoor dat je als organisatie een goed wachtwoordbeleid hebt en zorg dat dit nageleefd wordt. Extra bescherming is het invoeren van een 2-factor authenticatie; als je ergens inlogt krijg je eerst een melding op je mobiele telefoon welke je moet accepteren alvorens je toegang krijgt tot je systeem. Dan tip nummer twee. Ik zeg het vaak en blijf het doen; zorg voor goede backups! Het liefst een

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

backup buiten het pand. Dit kan handmatig met schijfjes of een USB-stick maar de mooiste oplossing blijft een online backup bij je ICT-leverancier. Deze controleert de backups en voert periodiek herstel acties voor je uit. Zo heb je er geen omkijken naar en ben je altijd gegarandeerd van je gegevens. Veel ZZP-ers en buitendienstmedewerkers beschikken over een laptop waar privacygevoelige informatie op staat. Denk aan de verzekeringsadviseur die bij de klant een berekening gaat maken. De kans dat de laptop ergens een keer blijft liggen of gestolen wordt is relatief groot. Versleutel daarom ook alle risicovolle apparatuur met speciale software. Zonder de juiste inlogcodes is de laptop onbruikbaar voor kwaadwillende lieden.

Ook verstandig: laat je IT-leverancier periodiek een netwerkscan uitvoeren om te kijken of er ongewone activiteiten plaatsvinden op je bedrijfsnetwerk. Er is zelfs apparatuur te krijgen die dit proactief voor je doet. Een zogenaamd ‘cyber alarm’; een inbraakalarm maar dan voor je IT infrastructuur. Uiteindelijk gaat het erom dat je er bewust van bent waar je je privacygevoelige gegevens opslaat. Daarnaast is het van belang dat je je verantwoordelijkheid neemt om deze gegevens te beveiligen. Zit je, naar aanleiding van bovenstaande tips, toch nog met vragen, of breekt het zweet je al uit? Neem dan even contact met mij op: ik help je graag verder!

Nick Betgem Eigenaar Office IT https://officeit.nl/

OF 2018-02

www.scholma.nl

www.veeew.com

van Scholma De Veeew App brengt de wereld van DRUKWERK op een perfecte manier samen met de digitale wereld • geeft extra beleving aan brochures • geeft een gezicht aan statische informatie • geeft registratie van bezoekersgedrag

Download de

app en scan deze pagina

Veeew biedt extra mogelijkheden voor uw marketing en communicatie Zie www.veeew.com of bel 050-3013636 en vraag naar de mogelijkheden

Al ruim 100 jaar de veelzijdige aannemer uit Eastermar...

Grote Hornstweg 19-D, 9261 VW Eastermar telefoon: 0512 - 47 13 00 www.bouwbedrijfswart.nl swart@bouwbedrijfswart.nl

Een eigen bijdrage van de Freon van Fossylfrij Fryslan

Friesland zonder aardgas ... wat betekent dat voor mij? Alle nieuwsitems openden ermee: de gaskraan van Groningen gaat dicht! Minister Wiebes van Klimaat nam deze week een drastisch besluit, met grote consequenties voor de energievoorziening de komende tien jaar. Gronings gas verwarmt tot dusverre vrijwel alle huizen en bedrijven in Nederland. Dat gaat dus over gas-CV-ketels. Elk jaar worden er in Fryslân zo’n 13.000 vervangen door een nieuwe en zijn er zo’n 200.000 van in Fryslân. Wat de Rijksoverheid nog niet doet is bewoners informeren: wat betekent dat voor mijn huurwoning of mijn koopwoning?

voor die gemeenten. Wijkverwarming, biogas, elektrisch of een biomassa-oplossing? De tijd zal het leren.

Ik word er regelmatig op aangesproken, zo gaat dat als dit je werk is. Over drie jaar geen CV-ketel meer? Dat wil de markt. Maar…….ik heb net een nieuwe; wat gaat dat allemaal kosten, moet ik dat zelf betalen? Waarom moeten wij in Nederland weer het beste jongetje van de klas zijn? In Amerika en China is het toch duizend keer erger? Kan ik met een warmtepomp mijn huis verwarmen? Komt er een subsidieregeling voor al deze investeringen?

Wanneer de woning goed geïsoleerd is, is de warmtepomp een alternatief dat veel wordt toegepast gaat worden de komende jaren. Maar: moet je dit jaar je ketel al vervangen? Vraag aan een specialist wat het beste is om te doen. De mogelijkheden zijn er, niet voor alle huizen, maar toch.

Begrijpelijke vragen. En daar is zomaar niet een antwoord op te dichten. Allereerst betekent ‘Groningen dicht’ niet dat er geen aardgas meer is. We kopen gewoon meer uit het buitenland en halen iets meer uit de kleine gasvelden, ook in Fryslân. Maar besparen gaan we ook. De aardgasprijs zal de komende tien jaar ongeveer verdubbelen. De werkelijke noodzaak voor het verwijderen van gasketels of andere gastoestellen is dus niet groot op korte termijn. Gas blijft er wel, nog een hele tijd.

Gas is er en blijft er. U krijgt de komende vijf jaar een aanbieding in de bus vanuit de markt, let maar op. Die markt bereidt zich hier snel op voor, dat betekent lagere prijzen, andere financiering en nieuwe subsidies.

Elke gemeente maakt de komende jaren plannen, hoe per dorp en per wijk in de stad, er gekozen kan worden voor een nieuw energiesysteem. Dat is een wettelijke plicht

Woningbouwverenigingen maken deze keuze op dit moment al. Bij grote renovaties wordt massaal het gas nu al afgesloten. Dat kan ook, omdat het gaat om grote aantallen tegelijk, met allemaal dezelfde aanpak. Dat is kosten reducerend en voor een hele lange tijd. De meest noodzakelijke maatregel is: isolatie. Beter glas, gevel, dak en vloeren. Voor woningbezitters is dat ingrijpend maatwerk en dus vaak erg duur.

De Freonen fan FossylFrij Fryslân kunnen daarbij helpen. Geen paniek dus? Absoluut niet.

Wacht gerust nog even af! Ze komen u opzoeken zodra er geld te verdienen is! Voor u en het bedrijf!

Bouwe de Boer Bouwe de Boer is aanjager duurzaamheid voor overheden en bedrijven en tevens nauw verbonden aan Freonen fan FossylFrij Fryslân

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

OF 2018-02

Frisia Invest

â€˜ Prachtig om een gebouw te transformeren tot iets nieuwsâ€™ Vorig jaar nam Johan Paques Frisia Invest over van zijn vader. De vastgoedontwikkelaar verhuisde ook nog eens naar een ander pand aan de Hegedyk in Sneek. Een bedrijf in beweging. Reden genoeg voor OF om te horen wat de plannen zijn met Frisia Invest.

OF 2018-02

Niet eens zo heel lang geleden was het nog een locatie van de GGZ, maar wie nu de ontvangsthal aan de Hegedyk 2 in Sneek binnenloopt ziet daar niets van terug. Het gebouw is getransformeerd tot een hip ingericht kantorencomplex. Ondernemers kunnen er bij Frisia Invest per vierkante meter ruimte huren. Een grote diversiteit aan bedrijven heeft al plek gevonden in het pand. Paques: “We hebben niet veel ruimte meer over. Het is een gewilde locatie. Binnen no time hebben we al aan 15 bedrijven kantoorruimte verhuurd.” Naast Frisia Invest zelf hebben onder andere een administratiekantoor, acupuncturist, pedicure- en massagepraktijk en een ICT-bedrijf onderdak gevonden aan de Hegedyk.

Van gemeentehuis naar appartementen voor ouderen Frisia Invest heeft een ruime ervaring in het ontwikkelen van kantoren, vakantieparken, winkels,

horeca, woningen en appartementencomplexen. Johan Paques nam Frisia Invest vorig jaar over van zijn vader die het bedrijf in 1993 startte. Paques werkte lang in de autobranche, maar maakte enkele jaren geleden de overstap naar Frisia Invest. Paques: “Het in- en verkoopproces vind ik mooi. Dat was zo met auto’s en dat is nu zo in het vastgoed. De markt maakt goede inkoop op het moment lastig, maar dat is ook juist weer een uitdaging. Je moet snel kunnen schakelen en mensen bij je plannen kunnen betrekken. Bij Frisia Invest weten we wat we willen en weten we wat we kunnen. We zijn goed in het ontwikkelen van vastgoed. Het omvormen van het GGZ-gebouw aan de Hegedyk tot een kantorencomplex is daarvan een mooi voorbeeld, maar we hebben bijvoorbeeld ook het voormalige gemeentehuis van Witmarsum opgekocht en laten ombouwen tot een woonhuis voor dementerende ouderen.

Op het moment zijn we betrokken bij een project om 20 appartementen voor ouderen te bouwen in het voormalige gemeentehuis van Balk.”

Van begin tot eind betrokken Veel investeerders verkopen een ontwikkelingsplan en laten de uitvoering aan anderen. Frisia pakt het anders aan. Ze kopen gebouwen op en zijn zelf verantwoordelijk voor de ontwikkeling. Paques: “Dat onderscheidt ons wel van anderen. Als we ergens instappen beginnen we vanaf nul. Tot de verkoop of verhuur zijn we betrokken bij al het werk. Van het maken van afspraken met de gemeente, tot de gesprekken met aannemers en het regisseren van de verbouwingswerkzaamheden. Het is prachtig om bij elke stap betrokken te zijn en een gebouw volledig te transformeren tot iets nieuws.”

Josko Sostaric en Sarah Storm huren sinds kort met hun bedrijf Univogue een kantoor aan de Hegedyk. Sostaric: “We zijn specialist in life-en loopbaancoaching. We zochten daarom aan de ene kant een efficiënte kantooromgeving voor de logistieke planning van onze trainingen en aan de andere kant een sfeervolle plek waar onze particuliere cliënten zich thuis voelen. Daar zijn we bij Frisia Invest in geslaagd. Het hele complex ademt een informele en eigentijdse sfeer, er is een ruime trainingsruimte beschikbaar en we hadden direct een klik met Johan. Na de eerste bezichtiging wisten we al genoeg.”

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

Een veranderende demografie heeft veel invloed op de vastgoedsector. “Aan de ene kant zie je de toenemende vergrijzing, aan de andere kant het verdwijnen van bejaardentehuizen”, geeft Paques aan. “Je ziet bijvoorbeeld ontwikkelingen waarbij mensen elkaar opzoeken en samen zorg inkopen. Ze zoeken dan zelf een onderkomen die aan hun eisen voldoet. Woningen voor ouderen moeten ruimte hebben voor een verregaande automatisering, brede deurposten hebben en alles zoveel mogelijk op dezelfde etage. We springen in op deze ontwikkelingen, maar blijven ook in andere sectoren scherp. Uiteindelijk willen we kopers en huurders die tevreden zijn en het goed hebben in onze panden.”

Johan Paques Functie Eigenaar Frisia Invest Burgerlijke stand Getrouwd Geboortedatum 11 augustus 1984 Geboorteplaats Balk Hobby's Motocross

OF 2018-02

‘Deelname Elfwegentocht past binnen ons duurzaam beleid’

Westra BV wordt bewust steeds groener Loon- en grondverzetbedrijf Westra BV is deze zomer één van de deelnemers aan de Elfwegentocht. “Wij doen mee omdat we bewust bezig zijn met duurzaamheid, CO2-reductie en mogelijkheden voor alternatieve brandstoffen”, vertelt directeur Feite Westra. Samen met tweelingbroer Pieter en ouders Corrie en Mathijs vormt hij de directie van Westra BV. Het familiebedrijf, met vijftig werknemers, viert dit jaar het negentigjarig bestaan. “Wij zijn een loon- en grondverzetbedrijf. Wij verhuren machines en personeel aan akkerbouwers en veehouders. Daarnaast verhuren wij kranen, shovels en vrachtwagens aan aannemers. In Harlingen is dochterbedrijf Westra Groenrecycling gevestigd” , vertelt Feite.

druppel benzine’. De bedoeling is twee weken lang fossielvrij reizen door Friesland, van 1 tot en met 14 juli. Tijdens de Elfwegentocht rijden de machines van Westra Groenrecycling volledig fossielvrij. “Bij Westra Groenrecycling in Harlingen verwerken wij groenafval tot hoogwaardige Keurcompost. Deze compost wordt in de regio weer ingezet als bodemverbeteraar; erg belangrijk in een gebied met intensieve akkerbouw.”

Elfwegentocht

nieuwe machine kopen, kiezen we voor de meest milieubewuste motor, met de laagste CO2-uitstoot.” Westra BV zou graag nog verder willen gaan. “De duurzaamheidsgroep binnen ons bedrijf, gevormd door werknemers, komt bovendien met ideeën om nog duurzamer te kunnen werken. We compenseren graag onze uitstoot door middel van duurzame energie, opgewekt door onze eigen windmolen en 2200 zonnepanelen”, aldus Feite.

Volledig elektrisch

Het motto van de Elfwegentocht, een project in het kader van Leeuwarden Fryslân Culturele Hoofstad 2018, is ‘twee weken feest zonder een

OF 2018-02

CO2-uitstoot compenseren Nu is diesel nog de voornaamste brandstof voor Westra’s machinepark. “Maar als we een

Bij Westra begrijpt men goed dat het in de toekomst veel duurzamer moet. Feite: “Dan kun je maar beter voorop lopen. We moeten

Hoofdkantoor Westra in Franeker. Duidelijk zichtbaar zijn de 2200 zonnepanelen en de eigen windmolen.

De tweelingbroers Pieter (l.) en Feite Westra (r.)

De Volvo EC300E LR rupskraan van Westra met een giek van maar liefst 18,5 meter. Een duurzame keuze met een fors lagere CO2-uitstoot t.o.v. voorgaande modellen.

op den duur naar een andere energiedrager, maar wel één tegen een normale kostprijs. Bij aanbestedingen telt nog vooral het financiële belang; er wordt nog maar weinig gekeken naar duurzaam en toekomstgericht werken. Onze ambitie: al onze machines volledig elektrisch laten rijden en ze op onze eigen locaties opladen met wind- en zonne-energie.”

Freon fan Fossylfrij Fryslân Westra BV is lid van de Vereniging Circulair Friesland, om samen een circulaire economie te realiseren. “Daarnaast zijn wij gecertificeerd voor de CO2-Prestatieladder, we staan op de derde trede en worden elk jaar gecontroleerd.” Westra BV is samen met ruim honderd andere bedrijven en organisaties ‘Freon fan Fossylfrij Fryslân’. De Freonen willen Fryslân volledig fossielvrij maken, de Elfwegentocht is één van hun activiteiten. Feite: “Wij kijken er naar uit!”

Westra Groenrecycling in Harlingen. Specialist in de verwerking van groenafval tot Keurcompost.

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

OF 2018-02

â€˜Ik vind het ontzettend leuk om met ondernemers te sparrenâ€™

Gratis Wensenlijsten biedt bedrijven meer dan alleen advertenties 24

OF 2018-02

Saskia van der Meulen-Stienstra heeft een missie: ze wil met de vele ideeën die ze heeft niet alleen haar eigen bedrijf Gratis Wensenlijsten groot maken, maar ook andere ondernemers een succesvolle toekomst bieden. Dat doet ze met haar unieke concept, enthousiasme en oog voor ondernemerschap. Wie op www.gratiswensenlijsten.nl kijkt, ziet mogelijkheden voor consumenten om wensenlijsten te downloaden voor elke levensgebeurtenis: van geboorte tot trouwen en uitvaart, maar ook voor bucketlists, feestjes en andere speciale dagen. “Zo’n wensenlijst is een checklist en draaiboek voor de gebeurtenis waar de consument mee bezig is”, vertelt Saskia. Ze merkte zelf en in haar omgeving dat er behoefte is aan zulke lijsten. “Bij belangrijke gebeurtenissen heb je vaak veel aan je hoofd en dan is het fijn dat er volledige lijsten bestaan, die je lekker af kunt vinken.”

Jouw doelgroep, jouw regio Tot zover de consument. Saskia wil bedrijven een unieke advertentiemogelijkheid bieden op de lijsten. “Consumenten die een wensenlijst downloaden komen uit een bepaalde regio én behoren tot een bepaalde doelgroep, zoals zwangeren en stellen die gaan trouwen. Bedrijven adverteren bij mij heel doelgericht en effectief: ze komen echt onder de ogen bij hun doelgroep.”

Ondernemerschap weer leuk maken En: Saskia komt bij je langs. “Gratis Wensenlijsten is een nieuw bedrijf, maar ik heb veel ervaring met ondernemen en vind het ontzettend leuk om te sparren met ondernemers. Ik geef graag advies en positieve feedback over je bedrijf en acties die je onderneemt.” Op de Facebookpagina van Gratis Wensenlijsten staan wekelijks mooie acties voor ondernemers. Saskia: “Wie een bedrijf heeft, wil er geld mee verdienen. Maar mijn missie is ook om ondernemerschap weer leuk te maken, en ik denk dat we elkaar daar met z’n allen goed bij kunnen helpen. Ik geniet er zelf van om inspiratie op te doen en help met mijn unieke concept ook graag anderen.”

Plaatsing op de wensenlijst, op de website én op de Facebookpagina is niet het enige: Saskia biedt méér. “Je kunt ook promotor worden: als jij bij mij adverteert en jouw buurvrouw met een eigen bedrijf gaat dankzij jou ook bij mij adverteren, dan krijg jij de helft van wat zij aan mij betaalt.” Zo hoopt Saskia haar netwerk van bedrijven te vergroten, tot alle 388 gemeenten in Nederland zijn bereikt. “Dat is een lange-termijnambitie. Ik kijk per gemeente omdat ik bedrijven een unieke plaatsing wil bieden: jouw bedrijf is op de wensenlijst van jouw doelgroep uit jouw regio uniek.”

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

OF 2018-02

Stap binnen bij ING nieuwe stijl Er is een koffiehoek, er zijn huiskamers, een speelhoek, kunstschildering op de muur en een digibar. Het ING-gebouw aan het Zuiderplein heeft het allemaal. Er is geen drempel. Particulieren, ondernemers, groot en klein, iedereen is welkom bij ING. Ook OF ging even op de koffie.

OF 2018-02

Meteen rechts om de hoek zit de koffiebar. Daar halen we een bakje zwart goud. Een paar stappen verder in één van de huiselijk ingerichte zithoeken kunnen we plaatsnemen om de koffie op te drinken. Of we lopen een stukje door om de muurschildering van kunstenares Anuli Croon te bekijken. Niet de vaste ingrediënten van een gemiddeld bankgebouw, maar wel bij ING aan het Zuiderplein in Leeuwarden. Het doet in niks denken aan een stoffig bankkantoor met loketten en klanten met een nummertje in de rij wachtend op hun beurt. De ING doet het anders. Gert-Jan Winkeler (rayondirecteur Zakelijk Advies NoordNederland) legt het concept uit. “Er is voor het ontwerp gekeken naar de horeca en het hotelwezen waar mensen zich gastvrij voelen ontvangen. Er moet geen drempel zijn om bij ING binnen te lopen, een warme en open ontvangst helpt daarbij.” In de huidige tijd heeft een fysieke locatie zoals die aan het Zuiderplein een andere rol dan in het verleden. Winkeler: “Ondernemers, maar ook particulieren, kunnen hun zaken steeds beter en sneller online regelen. Waar mensen vroeger naar een

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

bankgebouw moesten om papieren te ondertekenen of geld te storten, kunnen de dagelijkse bankzaken nu veel gemakkelijker online geregeld worden. Mensen die advies zoeken of even willen sparren, komen langs op kantoor. Dan is het ook goed om een vestiging zo in te richten dat mensen zich welkom en op hun gemak voelen.” Wilant Steenhoek

Zakelijk advies

Functie Adviseur Zakelijk

Na de rondleiding schuiven we aan bij de zakelijk adviseurs van ING Friesland. Het gaat om Robert van der Wal, Wilant Steenhoek, Jacob De Vries en Klaas Pool. Stuk voor stuk hebben ze een schat aan ervaring in het bankwezen. Ze vinden de nieuwe uitvalsbasis mooi geworden, maar zijn er niet dagelijks te vinden. Pool: “Natuurlijk kunnen we klanten of potentiële klanten ontvangen in de vestiging aan het Zuiderplein, maar veel vaker gaan we langs bij ondernemers. Aan de keukentafel kom je gemakkelijker tot elkaar. Ik vind het ook mooi om ondernemers over hun werk te horen praten en te zien waar ze mee bezig zijn.”

Burgerlijke stand Samenwonend, 1 kind Geboortedatum 5 april 1975 Woonplaats Mantgum Hobby’s Tennis, Zeilen, Golf, Skiën

Robert van der Wal Functie Adviseur Zakelijk Burgerlijke stand Getrouwd, 2 kinderen Geboortedatum 16 september 1962

Binnen 48 uur financieringsduidelijkheid

Woonplaats Haskerdijken

ING wil groeien in het MKB segment. Winkeler: “Omdat onze za-

Stichting Het Heerenveenster Skûtsje,

Hobby’s Watersport (voorzitter van de

de Gerben van Manen)

OF 2018-02

NU BESCHIKBAAR:

HORECATOPPERS VOOR HET ZOMERSEIZOEN je zoekt. precies wat

www.workbv.nl

Klaas Pool Functie Adviseur Zakelijk Burgerlijke stand Samenwonend, 1 kind Geboortedatum 19-03-1964 Woonplaats Sneek Hobby’s Sport en varen met mijn sloep

kelijk adviseurs intensief samenwerken met adviseurs kantoren en personal- en private banking specialisten, kunnen we onze klanten over het hele spectrum gericht advies geven. Steenhoek: “Bij herfinancierings- en investeringsvraagstukken kunnen wij binnen 48 uur helderheid geven over de haalbaarheid van het vraagstuk, een passende structurering presenteren met een scherpe pricing. Efficiënt en daadkrachtig optreden, dat is waar wij voor staan.”

Een bank voor iedereen De ING is een bank voor iedereen. Voor particulieren en ondernemers, voor groot en klein. Winkeler: “We sponsoren een groot aantal amateurclubs in het voetbal en natuurlijk het Nederlands elftal. Zo laten we zien dat we er voor iedereen willen zijn. We werken ook veel met lokale ondernemers. De broodjes hier op tafel bijvoorbeeld komen van een broodjeszaak een aantal

straten verderop. ING heeft een speciale band met Leeuwarden. Als hoofdsponsor steunen we de Culturele Hoofdstad 2018 en de business- en netwerkgroep Club2018. Deze betrokkenheid in Leeuwarden vloeit direct voort uit het feit dat ING met 1800 medewerkers een grote werkgever is in Friesland.” ING wil het hun klanten zo gemakkelijk mogelijk maken. Van der Wal: “En we zijn snel. De snelste, durf ik wel te zeggen. Wanneer een ondernemer bij ons binnenloopt om een rekening te openen, loopt hij twintig minuten later met een rekeningnummer weer naar buiten. En die is dan ook meteen te gebruiken. Als iemand met vragen bij ons komt, kunnen we meestal binnen een dag een concrete inschatting maken van de mogelijkheden die er zijn. We willen niet pas weken later met een antwoord hoeven komen.

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

Een ondernemer wil aan de slag, wil niet teveel met bankzaken bezig zijn, of ergens op moeten wachten. Met onze online producten en snelheid van handelen, halen we dit soort zorgen graag weg bij ondernemers.”

Jacob de Vries Functie Adviseur Zakelijk Burgerlijke stand Gehuwd, 3 kinderen Geboortedatum 29 december 1982 Woonplaats Aldtsjerk Hobby’s Wielrennen en hardlopen

Digitaal en persoonlijk Klanten krijgen door de steeds verdergaande digitalisering steeds meer de mogelijkheid om zelf controle te houden. Door een online boekhouding zijn cijfers realtime inzichtelijk en kan er direct actie worden ondernomen wanneer nodig. Steenhoek: “Voor klanten is het eenvoudiger om online de bankzaken te regelen. Met behulp van een app kunnen bijvoorbeeld nota’s of bonnetjes worden ingescand. Maar de digitale boekhouding helpt ons ook in het werk. We kunnen sneller inspringen op de actuele situatie en daarmee beter advies geven. Zo zijn we er voor de klant, zowel digitaal als persoonlijk.”

Gert-Jan Winkeler Functie Rayondirecteur Zakelijk Noord Nederland Burgerlijke stand Samenwonend, 2 kinderen Geboortedatum 2 september 1969 Woonplaats Leeuwarden Hobby’s Wielrennen en skiën

OF 2018-02

Faber Telecom & Data volgt ontwikkelingen op de voet

Van analoge lijnen en autotelefoon naar de cloud

OF 2018-02

Al sinds de late jaren tachtig heeft Sjerk Faber een eigen bedrijf in de telecomsector. Waar het begon met de verkoop van telefoons, behelst het werk van Faber Telecom & Data met bijvoorbeeld de aanleg van Wi-Fi, datanetwerken, cloud telefonie en camerasystemen tegenwoordig veel meer dan dat. Faber: ‘De ouderwetse telecomboer bestaat niet meer.’ Waarom ben je ooit begonnen in de telecomsector? “Ik was er hobbymatig al mee bezig. De techniek, al die draadjes, telefonie, mateloos fascinerend vond ik dat. Toen PTT in 1989 privatiseerde en het doorging als KPN zag ik mijn kans schoon om als zelfstandige in te stappen. Geen moment spijt van gehad.”

Er is sindsdien veel veranderd zeker? “Ja, dat kun je wel zeggen. Toen ik begon had je de eerste autotelefoons. Zo’n hele grote bak in je auto en een enorme antenne op het dak, daar lach je nu om met alle technieken die er tegenwoordig zijn. De ontwikkelingen zijn heel snel gegaan en gaan ook nog steeds door. De ouderwetse telecomboer die alleen telefoons verkoopt bestaat niet meer. Kan niet meer in deze tijd. Onze bedrijfsnaam is ook niet voor niks Faber Telecom & Data. We bieden complete communicatiediensten, van telefoon- en randapparatuur met geïntegreerde diensten tot complete datanetwerken, WiFi en camerasystemen.”

Wat staat er in jouw werkveld de komende tijd te gebeuren denk je? “Ik kan niet in de toekomst kijken. En met alle ervaring die ik inmiddels heb, weet ik dat het zich ook moeilijk laat voorspellen. Er zijn al zoveel nieuwe technieken aangekondigd die het uiteindelijk niet bleken te halen. We zitten er bovenop en gaan absoluut mee

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

in de ontwikkelingen die komen. Ik denk dat het vooral belangrijk is te zien hoe een nieuwe generatie zakelijk gaat communiceren. Is dat veel via tekst, zoals mail en chat, of blijven ze telefoneren met bijvoorbeeld de mogelijkheden van videobellen. Ik denk dat gesprekken van mens tot mens uiteindelijk de voorkeur blijven houden. Het is toch gemakkelijker om emoties over te brengen wanneer je daadwerkelijk een stem hoort. Zo krijg je een idee of er een klik is met de andere partij, dat gaat via een mailtje of een chatgesprek veel moeilijker.”

Sjerk Faber Functie directeur Burgerlijke staat getrouwd, 3 dochters, 3 kleinkinderen Geboortedatum 17-08-1957

Kun je jezelf onderscheiden ten opzichte van andere telecom & data bedrijven?

Geboorteplaats Lioessens Hobby’s muziek maken (accordeonist)

“Onze klanten kunnen die vraag beter beantwoorden denk ik. Ik ben niet iemand die zichzelf graag op de borst slaat. De band die we opbouwen met de klant vinden we in ieder geval belangrijk. Ik zoek daarin ook naar continuïteit en ben daarom blij dat collega Gerben van der Schaaf heeft aangegeven het bedrijf voort te willen zetten in de toekomst. Als bedrijf moet je jezelf altijd willen bewijzen, je altijd in een klant blijven verplaatsen. Wij zijn specialist, steken de handen uit de mouwen. De arbeid die wij verrichten zie ik nog echt als een ambacht. Ik ben trots op mijn mensen. Zij doen uiteindelijk het werk en dat doen ze geweldig goed. De complimenten die we krijgen van onze klanten zeggen me wat dat betreft genoeg.”

Gerben van der Schaaf Functie hoofd TD, mede eigenaar 2VoIP Burgerlijke staat getrouwd Geboortedatum 26-05-1979 Geboorteplaats Damwâld Hobby’s vissen, programmeren

OF 2018-02

Glimmend! Glimmend van trots: mogen we het zo noemen? Ach ja en daar hadden Dirk Jan de Rouwe van Dijkstra Draisma B.V (links) en Jelmar Helmhout van Omrin (rechts) ook all reden toe. Want hun bedrijven waren onder de twaalf landelijk genomineerde bedrijven die kans maken op de Koning Willem I Plaquette voor Duurzaam Ondernemerschap. De bedrijven ontvingen de nominatie begin april op de Wageningen University & Research. Bouwgroep Dijkstra Draisma B.V. uit Bolsward, één van de grootste bouwbedrijven van NoordNederland, ontving afgelopen maand ook al een nominatie voor de Koning Willem I Prijs in de categorie mkb. De Koning Willem I Plaquette is een initiatief van de Koning Willem I Stichting om bekendheid te geven aan positieve, duurzame ontwikkelingen in de Nederlandse economie en wordt op 28 mei 2018 uitgereikt.

Is het geen Is het geen plaatje? Het is een voorbeeld van een bijzonder initiatief van Horecagelegenheid De Pleats in Burgum. Ze bestaan twintig jaar en vieren dat met de jubileumthee ‘Samen Thee.’ Geesje Duursma: ”Ons motto Altijd Gastvrij is in dit jubileumjaar ook vooral Samen Gastvrij; gastvrijheid maak je samen. Onze high tea’s en thee met zelfgemaakt gebak uit eigen keuken zijn erg populair. Zo kwamen we op het idee daar iets aan toe te voegen; wij doen nu eenmaal graag iets extra’s voor onze gasten. Samen met de KrûdWiizer hebben we een Samen Thee bedacht.” De thee bestaat uit anijs, driekleurig viooltje, framboos en hondsdraf, zo leerde de redactie.

OF 2018-02

Wonderlijk

boek!

Met strand of achtertuin in aantocht en voor het onwaarschijnlijke geval van even uitgelezen zijn als het gaat om OF hebben we een kanjer van een leestip: Tsjaikovskistraat 40 van Pieter Waterdrinker. Een roman, biografie; tja, wat eigenlijk. Een beetje van alles en daarmee juist zo leuk. Waterdrinker woont in Sint Petersburg op Tsjaikovskistraat 40; een straat met een enorme geschiedenis, verbonden met de Oktoberrevolutie van 1917, die met Lenin is begonnen. Die woonde overigens ooit in diezelfde straat, een paar huizen verderop. Waterdrinker was al in Rusland toen de SovjetUnie werd opgedoekt en er voor slimme ondernemers uit het westen een Walhalla aan businesskansen gloorden aan de oostelijke horizon. Althans, voor wie zich extreem goed kan aanpassen en voor wie slim is. Ook Pieter – in het boek volgens we hem als Peewee - dacht rijk te worden, maar hij wordt door gewiekste zakenpartners steeds weer buitenspel gezet. Het levert uiterst vermakelijke en treurige scènes op, want Waterdrinker weet als geen ander de extremen van een land als Rusland op papier te zetten en als lezer zit je op het puntje van je stoel bij de schelmachtige omzwervingen van Peewee. Een boek dat op een wonderlijke manier het midden houdt tussen Dood op Krediet van Celine en De brave soldaat Švejk van Jaroslav Hašek. En toch: ook weer heel erg Peter Waterdrinker. Een aanrader voor iedereen die van schelmenromans houdt of geïnteresseerd is in Rusland.

Watertechnologie in den vreemde We publiceren er regelmatig over: de onvermoeibare werkzaamheden die de Water Alliance verricht om de WaterCampus Leeuwarden en de Friese watertechnologie bekender te maken in het buitenland. Zo was directeur Hein Molenkamp begin april met een delegatie van de provincie Fryslân op bezoek bij K-water in Zuid-Korea. Het kantoor van die waterreus staat in Daejon, centraal gelegen in Zuid-Korea. Het is de hoofdstad van de provincie Chungcheongnam-do; dan hoeft u dat ook niet meer te vergeten. Het was overigens niet zomaar een snoepreisje, maar een trip waar Friese kansen gloren aan de horizon. De Koreanen hadden namelijk al eerder concrete interesse getoond in Friese watertechnologie en bevestigden dat tijdens het bezoek.

Martin Sijbesma bij Over mooie plaatjes gesproken: dit is werk van Martin Sijbesma. In de aanloop naar de zomervakanties wilden wij u deze niet onthouden. Het werk is van 10 april tot en met 5 mei 2018 te zien bij Galerie Bax Kunst in Sneek. Sijbesma exposeert er dan samen met Gosse Dam. Sijbesma is geboren te Hartwerd (Fryslân) in 1968, woont en werkt momenteel in de voormalig gereformeerde kerk van het rustieke Kûbaard. Na de basisschool heeft hij de opleiding huisschilder op de L.T.S. te Bolsward gevolgd. Later is zijn opleiding vooral autodidactisch geweest. www.baxkunst.nl

Pieter Waterdrinker – Tsjaikovskistraat 40. Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam.

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

OF 2018-02

Wat gebeurde er nu weer in Leeuwarden?

Het kon niemand meer ontgaan: op woensdag 4 april werd in Leeuwarden de tentoonstelling ‘Places of Hope’ geopend, waarover elders in dit magazine meer. Die opening gebeurde met de ‘Parade van de Nieuwe Tijd.’ Een surrealistische optocht, waarbij honderden betrokkenen – ondernemers, wetenschappers, burgemeesters en tientallen schoolkinderen - overbodig geworden spullen uit het fossiele verleden in processie door de binnenstad van Leeuwarden droegen. Maar niet alleen dat; ook een keur van door decennia gebruikte protestborden werden meegedragen. Hoofdredacteur Menno Bakker wist precies het bord te zoeken dat bij hem paste. Bij de Kanselarij werden deze spullen vervolgens symbolisch op een lopende band naar het verleden gelegd en werd de tentoonstelling feestelijk geopend met een confetti-moment. Duurzame confetti; dat wel. Deze foto’s van Binne Louw Katsma en Nico Pakvis geven een heel aardige indruk.

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

OF 2018-02

Commerciële Club Zuid-Friesland:

Gezelligheid gaat voor de handel Verbinden, inspireren en ondernemen. Het zijn de sleutelwoorden voor Commerciële Club Zuid-Friesland, kortweg CCZF. Het woord 'handel' komt daar niet in voor. “Handel moet niet een reden zijn om lid te worden van CCZF. De allerbelangrijkste drijfveer binnen onze club vind ik: de gezelligheid”, zegt voorzitter Bernier Hoekstra. Samen met medebestuurslid Margo Pasman legt hij dat graag uit.

OF 2018-02

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

OF 2018-02

Verleng de levensduur van uw projectmeubilair

Voor: Zorg Kantoor Overheid Horeca Onderwijs

herstoffering

www.joustraherstoffering.nl Duurzaam - Sociaal - Besparen Brandemeer 8 Industrieterrein De Ekers 8502 TV JOURE tel. [0513] - 41 79 00

De IJzeren Man

info@deijzerenman.nl www.deijzerenman.nl

D a k - & g e v e l b e p l at i n g

Brandemeer 8 Industrieterrein De Ekers 8502 TV JOURE tel. [0513] - 41 79 00 info@deijzerenman.nl

Superior Solutions

www.deijzerenman.nl

DESIGN EN ADVIES VOOR ON- EN OFFLINE MEDIA

Stertil B.V., Postbus 23, 9288 ZG Kootstertille, Nederland, Tel. +31 (0)512 334444 www.stertil.com, info@stertil.nl, StertilGlobal, /Stertil-b-v-, @Stertil

Online & offline media

Weerdingerstraat 45-B, 7815 SC Emmen T. 085 773 41 71 E. info@vdscrossmedia.nl

OFFLINE

ONLINE

VORMGEVING

 Grafische vormgeving

 Websites

 Huisstijlen

 Webshop

 Promotiematerialen

 Zoekmachine optimalisatie (SEO)

 Handelsdrukwerk

 Social Media advies/beheer

Magazines & kranten

 Social Media campagnes

www.vdscrossmedia.nl

Bel of mail ons voor gratis vrijblijvend advies

wilt halen. Kijk alleen al naar de facebookpagina van CCZF, die heeft veel exposure heeft sinds Margo er actief mee bezig is vanuit haar werk als professional op dat gebied.”

Bernier Hoekstra is algemeen directeur van Novatech, 15 jaar lid van CCZF en sinds september vorig jaar voorzitter: “Van CCZF moet je lid worden omdat je mensen wilt leren kennen, je netwerk wilt vergroten en iets wilt leren, dat zijn de belangrijkste motivaties. Maar de allerbelangrijkste drijfveer binnen onze club vind ik: de gezelligheid. Want als het gezellig is komen mensen graag. Naast die gezelligheid moet je de leden wat kunnen bieden. Ons motto is daarbij verbinden, inspireren en ondernemen. Met een gevarieerd programma en boeiende sprekers bereiken we dat.” “Die verbinding, dat is wat mij erg aantrok in deze club”, vertelt Margo Pasman. Zij startte vier jaar geleden met haar bedrijf Leuk Communicatie. Een bedrijf voor zakelijke facebookmarketing. Ze is nu drie jaar lid van CCZF en heeft inmiddels een bestuursfunctie. “Toen ik nieuw was op de bijeenkomsten kwamen andere leden snel op me af, om te vragen wie ik was en wat ik deed. Dat is iets wat we als bestuur zelf ook scherp op willen zijn. Is er een nieuw lid? Knoop er een gesprekje mee aan. Staat iemand iets te lang alleen? Stap er even op af. Want dat voelt zoveel fijner als je ergens nieuw en helemaal alleen bent.”

ervaring als ondernemer met elkaar te delen. Zo leer je elkaar beter kennen én maak je gebruik van elkaars expertise.” Naast de kamers is er sinds kort een intervisiegroep. Pasman: “Dat was ik iets wat ik zelf heel erg miste. Soms loop je in je werk tegen bepaalde vraagstukken aan, waarbij je veel kunt hebben aan mensen die ook uit het bedrijfsleven komen. Ik zelf vind het fantastisch werken. Je gaat echt de diepte in met mensen die dat ook willen en er open voor staan. Natuurlijk is deelname aan een kamer of intervisiegroep niet verplicht en vrijblijvend, maar die verdieping is wel mogelijk binnen de club voor wie dat fijn vindt.” Hoekstra: “Het is mooi om te zien hoe je van elkaars expertise gebruik kunt maken, zonder dat je er meteen handel uit

Hoekstra vervolgt: “We hebben nu 175 leden en dat vind ik een mooi aantal. Een mooie omvang om leuke dingen te kunnen organiseren en tegelijk overzichtelijk genoeg om ze allemaal te leren kennen. We zijn operatief in het gebied tussen Sneek, Heerenveen en Drachten. In de bedrijven die lid zijn zoeken we naar een balans tussen de grotere bedrijven, het midden- en kleinbedrijf en de zelfstandig ondernemers. Van onze leden verwachten we dat ze beleidsbepalend zijn binnen een bedrijf, zodat ze direct kunnen schakelen als zich iets voordoet. Leden mogen altijd een introducee meenemen en wie geïnteresseerd is mag twee keer langskomen voor ze besluiten lid te worden of niet.” Pasman rondt de oproep voor nieuwe leden mooi af: “Voor het tweede half jaar hebben we een korting op de lidmaatschapskosten, dus heel aantrekkelijk voor wie eens echt wil bekijken wat we allemaal doen. En het midzomernachtfeest staat al gepland. Een gezellige start van de zomer waar iedereen al weer naar uitkijkt!”

Pasman vertelt verder over wat de commerciële club momenteel onderneemt: “We zijn vorig jaar gestart met het concept 'kamers'. Dat zijn kleine groepen van zo'n 10 leden die naast de reguliere bijeenkomsten een paar keer per jaar bij elkaar komen om kennis en

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

OF 2018-02

‘ Places of Hope’: ode aan de regio Op woensdag 4 april werd in Leeuwarden de tentoonstelling ‘Places of Hope’ geopend. Dat gebeurde met de ‘Parade van de Nieuwe Tijd.’ Een surrealistische optocht, waarbij honderden betrokkenen – ondernemers, wetenschappers, burgemeesters en tientallen schoolkinderen - overbodig geworden spullen uit het fossiele verleden in processie door de binnenstad van Leeuwarden droegen. Bij de Kanselarij werden deze spullen vervolgens symbolisch op een lopende band naar het verleden gelegd. Hiermee werd nog eens duidelijk gemaakt dat ‘Places of Hope’ over een duurzame toekomst voor Nederland gaat. De makers van de tentoonstelling zijn er eigenlijk van overtuigd dat Nederland een revolutie nodig heeft. En die zou wel eens in de regio kunnen beginnen.

OF 2018-02

Nederland staat de komende decennia voor enorme uitdagingen, op het gebied van wonen, werken en het klimaat. De urgentie is groot en het denken moet radicaal anders. Klimaatakkoorden zijn mooi, maar voor de meeste burgers erg abstract. En opgeheven vingertjes? Die werken al helemaal niet. Het kan ánders; daar zijn curatoren Michiel van Iersel (Non-fiction) en Maarten Hajer (Urban Futures Studio, verbonden aan de Universiteit van Utrecht) en maar liefst dertig landelijke pioniers (ze noemen zichzelf ‘Landmakers’) het roerend over eens. Met de tentoonstelling ‘Places of Hope’ brengen zij de verbeelding aan de macht. “Het is een geschiedenisles, zelfhulpcursus, workshopruimte en manifestatie in één”, aldus Van Iersel. “Een spannende ontdekkingstocht, die af en toe ook ongemakkelijke conclusies oproept.”

Interventie Volgens Maarten Hajer worden de vraagstukken waar Nederland voor staat nog altijd onderschat. Er is een complexe transitie nodig. Het denken moet anders. Dat kan door een radicale interventie van cultuur en verbeelding te plegen in de gebaande denkpatronen. “Als wetenschapper weet ik dat nieuwe toekomstbeelden heel belangrijk

zijn voor een doorbraak in de besluitvorming. Daarom wilde ik een groep om me heen die de toekomst positief kon visualiseren. De oplossingen voor Nederland liggen niet in de statistiek, maar in de verbeelding.”

Grutto Die verbeelding lijkt al goed op stoom te zijn geraakt in de regio. Neem Fryslân, waar de samenwerking en het geloof dat het anders kan groot is. Het lijkt geen toeval dat Fryslân nog niet zo lang geleden werd uitgeroepen tot meest circulaire regio van Nederland. “Zet de kaart van Nederland maar op de kop”, zegt curator Michiel van Iersel. “De noodzakelijke omslag in het denken is al begonnen in de regio. Dat begint bij mensen die elkaar iedere dag in de straat, in het dorp of op het eiland tegenkomen en die zélf problemen willen oplossen. Denk aan gebrekkig internet of leegloop in dorpen, of het verdwijnen van de grutto. Maar ook aan het besef dat we meer met minder zullen meten doen. In de regio vonden we heel veel spannende projecten die dat goed aanvoelen. En die laten zien wat je kunt realiseren als je op een andere manier gaat samen werken. Daar kan de rest van Nederland en het buitenland nog wat van leren.”

University of Hope Het is niet bij een tentoonstelling gebleven. Er zijn ‘Ateliers’, waar specialisten op het gebied van onder andere veenweidegebieden, biodiversiteit en regionale cultuur kennisdelen met elkaar en met het publiek en ook hebben de makers van Places of Hope inmiddels de ‘University of Hope’ opgericht. Een reeks kennisbijeenkomsten (meestal op de vrijdagmiddag), die middenin de tentoonstelling zullen plaatsvinden.

Places of Hope (‘Zin in de toekomst!’) 4 april t/m 25 november 2018 De Kanselarij Turfmarkt 11, 8911 KS Leeuwarden (Culturele Hoofdstad van Europa, 2018) Open: donderdag t/m zondag van 12.00 tot 18.00 uur. Toegang: gratis www.placesofhope.nl

Michiel van Iersel in een van de grote zalen van Places of Hope. Op de achtergrond een ontwerp van kunstenaar Nicolas Chuard. Foto: Binne Louw Karsma

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

OF 2018-02

Marco Kramer gaf training in Athene

‘De Griekse belastingtarieven Marco Kramer van IMAGA is naar eigen zeggen een echte ‘GAQI’. Dat staat voor Google Analytics Qualified Individual. Een kenner dus van Google AdWords & Google Search Advertising. Met die kennis op zak vertrok hij onlangs een week naar Athene. In Friezen in den Vreemde doet hij verslag.

OF 2018-02

zijn dodelijk voor bedrijvenâ€™

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

OF 2018-02

Je bent eind 2017 naar Athene, Griekenland gegaan: waarom? Dat was op uitnodiging van NetStudio, één van de bekendste internetbedrijven in Athene. Ik maakte gebruik van UserFeel, een website en dienst van hen om websites van mijn klanten te testen op effectiviteit. Zo raakte ik online in gesprek met de CEO. Hij was onder de indruk van de gebruikte technieken en methoden en nodigde mij uit. En direct mocht mijn hele familie mee.

Wat heb je er precies gedaan? Eénmaal in Athene heb ik daar het team uitgelegd hoe ik websites analyseer en optimaliseer voor groei en ik heb ze ook de methodiek uitgelegd. Dat ging prima, veel leden van het team zijn Google Analytics gecertificeerd. Ze snappen hoe je data moet lezen en websites kunt optimaliseren rondom het gedrag van de website-bezoekers.

OF 2018-02

Hoe heb je de reis ervaren? Griekenland ligt echt aan de andere kant van Europa. Het blijft bijzonder en prettig dat je vroeg in de ochtend in Amsterdam op het vliegtuig stapt en dat je in de middag al in een studio met vakgenoten zit in Griekenland. De wereld is klein.

Wat vond je het meest opvallend aan Griekenland? Het is een land met verschillende snelheden. In de studio met vakgenoten ben je echt vooruitstrevend bezig met Google, gedragswetenschap, online verleiden en meer. Eénmaal buiten lijkt het alsof de tijd stil staat. Na het werk duik je de Taveernes in, waar veel wijn bij komt kijken. Diezelfde avond nog wordt er dan nog eens uitgebreid gegeten en gedronken. Rond elf uur ’s avonds loop je door Athene en dan zie je overal nog kleine kinderen spelen.

Ondernemen in Griekenland; hoe is dat denk je? Ik stond er echt van te kijken dat een ondernemer in Athene, na 25% BTW, nog een keer een extra

winstheffing voor zijn kiezen krijgt die wel op kan lopen tot 70%! Dat is uiteraard dodelijk voor een bedrijf dat zijn boekhouding wel netjes heeft geregeld. Helemaal in een verenigd Europa, waar je eenvoudig internationaal zakendoet. Zo’n heffing zorgt ervoor dat veel talent en professionals die echt iets kunnen en produceren ervoor kiezen het land te verlaten.

moeit iedereen zich ermee, want het is voor hen een leuk verzetje. Mijn vrouw en dochter wilden al weglopen. Maar ach, blijf je staan dan kom je uiteindelijk op de helft van de prijs uit en kun je rijden. Wel zonder autogordels overigens, op twee keer de maximale snelheid.

Wat heb jij persoonlijk geleerd?

Ik werk voor bedrijven als MBK, Cinnamon, NewFish en de Staat van Creatie. Dat is super, maar ik heb dankzij deze reis geleerd mezelf minder geografisch te beperken en verder te kijken dan mijn eigen land. Zo heb ik nu ook een opdracht lopen voor een Jaren ‘60 en ’70 Muscle Car bedrijf in Sacramento, Californië.

De emotionele manier van zaken doen zal voor sommige Nederlanders wennen zijn. Wanneer je bij een taxichauffeur over ritprijzen informeert (omdat de trein slechts éénmaal in de twee uur gaat) en je gaat afdingen, reageert de man alsof je zijn vrouw beledigt. Dan komen de collega’s erbij en be-

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

Welke les neem jij als ondernemer mee naar huis?

Marco Kramer Bedrijf IMAGA Functie Conversie Optimalisatie Specialist (Ik analyseer & Optimaliseer websites) Geboren 15 Oktober 1974 Geboorteplaats Leeuwarden Burgerlijke staat Getrouwd Hobby's Kennis opdoen en uitwisselen, filosofie/geschiedenis, lezen en Science fiction films

OF 2018-02

Staatsieportret Elfwegentocht op provinciehuis

OF 2018-02

Op 27 maart nam Arno Brok, commissaris van de Koning in Friesland, samen met het gehele College van Gedeputeerde Staten van Fryslân een Elfwegentocht-staatsieportret van koning Willem-Alexander en koningin Maxima in ontvangst. Het koningspaar is heel enthousiast over Elfwegentocht en poseert breed lachend met het 'Ik doch mei' bord. Met deze foto ondersteunen ze de plannen van de provincie om twee gehele weken fossielvrij te gaan reizen. Het college hangt het portret op een prominente plek in de centrale hal van het Provinciehuis. Het portret van Willem-Alexander en Maxima werd gemaakt tijdens de officiële opening van Leeuwarden-Fryslân 2018, toen bleek dat zowel de Koning als Koningin erg enthousiast waren over het ambitieuze plan van de Friezen om twee weken lang fossielvrij te gaan reizen.

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

‘Van 1 t/m 14 juli 2018 viert Friesland feest zonder een druppel benzine of diesel’, aldus de organisatie van de Elfwegentocht. ‘Vanaf de provinciegrenzen zullen enkel fossielvrije voertuigen het verkeersbeeld bepalen. De Elfwegentocht wordt op 14 juli afgesloten met een wereldrecord: de grootste duurzame parade ooit.’ De Elfwegentocht is onderdeel van het Culturele Hoofdstad-project Fossielvrij Friesland. Op de foto bewonderen gedeputeerde duurzaamheid Michiel Schrier (links) en CdK Arno Brok (rechts) de foto, die ze net hebben uitgepakt. Links op de foto staat Bouwe de Boer, duurzaamheidskanon van het eerste uur. Rechts ziet de kijken naar de CdK een glimp van gedeputeerde Johannes Kramer (FNP). Op de voorgrond buigt gedeputeerde Sande de Rouwe (CDA) naar voren, om de gepluimde jurk van Koningin Maxima nog wat beter te zien.

OF 2018-02

Hello Bye bye boekhouden Hello

Nu 3 maanden proefperiode

Zzp’ers boekhouden voortaan tussendoor. Zo bespaar je tijd en houd je overzicht. de nieuwe boekhoud¯app van Rabobank. Begin direct op rabobank.nl/tellow

Zzp’ers boekhouden voortaan tussendoor.

Feestelijke opening nieuwe locatie SolarToday Noord Op woensdag 28 maart opende SolarToday, de landelijke groothandel voor zonne-energie, op feestelijke wijze officieel de nieuwe locatie in Dokkum. De nieuwe locatie bevat een volledige showroom met de nieuwste toepassingen en een groot voorraadmagazijn. De feestelijke opening stond in het teken van duurzaamheid, nu en in de toekomst. Niet voor niets vond de opening daarom plaats op 28 maart, de geboortedag van Wubbo Ockels; ruimtevaarder en hartstochtelijk environmentalist. Hij gaf in zijn laatste uren een afscheidsspeech. Verzwakt door kanker, maar met een onverminderde passie drukte hij iedereen op het hart: â€œwees zuiniger op onze aarde!!â€?. Regionaal kenniscentrum zonne-energie De nieuwe locatie van SolarToday gaat fungeren als kenniscentrum voor duurzame toepassingen. In dit kenniscentrum is aandacht voor trainingen, workshops, voorlichting en verkoop van kwalitatief hoogwaardige producten voor bedrijven in het Noorden van Nederland. Dit betekent een belangrijke economische impuls voor Noord-Nederland.

SolarToday, de groothandel in de regio SolarToday is de landelijke groothandel gespecialiseerd in kwalitatief hoogwaardige producten op het gebied van zonne-energie. Door jarenlange ervaring is er een geselecteerd assortiment zonnepanelen, omvormers, montagesystemen en toebehoren ontstaan. SolarToday onderscheidt zich door niet alleen topproducten te leveren voor een zorgeloze zonnestroominstallatie, SolarToday staat haar klant ook bij met jarenlange expertise en gedegen advies over projecten en producten. SolarToday heeft 6 vestigingen verspreid door heel Nederland. Hierdoor is er altijd een specialist in de buurt en zijn de producten snel voorradig.

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

OF 2018-02

Wurde jo útmolken troch de belestingtsjinst? Belje mei ús hoe’t it oars kin!

Deskundig, betrouwbaar en betrokken jaarrekeningen • scale adviezen • loonadministratie • belastingaangiften • bedrijfseconomische adviezen • bedrijfsoverdrachten samenwerkingsvormen • subsidies

T (0888) 18 18 18 F (0888) 18 18 00 E info@deelstrajansen.nl www.deelstrajansen.nl

Als technisch installatiebedrijf zijn wij voortdurend op zoek naar technische vernieuwingen. Hierdoor kunnen wij perfect inspelen op de vraag naar duurzame installatietechnieken en energiebesparingen op welk gebied dan ook. Middels onze vakkennis leveren wij altijd advies en oplossingen op maat!

Achterwei 18, Sumar - Tel. 0511 461 378 bouma-installatie.nl

[t] (0512) 51 56 47 www.museumdrachten.nl

Technisch allrounders gespecialiseerd in duurzame oplossingen!

Museumplein 2 9203 DD Drachten

Wi Wismastate 9 Postbus 52 Pos bus 5 8900 AB Leeuwarden 89

DaDa n Beeldende kunst Interbellum n thijs/evert rinsema n Internationale collectie n Kurt Schwitters n De Stijl n theo van Doesburg n Ids Wiersma n Sierd Geertsma n h.n. Werkman n

openingstijden: di t/m zo 11-17 uur

GRATIS TOEGANG MUSEUMSHOP EN -CAFÉ

De gemeente Súdwest-Fryslân en Zorggroep Patyna organiseerden bijeenkomst Elfwegentocht Erik Faber, wethouder Duurzaamheid van de gemeente Súdwest-Fryslân vertelde hoe de genodigden samen met een groot aantal organisaties in gesprek kunnen gaan over hoe we gezamenlijk deze Elfwegentocht ook in het zuidwesten van de provincie tot een succes kunnen maken. Inmiddels hebben al meer dan 100 organisaties zich achter dit initiatief geschaard, waaronder alle HBO en MBO scholen in Leeuwarden. Wij doen een beroep op uw organisatie actief deel te gaan uitmaken van dit bijzondere initiatief, aldus de wethouder. Namens de Freonen van Fossylfry Fryslan en de Elfwegentocht waren Bouwe de Boer en Tsjeard Hofstra en Foppe de Haan aanwezig.

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

OF 2018-02

Margriet Postma versterkt Kies Koers

Volle kracht vooruit

OF 2018-02

Kies Koers in Burgum heeft de wind in de zeilen. Doordat het zo goed gaat met het opleidingscentrum en coachingspraktijk in Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP), moest eigenaar Ymkje de Vries op zoek naar versterking. Met Margriet Postma heeft ze de ideale partner gevonden. Kies Koers ondersteunt sinds 2014 particulieren en het bedrijfsleven via NLP-trainingen. Daarbij gaat het om inzicht, keuzes maken en eventueel veranderen. “Wat je vaak ziet, op het werk en privé, zijn communicatieproblemen”, vertelt De Vries. “Niet helder met elkaar communiceren kan leiden tot conflicten, scheiding, burnout of andere knelpunten.” NLP helpt bij het bewust worden van onbewuste patronen. “Om die te doorbreken is het belangrijk om zelf aan de slag te gaan en te ervaren.”

Kwaliteit bewaken Door het succes van Kies Koers ontstond met de jaren wel een risico voor de gepassioneerde De Vries. Doordat ze zoveel plezier beleeft aan haar werk en graag volle kracht vooruit gaat, moest ze de stand van de zeilen aanpassen. “Ik kreeg het alsmaar drukker. Het kon niet zo doorgaan.” Ze ging daarom op zoek naar versterking voor hetgeen zich afspeelt achter de schermen. In Margriet Postma vond ze de ideale rechterhand. “Ik was toe aan een nieuwe uitdaging”, zegt Postma. Een goede klik tussen de dames was er gauw. “Ik kende Ymkje namelijk al doordat ik twee opleidingen bij haar had gevolgd. Toen ik hoorde dat ze hulp kon gebruiken, heb ik gelijk gereageerd.”

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

Het eerste klantcontact Postma was er eerst zes uur in de week, maar dat aantal is inmiddels al verdubbeld. Ze regelt van alles bij Kies Koers. “Zo verzorg ik de boekhouding, maak mappen voor de trainingen, help mee met het indelen van cursisten, houd mij bezig met de marketing, onderhoud de website en onze Facebook-pagina en verstuur facturen.” Een zeer belangrijk onderdeel van haar werk is het eerste klantcontact. “Omdat we zowel bedrijven als particulieren als klant hebben, is dat heel verschillend. Het is belangrijk om de vraag te kunnen horen en om af te kunnen stemmen op de klant. In alle gevallen moet het goed voelen voor degene die contact opneemt. Wanneer iemand bijvoorbeeld graag Fries spreekt, dan kan dat. Want in je eigen taal druk je ook vaak het beste gevoelens uit.” Velen hebben al kunnen profiteren van de expertise van Kies Koers. Postma: “Het is mooi om te zien dat we groeien, zowel in de persoonlijke coaching als in de trainingen zien we een stijgende lijn.” Dit mede dankzij de hulp van Postma, vult De Vries aan. “Hierdoor kan ik de tijd nemen voor de klanten en de trainingen, waardoor een vertrouwensband ontstaat en de kwaliteit groeit.”

Margriet Postma Eerdere functies Administratief medewerker, zakelijke salesadviseur Geboortedatum 23 september 1992 Geboorteplaats Eastermar Woonplaats Burgum Hobby’s In een fanfare spelen Lijfspreuk Keep on smiling!

Ymkje de Vries Eerdere functies Manager in de zorg, scheepstimmerman Geboortedatum 23 augustus 1966 Geboorteplaats Leeuwarden Woonplaats Burgum Hobby’s Hardlopen, zeilen Lijfspreuk Je kunt niet de windrichting veranderen, wel de stand van je zeilen.

OF 2018-02

Prachtige bergen Een echte ondernemer ben je in voor- en tegenspoed. Bij Snakeware, waar ik nu al ruim 23 jaar mijn energie kwijt kan, weten we daar alles van. Ik neem de lezer van Ondernemend Friesland graag even mee naar wat leerzame momenten. Zo deden we vorig jaar mee aan De Verkiezing Friese Onderneming van het jaar. We kwamen niet tot de finale, maar eindigden bij de laatste zes. Voor mij was het een deceptie, temeer daar ik de tijd niet rijp vond om mee te doen, maar me had laten overhalen. En eerlijk gezegd dachten wij als directie dat we, na in 2006 tweede te zijn geworden, een goede kans zouden maken; het werd echter een teleurstellende avond, maart 2017. De ingelijste oorkonde mocht wat mij betreft direct wel bij het oud vuil. Als je meedoet dan wil je winnen. Daar gaat het om. Dat moet je instelling zijn. Dat we de finale niet haalden lag, achteraf gezien, echter geheel aan ons zelf. Onze gekozen tactiek was die van ‘ouderwetse Friese bescheidenheid’. “We gaan niet voor maximale groei”, hoorde ik mezelf zeggen. “Een groei van 5% in 2017 zou mooi zijn, als we maar kwaliteit leveren voor tevreden opdrachtgevers.” Daar zat de jury natuurlijk niet op te wachten. Probo uit Dokkum won de verkiezing met vlag en wimpel en ik was een leermoment rijker. En dat moment bracht ons uiteindelijk méér dan we konden voorzien. Met mijn compagnons Hans, Johan en Toine ging ik na een moment van bezinning keihard door.

We hebben in 2017 Snakeware als het ware opnieuw uitgevonden en hebben het hele team daarbij betrokken. Het resultaat: in 2017 boekten we met een groei van meer dan 25% het meest succesvolle jaar tot nu toe. En wat waren we supertrots toen op dinsdag 23 januari van dit jaar niemand minder dan Koning Willem-Alexander een bezoek aan Snakeware bracht. Met ons thema ‘een gewone werkdag bij Snakeware’ lieten we Zijne Majesteit onze innovaties, projecten en vernieuwende werkwijze zien en ervaren. Uiteraard was het helemaal geen gewone werkdag, maar een topmoment dat langer bij zal blijven dan het moment van teleurstelling bij de Friese ondernemersprijs. De Kroon kwam letterlijk op ons werk. Zo gaan we verder. We zijn inmiddels in Amsterdam in het diepe gesprongen met het openen van een nieuw kantoor, plannen voor een vestiging in Groningen krijgen steeds meer vorm en ook in Sneek zitten we niet bepaald stil. Als er nu een ding is dat ik heb geleerd, is het dat je als ondernemer positieve energie kunt halen uit zowel voorals tegenspoed. Want zonder diepe dalen waren er nooit prachtige bergen.

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

OF SPECIALIST

Ate van der Meer - Snakeware Ate van der Meer is Marketing specialist en medeoprichter van Snakeware, een technologie en web ontwikkelingsbedrijf met kantoren in Sneek, Amsterdam, Riga en New York. Kijk voor deze en andere columns van Ate op https://www.of.nl/specialisten.

OF 2018-02

Robert Benedictus: “Iets bouwen met een stapel stenen is niet zo moeilijk. Het gaat om wat je ermee doet.”

Bouwen aan vertrouwen Bouwkundige Robert Benedictus trilt bijna van boosheid als het gaat over de schadeafhandeling van de NAM na aardbevingen die veroorzaakt zijn door de gaswinning in Oost-Groningen. Want de NAM-aanpak is snoeihard. De adviseur uit Mantgum kan het weten. Hij behandelde al zo'n 150 schadedossiers van inwoners in het bevingsgebied. “Het klinkt misschien raar, maar ik hoop daar geen werk meer te krijgen.”

OF 2018-02

Dit moet Benedictus, die kantoor houdt aan de Almastraat in Sneek, inderdaad even uitleggen. Want als zelfstandig adviseur is elke klus er toch een? “Het zou erg fijn zijn voor de inwoners van het bevingsgebied dat de NAM de zaken eens goed oppakt, met onafhankelijke schadetaxaties”, zegt hij. “Dan ben ik als contra-expert niet meer nodig.” Met een vooruitstrevende minister Wiebes lijkt het de goede kant op te gaan. Maar de afgelopen jaren was het dramatisch, aldus Benedictus. “Ik ben bij een prachtige monumentale woning geweest. Het stond dicht bij het episch centrum van een zware beving en zat vol scheuren. Ik schatte de schade in op ruim 80.000 euro. De NAM? Die kwam tot 375 euro voor een onderdorpel. Zoiets geeft de mensen natuurlijk veel verdriet. De kleinere dossiers zijn vaak wel vergoed, maar met vier omvangrijke cases ben ik bij de Arbiters van de Nationaal Coördinator Groningen geweest. Drie keer heb ik gewonnen, eenmaal was er een schikking; terechte uitkomsten. De vijfde case zit eraan te komen.”

Kritisch met aandacht voor de mens Benedictus voert al jaren bouwtechnische keuringen en contra-schadeinspecties uit voor particulieren in met name Friesland en Groningen. Hij wordt ingeschakeld door het gerenommeerde Vereniging Eigen Huis, maar voert ook keuringen onder zijn eigen naam uit. Zijn aanpak is altijd gelijk. “Ik sta voor kwaliteit, kennis en kunde en onpartijdigheid. Ik houd mij strikt aan de bouwvoorschriften, waardoor ik wel eens in discussie kom met de aannemer. Maar ik weet alles goed te onderbouwen, waardoor we samen tot een goede oplossing komen.” Richting de opdrachtgever staat het menselijke aspect voorop. “Huizenkopers kunnen enorm verliefd zijn op een woning”, vertelt Benedictus. “De roze bril is ook helemaal niet erg, want alles is overkomelijk. Een lekke goot kan met een stukje zink verholpen worden. Ik kijk zeer kritisch naar de woning, tot de kleinste details, en vind geheid eigenaardigheden. Maar tegelijk denk ik in oplossingen. Een goede uitleg is dan ook erg belangrijk. Kopers kunnen mij tijdens de

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

keuring alles vragen. Mochten mensen niet bij een keuring aanwezig willen of kunnen zijn, dan bel ik hen gelijk nadat ik door de woning ben geweest.”

Wederzijds vertrouwen De huizenmarkt trekt flink aan merkt hij. “Ik kan de agenda wel vol plannen met particuliere keuringen.” Maar Benedictus Bouwkundig Adviesbureau bedient ook de zakelijke markt. Benedictus was als hoofdopzichter betrokken bij diverse mooie projecten, zoals de bouw van de parkeergarage, appartementen en het Fries Museum rond het vernieuwde Wilhelminaplein in Leeuwarden en de nieuwbouw van NHL Hogeschool. “Ik coördineer bij projecten als deze, vanuit de opdrachtgever, de gehele bouw en verbind de aannemer, architect, opdrachtgever en andere partijen. Ik houd in de gaten of alles technisch, esthetisch en financieel goed blijft gaan.” Dat kan wel eens spannend worden, bijvoorbeeld bij onvoorziene knelpunten. “Ik zoek dan niet de confrontatie op, maar vind liever speelruimte. En dan samen kijken hoe we er toch uit kunnen komen.” Een creatief onderhandelingsproces , waarbij het volgens Benedictus draait om het wederzijds vertrouwen. “Het is geven en nemen. Soms is het verstandig om een aannemer zijn winst te gunnen als er extra werk nodig blijkt te zijn. Ook al weet je dat het wellicht iets goedkoper uitgevoerd kan worden. Als het maar realistisch en binnen marges blijft en het gedane werk goed is. Want ik weet zeker dat op een ander moment in het bouwproces het vertrouwen jouw kant op wordt uitbetaald.” Naast zijn eigen adviesbureau werkt Benedictus twee dagen per week in de bouwen woningtoezicht voor de gemeente Leeuwarden. “De afwisseling maakt mijn werk zo leuk. De ene dag sta ik met de laarzen in de klei voor een nulmeting, de andere dag leid ik een bouwvergadering. Ik schaak op meerdere borden en vind dat heerlijk. Mijn werk is mijn passie. Noem mij maar een vakidioot. De uitdaging is een eindresultaat bereiken waar iedereen tevreden mee is. Iets bouwen met een stapel stenen is niet zo moeilijk. Het gaat om wat je ermee doet.”

OF 2018-02

Tekst en foto Radboud Droog

Jonge geesten en het bruine café van Freed Bij binnenkomst valt een aantal dingen op. Dit is geen kantoor zoals het zelfstandig naamwoord kantoor ooit vermoedelijk als woord in de Dikke Van Dale is opgenomen. Er staan een tafelvoetbalspel en spelcomputerkast en in het midden wordt de ruimte gedomineerd door een brede trap. Links van de trap ligt een heuse glijbaan. Jolig, stijlvol en uiterst modern. Een receptie? Daar doet Freed niet aan. De laatste aanwinst is het cafeetje, helemaal boven aan de trap. Er is een tap en een stamtafel. ,,Hier vergaderen we.’’ Het bedrijf uit Surhuisterveen – voluit Freed Mobile+Interactive - maakt en bedenkt apps. En dat kunnen ze goed. Voor Culturele Hoofdstad van Europa 2018 ontwikkelde Freed de LF2018-app. Uiteraard downloadable op de gebruikelijke plekken.

Jong zijn is een pré Directeur en mede-eigenaar Wouter Slotegraaf (42) leidt met compagnon Jan Kooistra een team van zeven jonge app-bouwers. Jong en regionaal, zo profileert Freed zich graag. ,,Het is zelfs een pré dat mijn collega’s jong zijn en uit de regio komen”, vindt Harekiet Wouter, vader van drie kinderen en getrouwd met Dieuwke. ,,De huidige technieken ontwikkelen zich namelijk ontzettend snel. Jongeren zijn doorgaans veel beter in staat die ontwikkelingen bij te houden.’’ Freed laat bovendien zien dat gespecialiseerde kennis niet altijd van ver hoeft te komen. ,,We blijven deze regio sowieso trouw. Dit is waar we vandaan komen, dit is waar mijn collega’s zich thuis voelen. En ja, wellicht kunnen we op deze manier een klein beetje bijdragen aan het tegengaan van de krimp…’’

OF 2018-02

Elke dag is vrijdag

Grote klanten

Het team wordt binnenkort uitgebreid met twee krachten. Vermoedelijk ook de eerste vrouw. ,,Dat komt de samenstelling en de prestatie van het team ten goede.” Freed is als een van de weinige noordelijke bedrijven gespecialiseerd in het ontwikkelen van apps. Want dát is wat ze grotendeels doen. In iets moeilijkere taal: Freed Interactive richt zicht op het adviseren, realiseren en mogelijk participeren van mobiele en interactieve oplossingen.

Freed werd in 2012 opgericht en is sindsdien gehuisvest aan de Lauwersweg in Surhuisterveen. Het klantenbestand groeide gestaag en bevat bekende namen zoals GGZ Friesland, Rodenstock, Marktplaats, Wagenborg, Ziggo, KNVB, Tennis Australia, HZPC, Bouwgroep Dijkstra-Draisma, Omrin, Rabo Vastgoedgroep, Ministerie van Defensie, Sportvisserij Nederland, De Friesland Zorgverzekeraar en Stenden University. Voor al deze organisaties maakte Freed de applicatie. Wouter benadrukt nogmaals dat Freed zich het liefst als een normaal bedrijf gedraagt. ,,Moeilijke, technische taal gaan we uit de weg. De klant moet het begrijpen.’’ En die glijbaan dan? Een bruin café als vergaderruimte en een oude spelcomputer? Interieur dat je eerder verwacht in een hippe Amsterdamse wijk; is dát dan uit te leggen? Wouter: ,,Ach, zoals ik al aangaf. We zijn een tikkeltje eigenwijs…”

Wouter: ,,We willen dat iedere dag samenwerken met ons het gevoel van een vrijdag oproept. Vandaar de naam Freed.” Jan Kooistra en Wouter Slotegraaf beschikken beiden over ervaring in de ICT- en internetbranche. ,,We zijn zelfverzekerd, creatief, een tikkeltje eigenwijs, technisch goed onderlegd, hardwerkend maar bovenal een prettig bedrijf om mee samen te werken. We gaan tot het gaatje”, verklaart de voormalig voetballer van Harkemase Boys. ,,De periode in de Hoofd- en Topklasse, de sportieve hoogtijdagen van de Boys, waren voor mij net te hoog gegrepen.” Wouter is nog immer een Boys-man: hij werkt er onder meer aan de pr en is actief in het jeugdbestuur.

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

OF 2018-02

Themmen Heftrucks op De Hemrik

Klaslokalen eruit, spuitcabine en lasruimte erin In september 2017 verhuisde Themmen Heftrucks van Ferwert naar een nieuwe locatie aan de Jupiterweg 21 in Leeuwarden. Eigenaar Mark Themmen heeft nog geen seconde spijt van de overgang naar het nieuwe pand. Themmen: “Er rijdt zoveel verkeer langs hier. Daaraan zie je dat de locatie centraler ligt en beter bereikbaar is. In Ferwert hadden we 600 m² ruimte, nu in Leeuwarden 2800 m² en zo’n 100 heftrucks op voorraad.”

OF 2018-02

Mark Themmen en techniek. Dat bleek al vroeg een goede combinatie. “Mijn vader had een akkerbouwbedrijf, dus er waren altijd wel machines om aan te sleutelen”, zegt Themmen. “Dat heeft me van jongs af aan getrokken. Ik ben afgestudeerd aan de Hogere Landbouwschool en heb een tijdje in het bedrijf van mijn vader gewerkt. Vooral de technische kant van het boerenbedrijf sprak me aan. Ik had al bij een autogarage gewerkt en wist dat mijn hart lag bij de techniek. Op een gegeven moment heb ik een aantal oude heftrucks gekocht, opgeknapt en doorverkocht. Zo ben ik erin gerold en in 1996 voor mezelf begonnen.”

Grootste verkooppunt ‘Linde’ Themmen Heftrucks verkoopt, verhuurt, onderhoud en repareert heftrucks, hoogwerkers en aanverwante apparatuur en onderdelen. Dit doen ze voor het complete MKB. Themmen: “Of het

nu gaat om een schildersbedrijf, glaszetter of scooterhandelaar. Hun handel wordt in veel gevallen aangeleverd op pallets, dus overal maakt een heftruck het werk een stuk gemakkelijker. We handelen bij Themmen uitsluitend in het merk Linde. Klanten weten daarmee wat ze krijgen, zijn altijd tevreden over het materiaal. Linde biedt zonder uitzondering topkwaliteit.” Themmen was nog maar enkele jaren bezig toen hij al een aanzienlijk marktaandeel had opgebouwd in Noord-Friesland. Zijn broer Michel stapte in 1999 in het bedrijf en opende niet veel later een vestiging in het Groningse Kommerzijl. Themmen: “Zo kunnen we mooi samen het noorden van Nederland bedienen. Samen zijn we de grootste Linde verkoper in het gebied.”

Verhuizing en uitbreiding Eind 2017 verhuisde Themmen met zijn bedrijf van Ferwert naar

L E E S O F M A G A Z I N E O O K O N L I N E V I A W W W . O F. N L E N V O L G O N S V I A

Leeuwarden. “De locatie in Ferwert was te klein geworden”, aldus Themmen. “Het personeel had te weinig ruimte. Nu zitten we in een prachtig nieuw pand op De Hemrik. Het was een voormalig schoolgebouw, dus we moesten heel wat verbouwen. Klaslokalen eruit, een spuitcabine, werkplaats en lasruimte er weer in. Het gaat tot nu toe goed op de nieuwe plek. We zoeken dan ook nog twee nieuwe mensen die ons team van zeven kunnen komen versterken.” Waar de auto-industrie maar niet van de fossiele brandstoffen lijkt af te komen, zijn ze in de heftruckbouw al lichtjaren verder. Themmen: “Die weg is zo’n 25 jaar geleden ingezet. Elektrische machines werken veel fijner, maken geen lawaai, hebben geen uitstoot van schadelijke uitlaatgassen en zorgen vooral voor een veel minder stoffige werkomgeving. Zelfs de grootste petrolheads zijn na een

demonstratie overtuigd van de voordelen van elektrische heftrucks. We werken bij Themmen Heftrucks met een leuke en goede club mensen. Klanten komen hier graag, ze waarderen de persoonlijke benadering. Het is altijd leuk te horen dat mensen blij zijn met een heftruck die ze bij ons hebben gekocht.”

Mark Themmen Functie eigenaar Themmen Heftrucks Burgerlijke staat samenwonend Geboortedatum 27-05-1970 Woonplaats binnenkort in Hempens Hobby's klassieke auto’s en motoren

OF 2018-02

TEAM has a dream –

we’re moving fast TEAM is 7 jaar geleden begonnen in een lief pand uit de jaren dertig, in het centrum van Drachten. Maar TEAM is gegroeid, dus zijn verhuisd. Op 6 april betrokken ze een prachtige A-locatie aan de Opslach 57 in Heerenveen, direct aan de A32. Managing partners Godert Libert en Martin van der Meulen over deze mooie stap.

We zijn ambitieus De reden voor de verhuizing is simpel: het huidige kantoor past niet meer. Godert: “Hoewel we hier een geweldig pand hebben, is het echt te klein geworden. We mogen elkaar graag, maar bij elkaar op schoot zitten? Dat gaat te ver.” Martin vult aan: “Toen we ons nieuwe kantoor zagen, waren we direct verkocht. De locatie kan eigenlijk niet beter, en er is genoeg ruimte om te groeien. In dit nieuwe pand kunnen we verder gaan met dat waar we goed in zijn: merken glans geven.”

Live your brand “We hebben de verhuizing aangepakt om ook onze eigen identiteit een opfrisbeurt te geven”, vertelt Martin. “Het gaat bij TEAM niet alleen om mooie plaatjes, maar om de ambitie die je hebt. Je merk wordt steeds belangrijker, zowel voor onze klanten als voor ons.

OF 2018-02

Daarom leven we ons merk, we zijn ons merk. Zo dragen we dat ook uit naar onze 0pdrachtgevers. Wat is je ambitie, waar wil je naartoe groeien, en hoe kan communicatie daarbij helpen? Live your brand is niet alleen een opdracht voor onszelf, maar ook voor onze klanten. En daar helpen we ze natuurlijk graag mee!”

Voor opdrachtgevers Godert: “Onze klanten zijn met ons meegegroeid. Dat betekent dat ze meer van ons verwachten. Niet alleen in het werk dat we leveren, maar ook qua uitstraling en professionalisering. Je wilt je klanten kunnen ontvangen voor een brainstorm- of strategische sessie, en dat lukt niet meer in ons huidige kantoor. Het nieuwe kantoor past beter bij ons en onze klanten.”

telefonie datanetwerken bewakingscameraâ€™s professioneel . ervaren . vertrouwd

Hogedijken 26 . Dokkum . t. (0519) 24 20 24 . info@faber-telecom.nl . www.faber-telecom.nl

KENNIS IS KUNNEN KENNIS IS KUNNEN

IJZERSTERK VOOR UW BEDRIJF

BEVESTIGINGEN BEVESTIGINGEN

VEILIGHEID VEILIGHEID

GEREEDSCHAPPEN GEREEDSCHAPPEN

POSTBOXEN POSTBOXEN

GROENVOORZIENING GROENVOORZIENING

Dokkum . Heerenveen . Leeuwarden . Groningen . t. (0519) 29 23 25 . www.raadsma.nl Dokkum . Heerenveen . Leeuwarden . Groningen . t. (0519) 29 23 25 . www.raadsma.nl

Ondernemend Friesland editie 2 april 2018