Μαθήματα εκτός ύλης ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΜΟΝΟΠΡΑΚΤΟ
ΕΚ∆ΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
Μαθήματα εκτός ύλης Σήλια Νικολαΐδου Θέατρο [1061]1112/02 Ρένα Έρωτα Αυγή Μ. Πλατσή Copyright© 2012 Σήλια Νικολαΐδου Πρώτη Εκδοση Αθήνα, Νοέμβριος 2012 ISBN 978-960-564-001-9
Τιτλος Συγγραφέας Σειρα Εικονογραφηση Διορθωση
Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα), καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα Τηλ. : 210 6431108 e-mail: ekdoseis.ocelotos@gmail.com www. ocelotos. gr
ΣΗΛΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ
Μαθήματα εκτός ύλης ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΜΟΝΟΠΡΑΚΤΟ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
Αφιερωμένο στη μητέρα μου Ζανέτ Σ. Κυδωνιάτη
Αφιερωμένο στην Ιωάννα Χαλάτση, φοιτήτριά μου
στο Α’ έτος της Σχολής Αρχιτεκτόνων
του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
From: iwanna halatsi [iwannahalatsi@yahoo.gr] Sent : Κυριακή, 11 Ιουνίου 2006 8:51 μ.μ. To: hrh@otenet.gr Subject: για την κυρία Σήλια Νικολαΐδου Αγαπητή κυρία Νικολαΐδου, Αποφάσισα να σας γράψω αυτό το e-mail για να σας πω ένα μεγάλο “ευχαριστώ”... Σπουδάζω αρχιτεκτονική στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στο 5ο έτος. Για ΚΑΛΗ ΜΟΥ ΤΥΧΗ, όμως, όταν έδωσα πανελλήνιες εξετάσεις πέρασα στην Αρχιτεκτονική Σχολή του Βόλου, όπου έμεινα για έναν χρόνο. Έτσι, είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω όλα τα μαθήματα της Κοινωνιολογίας... Μέσα από το μήνυμα που σας στέλνω, θέλω να σας πω, έπειτα από 5 χρόνια, “ευχαριστώ”...
8
...για τις εκπληκτικές διαλέξεις σας στο αμφιθέατρο... ... για όλα τα “παραμύθια” από τις “ΑΟΡΑΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ” του Ίταλο Καλβίνο, που μας διαβάζατε στο τέλος κάθε μαθήματος... ... για όλα τα κοινωνιολογικά ερεθίσματα πάνω στην Αρχιτεκτονική και όλα τα αρχιτεκτονικά ερεθίσματα πάνω στην Κοινωνιολογία που μας μεταφέρατε με έναν τρόπο “μαγικό”... ... γιατί, παρόλο που στις εξετάσεις του μαθήματός σας δεν είχα μάθει απ’ έξω όσα λέει το βιβλίο σας και επέλεξα να σας γράψω μοναχά ένα κείμενο μαζί με κάποιους στίχους του Μπρεχτ, εσείς με βαθμολογήσατε με 10... ... γιατί το βιβλίο σας το έχω διαβάσει τόοοοσες φορές, που τώρα πια, ένα βήμα πριν το πτυχίο, το ξέρω απ’ έξω... ... γιατί μου μάθατε να υπερασπίζομαι τις αρχιτεκτονικές μου προτάσεις και τα
9
κοινωνικά μου οράματα για την αρχιτεκτονική που σχεδιάζω, λέγοντας στον καθηγητή μου κύριο Αλέξανδρο Λαγόπουλο ότι από εσάς πηγάζει η πεποίθησή μου πως η κοινωνική και η αρχιτεκτονική αλλαγή είναι αξεδιάλυτα συνυφασμένες... ... γιατί αφήσατε τα σημάδια σας ανεξίτηλα στη διάπλαση της αρχιτεκτονικής μου ταυτότητας... Η κυριότερη, όμως, απόδειξη των παραπάνω είναι ότι επέλεξα να κάνω ερευνητικό [σε συνεργασία με έναν εξαιρετικό καθηγητή, τον κύριο Πέτρο Μαρτινίδη] με θέμα την κοινωνία και την αρχιτεκτονική στο έργο του Jacques Tati . Ο τίτλος της ερευνητικής μου εργασίας είναι “Ο κύριος Hulot ως ακινητοποιημένος νομάς και η κριτική του μοντερνισμού”. Ένοιωσα την ανάγκη, επειδή θαυμάζω τόσο το έργο σας όσο και την ηθικότητά σας, να αφιερώσω σε εσάς την ερευνητική μου αυτή προσπάθεια, την οποία θα
10
παρουσιάσω τον Οκτώβριο στο αμφιθέατρο του Πολυτεχνείου της Θεσσαλονίκης. Για ακόμη μια φορά, σας ευχαριστώ μέσα από την ψυχή μου για όσα μου μάθατε... Εγκαρδίως, Ιωάννα Χαλάτση
11
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Με το θέατρο η ζωή μπορεί να ταξιδεύει λεύτερα. Μπορεί να προξενήσει ευχαρίστηση μέσα από την αλήθεια, όχι μέσα από την κολακεία. Με τα Μαθήματα εκτός ύλης κάνω ένα άλμα. Μια μετάβαση. Από τα αμφιθέατρα της σχολής στο θέατρο της ζωής. Μαθήματα που τα αφιερώνω στους φοιτητές μου που με ανέχτηκαν 40 χρόνια εντός ύλης. Για όσα δεν μπόρεσα να σας πω στα αμφιθέατρα. Για να σας πω σήμερα πως ξέρω ότι εκεί έξω, στον δρόμο, στις καφετέριες, στις παμπ, υπάρχετε περιπλανώμενοι. Ξέρω, οι ευθύνες δεν σας πολυαρέσουν· και τα μαθήματα, επίσης. Εκεί έξω μοιάζει να είστε πιο κοντά στη ζωή… παρά στα αμφιθέατρα που έχουν νεκρώσει.
12
Οι μεταρρυθμίσεις στην Παιδεία διαδέχονται η μία την άλλη. Έχασα τον αριθμό στο μέτρημα Θυμάμαι μόνο το 15% για την Παιδεία, σύνθημα της εφηβείας μου. Από τότε είχα απογοητευθεί. Πορείες, απεργίες, αντίσταση, αγώνας για το αυτονόητο. Μια παραίτηση, χίλιες παραιτήσεις, κανένας καθηγητής σε καμιά αίθουσα, κανένας δάσκαλος στα αμφιθέατρα, ώσπου το 15% να γίνει πραγματικότητα, όχι ζητιανιά. Ονειρεύομαι. Με ζητιανιά και παρακάλια, η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα υπό διεθνή επιτήρηση και εσείς, οι νέοι μας, μετανάστες σε άλλες πολιτείες, σε αναζήτηση δουλειάς και ελπίδας. Ονειρεύομαι και απλώνω το χέρι μου σ’ εσάς, τους αναγνώστες-θεατές, όπως τo άπλωνα 40 χρόνια στα αμφιθέατρα του Μετσόβιου, της Σορβόννης, του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στους 13
μαθητές μου, προσπαθώντας να δυναμώσω τις φτερούγες τους, για να πετάξουν ψηλά, λίγο ψηλότερα… Σας προσκαλώ να διαβάσετε τα Μαθήματα εκτός ύλης, μαθήματα αφιερωμένα στους φοιτητές μου και σε όλους εσάς που καλείστε να συντροφεύσετε τις εκτός ύλης διαδρομές μου. Σας ευχαριστώ Θα ήθελα να ευχαριστήσω από καρδιάς τη Ρένα Έρωτα για την αφιλοκερδή εικονογράφηση, τη Τζένη Κολλάρου-Καλλέργη για τις εμπνευσμένες συμβουλές της και τις εκδόσεις Οσελότος για την εξαιρετική εκδοτική τους στήριξη. Σ. Ν.
14
Καθηγήτρια Πανεπιστημίου για σαράντα χρόνια, διδάχτηκα περισσότερα απ’ όσα δίδαξα. Οι δρόμοι της γνώσης ανοίγουν ορίζοντες και προετοιμάζουν διαδρομές. Από το Ε.Μ.Π. στη Σορβόννη και στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, από το Παρίσι του ’68 στην Αθήνα του 2012, οι διαδρομές μου εντός και εκτός ύλης εναλλάσσονται. Ο θεατρικός μονόλογος «Μαθήματα εκτός ύλης» φιλοδοξεί να σας συναντήσει σε κάποιες εκτός ύλης διαδρομές σας.
ISBN 978-960-564-001-9 ΕΚ∆ΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα ΤΗΛ. : 210 6431108 E-MAIL: ekdoseis.ocelotos@gmail.com www. ocelotos. gr
16