163 × 220 SPINE: 2 FLAPS: 70
Α
υτό το παραμύθι είναι για όλους. Μπορεί να διαβαστεί από Μικρούς (ίσως όχι πολύ, ανάλογα βέβαια και τον αναγνώστη), από Μεγάλους (που συνεχίζουν να εξελίσσονται και να αναπτύσσονται), αλλά και από Τεράστιους (μέσα τους). Αυτό το παραμύθι αφηγείται υπαινικτικά πολλές μικρές ιστορίες. Τις δικές μου. Αλλά και τις ιστορίες των Άλλων. Όλες εκείνες τις αφηγήσεις που συνθέτουν τελικά τη μεγάλη Ιστορία. Αυτό το παραμύθι μιλάει για ήρωες. Ανθρώπους που θαυμάζω. Τους παλιούς μαχητές και μαχήτριες. Αλλά και τους σύγχρονους ακτιβιστές. Κορίτσια που σώζουν ναυαγούς και πρωτοστατούν στη σύγχρονη μάχη για την κλιματική καταστροφή στον πλανήτη. Αγόρια που μοιράζονται τη Γνώση μέσω της τεχνολογίας, που προσφέρουν την τέχνη και την επιστήμη τους στη συλλογική δράση και αλληλεγγύη για την ανθρωπότητα. Ή και αντίστροφα. Άτομα και ομάδες όλων των φύλων και φυλών που δρουν, αλληλεπιδρούν, αντιδρούν, κάνουν λάθη, εκτίθενται, βγαίνουν από τον λήθαργο και τις «ντουλάπες», επιλέγουν να ζουν στο «εδώ και τώρα», δημιουργώντας σε αντίξοες συνθήκες τις δικές τους ευ-τοπίες. Αυτό το παραμύθι εδράζεται σε, αλλά και προτείνει παράλληλα, ένα πλαίσιο για περαιτέρω εφαρμοσμένη εξάσκηση σε μεθόδους και τεχνικές προσωπικής ανάπτυξης, πρόληψης, ψυχοεκπαίδευσης, οικοψυχολογίας, συστημικής σκέψης, ψυχογεωγραφικής περιπλάνησης και ενσυνειδητότητας (mindfulness). Για τη σύνδεσή μας με τον κόσμο. Και εν τέλει, για τη σύνδεσή μας με τον ίδιο μας τον εαυτό. Αυτό το παραμύθι θεμελιώνεται σε τόπους. Πραγματικούς. Φαντασιακούς. Συμβολικούς. Άγνωστους και αχαρτογράφητους. Οικείους και γνώριμους, όπως ένα οικογενειακό σπίτι με βοτσαλωτή αυλή.
ISBN 978-618-205-053-8
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
Η Αύρα Βαζαίου είναι ψυχολόγος. Γεννημένη το 1970, μεγάλωσε, ζει κι εργάζεται έως σήμερα στον Πειραιά. Με τον νου της όμως ταξιδεύει παντού, συνήθως στα καλοκαίρια – στα παλιά αλλά και στα μελλοντικά. Πάντα της άρεσε να ακούει ιστορίες και ενίοτε να φτιάχνει τις δικές της. Στη δουλειά της, αξιοποιεί τις ιστορίες ψυχοθεραπευτικά ή/και ψυχοεκπαιδευτικά για να βοηθήσει τους ανθρώπους να κατανοήσουν περισσότερο τον εαυτό τους και τους άλλους. Οι σπουδές της στην ψυχολογία και την επικοινωνία τής άνοιξαν νέους δρόμους στις αναζητήσεις της κι έθεσαν το πλαίσιο μιας δυναμικής πορείας γνώσεων, εμπειριών, ιδεών, αλληλεπιδράσεων και συναντήσεων με απίθανους ανθρώπους και τις ιστορίες τους. Ακόμα, μέσα από την πορεία της διδακτορικής της διατριβής αναπτύχθηκε σταδιακά ένα μεγάλο προσωπικό κι ερευνητικό ενδιαφέρον για το ψυχολογικό νόημα της κατοίκησης, εστιάζοντας στον συναισθηματικό δεσμό με τον βιωμένο, οικείο χώρο και τη σημασία που παίζει το περιβάλλον και η αρχιτεκτονική στην ταυτότητα και ευημερία των ανθρώπων. Από τότε, ψάχνει τις ιστορίες που αφηγούνται οι τόποι για τους ανθρώπους που τους κατοικούν.
Αύρα Βαζαίου Ιστορίες από τον
Βοτσαλόκοσμο ΈΝΑ ΠΑΡΑΜΎΘΙ ΨΥΧΟΓΕΩΓΡΑΦΙΚΉΣ ΠΕΡΙΠΛΆΝΗΣΗΣ
ΤΙΤΛΟΣ
Ιστορίες από τον Βοτσαλόκοσμο Ένα παραμύθι ψυχογεωγραφικής περιπλάνησης ΣΥΓΓΡΑΦΈΑΣ
Αύρα Βαζαίου ΣΕΙΡΑ
Ελληνική λογοτεχνία [1358] 0221/04 ΕΠΙMΕΛΕΙΑ - ΔΙΟΡΘΩΣΗ
Όλγα Παλαμήδη LAYOUT - DESIGN Myrtilo, Λένα Παντοπούλου COPYRIGHT© 2021
Αύρα Βαζαίου
ΠΡΏΤΗ ΕΚΔΟΣΗ
Αθήνα, Φεβρουάριος 2021 ISBN 978-618-205-053-8
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108
ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.
«Ποιητικά κατοικεί ο άνθρωπος». Μ. ΧΆΙΝΤΕΓΚΕΡ
Το παραμύθι αυτό αφιερώνεται στο μαύρο και στο άσπρο βότσαλο που θεμελιώνουν τη δική μου ιστορία – στους γεννήτορές μου
Αντί προλόγου
Τ
α παιδικά μου καλοκαίρια τα περνούσα στο πατρικό της προγιαγιάς μου, σε ένα μυροβόλο, πευκόφυτο νησί του Αργοσαρωνικού, τις Σπέτσες. Ένα λευκό διώροφο σπίτι με μεγάλα μπλε παράθυρα και ζωγραφιστά ταβάνια, με μια στρογγυλή στέρνα στη μέση της κουζίνας και μια βεράντα που τα παλιότερα χρόνια έβλεπε τη θάλασσα. Υπήρχε ακόμα και μια καταπακτή που ένωνε το πάνω με το κάτω πάτωμα κι αποκτούσε στα παιχνίδια μας μαγικές διαστάσεις – πότε γινόταν σκάλα για τα σύννεφα, πότε αμπάρι ενός πειρατικού πλοίου που μας ταξίδευε σε άγνωστες θάλασσες, πότε κρύπτη για έναν θησαυρό ή και για τα άγουρα ακόμα «μυστικά» μας. Αυτό όμως που απολάμβανα περισσότερο απ’ όλα ήταν η αυλή. Στρωμένη με μαύρα και λευκά βότσαλα. Ένα ασπρόμαυρο μωσαϊκό συμβόλων: μια σύνθεση από παραδοσιακά ανάγλυφα σχέδια, σαν τρισδιάστατο κέντημα γεμάτο με ζώα, πουλιά, κανόνια, καράβια, δέντρα, ψάρια και αστέρια. Τα ζεστά καλοκαιρινά μεσημέρια, κατά τη διάρκεια της αβάσταχτης εκείνης ώρας της «κοινής ησυχίας», ξεγλιστρούσα από το κρεβάτι της υποχρεωτικής κατάκλισης και πήγαινα κρυφά μόνη μου στην αυλή. Εκεί, δίπλα στην εσωτερική ξύλινη πόρτα του παρακείμενου παλιού φαρμακείου (απαρχή μιας παράδοσης που διατηρείται στις γενιές της οικογένειάς μου μέχρι και σήμερα), κάτω από τη σκιά της μανταρινιάς, στεκόμουν για ώρα σιωπηλή πάνω στο βοτσαλωτό. Ή βημάτιζα αργά, ενώνοντας νοερά μεταξύ τους τα ψηφιδωτά σύμβολα. Προσπαθούσα μέσα από αυτόν τον ιδιότυπο τελετουργικό βηματισμό να τα αποκρυπτογραφήσω, φτιάχνοντας με το μυαλό μου συνδέσεις ανάμεσά τους.
7
Μέσα από τις νοερές αυτές απεικονίσεις σκαρφιζόμουν διάφορες ιστορίες, την ίδια στιγμή που βρισκόμουν κυριολεκτικά πάνω σε αυτές. Πραγματοποιώντας διαδρομές ανάμεσά τους, τις ένιωθα να ζωντανεύουν κάτω από τις γυμνές μου πατούσες. Σαν να άνοιγε μπροστά μου μια πύλη για έναν κόσμο φτιαγμένο από ύλη και όνειρα μαζί. Το προσωπικό μου «μαγικό χαλί από βότσαλα», ένας μυστικός ολόδικός μου βοτσαλόκοσμος. Ακόμα και σήμερα, όταν περπατώ ξυπόλυτη στο βοτσαλωτό αυτής της ίδιας αυλής, μου έρχονται στο μυαλό –αυτόματα σχεδόν– διάφορες ιστορίες: από τα παιδικά μου χρόνια, από το συλλογικό αφήγημα της οικογένειάς μου, από την Ιστορία του ίδιου του νησιού, αλλά και από αυτές που δεν έχουν ακόμα ειπωθεί. Πόσες ιστορίες χωράνε άραγε σε μια τέτοια αφήγηση; Ίσως σχεδόν τόσες όσα και τα μαυρόασπρα βότσαλα σε μια νησιώτικη αυλή.
8
Η ιστορία του μαύρου βότσαλου Η ιστορία αυτή, σαν μαυρόασπρο χαλί, πάει να ξεδιπλωθεί απ’ το τέλος ή την αρχή...
Ή
ταν μια φορά ένα βότσαλο. Μαύρο. Γυαλιστερό. Ούτε πολύ μεγάλο, ούτε πολύ μικρό. Το βρήκε ένα αγόρι στην ακρογιαλιά και το έβαλε στην τσέπη του. Ήταν κι ένα άλλο βότσαλο. Λευκό και στρογγυλό. Ούτε πολύ μεγάλο, ούτε πολύ μικρό. Ακουμπισμένο στο περβάζι του παραθύρου ενός κοριτσίστικου δωματίου με θέα τη θάλασσα. Τα δυο βότσαλα κάποια στιγμή βρέθηκαν μαζί σε μια βοτσαλωτή αυλή. Κι από τότε είναι ακόμα και τα δυο εκεί. Αλλά προτού συναντηθούν, πέρασαν δυσκολίες αρκετές και περιπέτειες πολλές. Ήταν τότε μια εποχή αλλαγών. Τα χρόνια αμέσως μετά τη μεγάλη Επανάσταση. Το αγόρι και το κορίτσι δεν πρόλαβαν τις ένδοξες μάχες και τις θρυλικές ναυμαχίες του Αγώνα. Ζούσαν στον απόηχο των κατορθωμάτων των μεγάλων ηρώων και ηρωίδων του τόπου τους. Άκουγαν σαν παραμύθι όλες τις ιστορίες για εκείνες τις παλιές μέρες που στο όνομα της ελευθερίας, τα κανόνια του Νησιού τους βροντούσαν πέρα ως πέρα. Ε, ως αυτά τα πέρατα ήθελε να πάει τώρα το αγόρι. Να δει τι υπάρχει εκεί έξω. Δεν τον χώραγε πια ο τόπος του. Εκεί, βλέπετε, δεν υπήρχαν πλέον άλλες μάχες να κερδίσει. Τα είχαν ήδη κατακτήσει όλα οι πρόγονοί του. Μαχητές της στεριάς και
9
163 × 220 SPINE: 2 FLAPS: 70
Α
υτό το παραμύθι είναι για όλους. Μπορεί να διαβαστεί από Μικρούς (ίσως όχι πολύ, ανάλογα βέβαια και τον αναγνώστη), από Μεγάλους (που συνεχίζουν να εξελίσσονται και να αναπτύσσονται), αλλά και από Τεράστιους (μέσα τους). Αυτό το παραμύθι αφηγείται υπαινικτικά πολλές μικρές ιστορίες. Τις δικές μου. Αλλά και τις ιστορίες των Άλλων. Όλες εκείνες τις αφηγήσεις που συνθέτουν τελικά τη μεγάλη Ιστορία. Αυτό το παραμύθι μιλάει για ήρωες. Ανθρώπους που θαυμάζω. Τους παλιούς μαχητές και μαχήτριες. Αλλά και τους σύγχρονους ακτιβιστές. Κορίτσια που σώζουν ναυαγούς και πρωτοστατούν στη σύγχρονη μάχη για την κλιματική καταστροφή στον πλανήτη. Αγόρια που μοιράζονται τη Γνώση μέσω της τεχνολογίας, που προσφέρουν την τέχνη και την επιστήμη τους στη συλλογική δράση και αλληλεγγύη για την ανθρωπότητα. Ή και αντίστροφα. Άτομα και ομάδες όλων των φύλων και φυλών που δρουν, αλληλεπιδρούν, αντιδρούν, κάνουν λάθη, εκτίθενται, βγαίνουν από τον λήθαργο και τις «ντουλάπες», επιλέγουν να ζουν στο «εδώ και τώρα», δημιουργώντας σε αντίξοες συνθήκες τις δικές τους ευ-τοπίες. Αυτό το παραμύθι εδράζεται σε, αλλά και προτείνει παράλληλα, ένα πλαίσιο για περαιτέρω εφαρμοσμένη εξάσκηση σε μεθόδους και τεχνικές προσωπικής ανάπτυξης, πρόληψης, ψυχοεκπαίδευσης, οικοψυχολογίας, συστημικής σκέψης, ψυχογεωγραφικής περιπλάνησης και ενσυνειδητότητας (mindfulness). Για τη σύνδεσή μας με τον κόσμο. Και εν τέλει, για τη σύνδεσή μας με τον ίδιο μας τον εαυτό. Αυτό το παραμύθι θεμελιώνεται σε τόπους. Πραγματικούς. Φαντασιακούς. Συμβολικούς. Άγνωστους και αχαρτογράφητους. Οικείους και γνώριμους, όπως ένα οικογενειακό σπίτι με βοτσαλωτή αυλή.
ISBN 978-618-205-053-8
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
Η Αύρα Βαζαίου είναι ψυχολόγος. Γεννημένη το 1970, μεγάλωσε, ζει κι εργάζεται έως σήμερα στον Πειραιά. Με τον νου της όμως ταξιδεύει παντού, συνήθως στα καλοκαίρια – στα παλιά αλλά και στα μελλοντικά. Πάντα της άρεσε να ακούει ιστορίες και ενίοτε να φτιάχνει τις δικές της. Στη δουλειά της, αξιοποιεί τις ιστορίες ψυχοθεραπευτικά ή/και ψυχοεκπαιδευτικά για να βοηθήσει τους ανθρώπους να κατανοήσουν περισσότερο τον εαυτό τους και τους άλλους. Οι σπουδές της στην ψυχολογία και την επικοινωνία τής άνοιξαν νέους δρόμους στις αναζητήσεις της κι έθεσαν το πλαίσιο μιας δυναμικής πορείας γνώσεων, εμπειριών, ιδεών, αλληλεπιδράσεων και συναντήσεων με απίθανους ανθρώπους και τις ιστορίες τους. Ακόμα, μέσα από την πορεία της διδακτορικής της διατριβής αναπτύχθηκε σταδιακά ένα μεγάλο προσωπικό κι ερευνητικό ενδιαφέρον για το ψυχολογικό νόημα της κατοίκησης, εστιάζοντας στον συναισθηματικό δεσμό με τον βιωμένο, οικείο χώρο και τη σημασία που παίζει το περιβάλλον και η αρχιτεκτονική στην ταυτότητα και ευημερία των ανθρώπων. Από τότε, ψάχνει τις ιστορίες που αφηγούνται οι τόποι για τους ανθρώπους που τους κατοικούν.