160 × 230 SPINE: 7.4 FLAPS: 70
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Σχεδιασμός, Μεθοδολογία και Αξιολόγηση Προγραμμάτων στην Εκπαιδευση Ενηλίκων
ISBN 978-618-205-080-4
ΕΦΗ ΜΠΟΥΚΟΥΒΑΛΑ-ΚΛΩΝΤΖΑ
H
Εκπαίδευση Ενηλίκων (Ε.Ε.), αναγνωρισμένη τις τελευταίες δεκαετίες ως αυτόνομο επιστημονικό πεδίο, εντάσσεται στον ευρύτερο χώρο της Εκπαίδευσης και Διά Βίου Μάθησης, η οποία προέκυψε ως ανάγκη στο πλαίσιο των σύγχρονων κοινωνιών, όπου λαμβάνουν χώρα αδόκητες κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις, αυξανόμενος ανταγωνισμός, ταχύτατη ανάπτυξη της Επιστήμης και της Τεχνολογίας, με συνέπεια τη διαρκώς ανανεούμενη και άρα ακυρούμενη γνώση. Οι ιδιαιτερότητες του νεοσύστατου επιστημονικού χώρου της Εκπαίδευσης Ενηλίκων καθιστούν αναγκαία για τον εκπαιδευτή ενηλίκων την πρόσκτηση θεωρητικών γνώσεων, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την καλλιέργεια στάσεων, προκειμένου να είναι σε θέση να ανταποκριθεί με επιτυχία στις πολλαπλές απαιτήσεις του έργου του. Έτσι, το ανά χείρας βιβλίο, αποτελούμενο από αυτοτελείς εργασίες, φιλοδοξεί να συνεισφέρει προς αυτή την κατεύθυνση, εστιάζοντας σε ζητήματα σχεδιασμού, μεθοδολογίας και αξιολόγησης Προγραμμάτων Εκπαίδευσης Ενηλίκων με την παρουσίαση συγκεκριμένων παραδειγμάτων και διδακτικών σεναρίων. Προσδοκία μου είναι το παρόν έργο να αποτελέσει για τον επίδοξο εκπαιδευτή ενηλίκων έναν χρήσιμο οδηγό, που θα τον διευκολύνει στην επίπονη μετάβασή του από το θεωρητικό πλαίσιο στη διδακτική εφαρμογή.
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
Η Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα, με καταγωγή από τα Ιωάννινα. Είναι πτυχιούχος του τμήματος Κλασικής Φιλολογίας του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου και του τμήματος Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Είναι απόφοιτος των μεταπτυχιακών τμημάτων του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου «Επιστήμες Αγωγής» και «Εκπαίδευση Ενηλίκων». Είναι Υποψήφια Διδάκτωρ του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και μέλος του Κέντρου Κρητικής Λογοτεχνίας. Από το 2003, με τον διορισμό της στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ζει στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης, όπου υπηρετεί στο Κ.Ε.Σ.Υ. Λασιθίου, έχοντας λάβει εξειδικευμένη επιμόρφωση σε θέματα ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης. Είναι παντρεμένη και μητέρα δύο παιδιών. Από τις «Εκδόσεις Οσελότος» κυκλοφορούν επίσης η συλλογή διηγημάτων της «Όπου σε ταξιδεύει η αγάπη» (2020) και η θεωρητική-ερευνητική προσέγγιση υπό τον τίτλο «Αξιοποιώντας στη διδακτική πράξη τη διαπολιτισμική διάσταση του λογοτεχνικού έργου του Νίκου Καζαντζάκη» (2020). Επιπλέον, κείμενά της έχουν φιλοξενηθεί σε συλλογικούς τόμους λογοτεχνικών εκδόσεων και Πρακτικών Συνεδρίων. Αγαπά την ενασχόληση με την έρευνα σχετικά με θέματα εκπαίδευσης και ψυχολογίας, καθώς και με τη λογοτεχνική γραφή, την ποίηση και την πεζογραφία, και έχει διακριθεί σε αρκετούς διαγωνισμούς, παγκρήτιους και πανελλήνιους.
Σχεδιασμός, Μεθοδολογία και Αξιολόγηση Προγραμμάτων στην Εκπαιδευση Ενηλίκων
ΤΙΤΛΟΣ
Σχεδιασμός, Μεθοδολογία και Αξιολόγηση Προγραμμάτων στην Εκπαιδευση Ενηλίκων ΣΥΓΓΡΑΦΈΑΣ
Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα ΣΕΙΡΑ
Επιστημονικά [5358] 0421/05 ΕΠΙMΕΛΕΙΑ - ΔΙΟΡΘΩΣΗ
Όλγα Παλαμήδη LAYOUT - DESIGN Myrtilo, Λένα Παντοπούλου COPYRIGHT© 2021 Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα ΠΡΏΤΗ ΕΚΔΟΣΗ
Αθήνα, Απρίλιος 2021 ISBN 978-618-205-080-4
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108
ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.
Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα
Σχεδιασμός, Μεθοδολογία και Αξιολόγηση Προγραμμάτων στην Εκπαιδευση Ενηλίκων
Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση
Στους γιους μου, Μιχάλη και Παναγιώτη
—5—
ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Το παρόν πόνημα αποτελεί καρπό του πνευματικού μου μόχθου κατά τη διάρκεια των σπουδών μου στο Μεταπτυχιακό Τμήμα του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (Ε.Α.Π.) «Εκπαίδευση Ενηλίκων». Η Εκπαίδευση Ενηλίκων (Ε.Ε.), αναγνωρισμένη τις τελευταίες δεκαετίες ως αυτόνομο επιστημονικό πεδίο, εντάσσεται στον ευρύτερο χώρο της Διά Βίου Εκπαίδευσης και Μάθησης, η οποία προέκυψε ως ανάγκη στο πλαίσιο των σύγχρονων κοινωνιών όπου λαμβάνουν χώρα αδόκητες κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις, αυξανόμενος ανταγωνισμός και ταχύτατη ανάπτυξη της Επιστήμης και της Τεχνολογίας, με συνέπεια τη διαρκώς ανανεούμενη και άρα ακυρούμενη γνώση. Ο νεοσύστατος επιστημονικός χώρος της Εκπαίδευσης Ενηλίκων έχει προσελκύσει στις μέρες μας το ενδιαφέρον πλείστων μελετητών σε διεθνές επίπεδο, με αποτέλεσμα να έχει συγκροτηθεί το διακριτό θεωρητικό υπόβαθρό του από ένα ευρύ σώμα δεδομένων που αφορούν θεωρητικές αρχές και προσεγγίσεις, μεθοδολογία, σχεδιασμό και αξιολόγηση προγραμμάτων Ε.Ε. κ.λπ. Κι αυτό γιατί η Εκπαίδευση Ενηλίκων διαφοροποιείται σε σημαντικό βαθμό από την τυπική εκπαίδευση, καθώς απευθύνεται σε άτομα τα οποία θεωρούνται ενήλικα από την κοινωνία στην οποία διαβιούν, διαθέτουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, κινητοποιούνται προς τη μάθηση από ποικίλες ανάγκες και αντιμετωπίζουν πολλαπλά εμπόδια στην εκπαιδευτική τους πορεία, προερχόμενα από ανταγωνιστικές υποχρεώσεις, ρόλους και ενδιαφέροντα. Οι ιδιαιτερότητες αυτές του πεδίου καθιστούν αναγκαία για τον εκπαιδευτή ενηλίκων την πρόσκτηση θεωρητικών γνώσεων, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την καλλιέργεια στάσεων, προκειμένου να είναι σε θέση να ανταποκριθεί με επιτυχία στις πολλαπλές απαιτήσεις του έργου του. Έτσι, το ανά χείρας βιβλίο, αποτελούμενο από αυτοτελείς εργασίες, φιλοδοξεί να συνεισφέρει προς αυτή την κατεύθυνση, εστιάζοντας σε ζητήματα σχεδιασμού, μεθοδολογίας και αξιολόγησης προγραμμάτων Εκπαίδευσης Ενηλίκων με την παρουσίαση συγκεκριμένων παραδειγμάτων και διδακτικών σεναρίων. —7—
Προσδοκία μου είναι το παρόν έργο να αποτελέσει για τον επίδοξο εκπαιδευτή ενηλίκων έναν χρήσιμο οδηγό που θα τον διευκολύνει στην επίπονη μετάβασή του από τη θεωρία στη διδακτική εφαρμογή. Εγκάρδιες ευχές για αίσια πορεία, Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα
—8—
Περιεχόμενα
Σχεδιασμός προγράμματος επιμόρφωσης εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην ειδική αγωγή.......................11 Σχεδιασμός διδακτικής ενότητας προγράμματος εκπαίδευσης εκπαιδευτών ενηλίκων............................................ 30 Εκπαίδευση εκπαιδευτών ενηλίκων σε πρόγραμμα εξ αποστάσεως ηλεκτρονικής (e-learning) μάθησης.................. 47 Σχεδιασμός αξιολόγησης προγράμματος εκπαίδευσης εκπαιδευτών ενηλίκων.................................................................... 64 Σχεδιασμός εναρκτήριας συνάντησης και μικροδιδασκαλίας με ενεργητικές συμμετοχικές διδακτικές τεχνικές......................................................................... 80 Παράδειγμα σχεδιασμού ενεργητικής διδακτικής τεχνικής «Συνέντευξη από ειδικό» – Διαστάσεις και αρχές άσκησης του ρόλου του εκπαιδευτή ενηλίκων............................................ 94 Ειδικές ομάδες και Εκπαίδευση Ενηλίκων: Οι γυναίκες επικεφαλής μονογονεϊκών οικογενειών ως ειδική ομάδα ενήλικων εκπαιδευομένων.............................. 107
—9—
Σχεδιασμός προγράμματος επιμόρφωσης εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην ειδική αγωγή
ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα εργασία παρουσιάζει βήμα βήμα ένα παράδειγμα σχεδιασμού επιμορφωτικής υποστήριξης εκπαιδευτικών στην ειδική αγωγή, λαμβάνοντας υπόψη τις εκπαιδευτικές ανάγκες του πληθυσμού-στόχου του προγράμματος, αλλά και τα αιτήματα των σύγχρονων κοινωνιών για παροχή κατάλληλης υποστήριξης σε μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες από επιμορφωμένους διδάσκοντες. Παρουσιάζονται οι διάφορες φάσεις κατάστρωσης του επιμορφωτικού προγράμματος: η μελέτη της υπάρχουσας κατάστασης, ο προσδιορισμός του πληθυσμού-στόχου και των σημαντικών δεδομένων του, η ανίχνευση των εκπαιδευτικών αναγκών του, η δόμηση του προγράμματος με τον προσδιορισμό του σκοπού, των θεματικών ενοτήτων του και των επιμέρους διδακτικών στόχων τους. Εν συνεχεία, παρουσιάζεται αναλυτικά συγκεκριμένη διδακτική ενότητα και ο σχεδιασμός ολοκληρώνεται με τον προσδιορισμό της διαδικασίας αξιολόγησης του επιμορφωτικού προγράμματος. Λέξεις-κλειδιά: Εκπαίδευση Ενηλίκων, σχεδιασμός προγράμματος, ειδική αγωγή, εκπαιδευτικοί, διερεύνηση αναγκών, αξιολόγηση.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αναντίρρητα, η εκπαίδευση, ως θεσμός, δεν λαμβάνει χώρα σε πολιτισμικό κενό, αντίθετα, οι διηνεκείς, πολύπτυχες εξελίξεις –τοπικές και διεθνείς– αντικατοπτρίζονται σε αυτήν (Βεργίδης, 2008), αποκαλύπτοντας συχνά χάσμα μεταξύ της τρέχουσας και της επιθυμητής, ιδεατής — 11 —
εκπαιδευτικής κατάστασης (Καραλής, 2005), αλλά και τη συνεπαγόμενη απαίτηση διαρθρωτικών αλλαγών για απαλοιφή του. Έτσι, αναδεικνύεται ως επιβεβλημένη ανάγκη η διαρκής επαγγελματική επιμόρφωση και ανάπτυξη του εκπαιδευτικού (Day, 2003), ως κύριου μοχλού καινοτομιών, για εξάλειψη ή, τουλάχιστον, για ελαχιστοποίηση της διαπιστούμενης διάστασης και, επομένως, για βελτιστοποίηση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης (Κατσαρού & Δεδούλη, 2008). Υπό αυτό το πρίσμα, δεδομένων των διεθνών εξελίξεων στον χώρο της ειδικής αγωγής, (Αλεβίζος και συν., 2011), αλλά και των γνωστικών ελλείψεων των εκπαιδευτικών της χώρας μας στο θεματικό αυτό πεδίο (Γιαβρίμης, Παπάνης, & Βίκη, 2011), η παρούσα εργασία αποτελεί πρόταση σχεδιασμού προγράμματος επιμορφωτικής υποστήριξής τους, για άρση της απόστασης μεταξύ της προσδοκώμενης και υπάρχουσας εκπαιδευτικής κατάστασης.
ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Η αποκρυστάλλωση του θέματος του προτεινόμενου επιμορφωτικού προγράμματος απορρέει από προηγηθείσα σχετική διερεύνηση του περιβάλλοντος σχεδιασμού (Λευθεριώτου, 2014), με πεδίο αναφοράς την εκπαίδευση, για εντοπισμό δυνητικών προβληματικών καταστάσεων, που η επιμορφωτική παρέμβαση αναμένεται να επιλύσει. Έτσι, η αξιοποίηση των διαθέσιμων πηγών γνώσης –θεσμικών κειμένων, επίσημων στατιστικών στοιχείων, σχετικής βιβλιογραφίας, συζητήσεων με στελέχη εκπαίδευσης, εκπαιδευτικό προσωπικό σχολείων, προσωπικό Κέντρων Εκπαιδευτικής και Συμβουλευτικής Υποστήριξης (Κ.Ε.Σ.Υ.)– ανέδειξε: • την ανεπάρκεια του γνωστικού εξοπλισμού της πλειονότητας των εν ενεργεία εκπαιδευτικών στην ειδική αγωγή, • τις μεγαλύτερες ελλείψεις στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, συγκριτικά με την πρωτοβάθμια (ελλιπής κατάρτιση στην ειδική αγωγή, ανεπάρκεια, υπολειτουργία, υποστελέχωση σχετικών υποστηρικτι— 12 —
κών δομών) (Παντελιάδου, 2008· Παντελιάδου & Μπότσας, 2007· Παντελιάδου & Πατσιοδήμου, 2007). • τη δέσμευση της χώρας μας για συνεκπαίδευση (inclusion) των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο πλαίσιο της γενικής αγωγής, με τη συνυπογραφή της Διεθνούς Σύμβασης (Σεπτέμβριος 2010) και την ανάπτυξη «ενός σχολείου για όλους» (Αλεβίζος και συν., 2011). Η συγκεκριμένη δέσμευση μάλιστα προοιωνίζεται, δεδομένων των υφιστάμενων καταστάσεων, σοβαρές δομολειτουργικές ανακατατάξεις στη γενική εκπαίδευση και επιδείνωση των ήδη υπαρχόντων προβλημάτων διαχείρισης της πολυμορφίας του μαθητικού πληθυσμού. Συνεπώς, η αδρομερής επισκόπηση της υπάρχουσας κατάστασης αποκαλύπτει απόσταση, ασυμβατότητα μεταξύ αξιώσεων του πλαισίου αναφοράς και της υφιστάμενης κατάστασης των εκπαιδευτικών και, εύλογα, την αναγκαιότητα σχεδιασμού επιμορφωτικής παρέμβασης για άρση της (Λιβανίου, 2004· Παπάνης, Γιαβρίμης, & Βίκη, 2009, 2011).
ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ-ΣΤΟΧΟΥ Το σχεδιαζόμενο επιμορφωτικό πρόγραμμα δυνητικά υλοποιείται από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.), συγχρηματοδοτούμενο από το Ευρωπαϊκό Κοινοτικό Ταμείο (Ε.Κ.Τ.), στο πλαίσιο του επιχειρησιακού προγράμματος «Εκπαίδευση και Διά βίου Μάθηση» του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων (Υ.ΠΑΙ.Θ.) και, λόγω της σπουδαιότητάς του και των διεθνών πολιτικών τάσεων που υπηρετεί, προβλέπεται να έχει εθνική εμβέλεια. Βάσει δε των δεδομένων από την επισκόπηση της τρέχουσας κατάστασης, δηλαδή των μεγαλύτερων συγκριτικά ελλειμμάτων στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, προκρίνεται να απευθύνεται στους εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της επικράτειας, οι οποίοι δεν διαθέτουν πιστοποιημένες γνώσεις στην ειδική αγωγή. Πρόκειται για πληθυσμό-στόχο εξαιρετικά ευρύ και ανομοιογενή ως προς το φάσμα των χαρακτηριστικών του (κοινωνικοοικονομικών, δημογραφικών, επαγγελματικών, εκπαιδευτικών).
— 13 —
160 × 230 SPINE: 7.4 FLAPS: 70
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Σχεδιασμός, Μεθοδολογία και Αξιολόγηση Προγραμμάτων στην Εκπαιδευση Ενηλίκων
ISBN 978-618-205-080-4
ΕΦΗ ΜΠΟΥΚΟΥΒΑΛΑ-ΚΛΩΝΤΖΑ
H
Εκπαίδευση Ενηλίκων (Ε.Ε.), αναγνωρισμένη τις τελευταίες δεκαετίες ως αυτόνομο επιστημονικό πεδίο, εντάσσεται στον ευρύτερο χώρο της Εκπαίδευσης και Διά Βίου Μάθησης, η οποία προέκυψε ως ανάγκη στο πλαίσιο των σύγχρονων κοινωνιών, όπου λαμβάνουν χώρα αδόκητες κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις, αυξανόμενος ανταγωνισμός, ταχύτατη ανάπτυξη της Επιστήμης και της Τεχνολογίας, με συνέπεια τη διαρκώς ανανεούμενη και άρα ακυρούμενη γνώση. Οι ιδιαιτερότητες του νεοσύστατου επιστημονικού χώρου της Εκπαίδευσης Ενηλίκων καθιστούν αναγκαία για τον εκπαιδευτή ενηλίκων την πρόσκτηση θεωρητικών γνώσεων, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την καλλιέργεια στάσεων, προκειμένου να είναι σε θέση να ανταποκριθεί με επιτυχία στις πολλαπλές απαιτήσεις του έργου του. Έτσι, το ανά χείρας βιβλίο, αποτελούμενο από αυτοτελείς εργασίες, φιλοδοξεί να συνεισφέρει προς αυτή την κατεύθυνση, εστιάζοντας σε ζητήματα σχεδιασμού, μεθοδολογίας και αξιολόγησης Προγραμμάτων Εκπαίδευσης Ενηλίκων με την παρουσίαση συγκεκριμένων παραδειγμάτων και διδακτικών σεναρίων. Προσδοκία μου είναι το παρόν έργο να αποτελέσει για τον επίδοξο εκπαιδευτή ενηλίκων έναν χρήσιμο οδηγό, που θα τον διευκολύνει στην επίπονη μετάβασή του από το θεωρητικό πλαίσιο στη διδακτική εφαρμογή.
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
Η Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα, με καταγωγή από τα Ιωάννινα. Είναι πτυχιούχος του τμήματος Κλασικής Φιλολογίας του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου και του τμήματος Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Είναι απόφοιτος των μεταπτυχιακών τμημάτων του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου «Επιστήμες Αγωγής» και «Εκπαίδευση Ενηλίκων». Είναι Υποψήφια Διδάκτωρ του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και μέλος του Κέντρου Κρητικής Λογοτεχνίας. Από το 2003, με τον διορισμό της στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ζει στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης, όπου υπηρετεί στο Κ.Ε.Σ.Υ. Λασιθίου, έχοντας λάβει εξειδικευμένη επιμόρφωση σε θέματα ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης. Είναι παντρεμένη και μητέρα δύο παιδιών. Από τις «Εκδόσεις Οσελότος» κυκλοφορούν επίσης η συλλογή διηγημάτων της «Όπου σε ταξιδεύει η αγάπη» (2020) και η θεωρητική-ερευνητική προσέγγιση υπό τον τίτλο «Αξιοποιώντας στη διδακτική πράξη τη διαπολιτισμική διάσταση του λογοτεχνικού έργου του Νίκου Καζαντζάκη» (2020). Επιπλέον, κείμενά της έχουν φιλοξενηθεί σε συλλογικούς τόμους λογοτεχνικών εκδόσεων και Πρακτικών Συνεδρίων. Αγαπά την ενασχόληση με την έρευνα σχετικά με θέματα εκπαίδευσης και ψυχολογίας, καθώς και με τη λογοτεχνική γραφή, την ποίηση και την πεζογραφία, και έχει διακριθεί σε αρκετούς διαγωνισμούς, παγκρήτιους και πανελλήνιους.