143 × 210 SPINE: 9.3 FLAPS: 80
Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα
«Όλα τα μπορεί η α γ ά π η!»
Και, στιβαρή, υποβαστάζει, χωρίς περίτεχνους κίονες, το ασήκωτο βάρος της κάθε μέρας κι αντέχει. Κι αθόρυβη, γράφει την ιστορία της όχι με κορυφαίες, εξέχουσες στιγμές, αλλά με μικρές, καθημερινές χαρές και λύπες, που μέσα μας ανάγλυφα τις παρασταίνει. Διακριτική, δίχως βάθρα περίοπτα, με λόγο χαμηλόφωνο, της καρδιάς τις πληγές επουλώνει.
Η αγάπη για κάποιον άλλο, έξω από εμάς. Δεκτική και σαν μήτρα φιλόξενη. Να συρρικνώνει και, στο βαθύ αλεξίκακό της κοίλωμα, ν’ ανακουφίζει την ανήκεστη οδύνη της ύπαρξης: για τ’ άδηλα μονοπάτια της ζωής, για τ’ αναπόδραστο του θανάτου…
Όπου σε ταξιδεύει η αγάπη
Όπου σε ταξιδεύει η αγάπη
Βαθιά, χωρίς ανάγκη από παχιά στρωμένα χαλιά, απορροφά τους κραδασμούς του «εγώ» και στο «εμείς» ανεπαίσθητα τους σβήνει.
Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα
Η αγάπη, που, χωρίς εκθαμβωτικούς πολυέλαιους, μα πολυέλεη και ευσπλαχνική, φωτίζει τις κρυφές γωνιές, τις απόκρημνες ακτές της ψυχής και τις λειαίνει.
ISBN 978-960-564-939-5
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
Η
Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα με καταγωγή από τα Ιωάννινα. Είναι πτυχιούχος του Τμήματος Κλασικής Φιλολογίας του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου και του Τμήματος Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Είναι απόφοιτος των μεταπτυχιακών Τμημάτων του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου Επιστήμες Αγωγής και Εκπαίδευση Ενηλίκων. Είναι Υποψήφια Διδάκτωρ του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και μέλος του Κέντρου Κρητικής Λογοτεχνίας. Από το 2003, με τον διορισμό της στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ζει στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης, όπου υπηρετεί στο Κ.Ε.Σ.Υ. Λασιθίου έχοντας λάβει εξειδικευμένη επιμόρφωση σε θέματα Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης. Είναι παντρεμένη και μητέρα δύο παιδιών. Το έργο «Όπου σε ταξιδεύει η αγάπη» είναι η πρώτη ατομική συγγραφική της απόπειρα, ενώ κείμενά της έχουν φιλοξενηθεί σε συλλογικούς τόμους λογοτεχνικών εκδόσεων και πρακτικών συνεδρίων. Αγαπά την ενασχόληση με τη λογοτεχνική γραφή, την ποίηση και την πεζογραφία και έχει διακριθεί σε αρκετούς διαγωνισμούς, παγκρήτιους και πανελλήνιους.
Όπου σε ταξιδεύει η αγάπη
ΤΙΤΛΟΣ
Όπου σε ταξιδεύει η αγάπη ΣΥΓΓΡΑΦEΑΣ
Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΔΙΟΡΘΩΣΗ
Δέσποινα Αγγελοπούλου LAYOUT - DESIGN Myrtilo, Λένα Παντοπούλου COPYRIGHT© 2020 Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ
Αθήνα, Ιούνιος 2020 ISBN 978-960-564-939-5
Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ:
Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα ΤΗΛ.: 210 6431108 ocelotos@ocelotos.gr www.ocelotos.gr
Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα
Όπου σε ταξιδεύει η αγάπη
Στην οικογένειά μου, για το ταξίδι της αγάπης
5
Ευχαριστίες Ολοκληρώνοντας την πρώτη περιήγησή μου στη γραφή, διακατέχομαι από την ανάγκη να ευχαριστήσω θερμά: Την κ. Κατερίνα Ασπετάκη-Ντάκουλα, εκπαιδευτικό, ποιήτρια και ζωγράφο, αγαπημένη φίλη και συνοδοιπόρο στις πνευματικές αναζητήσεις, για τη θαυμάσια εικαστική της σύνθεση που κοσμεί το εξώφυλλο του βιβλίου μου. Τους γονείς μου, τους πρώτους, μεγάλους δασκάλους και συντρόφους μου στα άγουρα ταξίδια του νου και της ψυχής, για το γερό σκαρί της ζωής που μου χάρισαν. Την οικογένειά μου, τα πολυαγαπημένα πρόσωπα που στολίζουν τη ζωή μου, για την υπομονή, την αγάπη και την αδιάλειπτη στήριξή τους στις μοναχικές, εσωτερικές, δαιδαλώδεις περιπλανήσεις μου. Με όλη τη θέρμη της ψυχής μου τους αφιερώνω τον καρπό του πνευματικού μόχθου μου ως ελάχιστο αντίδωρο για την καθημερινή ευτυχία που μου προσφέρουν στο ατέρμονο ταξίδι της αγάπης, σ’ αυτήν την ατελεύτητη ρότα έμπνευσης και αυτογνωσίας.
7
Προλεγόμενα Γράφω από παιδί. Δειλή πάντα, εσωστρεφής, μαζεμένη, βρήκα πολύ πρώιμα διέξοδο, ανακούφιση και απαντοχή στη γραφή. Ανάγκη βαθιά που δεν ξέρω αλήθεια από ποια πηγή προέρχεται. Δεν έχει σημασία καμιά η λογοτεχνική αξία όσων έγραψα, όσων εξακολουθώ να γράφω. Για μένα καθετί που βρήκε τον δρόμο και από τη σύλληψη έφτασε στην άκρη της φλέβας κι από κει έσταξε στο χαρτί έχει ανυπολόγιστη συναισθηματική αξία. Θυμάμαι, παιδί κυνηγούσα ώρες ολόκληρες την κατάλληλη λέξη για να ντύσει τη σκέψη μου. Και όταν την έβρισκα, αισθανόμουν κάτι που δεν περιγράφεται με λόγια: εσωτερική πλήρωση. Γυρίζω πίσω στον χρόνο και στέκομαι στη Δ΄ Δημοτικού. Μετά από παρακίνηση του πατέρα μου, φτωχού βιοπαλαιστή που πάντα αγαπούσε τα γράμματα, διάβαζε ο ίδιος πολύ στον ελεύθερο χρόνο του και μας έδινε πάντα παραδείγματα πνευματικών ανθρώπων, επιστράτευσα όλο μου το κουράγιο και στάθηκα δίπλα στην έδρα του δασκάλου που όλοι τρέμαμε για να του δείξω το πρώτο ποίημά μου. Δεν το διάβασε. Ούτε καν έριξε μια ματιά. Μόνο κάγχασε: «Χα, χα, η Ευθαλία γράφει ποιήματα». Με ρεζίλεψε σε όλη την τάξη. Το παντζάρι σίγουρα θα ωχριούσε μπροστά στο κόκκινο χρώμα που έβαψε το πρόσωπό μου. Ήθελα να ανοίξει η γη να με καταπιεί. Ντροπιάστηκα, μάζεψα όση αξιοπρέπεια μου απέμεινε, πήρα με μάτια καρφωμένα στο πάτωμα το φτωχό μου ποίημα και κατέφυγα στη γνώριμη θέση μου, στην παρηγοριά του πράσινου θρανίου μου, για να κλάψω χωρίς δάκρυα. Αναδρομικά τον ευγνωμονώ αυτόν τον δάσκαλό μου, όπως και όλους τους άλλους ανθρώπους, τους μεγάλους «δασκάλους» της ζωής μου
8
που μου είπαν «όχι», γιατί άθελά τους μου δίδαξαν να παλεύω και να μην παραιτούμαι μπροστά στις δυσκολίες. Πέρασαν δεκαετίες από τότε, με εσωτερικές διαδρομές όχι πάντα ευθύγραμμες, μάλλον τεθλασμένες. Νιώθοντας την ανάγκη κάποια στιγμή να μοιραστώ πεζά μου κείμενα, αισθάνθηκα πως είχα περισσότερο από ποτέ ανάγκη την ποίηση να τα πάρει από το χέρι, να τα κατευοδώσει στον κόσμο, να μην είναι ορφανεμένα. Κάπως σαν την πρώτη μέρα στο σχολειό. Έτσι, το ανά χείρας βιβλίο, κατά βάση συλλογή διηγημάτων, διανθίζεται από ποιητικές συνθέσεις οι οποίες λειτουργούν ως γέφυρες μεταξύ δοκιμών πεζού λόγου. Σας το παραδίδω με την ελπίδα ότι ο δάσκαλος που κατοικεί μέσα σε όλους μας, αυτός ο ασίγαστος κριτής, θα σταθεί αυτή τη φορά με ευγένεια, αγάπη και κατανόηση να του ρίξει μια ματιά, να διακρίνει κυρίως τον εσωτερικό αγώνα που το γέννησε, την κατάθεση ψυχής. Εγκάρδια, Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα
9
Περιεχόμενα Καινούργια μέρα.............................................................................13 Δραπετεύοντας μ’ έναν άγγελο....................................................15 Η άλλη θάλασσα.............................................................................22 Αποκαθήλωση.................................................................................24 Συν-χώρεση......................................................................................32 Εκτός ελέγχου.................................................................................34 Εφηβεία στον 21ο αιώνα: Η δύναμη του τώρα...........................45 Δρόμοι παράλληλοι........................................................................48 Επιστροφή........................................................................................60 Εκείνο πάντα το ίδιο φεγγάρι…................................................... 61 Πρωτομαγιά.....................................................................................68 Συνομιλώντας με τη μητέρα ενός ξεχωριστού παιδιού............70 Παιδί τ’ ουρανού............................................................................. 76 Κι ο Ιούδας πόνεσε πολύ................................................................78 Βάγια και άκανθοι...........................................................................84 Ο άλλος Ηρώδης............................................................................86 Γεννήθηκες πάλι.............................................................................96 Παλεύοντας με τις σκιές της ζωής μου.......................................98 Πορτρέτο........................................................................................ 110 Στον δάσκαλό μου........................................................................ 111 In memoriam… (Εις μνήμην…)................................................. 114 Πτήση στο φως............................................................................. 116 Μια πόλη μαγική...........................................................................129 Το ξαναντάμωμα........................................................................... 131 Εφήμερη παράσταση....................................................................138 Χρόνια πολλά, γιαγιά!..................................................................139 Για σένα..........................................................................................143 Ωραίες εικόνες...............................................................................144 Τα δώρα τους.................................................................................148 Ψηφιδωτό.......................................................................................150
11
Αντί για κατευόδιο… Καινούργια μέρα Με το πρώτο πρωινό φως αναγεννιέται η ελπίδα του κόσμου για γαλήνη, ομορφιά, καλοσύνη. Καθετί ωραίο ανοίγει αργά τα πέταλά του διψώντας γι’ αυγινή διαφάνεια, ακριβή δροσοσταλιά, μυροβόλο. Τανυσμένη χορδή το κορμί μου ανακλαδίζεται ριγηλά στο κρουστό φίλημά σου. Μεταξένια αύρα με τυλίγει απαλά πάλλευκος γλάρος σ’ ακύμαντη θάλασσα… Στ’ άγιο, το γαληνό λάδι των ματιών σου αμέριμνη ταξιδεύει η σχεδία της αγάπης μου κι άφοβα παραπλέοντας στις κρημνώδεις ακτές της οδύνης, ελλιμενίζεται στα ρόδιν’ ακρογιάλια του ονείρου μας… Ενώ ο ήλιος ψηλά διαγράφει τον αέναο κύκλο του πάνω από τ’ ασταθή κι εφήμερα ανθρώπινα πάθη και λάθη. Διδάσκοντας την αρμονία, την εντελέχεια, έναν σκοπό να υπάρχεις. Μ’ ακτινωτό φως χαράσσοντας τη νέα αλφαβήτα αυτού του κόσμου:
13
143 × 210 SPINE: 9.3 FLAPS: 80
Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα
«Όλα τα μπορεί η α γ ά π η!»
Και, στιβαρή, υποβαστάζει, χωρίς περίτεχνους κίονες, το ασήκωτο βάρος της κάθε μέρας κι αντέχει. Κι αθόρυβη, γράφει την ιστορία της όχι με κορυφαίες, εξέχουσες στιγμές, αλλά με μικρές, καθημερινές χαρές και λύπες, που μέσα μας ανάγλυφα τις παρασταίνει. Διακριτική, δίχως βάθρα περίοπτα, με λόγο χαμηλόφωνο, της καρδιάς τις πληγές επουλώνει.
Η αγάπη για κάποιον άλλο, έξω από εμάς. Δεκτική και σαν μήτρα φιλόξενη. Να συρρικνώνει και, στο βαθύ αλεξίκακό της κοίλωμα, ν’ ανακουφίζει την ανήκεστη οδύνη της ύπαρξης: για τ’ άδηλα μονοπάτια της ζωής, για τ’ αναπόδραστο του θανάτου…
Όπου σε ταξιδεύει η αγάπη
Όπου σε ταξιδεύει η αγάπη
Βαθιά, χωρίς ανάγκη από παχιά στρωμένα χαλιά, απορροφά τους κραδασμούς του «εγώ» και στο «εμείς» ανεπαίσθητα τους σβήνει.
Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα
Η αγάπη, που, χωρίς εκθαμβωτικούς πολυέλαιους, μα πολυέλεη και ευσπλαχνική, φωτίζει τις κρυφές γωνιές, τις απόκρημνες ακτές της ψυχής και τις λειαίνει.
ISBN 978-960-564-939-5
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
Η
Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα με καταγωγή από τα Ιωάννινα. Είναι πτυχιούχος του Τμήματος Κλασικής Φιλολογίας του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου και του Τμήματος Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Είναι απόφοιτος των μεταπτυχιακών Τμημάτων του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου Επιστήμες Αγωγής και Εκπαίδευση Ενηλίκων. Είναι Υποψήφια Διδάκτωρ του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και μέλος του Κέντρου Κρητικής Λογοτεχνίας. Από το 2003, με τον διορισμό της στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ζει στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης, όπου υπηρετεί στο Κ.Ε.Σ.Υ. Λασιθίου έχοντας λάβει εξειδικευμένη επιμόρφωση σε θέματα Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης. Είναι παντρεμένη και μητέρα δύο παιδιών. Το έργο «Όπου σε ταξιδεύει η αγάπη» είναι η πρώτη ατομική συγγραφική της απόπειρα, ενώ κείμενά της έχουν φιλοξενηθεί σε συλλογικούς τόμους λογοτεχνικών εκδόσεων και πρακτικών συνεδρίων. Αγαπά την ενασχόληση με τη λογοτεχνική γραφή, την ποίηση και την πεζογραφία και έχει διακριθεί σε αρκετούς διαγωνισμούς, παγκρήτιους και πανελλήνιους.