140 × 210 SPINE: 6.5 FLAPS: 80
• Το εμβατήριο των θεών Διηγήματα, εκδόσεις Οσελότος, 2012 • Ta τριαντάφυλλα είναι μαύρα Μυθιστόρημα, εκδόσεις Οσελότος, 2012
[…] Αυτή τη διαδρομή της γραφής θα προσπαθήσω να καταγράψω μέσα από τη δική μου εμπειρία και γνώση. Καταθέτοντας όσο το δυνατόν περισσότερες πρακτικές προτάσεις και επισημάνσεις, που θα βοηθήσουν αυτόν που θέλει να ασχοληθεί με τη συγγραφή (είτε με την πεζογραφία είτε με την ποίηση) να κατακτήσει την ποιότητά της και… από Μελανωτής λευκού χαρτιού να γίνει κάποια μέρα (γιατί όχι!) ακόμα και Ιεροφάντης της γραφής! […]
• Οι κληρονόμοι του Μίδα Μυθιστόρημα, εκδόσεις Οσελότος, 2014
Γεννήθηκε στον Νομό Έβρου. Είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Από το 1993 ζει στην Αθήνα. Είναι παντρεμένος και έχει δύο παιδιά, τον Χρήστο και τον Ορφέα. Ποιήματά του και λογοτεχνικά του κείμενα έχουν δημοσιευτεί σε λογοτεχνικά περιοδικά και εφημερίδες. Είναι μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών και της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών. ΈΡΓΑ ΤΟΥ ΙΔΊΟΥ
• Ένας πρόθυμος Ιούδας Αφήγημα, εκδόσεις Οσελότος, 2015 • Κάνγκα Μυθιστόρημα, εκδόσεις Οσελότος, 2018 facebook: George Kiourtidis gkiourtidis@gmail.com
Η ΔΎΝΑΜΗ Τ Ω Ν Λ Έ Ξ Ε Ω Ν
Πεζογραφία • Σιμπολέτ Μυθιστόρημα, εκδόσεις Ίαμβος α΄ έκδοση, Νοέμβριος 2010 β΄ έκδοση, Νοέμβριος 2010 γ΄ έκδοση, Δεκέμβριος 2010
[…] Η δύναμη των λέξεων δεν είναι ακόμα ένα βιβλίο δημιουργικής γραφής. Δεν είναι αυτός ο λόγος ύπαρξής του. Φιλοδοξία του είναι να αποτελέσει για τους εραστές της γραφής και της ανάγνωσης ένα μικρό και γρήγορο ταξίδι στη συγγραφή. Μια σύντομη πορεία· μια διαδρομή, για να συναντήσουν την ποιότητα της λογοτεχνίας και της ποίησης. […]
ΓΙΏΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΤΊΔΗΣ
• Όρβηλος, εκδόσεις Οσελότος, 2012 • Ύσσωπος, εκδόσεις Οσελότος α΄ έκδοση, Οκτώβριος 2013 β΄ έκδοση, Οκτώβριος 2013 • Από σιωπή και λάσπη, εκδόσεις Οσελότος, 2016 • Ακηδείς, εκδόσεις Οσελότος, 2020
ISBN 978-618-205-055-2
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Ποίηση • Δυό αστέρια και ένα κοχύλι, ιδιωτική έκδοση, 2003 • Προσκυνητές του ονείρου, εκδόσεις Εριφύλη, 2004 • Σταλαγμίτες, εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, 2006 • Οσποδάρος Χρόνος, εκδόσεις Ίαμβος, α΄ έκδοση, Οκτώβριος 2009, β΄ έκδοση, Δεκέμβριος 2009, γ΄ έκδοση, Οκτώβριος 2010
Η
ΔΎΝΑΜΗ ΤΩΝ
ΛΈΞΕΩΝ Μελανωτές και Ιεροφάντες
ΤΙΤΛΟΣ
Η δύναμη των λέξεων ΣΥΓΓΡΑΦΈΑΣ
Γιώργος Κιουρτίδης ΕΠΙMΕΛΕΙΑ - ΔΙΟΡΘΩΣΗ
Όλγα Παλαμήδη LAYOUT - DESIGN Myrtilo, Λένα Παντοπούλου COPYRIGHT© 2021 Γιώργος Κιουρτίδης ΠΡΏΤΗ ΕΚΔΟΣΗ
Αθήνα, Φεβρουάριος 2021 ISBN 978-618-205-055-2
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108
ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.
ΓΙΏΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΤΊΔΗΣ
Η
ΔΎΝΑΜΗ ΤΩΝ
ΛΈΞΕΩΝ
Μελανωτές και Ιεροφάντες
Στον άγνωστο Συγγραφέα – Ποιητή
Λέξη τη λέξη κτίζεις. Γίνεσαι θεός! Αρκεί... να μην το πιστέψεις. Γιώργος Κιουρτίδης
Περιεχόμενα ΕΙΣΑΓΩΓΗ................................................................................... 9 Αντί προλόγου............................................................................11 Άραγε, γιατί γράφουμε... και για ποιον;..................................16 Πηγές.......................................................................................... 20 ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ............................................................................21 Βασικά είδη πεζογραφίας......................................................... 23 Δομή – Τεχνικές........................................................................ 26 Συγγραφή μυθιστορήματος (Συνοπτικά).............................. 37 Όταν δεν υπάρχει έμπνευση.................................................... 41 Επισημάνσεις.............................................................................. 43 ΠΟΙΗΣΗ.................................................................................... 49 Ποίηση.........................................................................................51 Τι είναι ποίηση;...........................................................................52 Χαρακτηριστικά ποιήματος..................................................... 58 Μορφή του ποιήματος ............................................................. 59 Μέτρο και Ρυθμός στην ποίηση............................................. 66 Τι να αποφεύγεται (στην ποίηση)........................................... 69 Τι να επιδιώκεται....................................................................... 73 Υπάρχουν καλά και κακά ποιήματα;.......................................76 Η ΑΓΩΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ.................................................. 79 Το έγραψες... Και μετά, τι;........................................................81 Πότε είναι πετυχημένο ένα βιβλίο (έργο); Από τι εξαρτάται;...................................................................... 83 Επισημάνσεις.............................................................................. 86 Έκδοση........................................................................................ 88 ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ (ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ)................................................... 95 Λογοτεχνικά Ρεύματα – Κινήσεις........................................... 97 Βιβλιογραφία.............................................................................103 Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 7
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 9
Αντί προλόγου Η δύναμη των λέξεων δεν είναι ένα ακόμα βιβλίο δημι ουργικής γραφής. Δεν είναι αυτός ο λόγος ύπαρξής του. Φι λοδοξία του είναι να αποτελέσει για τους εραστές της γρα φής και της ανάγνωσης ένα μικρό και γρήγορο ταξίδι στη συγγραφή. Μια σύντομη πορεία· μια διαδρομή, για να συ ναντήσουν την ποιότητα της λογοτεχνίας και της ποίησης. Η προσπάθεια συγκέντρωσης υλικού για τη συγγραφή αυτού του δοκιμιακού χαρακτήρα πονήματος ξεκίνησε πριν από πολλά χρόνια – κοντά στα είκοσι! Κάποια στιγμή, και ύστερα από αρκετά χρόνια ασχολί ας με τη συγγραφή (την πεζογραφία και την ποίηση), βλέ ποντας τις προσπάθειες που καταβάλλουν νέοι άνθρωποι να γράψουν και να εκδώσουν το έργο τους (πεζογράφημα ή ποίηση), αποφάσισα –πιστεύοντας πως θα τους βοηθήσουν αυτά που γράφω... πως θα τους δείξω δρόμους– να καταθέ σω την εμπειρία μου. Η δύναμη των λέξεων βασίστηκε στα διαβάσματά μου (η βιβλιογραφία που καταγράφεται στο τέλος του βιβλί ου είναι περιορισμένη και ενδεικτική – θα ήταν αδύνατον να αναφερθεί όλη η βιβλιογραφία των τόσων χρόνων) και στην εμπειρία που αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια της πολύ χρονης συγγραφικής μου διαδρομής. Οι σκέψεις και οι ιδέες που καταγράφονται δεν είναι απαραίτητα όλες πρωτογενείς! Στη διάρκεια των αιώνων, οι περισσότερες απ’ αυτές έχουν ειπωθεί και καταγραφεί από πολύ σημαντικούς ανθρώπους της γραφής και του πνεύμα τος. Κοντά σ’ αυτά τα πνευματικά δώρα ακούμπησα ταπει νά και τις δικές μου προτάσεις, γνώσεις και ιδέες, που ήταν για χρόνια παραχωμένες στα βάθη του μυαλού μου. Και φυ σικά, όλα όσα γράφονται σ’ αυτό το βιβλίο δεν είναι απα ραίτητο να γίνουν αποδεκτά από τον αναγνώστη. Ο καθέ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 11
νας κρατάει αυτό που του αρέσει και του ταιριάζει. Αυτό που πιστεύει ότι θα πάει τη γραφή του παραπέρα. Τα υπό λοιπα... τα αγνοεί. Τα πετάει. Ο στόχος, εξάλλου, παραμέ νει ένας και μοναδικός: η ποιότητα της γραφής! Ο δρόμος για να τη συναντήσει κανείς δεν είναι μονάχα ένας. Είναι πολλοί! Στο ταλέντο του κάθε συγγραφέα έγκειται ο δρό μος που θα διαλέξει για να συναντήσει την ποιότητα. Κι αυτή η απόφαση επιλογής δεν είναι εύκολη! Όταν ήμουν στην αρχή... όταν άρχισα να γράφω και προσπαθούσα να εκδώσω το πρώτο μου έργο, δεν έβρισκα κανέναν να με βοηθήσει. Δεν ήξερα ούτε καν ποιον να ρω τήσω. Αναρωτιόμουν!... Ήθελα να μου πει κάποιος αν αυτά που έγραφα ήταν αξιόλογα και αν άξιζε να εκδοθούν. Κι αν ναι... Πώς θα εκδοθούν; Δεν έβρισκα κάποιον να μου δείξει τον δρόμο. Μα και σήμερα, όσοι προσπαθούν να γράψουν και να εκδώσουν το έργο τους, τα ίδια προβλήματα συναντούν. Δεν έγιναν πιο εύκολα τα πράγματα. Δυσκολεύεται κανείς να βρει απαντήσεις. Και κάποιους που θα βρεις να σου πουν μια κουβέντα γι’ αυτό που προσπαθείς να κάνεις, διαπιστώνεις ότι λίγα πράγματα σου προσφέρουν. Δεν σου δίνουν λύσεις... Ή στην καλύτερη περίπτωση, όλοι σου λένε «Καλά!»... «Θαυ μάσια!» και κανένας δεν σου λέει τι να διορθώσεις... Πώς να προχωρήσεις. Άλλοι δεν ξέρουν. Και κείνοι που ξέρουν, δεν ασχολούνται μαζί σου... Δεν τους ενδιαφέρει. Εσύ πάλι, από την πλευρά σου, πετώντας στα σύννε φα από τις πολύ καλές κουβέντες που σου λένε, ακόμα και κριτικές που «σπρώχνουν» κάποιοι φίλοι, πιστεύεις –προς στιγμήν– πως γεννήθηκε ο σπουδαιότερος συγγραφέας... ο μεγαλύτερος ποιητής των αιώνων: Εσύ! Γρήγορα θα απογοητευτείς και ίσως πολύ αργά θα κα
12 ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΤΙΔΗΣ
ταλάβεις ότι αυτά που έγραφες, τα περισσότερα ήταν μάλ λον ανοησίες της στιγμής και για πέταμα· για τα σκουπίδια! Αυτό ισχύει για όλους, ή για τους περισσότερους, που θέλουν να καταπιαστούν με τη γραφή. Και φυσικά, δεν εξαιρώ ούτε τα δικά μου παρθενικά βήματα στον κόσμο της λογοτεχνίας. Τα πρώτα μου κείμενα (τα πρωτόλεια) –το ομολογώ–, επηρεασμένα από τα βιώματά μου και τα διαβάσματα των καιρών εκείνων, σημαδεύτηκαν από έντονο συναίσθημα, λυρισμό και κάποιες φορές λεκτικές υπερβολές. Ας είναι! Βλέποντάς τα τώρα από την απόσταση του χρό νου, χαμογελώ για την τρυφερότητα και την αλήθεια τους. Σήμερα, σίγουρα θα τα έγραφα κάπως αλλιώς. Δεν τ’ απαρ νιέμαι όμως και ούτε θα τα διορθώσω. Είναι αυτά που είναι! Αποτελούν τα πρώτα μου διστακτικά βήματα... Τα πρώτα σημάδια μου στον έρωτα της ποίησης και της λογοτεχνίας. Δεν είναι αρκετό, λοιπόν, το να θέλει κάποιος –με πά θος– να γράψει. Δεν φτάνει! Γράφει ο μεγάλος μας Νομπελίστας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης (στα Ανοιχτά Χαρτιά, Εκδόσεις Ίκαρος, σελ. 11): [...] Ἀλλὰ μὲ τὶς ξόβεργες μπορεῖ νὰ πιάνεις πουλιὰ – δὲν πιάνεις ποτὲ τὸ κελαηδητό τους. Χρειάζεται ἡ ἄλλη βέργα, τῆς μαγείας, καὶ ποιός μπορεῖ νὰ τὴν κατασκευάσει ἂν δὲν τοῦ ’χει ἀπὸ μιᾶς ἀρχῆς δοθεῖ; [...] Χωρίς να θέλω να ερμηνεύσω αυτόν τον σπουδαίο ποι ητή, καθώς με μαγνητίζουν οι ιδέες του, τα γραφόμενά του οδηγούν τη σκέψη μου σε κάποιον απλό συλλογισμό: Πως μπορεί, τελικά, να καταφέρει κανείς να γράψει, όμως σημα σία έχει τι θα πει και πώς θα το πει. Αξία έχει η ποιότητα! Να πιάσει, με άλλα λόγια –έτσι το βλέπω εγώ–, «το κελαη δητό» του πουλιού!
Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 13
Κι αυτό δεν είναι εύκολο. Ούτε και γρήγορο. Στη βελτίωσή σου σίγουρα βοηθάει και η δημιουργική γραφή. Μαθαίνεις πράγματα· σου δείχνει δρόμους· τακτο ποιεί κάπως την αταξία που υπάρχει στο μυαλό σου. Μα πάνω απ’ όλα παίζουν ρόλο: • το ταλέντο της γραφής, • η έμπνευση, και • η πολλή... πολλή δουλειά! Διάβασμα... Απασχόληση με τα κείμενά σου. Μ’ αυτά, λοιπόν, θα συναντήσεις την ποιότητα της γρα φής. Μ’ αυτά θα γράψεις είτε πεζογράφημα είτε ποίηση, που θα μείνει στον χρόνο! Η διαδρομή προς την κατάκτηση της ποιότητας της γραφής δεν είναι ούτε εύκολη ούτε γρήγορη. Γίνεται μόνο από σένα, και μέρα τη μέρα. Βήμα το βήμα. Με πολλή δου λειά, όπως προανέφερα. Γράφει ο Ντανιέλ Αλεβύ (Φρειδερίκος Νίτσε, Εκδόσεις Γκοβόστη, σελ. 53) μεταφέροντας τους προβληματισμούς του μεγάλου αυτού φιλοσόφου και ποιητή σχετικά με τη γραφή: [...] Περίμενα νὰ βουίσουν στ’ αὐτιά μου οἱ ἀρχὲς τοῦ καλοῦ γραπτοῦ λόγου, ὅπως τὶς ἔδωσαν ὁ Λέσσινγκ, ὁ Λιχτενμπέργκερ, ὁ Σοπενάουερ. Τοὐλάχιστον, θυμόμουν, κι αὐτὸ μὲ παρηγοροῦσε, πὼς κ’ οἱ τρεῖς αὐτὲς αὐθεντίες συμφωνοῦν στ’ ὅτι εἶναι δύσκολο τὸ νὰ γράφει κανεὶς καλά, στ’ ὅτι κανεὶς ἄνθρωπος δὲν γράφει ἀπὸ φυσικοῦ του καλὰ καὶ πὼς πρέπει, γιὰ νὰ κατακτήσεις ἕνα ὕφος, νὰ ἐργαστεῖς πολὺ καὶ νὰ διαπεράσεις ἕνα σκληρὸ ξύλο [...] Αυτή τη διαδρομή της γραφής θα προσπαθήσω να κατα γράψω μέσα από τη δική μου εμπειρία και γνώση. Καταθέ τοντας όσο το δυνατόν περισσότερες πρακτικές προτάσεις και επισημάνσεις, που θα βοηθήσουν αυτόν που θέλει να ασχοληθεί με τη συγγραφή (είτε με την πεζογραφία είτε με 14 ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΤΙΔΗΣ
την ποίηση) να κατακτήσει την ποιότητά της και... από Μελανωτής λευκού χαρτιού να γίνει κάποια μέρα (γιατί όχι!) ακόμα και Ιεροφάντης της γραφής! Μα και όσοι δεν αποφασίσουν ποτέ τους να γράψουν και παραμείνουν απλώς εραστές της ανάγνωσης, είμαι σίγου ρος πως, ολοκληρώνοντας το ταξίδι τους μέσα στις σελί δες της Δύναμης των λέξεων, θα έχουν πλέον άλλη οπτική για τη γραφή και το βιβλίο και θα διαβάζουν με άλλη ματιά!
Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 15
140 × 210 SPINE: 6.5 FLAPS: 80
• Το εμβατήριο των θεών Διηγήματα, εκδόσεις Οσελότος, 2012 • Ta τριαντάφυλλα είναι μαύρα Μυθιστόρημα, εκδόσεις Οσελότος, 2012
[…] Αυτή τη διαδρομή της γραφής θα προσπαθήσω να καταγράψω μέσα από τη δική μου εμπειρία και γνώση. Καταθέτοντας όσο το δυνατόν περισσότερες πρακτικές προτάσεις και επισημάνσεις, που θα βοηθήσουν αυτόν που θέλει να ασχοληθεί με τη συγγραφή (είτε με την πεζογραφία είτε με την ποίηση) να κατακτήσει την ποιότητά της και… από Μελανωτής λευκού χαρτιού να γίνει κάποια μέρα (γιατί όχι!) ακόμα και Ιεροφάντης της γραφής! […]
• Οι κληρονόμοι του Μίδα Μυθιστόρημα, εκδόσεις Οσελότος, 2014
Γεννήθηκε στον Νομό Έβρου. Είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Από το 1993 ζει στην Αθήνα. Είναι παντρεμένος και έχει δύο παιδιά, τον Χρήστο και τον Ορφέα. Ποιήματά του και λογοτεχνικά του κείμενα έχουν δημοσιευτεί σε λογοτεχνικά περιοδικά και εφημερίδες. Είναι μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών και της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών. ΈΡΓΑ ΤΟΥ ΙΔΊΟΥ
• Ένας πρόθυμος Ιούδας Αφήγημα, εκδόσεις Οσελότος, 2015 • Κάνγκα Μυθιστόρημα, εκδόσεις Οσελότος, 2018 facebook: George Kiourtidis gkiourtidis@gmail.com
Η ΔΎΝΑΜΗ Τ Ω Ν Λ Έ Ξ Ε Ω Ν
Πεζογραφία • Σιμπολέτ Μυθιστόρημα, εκδόσεις Ίαμβος α΄ έκδοση, Νοέμβριος 2010 β΄ έκδοση, Νοέμβριος 2010 γ΄ έκδοση, Δεκέμβριος 2010
[…] Η δύναμη των λέξεων δεν είναι ακόμα ένα βιβλίο δημιουργικής γραφής. Δεν είναι αυτός ο λόγος ύπαρξής του. Φιλοδοξία του είναι να αποτελέσει για τους εραστές της γραφής και της ανάγνωσης ένα μικρό και γρήγορο ταξίδι στη συγγραφή. Μια σύντομη πορεία· μια διαδρομή, για να συναντήσουν την ποιότητα της λογοτεχνίας και της ποίησης. […]
ΓΙΏΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΤΊΔΗΣ
• Όρβηλος, εκδόσεις Οσελότος, 2012 • Ύσσωπος, εκδόσεις Οσελότος α΄ έκδοση, Οκτώβριος 2013 β΄ έκδοση, Οκτώβριος 2013 • Από σιωπή και λάσπη, εκδόσεις Οσελότος, 2016 • Ακηδείς, εκδόσεις Οσελότος, 2020
ISBN 978-618-205-055-2
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Ποίηση • Δυό αστέρια και ένα κοχύλι, ιδιωτική έκδοση, 2003 • Προσκυνητές του ονείρου, εκδόσεις Εριφύλη, 2004 • Σταλαγμίτες, εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, 2006 • Οσποδάρος Χρόνος, εκδόσεις Ίαμβος, α΄ έκδοση, Οκτώβριος 2009, β΄ έκδοση, Δεκέμβριος 2009, γ΄ έκδοση, Οκτώβριος 2010