Issuu

140 × 210 SPINE: 9.6 FLAPS: 90

9 786182 057780

Τα πορτρέτα της Ραχήλ

ISBN 978-618-205-778-0

Χρυσή Κυταριώλου

ι φωνές της Μαρουσώς έσμιξαν με το ουρλιαχτό του αέρα και το χτύπημα των κυμάτων πάνω στο ταλαιπωρημένο σκαρί. Ώρες κράτησε αυτή η μάχη ζωής και θανάτου. Στο τέλος, μια κραυγή ακούστηκε και ένα κλάμα ήρθε να φέρει το ξαλάφρωμα του κορμιού. Σε ένα βύθισμα του καραβιού και στο χάος που άνοιξαν τα κύματα, η Μαρουσώ φώναξε τρομαγμένη: «Θεέ μου, θα πνιγούμε… Θα μας φάνε τα ψάρια». Η φωνή της απλοϊκής κοπέλας έσπασε από τους λυγμούς, και γεμάτη απελπισία αρπάχτηκε με τα κάτασπρα χέρια της από τον καπετάνιο. «Μη φοβάσαι, κοπελιά», προσπάθησε να την καθησυχάσει εκείνος χαϊδεύοντας τρυφερά τα ιδρωμένα της μαλλιά. «Θα γίνει το θαύμα. Εμείς κι ο μικρός μας Ιωνάς ο μαχητής θα σωθούμε. Γιατί “Ιωνά” θα τον πούμε». Τότε, σήκωσε το μωρό ψηλά, το ονομάτισε, το φίλησε και το παρέδωσε στις γυναίκες που παρέστεκαν στη γέννα, να το φροντίσουν. Ποιος είναι ο Ιωνάς, που η μοίρα θα τον σημαδέψει τόσο σκληρά από τις πρώτες ώρες της ζωής του; Ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα που αιχμαλωτίζει την ψυχή του αναγνώστη ταξιδεύοντάς τον στον χρόνο, στους τόπους όπου έζησαν οι ήρωές του και στη χαμένη αγάπη.

Η Χρυσή Κυταριώλου γεννήθηκε στην Αθήνα και έχει καταγωγή από την Κέα (Τζια). Σπούδασε γραφικές τέχνες και γραμματειακή υποστήριξη. Ασχολείται με τη ζωγραφική και τη συγγραφή. Το 2021 εκδόθηκε το ΑΝΤΙΔΩΡΟ, πρώτο της βιβλίο, από τις εκδόσεις Οσελότος. Το 2024 έλαβε μέρος σε συλλογική έκδοση από τις εκδόσεις Ηλιαχτίδα με το μυθιστόρημα ΤΟ ΜΑΤΩΜΕΝΟ ΝΥΦΙΚΟ. Ζει στην Αθήνα, είναι παντρεμένη με τον Νίκο Καραχούτη και έχουν δύο παιδιά.

Tα πορτρέτα της Ραχήλ

Τιτλος

Τα πορτρέτα της Ραχήλ Συγγραφέας

Χρυσή Κυταριώλου Επιmελεια - Διορθωση

Αθήνα, Ιούνιος 2025 ISBN 978-618-205-778-0

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | Τηλ.: 210 64 31 108

ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr

Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.

Χρυσή Κυταριώλου

Τα πορτρέτα της Ραχήλ

Στα εγγόνια μου Νικόλα και Χρυσή

Το μυθιστόρημα αυτό είναι αφιερωμένο στο μικρό νησί της Κάσου των Δωδεκανήσων και στους Κασιώτες, που πριν από ενάμιση αιώνα ξενιτεύτηκαν στην Αίγυπτο. Εκεί, αναζητώντας μια καλύτερη τύχη, εργάστηκαν στη διάνοιξη της Γέφυρας του Σουέζ. Παρότι οι συνθήκες ήταν πολύ δύσκολες και η ζωή τους γεμάτη κακουχίες, ρίζωσαν και ίδρυσαν παροικίες πολύ σπουδαίων ανθρώπων, με έντονη οικονομική και πολιτιστική παρουσία.

ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ Από τον Πόντο ως τον Ευφράτη και απ’ εκεί στην Ιωνία, Ένα σφίξιμο σε πιάνει και απ’ το στόμα ένας λυγμός, Εδώ υπήρχε ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ. Από τη Μεσοποταμία ως το Σουέζ Ω Πτολεμαίοι της Αιγύπτου! Κι από της Αλεξάνδρειας το φάρο να σου δείχνει ένα φως, Εδώ υπήρχε ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ. Από την Ελληνόφωνη Ιταλία μέχρι και τη Μασσαλία που ίδρυσαν οι Φωκαείς, Ω Βενετία και Βιέννη δρόμους ανοίγει ο διαφωτισμός, Εδώ υπήρχε ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ. Απ’ τη Χειμάρα ως την Πόλη, Ίμβρο, Τένεδο και Κύπρο το κεράκι τρεμοπαίζει στην εικόνα Σου εμπρός, βοήθησέ τα, είναι παιδιά Σου. Εδώ υπάρχει ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ.

Νικόλαος Καραχούτης

Πρόσωπα του βιβλίου

Άρης Διαβάζοντας ένα ημερολόγιο και μέσα από τις τρυφερές παιδικές του αναμνήσεις ξετυλίγει το κουβάρι της ζωής του Ιωνά. Γιωργής Η μοίρα θα αλλάξει τη ζωή του οδηγώντας τον από τον τόπο διαμονής του, στο νησί του πατέρα του, αντιμετωπίζοντας την κατακραυγή για την αγάπη του. Μαρουσώ Η δυναμική καπετανοπούλα που αψήφησε κοινωνία και οικογένεια για να ακολουθήσει τον αγαπημένο της στο άγνωστο. Ιωνάς Από την ξένοιαστη νεανική ζωή, στο Πορτ Σάιντ και στη Μάχη του Ελ Αλαμέιν, στον δρόμο για το Παρίσι. Μέσα από την τέχνη του προσπάθησε να κρατήσει ζωντανή μία ανάμνηση και έναν έρωτα. Ραχήλ Μετά τις ανέμελες μέρες των νεανικών της χρόνων, στην εσπευσμένη φυγή της. Θα ζήσει μια δυστυχισμένη μοναχική ζωή, με μόνη της ελπίδα ένα ασημένιο τριαντάφυλλο. —9—

Πρόλογος

Εκείνη την όμορφη ανοιξιάτικη μέρα διάλεξε ν’ ανηφορίσει, ύστερα από πολλά χρόνια απουσίας, στην περιοχή της Άνω Γλυφάδας. Άφησε το αυτοκίνητο κοντά στη λεωφόρο και άρχισε να περπατάει με αργά και σταθερά βήματα τη μικρή απόσταση που τον χώριζε από τον προορισμό του, απολαμβάνοντας την ομορφιά του τοπίου, τις μυρωδιές των λουλουδιών και της γης από την πρωινή υγρασία. Οι αναμνήσεις άρχισαν να ξετρυπώνουν, όλα αυτά τα χρόνια κλεισμένες μέσα του νοσταλγικά, για κάθε γωνιά και δρομάκι εκείνης της γειτονιάς των παιδικών και νεανικών του χρόνων. Ο καιρός ήταν αρκετά ζεστός εκείνη την ώρα, αλλά αυτός, από τη συγκίνηση που τον πλημμύριζε, τρύπωσε τα ιδρωμένα χέρια του στις τσέπες ώστε να τα ζεστάνει. Παραμέρισε τον αναπτήρα και το κουτί των τσιγάρων για να πιάσει τα κλειδιά και ένιωσε το κρύο μέταλλο να του δροσίζει το χέρι. Στο τέλος του δρόμου σταμάτησε να βρει την ανάσα του, με το βλέμμα στραμμένο στη θάλασσα, που λαμπύριζε ήρεμη, γαλάζια και προκλητική στον πρωινό ήλιο. Του άρεσε να τη θαυμάζει από μακριά, έτσι, σαν ζωγραφικό πίνακα, χωρίς να καταφέρει ποτέ η ξελογιάστρα να τον παρασύρει με τα κάλλη της. Είναι σαν την απάντηση που σου έρχεται στο μυαλό αν σε ρωτήσουν για κάποιον συγγενή που δεν είναι και ο καλύτερος άνθρωπος. «Τι σχέση έχεις μαζί του;» «Καμία… Καμία». — 11 —

ΧΡΥΣΗ ΚΥΤΑΡΙΩΛΟΥ

Έστριψε αριστερά στο στενό με τις λεύκες. Η καρδιά του πετάρισε άγρια στο στήθος αντικρίζοντας το διώροφο παλιό ξεθωριασμένο σπίτι να ξεχωρίζει ανάμεσα στ’ άλλα, με τα δέντρα και τον κήπο του εγκαταλειμμένα από χρόνια. Τα ξύλινα παντζούρια έστεκαν υπερήφανα ακόμα, μάρτυρες μιας άλλης καλής εποχής, με τους σκουριασμένους μεντεσέδες και την ξεφλουδισμένη τους μπογιά, περιμένοντας μάταια να τα ανοίξουν αγαπημένα χέρια. Πλησίασε στη σκουριασμένη καγκελόπορτα και την ξεκλείδωσε με δυσκολία. Προχώρησε στο πέτρινο δρομάκι που οδηγούσε στο σπίτι, νιώθοντας κάτω από το βήμα του το τρίξιμο και τον ανατριχιαστικό θόρυβο που έκαναν τα ξερά χόρτα και τα κλαριά που έσπαγαν. Ξεχασμένες εικόνες από τα χρόνια που πέρασαν ήρθαν τώρα να τον στοιχειώσουν. Στις μνήμες αυτές αισθάνθηκε ξαφνικά τα πόδια του να βαραίνουν, ενώ τα δάκρυα του θόλωσαν τα μάτια. Κοίταξε τριγύρω συγκινημένος, ανάσανε βαθιά τον μυρωμένο αέρα από τα ανθισμένα δέντρα του κήπου και κάθισε στο μαρμάρινο σκαλοπάτι της εισόδου, αδυνατώντας ακόμα να προχωρήσει στο εσωτερικό του σπιτιού.

— 12 —

Κεφάλαιο ΕΝΑ

Άρης

Σ’ αυτή τη συνοικία μεγάλωσε ο Άρης. Το πατρικό του σπίτι βρισκόταν απέναντι από το διώροφο. Δεξιά και αριστερά ήταν χτισμένα ισόγεια σπιτάκια, που από μέσα ξετρύπωναν ένα σωρό κουτσούβελα. Στα γλυκά απογεύματα του καλοκαιριού έπαιζε με τα παιδιά της γειτονιάς στον χωμάτινο δρόμο, νοτισμένο από την υδροφόρα που κατάβρεχε το χώμα για να καθίσει η σκόνη. Αυτό συνεχιζόταν και το φθινόπωρο πριν χαλάσει ο καιρός και τα μαζέψουν μέσα οι μανάδες τους. Μετά το σχολείο πέταγαν τη σάκα κι άρχιζαν τα παιχνίδια τους στη γειτονιά, μέχρι που νύχτωνε, και μόνο τότε γύριζαν σπίτι, με την απαραίτητη κατσάδα να τους περιμένει. Σκαρφάλωναν τον σιδερένιο φράχτη του διώροφου και προσπαθούσαν με μεγάλη περιέργεια να δουν από μέσα το εντυπωσιακό σπίτι της περιοχής, με τα μεγάλα παράθυρα, μπαλκόνια, αλλά και τον πυργίσκο στη σκεπή. Άλλοτε πάλι έκλεβαν –με τον φόβο να τα πετύχει ο κύριος του σπιτιού– φρούτα από τα κλαριά των δέντρων που κρεμόντουσαν έξω από τα κάγκελα, με τα ζουμιά να τρέχουν στα βρόμικα προσωπάκια τους, που τα σκούπιζαν με ακόμα πιο βρόμικα πουκάμισα. Η σκούρα γκρίζα καγκελόπορ-

— 13 —

ΧΡΥΣΗ ΚΥΤΑΡΙΩΛΟΥ

τα έκρυβε τόσα μυστικά – έτσι νόμιζαν οι μικροί με τη μεγάλη φαντασία. Το σπίτι αυτό ανήκε σ’ ένα ζευγάρι ξένων στην περιοχή. Ο Ιωνάς ήταν Έλληνας και η Ραχήλ Εβραία, που σαν μαθεύτηκε η καταγωγή της, ο φόβος των μικρών παιδιών μεγάλωσε από τις ιστορίες και τις προκαταλήψεις που άκουγαν από τις γιαγιάδες τους. Όταν ύστερα από λίγους μήνες από την εγκατάστασή τους στο σπίτι χρειάστηκαν βοηθό, κάλεσαν ως οικονόμο τη μητέρα του Άρη, την κόνα Αγλαΐτσα, που γνωρίζοντάς τους από κοντά σταμάτησε τα λόγια και την επιφύλαξη των γειτόνων. Οι νεοφερμένοι ήταν άνθρωποι απλοί, καθημερινοί, με την ευγένεια και το χαμόγελο στους τρόπους τους. Ο Ιωνάς, όπως έμαθαν, ήταν ζωγράφος, όμως τα τελευταία χρόνια η αρθρίτιδα του στέρησε τη χαρά της δημιουργίας. Τα πρωινά οι γείτονες τους έβλεπαν πάντα την ίδια ώρα να βγαίνουν περίπατο λίγο πιο πέρα από τα σπίτια, εκεί που άρχιζαν τα ήρεμα μονοπάτια του μικρού δάσους. Ο Ιωνάς, φορώντας το γκρίζο καπελάκι για τον ήλιο και στηριζόμενος στο μπαστούνι του, κρατούσε τρυφερά το χέρι της Ραχήλ, με το λουλουδάτο φόρεμα και το μαντίλι στα μαλλιά. Περπατούσαν και απολάμβαναν γεμάτοι ευτυχία το θρόισμα του αέρα στα ψηλότερα κλαριά των δέντρων, αλλά και τις ζεστές ακτίνες του ήλιου που ξετρύπωναν ανάμεσα στις φυλλωσιές. Αυτό όμως που τους έδινε τη μεγαλύτερη χαρά ήταν ο κήπος του σπιτιού, που τον φρόντιζαν με αγάπη. Τα μεσημέρια που γύριζε ο Άρης από το σχολείο και πέρναγε να δει τη μητέρα του, έβρισκε τον Ιωνά, — 14 —

ΤΑ ΠΟΡΤΡΕΤΑ ΤΗΣ ΡΑΧΗΛ

με το μεγάλο ψάθινο καπέλο και τα γάντια, να σκαλίζει, να ποτίζει και να κανακεύει δέντρα και λουλούδια. Εκτός από τις πολύχρωμες τριανταφυλλιές και τα μυριστικά για την κουζίνα, είχε λεμονιές, πορτοκαλιές, νεραντζιές, ροδακινιά, συκιά και μια μικρή μανταρινιά. Τις χειμωνιάτικες μέρες, βλέποντάς τον πεινασμένο και αναψοκοκκινισμένο, με τη σάκα στο χέρι, έκοβε μερικά μανταρίνια, τα καθάριζε και του τα έδινε μ’ ένα τρυφερό χαμόγελο, κάνοντας τα μάτια του πίσω από τα γυαλιά να λάμπουν ευτυχισμένα. Η ώρα του φαγητού πλησίαζε και η Ραχήλ, ακούγοντας τα γέλια τους, έβγαινε στο παράθυρο να τους φωνάξει. Βλέποντας το μικρό αγόρι μπουκωμένο και χαρούμενο, κουνούσε το χέρι τάχα μου θυμωμένα στον Ιωνά μαλώνοντάς τον τρυφερά, παιδί κι αυτός εκείνη την ώρα. Άλλες φορές πάλι, μαζί με την Αγλαΐτσα κοίταζαν χαμογελώντας την εικόνα τους πίσω από την τραβηγμένη κουρτίνα, μη θέλοντας να διακόψουν τη μικρή συνωμοσία. Πριν μπουν στο σπίτι αγκαλιασμένοι και γελαστοί, ο Ιωνάς ψαλίδιζε ένα ρόδο με τρυφερότητα, για να μην πονέσει το φυτό, από την αγαπημένη κόκκινη τριανταφυλλιά, την τριανταφυλλιά της. Ήταν μια καθημερινή συνήθεια γεμάτη αγάπη για τη Ραχήλ, που το έπαιρνε χαρίζοντάς του ένα φιλί και το έβαζε στο λεπτό γυάλινο βάζο πάνω στο κομοδίνο της. Σαν αγρίευε ο καιρός και δεν μπορούσαν να καθίσουν στον κήπο, ο Ιωνάς τον έπαιρνε στο ατελιέ και του έδειχνε τους πίνακες που είχε ζωγραφίσει. Άλλοι ήταν κρεμασμένοι στους τοίχους και άλλοι διπλωμένοι σε ρολά, χωρίς τις κορνίζες τους. Ανάμεσά τους — 15 —

140 × 210 SPINE: 9.6 FLAPS: 90

9 786182 057780

Τα πορτρέτα της Ραχήλ

ISBN 978-618-205-778-0

Χρυσή Κυταριώλου