een workshop voor laatstejaarsstudenten over financiĂŤle rechten en plichten
Voorwoord: een workshop die aanslaat
|p
De budgetcoach spreekt
|p
Leerkrachten blikken terug
|p
Een blik achter de schermen
|p
Financiële opvoeding: Een taak voor Welzijn & Onderwijs
|p
De nieuwe workshop
|p
Leerlingenaantallen Brugse scholen
|p
budget– en schuldhulpverlening bart.vantroye@ocmw-brugge.be t 050 32 73 83 cel communicatie communicatie@ocmw-brugge.be t 050 32 73 18 tekst & beeld | dienst budget– en schuldhulpverlening, OCMW Brugge vormgeving | cel communicatie, OCMW Brugge V.U. | OCMW Brugge - Ruddershove 4, 8000 Brugge Niets uit deze uitgave mag worden verveelvuldigd en/of openbaar worden gemaakt, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Een workshop die aanslaat Bewust kunnen omgaan met centen wanneer je de schoolpoorten achter je dichttrekt: daar draait de workshop ‘Straks jij, je eigen budget op een rij’ om. Dat het concept aanslaat, merken we al twee schooljaren op rij. Samen met een begeleidende leerkracht denken laatstejaarsstudenten tijdens deze gratis workshop na over hun financiële rechten en plichten. De budgetcoach van het OCMW leidt alles in goeie banen. Hoeveel verdien je, als je begint te werken? En hoeveel geef je per maand uit aan vaste kosten, als je alleen gaat wonen? Het levert telkens stof tot nadenken op. Na een uitgebreid debat gaan de deelnemers van ‘Straks jij, je eigen budget op een rij’ aan de slag met symboolkaarten. Zo komen ze nog meer te weten over de spaarreflex, valkuilen, de kleine lettertjes op contracten en hulpverlening. Aan de hand van concrete voorbeelden leren ze financiële keuzes maken. Samen met de klas stellen ze uiteindelijk een budgetplan op: een fikse klus, met vaak een verrassende uitkomst. We zijn oprecht blij dat we met het OCMW en met de Brugse scholen, telkens weer deze denkoefening kunnen en mogen maken. ‘Straks jij, je eigen budget op een rij’ schudt studenten wakker en zet hen met de voeten op de grond: leven kost geld. Met dat geld spring je maar beter bewust om, als je wil vermijden dat je bankrekening in het rood gaat. ‘Straks jij, je eigen budget op een rij’ bezocht in het schooljaar 2017-2018 maar liefst 13 Brugse scholen. We verwelkomden 747 deelnemers, gespreid over 45 workshops. Hun ervaringen waren onverdeeld positief. Leerkrachten én studenten gaven aan dat ze op een andere manier tegen centen en budget aankijken. Dat is precies wat we met het OCMW willen doen: jongeren bewust maken en hen motiveren om zelf het heft in handen te nemen en financiële katers te ontwijken. Wilt u ook graag de budgetcoach op bezoek in uw klas? Het kan, en het is gratis. Doorblader deze brochure en neem contact op met de budgetcoach voor een afspraak. Doen! Dirk De fauw | voorzitter OCMW Brugge
De budgetcoach spreekt Het voorbije schooljaar trokken we met de workshop ‘Straks jij, je eigen budget op een rij!’ naar 13 Brugse secundaire scholen. Tijdens 45 praktijkgerichte sessies maakten we 747 laatstejaarsstudenten bewust van wat het leven kost. Dat is een verdubbeling in vergelijking met schooljaar 2016-2017. Verbaast het u dat we daar trots op zijn? Als we in het opzet slaagden, dan is het dankzij de inzet en steun van verschillende mensen. Oké, ik ben ‘de coach’ en verschijn in mijn eentje voor de klas. Maar dat lukt alleen omdat ik op een professioneel team van (OCMW)-collega’s mag terugvallen. Inhoudelijk hebben we de workshop, na de reeks in schooljaar 2016-2017, herwerkt en meer flexibel gemaakt. We geven ze nu op maat van de deelnemende klassen, met verschillende accenten. De rode draad doorheen de workshop is en blijft het budgetplan. Daarnaast polsen we naar de financiële openheid van de ouders over gezinsinkomsten en –uitgaven. Bij het grootste deel van de studenten blijken geldzaken thuis een immens taboe. Dat is jammer, want hoe jonger je de kroost informeert, hoe sterker ze later financieel op hun benen staan. Wanneer het budgetplan in de workshop klaar is, zie ik iedere keer dezelfde reacties. Gefrons. Schouders die zakken. “Komen er nog kosten?”, luidt het vanuit de klas. “Jawel, we zijn halfweg”, antwoord ik daar consequent op. De balans van de budgetplannen varieert van licht tot heel erg negatief. Enkelingen met een positief resultaat glunderen van trots, de anderen zien het somber. Dat is het moment waarop je als coach ingrijpt en zegt: geen paniek, dit is een workshop. Een wake-up call. De herkansingen liggen voor je neus, het is aan jou om ze te grijpen. De leerlingen hebben ze gegrepen, keer op keer. Ze zijn gestruikeld en terug recht gekrabbeld. Het strekt hen tot eer en het motiveert ons om komend schooljaar verder te doen met deze workshop. We steken ‘Straks jij, je eigen budget op een rij!’ voor schooljaar 2018-2019 in een nieuw jasje en koppelen ze aan de knowhow die we al verzamelden. We hopen dat het uw school motiveert om ons (opnieuw) uit te nodigen. Bart Van Troye | budgetcoach dienst budget– en schuldhulpverlening OCMW Brugge
Leerkrachten blikken terug Ilse Leyn | Atheneum ’Jan Fevijn’ - Assebroek Toen ik de leerlingen van 6ASO vroeg om de hoogtepunten van het jaar in een presentatie te gieten, vermeldden ze bijna allemaal de workshop budgetbeheer. Ze vonden het relevant, interessant en heel praktijkgericht. Als het van mij afhing, dan belandde ‘Straks jij, je eigen budget op een rij’ standaard in het lespakket van de laatstejaars. Bedankt aan de coach voor deze boeiende vorming!
Ann Dergeloo | O.L.V.-Hemelvaart ‘Spes Nostra’ - Sint-Andries ‘Straks jij, je eigen budget op een rij’ is bij al onze laatstejaarsstudenten in de smaak gevallen. Waarom? Omwille van de concrete inhoud en interactie met de leerlingen. Het lesmateriaal was duidelijk, overzichtelijk en bruikbaar voor studenten met én zonder voorkennis. Ook goed om weten: dat de coach cijfers uit het dagelijks leven plukt. Dat opende de ogen bij heel wat leerlingen. Ze beseften dat je financiële administratie moet opvolgen en bijhouden. Ze gaven toe dat ze er weinig over weten en dat er thuis zelden over gepraat wordt. De deelnemers noemden de workshop nuttig en ‘nooit saai of vervelend’. Als leerkracht denk ik er precies hetzelfde over. In een volgende editie lijkt het me zelfs nuttig om écht stil te staan bij wat er gebeurt, als er centen te kort zijn. Of: hoe je je toekomst een beetje veilig kunt stellen, door bijvoorbeeld aan pensioensparen te doen. Ik zie jullie in elk geval graag terug volgend jaar!
Lieve Degroote | VTI - Brugge De workshop is absoluut de moeite waard. De voorbeelden zijn actueel, de coach van het OCMW zit aan de bron en spreekt uit ervaring. Hij staat mensen in moeilijkheden beroepshalve bij en kan dus recente cijfers voorleggen. Bovendien komen er tal van thema’s aan bod: huren, energieprijzen, interesten op het krediet bij aankoop van een auto, ziekenfondsbijdragen en verzekeringen. Als leerkracht is het niet altijd evident om dat materiaal te verzamelen. Voor de leerlingen is het ook leuk om eens een nieuw gezicht vooraan in de klas te zien. Ze vinden zo’n externe coach geloofwaardiger, ook al hebben ze nog niet in een moeilijke financiële situatie gezeten. ‘Voor jezelf zorgen’ is voor hen een vaag begrip. Maar de inbreng van de coach verandert de kijk van laatstejaars op dit thema wel: dat heeft me aangenaam verrast. Ik hoop dat ik de workshop volgend jaar opnieuw kan boeken!
Een blik achter de schermen Als collega-budgetcoach heb ik de workshop voornamelijk achter de schermen gevolgd en een aantal keer zelfs letterlijk achteraan in de klas. Als ik geloof in dit project, dan is het om tal van redenen. De uitgebreide kennis van de budgetcoach is de perfecte basis voor deze workshop. Bart laat voldoende ruimte voor vragen, die hij altijd opnieuw op het niveau van de studenten beantwoordt. Hij heeft pakken ervaring in budget- en schuldhulpverlening en kan in elke situatie heel concrete voorbeelden aanreiken. Het zorgt ervoor dat de workshop nooit een ver-van-mijn-bedshow wordt en studenten heel persoonlijk aanspreekt. Interactief: ook dat is een sleutelwoord. Deze workshop is niet een ‘zoveelste cursus’ waarbij de studenten in klas zitten en gewoon luisteren. Ze moeten zelf aan de slag met de aangereikte informatie. Door mee te denken, naar voorbeelden te zoeken en hun mening over stellingen te geven, zijn ze direct betrokken bij de materie. Daardoor blijven de informatie en de tips ook langer en beter hangen. Zelfs achter de schermen werd het me duidelijk dat die troef, het project in de toekomst nog zal versterken. Tenslotte is ‘Straks jij, je eigen budget op een rij!’ ook heel erg bruikbaar in het dagelijks leven. De uitspraak ‘We hebben eindelijk iets geleerd dat nuttig is!’ bevestigt dat het goed is om met jongeren over centen en budgetplanning te praten en te brainstormen. We merken dat ze vaak niet weten wat hun ouders ongeveer verdienen of voor welke kosten ze staan. Ze hebben dus geen realistisch beeld van een startloon of de kosten die op hen afkomen, wanneer ze alleen gaan wonen. Ook de leerkrachten zijn niet te beroerd om toe te geven dat ze nog bijleren in de workshop. “Amai, dat wist ik toch ook niet!”: ik hoorde het een docent letterlijk zeggen, aan het eind van de workshop. Dat is een opsteker. Met ‘Straks jij, je eigen budget op een rij!’ schenken we jongeren iets leerrijks, praktisch en bruikbaars. Ook komend schooljaar zullen we dat met hart en ziel doen.
Sieglinde Iserbyt | budgetcoach dienst budget– en schuldhulpverlening OCMW Brugge
Financiële opvoeding: een taak voor welzijn & onderwijs Als we zeggen dat de jongeren van vandaag de sleutel voor de toekomst zijn, dan trappen we een open deur in. Niet alleen de jongeren, maar ook de lessen die we hen leren en de ruggensteun die we geven, zullen bepalen hoe ze later een weg banen in het leven. We kunnen in dit land terugvallen op een kwalitatief onderwijssysteem dat tot de top van de wereld behoort. Maar dit systeem zorgt er niet automatisch voor dat jongeren uitgroeien tot financieel vaardige en competente volwassenen.
De oorzaak van het probleem? Die ligt in diverse – vooral complexe – factoren. De thuissituatie is er eentje van: daar worden basisattitudes over geld en financiën gevormd. Maar ook de steeds complexer wordende samenleving speelt een rol. Denk maar aan het overaanbod aan reclame, dat niet alleen gretig inspeelt op de behoeften van jongeren maar de behoeften ook creëert. De digitale (r)evolutie maakt financiële opvoeding moeilijker dan ooit. Kopen en verkopen via internet, betalen met de smartphone: voor heel wat ouders is het niet evident om zelf ‘mee’ te zijn in het verhaal. De kroost hierin verantwoord wegwijs maken is dan ook een hele opgave. Is het überhaupt nog mogelijk om jongeren voldoende te sturen en tegelijk de ruimte te bieden om leerervaring op te doen? Het antwoord hierop is ja. Initiatieven zoals ‘Straks jij, je eigen budget op een rij’ dragen in sterke mate bij tot het verhaal. Een budgetcoach van OCMW Brugge bezoekt de klas om vanuit zijn praktijkervaring, jongeren te informeren over budgetbeheer. Met deze aanpak zorgt het OCMW ervoor dat jongeren meer dan basisinformatie krijgen: via de workshop verwerven ze ook vaardigheden die noodzakelijk zijn om het overzicht over je budget te behouden. Net dat is wat een bewuste consument zijn hele leven lang doet. ‘Straks jij, je eigen budget op een rij’ bevestigt dat financiële educatie een totaalverhaal moet zijn, waarin welzijn en onderwijs een gedeelde verantwoordelijkheid opnemen. BudgetInZicht Noord-West-Vlaanderen ondersteunt dit soort initiatieven dan ook vaak en graag. We zijn er zeker van dat het inspirerend werkt voor deelnemers, betrokkenen en partners in de regio. Jens Jaecques | coördinator BudgetInZicht Noord-West-Vlaanderen
De nieuwe workshop Wie zijn we? Wat doen we? Waarom doen we het?
het beste geval – iets van het budget over. In het andere geval moeten er kosten geschrapt worden. De groepjes delen ervaringen tijdens een afsluitend debat, waarbij we inzoomen op alle thema’s. Het budgetplan maakt altijd iets los bij de deelnemers.
Voor veel studenten is de werking van de dienst budget- en schuldhulpverlening van het OCMW totaal onbekend. Het is dus zaak om de boodschap te herhalen en te blijven herhalen. We zijn er voor elke Bruggeling, met advies en begeleiding bij financiële vragen of problemen.
Met de concrete handvaten en tips uit de workshop kunnen de studenten in de toekomst zelf aan de slag. Een goed geïnformeerde student is er twee waard. We voorzien voor elke deelnemer ook een klein gadget. Daarmee stimuleren we leerlingen om na de workshop ook thuis te praten over geldzaken.
De inhoud van de workshop vullen we heel flexibel in, op basis van wat de deelnemende studenten ons aanreiken.
Workshop budgetbeheer:
Elke workshop trappen we af met een korte voorstelling.
We schotelen hen 6 thema’s voor: 1. 2. 3. 4. 5. 6.
kot & co (huisvesting) dagelijkse kost (voeding) van Pier naar Pol (transport) op groene voet (energie) ‘allo ‘allo! (telecom) Piet krediet (kredieten)
Via doe- en zoekopdrachten leren de studenten verschillende kosten beter inschatten. Wat betaal je voor huisvesting? Hoe kies je een (groene) energieleverancier? Smaakt een merkproduct echt beter dan een huismerk? Tussenin geven we enkele plenaire opdrachten, met aandacht voor geld en relaties, financiële opvoeding, geld en emotie, rechten en plichten en administratie. De bedragen die studenten aanreiken of ‘begroten’, stoppen we in een (digitaal) budgetplan. Aan het eind van de rit blijft er – in
gratis aanbod voor alle Brugse secundaire scholen doelgroep: laatstejaarsstudenten secundair onderwijs (alle types) 2 opeenvolgende lesuren de budgetcoach geeft een workshop in klas, op jongerenmaat minimum 6, maximum 24 studenten per workshop
De organiserende school voorziet:
een klaslokaal met internetaansluiting (Wifi) smartphone/tablet voor elke leerling om te kunnen stemmen 6 PC’s, laptops of tablets voor opzoekingen en digitaal rekenblad (budgetplan) beamer projectiescherm een begeleidende leerkracht
Elke student gebruikt tijdens de workshop een smartphone/tablet/laptop als steminstrument (internetverbinding vereist)
Leerlingenaantallen Brugse scholen Leerlingen voltijds secundair onderwijs op 1 februari 2018 volgens graad, leerjaar en onderwijsvorm graad
leerjaar
1ste graad
1ste leerjaar 2de leerjaar
2de graad
1ste leerjaar 2de leerjaar 1ste leerjaar 2de leerjaar 3de leerjaar
3de graad
OKAN
ASO
BSO
1ste graad
HBO
KSO
TSO
122 141 162 144 4
736 763 1033 886 72
1953 2082 1205 1136 986 965
414 491 544 588 584
95 539 Leerlingen buitengewoon voltijds secundair onderwijs op 1 februari 2018 volgens opleidingsvorm en type Opleidingsvorm type Type 1
1
2
Type 2
118
89
Type 3
3 159
5
28 16
4
Type 4
35
24
Type 6
33
10
13
Type 7
12
1
45
Type 9
11
11
Type BA Aantal leerlingen deeltijds onderwijs op 1 februari 2018:
15 196
385
210
www.ocmw-brugge.be