160 × 230 SPINE: 25 FLAPS: 70
Ευάγγελος Πατικόπουλος
Η
ΦΥΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΝΣΙΣ
Ο Ευάγγελος Πατικόπουλος είναι τελειόφοιτος του τμήματος Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου (2006-2010), με μεταπτυχιακές σπουδές στην Κοινωνιολογία και με την εκπλήρωση των μεταπτυχιακών σπουδών του ΜΠΣ: ΕΚΕΟ (Ευρωπαϊκές Κοινωνίες και Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση), Πανεπιστήμιο Αιγαίου, το 2014.
Η ψευδαίσθηση της ατομικής βούλησης Ορθολογισμός και Εμπειρισμός
ανθρώπινη λογική προέρχεται από έναρθρες-λεκτικές επεξεργασίες του παρελθόντος, που αλλάζουν νοήματα ή Ιδέες στον ιστορικό-λεκτικό χρόνο. Η ουσία του Θαλή ως αρχή του Κόσμου, στον Αριστοτέλη γίνεται αντικείμενο – α ουσίας, στον Χριστιανισμό Θεός, και αργότερα Ύπαρξη και άνθρωπος με πολλές ενδιάμεσες νοητικές κατασκευές. Όλες οι κοινωνίες χρησιμοποιούν κάποια αρχή ως εξήγηση του παρελθόντος, του ουρανού και της γης, αλλά κυρίως όταν αυτές αποκτούν έναν μόνιμο τόπο κατοικίας και άρα έναν μόνιμο χώρο (συμβολικής) ανάπτυξης. Αποτυπώνοντας Ιδέες σε φυσικά ή τεχνητά Σύμβολα, οι φυσικές δυνάμεις και οι νόμοι εισέρχονται στην κοινωνική οργάνωση, οι Ιδέες μεταφέρονται σε υλικά Σύμβολα, τα οποία περιγράφουν τις φυσικές δυνάμεις στη συνείδησή μας, όπως τις έννοιες «επιστήμη», «δύναμη», «αντοχή», «υπομονή», ώστε να υπάρχει κάποιο αποτέλεσμα, συνειδητό ή όχι, ενεργητικό ή «αμυντικό». Συνήθως τα Σύμβολα διαχωρίζουν κοινωνικά τα άτομα μεταξύ τους, δημιουργώντας υλική ταξινόμηση, οπότε κοινωνική ιεραρχία. Η εκπαίδευση που λαμβάνει κάθε παιδί σε κάθε κοινωνία διαμορφώνει και «φυλακίζει» τη σκέψη του μέχρι τον θάνατό του, προς κάποιον σκοπό. Νομίζοντας ότι είναι άτομο ελεύθερο, ή το αντίθετο, κυρίως ότι κατέχει λογική, προάγει την ηθική της Φύσης μέσα στην κοινωνία του. Το παρόν βιβλίο αποτελεί μια επιστημολογική προσπάθεια για το πώς κάνουμε ή πρέπει να αντιλαμβανόμαστε την επιστήμη, αλλά και έναν τρόπο αντίληψης της αληθινής πραγματικότητας που βρίσκεται «πίσω» από τις Ιδέες.
ISBN 978-618-205-073-6
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
ΦΥΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΝΣΙΣ Η ψευδαίσθηση της ατομικής βούλησης Ορθολογισμός και Εμπειρισμός
Ευάγγελος Πατικόπουλος
ΦΥΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΝΣΙΣ Η ψευδαίσθηση της ατομικής βούλησης Ορθολογισμός και Εμπειρισμός
ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ – ΕΠΙΣΤΗΜΗ – ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΣΤΗΝ ΙΔΕΑ
ΤΙΤΛΟΣ
ΦΥΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΝΣΙΣ Η ψευδαίσθηση της ατομικής βούλησης Ορθολογισμός και Εμπειρισμός ΣΥΓΓΡΑΦΈΑΣ
Ευάγγελος Πατικόπουλος ΣΕΙΡΑ
Φιλοσοφία [4358] 0421/02 LAYOUT - DESIGN Myrtilo, Λένα Παντοπούλου COPYRIGHT© 2020 Ευάγγελος Πατικόπουλος ΠΡΏΤΗ ΕΚΔΟΣΗ
Αθήνα, Απρίλιος 2021 ISBN 978-618-205-073-6
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108
ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.
Αφιερωμένο στη μνήμη του Νεοκλή Σαρρή
Περιεχόμενα
Ευχαριστίες........................................................................... 9 Πρόλογος............................................................................. 11 Εισαγωγή............................................................................... 13 Το Ιστορικό Ζήτημα.........................................................117 Το Ζήτημα της Βάσης.....................................................160 Το Ζήτημα της Νόησης..................................................189 Το Ζήτημα του Νοήματος.............................................242 Το Ζήτημα της Ηθικής....................................................286 Συμπεράσματα..................................................................351 Παράρτημα Α΄...................................................................401 Παράρτημα Β΄.................................................................. 406 Βιβλιογραφία..................................................................... 410
—7—
Ευχαριστίες
Θ
α ήθελα να ευχαριστήσω όλους αυτούς που με βοήθησαν μέχρι σήμερα, ο καθένας με τον τρόπο του, να δημιουργήσω κάποια επιστημονική αντίληψη, καθώς και όσους συνέβαλαν στην πραγματοποίηση αυτής της εργασίας, όλους τους συγγραφείς που μέσα από τα βιβλία τους «μυήθηκα» στον κόσμο της δικής τους σκέψης. Ειδικότερα, ευχαριστώ τον Claud Levi Strauss με το βιβλίο του Άγρια Σκέψη, που δίχως αυτό ίσως να μην είχα ποτέ κατανοήσει πως ό,τι βλέπουμε γύρω μας είναι μια μεταφορά των φυσικών αιτιοτήτων και των φυσικών δυνάμεων στα υλικά σύμβολα της κοινωνικής μας οργάνωσης, καθώς και τη σημασία της θεωρητικής σκέψης, όπως αυτός την έθεσε, ως σημαίνοντα από εμπειρικά σημεία. Ας είναι η «άγρια» σκέψη του αυτή που θα μας θέσει πολλούς προβληματισμούς για την ανθρώπινη λογική. Τον Εκδότη για την ηθική του ακεραιότητα και το ενδιαφέρον που έδειξε για αυτό το έργο, τους καθηγητές/τριές μου στην κοινωνιολογία· ειδικότερα: την κυρία Riboli Diana, ανθρωπολόγο της πράξης, τον κύριο Παπαρίζο Αντώνη, καθηγητή κοινωνιολογίας, τον κύριο Μαγγανά Αντώνη, καθηγητή εγκληματολογικών εμπειριών. Όλους αυτούς που με βοήθησαν μέσα από τις συζητήσεις μας, από ολόκληρο τον κόσμο, κάνοντας χρήση του διαδικτύου και συχνά χωρίς να γνωριζόμαστε προσωπικά, να αποκτήσω μια αμεσότερη «επαφή» με τις σύγχρονες κοινωνικές αντιλήψεις, να «αφουγκραστώ» τις προσωπικές και «ηλεκτρονικές» γενικές αντιλήψεις που επικρατούν, σχετικές με όλα τα ζητήματα που τίθενται στο παρόν. Τέλος, θέλω να ευχαριστήσω τον ανιψιό μου Νικόλα, που μου «μετέφερε» πολλές από τις εμπειρίες της «σύγχρονης εποχής», αυτές των παιδιών, καθώς και όποιον άλλον που με τη σκέψη του με επηρέασε, χωρίς να το γνωρίζω, έχοντας καλό ή κακό σκοπό.
—9—
Πρόλογος
Τ
ο να αποτυπώσεις γραπτά τις ιδέες σου είναι κάτι το ιδιαίτερα «επικίνδυνο», όταν διαλέγεσαι με επιστημονικές ιδέες που διαμόρφωσαν ολόκληρο τον κόσμο. Παρ’ όλους όμως τους κινδύνους, η κρίση ανήκει πάντα στον αναγνώστη και ο συγγραφέας συγχρόνως αποκτά μια καλύτερη γνώση των θεμάτων που τον απασχολούν. Αυτή η διπλή θέαση μιας συγγραφής δημιουργεί το αίσθημα της τόλμης έναντι της δειλίας, ενώ κανένας δεν βγαίνει χαμένος ή κερδισμένος, αφού δεν υπάρχει το στοιχείο του ανταγωνισμού. Ο λόγος όμως κερδίζει, ειδικά όταν έχεις κάτι να πεις. Γι’ αυτό αποφάσισα να συγγράψω το παρόν βιβλίο, που πιστεύω πως έχει φιλική διάθεση και όχι δογματική. Γιατί πληρούσα τους παραπάνω συναισθηματικούς όρους, είχα αυτή τη δυνατότητα, και έτσι παραμέρισα όλες τις επιφυλάξεις μου, με τη θεώρηση επιπλέον πως έχω αυτό το δικαίωμα. Αυτό που θέλω να πω στο παρόν βιβλίο είναι ότι η λογική δεν ενυπάρχει στον άνθρωπο, όπως μας εκπαιδεύουν οι θρησκείες ότι του την έδωσε κάποιος Θεός ή τα πανεπιστήμια ότι είναι μια ανθρώπινη ιδιότητα, που έχει «καταργήσει» το ένστικτο, παρά μόνον στα ανόργανα. Η λογική είναι αρχικά ο ήχος –ο λόγος–, που περιορίζεται στην αιτιότητα των ανόργανων. Όταν μια πέτρα πέφτει στο έδαφος, η λογική είναι δική της, όχι του ανθρώπου, που με την ψευδαίσθηση της λογικής του έχει μετατρέψει σήμερα ακόμη και τον εαυτό του σε πράγμα λογικής επεξεργασίας, καθώς και όλους τους ζωντανούς οργανισμούς. Συγγράμματα, εικόνες, ήχοι και καθετί που βασίζεται στην εξ ορισμού ανθρώπινη λογική, έχουν «κατακλύσει» ως σύμβολα τον κοινωνικό χώρο, ενώ λίγα γνωρίζουμε για τη φυσική αιτιότητα και κυρίως μέσα από τα ορατά φαινόμενα. Έτσι, γίνεται χρήση της λογικής από όλους, επειδή οι περισσότεροι έχουμε κοινωνική πρόσβαση σε αυτήν, μέσα από τον λόγο, όλοι γνωρίζουμε τα πάντα και όλοι έχουμε άποψη. Πώς γίνεται στις μέρες μας η κοινή λογική να μην αλλάζει ή να αργεί να αλλάξει, ενώ την ίδια στιγμή τα επιστημονικά πορίσματα και τα υλικά «αντικείμενα» να αλλάζουν
— 11 —
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΠΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ
γοργά; Και τι αλλάζει, αφού η λογική είναι μονάχα μία, ο «ήχος» των φαινομένων; Αν σήμερα χρησιμοποιούμε αεροπλάνα, η ύλη προόδευσε και «ανασύρθηκε» από το έδαφος, γιατί αυτή θα υπάρχει πάντα, όχι εμείς. Ο βιολογικός άνθρωπος δεν άλλαξε. Η λογική των ανόργανων άλλαξε και αλλάζει διαρκώς, αλλάζοντας τις μορφές τους, «εναρμονισμένες» πάντα στην ανθρώπινη βιολογική αρμονία, συγχρόνως με τη μεταφορά τους από υλικά σύμβολα σε συνειδητές ιδέες κοινωνικής οργάνωσης και συγκρότησης. Άρα, αυτό δεν έκανε τον άνθρωπο «δούλο της ύλης» και των δυνατοτήτων της; Προκύπτουν κάποια διαλεκτικά ζητήματα που σχετίζονται με τη λογική, επομένως με τη γνώση και τη δυνατότητα υποκειμενικής βούλησης. Και τα πουλιά και άλλοι βιολογικοί οργανισμοί φτιάχνουν αρχιτεκτονικά αριστουργήματα, σύμφωνα με το μέγεθος και τις δυνατότητές τους. Συχνά χρησιμοποιούν εργαλεία ή ακόμη κατέχουν την έννοια της ιδιοκτησίας, όπως θα έλεγε ο Δαρβίνος, όταν ένας σκύλος θάβει το κόκαλό του. Αυτό μήπως σημαίνει ότι η (λογική) βούληση δεν είναι μόνον μια ανθρώπινη ιδιότητα ή μόνον μια ανθρώπινη δυνατότητα για γνώση; Ως «ελεύθερο άτομο» αναρωτιέμαι αν υπάρχει Εγώ, βούληση, ελευθερία, υποκείμενο, κάποια αυτογνωσία, αλλά και τι υπάρχει πίσω από τη σκηνή των ηθοποιών όταν τα φώτα έχουν σβήσει. Ο ανθρώπινος σκοπός φαίνεται περισσότερο συναισθηματικά και κοινωνικά δημιουργημένος, όμως πάντα βουλητικά και νοητικά προκαθορισμένος, γιατί νόηση έχει μόνον η φύση. Θα ήθελα να θεωρήσω το παρόν πρώτιστα ως ένα επιστημολογικό πόνημα σκέψης και ανάλυσης της «πραγματικότητας» και όχι ως μια επιστημονική προσπάθεια.
— 12 —
Εισαγωγή
Σ
την περιοχή μας από την αρχαιότητα και αργότερα στην Ευρώπη, έως και σήμερα θα έλεγα, υπάρχει μια σύγχυση σχετικά με το εάν η νόηση προηγείται της ύλης ή εάν η ύλη προηγείται της νόησης, αν η σκέψη υπάρχει πριν από τη γέννηση (αγέννητες-έμφυτες ιδέες) ή αν η σκέψη διαμορφώνεται μετά τη γέννηση, αργότερα εάν και ποιες επιστήμες μπορούν να λέγονται επιστήμες, και ούτω καθεξής. Μετά τον Αριστοτέλη περάσαμε σε διάφορες σχολές ηθικής και διάφορες διδασκαλίες που προήγαγαν την ηθική σκέψη και συμπεριφορά. Ύστερα από τον Μεσαίωνα1 και τη θεϊκή λογική, οι κοινωνίες «πέρασαν» σε έναν γραπτό και μαθηματικό ορθολογισμό της οικονομίας, στην (φαντασιακή) οντότητα της γραφειοκρατίας του Έθνους Κράτους, σε έναν (επιστημονικό) θετικισμό, αργότερα σε μια (μεταβλητή τρόπων και συλλογισμών) λογική (επιστήμη), ώστε να «καταλήξουν» σε μια ψευδοεπιστήμη της σωτηρίας, διότι σήμερα μεταξύ τους συσχετίζονται. Οι δύο απόψεις, ως πρόσληψη της γνώσης (προκαθορισμός ή δυνατότητα για βουλητικό σκοπό και ατομική ελευθερία), δημιούργησαν γενικά η πρώτη έναν ορθολογικό Θεό, μια ορθολογική οικονομία, μια ιδεαλιστική Φιλοσοφία υποκειμενικής ελευθερίας, ενώ η δεύτερη άποψη την επιστήμη2 μαζί με τον εμπειρικό-πολιτικό φιλελευθερισμό-σοσιαλισμό και ονομάστηκαν Ορθολογισμός3 και Εμπειρισμός. Σήμερα, ίσως τα συναντήσετε ως μεταμοντερνισμό της γλώσσας ή ως ελευθερία του λόγου και της γνώσης, συνοδευόμενα από τις διαφωτιστικές ηθικές του πολιτισμού έναντι της βαρβαρότητας, της αξιοπρέπειας, των δικαιωμάτων, της ηθελημένης ανθρώπινης υποταγής σε ένα δίκαιο δημοκρατικό κράτος ελευθεριών, αντί του εξαναγκασμού και της δεσποτείας. Η πραγματική όμως ονομασία τους είναι οι αισθήσεις. Όχι με την έννοια ότι το κέντρο, η ουσία του Κόσμου
1 Όπως τον διδασκόμαστε. 2 Τη μελέτη του «πραγματικού». 3 Μη συγχέεται με τον Ορθό Λόγο.
— 13 —
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΠΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ
είναι ο άνθρωπος και μια υπαρξιστική φιλοσοφία, που να ομοιάζει με τη ρήση του Πρωταγόρα, ότι όλα είναι σε σχέση με τον άνθρωπο κατά την ιδιαίτερη στιγμή που τα παρατηρεί. Για τη γενικότερη ιστορική εξέλιξη της Ιδέας της ΓΝΩΣΗΣ δεν ήταν υπεύθυνος ούτε ο Ορθολογισμός, ούτε ο Εμπειρισμός, ως ιδέες που επηρέασαν ή ως πράγματα που δημιούργησαν ιδέες, επομένως κοινωνικούς ΣΚΟΠΟΥΣ, αλλά οι (υλικές) κοινωνίες ως (συναισθηματικοί) οργανισμοί και η ανάπτυξή τους. Η «Γνώση» των αντιθέτων κάθε συστήματος προάγει σκοπούς, διότι τα αντίθετα έχουν σκοπό και προκαθορισμό. Φαίνεται, τόσο οι ιδέες, όσο και τα υλικά πράγματα, επηρεάζουν τα συναισθήματα και τη λειτουργία των κοινωνιών, αφού λόγω της (ηχητικής) επικοινωνίας υπάρχουν. Αλλά κάποια εκμάθησή τους συντελείται, γιατί δεν υπάρχει παντού ο ίδιος Θεός, ενώ σε κάποια μέρη δεν υπάρχει καν κάποιος Θεός (εξήγηση του Κόσμου και της δημιουργίας του), άρα υπάρχει ιστορική συνέχεια της γλώσσας και των νοημάτων της. Η βιολογική φύση και η ανόργανη ύλη, πάντα ήταν η «πηγή» μάθησης όλων των κοινωνιών, από τη μετάβαση του ελεύθερου συνειδησιακά ατόμου της φύσης, στον καταναγκασμένο-οργανωμένο άνθρωπο των κοινωνιών. Διατηρούμε όμως ακόμα τα πρωτόγονα στοιχεία μας,4 αυτά του ελεύθερου συνειδησιακά ατόμου της φύσης και τις τελετουργίες του.5 Η γνώση, οπότε, προσλαμβάνεται από τη λογική του νου και τις προτάσεις της λογικής, του (ορθού) λόγου-συλλογισμού, ή η γνώση προσλαμβάνεται από την (αισθαντική) επαφή μας με την ύλη ή πιο ορθά από την εμπειρία μας με αυτήν; Ο νους6 με τη λογική του (ορθολογισμός) μας δίνει τη γνώση ή η ύλη και η εμπειρία (εμπειρισμός) μας «τοποθετεί» τη (λογική) γνώση στον νου; Διατυπώνεται ένα 4 Ό,τι υπήρχε πριν από την κατασκευή κτηρίων και άλλων υλικών κατασκευών-συμβόλων.
5 Αυτό φαίνεται και από τη Λαογραφία, ως η σύνδεση όμως της τελετουργίας με το
«Λογικό» και την Παράδοση. Το ζεϊμπέκικο, για παράδειγμα, δεν έχει τεράστια διαφορά από τον χορό μιας φυλής του δάσους. Όμως το νόημά του διαφέρει. Μπορεί να συνδέεται με την ένδεια, τη βεντέτα, ή να είναι εξωτερίκευση της μαγκιάς ή η προσπάθεια προσέλκυσης ενός θηλυκού ή μιας ευρύτερης κοινωνικής αποδοχής. 6 Δεν θέλω να διαχωρίσω τον νου από το πνεύμα. Νους είναι ο εγκέφαλος και μόνο. Ό,τι άλλο είναι άυλο.
— 14 —
ΦΥΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΝΣΙΣ
ερώτημα «ορθολογισμός ή εμπειρισμός;» σαν να είναι μίας ή αμφίδρομης κατεύθυνσης απλά· το «αντικείμενο» μας κάνει να νοούμε ή η νόηση μας δίνει την αντίληψη-γνώση του «αντικειμένου»; Σαν να ρωτάμε, ο εγκέφαλος έφτιαξε τα κύτταρα ή τα κύτταρα τον εγκέφαλο; Σίγουρα τα κύτταρα υπήρχαν πριν από τον εγκέφαλο, αλλά ο εγκέφαλος κύτταρα είναι. Δημιουργείται, λοιπόν, ένας «φανταστικός» δυϊσμός νου (σκέψη) και Κόσμου (εμπειρία), νου και βούλησης ή απλώς ενός νου ως δυνατότητα της γνώσης και τα νοήματα που αυτός δημιουργεί. Αλλά τι είναι Κόσμος και τι νους; Ως Κόσμος αναφέρεται ο πλανήτης μας, που δεν συνδέεται με κάποια φανερή και ακίνητη θεϊκή δημιουργία. Είναι άγνωστη η δημιουργία του. Η ύπαρξη ενός Θεού θα προϋπόθετε την ύπαρξη των δικών του «αποτυπωμάτων», ώστε το Είναι του να φαίνεται σε αυτόν τον Κόσμο. Αντίθετα, ο Κόσμος, ως φαίνεται, είναι ένα ατμοσφαιρικό –χημικό, δυναμικό–, ενεργειακό και «κλειστό» σύστημα, αποτελούμενο από άτομα, μόρια, διάφορες δυνάμεις, διαφορετικά μεταξύ τους συστήματα, όπως η πέτρα, ο άνθρωπος, τα φυτά και άλλα, που έχουν εσωτερική δομή και οργάνωση, βρισκόμενος «μέσα» σε ένα ευρύτερο σύστημα διαστήματος, χώρου και άλλων πλανητών. Το σύνολο σύστημα δημιουργήθηκε πιθανόν (ατομικά) από τα «μέσα προς τα έξω»,7 θεωρείται ενέργεια, ίσως να αποτελεί ένα «παράλληλο» πεδίο «κρυφών» σημείων ταλάντωσης στο ατομικό επίπεδο; Επηρεάζεται και από το έξω προς τα μέσα, όπως από την ηλιακή ενέργεια. Ενέργεια νοείται η (οπτική) διαφορά μεταξύ «κενού» ή χώρου και μάζας, που δημιουργεί φαινόμενα μεταξύ υλικών, μορίων και λόγω των διαφορών τους.8 Η μάζα είναι αντίστροφα ανάλογη του χώρου. Μάζα θεωρείται καθετί ορατό και χώρος καθετί «αόρατο», που περιέχει όμως μόρια, όπως άζωτο, οξυγόνο, που δημιουργεί, για παράδειγμα, «οξείδωση», και άλλα. Σήμερα υπάρχουν μαζί πολλά άλλα αέρια ρυπαντές από τις βιομηχανίες. Δεν εί7 Αυτό που δημιούργησε τα άτομα, βρίσκεται από «κάτω τους» και δεν φαίνεται, διαφορετικά ο Κόσμος νοείται ως μια «φούσκα».
8 Για παράδειγμα η περιστροφή της Γης, ο άξονάς της, ο ήλιος, είναι κάποια στοιχεία που
μπορούν να δημιουργήσουν φαινόμενα πάγων, αέριων μαζών και ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας. Γενικά το φως του ήλιου είναι μια σημαντικότατη πηγή ενέργειας, δηλαδή εναλλαγής μεταξύ μορίων των συχνοτήτων και των ταλαντώσεών τους. Σχετικό παράδειγμα αποτελεί η φωτοσύνθεση. Το ηλιακό φως επηρεάζει τα σωματίδια.
— 15 —
160 × 230 SPINE: 25 FLAPS: 70
Ευάγγελος Πατικόπουλος
Η
ΦΥΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΝΣΙΣ
Ο Ευάγγελος Πατικόπουλος είναι τελειόφοιτος του τμήματος Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου (2006-2010), με μεταπτυχιακές σπουδές στην Κοινωνιολογία και με την εκπλήρωση των μεταπτυχιακών σπουδών του ΜΠΣ: ΕΚΕΟ (Ευρωπαϊκές Κοινωνίες και Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση), Πανεπιστήμιο Αιγαίου, το 2014.
Η ψευδαίσθηση της ατομικής βούλησης Ορθολογισμός και Εμπειρισμός
ανθρώπινη λογική προέρχεται από έναρθρες-λεκτικές επεξεργασίες του παρελθόντος, που αλλάζουν νοήματα ή Ιδέες στον ιστορικό-λεκτικό χρόνο. Η ουσία του Θαλή ως αρχή του Κόσμου, στον Αριστοτέλη γίνεται αντικείμενο – α ουσίας, στον Χριστιανισμό Θεός, και αργότερα Ύπαρξη και άνθρωπος με πολλές ενδιάμεσες νοητικές κατασκευές. Όλες οι κοινωνίες χρησιμοποιούν κάποια αρχή ως εξήγηση του παρελθόντος, του ουρανού και της γης, αλλά κυρίως όταν αυτές αποκτούν έναν μόνιμο τόπο κατοικίας και άρα έναν μόνιμο χώρο (συμβολικής) ανάπτυξης. Αποτυπώνοντας Ιδέες σε φυσικά ή τεχνητά Σύμβολα, οι φυσικές δυνάμεις και οι νόμοι εισέρχονται στην κοινωνική οργάνωση, οι Ιδέες μεταφέρονται σε υλικά Σύμβολα, τα οποία περιγράφουν τις φυσικές δυνάμεις στη συνείδησή μας, όπως τις έννοιες «επιστήμη», «δύναμη», «αντοχή», «υπομονή», ώστε να υπάρχει κάποιο αποτέλεσμα, συνειδητό ή όχι, ενεργητικό ή «αμυντικό». Συνήθως τα Σύμβολα διαχωρίζουν κοινωνικά τα άτομα μεταξύ τους, δημιουργώντας υλική ταξινόμηση, οπότε κοινωνική ιεραρχία. Η εκπαίδευση που λαμβάνει κάθε παιδί σε κάθε κοινωνία διαμορφώνει και «φυλακίζει» τη σκέψη του μέχρι τον θάνατό του, προς κάποιον σκοπό. Νομίζοντας ότι είναι άτομο ελεύθερο, ή το αντίθετο, κυρίως ότι κατέχει λογική, προάγει την ηθική της Φύσης μέσα στην κοινωνία του. Το παρόν βιβλίο αποτελεί μια επιστημολογική προσπάθεια για το πώς κάνουμε ή πρέπει να αντιλαμβανόμαστε την επιστήμη, αλλά και έναν τρόπο αντίληψης της αληθινής πραγματικότητας που βρίσκεται «πίσω» από τις Ιδέες.
ISBN 978-618-205-073-6
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς