Ταξίδι στο χρόνο και στο χώρο των Τζουμέρκων

160 × 230 SPINE: 13.5 FLAPS: 70

Φωτογραφία Εξωφύλλου: Μερική άποψη των Πραμάντων. Διακρίνεται το καμπαναριό και ο τρούλος της Αγίας Παρασκευής, το Δημοτικό Σχολείο καθώς και η επιβλητική κορυφή Στρογγούλα της οροσειράς των Τζουμέρκων!

ISBN 978-618-205-077-4

Αικατερίνη Πέτρου Κωστούλα-Μίχου

ΚΑΤΕΡΙΝΑ Π. ΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΜΊΧΟΥ

Η

Πράμαντα, το όμορφο κεφαλοχώρι, ανήκει στα χωριά του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων Ιωαννίνων. Εκεί, όπου καθημερινά ο ήλιος παίζει κρυφτό πίσω από τη, συνήθως χιονισμένη και περήφανη κορυφή των Τζουμέρκων, Στρογγούλα! Σ’ αυτόν τον τόπο λοιπόν αγαπημένε μου αναγνώστη, κάπου στα δέκα χρόνια της ζωής μου, φόρεσα την κάπα του τσοπανόπουλου κι έγινα μια μικρή βλαχοπούλα! Πέρασαν χρόνια… Κι από τότε… στα όνειρά μου έρχονται βαθύσκιωτες δασωμένες πλαγιές, όπου βόσκουν κοπάδια γιδοπρόβατα… Και στο χωριό, στα καφενεία, λέγονταν και λέγονται τα όμορφα τα λόγια τα μεγάλα… Ενώ, στον Αϊ Γιώργη αναπαύονταν και αναπαύονται οι διαλεγμένοι από τον Μεγαλοδύναμο… Όσοι μπορούν ας επισκεφτούν τούτο τον όμορφο τόπο… Κι όσοι δεν μπορούν, ας ταξιδέψουν εκεί, μέσα από τις γραφόμενες αναμνήσεις μου, την κατάθεση της ψυχής μου, πάνω στις αράδες τούτου του βιβλίου…

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr

ΚΑΤΕΡΙΝΑ Π. ΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΜΊΧΟΥ

Ταξίδι στο χρόνο και στο χώρο των Τζουμέρκων ΆΡΘΡΑ ΚΑΙ ΣΧΌΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΆΜΑΝΤΑ ΤΟΥ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΉΜΕΡΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

οσελότος

ο σ ε λ ότ ο ς

Γεννήθηκα στα Γιάννενα. Τα σχολικά μου χρόνια τα πέρασα στην Πράμαντα, πλάι στον χαρισματικό πατέρα μου που ήταν δάσκαλος και τις νύχτες του έγραφε. Έτσι έμαθα κι εγώ να γεμίζω άδειες σελίδες με σκέψεις και όνειρα! Σαν τελείωσα το Λύκειο παντρεύτηκα τον άντρα μου τον Πρεβεζάνο. Έτσι η πόλη της Πρέβεζας και ολόκληρος ο Αμβρακικός έγινε η δεύτερη πατρίδα μου. Έχω δύο παιδιά και τέσσερα εγγόνια. Ζω για όλους αυτούς, αλλά και για σας που σας θυμάμαι και σας νοσταλγώ!

Ταξίδι στο χρόνο και στο χώρο των Τζουμέρκων

ΤΙΤΛΟΣ

Ταξίδι στο χρόνο και στο χώρο των Τζουμέρκων ΣΥΓΓΡΑΦΈΑΣ

Κατερίνα Π. Κωστούλα-Μίχου ΕΠΙMΕΛΕΙΑ - ΔΙΟΡΘΩΣΗ

Αθήνα, Απρίλιος 2021 ISBN 978-618-205-077-4

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108

ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr

Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.

ΚΑΤΕΡΙΝΑ Π. ΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΜΊΧΟΥ

Ταξίδι στο χρόνο και στο χώρο των Τζουμέρκων ΆΡΘΡΑ ΚΑΙ ΣΧΌΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΆΜΑΝΤΑ ΤΟΥ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΉΜΕΡΑ

ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2021

Στην Ευτέρπη, στο Σπύρο, στον Ανδρέα, στον Άδμητο.

Πρόλογος

Τ

ο βιβλίο αυτό περιλαμβάνει άρθρα και αφιερώσεις που δημοσιεύτηκαν στη διμηνιαία Πραμαντιώτικη εφημερίδα «Πράμαντα» την περίοδο 2008-2019 και αφορούν τους κατοίκους της Πράμαντας αλλά και της γενέτειράς μου από την αντίπερα όχθη του Αράχθου, το Μιχαλίτσι. Το χωριό του πατέρα μου. Από το περιεχόμενο των άρθρων μπορεί κανείς να έχει μια θαμπή εικόνα των κατοίκων που ζουν εκεί στα ψηλώματα. Όλα τα θυμάμαι. Τη γειτονιά μου την παλιά και τους πολλούς μαχαλάδες. Τα παιγνίδια που στήναμε και τις χαρές που κάναμε κάθε γιορτή και Κυριακή που δεν είχαμε σχολείο. Οι αφιερώσεις που έχω είναι για ανθρώπους της καρδιάς που κατοικούν στη Βασιλεία των ουρανών και το δάκρυ μου έγινε μελάνη ανεξίτηλη. Έτσι μπόρεσα να τους αφιερώσω δυο λόγια και να τους καλοξεκινήσω. Σας προσκαλώ στο μοίρασμα της συμμετοχής των συναισθημάτων, της φυγής από την καθημερινότητα και το αντάμωμα από τα λίγα γραφόμενα. Τις θερμές μου ευχαριστίες εκφράζω ιδιαίτερα για την επιμέλεια του βιβλίου, την επιλογή και την ταξινόμηση του περιεχομένου στο Δήμαρχο και τον Αντιδήμαρχο του πανέμορφου χωριού, την Πράμαντα. Ευχαριστώ τους πρωταγωνιστές και τους χωριανούς μου όλους που μου έδωσαν την έμπνευση. Μα και την «Αγία Παρασκευή», την μητρόπολη των Τζουμέρκων την προσκυνώ ταπεινά. Επίλογο του βιβλίου έχω γράψει στους φοιτητές γράμμα για να τιμήσω τη μνήμη του πατέρα μου που έλεγε: « Κλείστε τις φυλακές και ανοίξτε σχολεία». Κατερίνα Πέτρου Κωστούλα-Μίχου

9

Περιεχόμενα Πρόλογος ��9 Περιεχόμενα ��11 Στον καλό μου πατέρα ��15 Οδοιπορικό ��20 Η ζωή εν τάφω ��23 1ο Αντάμωμα ��25 Νοσταλγία ��28 Εικόνες και όνειρα ��30 Στο χώρο και στο χρόνο ��34 Ταξιδεύοντας στο παρελθόν ��36 Ζωή και θάνατος ��39 Χριστός γεννάται δοξάσατε �� 42 2ο Αντάμωμα: Όνειρο μιας ολόκληρης χρονιάς ��45 Πανηγύρι και διαδρομές ��47 Ζω για να θυμάμαι ��51 Χριστός Ανέστη �� 54 Μελετώντας κι αναπολώντας ��57 Χριστουγεννιάτικες παιδικές αναμνήσεις �� 60 Αφιερωμένο στη μνήμη του πατέρα μου ��63 Πράμαντα, Αλωνάρης 2009 �� 66 Αφιέρωμα στην Ελένη ��70 Βραδινές περιπλανήσεις ��72 Ο εφιάλτης ��76 Η γιορτή της γυναίκας ��79 Πρωτομαγιά ��82 Καλοκαιρινές διακοπές ��86 Εκλογολογία �� 90 Φωνές κι αναμνήσεις ��94 Ξεχασμένα ξωκλήσια ��97 Αυτοί που φεύγουν ��100 11

Καλώς ανταμώματα ��102 Άνοιξη και Πασχαλιά ��107 Ταξιδεύοντας με μια φρεγάτα ��110 Μη σταματάς ��113 Χριστούγεννα ��116 Καλές απόκριες ��119 Καλή Ανάσταση ��122 Πρώτη του Μάη ��126 Διακοπές στην Πράμαντα ��129 Η ζωή κύκλους κάνει ��132 Καλά Χριστούγεννα ��136 Καλό Πάσχα ��138 Μέρες ξεγνοιασιάς ��142 Ευτυχισμένο το 2014 ��145 Δεύτε Λάβετε Φως ��148 Τα χαμπέρια του χωριού ��151 Καλές Γιορτές ��154 Πράμαντα: «Πατρίδα μακρινή» ��157 Αστερούπολη ��161 Μέρες γιορτινές ��164 Συμβάντα ��167 Ταξιδεύοντας το χάραμα ��170 Καλή χρονιά ��173 Πρωταπριλιά ��176 Αφιερωμένο στην ξαδέρφη μου Βούλα Μάργαρη-Γκοντού ��179 Διακοπές στο χωριό ��180 Καλή Χρονιά ��184 Στο θάλαμο «51» ��186 Αφιέρωμα ��189 Δρώμενα 2017 ��192 Μια εκδρομή ��196 Καλά Χριστούγεννα ��198 Αγία Παρασκευή ��201 12

«Ο χαμός του Παλικαριού» Γιώργου Κων/νου Κωστούλα �� 204 Μια θεατρική παράσταση �� 206 Καλό Δεκαπενταύγουστο �� 208 Τριήμερο στο χωριό ��211 Αφιερωμένο στο φίλο μας Χρίστο Αρλέτο ��214 Μια επιστολή στο φοιτητή ��216 Ένα γράμμα ��217 Κριτικές �� 220

13

Στον καλό μου πατέρα

Σ

αν σήμερα 4-6-94 πριν από έξη ολόκληρους μήνες στις τέσσερις του Δεκέμβρη ώρα τέσσερις το απόγευμα σε κράτησα για τελευταία φορά στην αγκαλιά μου. Σου χάιδεψα τα γκρίζα σου μαλλιά, σε γύρισα προς την ανατολή, για να βλέπεις πως αρχίζει να γέρνει ο ήλιος πίσω απ’ την ταράτσα της απέναντι πολυκατοικίας και σου ψιθύρισα σιγά-σιγά –για να μην μας ακούσει κανείς– το τραγούδι σου. Αυτό, που σου άρεσε πάντα, το « Εσείς μωρέ παιδιά κλεφτόπουλα, παιδιά της Σαμαρίνας…». Σε κράταγα σαν κάτι ιερό, και θείο, σαν κάτι αποκλειστικά δικό μου, κομμάτι από τον ίδιο μου τον εαυτό, που δε θά ’θελα ποτέ να τ’ αποχωριστώ. Κοντανάσαινες, ίδρωνες και τα μάτια σου κοιτάζανε το άγνωστο, ίσως και να ’βλεπες και την ίδια σου τη ζωή σαν σε ταινία μικρού μήκους ασπρόμαυρη για τελευταία φορά. Κι όταν ήρθε το «τέλος» εγώ σου ’λεγα «μην πείτε πως σκοτώθηκα, πως είμαι σκοτωμένος. Να πείτε πως λαβώθηκα…», και τότε ο ρόγχος του θανάτου σώπασε. Η άγια σου ψυχή πέταξε, όπως πετάει η ψυχή του λαβωμένου αετού, κι εγώ σε φίλησα, και σου ’κλεισα για τελευταία φορά τα ήρεμά σου και γαλήνιά σου μάτια, και σου είπα: «Στο καλό, καλέ μου, κι αγαπημένε πατέρα και να ’ρχεσαι στα όνειρά μου». Πόνεσα πολύ για το χαμό σου, και πονώ ακόμη, και πάντα θα φέρνω τη μορφή σου μπροστά μου. Τα λόγια σου τα μεστά και φιλοσοφημένα τα κρατώ χαραγμένα βαθειά στη μνήμη μου. Το ’ξερα πως θα μου φύγεις, όπως φεύγουν τ’ αποδημητικά πουλιά. Μ’ αυτά ξαναγυρίζουν πίσω. Όπως φεύγουν οι τσομπάνηδες με τα κοπάδια τους και παν στα χειμαδιά. Μα σαν καλοσυνέψει ο καιρός και μπει για τα καλά η άνοιξη διαβαίνουν πάνω ψηλά στη Στρογγούλα για ν’ αγναντέψουν από ’κει τα πέρατα της οικουμένης 15

160 × 230 SPINE: 13.5 FLAPS: 70

Φωτογραφία Εξωφύλλου: Μερική άποψη των Πραμάντων. Διακρίνεται το καμπαναριό και ο τρούλος της Αγίας Παρασκευής, το Δημοτικό Σχολείο καθώς και η επιβλητική κορυφή Στρογγούλα της οροσειράς των Τζουμέρκων!

ISBN 978-618-205-077-4

Ταξίδι στο χρόνο και στο χώρο των Τζουμέρκων

Αικατερίνη Πέτρου Κωστούλα-Μίχου

ΚΑΤΕΡΙΝΑ Π. ΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΜΊΧΟΥ

Η

Πράμαντα, το όμορφο κεφαλοχώρι, ανήκει στα χωριά του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων Ιωαννίνων. Εκεί, όπου καθημερινά ο ήλιος παίζει κρυφτό πίσω από τη, συνήθως χιονισμένη και περήφανη κορυφή των Τζουμέρκων, Στρογγούλα! Σ’ αυτόν τον τόπο λοιπόν αγαπημένε μου αναγνώστη, κάπου στα δέκα χρόνια της ζωής μου, φόρεσα την κάπα του τσοπανόπουλου κι έγινα μια μικρή βλαχοπούλα! Πέρασαν χρόνια… Κι από τότε… στα όνειρά μου έρχονται βαθύσκιωτες δασωμένες πλαγιές, όπου βόσκουν κοπάδια γιδοπρόβατα… Και στο χωριό, στα καφενεία, λέγονταν και λέγονται τα όμορφα τα λόγια τα μεγάλα… Ενώ, στον Αϊ Γιώργη αναπαύονταν και αναπαύονται οι διαλεγμένοι από τον Μεγαλοδύναμο… Όσοι μπορούν ας επισκεφτούν τούτο τον όμορφο τόπο… Κι όσοι δεν μπορούν, ας ταξιδέψουν εκεί, μέσα από τις γραφόμενες αναμνήσεις μου, την κατάθεση της ψυχής μου, πάνω στις αράδες τούτου του βιβλίου…

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr

ΚΑΤΕΡΙΝΑ Π. ΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΜΊΧΟΥ

Ταξίδι στο χρόνο και στο χώρο των Τζουμέρκων ΆΡΘΡΑ ΚΑΙ ΣΧΌΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΆΜΑΝΤΑ ΤΟΥ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΉΜΕΡΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

οσελότος

ο σ ε λ ότ ο ς

Γεννήθηκα στα Γιάννενα. Τα σχολικά μου χρόνια τα πέρασα στην Πράμαντα, πλάι στον χαρισματικό πατέρα μου που ήταν δάσκαλος και τις νύχτες του έγραφε. Έτσι έμαθα κι εγώ να γεμίζω άδειες σελίδες με σκέψεις και όνειρα! Σαν τελείωσα το Λύκειο παντρεύτηκα τον άντρα μου τον Πρεβεζάνο. Έτσι η πόλη της Πρέβεζας και ολόκληρος ο Αμβρακικός έγινε η δεύτερη πατρίδα μου. Έχω δύο παιδιά και τέσσερα εγγόνια. Ζω για όλους αυτούς, αλλά και για σας που σας θυμάμαι και σας νοσταλγώ!

Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook

Ταξίδι στο χρόνο και στο χώρο των Τζουμέρκων

Published on Apr 27, 2021

Εκδόσεις Οσελότος

Η Πράμαντα, το όμορφο κεφαλοχώρι, ανήκει στα χωριά του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων Ιωαννίνων. Εκεί, όπου καθημερινά ο ήλιος παίζει κρυφτό πίσω από τη, συνήθως χιονισμένη και περήφανη κορυφή των Τζουμέρκων, Στρογγούλα! Σ’ αυτόν τον τόπο λοιπόν αγαπημένε μου αναγνώστη, κάπου στα δέκα χρόνια της ζωής μου, φόρεσα την κάπα του τσοπανόπουλου κι έγινα μια μικρή βλαχοπούλα!