Thang 10 out

THƯ CHỦ TỊCH UBND TP HÀ NỘI NGUYỄN THẾ THẢO Nhân dịp Kỷ niệm 59 năm ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2013), báo Kinh tế & Đô thị ra mắt bạn đọc chuyên đề Đô thị & Cuộc sống số 1, thay mặt lãnh đạo Thành phố, tôi xin gửi lời chúc mừng tốt đẹp nhất và chia vui với Ban Biên tập, đội ngũ cán bộ, phóng viên, nhân viên của Báo đã nỗ lực xuất bản ấn phẩm này.

Hà Nội, Thủ đô của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, giáo dục, kinh tế và giao dịch quốc tế.

Cùng với sự lớn mạnh của đất nước trong quá trình phát triển và hội nhập, vị thế, tầm vóc, diện mạo đô thị của Thủ đô Hà Nội đang ngày càng phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, quá trình đó cũng đang đặt ra nhiều khó khăn, thách thức cho Hà Nội, đặc biệt là trong lĩnh vực phát triển đô thị. Muốn giải quyết được những khó khăn này, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của người dân. Hơn lúc nào hết, các cơ quan báo chí của Thành phố phải thực sự đóng vai trò là cầu nối thông tin hai chiều phản ánh được những tâm tư nguyện vọng của người dân, đồng thời chuyển tải những chủ trương, chính sách định hướng của Thành phố tới nhân dân Thủ đô.

Là cơ quan ngôn luận của UBND TP Hà Nội, thời gian qua, báo Kinh tế & Đô thị đã hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, là một trong những kênh thông tin quan trọng giúp cho công tác chỉ đạo điều hành của Thành phố, đặc biệt là thông tin trong lĩnh vực quy hoạch, quản lý đô thị. Việc Báo Kinh tế & Đô thị tiếp tục xuất bản chuyên đề Đô thị & Cuộc sống có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả tuyên truyền về lĩnh vực quản lý, quy hoạch và phát triển đô thị của Thủ đô Hà Nội tới bạn đọc trong và ngoài nước.

Trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay, việc duy trì và phát triển một ấn phẩm báo in là rất khó khăn. Để chuyên đề Đô thị & Cuộc sống ra đời và phát triển thành công đúng theo tôn chỉ mục đích, Ban Biên tập Báo Kinh tế & Đô thị cần chú trọng vào chất lượng, hiệu quả tuyên truyền; xây dựng phong cách riêng, độc đáo cả về hình thức lẫn nội dung; gắn với những vấn đề đô thị và cuộc sống thị dân để hấp dẫn bạn đọc.

Cùng với việc xây dựng những chuyên mục, chuyên trang, bài viết có nội dung chuyên sâu, có tính phản biện cao, chuyên đề Đô thị & Cuộc sống đồng thời phải trở thành diễn đàn, thu hút các nhà quản lý, chuyên gia đầu ngành trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, lịch sử, khoa học - công nghệ... tham gia, góp ý kiến trong lĩnh vực quản lý và phát triển đô thị cho Thủ đô Hà Nội.

Chuyên đề cũng cần có những thông tin dự báo các xu hướng phát triển để góp phần hoạch định chính sách, xây dựng, phát triển Thủ đô ngày càng “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn” và theo định hướng quy hoạch chung Thủ đô: Xanh - văn hiến - văn minh - hiện đại.

Thời gian tới, Ban Biên tập báo Kinh tế & Đô thị cần chủ động, sáng tạo, phối hợp tích cực với các cấp, các ngành của Trung ương và Thành phố xây dựng cơ chế làm việc phù hợp để thu hút cộng tác viên tham gia viết bài và xuất bản ấn phẩm.

Tôi mong rằng sự ra đời của chuyên đề Đô thị & Cuộc sống sẽ tiếp tục khẳng định sự trưởng thành, lớn mạnh của báo Kinh tế & Đô thị, ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu thông tin của nhân dân Thủ đô cũng như góp phần định hướng, tạo sự đồng thuận của người dân với những chủ trương, chính sách của Đảng bộ và chính quyền Thành phố Hà Nội.

Chào thân ái!

NGUYỄN THẾ THẢO SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

3

HỘI ĐỒNG CỐ VẤN

TS.KTS NGUYỄN THẾ THẢO

Ủy viên T.Ư Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP

TS NGUYỄN THẾ KỶ

Phó Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư

GS.TSKH ĐẶNG HÙNG VÕ TS LƯU MINH TRỊ

Chủ tịch Hội Di sản Thăng Long

GS.TS NGUYỄN LÂN

Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam

GS.TS NGUYỄN QUANG NGỌC

Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Hà Nội

KTS LÊ VĂN LÂN

Phó Chủ tịch Hội KTS Hà Nội

TS.KTS ĐÀO NGỌC NGHIÊM

Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Hà Nội

KTS TÔ THỊ TOÀN

Phó Chủ tịch Hội KTS Hà Nội

SỐ 1 10/2013

TỔNG BIÊN TẬP

TẠ VIỆT ANH PHÓ TỔNG BIÊN TẬP

NGUYỄN MINH ĐỨC

THIẾT KẾ MỸ THUẬT

PHẠM OANH

ẢNH BÌA

ĐỨC GIANG

Tòa soạn: 21 Huỳnh Thúc Kháng, Đống Đa, Hà Nội

Tổng đài: 0437760444 / Fax: 04. 32484413;

Quảng cáo: 04.37764832 / 0943622555;

Phát hành: 04.37732198 / 0936455678

GPXB số 147/GP-BTTTT, cấp ngày 2/5/2013 In tại Công ty In báo Hànộimới

GÍA: 19.500 ĐỒNG

4

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ktdt.vn/hanoitimes.vn

Trong số này Tạo điều kiện để người dân tiếp cận cơ hội có nhà ở: Mọi đối tượng đều được tính đến

8

Những "nút thắt" sớm tháo gỡ

10

Phố cổ Hà Nội: Kho tàng giá trị cần nhận diện

14

Kết nối quá khứ - hiện tại và tương lai

12

Hà Nội trong tôi

16

Zone 9 - Không gian nghệ thuật mới giữa Thủ đô Một đời nặng lòng với phố cổ

18

Xanh hóa nhà phố: Giải pháp tối ưu của kiến trúc hiện đại Dolphin Plaza - nơi cuộc sống thăng hoa Đường tới chung cư

21

24 26 28

Sống trong mùa thu

36

Sự thật về vật phẩm phong thủy

44

Đô thị xanh - Đô thị của tương lai

48

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

5

THEO DÒNG

THỜI SỰ

TIN TỨC ĐÔ THỊ

Các đồng chí lãnh đạo T.Ư và TP Hà Nội cắt băng thông xe cầu vượt Nguyễn Chí Thanh - Kim Mã. Ảnh: Thanh Hải

Thông xe cầu vượt Nguyễn Chí Thanh - Kim Mã Cầu vượt nút giao đường Nguyễn Chí Thanh - Kim Mã có tổng mức đầu tư 360 tỷ đồng đã thông xe ngày 5/10, đúng dịp kỷ niệm 59 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2013).

Cầu vượt đưa vào khai thác sẽ góp phần giảm ùn tắc giao thông cho các tuyến giao thông phức tạp qua nút giao đường Nguyễn Chí Thanh - Kim Mã. Cầu vượt được xây dựng với quy mô 4 làn xe 2 chiều, tổng chiều dài cầu là 484m, mặt cắt ngang 16m. Nhà thầu thi công là Liên doanh Công ty Cổ phần Thành Long - Tổng công ty Xây dựng Thăng Long.

6

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ktdt.vn/hanoitimes.vn

Tuyến đường hiện đại và đẹp nhất TP Hồ Chí Minh Ngày 28/9, UBND TP Hồ Chí Minh đã tổ chức thông xe giai đoạn 1 dự án đường Tân Sơn Nhất - Bình Lợi - Vành đai ngoài nối từ sân bay Tân Sơn Nhất đến nút giao thông Xuân Hiệp (quận Thủ Đức).

Tuyến đường được thông xe dài 5,5km, với 12 làn xe, từ nút giao thông Nguyễn Thái Sơn (quận Gò Vấp) đến ngã tư Bình Triệu (quận Thủ Đức); do Công ty GS Engineeng & Construction (GS E&C) của Hàn Quốc làm chủ đầu tư, với tổng mức kinh phí 340 triệu USD. Đây được xem là tuyến đường hiện đại và đẹåp nhêët TP Hồ Chí Minh khi hoaân thaânh. Dự kiến giai đoạn 2 của dự án được hoàn thành vào năm 2014.

Hơn 5.300 tỷ đồng xây dựng tuyến đường Mai Dịch – Nam Thăng Long Bộ GTVT vừa phê duyệt đầu tư dự án cầu cạn đoạn Mai Dịch – Nam Thăng Long (đường Vành đai 3 trên cao), dọc theo dải phân cách giữa đường Phạm Văn Đồng (mở rộng), tiếp nối với đường trên cao Bắc Linh Đàm – Mai Dịch.

Dự án có chiều dài 5,36km, trong đó chiều dài cầu cạn cao tốc 4,8km.

Tuyến đường này được xây dựng theo quy mô đường cao tốc bốn làn xe.

Tổng mức đầu tư dự án 5.343 tỷ đồng (chưa kể các nút giao) chủ yếu từ nguồn ODA của Nhật Bản và vốn đối ứng trong nước, trong đó chi phí xây dựng gần 3.700 tỷ đồng. Theo dự kiến, dự án khởi công vào năm 2015 để hoàn thành (giai đoạn 1) vào năm 2020.

Hà Nội sẽ cấp thẳng “sổ hồng” cho 80.000 căn hộ Ông Nguyễn Hữu Nghĩa - Phó Giám đốc Sở TN&MT Hà Nội cho biết, căn hộ chung cư ở Hà Nội sẽ được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu (sổ hồng) trực tiếp, không cần qua chủ đầu tư. Theo đó, Hà Nội tiếp nhận hồ sơ trực tiếp của cư dân trong các dự án để làm thủ tục cấp sổ hồng trực tiếp cho người dân. Những căn hộ thuộc dự án có sai phạm của chủ đầu tư vẫn sẽ được cấp sổ hồng bình thường và phạt chủ đầu tư sau. Hà Nội hiện có 223 dự án phát triển nhà ở, tương đương với 220.000 căn hộ, trong đó có 70% đang triển khai. Đến nay, đã bàn giao được khoảng 120.000 căn hộ, nhưng có khoảng 80.000 căn chưa được cấp sổ hồng.

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

7

THEO DÒNG

THỜI SỰ

CHÍNH SÁCH & CUỘC SỐNG

Tạo điều kiện để người dân tiếp cận cơ hội có nhà ở

Mọi đối tượng đều được tính đến Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam đã có cuộc trao đổi với báo Kinh tế & Đô thị về mối liên hệ mật thiết cũng như những tác động của các giải pháp đã và đang được triển khai thực hiện để giải quyết hàng tồn kho, nợ xấu, tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản (BĐS).

Nhà ở xã hội tại khu đô thị Việt Hưng. Ảnh: Yên Chi 8

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ktdt.vn/hanoitimes.vn

Với thu nhập của hai vợ chồng khoảng 7 - 8 triệu/tháng thì có thể vay và trả nợ vay để mua nhà ở xã hội (NƠXH) và sẽ có các căn hộ dành cho người có thu nhập thấp với diện tích nhỏ hơn 30m2.

Qua một thời gian thực hiện Nghị quyết 02 của Chính phủ và triển khai gói tín dụng 30.000 tỷ đồng, Thứ trưởng đánh giá như thế nào về tác động cũng như hiệu quả của gói hỗ trợ tín dụng này?

Trước hết, cần nhấn mạnh rằng, giải pháp khắc phục khó khăn cho thị trường BĐS chủ yếu là hoàn thiện cơ chế, chính sách cho phù hợp với thực tiễn là chính chứ không phải bơm tiền vào thị trường.

Hiện có một nhược điểm lớn của thị trường là sự mất cân đối cung cầu. Do đó, tái cấu trúc lại cơ cấu hàng hóa của thị trường BĐS hiện nay là giải pháp cơ bản mà Chính phủ và Bộ Xây dựng đang hướng tới. Trong đó phương án chuyển đổi một số dự án nhà ở thương mại có quy mô căn hộ lớn, khả năng thanh toán người dân không phù hợp sang quy mô vừa và nhỏ đã và đang được triển khai. Tuy nhiên để tạo cú huých cho thị trường vốn đang khó khăn cần có biện pháp kích cầu với người dân có khó khăn về nhà ở. Bộ Xây dựng, Ngân hàng Nhà nước đã đề xuất Chính phủ thông qua Nghị quyết 02, chấp thuận gói kích cầu 30.000 tỷ đồng để kết hợp giải quyết khó khăn của người dân về nhà ở phù hợp với Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia.

Hiện các ngân hàng được giao thực hiện gói tín dụng này đã nhận được nhiều hồ sơ của doanh nghiệp, người dân và đang tích cực tiến hành việc thẩm định để cho vay.

Với gói hỗ trợ tín dụng 30 nghìn tỷ đồng, nhiều người dân có thể tiếp cận được nhà ở, tuy nhiên khi cho vay, các ngân hàng đều yêu cầu khách hàng là hộ gia đình, cá nhân phải chứng minh thu nhập để bảo đảm khả năng trả nợ. Theo Thứ trưởng, mức thu nhập khoảng bao nhiêu thì vay mua nhà là hợp lý?

Chúng ta phải có nhiều giải pháp và nhiều gói cũng như nhiều loại hình sản phẩm để các đối tượng người thu nhập trung bình và thu nhập thấp ở đô thị với các mức khác nhau đều có thể được đáp ứng nhu cầu về nhà ở. Với những người có thu nhập thấp nhưng đủ khả năng vay ngân hàng, thì chúng ta phải có dải sản phẩm từ nhỏ tới lớn. Ví dụ tiêu chuẩn nhà

thu nhập thấp theo quy định là từ 30 - 70m2 và có hạ tầng đầy đủ. Sắp tới có thể có các căn hộ nhỏ hơn đáp ứng nhu cầu của đối tượng độc thân hoặc những người có thu nhập quá thấp. Đơn cử khu đô thị mới Đặng Xá của Viglacera hiện đang chào bán các căn hộ có diện tích 35,8m2. Tôi tin là các cặp vợ chồng trẻ mua căn hộ này sẽ hài lòng với mức giá 8,68 triệu/m2 và điều kiện hạ tầng của khu đô thị. Một căn hộ 35,8m2 giá là 310 triệu đồng, theo quy định người mua phải tự lo khoảng 60 triệu (20%), ngân hàng cho vay 80%, trả trong 10 năm. Tính toán sơ bộ, mỗi tháng trả cả gốc lẫn lãi khoảng 3 triệu đồng. Sau một thời gian, gốc giảm thì lãi cũng giảm. Nếu được vay trong 15 năm như một số NHTM đã công bố thì con số trả hàng tháng còn giảm hơn nhiều.

Với thu nhập của hai vợ chồng khoảng 7 - 8 triệu/tháng thì có thể vay và trả nợ vay.

Vậy còn những người không đủ điều kiện, khả năng để vay tiền mua nhà thì giải quyết ra sao, thưa Thứ trưởng?

- Với những đối tượng chưa có khả năng mua nhà thu nhập thấp dù với căn hộ có diện tích nhỏ nhất, chúng ta cần có chính sách phát triển và hỗ trợ nhà ở cho thuê. Chúng tôi tính toán để làm sao các hộ gia đình đi thuê căn hộ khoảng 40-45m2 chỉ mất khoảng 2 triệu đồng/tháng. Bên cạnh đó có thể phát triển một số dự án nhà ở thuê gói, tức là có thể thuê một hợp đồng 6 năm hoặc 12 năm. Nói cách khác, sở hữu nhà ở có thời hạn. Trong thời gian đi thuê nhà đó coi như nhà của người thuê, có thể cho thuê lại, thuê để kinh doanh hoặc chuyển nhượng hợp đồng và giá cả ổn định trong suốt 6 hoặc 12 năm.

Xin cảm ơn Thứ trưởng!

Minh Thu thực hiện SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ VÀ CUỘC SỐNG

9

THEO DÒNG

THỜI SỰ

TRẢI NGHIỆM CHÍNH SÁCH &MỚI CUỘC SỐNG

Những “nút thắt” sớm tháo gỡ Quá trình chuyển từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường đã đặt ra đòi hỏi phải thay đổi cách tiếp cận về giá trị đất đai. Quá trình này đã làm cho giá nhà đất tăng lên tới 100 lần tại các đô thị lớn trong giai đoạn từ 1990 tới 2004.

GS.TSKH Đặng Hùng Võ

Nhìn lại quá trình phát triển Phân tích về thị trường BĐS, sau 2 lần sốt giá mạnh vào 1991 - 1993 và 2001 - 2003, thị trường rơi vào tĩnh lặng từ năm 2004, nguyên nhân do thị trường chứng khoán với siêu lợi nhuận đang hút vốn từ mọi phía. “Bong bóng” chứng khoán lớn rất nhanh và bị vỡ vào đầu 2007, luồng vốn đầu tư lại quay về thị trường BĐS tạo nên cơn sốt mới về BĐS. Năm 2008, kinh tế có biểu hiện lạm phát và Chính phủ đã phải đưa ra gói giải pháp kiềm chế lạm phát, trong đó chủ yếu là các giải pháp tài khóa và tiền tệ nhằm giảm độ nóng của phát triển kinh tế. Giải pháp tiền tệ là giảm cung tiền ra thị trường bằng cách tăng lãi suất tín dụng để hút tiền về các ngân hàng thương mại và giảm cho vay tín dụng, thậm chí không cung vốn của các ngân hàng thương mại cho một số khu vực, trong đó có thị trường BĐS. Vào cuối năm 2008, thị trường BĐS đứng trước khó khăn rất lớn về vốn vì các nhà đầu tư đến hạn phải trả các khoản tín dụng cả vốn lẫn lãi.

Nhiều nhà đầu tư đã phải giảm giá bán BĐS trên thị trường. Đến đầu năm 2009, lạm phát có biểu hiện bị đẩy lùi và Chính phủ có giải pháp “kích thích” nền kinh tế bằng gói kích cầu khoảng 1 tỷ USD, trong đó có một phần rất đáng kể được sử dụng để thực hiện các dự án nhà ở xã hội. Thị trường BĐS như được tiếp sức vì đã có thêm vốn. Đến đầu 2011, lạm phát lại quay trở lại và Chính phủ lại phải sử dụng các chính sách kiềm chế lạm phát quen thuộc và thị trường BĐS lại 10

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

thiếu vốn. Đầu 2013, Chính phủ lại đưa ra gói tín dụng ưu đãi 30.000 tỷ đồng từ ngân sách để “kích thích” thị trường BĐS. Từ chủ trương cắt bỏ bao cấp về nhà ở hơn 10 năm trước, Chính phủ đã coi nhà ở cho người nghèo và người có thu nhập thấp là một phần rất quan trọng trong Chiến lược phát triển nhà ở đến năm 2020 và tầm nhìn đến 2030. Tiền từ ngân sách trợ giúp cho người nghèo và người có thu nhập thấp tiếp cận nhà ở xã hội và nhà ở thương mại giá rẻ được giải quyết ở mức đáng kể, nhưng cơ chế tiếp cận lại đang có nhiều vướng mắc. Số người có thu nhập thấp vay được vốn tín dụng ưu đãi của Chính phủ chưa nhiều. Dường như, cơ chế để người có thu nhập thấp tiếp cận ưu đãi từ Nhà nước đang có gì đó không ổn. Các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực này là Bộ Xây dựng và Ngân hàng Nhà nước đang gất rút bàn định, sửa đổi cơ chế để giải tỏa các ách tắc.

Gỡ vướng mắc để người dân cải thiện chỗ ở Các ách tắc chủ yếu hiện nay tập trung chủ yếu ở phần xác nhận ai là người được hưởng ưu đãi và khi đã vay thì phải bảo đảm trả được nợ. Việc xác nhận người được ưu đãi gồm xác nhận thu nhập và xác nhận diện tích nhà ở eo hẹp đang sử dụng. Đây việc rất khó trong một xã hội tiêu tiền mặt là chủ yếu, thu nhập cũng nhận chủ yếu bằng tiền mặt và thông tin BĐS rất mù mờ, không biết ai có bao nhiêu nhà ở tại những địa phương nào. Giải pháp là khó nên Bộ Xây dựng thu gọn lại yêu cầu, chỉ cần xác nhận của nơi sử dụng

ktdt.vn/hanoitimes.vn

Khu đô thị Xa La, Hà Đông. lao động chính thức và xác nhận diện tích nhà ở của nơi đăng ký hộ khẩu chính thức. Thu gọn lại cho dễ làm nhưng có thể sẽ xuất hiện tình trạng “biến báo” để được hưởng ưu đãi khi thu nhập từ việc “tay trái” cao hơn rất nhiều thu nhập từ việc làm “tay phải” và khi có nhà ở với diện tích rất eo hẹp tại nơi đăng ký hộ khẩu chính thức nhưng lại có rất nhiều nhà ở tại những địa phương khác. Nếu các “biến báo” này xảy ra thì coi như chính sách đã hướng không đúng mục tiêu, đối tượng đã đề ra.

Tình trạng “tăng giá đất chóng mặt” đã tạo nên hiện tượng đầu cơ và xu hướng tích trữ tiền của dân vào BĐS. Cung tăng nhanh phục vụ cầu ảo gắn với đầu cơ và tích trữ, không hướng cung tới những người lao động cần nhà giá rẻ để ở.

Cơ chế bảo đảm khả năng trả nợ của người vay vốn ưu đãi do các ngân hàng thương mại đề ra còn chưa phù hợp. Cơ chế hiện tại vẫn đang áp dụng giống như cho người giầu vay tiền để tìm kiếm cơ hội giàu hơn. Tài sản thế chấp phải đặt ra và phải chứng minh khả năng trả nợ từ thu nhập của mình. Người có thu nhập thấp lo ăn còn khó, bắt đặt tài sản thế chấp và bắt tiết kiệm trong một thời gian 10 năm để mua được nhà thì hầu như bất khả thi. Việc cho người nghèo vay tiền không thể sử dụng cơ chế như cho người giàu vay tiền.

Như kinh nghiệm của các nước, cho người nghèo vay tiền cần sử dụng tới cơ chế cộng đồng người nghèo chung tay với sự trợ giúp của các tổ chức xã hội, doanh nghiệp xã hội. Năm 2006,

Ngân hàng Grameen của Bangladesh (ngân hàng cho người nghèo) cùng với người sáng lập là Gs. Muhammad Yunus đã được nhận giải thưởng Nobel vì thành tích cho người nghèo vay tiền. Trước đó, năm 1998 Ngân hàng này đã nhận giải thưởng thế giới về môi trường sống (World Habitat) vì thành công trong Chương trình Nhà ở giá thấp. Những kinh nghiệm này cần được nghiên cứu kỹ để thay đổi cơ chế cho người nghèo vay tiền.

Ở các nước trong khu vực Đông Nam Á cũng có nhiều thành công trong chính sách giải quyết nhà ở cho người nghèo, người có thu nhập thấp. Giải pháp trung tâm là hãy tạo dựng cộng đồng của những người nghèo cùng hoàn cảnh, động viên sự trợ giúp xã hội để cộng đồng người nghèo có cơ hội chủ động quyết định giải pháp tốt nhất sử dụng những trợ giúp của Nhà nước và của xã hội.

Chính sách của Nhà nước ta về giải quyết nhà ở cho người có thu nhập thấp có tính nhân bản rất cao. Thực tế đang cần những cơ chế phù hợp với tính nhân bản để các chính sách hướng đúng các mục tiêu và đối tượng đã định.

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

11

SỰ KIỆN

VẤN ĐỀ SỰ GIAO HÒA CŨ - MỚI

Kiến trúc Hà Nội

Một chặng đường đầy biến động Đã lại những ngày háo hức mừng Thủ đô giải phóng. 59 năm, qua nhanh như đoạn phim nhiều cảnh, mà riêng kiến trúc Hà Nội luôn là phần quan trọng để chúng ta trân trọng và mãi mãi tự hào.

Chủ tịch Hồ Chí Minh xem đề án quy hoạch Thủ đô Hà Nội tháng 11/1959.

Sau 9 năm trường kỳ kháng chiến thắng lợi. Ngày 10/10/1954, Hà Nội đón chào đoàn quân chiến thắng trở về. Trong thời gian rất ngắn, để đón Bác Hồ và Chính phủ, một lễ đài trang nghiêm, bằng gỗ, được dựng lên trên Quảng trường Ba Đình.

Phía trước chếch về bên trái là Đài ghi công anh hùng liệt sĩ, giản dị mà trọng thể, đã như những hình ảnh kiến trúc đầu tiên của Thủ đô giải phóng. Những khu tập thể bán kiên cố như An Dương, Phúc Xá, Mai Hương, Đại La, Hàm Tử Quan,... được xây dựng. Nhà hát Nhân dân được gấp rút hoàn thành trên khu Đấu Xảo cũ. Các bãi chiếu bóng ngoài trời nhanh chóng triển khai như Lương Yên, Khương Thượng, Cầu Giấy, Gia Lâm... Một loạt trường đại học mới được xây dựng và khai giảng khóa đầu tiên. Cơ sở vật chất chưa thực sự đàng hoàng tiện nghi, nhưng đều đáp ứng được yêu cầu cơ bản.

Phương châm thiết kế kiến trúc bấy giờ là “thích dụng, vững chắc, kinh tế và đẹp trong điều kiện có thể”. Lần đầu tiên, xây dựng nhà ở được tổ chức theo hình thức khu nhà ở, và tiểu khu, tại Kim Liên. Tiếp sau, khu Thọ Lão, tiểu khu Quỳnh Lôi, Nguyễn Công Trứ, Văn Chương... tất cả đều có hạ tầng dịch vụ đồng bộ. Nhiều công trình trụ sở và văn hóa công cộng đưa vào sử dụng như trường Đảng Nguyễn Ái Quốc; Đại học Thương mại; Học viện Thủy Lợi; Nhà sàn Bác Hồ; Lễ đài Ba 12

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

KTS Lê Văn Lân Phó Chủ tịch Hội kiến trúc sư Hà Nội

Đình... Ít lâu sau Hội trường Ba Đình được hoàn thành. Cũng thời gian này, Liên Xô giúp ta xây dựng trường Đại học Bách Khoa Hà Nội và Viện khoa học Việt Nam, những công trình khá bề thế và đồng bộ đã tạo ra một thúc đẩy đáng kể trong chặng đường chúng ta đang từ xây dựng bằng gạch đá chuyển sang bê tông cốt thép.

Nhiều tiện ích đô thị được thực hiện, đáng kể là mở rộng đường Cổ Ngư thành đường Thanh niên, xây dựng Công viên Thống nhất, Công viên Thủ Lệ, những nơi có góp sức to lớn của thanh niên học sinh, cán bộ công nhân và nhân dân Hà Nội.

Công tác quy hoạch triển khai kịp thời, bám sát những điều kiện thực tế và đề xuất dự kiến phát triển cho tương lai với sự hỗ trợ của đoàn chuyên gia Liên Xô. Địa giới Hà Nội từ 1.200 ha tăng lên 2.000 ha. Nông thôn ngoại thành được cải tạo làng xóm, đường sá, vệ sinh môi trường, kết hợp với xây dựng hợp tác xã từ cấp thấp đến cấp cao...

10 năm hòa bình trong điều kiện của đất nước chia cắt, kiến trúc đã phục vụ kịp thời những yêu cầu cấp thiết của Thủ đô và đất nước, vẫn tạo được phong cách chững chạc, chân thực, thích hợp với điều kiện thiên nhiên đặc thù và cơ sở văn hóa dân tộc, là bước đi ban đầu của nền kiến trúc Việt Nam mới

ktdt.vn/hanoitimes.vn

sau này. Những non kém về tính đa dạng và hiện đại, sự ít hấp dẫn trong giải pháp mặt bằng, sơ lược ở mặt đứng đi cùng với hạn chế của nguyên vật liệu cũng là điều dễ lý giải. Để hạn chế sự chi viện của miền Bắc, đế quốc Mỹ bắt đầu thực hiện chiến tranh bằng không quân ra miền Bắc. Cả Hà Nội bắt đầu sơ tán về các vùng nông thôn. Người Hà Nội vừa sản xuất vừa chiến đấu. Hoạt động xây dựng dân dụng không nhiều, phải tập trung chủ yếu cho hầm phòng không. Đủ loại, các hầm chỉ huy, nhiều hầm tập thể, vỉa hè đầy những hố cá nhân. Sau ngày Mỹ ngừng ném bom từ vĩ tuyến 20 trở ra, trụ sở Liên cơ Vân Hồ, bể bơi Tăng Bạt Hổ... được xây dựng, những khu lắp ghép 2 tầng bắt đầu được thí điểm ở Yên Lãng, Tương Mai, tiếp theo là nhà lắp bằng tấm lớn 5 tầng.

Ngày 27/1/1973, Hiệp định Paris được ký kết. Từ đây, nhiều công trình mới: Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà văn hóa thiếu nhi; Khách sạn Thắng Lợi; Nhà khách Chính phủ... được thi công. Các khu ở lắp ghép 5 tầng triển khai đồng loạt...

Ngày 30/4/1975 Sài Gòn được giải phóng, đất nước thống nhất. Kiến trúc Hà Nội có thêm nhiều điều kiện bổ sung trao đổi giữa hai miền. Song trong tình trạng bao vây cấm vận, chiến tranh biên giới và khó khăn về vốn đầu tư, trừ những công trình được viện trợ nước ngoài như Bảo tàng Hồ Chí Minh, Cung văn hóa Hữu nghị... các hạng mục khác đều phải đắn đo cân nhắc, ưu tiên nhà ga, bệnh viện và các cơ sở sản xuất cơ khí, dệt, phân bón... Cầu Thăng Long, Cầu Chương Dương được xây dựng.

Những công trình hiện đại tạo diện mạo mới cho Thủ đô. Ảnh: Huy Hùng chơi mang tính quốc tế hóa cao hơn.

Năm 2008, địa giới hành chính mở rộng lên 3.344km2. Năm 2011, Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 tầm nhìn 2050 được Chính phủ phê duyệt. Là một thủ đô phát triển bền vững, có hệ thống cơ sở hạ tầng đồng bộ hiện đại, phát triển hài hòa giữa văn hóa, bảo tồn di sản, di tích lịch sử với phát triển kinh tế, trong đó chú trọng kinh tế tri thức và bảo vệ môi trường, trở thành thành phố xanh – văn hiến – văn minh – hiện đại. Khu vực thành phố trung tâm mở rộng về phía Tây và Bắc sông Hồng, với 5 đô thị vệ tinh, đô thị sinh thái, các vành đai và hành lang xanh.

Từ năm 1986, đất nước chuyển mình sang thời kỳ đổi mới.

Bao cấp về nhà ở cho cán bộ công nhân viên được xóa dần.

Hàng loạt nhà ở thấp tầng được xây chen trong các khu tập thể cũ, các khu do dân tự quản, các làng xóm ven nội. Hình ảnh đô thị nghèo nàn, không tương xứng với những tuyến không gian mới, càng như một một thứ xúc tác cho làn sóng xây nhà chia lô trong những năm tiếp theo, khi mà sự quản lý, chỉ đạo ít nhiều buông lỏng và lúng túng. Người người xuống đường để kinh doanh và dịch vụ. Kiến trúc nhà chia lô phát triển ồ ạt, tự phát sao chép phô trương đủ kiểu. Tại các khu tập thể, những cơi nới vẫn gọi là “chuồng cọp” đua nhau nở rộ, bất chấp mọi nguy hiểm. Các không gian và tiện nghi công cộng giữa các khối nhà đều biến thành của riêng. Trên các đường phố, vỉa hè không còn dành được cho đi bộ nữa... Hơn mười năm đầu mở cửa, nhờ “bung ra” mà tình trạng thiếu nhà ở có cải thiện đáng kể, mặt khác cũng để lại những lộn xộn nhếch nhác và tốn kém đáng tiếc.

Bên cạnh lực lượng thiết kế trong nước đang nhanh chóng trưởng thành, các kiến trúc sư nước ngoài cũng đã góp một phần quan trọng tạo nên những tổ hợp cũng như công trình riêng lẻ có chất lượng cao.

Từ năm 1999, những khu đô thị mới với đầu tư hạ tầng đồng bộ bắt đầu được xây dựng. Việc lập lại kỷ cương xây dựng và quản lý đô thị cũng được đẩy mạnh thêm. Hoạt động của các chủ thể trong đô thị và đầu tư xây dựng được đưa vào trật tư. Các doanh nghiệp trong nước qua một quá trình tiếp cận đã bắt đầu tích lũy được kinh nghiệm và vốn để bước vào sân

Chặng đường hơn nửa thế kỷ của kiến trúc Hà Nội đã qua đầy biến động. Có sắc màu của hào khí chiến thắng, có trăn trở đợi chờ, có hiên ngang trước bom đạn và đang vững tin bước dài trên con đường hội nhập.

Đã xuất hiện những công trình hiện đại tạo diện mạo mới cho thời đó, song vẫn còn những điều gây băn khoăn, trăn trở.

Thói quen sùng ngoại, cũng đánh mất nhiều tiền bạc, cơ hội và cả niềm tin. Đó đây xuất hiện hội chứng thích “sang”, thích “hoành tráng” mà coi nhẹ các vấn đề kinh tế. Ít quan tâm đến những giá trị lâu dài, giá trị lịch sử. Không ít công trình dễ tách rời cảnh quan, tách rời tổng thể để tìm sự nổi trội riêng mình, nhiều dự án dễ dàng giảm thiểu lợi ích của người sử dụng để có thêm những phần lợi cho nhà đầu tư. Rất nhiều công trình được xây dựng, nhưng bản sắc vẫn nhạt nhòa, cũng như ở nông thôn ngoại thành, đang nhanh chóng đánh mất những giá trị truyền thống.

Một Hà Nội nhiều lần to đẹp hơn đang dần hiển hiện và giục giã chúng ta.

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

13

SỰ KIỆN

VẤN ĐỀ SỰ GIAO HÒA CŨ - MỚI

PHỐ CỔ HÀ NỘI

Kho tàng giá trị cần nhận diện Nhắc đến phố cổ Hà Nội, người ta thường xao lòng bởi vẻ đẹp khó diễn đạt bằng lời. Những mái ngói rêu phong, khung cửa sổ, con ngõ sâu hun hút, khoảng sân sau thoảng nắng… và không thể thiếu là cái hồn phố cổ được tạo nên bởi lối sống của một phố “thị” buôn bán sầm uất nhưng cũng có những nét thanh tao riêng…

TS. KTS Đào Ngọc Nghiêm Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Hà Nội

Phố cổ - vẻ đẹp của một viên đá quý Một điều không thể phủ nhận, làm nên sự cuốn hút của phố cổ Hà Nội không chỉ là những công trình kiến trúc, những di tích lịch sử, văn hóa mà còn ở “hồn” của người Hà Nội, ở nếp sống, phong cách ẩm thực, buôn bán, xã giao... Bởi vậy, để bảo tồn phố cổ, trước hết phải thống nhất mục tiêu bảo tồn là gì? Mục tiêu phải là bảo tồn giá trị vật thể lẫn phi vật thể của phố cổ. Làm sao để phố cổ tiếp tục phát huy giá trị, được nâng tầm, đóng góp vào sự phát triển của Thủ đô, chứ không chỉ là gìn giữ một bảo tàng chỉ có hiện vật. Đây là khu vực dân cư rất đặc thù của Hà Nội, mật độ gần như cao nhất so với các khu vực khác. Do vậy, vấn đề bảo tồn phố cổ phải được gắn với nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Để nhận diện hết đặc trưng giá trị của khu phố cổ không hề đơn giản. Phố cổ Hà Nội có thể ví như một viên đá quý mà ở các góc độ khác nhau người ta có thể chiêm ngưỡng, trầm trồ và phát hiện những “góc đẹp” rất thú vị. Điểm đặc sắc của không gian kiến trúc ở phố cổ là mái dốc nhưng chỉ là không gian thấp tầng. Ở đây có thể bắt gặp sự đa dạng phong cách kiến trúc, từ kiến trúc truyền thống Việt, kiến trúc Trung Hoa (trước năm 1930), kiến trúc châu Âu (Địa Trung Hải, Alpes, Art Deco…). Đi sâu vào từng ngôi nhà còn thấy rõ giải pháp kiến trúc gắn liền với nếp

sống, với cấu trúc gia đình. Bởi vậy, đã có nhà nghiên cứu nhận xét rằng, ở khu phố cổ “mỗi nhà - mỗi cảnh”.

Riêng khu phố cổ đã có 11 nước, tổ chức quốc tế giúp ta nghiên cứu và có những đề xuất rất thú vị. Chuyên gia Italia đề xuất giảm bớt số công trình, nhưng tổ chức không gian,

14

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ktdt.vn/hanoitimes.vn

giá trị chung thì phải giữ. Không mở rộng thêm tuyến phố nhưng nâng cao chất lượng sống, cây xanh, chỗ đỗ xe… TP Toulouse và vùng Il de France của Pháp thì giới thiệu những bài học kinh nghiệm quản lý hoạt động trong khu phố cổ. Hay như một trường ĐH của Nhật có phối hợp với một số trường ĐH của ta đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Hay tổ chức Sida (Thụy Điển) đưa ra quan điểm phải giữ phong cách phố cổ và đề nghị chỉnh trang lại khu vực chợ Hàng Bè. Trong khi đó, tổ chức của New Zealand hay Australia lại đưa ra khái niệm tổ chức lại cảnh quan như trồng thêm cây xanh, làm bãi đỗ xe và họ giúp ta nhận diện những dự án có giá trị.

Tất cả các dự án trong nước và của nước ngoài có thể khác nhau về các tiêu chí nhận diện công trình song đều thống nhất về giá trị không gian sống và quan điểm bảo tồn phố cổ như một cơ thể sống. Yêu cầu mà các dự án đều đặt ra là phải nâng cao điều kiện sống của người dân trong khu phố cổ. Giải pháp để thực hiện điều này chỉ có một, đó là giảm dân số. Ảnh: Tú Chi

Chỉ thành công khi có sự đồng thuận Trước đây việc giãn dân phố cổ đã được đặt ra và các điều kiện cần thiết để thực hiện cũng đã được TP Hà Nội đáp ứng.

Tuy nhiên mục tiêu này chưa thành công. Nguyên nhân là do các điều kiện về hạ tầng xã hội, diện tích nhà ở, tạo điều kiện về nguồn thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống vẫn chưa hấp dẫn người dân của khu phố cổ.

Tại khu vực phố cổ, muốn nâng cao đời sống của người dân rõ ràng phải giảm bớt mật độ dân cư. Vấn đề là phải có cơ chế cho người ở lại, ai sẽ được khai thác quỹ đất mà người đi để lại và khai thác như thế nào? Bên cạnh đó, nơi người dân chuyển đến phải có sự hấp dẫn. Qua thống kê cho thấy 30% dân phố cổ sống bằng nghề kinh doanh thương mại, có hơn 400 công ty TNHH, tư nhân đang hoạt động. Vậy nơi giãn dân không thể gọi là hấp dẫn nếu như chỉ đơn thuần là chốn ở. Cần tạo điều kiện cho người dân kinh doanh, buôn bán. Ở phố cổ rất thiếu trường học thì nơi ở mới phải có trường học tốt - một điều kiện rất hấp dẫn đối với các vị phụ huynh. Phố cổ thiếu không gian giải trí cho người già thì nơi giãn dân phải

tổ chức được không gian này. Và nên chăng ở đó, tổ chức, tái tạo lại được phường nghề, nơi giới thiệu sản phẩm đặc trưng của phố cổ.

Từ năm 1999, trong quy chế tạm thời, Thành phố đã đưa ra 19 ha của khu vực bảo tồn cấp 1 với mong muốn bảo tồn, phục chế lại nguyên trạng, thậm chí còn muốn khơi lại 1 dòng sông chảy qua Chợ Gạo… nhưng rồi mới chỉ phục chế được 2 công trình. Trong khi đó, không gian lễ hội, phường nghề vẫn còn chưa được đề cập đến. Hiện chỉ có vài công trình như đền Bạch Mã để tôn vinh giá trị phố nghề, giá trị văn hóa phố cổ.

Nay, Hà Nội đang tiếp tục hoàn thiện một quy chế để quản lý bảo tồn phố cổ. Quy chế mới cần có tính kế thừa nhưng cũng cần tiếp cận những vấn đề mới và đặc biệt phải tạo được sự đồng thuận của người dân. Nói cách khác, bên cạnh việc thống nhất tiêu chí nhận diện giá trị, phải đưa ra giải pháp có tính thực tiễn, không nên đặt ra những mục tiêu quá xa vời để rồi không thực hiện được.

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

15

SỰ KIỆN

VẤN ĐỀ SỰ GIAO HÒA CŨ - MỚI

HÀ NỘI TRONG TÔI “Hà Nội trong tôi có một cái gì đó thật đặc biệt, gần gũi và thân thuộc. Nó không hề giống một đô thị hiện đại nào đó trên thế giới như Bangkok, Tokyo, Seoul hay Bắc Kinh, Thượng Hải… cho dù hôm nay, Hà Nội đang sở hữu một khối lượng kiến trúc khổng lồ với ngàn vạn công trình được cải tạo và xây dựng mới” KTS Phạm Thanh Tùng

1.Hà Nội hôm nay đã đổi thay rất nhiều. Nếu như cách đây khoảng 60 năm, Hà

Nội mới chỉ rộng 150 km2, dân số khoảng 450 ngàn người, tập trung đông đúc tại nội thành nơi có Hoàng Thành, khu phố cổ, khu phố Pháp, rồi khi Thủ đô được giải phóng, dân số tăng nhanh cùng với các khu nhà ở tập thể mới được xây dựng như Kim Liên, Trung Tự, Giảng Võ, Thành Công… thì hôm nay, sau nhiều lần tách nhập về địa giới hành chính, Hà Nội đã rộng tới 3.344 km2, dân số lên tới hơn 7 triệu người, trở thành một trong số 17 Thủ đô lớn nhất thế giới. Cùng với sự phát triển chung về kinh tế - xã hội, thì diện mạo kiến trúc Hà Nội cũng không ngừng biến đổi. Nhiều người sau hàng chục năm đi xa trở về không khỏi ngỡ ngàng trước những con đường rộng thênh thang, hai bên là các tuyến phố mới với các tòa nhà chung cư, khách sạn, văn phòng cho thuê có kiến trúc hiện đại, cao hàng chục tầng cùng vô vàn siêu thị, trung tâm thương mại, nhà hàng rực rỡ biển hiệu quảng cáo, đêm đêm rực rỡ đèn màu… đã thốt lên: “Hà Nội bây giờ giống Bangkok quá!”.

Tôi là người Hà Nội, tự hào mà nhận thế, bởi tôi sinh ở làng, nhưng cả cuộc đời lại lớn lên và gắn bó với thành phố yêu thương này. Hà Nội trong tôi có một cái gì đó thật đặc biệt, gần gũi và thân thuộc. Nó không hề giống Bangkok hay một đô thị hiện đại nào đó trên thế giới như Tokyo, Seoul hay Bắc Kinh, Thượng Hải… cho dù hôm nay, Hà Nội đang sở hữu một khối lượng kiến trúc khổng lồ với ngàn vạn công trình được cải tạo và xây dựng mới

16

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ktdt.vn/hanoitimes.vn

2. Không thể kể hết ra đây những đổi thay của kiến trúc Hà Nội làm ngỡ ngàng nhiều người đi xa trở về. Sự phát triển của Hà Nội như một quy luật tất yếu của quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa. Công cuộc đổi mới, mở cửa và hội nhập quốc tế đã mang đến cho Thành phố những thuận lợi to lớn để tạo nên sự đổi thay ngoạn mục, nhưng cũng đặt ra biết bao thách thức. Hà Nội như một cơ thể khoác trên mình chiếc áo quá rộng của một đô thị lớn vào loại hàng đầu thế giới về diện tích và dân số, nhưng lại đang rất thiếu những yếu tố cơ bản để cấu thành nên một đô thị hiện đại có tầm vóc trong khu vực và trên thế giới. Đánh giá kết quả sau 5 năm mở rộng địa giới hành chính, thì một trong số thành công nổi bật nhất là xây dựng nông thôn mới. Chúng ta đã cải tạo, mở rộng và xây dựng mới được một hệ thống đường giao thông lên tới 7.365 km, trong đó có 20% là các tuyến đường chính, 7 trục hướng tâm và 3 tuyến vành đai cùng rất nhiều cầu vượt tại các nút giao thông. Nhưng dường ấy vẫn chưa đủ, khi mà phương tiện giao thông đã phát triển lên tới 4,3 triệu đầu xe các loại, mà trong đó, xe máy chiếm gần 4 triệu. Các khu đô thị mới được xây dựng hiện đại, tiện nghi đem đến cho Hà Nội một bộ mặt kiến trúc mới đầy lãng mạn, nhưng nhiều nơi lại không đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và xã hội. Một thời gian dài, chúng ta đã buông lỏng công tác quản lý quy hoạch xây dựng và quản lý

Ảnh: Duy Tường

đô thị. Các khu đô thị mới do thiếu sự gắn kết với nhau nên trở thành các ốc đảo có bộ mặt kiến trúc giàu sang nhưng cô độc. Còn nhiều vấn đề trong phát triển kiến trúc, thiết kế đô thị và quản lý quy hoạch của thành phố ngàn năm tuổi này, làm cho những người yêu Hà Nội phải quan tâm lo lắng. Nhưng dù sao, trong cái sự phát triển có phần nóng vội và duy ý chí kia, vẫn còn mãi “hồn cốt” của Hà Nội ngàn năm văn vật.

Tôi không phải là người thích mơ mộng hão huyền và nuối tiếc quá khứ. Nhưng tôi thực sự ấm lòng mỗi khi đi trên những con đường thân quen của Hà Nội cũ rợp mát bóng cây, với Nhà hát Lớn, Tòa Khâm (nay là Nhà khách Chính phủ), Bảo tàng Lịch sử, Thư viện Quốc gia, Viện Vệ sinh dịch tễ… các ngôi biệt thự mang phong cách kiến trúc miền Nam nước Pháp, hay các công trình xây dựng theo trường phái kiến trúc Đông Dương do các KTS người Pháp và một số sau này có sự tham gia thiết kế của KTS Việt Nam tốt nghiệp trường Mỹ thuật Đông Dương... trải qua bao tháng năm vẫn còn đó, với một dáng vẻ thanh lịch, hài hòa, bền vững trước những kiến trúc hỗn tạp lai căng của không ít công trình mang dấu ấn nền kinh tế thị trường hôm nay. Khu phố cổ Hà Nội với mạng lưới đường ô cờ mà người Pháp quy hoạch cuối thế kỷ XVIII với những tên phố “Hàng” độc đáo mà không một đô thị cổ nào trên thế giới có được vẫn còn đó. Cuộc sống nơi đây vẫn sôi động, bán mua suốt ngày đêm, minh chứng sống động của một Thăng Long thành phồn hoa đô hội, cách đây hơn mười thế kỷ, cho dù nhiều ngôi nhà ống đặc trưng, lô xô mái ngói thâm nâu đã mất dần đi, để thay thế vào đó là các khách sạn mi ni, nhà phố nhiều tầng, kiến trúc lai căng, kệch cỡm.

3.

Hà Nội của tôi đang đổi thay! Nhưng Hà Nội sẽ không bao giờ giống Bangkok như ai đó đã từng nghĩ.

Bởi vì, dù phát triển đến đâu, hiện đại đến đâu, thì mãi mãi vẫn còn đó một không gian văn hóa lịch sử trải dài suốt ngàn năm. Một Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội cổ kính với danh thắng Hồ Gươm, Hồ Tây, cùng hàng ngàn di tích đền, đình, chùa, miếu và di sản văn hóa thế giới Hoàng Thành chứa đựng bao trầm tích của cuốn biên niên sử hào hùng và bi tráng của một thủa ông cha ta dựng nước và giữ nước.

Kiến trúc Hà Nội hôm nay và mai sau dù hiện đại đến đâu thì vẫn phải mang đậm hồn cốt, bản sắc của một đô thị có bề dày ngàn năm văn hiến. Tôi và những người yêu Hà Nội mãi tin vào điều đó.

Hà Nội đang đổi thay!

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

17

SỰ KIỆN

VẤN ĐỀ SỰ GIAO HÒA CŨ - MỚI

18

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

9

ktdt.vn/hanoitimes.vn

Không gian nghệ thuật mới giữa lòng Hà Nội

Hà Nội, một sáng đầu thu, tôi trở lại khu nhà của “hợp tác xã nghệ thuật” - cái tên mà nhiều người đã ưu ái đặt cho những không gian đang hiện diện tại số 9 Trần Thánh Tông. 10 giờ sáng, nắng vàng hanh hao chưa thể hong khô những khu nhà ẩm mốc và mùi của thời gian khiến không ít người có cảm giác khó chịu. Đức Giang

Phải nói một cách thành thật là không ít người đã thất vọng sau khi trở về từ Zone 9. Nhưng Zone 9 hấp dẫn ở chỗ đó, nó đòi hỏi người ta phải đến đây nhiều lần để khám phá và dần dần nhận ra vẻ đẹp rất khác của nơi đây. Giữa những cửa hàng, trung tâm thương mại sang trọng đang mọc lên như nấm, Trong không không gian tại Zone 9 có vẻ lạc lõng và pha chút “điên gian của những rồ” khi giữa lòng Hà Nội phồn hoa, một không gian sắp đồ vật vừa cũ đặt của những món đồ xưa cũ, thậm chí là đồ bỏ đi.

vừa mới, những người đến đây dễ mở lòng và dễ làm quen với nhau hơn.

Tôi biết đến Zone 9 nhờ dịch giả Nguyễn Quý Đức – nghệ sĩ sinh ra ở Đà Lạt, từng dịch chuyển qua nhiều nước khác nhau như Mỹ, Anh, Indonesia… nhưng cuối cùng lại chọn Hà Nội làm bến đỗ cuối cùng vì đã trót “phải lòng” nơi đây. Cách anh nói về Zone 9 đầy tâm huyết, say mê khiến nhiều người tò mò. Không tò mò sao được khi nhắc đến Nguyễn Quý Đức, người ta nhớ ngay đến Tadioto (ta đi ô tô) – một phòng trưng bày, một quán café, nơi gặp gỡ của những người yêu nghệ thuật… Dù ở Triệu Việt Vương, Hàng Khay hay khi dọn tới tầng 2 nhà A ở Zone 9, Tadioto vẫn khiến nhiều người say mê. Những món đồ cũ được chủ nhân Tadioto ban cho một cuộc đời mới như cánh cửa quay từ khung lò xo của một cái đệm, hay tấm bảng để kiểm tra mắt trở thành đèn hành lang…

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

19

SỰ KIỆN

VẤN ĐỀ SỰ GIAO HÒA CŨ - MỚI

Trong không gian của những đồ vật vừa cũ vừa mới, những người đến đây dễ mở lòng và dễ làm quen với nhau hơn. Và bên trong những khối nhà do các KTS Liên Xô (cũ) tạo nên từ những năm 1960, người ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh các bạn trẻ đang say sưa đọc sách ở Enci Library. Nếu có thời gian, một nhóm bạn bè có thể hàn huyên đủ chuyện nhân gian thế sự tại không gian của Barbetta, Tadioto, District 1 hay Laduré... hoặc mua sắm đủ mọi thứ ở Constania.

Với những nét độc đáo đó, Zone 9 ngày càng thu hút được sự chú ý của truyền thông, của những người tò mò.

Chỉ có điều càng nổi tiếng bao nhiêu, Zone 9 càng dễ đánh mất mình bấy nhiêu. Những công dân đầu tiên của tổ hợp nghệ thuật này đang lo sợ rằng Zone 9 sẽ trở thành một cái chợ trời khổng lồ với đủ gian hàng bày bán những món đồ pha tạp.

Bản thân ông chủ của Tadioto, dịch giả Nguyễn Qúy Đức cũng hy vọng, Zone 9 sẽ vượt qua được thử thách của thời gian và tạo nên dấu ấn rất riêng về một Hà Nội vừa truyền thống vừa hiện đại, về một Thủ đô vừa thâm trầm vừa tràn đầy nhiệt năng.

20

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

DẤU ẤN

KIẾN TRÚC ktdt.vn/hanoitimes.vn

NHÂN VẬT

Một đời nặng lòng với phố cổ Nặng lòng với phố cổ Ai đã một lần ghé qua ngôi nhà cổ 87 Mã Mây sẽ có dịp chiêm ngưỡng vẻ đẹp cũ kĩ, giản dị mà tinh tế của ngôi nhà phố thị xưa. Du khách ngỡ như lạc vào tranh “phố Phái” bởi những nét đặc trưng riêng của phố cổ Hà Nội. Đến nơi đây, dù có phải là người con của Hà Nội hay không đều có một nỗi hoài niệm và những phút tĩnh lặng để hồi cố về một thời quá khứ.

Ngoài nét kiến trúc độc đáo, ngôi nhà còn quyến rũ bất cứ ai bởi sự yên bình, tĩnh lặng, cách biệt với không gian xô bồ của phố xá ồn ào và cuộc sống bên ngoài lắm bon chen.

Nhắc đến KTS Tô Thị Toàn, giới kiến trúc và những người có tâm huyết với phố cổ Hà Nội không ai không biết. Người con gái của họa sĩ Tô Ngọc Vân đã góp phần làm cho phố cổ Hà Nội “cổ” hơn và vẫn lưu giữ được nét kiến trúc của một đô thị xưa.

Nhưng ít ai biết rằng, để có được ngôi nhà 87 Mã Mây hôm nay, có sự góp công không nhỏ và cả niềm đam mê, tâm huyết của KTS Tô Thị Toàn, Phó trưởng Ban thường trực Quản lý Phố cổ Hà Nội lúc bấy giờ và là người trực tiếp chịu trách nhiệm về mặt kiến trúc của ngôi nhà cổ. Trong buổi sáng đầu tuần, tôi tìm đến Hội Kiến trúc sư Hà Nội để được lắng nghe những trăn trở của bà và những câu chuyện về bảo tồn kiến trúc phố cổ Hà Nội. Bà Toàn sinh ra và lớn lên trong một gia đình truyền thống làm khoa học nghệ thuật, bố là cố họa sĩ nổi tiếng Tô Ngọc Vân, ông được xem là một trong những họa sĩ lớn của hội họa Việt Nam, nằm trong “bộ tứ” nhất Trí, nhì Vân, tam Lân, tứ Cẩn (Nguyễn Gia Trí, Tô Ngọc Vân, Nguyễn Tường Lân, Trần Văn

Cẩn). Ông đã truyền lại cho người con gái Tô Thị Toàn niềm say mê nghệ thuật và cống hiến. Bà tự hào: “Với bố tôi, hoạ sỹ Tô Ngọc Vân, sáng tạo là quá trình phấn đấu, tu luyện không ngừng nghỉ. Những gì ông làm không vì danh lợi mà chỉ hết lòng cống hiến để dâng đời. Mấy anh chị em tôi, mỗi người theo một lĩnh vực nhưng đều học được điều ấy từ cụ”. Năm 1970, ngay khi mới tốt nghiệp Đại học Kiến trúc Hà Nội, Tô Thị Toàn về công tác tại Viện Thiết kế công trình, Sở Xây dựng Nhật Nguyên Hà Nội. Tại đây, bà đã thiết kế, chủ trì hàng trăm công trình về nhà ở chung cư, nhà ở cho người nước ngoài, trường học, bệnh viện, nhà trẻ, Quy hoạch tiểu khu, khu đô thị mới…

Năm 1998, với cương vị là Phó Trưởng ban thường trực Ban quản lý phố cổ Hà Nội, KTS Tô Thị Toàn đã có cơ hội thực hiện những ý tưởng nung nấu từ lâu là phục hồi lại nhà xưa phố cũ. Cùng với ngôi nhà cổ 87 Mã Mây thì ngôi nhà 38 Hàng Đào (nguyên là Đình Đồng Lạc) là hai căn nhà nằm trong dự án tái hiện những ngôi nhà cổ nhân dịp 990 năm Thăng Long - Hà Nội. Từ năm 2000 đến nay, căn nhà 38 Hàng Đào đã được chọn là nơi giới thiệu sự kết hợp về kỹ thuật kiến trúc truyền thống và kiến trúc hiện đại, và đã trở thành điểm du lịch để giới thiệu cho khách tham quan về giá trị kiến trúc của những ngôi nhà cổ đặc trưng của Hà Nội.

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

21

DẤU ẤN

KIẾN TRÚC

NHÂN VẬT

Còn nhiều trăn trở Từ khi về hưu năm 2008 đến nay, KTS Tô Thị Toàn tiếp tục làm Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Hà Nội, tham gia đào tạo sinh viên kiến trúc, nghiên cứu khoa học và các hoạt động hội khác. Tâm sự với tôi, bà tự hào, phấn chấn vì kiến trúc Hà Nội ngày một đẹp hơn. Với khu vực phố cổ, là một bảo tàng sống, khác với các đô thị khác, vừa phục vụ cuộc sống, làm việc vừa là điểm hẹn văn hóa và giao lưu, du lịch. Điều bà trăn trở nhất, là làm thế nào để nâng cao đời sống của người dân phố cổ nhưng đồng thời vẫn bảo tồn được kiến trúc hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Tuy nhiên, Hà Nội vẫn chưa làm được điều này. Ngay như phố Mã Mây, bà mong muốn nơi đây trở thành phố bảo tồn, thì nay đã san sát nhà cao tầng, khách sạn, mất đi một biểu trưng văn hóa truyền thống Thủ đô.

Bên trong nhà 87 Mã Mây. Ảnh: Đức Giang 22

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

Ngoài ra, ở người KTS đau đáu một đời với kiến trúc Hà Nội ấy còn trăn trở về những điều bất cập của bộ mặt kiến trúc Hà Nội hiện nay. Đặc biệt, việc quản lý xây dựng chưa đạt yêu cầu, có thể do trình độ quản lý của cán bộ hoặc do nhiều lý do khác. “Một thành phố – đô thị có phát triển được hay không, những cơ sở hạ tầng kỹ thuật và xã hội, những trung tâm dịch vụ, thương mại, du lịch, nhà ở, khu công nghiệp, có đáp ứng được hay không những chương trình đầu tư phát triển kinh tế- văn hóa, phụ thuộc một phần rất lớn vào khả năng của các kiến trúc sư, các nhà quy hoạch đô thị, đội ngũ cán bộ quản lý xây dựng và cả lãnh đạo”, bà Toàn bày tỏ.

Chia tay KTS Tô Thị Toàn, tôi hiểu, bà đang mong chờ và hy vọng, thế hệ KTS trẻ sẽ tiếp nối và hoàn thành tâm nguyện xây dựng một Hà Nội vừa truyền thống vừa hiện đại để Thủ đô ngày một đẹp hơn, khang trang hơn nhưng không mất đi những giá trị văn hóa truyền thống ngàn đời của đất kinh kỳ.

ktdt.vn/hanoitimes.vn

KTS Tô Thị Toàn đã trải qua nhiều vị trí công tác như: Trưởng phòng, Xưởng trưởng Viện thiết kế; Phó Trưởng ban thường trực Ban quản lý phố cổ Hà Nội, Đại biểu Quốc hội khóa X, XI; Uỷ viên thường trực Ủy ban khoa học công nghệ môi trường của Quốc hội; Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Hà Nội khóa IV, V; Uỷ viên Ban chấp hành Hội Kiến trúc sư Việt Nam khóa IV; Ủy viên Ban chấp hành Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội khóa 26 ; Ủy viên Ban chấp hành Hội Di sản văn hóa Thăng Long Hà Nội, Uỷ viên BCH Hội KTS Hà Nội khóa I, II, III, IV, V .

Suốt chặng đường cống hiến cho kiến trúc đô thị, KTS Tô Thị Toàn đã đạt nhiều giải thưởng của Hội Kiến trúc sư Việt Nam, Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội, TP Hà Nội, được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba, Huy chương vì sự nghiệp chống Mỹ cứu nước, Danh hiệu vì sự nghiệp xây dựng Thủ đô, Vì sự tiến bộ của phụ nữ, Huy chương Vì sự nghiệp Kiến trúc Việt Nam, Vì sự nghiệp văn học Việt Nam, 2 Bằng lao động sáng tạo và nhiều huy chương danh hiệu khác.

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

23

DẤU ẤN

KIẾN TRÚC

TRẢI NGHIỆM MỚI

Xanh hóa nhà phố

Giải pháp tối ưu của kiến trúc hiện đại 24

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ktdt.vn/hanoitimes.vn

Trên con phố Tạ Quang Bửu người xe nêm như cối, giữa những khối nhà vuông vức của bê tông và cửa nhôm kính, ngôi nhà ấy hiện ra, không hào nhoáng nhưng thu hút mọi ánh nhìn bởi một màu xanh mát.

Không giống như bất kỳ một công trình cải tạo nào khác, “nhà xanh Tạ Quang Bửu” - cái tên mà những người đã góp phần tạo ra nó đã đặt, từ diện mạo bên ngoài đã tạo ra sự khác biệt bởi toàn bộ mặt tiền được bao phủ bằng cây xanh.

Việc thiết kế những ngôi nhà xanh, thông minh không không còn xa lạ ở Việt Nam bởi chính những công trình đó đã làm nên tên tuổi của KTS Võ Trong Nghĩa như Stacking Green, “Gió và Nước” ở Bình Dương, nhà hàng Cánh Diều ở Đại Lải,... Nhưng ở công trình dân dụng nhỏ này, KTS Võ Trọng Nghĩa và đồng sự đã mất tới 6 tháng để “xanh hóa” ngôi nhà theo đề bài gia chủ đưa ra. Từ một ngôi nhà ba tầng cũ kỹ với những mảng bê tông xám xịt thành một ngôi nhà tràn ngập ánh sáng và màu xanh của cây cỏ.

Từ mặt tiền đến khoảng giếng Nhị Hà trời hay khu vườn trồng rau sạch trên sân thượng, nơi nào cũng có sự hiện diện của thiên nhiên.

Niềm mơ ước có một ngôi nhà xanh của gia chủ kết hợp với ý tưởng độc đáo của những KTS đã cho ra đời một giải pháp xây dựng tối ưu trong lòng đô thị hiện đại nhưng vẫn hướng về thiên nhiên.

Đã nhiều lần ngắm hình ảnh các công trình do KTS Võ Trọng Nghĩa - người đang đi tiên phong trong lĩnh vực kiến trúc xanh nhưng tôi vẫn bất ngờ khi có dịp “mục sở thị” tận mắt một trong những sản phẩm của anh ngay tại Hà Nội.

Điều kỳ lạ là người con của mảnh đất Quảng Bình đầy nắng gió ấy lại có một mong ước rất giản dị: mang màu xanh đến từng ngõ phố của Thủ đô.

Hiện, anh và các cộng sự đang triển khai dự án trồng cây xanh lớn trên nóc nhà và mặt tiền một khu vực phố cổ Hà Nội. Khi dự án này hoàn thành, một góc phố cổ vốn chật chội, ồn ã của Thủ đô sẽ thâm trầm hơn với mảng xanh đặc biệt này.

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

25

DẤU ẤN

KIẾN TRÚC

TRẢI NGHIỆM MỚI

Dolphin Giữa lúc thị trường bất động sản trải qua nhiều sóng gió, Dolphin Plaza vẫn là một trong những dự án hiếm hoi có tỷ lệ phủ kín căn hộ cao tại Hà Nội. Ngoài thành công về kinh doanh, thiết kế của Dolphin Plaza còn giành giải Nhất giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2012. Nhân dịp này, phóng viên chuyên đề Đô thị & Cuộc sống đã có cuộc trò chuyện với ông Nguyễn Ngọc Nam - Phó Giám đốc Ban Quản lý Dự án Dolphin Plaza - Công ty Cổ phần TID, Chủ đầu tư Dolphin Plaza.

26

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

laza

ktdt.vn/hanoitimes.vn

nơi cuộc sống thăng hoa Tôi rất tâm đắc với quan điểm của chủ đầu tư là “xây Dolphin Plaza như xây nhà của mình”. Vậy Dolphin đã trở thành nơi thăng hoa cuộc sống giữa chốn đô thị náo nhiệt theo mục tiêu của chủ đầu tư chưa?

- Đúng là ngay từ khi chuẩn bị cho dự án này, chúng tôi đã xác định phải “xây Dolphin Plaza như xây nhà của mình” nên từ khâu tìm kiếm đối tác thiết kế, thi công, đến việc tìm những nhà thầu cung cấp nguyên vật liệu, chúng tôi đều tự hỏi nếu đây là ngôi nhà của chính mình thì phải thiết kế ra sao cho hợp lý nhất, mua loại vật liệu gì cho tốt nhất... Giữa sự sôi động, thậm chí là xô bồ của đô thị ngày nay, bản thân tôi cũng như nhiều người khác đều muốn chốn đi về của mình thật bình yên, thật thoải mái. Vì thế, chúng tôi đã quyết tâm xây Sky Garden với bể bơi, khu vui chơi trên độ cao 17,5 m so với mặt đất, có các khu vườn lộ thiên trên các sảnh tầng làm nơi tụ họp dành cho cư dân.

Có lẽ nhờ những quyết tâm trên mà cư dân của Dolphin Plaza sau khi chuyển về sinh sống đều rất hài lòng, coi đây thực sự là tổ ấm, là chốn đi về thân thương của mình. Đặc biệt, việc dự án được trao giải Nhất Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2012 là sự ghi nhận của giới chuyên môn đối với những nỗ lực của chúng tôi dành cho “ngôi nhà” Dolphin Plaza.

Xây dựng trong bối cảnh kinh tế khó khăn, chắc chắn không phải là dễ dàng để chủ đầu tư thực hiện dự án Dolphin Plaza như “xây nhà của mình”?

- Đúng là nhiều lúc chúng tôi đã phải “nín thở” vì chỉ cần sai hướng một chút là có thể chết chìm. Trên thực tế, nhiều dự án bất động sản khởi công cùng thời điểm với Dolphin Plaza đã bị đình trệ, nhiều doanh nghiệp bất động sản phải đối mặt với nguy cơ phá sản. Duy trì được tiến độ dự án đã khó, việc đảm bảo được chất lượng của dự án càng khó hơn. Chỉ cần thay đổi mỗi thứ một chút, giảm tiện ích, giảm sân vườn, chúng tôi sẽ có thêm lợi nhuận.

Nhưng với nỗ lực của những người đang xây nhà cho mình, chúng tôi phải luôn tỉnh táo, sáng suốt và cố gắng hết sức để kiên định theo phương án thiết kế đã duyệt.

Trong khi "tấc đất là tấc vàng", Dolphin Plaza có quá lãng phí không khi dành nhiều không gian cho các tiện ích, sân vườn?

- Mức sống của người Việt ta ngày càng cao. Nhu cầu về các không gian sống và làm việc tiện nghi, hiện đại nhưng gần gũi với thiên nhiên sẽ trở thành tất yếu. Vì thế, dù chúng tôi phải giảm mục tiêu lợi nhuận của mình nhưng được chứng kiến sự thoả mãn của mỗi cư dân Dolphin Plaza khi sống trong căn hộ của mình, vui chơi trong khu vườn của mình, chúng tôi tin là đã làm đúng. Không phải ngẫu nhiên mà mới được đưa vào vận hành cuối năm 2012, nhưng tỷ lệ lấp đầy của Dolphin Plaza là khá tốt so với các dự án cao cấp khác trong khu vực. Khách thuê nước ngoài, đặc biệt là người Nhật - những người nổi tiếng khó tính đã chọn Dolphin Plaza là “tổ ấm” trong thời gian sống, làm việc tại Việt Nam.

Xin cảm ơn ông!

An Khê thực hiện

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

27

DẤU ẤN

KIẾN TRÚC

TRẢI NGHIỆM MỚI

Đường tới chung cư Cách đây hơn mười năm, khi tôi đến thăm vợ chồng nhà thơ H. ở khu đô thị mới Linh Đàm thì nơi đó vẫn còn là một khu vực vắng vẻ. Mới 8 giờ tối mà phố xá vắng teo, trên những chung cư cao tầng chỉ loáng thoáng vài căn hộ bật điện. Cả một khu đô thị mênh mông mới có rất ít người ở. Người Hà Nội hồi đó vốn quen với cuộc sống ở những khu phố đông đúc, vẫn thấy e dè với những khu đô thị mới.

Minh Hy

28

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ktdt.vn/hanoitimes.vn

đã mọc lên và mở rộng Hà Nội ra bốn phía như Mỹ Đình, Việt Hưng, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Ciputra, Nam An Khánh, Dương Nội, Gia Lâm… đánh dấu một bước ngoặt chưa từng có về quy mô và cấu trúc đô thị của Hà Nội.

“Từ lâu tôi đã nhận ra rằng, cuộc sống trong những căn nhà ống thật bất tiện”, nhà thơ H. nói. “Chúng ta bước chân ra khỏi nhà là gặp đường. Không có cây xanh, không có chỗ đi bộ, không có sân chơi cho trẻ. Ngõ ngách lúc nào cũng ồn ào, ô nhiễm vì chợ búa, vì xe máy đi lại. Không ai có thể thư thái đọc sách hay nghe nhạc trong những không gian như vậy. Những người đã quen với cuộc sống như thế gọi đó là “văn hóa”, nhưng đó chẳng qua chỉ là sản phẩm của hoàn cảnh và thói quen của một thời đại đô thị tiền công nghiệp chứ chẳng phải là những giá trị gì ghê gớm”.

Ảnh: Đức Nguyễn

Mùa hè 2013 tôi có dịp trở lại Linh Đàm. Giờ đây nó đã trở thành một trong những khu đô thị nhộn nhịp bậc nhất của Thủ đô. Những cây non trơ trọi ngày nào giờ đã lớn. Dưới những chung cư cao tầng là những quán cà phê, quán cơm, quán phở đầy màu sắc. Buổi chiều mát, người ta xuống đường đi dạo ở vỉa hè hay trong vườn hoa công cộng. Không chỉ có thanh niên hay những cặp vợ chồng trẻ dắt con đi chơi, mà tôi còn thấy nhiều người già tập dưỡng sinh hoặc ngồi thư giãn trên ghế đá.

Nhà thơ H. giờ đã sang tuổi bốn mươi. Vợ chồng anh có hai cháu, đứa lớn học lớp 5, đứa nhỏ mới vào lớp 1. Nhà thơ H. đã sống ba đời ở Hà Nội. Tôi nhớ anh từng sống trong một ngõ nhỏ, taxi không đi vào được. Nhà anh hồi đó rộng 4 mét dài 12 mét, bố mẹ anh xây 4 tầng. Anh là con cả, bố mẹ anh sống ở hai tầng dưới, để hai tầng trên cho vợ chồng anh. Thực ra sống thế cũng ổn, nhưng vì mẹ anh và vợ anh thường xuyên mâu thuẫn, nên anh quyết định xin bố mẹ ít tiền ra ở riêng và bị bố mẹ phản đối kịch liệt. Biết không thể thuyết phục được bố mẹ, H. đành bán hết đồ đạc của hai vợ chồng rồi xoay xở vay mượn được hơn 200 triệu. Hồi đó khu đô thị Linh Đàm vừa khánh thành, giá còn rất rẻ, vợ chồng anh mua được một căn trên tâng 8. Hiện tại một căn hộ như thế có giá hơn 2 tỷ.

Linh Đàm là khu đô thị mới tiêu biểu, khởi đầu cho trào lưu xây dựng các khu đô thị ở “vành đai 3” và “vành đai 4” của Hà Nội sau các khu đô thị ở “vành đai 2” được xây dưới thời bao cấp như các khu Phương Mai, Kim Liên, Thành Công, Thanh Nhàn… Hơn 10 năm sau, hàng loạt khu đô thị mới hiện đại

Cuộc sống ở những khu đô thị mới quả thực có nhiều nét khác so với cuộc sống ở trong những khu phố cũ hoặc những ngõ ngách của Hà Nội. Người ta dần quen với phong cách đi chợ ở siêu thị, thanh toán bằng thẻ tín dụng, đặt mua hàng qua điện thoại hoặc internet. Nhiều gia đình mua ô tô vì không phải lo chỗ đậu, chỗ gửi. Buổi sáng hay buổi chiều, người ta chỉ cần ra khỏi nhà là có chỗ đi bộ hoặc chơi thể thao. Sau giờ làm, người ta có không gian yên tĩnh để thư giãn, đọc sách hoặc nghe nhạc.

Các khu đô thị mới cũng thường có bể bơi, phòng tập thể hình, các dịch vụ làm đẹp. Những dịch vụ khác như ngân hàng, bưu điện cũng thường có cơ sở ngay ở khu đô thị để phục vụ nhu cầu người dân. Hiện tại, những khu đô thị mới có nhược điểm là thường nằm xa trung tâm khiến việc đi lại có phần bất tiện, nhưng trong tương lai, khi hệ thống giao thông công cộng hiện đại (tàu điện ngầm, tàu điện trên cao) phát triển, những khu đô thị ở bốn phía của Hà Nội được nối với nhau và nối với trung tâm thì vấn đề này sẽ tự động được giải quyết.

Hơn mười năm qua, cùng trào lưu đô thị hóa, Hà Nội và các đô thị Việt Nam đã thay đổi với tốc độ nhanh hơn tất cả các giai đoạn trước đó. Hà Nội dần bứt ra khỏi văn hóa “phố phường”, vốn có rất nhiều nét liên hệ với văn hóa “làng”, để tiến tới văn hóa đại đô thị. Trong cuộc bứt phá này, nhiều giá trị và thói quen cũ đang phải cọ xát với thực tế để hình thành nên những giá trị và thói quen mới.

Nhà thơ H. chia sẻ: “Thực lòng mà nói, tình cảm gia đình tôi đã có lúc mất mát. Bố mẹ muốn con cháu sống chung dưới một mái nhà, nên khi tôi dọn ra ở chung cư, các cụ đã rất giận. Phải một thời gian sau, các cụ mới dần thay đổi. Khi vợ tôi sinh con đầu lòng, mẹ tôi có tới ở cùng một thời gian nên bà nhận ra cuộc sống ở khu đô thị mới thật dễ chịu. Gần đây bố mẹ tôi đã bán nhà trong ngõ để mua một căn hộ gần vợ chồng tôi. Chúng tôi giờ là hai gia đình độc lập, nhưng vợ chồng tôi luôn có thể thăm bố mẹ bất kỳ khi nào. Cuối tuần chúng tôi lại đưa hai cháu tới thăm ông bà, nấu ăn chung. Như vậy chúng tôi vẫn giữ được tình cảm mà ai cũng có tự do cá nhân. Tôi nghĩ, đó chính là một nét giá trị của cuộc sống hiện đại.

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

29

QUY HOẠCH

ĐÔ THỊ

ĐỜI SỐNG THÔNG TINĐÔ QUY THỊHOẠCH

Phân khu đô thị S3

“Đậm đặc”

dự án phát triển đô thị Quy hoạch phân khu đô thị S3, tỷ lệ 1/5.000 do Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội lập đã được UBND TP phê duyệt. Việc phê duyệt phân khu đô thị này rất được mong đợi bởi đây là khu vực tập trung rất nhiều dự án.

Kiểm soát phát triển theo 30 ô quy hoạch

Xác định danh mục dự án ưu tiên

Phân khu đô thị S3 thuộc địa giới hành chính các xã Tây Mỗ, Đại Mỗ, Xuân Phương (huyện Từ Liêm); An Khánh, An Thượng, Vân Canh, Đông La, La Phù, Lại Yên, Song Phương (huyện Hoài Đức) và phường Dương Nội (quận Hà Đông).

Ranh giới khu vực nghiên cứu quy hoạch được xác định với phía Bắc giáp đất canh tác, đất ở làng xóm các xã Lại Yên và Vân Canh (huyện Hoài Đức); phía Nam giáp đất canh tác, đất ở làng xóm các xã La Phù (huyện Hoài Đức), xã Đại Mỗ (huyện Từ Liêm) và phường Dương Nội (quận Hà Đông); phía Đông, Đông Bắc giáp đường 70; phía tây giáp đường vành đai 4.

Cùng với việc cụ thể hóa định hướng của Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô, đồ án phân khu S3 có mục tiêu rà soát các đồ án quy hoạch, dự án đầu tư có liên quan. Từ đó, đề xuất giải pháp khớp nối đối với các đồ án quy hoạch, dự án đầu tư đã và đang triển khai.

Sơ bộ có hơn 20 dự án đã và đang trong quá trình triển khai, trong đó có các khu đô thị lớn từng là tâm điểm của thị trường bất động sản khi còn sôi động như Nam An Khánh, Bắc An Khánh, khu đô thị hai bên đường Lê Trọng Tấn...

Quy mô dân số được tính toán và cân đối trên toàn bộ chuỗi đô thị phía Đông vành đai 4, bao gồm cả dân số trong khu vực hành lang xanh và vành đai xanh, theo đó dân số đến năm 2030 khoảng 158.000 người, tối đa đến năm 2050 khoảng 252.700 người. Theo quy hoạch tổng diện tích đất xây dựng đô thị khoảng 1.595,9ha, trong đó đất xây dựng ngoài phạm vi dân dụng là 34,95ha. Phân khu được chia thành 6 khu và 30 ô quy hoạch để kiểm soát phát triển. Mỗi ô quy hoạch tương đương các đơn vị ở hoặc nhóm ở độc lập, được giới hạn bởi các tuyến đường chính khu vực trở lên. Đối với đất hỗn hợp quy hoạch xác định rõ, tỷ lệ đất xây dựng nhà ở không quá 30% đất hỗn hợp, công trình đa năng có nhà ở thì diện tích sàn nhà ở cũng không quá 30% diện tích sàn của công trình.

Quy hoạch đã phân kỳ đầu tư, xác định các danh mục dự án ưu tiên đầu tư. Theo đó, phần lớn quỹ đất khu vực phát triển đô thị từ đường vành đai 4 cũ về phía đông và một số khu đô thị được xác định phát triển đặc biệt trong Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô sẽ nằm trong quy hoạch xây dựng đợt đầu. Một số dự án hạ tầng xã hội và đô thị ưu tiên đầu tư gồm: phát triển các khu đô thị dọc theo các tuyến đường vành đai 3,5; tỉnh lộ 70; hình thành các trung tâm hành chính, thương mại, tài chính, văn hóa, y tế khu vực, phát triển hoàn thiện các dự án đã được Thủ tướng Chính phủ cho phép triển khai hoặc đang được nghiên cứu.

Các dự án khu đô thị Nam An Khánh, Bắc An Khánh, khu đô thị hai bên đường Lê Trọng Tấn khu A, khu đô thị Tây Mỗ Đại Mỗ; dự án cụm công trình công cộng, hỗn hợp dọc tuyến trục đại lộ Thăng Long (tạo động lực phát triển chính cho phân khu đô thị, làm cơ sở chuyển dịch ngành nghề lao động) được ưu tiên phát triển. Quy hoạch cũng đã xác định ưu tiên các dự án đáp ứng nhu cầu di dân và giãn dân tại chỗ.

Song Hà

30

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ktdt.vn/hanoitimes.vn ktdt.vn/hanoitimes.vn

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

31

VĂN HÓA

ĐÔ THỊ THĂM PHỐ VÀ NGƯỜI

Hàng Dầu - Cầu Gỗ Một góc tuổi thơ yêu dấu Ngân Hằng

Gặp gỡ nghệ sĩ Tiến Đạt ở phố Hàng Dầu Đến Cầu Gỗ - Hàng Dầu ngày nay thấy giống như một bức tranh sống “rối hình, rối màu” với cơ man cửa hàng kinh doanh dịch vụ, người xe tấp nập. Nhưng đi về nơi đây có một người nổi tiếng với những vai phản diện trên sân khấu kịch, trên phim với giọng nói trầm ấm như trong gió sông Hồng. Ấy còn là người duy nhất nối nghiệp nghề may complet của tiệm may Tiến Thành thời xưa: Nghệ sĩ Tiến Đạt.

diễn phản diện trên phim. Thế rồi những con phố Hà Nội hiện ra sâu lắng qua giọng nói của ông. Dù vợ chồng nghệ sĩ Tiến Đạt về ở phố Cầu Gỗ đã hơn hai mươi năm, nhưng tuổi thơ ông gắn với phố Lê Thái Tổ - nơi ngày trước có tiệm may complet Tiến Thành nổi tiếng của thân phụ ông.

Ông nói Hà Nội trong ký ức nhỏ hẹp thân thương, không rộng như bây giờ. Thời ấy là tiếng tàu điện leng keng, đường phố sạch sẽ, quang đãng, thanh lịch với những cửa hàng thời bao cấp - thời của cảnh xếp hàng mua gạo tem phiếu, dầu hỏa đun nấu…

Lãng đãng Hà Nội trong ông là những mái ngói liêu xiêu, góc phố vắng vẻ, yên bình.

Nhiều người đến giờ Nhưng cái nhớ nhất vẫn là tình người, thủa vẫn giữ được các nếp ấu thơ và tình cảm bạn bè. Ví dụ trong gia cô đọng: chí tình, vị tha, đình ông, sự giáo dục con cái không có gì nhiều khi đi hết cuộc đời to tát nhưng rất chặt chẽ, truyền thống. Trẻ con muốn làm gì phải hỏi ý kiến bố mẹ, bố mẹ cho phép mới được làm. Mọi động thái đều phải nhìn bố mẹ, soi vào mình (điều này Nghệ sĩ Tiến Đạt và vợ mình làm có được bố mẹ đồng ý không)...

Trên các con phố Hà Nội thời của ông, trẻ con đánh nhau cũng chỉ dùng tay vật nhau, dùng Hôm tôi đến hỏi thăm nhà ông, người trông xe đầu phố nắm đấm tay là cùng. Bạn bè chơi với nhau theo tốp: tốp vui vẻ chỉ dẫn. Một chị bán giày dép, còn tỏ ra vinh dự dẫn Cầu Gỗ, tốp Hàng Dầu... Có khi các bang, các tốp ở phố, tôi đến trước con ngõ nhà ông. Không thể ngay lập tức bọn trẻ đánh nhau xong lại trở thành bạn bè. nhận ra cái biển khiêm tốn “Nhà may Tiến Đạt” giữa các Hồi đó ở Lê Thái Tổ có nhiều công sở, trong đó có nhà in sạp giày dép tràn xuống sát mặt đường. Và cũng không Telesa (nay là báo Hànộimới), có nhà Phú Gia, kem 4 mùa, gặp ngay được vì ông đang đi đóng phim. Nhưng nghe nhà cưới Phương Hiên... Có cả tiệm may của gia đình ông. tôi nói qua điện thoại rằng muốn gặp để viết về phố Hà Phố ấy có nhiều những đoạn trống, trẻ con thường chơi Nội, ông nhận lời thu xếp gặp vào cuối tuần. Ông tiếp tôi xương cầy (đánh khăng), chơi bi, đánh đáo ven hồ, trèo trong phòng khách của gia đình, cũng là nơi để bàn cắt, me, trèo sấu, chơi đánh trận giả... Năm 1981, vợ chồng tủ bày mẫu và tiếp khách đến may đo. Nghe giọng nói Hà ông về ở phố Hàng Dầu, con phố còn rất vắng vẻ. Nó là Nội ấm, gặp nụ cười hiền, cương nghị trên gương mặt phố đằng sau phố lớn Đinh Tiên Hoàng, được dùng như ông, tôi thấy ông khác hẳn với các sắc thái của những vai

32

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ktdt.vn/hanoitimes.vn

Ảnh: Yên Chi

Điểm đến mua sắm * Cửa hàng Đồng Hồ 47-49 Cầu Gỗ: Là một trong những cửa hàng bán buôn bán lẻ các loại đồng hồ nhập khẩu cao cấp lớn và lâu năm trên phố. Mua đồng hồ tại cửa hàng lớn có chế độ bảo hành uy tín hơn mua tại chợ trôi nổi. * Tiệm may áo dài Mỹ Vinh 59 Cầu Gỗ: Là một trong những nhà may áo dài truyền thống cổ lâu đời còn lại ở phố. Cửa tiệm nhỏ của cụ Lê Mỹ Vinh, truyền lại cho bảy người con nối nghề may áo dài. Được biết tiệm may chủ yếu áo dài truyền thống cho khách là những người quen tín nhiệm giới thiệu cho nhau. Giá công may: 500 ngàn đồng/bộ. * Tư vấn du lịch: Có ít nhất 5 điểm tư vấn du lịch thương hiệu Sinh café- Opentours nằm rải rác trên con phố này, dành cho bất kỳ du khách có nhu cầu tư vấn du lịch Hà Nội và trên cả nước miễn phí.

Ẩm thực trên phố Cầu Gỗ * Sáng có phở Bà Phong ở số 45. Khách ăn phở trong nghách hẹp, hoặc trên vỉa hè, phong cách dã chiến, vừa ăn vừa ngắm phố phường: 25.000đ/tô. * Tối có phở Bà Đức ở số 48 ngon nổi tiếng, đông khách nhất là giới trẻ. * Có hai cửa hàng bún thang lâu đời nổi danh trên phố Cầu Gỗ là bún Thang ở số 32 và một hàng ở đầu ngõ Cầu Gỗ, cạnh gốc si già. Giá: 30.000đ/tô. Bán từ sáng sớm đến đêm khuya. * Buổi trưa trên phố Cầu Gỗ là thế giới của bún chả. Bánh Khúc Quân bán cả ngày ở 35 Cầu Gỗ nổi tiếng khắp nơi. Giá: 10.000đ/gói. * Hải sản đêm tràn vỉa hè ở Cầu Gỗ có hai hàng ngon nổi tiếng là Hạnh ở 45 Cầu Gỗ, và quán Tường Linh.

một bãi đỗ xe bus của Hà Nội cho khách đi vào phố hay ra ngoại vi. Đặc biệt, quan hệ xã hội theo chủ quan của ông, nhiều người đến giờ vẫn giữ được các nền nếp cũ: chí tình, vị tha, nhiều khi đi hết cuộc đời. Là những người nghệ sĩ như ông đương nhiên cũng có điều nọ tiếng kia, nhưng nghệ sĩ Hà Nội làm ra làm, chơi ra chơi, thẳng thắn, thật thà. Mà theo ông, chỉ cách đấy mới có thể hóa giải nhiều điều tưởng chừng rất khó khăn.

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

33

VĂN HÓA

ĐÔ THỊ NÉT XƯA THĂM PHỐ VÀ NGƯỜI

C

hả ai nhớ người nặn tò he ấy ngồi ở cổng đền Ngọc Sơn từ bao giờ. Chỉ biết rằng các cụ già bảo hồi nhỏ đã thấy người nặn tò he ở đó, giờ vẫn thấy người nặn tò he ở đó, tuy hình như có khác. Với mấy cục bột màu, thứ bột nếp hẳn hoi nhé, và dĩ nhiên cộng với bàn tay khéo léo, người nặn tò he có thể ‘chế” ra tất cả những gì mà khách yêu cầu. Xe đạp ư? Có ngay một chiếc xe đạp gọn gàng xinh xắn đứng chênh vênh trên que tre mảnh dẻ. Tiên nữ ấy à?

Chờ tí tị thôi, chưa đến phút đâu, sau một hồi múa tay, đã có nàng tiên xiêm áo thướt tha hiện ra. Người nặn tò he ở cửa đền Ngọc Sơn giỏi thế, tài thế mà lại rất ít nói, hình như ông nhường hết cho bàn tay nói.

Và những ký ức...

Nguyễn Thị Len - Quản lý văn phòng: Tôi đến làm việc trên phố Cầu Gỗ này nhiều năm. Tôi thích phố Cầu Gỗ vì lòng phố rộng, sầm uất, đông vui hơn hẳn các phố cổ khác. Phố nằm gần trung tâm phố cổ Hàng Ngang, Hàng Đào, Đồng Xuân… và các danh thắng nổi tiếng như Hồ Gươm, Đền Ngọc Sơn… tiện đi lại, đi bộ chỉ mất ít phút nên du khách ở nơi khác đến Hà Nội thích thuê khách sạn trên phố này. Có lẽ cũng vì thế mà các dịch vụ trên phố rất đa dạng, tiện lợi để phục vụ đối tượng khách thăm quan từ giày dép, thời trang, đến đồ lưu niệm, đặc biệt là các dịch vụ ăn uống trên phố khá đặc sắc từ sáng sớm đến tối khuya…

Lê Quang Dũng - Chủ tiệm may: Phố Cầu Gỗ xưa rất êm đềm, giờ quá nhộn nhịp ồn ào. Đối với những người sinh ra lớn lên, có tuổi thơ ở đây như tôi, vẫn còn lưu trong ký ức hình ảnh con phố hiền hòa ngày xưa, trẻ con chơi trên vỉa hè dưới những tán bàng. Ở phố xưa có những cửa hàng chuyên xích lô tụ tập, hay những buổi chiều có cảnh xe rác với tiếng gõ kêu lanh canh rất rõ. Còn bây giờ quang cảnh phố tấp nập hiện đại hơn, ngoài các cửa hàng buôn bán ban ngày, còn có thế giới ẩm thực về đêm, chắc chắn những điều đó phù hợp với lớp thanh niên trẻ năng động hơn.

34

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

Với vẻ ung dung đến mức bình thản, chờ nghe yêu cầu của các “khách hàng nhí”, người nặn tò he bắt tay vào làm công việc “tạo hóa” của mình. Bàn tay cứ thoăn thoắt véo, bóp, nặn, vo, kéo cái đám bột nếp một lúc, thế là hiện ra ngay một ông Quan Vân Trường mặt đỏ râu dài, một chú khỉ Tôn Ngộ Không láu lỉnh tinh

ktdt.vn/hanoitimes.vn

Người nặn tò he ở cổng đền Ngọc Sơn Nguyễn Văn Bình

quái, một con trâu tròn căng, đen bóng có cặp sừng đỏ, và nữa, hai con vẹt đấu mỏ vào nhau không cất tiếng nhưng vẫn có cảm giác nghe thấy tiếng chí chóe của chúng.

Tò he nhỏ nhỏ, xinh xinh mà điêu luyện tinh tế. Tò he luôn hút hồn trẻ con, bởi gì nhỉ? Bởi màu sắc sặc sỡ, bởi cái chất bột nếp hay bởi vẻ ngộ nghĩnh của các nhân vật? Khó mà biết lắm, chỉ thấy rằng trẻ con bao giờ cũng cầm tò he trân trọng, nâng niu như cầm một que kem, hơn cả que kem ấy chứ, đó là một báu vật sặc sỡ. Tất cả những tò he đáng yêu đến mức ngắm mãi không chán và thi thoảng lại muốn...ăn. Có lẽ chính vì Người nặn tò he là những điều bạn của đám trẻ như thế mà trẻ không thấy con, một người bạn con thì thôi, chứ không gặp thì nhớ. đã nhìn thấy người nặn tò he ở cửa đền Ngọc Sơn thì có đến giời cũng chịu, chả tài nào ngăn để chúng không lăn xả vào.

Cực giản dị, chỉ một cái túi nhỏ, một chiếc xe đạp cà tàng, theo đúng nghĩa cà tàng chứ không phải nghĩa bóng nghĩa gió đâu, hàng ngày nhẫn nại đạp xe từ đẩu đâu đến, thế mà người nặn tò he vẫn cứ “sống khỏe” ở chốn Hà thành huyên náo, đắt đỏ này.

Người nặn tò he là bạn của đám trẻ con, một người bạn không gặp thì nhớ. Thế nhưng một sáng mưa lay phay, bọn trẻ ở những khu phố gần đó mò ra cổng đền Ngọc Sơn thì không thấy người nặn tò he đâu cả. Hai ngày, ba ngày, rồi đến cả tuần cũng không thấy. Khu vực cổng đền Ngọc Sơn mới trống trải làm sao. Bẵng đi một dạo nữa, tưởng rằng thôi thì đành phải chấp nhận cái khỏang thiếu vắng ấy, thì đột nhiên người nặn tò he lại xuất hiện ở cổng đền Ngọc Sơn, nhưng mà người này trẻ hơn. Và những nhân vật xinh xinh màu sắc sặc sỡ, thơm thơm lại hiện ra, chót vót trên những chiếc que tre dài.

Người nặn tò he trẻ ở đền Ngọc Sơn.

Ảnh: Đức Nguyễn SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

35

VĂN HÓA

ĐÔ THỊ

HÀ NỘI BỐN MÙA

V

Sống trong mùa thu Mai Linh

ào một độ tuổi nào đấy con người

mới có cảm nhận rõ rệt về mùa nơi mình ở và gắn bó, lắng nghe được âm thanh chuyện trò của nó, nhìn ra được sự biểu đạt của các cảnh sắc, mùi vị cuộc sống trong mùa ấy, tìm ra các giai điệu và sự hòa hợp với nhịp sống của mình. Sự gắn kết giữa thiên nhiên và con người có được sự hòa điệu cũng có thể tạo ta niềm hạnh phúc tràn đầy năng lượng. Với những người có óc sáng tạo, đấy còn là sự thăng hoa.

Ở đây bây giờ là đầu tháng Mười. Trên đất Bắc, mọi người hầu như đều cảm thấy rõ rệt mùa thu vào tháng Mười. Khi đã qua rằm tháng Tám, đôi khi vẫn còn có những ngày mưa rắc rây của những tháng ngâu. Thời gian này trên đất Bắc cũng là tâm điểm của mùa xao động các cơn bão và áp thấp nhiệt đới. Trong những thành phố cách xa biển như Hà Nội thì chỉ bị ảnh hưởng bão, nhưng những ngày mưa gió có thể kéo dài suốt cả tuần.

Nhưng sau những hôm ảnh hưởng mưa bão ấy thì chính thức mùa thu về trong những ngọn gió heo may lành lạnh. Cái lạnh cuối thu đầu đông quyện vào mùi hương hoa sữa thoảng bay ngọt ngào từ đầu đêm cho tới sáng hôm sau thật nồng nàn quyến rũ. Cảm xúc về thời gian vào mùa thu ở mỗi tuổi cũng khác. Với tuổi trẻ thì đấy là thời gian gợi cảm nhất của lời gợi ngỏ tình yêu lứa đôi, nhiều sự thôi thúc tìm đến với nhau hơn, lời tỏ tình trong mùa thu cũng nồng nàn sâu sắc hơn, ghi dấu ấn kỷ niệm mãnh liệt hơn mặc dù còn chưa biết là mối tình có đi đến hôn nhân hay không, nhưng ai đã từng qua tuổi trẻ trên đất Bắc vào mùa thu cũng có kỷ niệm in sâu một mối tình với chàng trai hay một cô gái với đôi kỷ niệm bình dị trên những nẻo đường ngợp hương hoa sữa. Để rồi khi tuổi trẻ đã qua đi, trải biết bao thăng trầm của đời mình, mỗi khi mùa thu về hương hoa trên những nẻo đường góc phố thân quen gợi nhắc ngày cũ, người xưa với nỗi nhớ nhung trong sáng. Nhiều cặp đôi sống với nhau chưa cơm dẻo canh ngọt, lục đục vì những chuyện không đâu chạm đến mùa thu, chạm hương mùa thu thì lại quay về tìm lại thương yêu nồng say như thủa ban đầu.

36

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

Đôi khi thiên nhiên cũng là một người giảng hòa tuyệt vời mà ta không biết.

Mùa thu bao giờ cũng nhắc tới hương cốm nếp mới xanh xanh. Chẳng đâu trên thế gian này có cái thức ăn là cốm nếp mới xanh xanh như Hà Nội. Chỉ Hà Nội có cốm nếp mới xanh thơm thơm hương mùa Thu. Nó cũng đặc biệt trong cách những người hàng rong quảy gánh trên vai vào phố bán cốm nếp mới ủ trong lá sen xanh.

Tôi thích gắn cốm nếp mới với hương xanh xanh sống trong mùa thu của tháng Mười. Và cùng với hương cốm, hương hoa sữa còn có hương Hoàng Lan và Hương hoa móng rồng. Những loài hoa màu xanh non, cánh mềm mại trên những thân cành gỗ cứng cáp tỏa ra mùi hương của mùa thu bên những khung cửa sổ trổ ra những khoảnh vườn đêm sâu lắng khó quên. Và chỉ trong những tuần đầu tháng Mười thôi nhé, hãy để ý cảm nhận và sống trong thời gian này, thời gian sống trong mùa thu của mùa hương xanh xanh nồng say. Hãy đi dạo ngoài trời nhiều hơn vào buổi tối, đi trên những con đường tràn hương hoa sữa hay hoàng lan. Hít thở thật sâu hay chỉ là tản bộ dọc theo từng con phố, cùng với những người yêu hay người bạn thân nhất. Lúc này thì những tán lá bàng chưa đỏ, những cây cơm nguội cũng chưa vàng. Màu thu và linh hồn của mùa thu xanh xanh tuyệt đẹp!

ktdt.vn/hanoitimes.vn

Bộ đội về tiếp quản Thủ đô ngày 10/10/1954.

Ảnh: T.L

Ảnh: Hải Hưng SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

37

TIÊU DÙNG

aidoco và những tác phẩm vẽ vàng lên sứ bằng tay tinh xảo Lê Thúy Hạnh Thương hiệu Haidoco (nghệ nhân Bùi Xuân Hải biệt danh "Hải đồ cổ) được biết đến hơn 30 năm qua với những tác phẩm nghệ thuật quý. Những tác phẩm của Haidoco luôn mang trong mình nhiều dấu ấn của thời gian và bản sắc độc đáo. Ông đã không ngừng khám phá những cách làm mới để tạo nên vẻ đẹp cho các tác phẩm. Sau nhiều lần lao tâm khổ tứ, ông trở thành nghệ nhân đầu tiên tại Việt Nam thành công trong việc khôi phục kỹ thuật “Vẽ lên sứ”.

Vẻ đẹp độc đáo thực sự của Haidoco chính là ở nét vẽ tinh tế và sắc nét. Một tác phẩm hoàn chỉnh thường có tới hàng vạn nét vẽ bằng tay và mất nhiều tháng để hoàn thiện. Chính vì thế, mỗi tác phẩm luôn là độc nhất. Mỗi mẫu thiết kế thường chỉ có thể làm ra một hoặc cùng lắm là một vài sản phẩm. Các tác phẩm của Hải đồ cổ luôn tôn vinh quốc họa của Việt Nam. Chúng ta có thể tìm thấy hình ảnh hoa sen thuần Việt, Chùa Một Cột, Quốc Tử Giám… được tôn vinh trên các sản phẩm của Haidoco vừa kiêu hãnh vừa linh thiêng.

Giá trị đặc biệt trong các tác phẩm của Haidoco không chỉ là hoàn toàn làm bằng tay và chất liệu vàng 24k mà còn ở những câu chuyện thú vị với các thông điệp ý nghĩa, như tác phẩm “Phượng Hoàng Lửa” thể hiện cho những gì tinh anh và trường tồn, tác phẩm “Sái Thủy Quan Âm” thể hiện lòng đại từ đại bi, cứu khổ cứu nạn của Phật giáo…

38

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ktdt.vn/hanoitimes.vn ktdt.vn/hanoitimes.vn

Những tháng gần đây, tại Room 4 Sofitel Plaza Hà Nội diễn ra sự kiện nhỏ nhưng thu hút nhiều người tới tham gia mang tên “Đánh thức giác quan”. Tại đây, mọi người được tận mắt chứng kiến các nghệ nhân của Haidoco dùng bút lông mèo vẽ vàng lên sứ với kỹ thuật tinh xảo.

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

39

TIÊU DÙNG

Thử

cảm nhận Mỗi tháng, chuyên đề Đô thị & Cuộc sống sẽ giới thiệu tới bạn đọc một số mặt hàng như mỹ phẩm, trang phục, thực phẩm chức năng, sách... Hãy đăng ký dùng thử và chia sẻ với chúng tôi cảm nhận của bạn về sản phẩm.

03 chai sữa tắm Vineyard Peach Shower Gel 250 ml

của Thebodyshop trị giá 189.000 VNĐ Gel tắm đặc biệt không chứa xà phòng với hương thơm của trái đào hoang dã mới hái, chiết xuất dầu hạt đào vùng Địa Trung Hải và mật ong đến từ Ethiopia giúp dưỡng ẩm, cho da mềm mại, tươi mát và mịn màng.

05

cuốn “John đi tìm Hùng” của Nhà xuất bản Kim Đồng trị giá 59.000VNĐ/cuốn.

Nhật ký hành trình của một thanh niên người Mỹ gốc Việt, không một đồng trong ví đã đi dọc đất nước trong 80 ngày để được kết nối thật sự với quê hương, hòa nhập thật sự với đồng bào.

40

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ktdt.vn/hanoitimes.vn ktdt.vn/hanoitimes.vn

&

Chia sẻ nhận quà Với mong muốn trở thành người bạn tâm giao của mỗi gia đình, chuyên đề Đô thị & Cuộc sống trân trọng dành tặng 5 độc giả có thư đăng trên số phát hành tháng 10/2013 một tuýp kem tay

Absinthe

Purifying Hand

03 đồ chơi Con quay vô cực Cực địa thiên kim

(dòng tiêu chuẩn) trị giá 228.000VNĐ/hộp Với cấu trúc 5 thành phần chuẩn, vòng chiến đấu làm bằng kim loại, nắp chiến thần có chip nên các bé sở hữu Cực địa thiên kim có thể đăng ký thi đấu và xếp hạng. Cực địa thiên kim giúp các phát triển thị lực, giác quan, giải trí sau những giờ học tập căng thẳng.

Cream 30ml của hãng mỹ phẩm nổi tiếng Thebodyshop trị giá 169.000 VNĐ.

Kem dưỡng Absinthe hàng

Purifying ngày

đầy

tinh tế với chiết

Mẫu đăng ký

Thử

xuất từ cây ngải

cảm nhận

Họ và tên:.................................................................... Nam:........... Nữ:......... Địa chỉ:................................................................................................................

CMND:....................................... Cấp ngày:...........................tại:......................

Số ĐT:................................................. Email:......................................................

Tôi muốn dùng thử sản phẩm:

đắng giúp dưỡng ẩm cho tay, mang lại cảm giác mềm mại, tươi mới và thanh khiết cho đôi tay của bạn.

Hãy gửi những tâm sự, ý kiến và ảnh cá nhân của bạn với tiêu đề “Chia sẻ và nhận quà” về tòa soạn chuyên đề Đô thị & Cuộc

Sữa tắm Vineyard Peach Shower Gel 250 ml của The body shop

sống theo địa chỉ: 21 Huỳnh Thúc Kháng,

Sách John đi tìm Hùng của Nhà xuất bản Kim Đồng

phường Láng Hạ, quận Đống Đa, Hà Nội

Con quay vô cực Cực địa thiên kim (dòng tiêu chuẩn)

theo địa chỉ: Chuyên đề Đô thị & Cuộc

Hãy nhanh tay cắt phiếu và gửi thư với tiêu đề “Thử và cảm nhận” về tòa soạn Tạp chí Đô thị & Cuộc sống theo địa chỉ: 21 Huỳnh Thúc Kháng, phường Láng Hạ, quận Đống Đa, Hà Nội. Danh sách bạn đọc may mắn nhận sản phẩm dùng thử sẽ được đăng trên số thứ 2.

sống, 21 Huỳnh Thúc Kháng, phường Láng Hạ, quận Đống Đa, Hà Nội.

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

41

THỜI TRANG

hu quyến rũ

Tiết trời giao mùa với những cơn mưa bất chợt, chút se lạnh đã đến. Đây cũng là khoảng thời gian gây “khó” cho các tín đồ thời trang, khi phong cách thời tiết chưa thực sự ổn định để tìm cho mình những bộ cánh thích hợp. Nắm bắt được nhu cầu này, thời trang ALCADO một lần nữa chiều lòng khách hàng bằng tung ra BST mới nhất cho mùa Thu – Đông này. Với kiểu dáng và chất liệu cao cấp, mỗi bộ trang phục công sở của ALCADO sẽ tạo thêm nét thanh lịch, hiện đại, nữ tính cho chị em.

42

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

TIN TỨCTHỦY PHONG ĐÔ THỊ & ĐỜI SỐNG

Sự thật về thị trường vật phẩm phong thủy Phan Vũ Mạnh Đức

Nguồn gốc và giá trị vật phẩm phong thủy hiện đại Tháp văn xương, thủy tinh cầu, nghê đồng, cóc đồng, con rồng, cây vàng ngọc, thuyền buồm, ngọc như ý, các con giáp, ngọc miếng, đá phong thủy, tranh đá quý phong thủy, chuông gió, thần sa – chu sa, đá thạch anh, cây xanh, bể cá cảnh… thậm chí đến đèn tụ quang, đèn chiếu cũng được gắn mác phong thủy.

Có thể nói, vật phẩm phong thủy ngày nay nhiều chưa từng thấy trong hơn 2.500 năm hình thành và phát triển của khoa học này. Tuy nhiên, về mặt chất liệu (ngũ hành), cơ bản có thể chia làm hai loại kim (đá, đồng) và mộc (nhựa, cây xanh và một vài loại khác), nghĩa là nhiều nhưng không đủ. Nếu tất các các vật phẩm nói trên đều có giá trị phong thủy thực sự thì cũng không thể phù hợp với tất cả mọi người, mọi nhà. Loại thuộc kim chủ yếu dùng để trấn yểm, thuộc mộc làm tăng vận khí.

Ngày nay, thật dễ dàng nếu bạn muốn tìm một cửa hàng vật phẩm phong thủy trên các phố lớn của Hà Nội. Tuy nhiên, vấn đề là giá trị phong thủy của các loại vật phẩm này ra sao, tác dụng thế nào không hẳn ai cũng biết?

Sau nhiều năm khảo sát, tìm hiểu, phân loại, đối chiếu với nguyên tắc làm vật phẩm phong thủy… chúng tôi rất buồn phải đưa ra kết luận: Hầu hết vật phẩm phong thủy trên thị trường chỉ có giá trị duy nhất là trang trí.

Ngoại trừ bể cá và cây xanh, 99% vật phẩm được gắn mác phong

44

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

thủy đều có nguồn gốc Trung Quốc, số còn lại chủ yếu là tranh đá quý phong thủy, đá phong thủy, đá thạch anh… của Việt Nam cũng được gắn mác phong thủy. Ở Trung Quốc, nhờ sự phát triển của khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ sản xuất vật liệu không nung sau khi phát hiện ra loại phụ gia có tên Kyanite. Ngoài việc sử dụng trong sản xuất vật liệu xây dựng cao cấp, thiết bị chịu lửa… chất phụ gia này còn được ứng dụng để sản xuất hàng loạt đồ trang sức, ngọc, đá quý, thủy tinh, pha lê, nhựa tái sinh... Đương nhiên, đây chỉ là sản phẩm công nghệ (không thuần nhất) và được sản xuất hàng loạt nên không thể có giá trị phong thủy, đồng thời giá thành cũng rẻ ngoài sức tưởng tượng.

Tại các chợ đêm ở Nam Ninh (Quảng Tây, Trung Quốc), một miếng “ngọc phỉ thúy ” (còn gọi là ngọc xanh, ngọc Mianmar) giá chỉ 3 Nhân Dân tệ (khoảng 12.000 đồng Việt Nam). Các loại hàng thạch anh, thủy tinh cầu, nghê đồng, cóc đồng, tượng phật, tháp văn xương, tiền ngũ đế, ngọc như ý, phong

ktdt.vn/hanoitimes.vn ktdt.vn/hanoitimes.vn

thủy luân, tượng Quan Công, vòng ngọc, ngọc trai, hạt cườm, tràng hạt, chuông gió… theo mức “giá khởi điểm” nói trên mà tăng lên, nhưng không loại nào quá 200 Nhân Dân tệ.

Tình trạng này cũng diễn ra tương tự ở Quế Lâm, Quảng Châu, Thâm Quyến, Đại Lý, Thạch Lâm, Côn Minh… Phổ biến nhất là tại các khu du lịch, các chợ đá, cửa hàng đồ trang sức. Người Trung Quốc mua những đồ này như chúng ta mua đồ lưu niệm ở các điểm du lịch.

Tuy nhiên, khi sang đến Việt Nam, nhờ được gắn mác phong thủy với công năng chủ yếu là “chiêu tài tiến bảo, hóa sát trừ tai”, một miếng ngọc như nói trên có thể bán với giá 300.000 – 500.000 VNĐ; còn những thứ như nghê “đồng”, cóc đồng, tỳ hưu, ngọc như ý, thủy tinh cầu… thì chủ hàng có thể thoải mái nâng giá lên hàng chục triệu đồng/món!

Năm 2005, tại Thạch Lâm (Vân Nam – Trung Quốc) chúng tôi đã vờ hỏi mua giá bộ đồ gồm một đôi sư tử và một tượng Quan Âm ngồi tòa sen cao chừng 13cm. Tất cả được giới thiệu là “ngọc thạch nhũ” (một loại ngọc màu sữa được làm bằng bột đá và phụ gia) có thể trấn tứ phương sát khí. Giá phát ra là 90 Nhân dân tệ, bán 15 Nhân Dân tệ.

Khi về đến Hà Khẩu, một thương nhân cho biết: “Ông mua nhiều, tôi bán 10 Nhân dân tệ/bộ, giao hàng tại Hà Nội”!

Riêng về các loại đá, người dân ở các tỉnh phía Nam và Đông Nam Trung Quốc (thêm Vân Nam và Thượng Hải) có truyền thống chơi “Kỳ thạch” (đá lạ, đá hiếm). Người ta đi khắp núi cao rừng sâu hoặc sông suối tìm những hòn đá có hình thù đặc biệt, có hệ thống vân đá như một bức tranh, có màu sắc kỳ lạ… đem về chơi như vật trang trí, đồ sưu tầm.

Bà Trương Hồng Vĩ – Phó ban Tuyên truyền đối ngoại Khu ủy Quảng Tây, Trung Quốc cho biết: “Tập quán này thể hiện lòng kiên trì tìm kiếm, khả năng phát hiện, khả năng thẩm mỹ của con người. Đồng thời đề cao ý nghĩa vững chắc như đá, thành thực như đá, nhẫn nại như đá, hùng vĩ như đá… như mong muốn về sức khỏe và đức tính tốt đẹp trong kết giao bạn bè của con người”.

Tìm được một hòn đá hiếm, đá lạ thậm chí khó khăn vất vả hơn tìm ngọc quý. Nhưng từ khi có chất phụ gia Kyanite, thiên hình vạn trạng “kỳ thạch” đã được đúc ra và bày bán nhiều hơn bất kỳ loại củ quả, khoai lang nào trên thị trường.

Lựa chọn và sử dụng thế nào cho đúng?

Vật phẩm phong thủy trước hết phải là sản phẩm chuyên biệt, chỉ có thể dùng cho một trường hợp cụ thể. Thầy phong thủy căn cứ vào tuổi tác chủ nhà và các thành viên trong gia đình, hướng nhà, vị trí bếp, giếng (bể) nước, vệ sinh, ban thờ, bài trí trong nhà, hình thế quanh nhà và thời vận… để xác định sinh khí cần làm hưng vượng, sát khí cần hóa giải. Trên cơ sở đó, vận dụng phương pháp phong thủy để quyết định lựa chọn, làm ra và sử dụng vật phẩm phong thủy tương ứng.

Yêu cầu bắt buộc của vật phẩm phong thủy là tính thuần nhất và tính tương sinh về ngũ hành của chất làm ra nó. Mọi sản phẩm công nghiệp đều không đáp ứng yêu cầu thuần nhất và chuyên biệt của vật phẩm phong thủy.

Các loại tế khí (đồ thờ cúng), tranh thủy mặc, cây xanh… cũng có giá trị phong thủy nhất định. Từ xưa đến nay, tế khí và chuông, khánh, tượng, linh vật… nếu đúc bằng đồng thì bắt buộc phải tuân thủ một quy trình rất nghiêm ngặt. Cùng với các yêu cầu về nghi lễ cúng tế, tịnh khí, những người tham gia đúc cũng buộc phải trai giới, ăn chay nằm đất cả nửa tháng trước khi vào cuộc. Đối với tranh phong thủy, người vẽ tranh phải là người thường xuyên tham thiền, niệm Phật, hiểu biết về âm dương ngũ hành, phượng vị, vận khí, thông thạo khẩu chú và có thể trì chú định khí… Trong quá trình vẽ tranh (hoặc viết chữ) phải dùng giấy mực thuần nhất, kết hợp trì chú định khí cho tranh hoặc bức chữ.

Tranh phong thủy chủ yếu có giá trị tăng hòa khí trong không gian trang trí, không lấy giá trị trấn yểm làm mục địch sử dụng. Muốn có tranh phong thủy cũng phải đặt vẽ như đặt hàng vật phẩm phong thủy, không thể mua trên thị trường.

Vật phẩm phong thủy, dù thế nào cũng là sản phẩm chủ yếu dùng để trấn yểm. Chỉ những không gian sống có vấn đề nghiêm trọng, những ngôi nhà không thể có giải pháp nào khác (tức là trường hợp bất đắc dĩ) mới phải sử dụng. Nói rằng dùng vật phẩm phong thủy để tăng tài vận, quan vận, tăng cường sức khỏe… cho người trong nhà là cách nói “phản phong thủy”.

Người thầy phong thủy chân chính là người luôn cân nhắc sự được mất, vận dụng các quy luật tự nhiên trong từng trường hợp cụ thể để giúp gia chủ xây dựng, bố trí một không gian sống phù hợp; và là người luôn coi việc phải dùng vật phẩm phong thủy để trấn yểm làm điều khổ tâm của chính mình.

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

45

ĐÔ THỊ NƯỚC NGOÀI

Sự đổ vỡ của Detroit và bài học quy hoạch đô thị Nguyên Sa

D

etroit không phải là thành phố lớn đầu tiên mà chỉ là đỉnh điểm hiện tại của quá trình đã diễn biến từ khá lâu nay về sự sa sút của nhiều thành phố lớn ở nước Mỹ. Trước Detroit đã có New Orleans, Vallejo, Cleveland, Flint, Youngstown... Là những đô thị lớn ở Mỹ bị liệt vào danh sách “Những thành phố chết” ở Mỹ. Nếu kể cả những đô thị loại vừa và nhỏ nữa thì danh sách này rất dài. Nhìn ra thế giới, quá trình ấy không chỉ là của riêng của nước Mỹ.

Nguyên nhân Có hai loại thành phố chết. Có thành phố bị huỷ diệt hoặc tàn phá bởi thiên tai hoặc chiến tranh. Người dân phải bỏ thành phố khiến nó dần bị hoang phế. Nó không còn được tái thiết hoặc quá trình tái thiết diễn ra rất chậm chạp và khó khăn. New Orleans ở Mỹ sau trận bão Katrina năm 2005 hay Hiroshima và Nagasaki ở Nhật bản sau khi bị bom nguyên tử của Mỹ năm 1945 là những ví dụ điển hình. Lùi xa hơn nữa trong lịch sử nhân loại có TP Pompej, hoặc những TP của người Inca ở Peru. Loại TP chết thứ hai là những TP hình thành cùng với những ngành công nghiệp, kinh tế nào đấy nhưng rồi về sau những ngành này hết thời.

Ví dụ có thể được đưa ra để minh hoạ cho loại thành phố chết này là nhiều thành phố được hình thành cùng với làn sóng đi tìm kiếm vàng ở miền Tây nước Mỹ, một số thành phố ở vùng Ruhr của nước Đức ngày nay sau khi không còn

46

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

là trung tâm công nghiệp khai thác than và luyện kim nữa.

Và như Detroit hiện tại.

Nguyên nhân chung khiến những đô thị lớn loại này ở Mỹ sa sút là chính quyền thành phố không còn có khả năng trả nợ, hay nói cách khác, thành phố bị phá sản. Chính quyền thành phố không có tiền hoặc vay được thêm tiền để trả nợ cũng như không được các chủ nợ đồng ý hoãn nợ, đáo nợ hay xoá nợ. Thực chất vấn đề ở đây là chuyện quản lý và sử dụng tài chính trong quy hoạch và phát triển đô thị bởi đô thị lớn không bị phá sản một cách đột ngột mà quá trình sa vào tình trạng bị vỡ nợ đã phải bắt đầu từ trước đó khá lâu - lâu đủ

ktdt.vn/hanoitimes.vn ktdt.vn/hanoitimes.vn

dịch chuyển sang nơi khác để có được khả năng cạnh tranh lớn hơn, thành phố bị thiệt đơn hại kép. Doanh nghiệp rút đi, người lao động cũng đi. Thành phố mất nguồn thu lớn. Dân số giảm, ở lại thành phố phần lớn là người thất nghiệp, về hưu hoặc có Bài học thu nhập thấp. Thành phố phải chi nhiều cho họ. Không có vốn Nguồn thu ngân sách lớn nhất của các đô thị lớn ở Mỹ là tiền đầu tư thì thành phố xuống cấp. Tội phạm gia tăng. Môi trường thuế. Thành phố càng thu được nhiều thuế khi càng đông dân, sinh thái bị huỷ hoại.... Tất cả những điều đó đẩy thành phố vào dân càng giàu và càng có nhiều doanh nghiệp đầu tư kinh dotình trạng nguồn thu càng ngày càng hẹp mà nhu cầu chi càng anh. Bởi vậy, không có cách tăng thu thuế nào hiệu quả hơn đối ngày càng tăng. với chính quyền thành phố bằng cách thu hút đầu tư của doanh Bài học về quy hoạch và phát triển đô thị từ tình trạng này là nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư sản phải sớm nhận biết được những chuyển đổi cần thiết về cơ cấu xuất và kinh doanh. Dân thành thị càng giàu thì phần thuế họ kinh tế dưới tác động của toàn cầu hoá, hội nhập phải đóng càng lớn. Số dân đông, nhưng tỷ lệ diện và phân công lao động quốc tế để có đối sách thích đóng nộp thuế cao trong số đó không lớn thì có Thực chất vấn hợp ngăn cản sự chuyển dịch của doanh nghiệp thể chính quyền thành phố phải chi cho họ nhiều đề ở đây là và người lao động đi nơi khác. Quy hoạch và phát hơn cả tiền thuế họ nộp. Detroit và nhiều thành chuyện quản triển đô thị phải được định hướng, chuẩn bị và phố khác ở Mỹ bị sa vào cái vòng luẩn quẩn ấy. Delý và sử dụng thực hiện sao cho luôn giữ được bản sắc và duy troit là kinh đô của ngành công nghiệp chế tạo ô tài chính trong trì được những thế mạnh đặc thù của thành phố. tô nước Mỹ. Có thể nói thành phố này phụ thuộc quy hoạch và Chẳng hạn như chính quyền thành phố Detroit lẽ vào ngành công nghiệp chế tạo ô tô, trước hết vào phát triển đô thị ra phải từ rất sớm chủ động vừa giảm bớt sự phụ “Ba ông lớn” là Ford, General Motors và Chrysler. thuộc về kinh tế vào “Ba ông lớn”, lại phải vừa có Khi ngành công nghiệp này sa sút và sản xuất được mức để chính quyền thành phố có thời gian đối phó hiệu quả nếu muốn tránh hoặc nếu có đối sách kịp thời và thích hợp.

biện pháp chính sách thích hợp để khuyến khích họ không dịch chuyển sản xuất đi nơi khác. Ngay cả khi thấy chiều hướng dịch chuyển sản xuất không còn có thể đảo ngược được nữa thì phải tính đến chuyển đối cơ cấu kinh tế, gây dựng những ngành kinh tế và công nghệ mới, tìm kiếm giá trị sử dụng mới cho cơ sở hạ tầng công nghiệp sẵn có của thành phố.

Bài học về quy hoạch và phát triển đô thị ở đây phải ngăn cản phản ứng dây chuyền nói trên để không bị sa vào vòng luẩn quẩn. Nếu ngủ quên trong hào quang của thành tựu đã đạt được và quá chủ quan vào quyền lực hành pháp của chính quyền để có ảo tưởng rằng vì đã thành công nên từ nay làm gì cũng đúng và vì có quyền trong tay thì làm gì cũng được, thành phố nào rồi cũng sẽ phải trả giá đắt, thậm chí còn cả rất đắt là phá sản.

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

47

ĐÔ THỊ NƯỚC NGOÀI

Q

uá trình đô thị hoá hiện vẫn đang tiến triển mạnh mẽ ở mọi khu vực trên thế giới. Tính trung bình, hiện tại đã có nhiều người sống ở đô thị hơn sống ở vùng nông thôn. Dự báo đến năm 2070 sẽ có tới 70% dân số thế giới (năm 2050 ước tính sẽ có 9,5 tỷ và cuối thế kỷ 21 có 10,5 tỷ người) sống ở các đô thị. Đô thị hoá và sự phát triển mạnh mẽ của các đô thị đã hình thành đưa lại rất nhiều vấn đề khó khăn phức tạp mới cho chính quyền và người dân đô thị về mọi phương diện. Cho nên, không phải mãi đến tận bây giờ mà đã từ khá lâu nay, cuộc tìm kiếm mô hình đô thị thích hợp cho tương lai đã được khởi động.

Một trong những kết quả được tán đồng và chấp nhận khá rộng rãi là mô hình Đô thị xanh, hay cũng còn được gọi là Đô thị bền vững. Đô thị xanh được coi là đô thị của tương lai và là tương lai của đô thị.

Nội hàm ý tưởng

Như có thể cảm nhận và hiểu được từ khái niệm, Đô thị xanh hàm ý phát triển đô thị hài hoà với môi trường sinh thái. Đô thị xanh có nghĩa trước hết là đô thị có nhiều màu sắc của thảm thực vật, cây cỏ và hoa lá, rừng, công viên, vườn, hoa, thảm cỏ... ở trên mặt đất, trên các ban công, cửa sổ và trên mái nhà.

Nếu như trước đây, các toà nhà đồ sộ và bền vững cùng với những cơ sở hạ tầng đặc thù như đường xá và biển hiệu.... là một trong những diện mạo đặc trưng của đô thị thì trong Đô 48

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

thị xanh, chúng phải hài hoà và không được chế ngự màu xanh của thiên nhiên.

Nội hàm của Đô thị xanh còn sâu rộng và đa dạng hơn thế.

Thực chất của Đô thị xanh là sự thân thiện với môi trường sinh thái. Tính thân thiện ấy thể hiện ở màu xanh trong diện mạo đô thị, trong việc sử dụng những nguồn năng lượng sạch như năng lượng mặt trời, điện phong, nhiệt năng trong lòng đất, thuỷ điện, bio gas..., trong chất lượng nước tốt, trong xử

ktdt.vn/hanoitimes.vn

Đô thị xanh Đô thị của tương lai Bắc Hà thành phố này đề ra kế hoạch xây dựng Đô thị xanh nhằm giải quyết vấn đề dân số tăng, các vấn đề kinh tế và xã hội của thành phố trở nên phức tạp hơn, nên làm sao để thành phố vẫn là điểm đến hấp dẫn về mọi phương diện, vẫn phát triển bền vững và thân thiện với môi trường sinh thái. Chính quyền thành phố đề ra mục tiêu cụ thể về giảm lượng khí thải CO2, giảm lượng rác thải, làm cho New York trở thành đô thị lớn có bầu không khí trong sạch nhất nước Mỹ, sử dụng hiệu quả nguồn nước và năng lượng tái tạo.

Hay như thành phố Masdar ở Tiểu các vương quốc Ả rập thống nhất. Trên diện tích 6 km2 xây dựng thành phố “không còn có khí CO2” đầu tiên trên thế giới giữa sa mạc.

Kiến trúc nhà cao, phố hẹp và che nắng mặt Một trong những trời sao cho tận dụng tối đa bóng râm. Hướng kết quả được tán luồng gió và đài phun nước tạo nên những đồng và chấp máy điều hoà nhiệt độ tự nhiên, sử dụng năng nhận khá rộng rãi lượng mặt trời, xe ô tô điện trong thành phố. là mô hình Đô thị Dự kiến thành phố này sẽ được khánh thành xanh, hay cũng trong khoảng thời gian từ năm 2020 đến 2025.

còn được gọi là Đô thị bền vững. lý chất thải, trong giảm lượng khí thải CO2 gây hiệu ứng nhà kính, trong việc giải quyết hiệu quả và hài hoà với môi trường sinh thái, cảnh quan đô thị các vấn đề về giao thông đô thị, hạn chế tiếng ồn và cải thiện điều kiện nơi ở của người dân trong đô thị, đặc biệt diện có thu nhập thấp. Qua đó có thể thấy Đô thị xanh không chỉ đơn thuần tốt cho sức khoẻ của người dân, mà còn không ngừng cải thiện chất lượng cuộc sống cho họ.

Và trên thực tế Ý tưởng về Đô thị xanh đã có từ cách đây nhiều thập kỷ, được thực hiện riêng lẻ từng khía cạnh khác nhau. Phải từ gần cuối thập kỷ 90 của thế kỷ trước mới hình thành chiến lược và dự án cụ thể về xây dựng Đô thị xanh. Ở một số nơi, ý tưởng này được thực hiện với những kết quả ban đầu rất đáng khích lệ.

Chẳng hạn như New York ở Mỹ. Năm 2007, chính quyền

Một ví dụ khác là thành phố Songdo ở Hàn Quốc. Với chi phí dự tính 35 tỷ USD, từ năm 2004, Hàn Quốc đã cho xây dựng một mô hình mẫu về Đô thị xanh trên một hòn đảo nhân tạo rộng 6 km2, có chỗ ở cho 65.000 người và chỗ làm việc cho 250.000 người. Đô thị xanh này còn được đặt tên là “Đô thị thông minh” bởi ứng dụng những thành tựu mới nhất của khoa học và công nghệ trên mọi phương diện.

Thành phố Curitiba ở Brazil cũng là một ví dụ điển hình. Từ năm 1989, thành phố này đã đặc biệt coi trọng việc tìm kiếm giải pháp cho vấn đề giao thông đô thị và xử lý rác thải. Mạng lưới vận tải công cộng được triển khai. Hạn chế và chủ động phân loại rác thải từ gốc được thực hiện với sự tham gia của hơn 70% hộ gia đình trong thành phố - mức độ cao nhất thế giới. Cũng từ năm 1989, chủ đề bảo vệ môi trường được đưa vào thành nội dung giáo dục trong nhà trường. Ý tưởng có thể chung chung, nhưng biện pháp thực hiện lại cụ thể và hiệu quả thiết thực rõ ràng, Đô thị xanh chính là mô hình đô thị của tương lai trên thế giới.

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

49

ĐIỂM ĐẾN KHÓ QUÊN

C

Khoang Xanh - Suối Tiên tiếng gọi miền hoang dã Đăng Hùng

Khu du lịch Khoang Xanh - Suối Tiên nằm trong một quần thể du lịch còn đầy nét hoang sơ dưới chân núi Tản Viên (Xã Vân Hòa, huyện Ba Vì, Hà Nội) cách trung tâm Hà Nội 50 km về phía tây. Nơi đây đã và đang là điểm hẹn, địa chỉ du lịch thân quen của du khách gần xa, đặc biệt vào những ngày nghỉ cuối tuần.

50

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ảm nhận đầu tiên của bất kỳ du khách nào khi đến với khu du lịch này là sự bao la, hùng vĩ của cảnh quan nhưng lại không gây cho bạn cảm giác cô đơn hưu quạnh. Dòng suối tiên huyền bí và lãng mạn, nước trong đến nỗi ta có thể nhìn thấy từng viên sỏi dưới đáy, lúc ẩn, lúc hiện thấp thoáng trong những tán cây của khu rừng nguyên sinh xanh ngắt, với nhiều dàn thác đẹp đổ xuống tạo nên những âm thanh kỳ diệu. Điều mà du khách phải thán phục là các nhà quản lý khu du lịch này bên cạnh việc bảo tồn những nét hoang sơ của thiên nhiên, đã tạo được cho khu du lịch một nét riêng biệt, độc đáo mà điển hình là công viên nước với mô hình “Biển nhân tạo” và sóng vỗ bạc đầu, thung lũng khủng long làm hài lòng cả những du khách khó tính nhất.

Tới đây các du khách ưa mạo hiểm còn có thể tìm cảm

ktdt.vn/hanoitimes.vn ktdt.vn/hanoitimes.vn

giác mạnh cho mình bằng cách tham gia trò chơi vượt thác.

Một con thác dài gần 4 km quanh co đưa người chơi chồi lên tụt xuống cùng bọt nước tung trắng xóa sẽ mang lại cho du khách cảm giác mạo hiểm, nhưng cũng rất tự tin về hệ thống an toàn mà các nhà thiết kế đã tạo dựng. Khi hoàng hôn buông xuống nhuộm tím khu du lịch, du khách có thể tham gia vào các loại hình văn hóa truyền thống của các dân tộc Dao, Mường và ăn tối tại các nhà hàng được bài trí theo phong cách dân tộc nhưng phục vụ cực kỳ tận tình và chu đáo.

phục vụ hội nghị hội thảo 300 chỗ lịch sự trang nhã. Khu du lịch Khoang Xanh - Suối Tiên đã và đang trở thành một địa chỉ du lịch tổ chức hội thảo, hội nghị hấp dẫn với các công ty, doanh nghiệp.

Từ năm 2012 đến khu du lịch sinh thái Khoang Xanh - Suối Tiên du khách có dịp khám phá “Âm cung huyền bí”, đây là một mô hình đầu tiên được xây dựng ở khu du lịch các tỉnh phía Bắc. Khi khám phá “Âm cung huyền bí” quý khách sẽ có dịp thử thách lòng can đảm của mình trong hành trình xuyên màn đêm với những cảnh tượng đặc biệt ấn tượng. Theo ông Phạm Quang Lợi - Giám đốc khu du lịch Khoang Xanh - Suối Tiên: “Sau gần 20 năm hoạt động hiện nay khu du lịch Khoang Xanh - Suối Tiên rất cần sự đầu tư của các đối tác, để nâng cấp cho khu du lịch ngày một khang trang đẹp đẽ và hấp dẫn hơn. Hiện đoạn đường gần 7 km từ quốc lộ vào khu du lịch Khoang Xanh - Suối Tiên nhiều đoạn đang bị hư hỏng. Tuy vậy Khoang Xanh - Suối Tiên vẫn là một khu du lịch sinh thái hấp dẫn du khách, một nơi tổ chức hội thảo, hội nghị lý tưởng của các công ty”.

Sự bao la, hùng vĩ của cảnh quan nhưng lại không gây cho bạn cảm giác cô đơn hưu quạnh

Hiện khu du lịch Khoang Xanh Suối Tiên có bể bơi nước khoáng nóng trong nhà rộng 2000 m2 và khu Vip Spa. Ngoài ra, quý khách còn được tắm bùn ấm có tác dụng chữa bệnh và phục hồi sức khỏe. Khu du lịch cũng thường tổ chức biểu diễn ca múa nhạc dân tộc tại động Thiên Thai và sân khấu ngoài trời... Với phong cảnh thiên thiên tuyệt đẹp, cách bài trí thiết kế độc đáo và phong cách phục vụ tận tình, hiện nay hệ thống khách sạn của khu du lịch Khoang Xanh - Suối Tiên có hơn 100 phòng và hệ thống nhà sàn dân tộc, hội trường

SỐ 1 - THÁNG 10/2013 10/2003

VÀCUỘC CUỘCSỐNG SỐNG ĐÔ THỊ &

51 51

THÔNG TIN DOANH NGHIỆP

Tập đoàn Nam Cường chuẩn bị khánh thành 16 tòa chung cư cao tầng Nhân kỷ niệm 15 năm khách sạn Nam Cường đi vào hoạt động (1998 – 2013), Ban lãnh đạo Tập đoàn Nam Cường và toàn thể cán bộ, nhân viên Tập đoàn Nam Cường đang tất bật chuẩn bị cho việc chuẩn bị khánh thành cùng lúc 16 toà chung cư cao tầng tại tổ hợp chung cư CT7, CT8 & HH2 (ĐTM Dương Nội) và CT3 (ĐTM Cổ Nhuế) vào ngày 28/10.

Trái ngược hoàn toàn với bầu không khí ảm đạm đang bao trùm thị trường bất động sản, việc Tập đoàn Nam Cường đẩy nhanh tiến độ thực hiện hàng loạt công trình trọng điểm mang tầm cỡ, đưa vào khai thác sử dụng, bàn giao cho khách hàng là một minh chứng cho năng lực tài chính vững mạnh, bề dày kinh nghiệm đầu tư kinh doanh và những nấc thang mà Tập đoàn Nam Cường đã đi qua hướng tới phát triển các gía trị bền vững.

Những cố gắng, những nỗ lực, những đóng góp của Tập đoàn Nam Cường vào công cuộc phát triển kinh tế xã hộ đã được ghi nhận bằng giải thưởng Sao Vàng đất Việt 2013 và tôn vinh Thương hiệu mạnh Việt nam lần thứ 6 liên tiếp.

Ngoài ra, Tập đoàn Nam Cường cũng là cái tên thường xuyên xuất hiện trong các cuộc viếng thăm, xúc tiến thương mại, tìm cơ hội hợp tác đầu tư của các đối tác đến từ Nhật Bản và doanh nghiệp đến từ châu Âu.

BIDV - MORPHO SAFRAN hợp tác trong lĩnh vực CNTT Cuối tháng 9 vừa qua, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) và Morpho Sarfran - công ty dẫn đầu thị trường về giải pháp an ninh đã ký kết Bản Ghi nhớ về việc hợp tác chiến lược trong lĩnh vực CNTT. Bản Ghi nhớ thể hiện thiện chí hợp tác của BIDV và Morpho trong các hoạt động nhằm thúc đẩy, phát triển mối quan hệ hợp tác chiến lược trong các lĩnh vực tăng cường an ninh CNTT; phát triển nguồn nhân lực của BIDV thông qua việc sử dụng công nghệ sinh trắc học, các công nghệ và giải pháp thanh toán, quản lý nhận dạng kỹ thuật số của Morpho.

52

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ktdt.vn/hanoitimes.vn

FrieslandCampina Việt Nam nâng cấp Hệ thống thu mua sữa tự động FrieslandCampina Việt Nam vừa chính thức triển khai thông báo tiền sữa bằng tin nhắn SMS đến số điện thoại di dộng của các nông dân cung cấp sữa tươi nguyên liệu cho công ty. Đây là một phần của chương trình “Hệ thống thu mua sữa tự động” được triển khai từ đầu năm 2013 nhằm minh bạch hóa quá trình kiểm tra sữa tươi nguyên liệu, giúp theo dõi quy trình đảm bảo chất lượng sữa tươi sản xuất bởi từng hộ nông dân, tăng cường mức độ đảm bảo chất lượng sữa “từ trang trại đến nhà máy”, một phần trong quy trình đảm bảo chất lượng “từ đồng cỏ đến ly sữa” mà công ty đang áp dụng.

VNPT bàn giao Hệ thống Điều hành Điện tử Quốc hội

Cuối tháng 9 vừa qua, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) đã bàn giao Hệ thống Điều hành Điện tử Quốc hội (e-PAS) cho Văn phòng Quốc hội. Hệ thống này được phát triển dựa trên nền tảng giải pháp Hệ thống điều hành điện tử đã được VNPT xây dựng và triển khai sử dụng trong nội bộ Tập đoàn từ năm 2003, sau đó được triển khai tại nhiều cơ quan, doanh nghiệp. Được xây dựng dựa trên công nghệ điện toán đám mây, e-PAS là giải pháp Văn phòng điện tử thông minh giúp người dùng có thể làm việc mọi nơi, mọi lúc, tiết kiệm thời gian, giảm thiểu chi phí và điều

Honeywell công bố Chương trình học bổng và Hợp tác giáo dục tại Việt Nam Ngày 7/10, Honeywell UOP – một công ty con thuộc sở hữu hoàn toàn của Honeywell và là một bộ phận của Nhóm Công nghệ & Vật liệu chuyên dụng đã phối hợp với một số trường đại học của Việt Nam như ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội), ĐH Bách Khoa Hồ Chí Minh, và ĐH Dầu khí Việt Nam triển khai các dự án hợp tác giáo dục chất lượng cao. Đây là một phần trong nỗ lực của tập đoàn Honeywell trong việc đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua các dự án hợp tác giáo dục với các trường đại học kỹ thuật tại Việt Nam.

Autodesk đa dạng hóa cách tiếp cận gói sản phẩm Từ cuối tháng 9, lần đầu tiên khách hàng của Autodesk có thể trả tiền theo tháng, quý hoặc theo năm mà vẫn được hưởng những quyền lợi như sử dụng các bản cập nhật sản phẩm mới nhất; truy cập vào lựa chọn dịch vụ điện toán đám mây Autodesk 360 và các hỗ trợ cơ bản… tương tự của khách hàng mua trọn gói.

Gói sản phẩm này giúp khách hàng tiếp cận các dịch vụ hàng đầu của Autodesk với chất lượng tốt nhất, mức phí thấp nhất từ đó giảm giá thành sản phẩm, tăng tính cạnh tranh với các sản phẩm tương tự trên thị trường.

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

53

Nhận quà lớn, trúng thưởng to với HP! Thời gian khuyến mãi: 15/08/2013 – 31/10/2013 HP giới thiệu chương trình khuyến mãi lớn để tri ân các khách hàng luôn trung thành với sản phẩm mực in HP chính hãng. Mỗi khi mua bất kỳ sản phẩm mực in HP, bạn sẽ có cơ hội rinh về những giải thưởng hấp dẫn có giá trị lên đến35 triệu đồng!* Thật dễ hiểu vì sao HP vẫn luôn là thương hiệu yêu thích của mọi người.

Giải Nhất:

3 giải bộ thiết bị gia dụng Electrolux# trị giá 35 triệu đồng / giải

Giải Nhì:

3 giải bộ thiết bị giải trí gia đình Sony## trị giá 25 triệu đồng / giải

Giải Ba:

10 giải máy tính xách tay HP ENVY trị giá 15 triệu đồng / giải

Quà tặng ngay:

Phiếu mua hàng Sodexo trị giá 50.000 – 100.000 đồng Vui lòng gọi ngay số 08 6660 4260 / 01262 684 562 / 1800 588 868 (miễn phí) để biết thêm chi tiết!

TRUY CẬP : www.hpconnect.vn

Bộ thiết bị gia dụng Elextrolux gồm máy giặt, tủ lạnh, máy điều hòa và lò vi sóng. ##Bộ thiết bị giải trí gia đình Sony gồm TV LCD 40 inch và dàn âm thanh. * Có áp dụng điều khoản và điều kiện. HP bảo lưu quyền ngừng chương trình hoặc thay đổi quà tặng với sản phẩm khác có giá trị tương đương mà không cần thông báo trước.

Có áp dụng điều khoản và điều kiện cho phiếu mua hàng Sodexo. #

©2013 Hewlett-Packard Development Company, L.P.

TOMORROW starts here.

©2 012 Cisco S ystem s, Inc. All Rights R es erved.

Ngày nay, thật dễ dàng để thấy chúng ta đã phát triển một cách đáng ngạc nhiên đến thế nào. Điện thoại của chúng ta có thể “nói chuyện” với Tivi để ghi lại các chương trình truyền hình yêu thích.

Bác sỹ ở Estonia có thể chẩn đoán bệnh cho bệnh nhân ở Denmark.

Các mạng xã hội giúp cho các công ty tăng thêm nhiều dịch vụ khách hàng.

Tuy vậy, ngày nay hơn 99% sự vật trong thế giới của chúng ta vẫn chưa được kết nối với mạng Internet.

Nhưng chúng ta đang thay đổi điều đó.

Và ngày mai, chúng ta sẽ đánh thức hầu như tất cả những thứ gì mà bạn có thể tưởng tượng.

Những cái cây sẽ “nói chuyện” với mạng và nói cho các nhà khoa học biết những thông tin về thay đổi khí hậu. Đèn báo giao thông sẽ “nói chuyện” với những chiếc ô tô và nói với các cảm ứng trên đường về việc tăng cường hiệu quả giao thông.

Những chiếc xe cứu thương sẽ “nói chuyện” với các hồ sơ của bệnh nhân và nói chuyện với bác sỹ để cứu thêm những mạng sống. Đó là một xu hướng mà chúng tôi gọi là “Mạng Internet của Vạn Vật” (Internet of Everything) – một cơ hội chưa từng có cho cuộc sống của chúng ta.

Ngày mai thì sao?

Chúng tôi sẽ đánh thức thế giới tỉnh dậy. Hãy cùng chúng tôi chứng kiến điều đó xảy ra như thế nào. #tomorrowstartshere www.cisco.com/web/VN/tomorrow-starts-here

ktdt.vn/hanoitimes.vn ktdt.vn/hanoitimes.vn

SỐ 1 - THÁNG 10/2013

ĐÔ THỊ & CUỘC SỐNG

61