Μετασχηματισμός εκπαιδευτικών μονάδων σε Οργανισμούς Μάθησης

160 × 230 SPINE: 12.4 FLAPS: 70

ΣΟΦΊΑ ΜΑΡΚΑΝΤΩΝΆΚΗ

Η

H Σοφία Μαρκαντωνάκη είναι απόφοιτος του τμήματος Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης και του μεταπτυχιακού προγράμματος Επιστήμες της Αγωγής του ΕΑΠ. Από το 2.000 έως σήμερα υπηρετεί στη δημόσια δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Διετέλεσε για έξι χρόνια υπεύθυνη σε Γραφείο Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού και τα τελευταία τρία χρόνια ως υποδιευθύντρια.

Μετασχηματισμός εκπαιδευτικών μονάδων σε οργανισμούς μάθησης

αδυναμία ανταπόκρισης των κυβερνήσεων στις πολύπλοκες και συνεχώς αναδυόμενες απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας, έχουν καταστήσει σαφές, ότι η εκπαίδευση και η σχολική ηγεσία αποτελούν βασικούς πυλώνες της οικονομικής ανάπτυξης και της κοινωνικής ευημερίας. Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες οι εκπαιδευτικές μονάδες για να ανταπεξέλθουν στις σύγχρονες προκλήσεις είναι αναγκαίο να μετασχηματιστούν σε Μανθάνοντες Οργανισμούς ή Οργανισμούς μάθησης. Ο μετασχηματιστικός σχολικός ηγέτης καλείται μέσα από πρακτικές βασισμένες σε μια μοντέρνα κριτική παιδαγωγική θεώρηση, να μεταμορφώσει την εκπαιδευτική μονάδα του σε μια νέα μορφή κοινότητας που θα ενθαρρύνει όχι μόνο την ποιότητα και την αριστεία αλλά και τα ανθρωπιστικά ιδεώδη, την κοινωνική και οικονομική ισότητα και τις δημοκρατικές αξίες. Η παρούσα έρευνα έχει ως στόχο να αναδείξει τις αντιλήψεις Διευθυντών που υπηρετούν σε σχολεία της Β/θμιας Εκπαίδευσης, όσον αφορά την κατανόηση της έννοιας, των διαστάσεων και την αναγκαιότητα δημιουργίας Οργανισμών Μάθησης καθώς και τη συμβολή των ιδίων, στην υιοθέτηση πρακτικών που διευκολύνουν τη διαδικασία αυτή.

ISBN 978-618-205-098-9

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ο σ ε λ ότ ο ς

Μετασχηματισμός εκπαιδευτικών μονάδων σε οργανισμούς μάθησης

ΤΙΤΛΟΣ

Μετασχηματισμός εκπαιδευτικών μονάδων σε Οργανισμούς Μάθησης ΣΥΓΓΡΑΦΈΑΣ

Σοφία Μαρκαντωνάκη ΣΕΙΡΑ

Αθήνα, Μάιος 2021 ISBN 978-618-205-098-9

Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.

ΣΟΦΊΑ ΜΑΡΚΑΝΤΩΝΆΚΗ

Μετασχηματισμός εκπαιδευτικών μονάδων σε Οργανισμούς Μάθησης ΑΠΟΨΕΙΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περίληψη ��9 Εισαγωγή ��11 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ��15 1. Προβληματική της μελέτης και η συμβολή της ��15 1.1 Προβληματική της μελέτης ��15 2. Οργάνωση – Εκπαίδευση - Οργανισμός Μάθησης ��20 2.1 Οργάνωση ��20 2.1.1 Ο Οργανισμός ως Οντότητα ��21 2.2 Eκπαίδευση ��21 2.2.1 Εκπαιδευτικός Οργανισμός ��23 2.2.2 Ο Εκπαιδευτικός Οργανισμός ως ανοικτό κοινωνικό σύστημα ��23 2.3 Μάθηση Ενηλίκων - Οργανωσιακή Μάθηση ��25 2.3.1 Μάθηση Ενηλίκων ��25 2.3.2 Οργανωσιακή Μάθηση ��27 2.3.3 Επίπεδα οργανωσιακής μάθησης ��28 2.4 Εκπαιδευτικός Οργανισμός Μάθησης ��30 2.4.1 Διαστάσεις του Ο.Μ. ��32 2.4.2 Προϋποθέσεις και παράγοντες μετασχηματισμού των σχολείων σε Οργανισμούς Μάθησης ��34 2.4.3 Οργανωσιακή Κουλτούρα ��36 2.4.4 Επιμόρφωση ��40 2.4.5 Eπαγγελματικές Κοινότητες Μάθησης (P. L. C. ) ��42 3. Ηγεσία – Σύγχρονα μοντέλα ηγεσίας ��44 3.1 Διεύθυνση – Ηγεσία ��44 3.1.1 Μάνατζερ - Ηγέτης ��45 3.1.2 Η Ηγεσία στην αρχαιότητα ��47 3.1.3 Η έννοια της Ηγεσίας ��47 3.1.4 Στυλ Ηγεσίας ��49 3.2 Σύγχρονα Μοντέλα Ηγεσίας ��50

ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΜΟΝΆΔΩΝ ΣΕ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΎΣ ΜΆΘΗΣΗΣ

5

4.

3.2.1 Σχολική Ηγεσία ή Εκπαιδευτική Ηγεσία (School Leadership) ��50 3.2.2 Διδακτική Ηγεσία (Instructional Leadership) ��51 3.2.3 Μετασχηματιστική ηγεσία (Transformational Leadership) ��52 3.2.4 Μετασχηματιστική Ηγεσία και Μεταμοντέρνα Κριτική Παιδαγωγική ��53 3.2.5 Hθική Ηγεσία (Μoral Leadership) ��58 3.2.6 Συναλλακτική Ηγεσία (Transactional Leadership) ��59 3.2.7 Συμμετοχική Ηγεσία (Participative Leadership) ��59 3.2.8 Η κρίση της Ηγεσίας σήμερα και η απάντηση της Ελλάδας ��59 Aνασκόπηση ερευνών ��62 4.1 Διεθνείς Έρευνες ��62 4.1.1 Κριτική αποτίμηση ερευνών ��69 4.2 Έρευνες στην Ελλάδα ��71 4.2.1 Κριτική αποτίμηση ερευνών ��79

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ��82 5. Έρευνα ��82 5.1 Ερευνητικός σκοπός και στόχοι ��82 5.1.1 Επιμέρους στόχοι και ερευνητικά ερωτήματα ��83 5.1.2 Ερευνητικά ερωτήματα ��84 5.2 Μέθοδος παραγωγής δεδομένων ��86 5.3 Εργαλείο συλλογής δεδομένων ��87 5.4 Δειγματοληψία-δείγμα ��89 5.5 Πρόσβαση στο πεδίο ��90 5.6 Ερευνητική διαδικασία ��90 5.7 Θέματα δεοντολογίας ��90 5.8 Ποιότητα της έρευνας ��91 5.9 Περιορισμοί της έρευνας ��92 5.10 Μέθοδος ανάλυσης δεδομένων ��93 6. Ανάλυση δεδομένων της έρευνας ��94 6.1 Η έννοια και τα χαρακτηριστικά του εκπαιδευτικού Ο.Μ. ��94 6.2 Το όραμα των διευθυντών για τη μονάδα τους ��100

6

ΣΟΦΊΑ ΜΑΡΚ ΑΝΤΩΝΆΚΗ

7. 8.

6.3 H αναγκαιότητα του μετασχηματισμού της σχολικής μονάδας σε Ο.Μ. ��102 6.4 Προϋποθέσεις και παράγοντες και που συμβάλλουν στο βιώσιμο μετασχηματισμό μιας εκπαιδευτικής μονάδας σε Ο. Μ. ��105 6.5 Η συμβολή του διευθυντή/ηγέτη στο μετασχηματισμό του σχολείου σε Ο.Μ. �� 110 6.6 Η συμβολή της οργανωσιακής κουλτούρας και της ενδοσχολικής επιμόρφωσης στη διαδικασία του μετασχηματισμού των εκπαιδευτικών μονάδων σε Ο.Μ. ��113 6.7 Εμπόδια μετασχηματισμού των εκπαιδευτικών μονάδων σε μανθάνοντες οργανισμούς �� 117 6.8 Οι δυνατότητες υλοποίησης βιώσιμων Ο. Μ. ��122 Ερμηνεία αποτελεσμάτων έρευνας –Συζήτηση ��126 7.1 Η έννοια και τα χαρακτηριστικά του εκπαιδευτικού Ο.Μ. �126 7.2 Το όραμα των διευθυντών για τη μονάδα τους ��138 7.3 H αναγκαιότητα και τα οφέλη του μετασχηματισμού της σχολικής μονάδας σε Ο.Μ. ��142 7.4 Προϋποθέσεις και παράγοντες και που συμβάλλουν στο βιώσιμο μετασχηματισμό μιας εκπαιδευτικής μονάδας σε Ο. Μ. ��144 7.5 Η συμβολή του διευθυντή/ηγέτη στο μετασχηματισμό του σχολείου σε Ο.Μ. ��151 7.6 Η συμβολή της οργανωσιακής κουλτούρας και της ενδοσχολικής επιμόρφωσης στη διαδικασία του μετασχηματισμού των εκπαιδευτικών μονάδων σε Ο.Μ. ��157 7.7 Εμπόδια μετασχηματισμού των εκπαιδευτικών μονάδων σε μανθάνοντες οργανισμούς. ��164 7.8 Οι δυνατότητες υλοποίησης βιώσιμων Ο. Μ. ��170 Σύνοψη Αποτελεσμάτων ��177

Βιβλιογραφία ��183

ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΜΟΝΆΔΩΝ ΣΕ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΎΣ ΜΆΘΗΣΗΣ

7

Περίληψη Η παγκοσμιοποίηση, η πολιτική και οικονομική ανασφάλεια της μετανεωτερικής περιόδου απαιτεί τη δημιουργία βιώσιμων και ποιοτικών εκπαιδευτικών μονάδων με το διευθυντή ως βασικό παράγοντα επίτευξης τόσο των οργανωσιακών στόχων της όσο και των εθνικών επιδιώξεων και οικονομικοκοινωνικών προδιαγραφών των διεθνών οργανισμών. Σκοπός της προτεινόμενης μελέτης είναι να αναδείξει μέσω δεκαπέντε ημιδομημένων συνεντεύξεων τις αντιλήψεις διευθυντών που υπηρετούν σε σχολεία της Β/θμιας Εκπαίδευσης της Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου όσον αφορά την κατανόηση της έννοιας του Οργανισμού Μάθησης και τα επερχόμενα οφέλη του καθώς και τη συμβολή του διευθυντή στην αντιμετώπιση των προκλήσεων και την υϊοθέτηση πρακτικών που διευκολύνουν τη διαδικασία του μετασχηματισμού της σχολικής μονάδας του σε Μανθάνοντα Οργανισμό.

ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΜΟΝΆΔΩΝ ΣΕ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΎΣ ΜΆΘΗΣΗΣ

9

Εισαγωγή Ο 21ος αιώνας έχει χαρακτηριστεί μια ταραχώδης εποχή καθώς εκτός από την οικονομική ύφεση και τις φυσικές καταστροφές έχει εισέλθει στη ζωή μας η πανδημία του Covid-19. Το κλείσιμο των σχολείων και η αδυναμία ανταπόκρισης των κυβερνήσεων ανέδειξαν τον ψηφιακό αναλφαβητισμό και τις κοινωνικές ανισότητες που επικρατούν τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες αναπτυσσόμενες χώρες. Η ανάγκη γρήγορης ανταπόκρισης σε περιόδους έντονων οικονομικών και κοινωνικών κρίσεων απαιτεί αλλαγές στην εκπαίδευση. Αλλαγές που βασίζονται όχι μόνο στην ανάπτυξη των γνωστικών ικανοτήτων και ψυχοκοινωνικών δεξιοτήτων των μαθητών αλλά και στην καλλιέργεια ενός δημιουργικού κριτικού στοχασμού (Kools, Stoll, George, Steijn, Bekkers, & Gouëdard, 2020) ο οποίος θα οδηγήσει στην υπέρβαση των ηθικών και κοινωνικών διλημμάτων και τον απεγκλωβισμό της πνευματικής και πολιτικής υπόστασης των ανθρώπων (Καραβάκου & Τσιούμης, 2017). Σύμφωνα με έρευνες οι εκπαιδευτικοί οργανισμοί για να ανταποκριθούν στις σύγχρονες αυτές προκλήσεις οφείλουν να μετασχηματιστούν σε Ο.Μ. ώστε μέσα από τη συνεχή βελτίωση των μαθησιακών επιδόσεων όλων των συμμετεχόντων να βελτιώσουν και οι ίδιοι την οργανωτική αποτελεσματικότητά τους (Argyris & Schön, 1978· Barker Scott, 2011· Βratianu, 2018· Marsick, 1994· Μπουραντάς, 2005· Kools et al., 2019· Παπάζογλου & Κουτούζης, 2016, 2017· Romme & van Witteloostuijn, 1999· Stoll & Kools, 2017). Ωστόσο σήμερα παρά τις αισιόδοξες προβλέψεις για το νέο μοντέλο αυτό οργάνωσης, η εκπαίδευση, κινδυνεύει από τη νεοφιλελεύθερη, καταναλωτική και ανταγωνιστική πολιτική που έχουν υιοθετήσει τα περισσότερα κράτη, να υποκαταστήσει τις δημοκρατικές αξίες με τους νόμους της προσφοράς και της ζήτησης (Garvin, Edmondson, & Gino, 2008· Giroux, 2019· Field, 2019· Κολέζα, 2014· Λάζου – Μπαλτά & Παπαροϊδάμη, 2018· Νikolakaki, 2016· Papazoglou & Koutouzis, 2019· Park, 2008· Poell, 1999). Απέναντι σε όλες αυτές τις προκλήσεις, οι σύγχρονες δυτικές κοινωνίες αντιμετωπίζουν τη σχολική ηγεσία ως βασικό παράγοντα της αύξησης της επιτυχίας των μαθητών αλλά και της επίτευξης των εθνικών στόχων που αφορούν την οικονομική και κοινωνική ευημερία (ΑρΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΜΟΝΆΔΩΝ ΣΕ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΎΣ ΜΆΘΗΣΗΣ

11

γυροπούλου, 2018α· Rehman, Khan, & Waheed, 2019). Οι διευθυντές των σχολείων μέσα από ένα πολυδιάστατο (Davis, Darling-Ηammond, LaPointe, & Meyerson, 2005· Λαϊνάς, 2015· Starratt, 2017) απαιτητικό και πλήρη διλημμάτων ρόλο (Starratt, 2017) καλούνται να γίνουν διαμεσολαβητές, ερμηνευτές των πολιτικών και πολιτισμικών προσδοκιών, να αντιληφθούν και να καλύψουν τις ανάγκες των διδασκόντων, να καλλιεργήσουν διαπροσωπικές σχέσεις, να αναπτυχθούν προσωπικά και επαγγελματικά (Argyropoulou, 2018· Davis et al., 2005). Ωστόσο για να αντιμετωπιστούν οι κυρίαρχες τοξικές δυνάμεις της ιδιωτικοποίησης, του κοινωνικού αποκλεισμού, της κουλτούρας της διαφθοράς, των άχρηστων τυποποιημένων προγραμμάτων σπουδών και των ανυπόφορων συνθηκών εργασίας (Giroux, 2019), απαραίτητη προϋπόθεση είναι η παρουσία διευθυντών με ισχυρό όραμα μάθησης, οι οποίοι να μπορούν να εμπνεύσουν και να δραστηριοποιήσουν όλη τη σχολική κοινότητα στην υλοποίηση του μετασχηματισμού των μονάδων τους σε Ο.Μ. (Παπάζογλου & Κουτούζης, 2017). Βασικός στόχος τους εκτός από τη βελτίωση της ποιότητας της διδασκαλίας και της μάθησης και την επίτευξη υψηλών ακαδημαϊκών επιδόσεων (Pashiardis & Brauckmann, 2009· Rehman et al., 2019) θα πρέπει να είναι και η παροχή ενός ψυχοσυναισθηματικά ασφαλούς και ευχάριστου μαθησιακού περιβάλλοντος όπου η εμπιστοσύνη, η συνεργασία, η καινοτομία και η ικανοποίηση θα δρουν ανασταλτικά στην αβεβαιότητα, το άγχος, την ασάφεια και την πολυπλοκότητα της σημερινής πραγματικότητας (Edmondson, 2018). Η επίτευξη του παραπάνω εγχειρήματος δεν είναι απλή και δεν ευνοείται από ρομαντικές θεωρήσεις. Απαιτεί μετασχηματιστικές αλλαγές στην εκπαίδευση και την υιοθέτηση των αρχών της Κριτικής Παιδαγωγικής η οποία αντίκειται στη Νέα Ηγεμονία που έντεχνα συνέδεσε την έννοια της κοινωνικής ευημερίας με τον «συντηρητικό εκσυγχρονισμό» της κοινωνίας, της πολιτικής και της εκπαίδευσης αμαυρώνοντας τις έννοιες της δημοκρατίας, της ηθικής και της δικαιοσύνης με πρακτικές καταναλωτισμού, ανταγωνισμού, δυσαρέσκειας και φόβου για τον «Άλλο» (Αpple, 2000, p. xi-xii). Oι διευθυντές πρέπει να αναγνωρίσουν και να εξετάσουν με κριτική παιδαγωγική συνείδηση τις αντιφάσεις του καπιταλισμού που προωθούνται στα σχολεία όσον αφορά την κοινωνική κινητικότητα σε σχέση με τα υψηλά επίπεδα ανεργίας, την αύξηση εργασιών αλλοτρίωσης σε

12

ΣΟΦΊΑ ΜΑΡΚ ΑΝΤΩΝΆΚΗ

σχέση με την ηθική της εργασίας, την αύξηση των εργατών με υπερπληθώρα πτυχίων και τις ουτοπικές εικόνες ελεύθερου χρόνου, ομορφιάς και ευδαιμονίας (Giroux, 2010) με τις κοινωνικές και εκπαιδευτικές ανισότητες που καλλιεργούνται στο σχολείο και να δεσμευθούν ηθικά για την διόρθωσή τους (Groenke & Hatch, 2009). O μετασχηματισμός των σχολείων σήμερα υπό το πρίσμα της παγκοσμιοποίησης, της πολυπολιτισμικότητας απαιτεί την κατανόηση των εθνικών, γλωσσικών, εθνοτικών παραγόντων που επιδρούν στα μαθησιακά επιτεύγματα των μαθητών (Βunaiyan & McWilliams, 2018). Μόνο μέσα από τον πειραματισμό, τις εμπειρίες, τη συνεργασία, την κοινωνική δικτύωση, μπορεί να καλλιεργηθεί η κριτική σκέψη και η ισότητα, ώστε οι μαθητές να καταστούν ικανοί να μετασχηματίσουν το μαθησιακό περιβάλλον τους και να απορρίψουν τις ρητές και άρρητες συμβάσεις του προγράμματος σπουδών (Carrero & Cunningham, 2016). Το σχολείο μόνο μέσα από μια μεταμοντέρνα κριτική παιδαγωγική θεώρηση και πρακτική μπορεί να λειτουργήσει ως Οργανισμός Μάθησης. Οι μεταμοντέρνοι μετασχηματιστικοί Ηγέτες δε θα βασίζονται μόνο στον κριτικό αναστοχασμό των μεταρρυθμίσεων αλλά μέσα από ένα ευρύτερο σχέδιο πολιτικής δράσης (Γούναρη & Γρόλιος, 2010) με αξιοπρέπεια, ταπεινοφροσύνη και θάρρος θα μπορούν να επισημαίνουν τις επιβλαβείς θεσμικές ελλείψεις, θα είναι ανοιχτοί στην καινοτομία και θα επιτυγχάνουν μετασχηματιστικές αλλαγές. Με στοχαστικές σκέψεις και δράσεις βασισμένες στη ριζοσπαστική αγάπη θα είναι ικανοί να υποστηρίξουν τη δίκαιη κατανομή πόρων, την ειρήνη, την πολυπολιτισμικότητα και συγχρόνως θα αποτρέπουν τις ηγεμονικές δυνάμεις που οδηγούν στην περιθωριοποίηση των ανθρώπων και την υποβάθμιση των δημοκρατικών θεσμών (Carr, 2012). Με βάση τις παραπάνω διαπιστώσεις σκοπός της προτεινόμενης μελέτης είναι να αναδείξει μέσω δεκαπέντε ημιδομημένων συνεντεύξεων τις αντιλήψεις διευθυντών που υπηρετούν σε σχολεία της Β/θμιας Εκπαίδευσης της Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου κατά πόσον έχουν κατανοήσει την έννοια του Οργανισμού Μάθησης και τα επερχόμενα οφέλη του, καθώς και τη συμβολή του διευθυντή στην αντιμετώπιση των προκλήσεων και την υιοθέτηση πρακτικών που διευκολύνουν τη διαδικασία του μετασχηματισμού της σχολικής μονάδας σε Μανθάνοντα Οργανισμό.

ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΜΟΝΆΔΩΝ ΣΕ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΎΣ ΜΆΘΗΣΗΣ

13

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

1. Προβληματική της μελέτης και η συμβολή της

1.1 Προβληματική της μελέτης H παγκοσμιοποίηση, οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις και οι συνεχείς αλλαγές που συντελούνται στην κοινωνία του 21ου αιώνα απαιτούν να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην ικανότητα συνεχούς αναβάθμισης της ατομικής και οργανωσιακής μάθησης, ώστε να καταστούν άνθρωποι και οργανισμοί ικανοί να ανταποκριθούν στις συνεχείς προκλήσεις (Izham, Νordin, & Rahman, 2011). Οι Μανθάνοντες Οργανισμοί ως προϊόντα οργανωσιακής μάθησης (Papazoglou & Koutouzis, 2019) διακρίνονται για τη γρήγορη ανταπόκρισή τους στις σύγχρονες απαιτήσεις της κοινωνίας καθώς κατέχουν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της υπεροχής έναντι των άλλων οργανισμών (Senge, 1994). Η βελτίωση και η ενίσχυσης της ικανότητας συνεχούς μάθησης των οργανισμών αυτών, προέρχεται μέσα από τη συνειδητή δέσμευση των μελών τους για την επίτευξη ενός συλλογικού οράματος μάθησης (Βesler, 2017· Παπάζογλου & Κουτούζης, 2017). Αρχικά βασίστηκε στην άποψη ότι η βελτίωση της αποτελεσματικότητας μιας σχολικής μονάδας μπορεί να γίνει πόλος έλξης περισσότερων μαθητών και χρηματοδοτών (Bloch & Borges, 2002· Garvin, Edmondson, & Gino, 2008· Giroux, 2019· Field, 2019· Κολέζα, 2014· Λάζου –Μπαλτά & Παπαροϊδάμη, 2018· Νikolakaki, 2016· Papazoglou & Koutouzis, 2019· Park, 2008· Poell, 1999). Διεθνείς μελετητές θεωρούν ότι η δημιουργία Ο.Μ. είναι περισσότερο πανάκεια παρά πραγματικότητα (Bloch & Borges, 2002· Field, 2019) καθώς δεν υπάρχει συμφωνία για την ακριβή έννοια τους, υπάρχει σύγκρουση πολιτικών και εκπαιδευτικών συμφερόντων των μονάδων, η οποία οδηγεί στην υποβάθμισή τους, ενώ οι περισσότερες έρευνες δεν είναι ποιοτικές ώστε να μας δείχνουν αξιόπιστα ευρήματα για τα πλεονεκτήματά τους (Field, 2019).

160 × 230 SPINE: 12.4 FLAPS: 70

ΣΟΦΊΑ ΜΑΡΚΑΝΤΩΝΆΚΗ

Η

H Σοφία Μαρκαντωνάκη είναι απόφοιτος του τμήματος Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης και του μεταπτυχιακού προγράμματος Επιστήμες της Αγωγής του ΕΑΠ. Από το 2.000 έως σήμερα υπηρετεί στη δημόσια δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Διετέλεσε για έξι χρόνια υπεύθυνη σε Γραφείο Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού και τα τελευταία τρία χρόνια ως υποδιευθύντρια.

Μετασχηματισμός εκπαιδευτικών μονάδων σε οργανισμούς μάθησης

αδυναμία ανταπόκρισης των κυβερνήσεων στις πολύπλοκες και συνεχώς αναδυόμενες απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας, έχουν καταστήσει σαφές, ότι η εκπαίδευση και η σχολική ηγεσία αποτελούν βασικούς πυλώνες της οικονομικής ανάπτυξης και της κοινωνικής ευημερίας. Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες οι εκπαιδευτικές μονάδες για να ανταπεξέλθουν στις σύγχρονες προκλήσεις είναι αναγκαίο να μετασχηματιστούν σε Μανθάνοντες Οργανισμούς ή Οργανισμούς μάθησης. Ο μετασχηματιστικός σχολικός ηγέτης καλείται μέσα από πρακτικές βασισμένες σε μια μοντέρνα κριτική παιδαγωγική θεώρηση, να μεταμορφώσει την εκπαιδευτική μονάδα του σε μια νέα μορφή κοινότητας που θα ενθαρρύνει όχι μόνο την ποιότητα και την αριστεία αλλά και τα ανθρωπιστικά ιδεώδη, την κοινωνική και οικονομική ισότητα και τις δημοκρατικές αξίες. Η παρούσα έρευνα έχει ως στόχο να αναδείξει τις αντιλήψεις Διευθυντών που υπηρετούν σε σχολεία της Β/θμιας Εκπαίδευσης, όσον αφορά την κατανόηση της έννοιας, των διαστάσεων και την αναγκαιότητα δημιουργίας Οργανισμών Μάθησης καθώς και τη συμβολή των ιδίων, στην υιοθέτηση πρακτικών που διευκολύνουν τη διαδικασία αυτή.

ISBN 978-618-205-098-9

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ο σ ε λ ότ ο ς

Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook

Μετασχηματισμός εκπαιδευτικών μονάδων σε Οργανισμούς Μάθησης

Published on May 28, 2021

Εκδόσεις Οσελότος

Η αδυναμία ανταπόκρισης των κυβερνήσεων στις πολύπλοκες και συνεχώς αναδυόμενες απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας, έχουν καταστήσει σαφές, ότι η εκπαίδευση και η σχολική ηγεσία αποτελούν βασικούς πυλώνες της οικονομικής ανάπτυξης και της κοινωνικής ευημερίας. Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες οι εκπαιδευτικές μονάδες για να ανταπεξέλθουν στις σύγχρονες προκλήσεις είναι αναγκαίο να μετασχηματιστούν σε Μανθάνοντες Οργανισμούς ή Οργανισμούς μάθησης.