160 × 230 SPINE: 8.8 FLAPS: 70
Κ
ISBN 978-618-205-116-0
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Οι ποιητές... όπως μου μίλησαν
είμενα που αναφέρονται στη «γνωριμία» του συγγραφέα με ξεχωριστούς Νεοέλληνες ποιητές, κάτω από απρόσμενες και σημαδιακές συνθήκες, που είχαν ως επακόλουθο τη μύησή του στον μαγικό κόσμο της ποίησης. Στο δεύτερο και στο τρίτο μέρος του βιβλίου περιλαμβάνεται η παρουσίαση έργων σύγχρονων δημιουργών, από τον τόπο καταγωγής του συγγραφέα, τη Σάμο, αλλά και από τον τόπο διαμονής του, τη Νέα Μάκρη, μέσα από μια αντιπροσωπευτική ανθολόγηση των στίχων τους.
ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΖΕΡΒΑΣ
– Στον Α΄ Πανελλήνιο Διαγωνισμό Διηγήματος και Ποιήματος της ΓΣΕΕ το 1993 (ειδική διάκριση). – Στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό του ΚΟΥΡΟΥ ΕΥΡΩΠΟΥ, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού: α) το 2004 με το Β΄ βραβείο. β) το 2005 με έπαινο. – Στον Πανελλήνιο Ποιητικό Διαγωνισμό του Φιλολογικού Συλλόγου ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ: α) το 2008 με έπαινο. β) το 2011 με έπαινο. – Στον Ποιητικό Διαγωνισμό της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών: α) το 2012 με έπαινο β) το 2015 με το Γ΄ βραβείο.
ΔΟΚΙΜΙΑ
Ο Μιλτιάδης Ζέρβας γεννήθηκε στο Βαθύ της Σάμου. Αποφοίτησε από το Πυθαγόρειο Λύκειο και κατόπιν από τη Σχολή Μηχανολόγων-Ηλεκτρολόγων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Ζει στη Νέα Μάκρη Αττικής. Με την ποίηση ασχολείται από το 1971. Έχει εκδώσει τις ποιητικές συλλογές «Το ελλείπον θραύσμα» (εκδ. Υπερόριος, 2007), «Η ηγεμονία των βράχων» (εκδ. Οσελότος, 2010) και τα «Αφανή Ορύγματα» (εκδ. Κέδρος, 2016). Ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί στα λογοτεχνικά περιοδικά της Σάμου Απόπλους και Μεθόριος. Το έργο του έχει τιμηθεί: – Στον Α΄ Διαγωνισμό Φοιτητικής Ποίησης του Πανεπιστημίου της Αθήνας το 1976 (διάκριση).
Οι ποιητές... όπως μου μίλησαν
ΤΙΤΛΟΣ
Οι ποιητές... όπως μου μίλησαν ΣΥΓΓΡΑΦΈΑΣ
Μιλτιάδης Ζέρβας ΕΠΙMΕΛΕΙΑ - ΔΙΟΡΘΩΣΗ
Όλγα Παλαμήδη LAYOUT - DESIGN Myrtilo, Λένα Παντοπούλου COPYRIGHT© 2021 Μιλτιάδης Ζέρβας ΠΡΏΤΗ ΕΚΔΟΣΗ
Αθήνα, Ιούνιος 2021 ISBN 978-618-205-116-0
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108
ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.
Μιλτιάδης Ζέρβας
Οι ποιητές... όπως μου μίλησαν
Στη Δάφνη
Έργο της ζωγράφου Σόφη Βλάχου, «Η φλογέρα του βοσκού»
Δημοτικό τραγούδι
Υ
μνήθηκε από τον μεγάλο ποιητή Γκαίτε. Λατρεύτηκε από τον εθνικό μας ποιητή Κωστή Παλαμά, που μεσουράνησε στο διάστημα του Μεσοπολέμου. Το τίμησε και ο νομπελίστας ποιητής μας Γιώργος Σεφέρης, που το αξιολόγησε σαν «ατόφια ελληνική φωνή». Ο Νίκος Γκάτσος το σεβάστηκε και επηρεάστηκε έντονα απ’ αυτό, τόσο ώστε να μπορούμε να πούμε ότι το αντιπροσωπευτικό του ποίημα «Αμοργός» είναι το ίδιο ένα δημοτικό τραγούδι. Το 1824, στην καρδιά της Εθνικής Επανάστασης, ο Γάλλος λόγιος Κλοντ Φοριέλ, επιχειρώντας να αναδείξει ότι και το σύγχρονο ελληνικό έθνος διακρίνεται από αρετές, ισάξιες της κλασικής αρχαιότητας, εκδίδει στο Παρίσι την πρώτη μεγάλη και σπουδαία συλλογή ελληνικών δημοτικών τραγουδιών. Ήταν μια συλλογή ανθολογημένη με πολλή γνώση και βαθιά αγάπη. Στην εισαγωγή της συλλογής του αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «τα δημοτικά μας τραγούδια είναι μνημεία του λόγου του λαού μας, που αναδεικνύουν το χαρακτήρα του έθνους μας και τη μυθοπλαστική ικανότητα της ψυχής του…» Προσθέτει δε, πως: «ό,τι περισσότερο ξεχωρίζει αυτά τα βουνίσια τραγούδια από τα υπόλοιπα είναι το απέριττο κάλος και ένα μοναδικά ρωμαλέο ύφος· είναι μια πρωτοτυπία, μια απλότητα και μια άγρια τόλμη στη σύλληψη, στη σύνθεση και στις σκέψεις, χαρακτηριστικά που δεν συναντιόνται σε μια γλώσσα στυλιζαρισμένη και επιτηδευμένη όπως αυτή των συμβατικών ποιητών». Σημειώνει πως: «στην Ελλάδα δεν έλειψαν ποτέ οι ραψωδοί, οι ποιητές του λαού, συχνά τυφλοί κι αυτοί όπως ο Όμηρος αλλά με μιαν 7
άλλη όραση της ομορφιάς της ζωής, οι οποίοι περιοδεύουν στα πανηγύρια και σε άλλες κοινωνικές εκδηλώσεις και τραγουδούν κάθε είδους χαρά ή λύπη ή περιπέτεια ή αγώνα, σε μια γλώσσα η οποία μπορεί να θεωρηθεί η ωραιότερη της Ευρώπης». Η συλλογή του Φοριέλ ενθουσίασε και σχεδόν αμέσως κυκλοφόρησε μεταφρασμένη στα γερμανικά από τον Βίλχελμ Μίλερ σε μια έκδοση ιδιαίτερα προσεκτικά τυπωμένη. Αφού μελέτησε ο Γκαίτε τα δημοτικά μας τραγούδια, ανέφερε γι’ αυτά: «Τα τραγούδια του ελληνικού λαού είναι τα καλύτερα δείγματα λαϊκών λογοτεχνιών όλων των εθνών και διακρίνονται από στιχουργική τέχνη και λεκτικό πλούτο και έχουν ομηρική άνεση». Από τις συλλογές των δημοτικών μας τραγουδιών που εκδόθηκαν στην Ελλάδα, αξίζει να μνημονευτεί εκείνη του Αντώνιου Μανούσου που τυπώθηκε στην Κέρκυρα το 1850. Ο Αντώνιος Μανούσος υπήρξε στενός φίλος του εθνικού μας ποιητή Διονύσιου Σολωμού και με προτροπή του πέρασε από την Κέρκυρα στην Ήπειρο, για να καταρτίσει μια Συλλογή Δημοτικών Τραγουδιών, προκειμένου να τη μελετήσει ο Σολωμός και να επηρεαστεί στη συνέχεια καθοριστικά από αυτά. Αργότερα, πέραν των άλλων συλλογών που τυπώθηκαν το 1914, ο πατέρας της ελληνικής λαογραφίας Νικόλαος Πολίτης εξέδωσε την πασίγνωστη συλλογή με τίτλο: «Εκλογαί από τα τραγούδια του ελληνικού λαού». Μένει να διερευνηθεί από τους φιλολόγους πόσο επηρέασαν τα σύγχρονα λογοτεχνικά ρεύματα που εμφανίστηκαν στην Ευρώπη, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, τα δημοτικά τραγούδια που έγιναν γνωστά από τις παραπάνω συλλογές. Είναι ξεκάθαρο πως η ποιητική δημιουργία στον τόπο 8
μας δεν σταμάτησε μετά τα χρόνια του Ομήρου. Συνέχισε την έκφρασή της και στην κλασική αρχαιότητα μέσα από τα έργα των τραγωδών, αλλά και των άλλων ποιητών των ελληνιστικών χρόνων. Ακολούθησε η ποιητική έκφραση του λαού μας, όπως αυτή εκδηλώθηκε μέσα από την εκκλησιαστική υμνωδία των χριστιανικών χρόνων. Και φτάνουμε μέχρι την Τουρκοκρατία. Στα τετρακόσια χρόνια η ελληνική ψυχή δεν σίγησε, αλλά έκανε τον πόνο της σκλαβιάς, τραγούδι. Υμνεί την παλικαριά των Ελλήνων στις διαδοχικές τους επαναστάσεις απέναντι στον τουρκικό ζυγό, τραγουδά τον έρωτα, θρηνεί για τον δρόμο της ξενιτιάς και της αποδημίας που παίρνουν αγαπημένα πρόσωπα. Ο ελληνικός λαός άντεξε κάτω από τον σκληρό οθωμανικό ζυγό, γιατί τραγούδησε, γιατί έκανε τον πόνο του και τον καημό του τραγούδι. Ο δημοτικός ποιητής τραγουδά όπως κελαηδεί το αηδόνι, που δεν το δίδαξε κανείς μουσική και κελάηδημα, τραγουδά γιατί έτσι εκφράζει τον πλούτο της ψυχής του, αναγνωρίζει την παλικαριά, χαίρεται για τον έρωτα και τον ερχομό της νέας ζωής, ξεπερνά με το τραγούδι την ξενιτιά και τον θάνατο. Η δημοτική μας ποίηση είναι ένα ευωδιαστό πολύχρωμο λουλούδι θεοφύτρωτο, που αναπηδά μέσα από τα φύλλα της καρδιάς και της μνήμης του ελληνικού λαού. Η δημοτική μας ποίηση είναι ένα κεφαλάρι μελωδίας, απ’ όπου ξεπηδά πεντακάθαρη σαν το πηγαίο νερό, η ψυχή του ελληνικού έθνους με τις αξεπέραστες αρετές και τις αξίες της. Η δημοτική μας ποίηση είναι ο ακαταμάχητος πόθος του λαού μας για ζωή, αγάπη κι ελευθερία, είναι το ψυχικό και πνευματικό απόσταγμα τόσων και τόσων γενεών, είναι ο χιλιάκριβος θησαυρός της εθνικής μας κληρονομιάς. Και οι δημοτικοί μας ποιητές είναι οι θυμοσοφικοί εκείνοι σταλαχτίτες απ’ όπου σταλάζει καταπραϋντικά το δάκρυ της λύπης, της αγάπης, της χαράς και του ενθουσιασμού. 9
160 × 230 SPINE: 8.8 FLAPS: 70
Κ
ISBN 978-618-205-116-0
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Οι ποιητές... όπως μου μίλησαν
είμενα που αναφέρονται στη «γνωριμία» του συγγραφέα με ξεχωριστούς Νεοέλληνες ποιητές, κάτω από απρόσμενες και σημαδιακές συνθήκες, που είχαν ως επακόλουθο τη μύησή του στον μαγικό κόσμο της ποίησης. Στο δεύτερο και στο τρίτο μέρος του βιβλίου περιλαμβάνεται η παρουσίαση έργων σύγχρονων δημιουργών, από τον τόπο καταγωγής του συγγραφέα, τη Σάμο, αλλά και από τον τόπο διαμονής του, τη Νέα Μάκρη, μέσα από μια αντιπροσωπευτική ανθολόγηση των στίχων τους.
ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΖΕΡΒΑΣ
– Στον Α΄ Πανελλήνιο Διαγωνισμό Διηγήματος και Ποιήματος της ΓΣΕΕ το 1993 (ειδική διάκριση). – Στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό του ΚΟΥΡΟΥ ΕΥΡΩΠΟΥ, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού: α) το 2004 με το Β΄ βραβείο. β) το 2005 με έπαινο. – Στον Πανελλήνιο Ποιητικό Διαγωνισμό του Φιλολογικού Συλλόγου ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ: α) το 2008 με έπαινο. β) το 2011 με έπαινο. – Στον Ποιητικό Διαγωνισμό της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών: α) το 2012 με έπαινο β) το 2015 με το Γ΄ βραβείο.
ΔΟΚΙΜΙΑ
Ο Μιλτιάδης Ζέρβας γεννήθηκε στο Βαθύ της Σάμου. Αποφοίτησε από το Πυθαγόρειο Λύκειο και κατόπιν από τη Σχολή Μηχανολόγων-Ηλεκτρολόγων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Ζει στη Νέα Μάκρη Αττικής. Με την ποίηση ασχολείται από το 1971. Έχει εκδώσει τις ποιητικές συλλογές «Το ελλείπον θραύσμα» (εκδ. Υπερόριος, 2007), «Η ηγεμονία των βράχων» (εκδ. Οσελότος, 2010) και τα «Αφανή Ορύγματα» (εκδ. Κέδρος, 2016). Ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί στα λογοτεχνικά περιοδικά της Σάμου Απόπλους και Μεθόριος. Το έργο του έχει τιμηθεί: – Στον Α΄ Διαγωνισμό Φοιτητικής Ποίησης του Πανεπιστημίου της Αθήνας το 1976 (διάκριση).