163 × 230 SPINE: 12.6 FLAPS: 65
Ο
εντεκάχρονος Νικήτας, μετά τον χωρισμό των γονιών του, ζει με τον πατέρα του και την Αλίκη, το αγαπημένο του Κόλεϊ. Η απουσία της μητέρας του τον πονά, όμως νιώθει τυχερός που έχει στη ζωή του την κολλητή του Μυρτώ και τον αδερφικό του φίλο Ορχάν, προσφυγόπουλο από τη Συρία. Οι τρεις τους –και με τη βοήθεια του κυρ Στέφανου, ιδιοκτήτη του μικρού μπακάλικου της γειτονιάς– θα οργανώσουν μια επιχείρηση διάσωσης της Αλίκης όταν εκείνη απάγεται, αποδεικνύοντας ότι η αληθινή φιλία στηρίζεται στην ανιδιοτελή προσφορά και αγάπη, υπερνικώντας τις όποιες κοινωνικές, φυλετικές ή και ηλικιακές ακόμα διαφορές.
ISBN 978-960-564-754-4
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
O Γιώργος Πατσίδης γεννήθηκε στη Ζαρκαδιά Καβάλας. Είναι απόφοιτος του Παιδαγωγικού Τμήματος του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Σπούδασε στη Σχολή Δοξιάδη ζωγραφική και παρακολούθησε μαθήματα γλυπτικής. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις ζωγραφικής και γλυπτικής, ενώ συμμετείχε σε πολλές ομαδικές. Σήμερα εργάζεται ως εκπαιδευτικός στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Καβάλας. Ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί σε πολιτιστικά περιοδικά, ενώ μια σειρά διηγημάτων του δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πρωϊνή της Καβάλας.
Τιτλος
Αληθινές φιλίες ΣυγγραφΕας
Γιώργος Πατσίδης Σειρα
Λογοτεχνία [1358] 0319/07 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΔΙΟΡΘΩΣΗ
Όλγα Παλαμήδη Layout - Design Myrtilo, Λένα Παντοπούλου Copyright© 2019 Γιώργος Πατσίδης ΠρΩτη Εκδοση
Αθήνα, Μάρτιος 2019 ISBN 978-960-564-754-4
Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ:
Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα Τηλ.: 210 6431108 ocelotos@ocelotos.gr www.ocelotos.gr
Σε όλα τα ασυνόδευτα προσφυγόπουλα
ΠΡΩΤΗ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΟΡΧΑΝ
Έ
ξω κάνει παγωνιά αβάσταχτη. Ο βοριάς λυσσομανάει όλη μέρα και σαν να σκουπίζει τη γη, σαρώνει με βία τα λιγοστά κιτρινισμένα φύλλα που συναντάει στο διάβα του. Πλησιάζουν Χριστούγεννα και είναι φυσικό ο καιρός να δείχνει τα δόντια του, όπως συνηθίζει να λέει ο μπαμπάς μου. Με το σχόλασμα βγαίνω στον δρόμο, αλλά δεν με περιμένει κανείς… Αναγκάζομαι να κινήσω για το σπίτι μου με τα πόδια. Ο άνεμος με μαστιγώνει στο πρόσωπο και για να τον αποφύγω, προχωράω καμπουριασμένη και με χαμηλωμένο το κεφάλι σαν γιαγιά ενενήντα χρονών. Για να ζεσταθώ, αρχίζω να τρέχω. To σπίτι μας βρίσκεται στην άκρη της πόλης και για να φτάσω διασχίζω μια περιοχή με περιβόλια, που καρτερικά περιμένουν την άνοιξη για να πρασινίσουν. Μετακομίσαμε πρόσφατα από τη Θεσσαλονίκη λόγω του διορισμού της μαμάς μου σε γυμνάσιο της πόλης της Βορείου Ελλάδας, κι έτσι αναγκάστηκε να ζητήσει απόσπαση και να μας ακολουθήσει και ο μπαμπάς μου που είναι αστυνομικός. Αλήθεια, πόσο γρήγορα κύλησε ο χρόνος! Θυμάμαι στον αγιασμό πόσο σφιγμένη ήμουν – νεοφερμένη σε ένα ξένο σχολείο, αποκομμένη από φίλους και περιτριγυρισμένη από ένα τσούρμο άγνωστους συμμαθητές της έκτης τάξης. Ευτυχώς, κατάλαβε την απελπισία μου ο Θωμάς, με πλησίασε και απαλά μου έπιασε το χέρι, ενώ μου ψιθύρισε να μη φοβάμαι. Από τότε γίναμε αχώριστοι. Αλήθεια, τι έλεγα; Α, ναι! Μιλούσα για τον χρόνο. Ή μήπως εμείς τρέχουμε με αυξημένη ταχύτητα προς το μέλλον; Τώρα, θα μου πείτε, πώς είναι δυνατόν ένα μικρό κορίτσι έντεκα χρονών να κάνει τόσο περίπλοκους συλλογισμούς; Μάλλον φταίει η μαμά μου που όταν μου ετοιμάζει τα ρούχα που θα φορέσω το πρωί για το σχολείο και προσπαθεί να με βοηθήσει να χωρέσω σ’ αυτά και να τελειώνω επιτέλους, όλο ΑΛΗΘΙΝΕΣ ΦΙΛΙΕΣ
7
μου κοπανάει ότι τρέχω πολύ γρήγορα μέσα στον χρόνο. Της αρέσει να ανακατεύει στις κουβέντες διάφορες σκέψεις της, που τις περισσότερες φορές δεν τις καταλαβαίνω. Συνήθως επιστρέφω από το σχολείο με τα πόδια, παρέα με τον αγαπημένο μου φίλο, που κατά σύμπτωση είμαστε στο ίδιο τμήμα. Όμως τις τελευταίες μέρες ήταν άρρωστος με γρίπη και σήμερα, αν και ήρθε το πρωί, έφυγε στο διάλειμμα της τέταρτης ώρας. Τα σπίτια μας, όπως είπα, βρίσκονται στην άκρη της μικρής μας πόλης, στους πρόποδες ενός μικρού λόφου –που σαν άγρυπνος φρουρός προστατεύει τις ζωές μας–, ενώ το σχολείο μας απέχει μια τρεχάλα δρόμο. Τα περισσότερα πρωινά φεύγω από το σπίτι αργοπορημένη, αλλά δεν ανησυχώ επειδή με «πετάει» η μαμά μου με το αυτοκίνητό της. Επιτέλους, φτάνω έξω από την ξύλινη εξώπορτα και τρυπώνω γρήγορα στη γλυκιά και ζεστή όαση. Όλο χαρά μπήγω τις φωνές. «Γιαγιά, Αζόρ, πού είστε;» «Εδώ, στην κουζίνα», μου απαντάει η γιαγιά μου, ενώ ένας σίφουνας ξεχύνεται στην αγκαλιά μου. Τον χαϊδεύω και του μιλάω τρυφερά, ενώ αυτός κουνάει την ουρά του ευχαριστημένος. Πλησιάζουμε και οι δυο στην κουζίνα. «Τι φαγητό ετοιμάζεις, γιαγιάκα; Μυρίζει υπέροχα…» «Έφτιαξα σμυρναίικα σουτζουκάκια, με ένα ριζότο όπως σου αρέσει, με μανιτάρια, καρότο, πράσινη και κόκκινη πιπεριά και καλαμπόκι». «Γιαγιά, ό,τι φτιάχνουν τα χεράκια σου είναι πεντανόστιμο. Θα σου πω ένα μυστικό. Δεν μπορώ να πω το ίδιο και για τα φαγητά της μαμάς…» Η αγαπημένη μου γιαγιά φέρνει το δάχτυλο στο στόμα της, ενώ με δυσκολία πνίγει τα γέλια. «Αυτό μεταξύ μας, γιατί αν το ακούσει, θα στεναχωρηθεί πολύ». «Γιαγιά, έχω μια απορία. Γιατί ονομάζονται “σμυρναίικα” τα υπέροχα σουτζουκάκια σου;» «Γιατί ήταν από τις ονομαστές συνταγές που έφτιαχναν οι πρόγονοί μας που ζούσαν στη Σμύρνη, στα παράλια της Μικράς Ασίας. Με τη Μικρασιατική Καταστροφή οι πρόσφυγες έφεραν μαζί τους τα έθιμά τους, τις παραδόσεις τους και προπαντός τη μαγειρική τους».
8
ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΤΣΙΔΗΣ
«Εσύ εκεί γεννήθηκες;» «Η προ-προγιαγιά σου ήρθε από κει κυνηγημένη και από διηγήσεις της σώθηκε με τη βοήθεια που της πρόσφερε ο Τούρκος γείτονάς της, με τον οποίο μεγάλωσαν μαζί σαν αδέρφια. Εγώ γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη. Κάποια άλλη ώρα θα σου μιλήσω για τον Μεχμέτ… Τρέξε τώρα ν’ αλλάξεις και να πλύνεις τα χέρια σου, γιατί όπου να ’ναι θα έρθουν και οι υπόλοιποι και θα καθίσουμε για φαγητό». Η γιαγιά Πολυξένη, η μαμά του μπαμπά μου, είναι λίγο παράξενη. Της αρέσει να αφηγείται ιστορίες και πολλές φορές αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν να θυμάται τόσες λεπτομέρειες από τις ζωές αμέτρητων ανθρώπων. Με τα σκαμπανεβάσματα και τον κατάλληλο χρωματισμό της φωνής της, τις όλο νόημα διακοπές της, ακόμη και τις γκριμάτσες της, μου δίνει την εντύπωση ότι συμμετείχε και η ίδια σ’ αυτές κι ότι απλώς μου το κρύβει. Η μαμά μου βέβαια έχει άλλη γνώμη για τη γιαγιά. Την άκουσα κάποιο βράδυ να λέει στον μπαμπά μου ότι η πολυλογία είναι γνώρισμα των μοναχικών ανθρώπων κι ότι ίσως θα ήταν καλύτερα να έμενε κοντά μας περισσότερο χρόνο, κι όχι μόνο δέκα μέρες κάθε δυο μήνες. Δεν ξέρετε πόσο χάρηκα με την προοπτική να την έχουμε μόνιμα στο σπίτι μας. Θα μου μάθαινε τόσα πράγματα, μια και οι γονείς μου δεν έχουν ποτέ χρόνο για μένα. Όταν της το είπα όμως, απογοητεύτηκα από τα λόγια της. «Μελίνα μου, εμείς οι μεγάλοι άνθρωποι έχουμε συνηθίσει στη γωνιά μας και στην ησυχία μας και δεν θέλουμε να μπλέκουμε στα πόδια των παιδιών μας, γιατί γινόμαστε βάρος». «Μα τι λες, γιαγιάκα μου… Είναι δυνατόν να μας γίνεις βάρος; Εγώ θα είμαι πολύ ευτυχισμένη αν μένεις μόνιμα κοντά μας». «Mμμ. Τι να πω…» λέει συλλογισμένη και μου χαϊδεύει τα σγουρά μαλλιά μου. «Ίσως πρέπει να έρχομαι πιο συχνά να σας βλέπω. Κάποια λύση θα βρούμε, μην ανησυχείς. Τώρα πήγαινε να ετοιμαστείς και να πλύνεις τα χέρια σου». Τρέχοντας ανεβαίνω στον δεύτερο όροφο, όπου βρίσκεται το ησυχαστήριό μου, που είναι για όλους απαραβίαστο, ακόμη και για το ζι-
ΑΛΗΘΙΝΕΣ ΦΙΛΙΕΣ
9
ζάνιο τον αδερφό μου, που είναι δύο χρόνια μεγαλύτερος από μένα, νομίζει ότι τα ξέρει όλα και μου δίνει συνεχώς διαταγές και με τσατίζει. Κάποια φορά θα εκραγώ και θα τα ακούσει… Και κείνος ο μπαμπάς μου, όλο του δίνει δίκιο… Δεν είναι κατάσταση αυτή που βιώνω… Ευτυχώς που ο κολλητός μου ο Θωμάς με καταλαβαίνει και μου δίνει δίκιο. Αυτόν έπρεπε να έχω αδερφό. Θα περνούσαμε υπέροχα… Μπα, άσε… Τώρα γίνομαι άδικη. Τον αγαπάω τον Λουκά και είμαι σίγουρη ότι κι αυτός μ’ αγαπάει. Θυμάμαι όταν αρρώστησα τον προηγούμενο χρόνο, με πόνους σε όλο μου το σώμα και τον πυρετό να με ψήνει, ήταν όλο γλύκες. «Μελίνα μου» με ανέβαζε, «Μελινάκι μου» με κατέβαζε. Βέβαια αυτό κράτησε όσο ήμουν στο κρεβάτι. Μετά άρχισε ξανά το παιχνίδι της γάτας με τον ποντικό. Αλλά δεν βαριέσαι… Εγώ τον αγαπάω παρ’ όλα τα ελαττώματά του. Πλησιάζω στο γραφείο μου και παίρνω στην αγκαλιά μου την αγαπημένη μου πάνινη κουκλίτσα με τα κόκκινα μαλλιά από νήμα πλεξίματος. Αποτελεί για μένα το πιο προσωπικό και αγαπημένο μου παιχνίδι. Με συντροφεύει από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. Τα βράδια κοιμόμαστε αγκαλιά, παρά τη μουρμούρα της μαμάς ότι τάχα μου έχω μεγαλώσει και θα πρέπει να εγκαταλείψω τις συνήθειες της πρώτης παιδικής μου ηλικίας. Όμως εγώ αδιαφορώ και η Χαμογελαστούλα είναι η αχώριστη φίλη μου, που μοιράζομαι μαζί της όλα μου τα μυστικά. Τη βάφτισα «Χαμογελαστή» γιατί έχει κεντημένο ένα τεράστιο χαμόγελο, που με βοηθάει να αλλάξω διάθεση όταν είμαι στεναχωρημένη. Την παίρνω στην αγκαλιά μου και πλησιάζω στο παράθυρο. Τα απογυμνωμένα από φύλλα μοναχικά δέντρα των κήπων, με τις λιγοστές διάσπαρτες μονοκατοικίες που απλώνονται ολοτρόγυρα και με τη θάλασσα να στραφταλίζει στο βάθος, προσφέρουν μια μοναδική εικόνα. Αχ! Είμαι πολύ ενθουσιασμένη με το καινούριο μας σπίτι, που όπως λέει ο πατέρας μου, ήταν παλιό εργαστήριο αλλαντικών που οι κληρονόμοι το μετέτρεψαν σε διώροφη κατοικία. Έτσι εξηγείται η τεράστια σαλοτραπεζαρία και τα ευρύχωρα ψηλοτάβανα δωμάτια, που προκαλούν τη μόνιμη γκρίνια του μπαμπά μου ότι πληρώνει τα μαλλιοκέφαλά του για να το θερμάνει. Αλλά ο χώρος που με συνεπαίρνει είναι η ορθογώνια πέτρινη απο-
10
ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΤΣΙΔΗΣ
θήκη, που βρίσκεται καμιά εκατοστή μέτρα μακριά από το σπίτι, κενή από τα συνηθισμένα άχρηστα αντικείμενα, που όπως μας είπε ο ιδιοκτήτης, είχαν σχέδια να τη μετατρέψουν σε κατοικία, αλλά λόγω της οικονομικής κρίσης τα εγκατέλειψαν. Την έχω αξιοποιήσει και αποτελεί σημείο συνάντησης και αποφάσεων όλης της παρέας, ενώ τώρα με το πολύ κρύο φιλοξενεί τα θορυβώδη παιχνίδια μας. Ένα ζευγάρι γλάρων που κατεβαίνει στην αυλή μας με δυνατά φτερουγίσματα, αιχμαλωτίζει την προσοχή μου. Προχωρούν νωχελικά, αγέρωχα, τσιμπολογώντας εδώ κι εκεί. Ζηλεύω την ελευθερία που διαθέτουν, να πετούν επάνω από θάλασσες και στεριές, ερημονήσια και πόλεις, συντροφεύοντας τα θαλασσινά ταξίδια μας. Στο μυαλό μου έρχεται η ιστορία του γλάρου Ιωνάθαν που διάβασα πρόσφατα. Με προβλημάτισε πολύ και το συζήτησα πολλές φορές με τη μαμά μου. Γιατί υπήρχε μόνο σ’ αυτόν η χαρά του πετάγματος και η επιμονή του να κρατήσει και να πραγματοποιήσει το όνειρό του; Χρειάζεται πολλή δύναμη τελικά, ώστε να χαράξεις τον δικό σου δρόμο και να κλείσεις τα αυτιά σου στις Σειρήνες που σε διαβεβαιώνουν ότι δεν έχουν σημασία τα όνειρα και οι βαθύτερες επιθυμίες σου. Φοράω το κόκκινο χοντρό μπουφάν που μου χάρισε η νονά μου στα γενέθλιά μου, τυλίγω το κασκόλ της μαμάς μου γύρω απ’ τον λαιμό μου, παίρνω τα γάντια μου και έτοιμη, με τον Αζόρ να με ακολουθεί, κατεβαίνω σιγά στον κάτω όροφο και προχωρώ ακροπατώντας προς την εξώπορτα. «Μελίνα, πού πας; Θα αρρωστήσεις», μου φωνάζει η γιαγιά μου. «Έρχομαι σε λίγο», απαντώ πάνω απ’ τον ώμο μου. «Ο Αζόρ μου ζητάει τον καθιερωμένο του περίπατο…» Ξεχύνομαι γρήγορα έξω και αισθάνομαι τον παγερό αέρα να μου τρυπάει το πρόσωπο. Δρασκελώ τη μικρή βεράντα και μ’ ένα πήδημα προσγειώνομαι ανάμεσα στις δύο μηλιές, τη μικρή αχλαδιά και την κυδωνιά της πλακόστρωτης αυλής μας. «Καημενούλες μου, θα έχετε ξεπαγιάσει μέσα στο κρύο. Να ξέρατε πόσο σας σκέφτομαι. Βέβαια, η γιαγιά μου μου είπε ότι τις ρίζες σας τις προφυλάσσει η μάνα γη. Τις κρατάει ζεστές περιμένοντας την Άνοιξη, για να τροφοδοτήσουν με ζωογόνους χυμούς όλα τα μέρη του δέντρου
ΑΛΗΘΙΝΕΣ ΦΙΛΙΕΣ
11
163 × 230 SPINE: 12.6 FLAPS: 65
Ο
εντεκάχρονος Νικήτας, μετά τον χωρισμό των γονιών του, ζει με τον πατέρα του και την Αλίκη, το αγαπημένο του Κόλεϊ. Η απουσία της μητέρας του τον πονά, όμως νιώθει τυχερός που έχει στη ζωή του την κολλητή του Μυρτώ και τον αδερφικό του φίλο Ορχάν, προσφυγόπουλο από τη Συρία. Οι τρεις τους –και με τη βοήθεια του κυρ Στέφανου, ιδιοκτήτη του μικρού μπακάλικου της γειτονιάς– θα οργανώσουν μια επιχείρηση διάσωσης της Αλίκης όταν εκείνη απάγεται, αποδεικνύοντας ότι η αληθινή φιλία στηρίζεται στην ανιδιοτελή προσφορά και αγάπη, υπερνικώντας τις όποιες κοινωνικές, φυλετικές ή και ηλικιακές ακόμα διαφορές.
ISBN 978-960-564-754-4
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
O Γιώργος Πατσίδης γεννήθηκε στη Ζαρκαδιά Καβάλας. Είναι απόφοιτος του Παιδαγωγικού Τμήματος του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Σπούδασε στη Σχολή Δοξιάδη ζωγραφική και παρακολούθησε μαθήματα γλυπτικής. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις ζωγραφικής και γλυπτικής, ενώ συμμετείχε σε πολλές ομαδικές. Σήμερα εργάζεται ως εκπαιδευτικός στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Καβάλας. Ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί σε πολιτιστικά περιοδικά, ενώ μια σειρά διηγημάτων του δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πρωϊνή της Καβάλας.