160 × 230 SPINE: 16.1 FLAPS: 70
ISBN 978-618-205-063-7
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Το ημερολόγιο μιας μαίας
«Όχι δεν ήθελα να χαραμίσω τη βάρδιά μου εκείνη την ημέρα. Ούτε ήθελα να δω μια νέα γυναίκα να πεθαίνει από αιμορραγία για χάρη ενός μωρού που δεν θα προλάβει να γεννηθεί. Πήγα στο δωμάτιό της αποφασισμένη να την κάνω να αλλάξει γνώμη. Να της πω ότι εκείνη έχει προτεραιότητα και όχι το μωρό. Να της πω πόσο επικίνδυνο και απερίσκεπτο είναι αυτό που κάνει...»
ΒΙΚΥ ΚΕΤΕΝΤΖΙΑΝ
Ε
ικόνες λύπης και απογοήτευσης, χαράς και θριάμβου, συνυφασμένες σε μια απλή και κατανοητή διήγηση από το μαιευτικό ημερολόγιο της Βίκυς Κετεντζιάν. Σκηνές που μεταφέρουν τον αναγνώστη στην καθημερινή ζωή του μαιευτηρίου, της αίθουσας τοκετών, της Εντατικής Μονάδας Προώρων Νεογνών και της μαιευτικής πτέρυγας. Ένας πρακτικός οδηγός εγκυμοσύνης, τοκετού και μητρικού θηλασμού με σύντομες συμβουλές και χρήσιμες οδηγίες.
και χρήσιμες συμβουλές για να χαρείτε την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και τον θηλασμό
Η Βίκυ Κετεντζιάν γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε στο Τ.Ε.Ι. Αθήνας, στο Τμήμα Μαιευτικής. Εργάστηκε σε διάφορα μαιευτήρια ως μαία και προϊσταμένη. Επίσης, εργάστηκε με μαιευτήρα γυναικολόγο εξασκώντας ελεύθερο επάγγελμα, καθώς και ως εργαστηριακός συνεργάτης στο Τ.Ε.Ι. Αθήνας. Παρακολούθησε τις εργασίες του σεμιναρίου «Εκπαίδευση στην Προγεννητική Αγωγή και Ψυχολογία» στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Συμμετείχε σε σεμινάρια σχετικά με την εκπαίδευση με τίτλο «Effective Teaching» στο North York University of Toronto. Τα τελευταία χρόνια ζει και εργάζεται στον Καναδά ως δασκάλα Μουσικής και Ελληνικών στα ελληνικά σχολεία της παροικίας του Τορόντο.
Το ημερολόγιο μιας μαίας
ΤΙΤΛΟΣ
Το ημερολόγιο μιας μαίας ΣΥΓΓΡΑΦΈΑΣ
Βίκυ Κετεντζιάν ΣΕΙΡΑ
Προσωπική ανάπτυξη [6358] 0321/01 ΕΠΙMΕΛΕΙΑ - ΔΙΟΡΘΩΣΗ
Δέσποινα Αγγελοπούλου LAYOUT - DESIGN Myrtilo, Λένα Παντοπούλου COPYRIGHT© 2021
Βίκυ Κετεντζιάν ΠΡΏΤΗ ΕΚΔΟΣΗ
Αθήνα, Μάρτιος 2021 ISBN 978-618-205-063-7
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108
ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.
Βίκυ Κετεντζιάν
Το ημερολόγιο μιας μαίας και χρήσιμες συμβουλές για να χαρείτε την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και τον θηλασμό
Στη μητέρα μου
Περιεχόμενα
Το ημερολόγιο μιας μαίας
Πρόλογος...............................................................................................................................................9 Το μηχανογραφικό ...........................................................................................................................11 Τοκετός στην πλαστική κούκλα...................................................................................................13 Έκανες κόρη!.......................................................................................................................................16 Γονιμότητα, μια προσωρινή φίλη................................................................................................17 Κατά λάθος μητέρα..........................................................................................................................19 Φυσιολογικός τοκετός. Η πρώτη μου αξέχαστη εμπειρία................................................24 Η πρώτη μου καισαρική τομή..................................................................................................... 28 Πώς η Φαίδρα ξεπέρασε τη «γρουσουζιά» της.....................................................................33 Κύκλος «γένους θηλυκού»............................................................................................................ 38 Αδυναμία σύλληψης – Ψυχολογικοί παράγοντες.................................................................42 Η Άλκηστις και το κυνήγι της μητρότητας.............................................................................. 46 Αποβολή, η μεγάλη απογοήτευση.............................................................................................49 Μέσα απ’ τα δάκρια της Αλκμήνης.............................................................................................52 Έτσι κάπως αρχίζει............................................................................................................................55 Να μαγειρέψω ή άσ’ το καλύτερα;............................................................................................. 58 Πώς να διαλέξετε τον κατάλληλο μαιευτήρα γυναικολόγο............................................. 60 Περιέργεια και αδιακρισία ή απλώς ενδιαφέρον;................................................................63 Άγχος στην εγκυμοσύνη................................................................................................................65 Σήμερα..................................................................................................................................................67 Το δίλημμα της Περσεφόνης.........................................................................................................70 Το φόρεμα που έσωσε τη Σωτηρία.............................................................................................74 Ξεκούραστη εγκυμοσύνη............................................................................................................. 77 Μια πιο στρουμπουλή, αλλά θελκτική Αφροδίτη!..............................................................79 Όταν τα δίδυμα σας διαλέξουν για γονείς...............................................................................81 Σημάδια μητρότητας.......................................................................................................................82 Ραντεβού με τη μαία – Προγεννητικά μαθήματα................................................................85 Προγεννητική αγωγή......................................................................................................................87 Το τραγούδι της μήτρας – Time to say goodbye................................................................. 88 Σύνδεση μητέρας-εμβρύου...........................................................................................................93 Έτσι θέλει ο Πετρής..........................................................................................................................95 Το άγγιγμα του μωρού................................................................................................................. 100 Θα γίνω καλή μητέρα;.................................................................................................................. 102 Διαβήτης και κύηση...................................................................................................................... 104 Άλλες παθολογικές καταστάσεις.............................................................................................. 106 Η ωραία κοιμωμένη....................................................................................................................... 108 Η ελπίδα δεν θα χαθεί...................................................................................................................112 Ματωμένες καρδιές.......................................................................................................................116
7
Βίκυ Κετεντζιάν 8
Ένας χαμένος χριστουγεννιάτικος άγγελος......................................................................... 120 Χριστού... γέννα! Η γέννηση του Χριστού με τα μάτια της μαίας............................... 123 Μπαίνοντας στην τελική ευθεία............................................................................................... 127 Ιδανικός τοκετός............................................................................................................................ 130 «Με λύπας θέλεις γεννά τέκνα...»............................................................................................. 132 Καιρός να γεννήσω την κόρη μου!.......................................................................................... 135 Το «απρόβλεπτο» του φυσιολογικού τοκετού..................................................................... 139 Στο «περίμενε»................................................................................................................................ 143 Αχ, Αργύρη, τι καλά έκανες και με παντρεύτηκες!............................................................. 145 Φόβος για τον φυσιολογικό τοκετό......................................................................................... 148 Ο φοιτητής της Ιατρικής.............................................................................................................. 151 Γέννηση, τα πρώτα λεπτά........................................................................................................... 154 Η προγιαγιά μου η μαμή, εγώ και ο τοκετός του σήμερα.............................................. 156 Μπαμπάδες στον τοκετό............................................................................................................. 160 Η σπασμένη γλάστρα................................................................................................................... 162 Προϋποθέσεις για την επιλογή του φυσιολογικού τοκετού........................................... 166 Καισαρική τομή – Ιστορική αναδρομή.................................................................................. 169 Προετοιμασία για καισαρική τομή.......................................................................................... 172 Θέλω να γεννήσω με καισαρική – Οι ατυχίες της Γαλάτειας..........................................174 Η άγνωστη ζωή του μαιευτηρίου ........................................................................................... 179 Νυχτερινή βάρδια στη μαιευτική πτέρυγα ......................................................................... 182 Στα αζήτητα..................................................................................................................................... 187 Rooming in....................................................................................................................................... 191 Το αποτέλεσμα της συγχώρεσης.............................................................................................. 195 Προϋποθέσεις για ένα αποτελεσματικό rooming in........................................................ 198 Δεν είναι δικό του........................................................................................................................... 203 Τι είναι ο μητρικός θηλασμός..................................................................................................... 207 Η Βασούλα και ο καθυστερημένος απογαλακτισμός........................................................211 Συμβουλές της μαίας για έναν επιτυχημένο θηλασμό.................................................... 215 Το γράμμα της Αριάδνης............................................................................................................. 219 Νέος μπαμπάς. Χρήσιμο εργαλείο ή άχρηστο έπιπλο;....................................................223 Το θήλαστρο ................................................................................................................................... 226 Πώς να χρησιμοποιήσετε αποτελεσματικά το θήλαστρο..............................................229 Η Αριστέα και το θαύμα του μητρικού γάλακτος.............................................................. 232 Μονάδα Εντατικής Θεραπείας Νεογνών .............................................................................. 235 Ο Πριγκιπούλης .............................................................................................................................. 237 Συμβουλές της μαίας για τη λοχεία ......................................................................................... 241 Επιλόχεια κατάθλιψη..................................................................................................................... 245 Η ανάσταση της Ερατώς..............................................................................................................248 Μια άλλη Σοφία.............................................................................................................................. 252 Αποθηλασμός..................................................................................................................................254 Η αγκαλιά της Μαρίτας................................................................................................................ 259 Επίλογος - Μια νύχτα με γιασεμιά............................................................................................ 265
Πρόλογος
Η
Το ημερολόγιο μιας μαίας
ζωή είναι σαν ένα φιλμ γεμάτο φωτογραφίες. Διαφορετικές εικόνες σε διαφορετικές τοποθεσίες και περιστάσεις. Κι εγώ, ο βασικός πρωταγωνιστής της. Ξεκινάω το ημερολόγιό μου από τη νεότητα, γιατί εκεί τα χρώματα είναι πιο έντονα, τα πρόσωπα πιο όμορφα, οι καρδιές πιο γενναίες. Η ζωή μου ως φοιτήτρια της Μαιευτικής αρχίζει το 1986 στη Μαιευτική Σχολή των Τ.Ε.Ι. Αθήνας. Όμως υπάρχει κι ένα άλλο σχολείο. Είναι το σχολείο της «πείρας». Η επαγγελματική μου καθημερινότητα στιγματίζεται από στιγμές χαράς, θριάμβου, αγωνίας, λύπης και απογοήτευσης. Κάθε εγκυμοσύνη, κάθε τοκετός και κάθε μωρό έχουν μια δική τους ιστορία. Τη βλέπω να εξελίσσεται μπροστά μου σαν επεισόδιο σε τηλεοπτική σειρά. Η έγκυος μητέρα, ο σύζυγος και το μωρό της είναι οι πρωταγωνιστές, όμως ο γιατρός κι εγώ έχουμε τους κύριους ρόλους. Τα επεισόδια κάποιες φορές είναι αστεία κι άλλες λυπητερά, γεμάτα πίκρα. Συχνά η αγωνία σκεπάζει τη χαρά και την απόλαυση της επιτυχίας. Όμως το κύριο χαρακτηριστικό τους είναι η ζωή! Σ’ αυτό το βιβλίο έγραψα κάποια περιστατικά από όλα αυτά τα χρόνια που εργάστηκα ως μαία. Όλες οι ιστορίες που αναφέρω είναι αληθινές, αλλά έχω αλλάξει τα ονόματα. Διαδραματίζονται σε διαφορετικά νοσοκομεία και μαιευτήρια. Πιστεύω ότι αυτές οι διαφορετικές μαιευτικές εμπειρίες θα μπορούσαν να φανούν χρή-
9
Βίκυ Κετεντζιάν
σιμες σε όσες γυναίκες και άνδρες ενδιαφέρονται να μάθουν την αλήθεια για την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και τον θηλασμό. Επίσης, έχω γράψει πληροφορίες γι’ αυτή την υπέροχη περίοδο στη ζωή της γυναίκας, τη γονιμότητα. Για όσες γυναίκες στάθηκαν τυχερές σ’ αυτή τη ζωή και είδαν την κοιλιά τους να φουσκώνει από ζωή, άκουσαν εμβρυικά σκιρτήματα και την καρδιά ενός άλλου ανθρώπου μέσα τους.
10
Το μηχανογραφικό
Μ
Το ημερολόγιο μιας μαίας
έχρι τότε δεν είχα σκεφτεί καθόλου ότι θα μπορούσα να γίνω μαία. Το μέλλον μου ήταν προκαθορισμένο. Θα γινόμουν μουσικός, όπως και τα αδέρφια μου. Η κλασική κιθάρα που έπαιζα ήδη τόσα χρόνια και το κλασικό τραγούδι θα ήταν το επαγγελματικό μου πεδίο. Αλλά μέχρι ένα συγκεκριμένο πρωινό. Ήταν η μέρα που μετά την προσευχή ο διευθυντής του λυκείου μας ανακοίνωσε ότι θα επισκεφτεί την τάξη μας μια καθηγήτρια του υπουργείου για να μας εξηγήσει πώς θα συμπληρώσουμε το νέο μηχανογραφικό για τις πανελλαδικές εξετάσεις. «Εγώ, έτσι κι αλλιώς, θα γίνω μουσικός» σκέφτηκα. Η καθηγήτρια μας μοίρασε τα μηχανογραφικά και άρχισε να μας δίνει πληροφορίες για τα μαθήματα και το αντικείμενο της κάθε σχολής. Άκουγα αφηρημένη, μέχρι που έφτασε η σειρά της Μαιευτικής. Και τότε, όση ώρα μιλούσε η καθηγήτρια, έβγαλα από πάνω μου την ετικέτα της πριμαντόνας της όπερας και φόρεσα την άσπρη στολή της μαίας. Ένιωσα να μου ταιριάζει γάντι αυτή η σχολή των Τ.Ε.Ι. χωρίς να ξέρω το γιατί. Πήρα το μηχανογραφικό και άρχισα να μαυρίζω τα άσπρα κουτάκια δίπλα στις σχολές. Πρώτη επιλογή: Μαιευτική Αθήνας. Η διπλανή μου με κοίταξε περίεργα. «Παιδαγωγικό δεν είχαμε πει ότι θα δηλώναμε σαν πρώτη επιλογή;» με ρώτησε. Ήμασταν κολλητές, δεν θέλαμε να χωριστούμε τώρα. «Μπα, δεν νομίζω... Είναι βαρετό» της απάντησα. Με κοίταξε σαν να είχα τρελαθεί. «Δεν πας καλά, παιδάκι μου! Αν δεν θέλεις να γίνεις δασκάλα, γίνε νηπιαγωγός ή έστω βρεφονηπιοκόμος...» «Δεν θέλω να γίνω τίποτα απ’ αυτά. Θέλω να γίνω μαία».
11
Βίκυ Κετεντζιάν 12
Με κοίταξε με οίκτο και ύστερα συνέχισε να συμπληρώνει το δικό της μηχανογραφικό. Το μεσημέρι, που πήγα στο σπίτι, μίλησα για την επιλογή μου στους γονείς μου. Φυσικά, δεν ήξερα αν θα κατάφερνα να γράψω τόσο καλά στις εξετάσεις για να φτάσω τα μόρια της Μαιευτικής. «Ό,τι θέλεις, παιδί μου. Αν αγαπάς τη δουλειά σου, δεν θα αναγκαστείς ποτέ να “δουλέψεις”» είπε η μητέρα μου. «Για ό,τι χρειαστείς είμαστε εδώ» είπε ο πατέρας μου. Ήξερα ότι κατά βάθος ήθελε να γίνω μουσικός. Αργότερα το απόγευμα είδα τη μητέρα μου να κάθεται στη ραπτομηχανή της. Ήταν το χόμπι της. Άνοιξε ένα βιβλίο με πατρόν και κοίταζε μια μπλε νοσηλευτική κάπα από αυτές που φοριούνται πάνω από την άσπρη στολή. Αγόρασε το ύφασμα και την έραψε. Έπειτα την κρέμασε με καμάρι στην ντουλάπα μου. Ήταν το γούρι και η ευχή της. Η σημαδούρα μέσα στην τρικυμία και στο άγχος των εξετάσεων. Εκείνο το καλοκαίρι περνάει γρήγορα και ο Σεπτέμβρης φέρνει τα αποτελέσματα. Τρέχω με ανυπομονησία στο περίπτερο να αγοράσω εφημερίδα. Την ανοίγω. Γυρνάω τις σελίδες σαν μανιακή και βρίσκω τη Μαιευτική Αθήνας μια και είναι η πρώτη επιλογή μου. Κι εκεί, κάπου στη μέση, βλέπω το όνομά μου. «Πέρασα!» φωνάζω δυνατά. «Πέρασα!» Τρέχουν όλοι γύρω μου και με αγκαλιάζουν. Κι όταν περνάει η πρώτη συγκίνηση, ακούω την ήσυχη φωνή του πατέρα μου: «Ξέρεις, η γιαγιά μου ήταν μαία. Πτυχιούχος μαία! Ίσως δεν σου το έχω πει ποτέ. Ήταν μία από τις καλύτερες μαίες της Παλιάς Κοκκινιάς». «Αλήθεια;» – μένω άναυδη. «Τη θυμάσαι;» «Βέβαια» συνεχίζει ο πατέρας μου. «Φαντάσου, στην κατοχή των Γερμανών, που ο κόσμος πέθαινε από την πείνα, εκείνη είχε όλα τα καλά του Θεού στο σπίτι της». Χαμογελάω στο είδωλό μου στον καθρέφτη. Η προγιαγιά μου, από πίσω, μου κλίνει πονηρά το μάτι. Μήπως είναι σύμπτωση;
Τοκετός στην πλαστική κούκλα
Κ
Το ημερολόγιο μιας μαίας
αι να που τελειώνει το πρώτο εξάμηνο της Μαιευτικής και δοκιμάζω την πρώτη μου άσπρη νοσηλευτική στολή. Ετοιμαζόμαστε για τα εργαστήρια στο νοσοκομείο κι έτσι η σχολή κάνει μαζική παραγγελία για όλους μας. Με λούζει κρύος ιδρώτας καθώς σκέφτομαι ότι οι ενέσεις, ενδομυϊκές και ενδοφλέβιες, η λήψη αίματος, η λήψη ζωτικών σημείων, το στρώσιμο του κρεβατιού θα γίνουν τώρα σε πραγματικό χρόνο και τόπο. Για ένα εξάμηνο τα δοκιμάζαμε όλα σε ψεύτικα χέρια και γλουτούς, στρώναμε και ξαναστρώναμε κρεβάτια, παίρναμε η μία στην άλλη αρτηριακή πίεση, θερμοκρασία και σφίξεις. Η πρώτη μέρα περνάει στα εξωτερικά ιατρεία του νοσοκομείου. Αμέσως καταλαβαίνω ότι αυτή η άσπρη νοσηλευτική στολή που φοράω μου επιτρέπει να βρίσκομαι μπροστά σε όλες τις νοσηλευτικές και ιατρικές πράξεις. Η παροιμία που λέει ότι «Το ράσο δεν κάνει τον παπά» είναι πέρα για πέρα αληθινή, αλλά δεν ισχύει για μας τις σπουδάστριες. Με την έλλειψη προσωπικού στα νοσοκομεία, μας υπολογίζουν πάντα σαν δύναμη και έχουμε δικαίωμα να κάνουμε νοσηλευτικές πράξεις, πάντα παρουσία της εκπαιδεύτριας. Αρχίζουμε να παίρνουμε αίμα η μία στην άλλη και ενθουσιάζομαι που τα καταφέρνω τόσο καλά. Εμπλουτίζουμε ορούς και δίνουμε εργαλεία στον γιατρό για να κάνει μικροεπεμβάσεις. Έπειτα ο γιατρός μας ζητάει να κάνουμε μια ενδομυϊκή ένεση σε κάποιον ασθενή που σφαδάζει από κολικό νεφρού. Τα μάτια της εκπαιδεύτριας πέφτουν πάνω μου. Αναρροφώ στη σύριγγα με τρεμάμενα χέρια το θαυματουργό παυσίπονο και στέκομαι σοβαρή δίπλα στον ασθενή. «Έλα, κορίτσι μου, γρήγορα!» με παρακαλεί αυτός. Άνω και έξω τεταρτημόριο του γλουτού... Μηχανικά τα σκέφτομαι όλα. Δεν πρέπει ν’ αργήσω, μην και καταλάβει κανείς ότι είναι
13
160 × 230 SPINE: 16.1 FLAPS: 70
ISBN 978-618-205-063-7
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Το ημερολόγιο μιας μαίας
«Όχι δεν ήθελα να χαραμίσω τη βάρδιά μου εκείνη την ημέρα. Ούτε ήθελα να δω μια νέα γυναίκα να πεθαίνει από αιμορραγία για χάρη ενός μωρού που δεν θα προλάβει να γεννηθεί. Πήγα στο δωμάτιό της αποφασισμένη να την κάνω να αλλάξει γνώμη. Να της πω ότι εκείνη έχει προτεραιότητα και όχι το μωρό. Να της πω πόσο επικίνδυνο και απερίσκεπτο είναι αυτό που κάνει...»
ΒΙΚΥ ΚΕΤΕΝΤΖΙΑΝ
Ε
ικόνες λύπης και απογοήτευσης, χαράς και θριάμβου, συνυφασμένες σε μια απλή και κατανοητή διήγηση από το μαιευτικό ημερολόγιο της Βίκυς Κετεντζιάν. Σκηνές που μεταφέρουν τον αναγνώστη στην καθημερινή ζωή του μαιευτηρίου, της αίθουσας τοκετών, της Εντατικής Μονάδας Προώρων Νεογνών και της μαιευτικής πτέρυγας. Ένας πρακτικός οδηγός εγκυμοσύνης, τοκετού και μητρικού θηλασμού με σύντομες συμβουλές και χρήσιμες οδηγίες.
και χρήσιμες συμβουλές για να χαρείτε την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και τον θηλασμό
Η Βίκυ Κετεντζιάν γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε στο Τ.Ε.Ι. Αθήνας, στο Τμήμα Μαιευτικής. Εργάστηκε σε διάφορα μαιευτήρια ως μαία και προϊσταμένη. Επίσης, εργάστηκε με μαιευτήρα γυναικολόγο εξασκώντας ελεύθερο επάγγελμα, καθώς και ως εργαστηριακός συνεργάτης στο Τ.Ε.Ι. Αθήνας. Παρακολούθησε τις εργασίες του σεμιναρίου «Εκπαίδευση στην Προγεννητική Αγωγή και Ψυχολογία» στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Συμμετείχε σε σεμινάρια σχετικά με την εκπαίδευση με τίτλο «Effective Teaching» στο North York University of Toronto. Τα τελευταία χρόνια ζει και εργάζεται στον Καναδά ως δασκάλα Μουσικής και Ελληνικών στα ελληνικά σχολεία της παροικίας του Τορόντο.