A2 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Cöïu TT Clinton: “Ñoùng cöûa hoaëc chænh ñoán” traïi tuø Guantanamo WASHINGTON - Trong baøi phoûng vaán ñaêng treân baùo Financial Times soá phaùt haønh ngaøy Thöù Hai 20 Thaùng Saùu, cöïu Toång Thoáng Bill Clinton cho bieát Hoa Kyø phaûi moät laø “ñoùng cöûa hoaëc lo doïn deïp” traïi tuø Guantanamo Bay, laø nôi ñang giam caàm caùc nghi can khuûng boá ngoaïi quoác. Cöïu toång thoáng cho hay, quaân ñoäi Hoa Kyø hoaëc quaân ñoäi Anh Quoác coù theå gaëp nhieàu nguy cô hôn neáu bò tai tieáng veà vaán ñeà haønh haï tuø nhaân. Khi ñöôïc hoûi raèng lieäu traïi tuø ôû Cuba coù neân ñoùng cöûa khoâng, oâng Clinton cho bieát, “Caàn phaûi moät laø ñoùng cöûa hai laø chænh ñoán laïi cho ñaøng hoaøng. Ñaõ ñeán luùc khoâng theå coù theâm nhöõng caâu chuyeän veà con ngöôøi bò haønh haï taïi ñoù. Neáu chuùng ta mang tieáng haønh haï tuø nhaân, binh só cuûa chuùng ta seõ coøn phaûi ñoái phoù nhieàu nguy cô hôn nöõa.”
ñònh tuø nhaân bò giöõ ôû Guantanamo ñöôïc ñoái xöû hôïp vôùi coâng phaùp quoác teá. Baø noùi, “Maëc daàu nhöõng ngöôøi ôû traïi Guantanamo laø nhöõng chieán binh baát hôïp phaùp - coù nghóa laø, hoï khoâng ñöôïc coâng nhaän tö caùch tuø nhaân chieán tranh - chuùng toâi vaãn ñoái xöû vôùi hoï theo tinh thaàn Coâng Öôùc Geneva. Chuùng toâi vaãn tieáp tuïc ñoái xöû vôùi tuø nhaân
Nguyeân ñaây laø traïi tuø ñöôïc thieát laäp sau khi Hoa Kyø ñöa quaân vaøo Afghanistan ñeå traû ñuõa vuï khuûng boá 11 Thaùng Chín 2001. Traïi naøy caøng luùc caøng trôû neân muïc tieâu dò nghò trong nhieàu thaùng gaàn ñaây. Nhieàu vò daân cöû Hoa Kyø cuõng ñaõ leân tieáng keát aùn caùch thöùc ñoái xöû vôùi tuø nhaân taïi ñoù. Caùc cöïu tuø nhaân sau khi ñöôïc phoùng thích ñaõ toá caùo veà nhöõng vuï tra taán haønh haï trong tuø. Nhaø chöùc traùch Hoa Kyø thì vaãn khaêng khaêng noùi raèng khoâng bao giôø duøng ñeán tra taán vaø moâ taû traïi Guantanamo laø an toaøn vaø nhaân ñaïo. Nguõ Giaùc Ñaøi cho bieát coù giöõ 520 ngöôøi taïi traïi naøy. Nhieàu ngöôøi bò giöõ hôn 3 naêm trong khi môùi chæ coù 3 ngöôøi bò truy toá. Ña soá bò baét ôû Afghanistan. Baát chaáp nhöõng lôøi ñaøm tieáu veà vaán ñeà haønh haï, Ngoaïi Tröôûng Condoleezza Rice hoâm Chuû Nhaät vaãn xaùc
theo boån phaän. Bôûi vì chuùng toâi laø moät quoác gia toân troïng luaät quoác teá.” Veà lôøi pheâ bình Hoa Kyø giöõ nhieàu tuø nhaân voâ thôøi haïn maø khoâng xeùt xöû, baø Rice cho hay, coù nhieàu tuø nhaân ñaõ ñöôïc phoùng thích, “coù ngöôøi ñöôïc phoùng thích ngay. Chuùng toâi xem laïi vuï vieäc vaø coù quyeát ñònh ngay. Tieác thay, coù nhieàu ngöôøi ñöôïc chuùng toâi phoùng thích roài, laïi trôû veà caàm suùng, vaø chuùng toâi gaëp laïi hoï treân chieán tröôøng. Vì theá, noùi gì cuõng caàn phaûi nhìn 2 phía cho caân baèng.” (D.P.)
Hoa Kyø: Nghò Só Daân Chuû Biden coù yù tranh cöû toång thoáng 2008 WASHINGTON - Nghò Só Daân Chuû Joseph Biden cho bieát oâng coù yù ñònh ra tranh cöû toång thoáng Myõ vaøo naêm 2008. Tuy nhieân, oâng Biden cuõng cho bieát oâng seõ tìm hieåu veà khaû naêng naøy töø nay cho ñeán cuoái naêm ñeå xem oâng coù quyeân goùp ñöôïc ñuû tieàn vaø thaâu thaäp ñöôïc ñuû söï uûng hoä ñeå ra tranh cöû hay khoâng. Caàn nhaéc laïi laø trong cuoäc tranh cöû naêm 1988, oâng Biden cuõng ñaõ coù yù ñònh naøy. Tuyeân boá trong chöông trình “Face the Nation” (ñoái dieän quoác daân) cuûa ñaøi CBS, oâng noùi, oâng thöïc söï ñang coù yù theo ñuoåi muïc tieâu: Ñöôïc ñaûng ñeà cöû ra tranh chöùc toång thoáng naêm 2008. OÂng noùi, “YÙ ñònh cuûa toâi khi ngoài ñaây noùi chuyeän vôùi quí vò luùc naøy laø, toâi ñaõ tieán haønh töø Thaùng Möôøi Moät naêm ngoaùi ñeå xem coù theå ra tranh cöû ñöôïc khoâng. Thöïc söï toâi ñaõ ra ngoaøi ñeå tìm hieåu, ñeå xem toâi coù theå tích luõy ñöôïc ñuû söï hoã trôï cho yù ñònh naøy hay khoâng.” OÂng Biden cho hay, oâng ñang “ñöa cuoäc chôi ra choã coâng khai, vaø coâng boá cho daân chuùng bieát toâi nghó gì.” OÂng noùi theâm, “Neáu quaû thöïc, toâi thaáy raèng cho ñeán Thaùng Möôøi Moät hoaëc Thaùng Möôøi Hai naêm nay, toâi coù hy voïng ñöôïc ñaûng ñeà cöû ra tranh chöùc toång thoáng, thì toâi seõ doàn moïi noã löïc vaøo ñieàu ñoù.” Naêm 1988, oâng cuõng coù yù ñònh tranh cöû, nhöng sau ñoù boû cuoäc bôûi vì coù nhieàu trôû ngaïi sau khi nhieàu hoà sô
Giaùm Ñoác CIA xaùc nhaän bieát roõ nôi aån naáp cuûa Bin Laden WASHINGTON - Giaùm Ñoác CIA, Porter Goss, cho bieát oâng bieát raát roõ nôi truù aån hieän nay cuûa truøm khuûng boá Osama Bin Laden. OÂng cuõng noùi theâm raèng Hoa Kyø seõ chôø cho ñeán khi naøo nhöõng “maét xích” yeáu nhaát trong cuoäc chieán choáng khuûng boá ñöôïc taêng cöôøng thì khi ñoù môùi ra tay baét y. Trong moät cuoäc phoûng vaán daønh cho baùo TIME phaùt haønh ngaøy Chuû Nhaät, oâng Goss cho bieát, giai ñoaïn khoù khaên nhaát trong vieäc baét Bin Laden laø vì “nhöõng nôi truù aån cuûa y trong caùc quoác gia coù ñoäc laäp vaø chuû quyeàn.” Khi ñöôïc hoûi raèng chöøng naøo nhaø chöùc traùch môùi ra tay baét truøm khuûng boá, oâng Goss ñaõ noùi, “Ñoù laø moät vaán ñeà phaûi ñöôïc giaûi quyeát saâu xa hôn. Vôùi sôïi xích giaêng ra trong cuoäc chieán choáng khuûng boá, chuùng ta coù vaøi maét xích hôi yeáu. Vaø toâi thaáy raèng bao laâu chuùng toâi chöa taêng cöôøng ñöôïc taát caû moïi maét xích, thì coù leõ chuùng toâi seõ khoâng coù theå ñöa oâng Bin Laden naøy ra tröôùc coâng lyù ñöôïc.” OÂng noùi tieáp, “Chuùng ta ñaõ tieán boä raát nhieàu veà maët ñoù. Nhöng khi chuùng ta ñi tôùi vaán ñeà nan giaûi laø phaûi lo ñeán nhöõng hang oå naèm trong caùc quoác gia coù chuû quyeàn, thì chuùng ta phaûi cö xöû sao cho ñeïp trong nghóa vuï quoác teá”. Khi ñöôïc hoûi laø coù phaûi oâng bieát Bin Laden ñang aån ôû choã naøo roài khoâng, oâng Goss noùi, “Toâi bieát raát roõ ñöông söï ôû ñaâu.” Nhöng oâng khoâng tieát loä nôi ñoù. OÂng cuõng khoâng noùi teân quoác gia ñang chöùa chaáp. Nhöng caùc nhaø chuyeân vieân tình baùo laâu nay vaãn cho raèng Bin Laden coù leõ aån trong caùc vuøng ñoài nuùi lôûm
chôûm giöõa bieân giôùi Pakistan vaø Afghanistan. Ñöôïc hoûi raèng lieäu Al Qaeda coù taán coâng Hoa Kyø nöõa hay thoâi, oâng noùi, “Coù chöù. Chaéc chaén raèng yù ñònh cuûa hoï raát cao. Vaø chuùng ta cuõng ñoùn tröôùc nhöõng gì hoï coù theå laøm. Cho ñeán giôø naøy, toâi nghó chuùng ta ñaõ thöïc hieän raát toát coâng taùc ñöa hoï vaøo voøng chieán. Phaûi nhö vaäy thoâi. Vaø toâi nghó ñieàu quan troïng laø ôû choã ñoù.” Hoâm Thöù Saùu vöøa qua, ñaøi truyeàn hình noùi tieáng AÛ Raäp, Al-Jazeera, ñaõ cho phaùt moät ñoaïn baêng thaâu hình nhaân vaät thöù hai trong heä thoáng Al Qaeda, laø Ayman alZawahiri. Nhaân vaät phuï taù cao caáp nhaát cuûa Bin Laden ñaõ keâu goïi ngöôøi Hoài Giaùo moïi nôi haõy xuùc tieán maïnh hôn cuoäc thaùnh chieán choáng Hoa Kyø vaø caùc quyeàn lôïi cuûa Phöông Taây treân ñaát Hoài Giaùo. Nhaân vaät naøy cho raèng caùc quoác gia Hoài Giaùo phaûi ñöôïc quyeàn ñieàu haønh quoác gia cuûa mình khoâng coù ngoaïi quoác xen vaøo. (D.P.)
TRUST CARPET & TILE
ñöôïc tieát loä cho thaáy dieãn vaên cuûa oâng goàm nhieàu caâu noùi möôïn laïi cuûa caùc chính trò gia khaùc, ñoàng thôøi dö luaän cuõng ñaët vaán ñeà veà nhöõng baèng caáp luaät cuûa oâng. Nghò Só Joseph R. Biden Jr., ñöôïc baàu vaøo Thöôïng Vieän Hoa Kyø töø naêm 1972 khi môùi coù 29 tuoåi, vaø ñöôïc coi nhö moät trong nhöõng tieáng noùi maïnh meõ nhaát veà caùc vaán ñeà ngoaïi giao, chính saùch ma tuùy vaø noã löïc ngaên ngöøa toäi aùc. Nghò Só Biden coù moät vai troø quan troïng trong vieäc thaønh hình chính saùch ngoaïi giao cuûa Hoa Kyø trong hôn 3 thaäp nieân vöøa qua. Laø moät nghò só Daân Chuû coù vai troø cao caáp nhaát trong UÛy Ban Ngoaïi Giao Thöôïng Vieän, oâng cuõng laø moät ngöôøi raát ham hoïc hoûi veà lòch söû, ñöôïc kính troïng taïi quoác noäi cuõng nhö haûi ngoaïi veà tính caùch phöùc taïp trong caùc vaán ñeà ngoaïi giao cuûa Hoa Kyø. (D.P.)
Laminate 8.3MM
20 years warranty
16X16
1.49
$
Made Italy
/sqft.
1.09
$
/sqft.
WHOLE SALE
Porcelaine Stone Look 13 X 13
99¢
/sqft.
FREEery
Local Deliv
°Coù giaù ñaëc bieät cho Contractors & Builders °Thaûm Dupont Stain Master New 2004 design tuyeät ñeïp Porcelain °Coù caû kho haøng lôùn Porcelaine vaø Gaïch baùn sæ & leû Polis /sqft. °Haøng ngaøn maãu thaûm môùi nhaát naêm 2004
20X20
1.69
$
BLOW
OUT
SHOWROOM & WAREHOUSE 17 X 17 Porcelain
SALE $1.29 /1 Sqft
ÑAËC BIEÄT Porcelain, new design 2005 môùi veà tuyeät ñeïp
Nhaät baùo NGÖÔØI VIEÄT
14771 Moran Street, Westminster CA 92683 - USA Tel: 714-892-9414 Fax: 714-894-1381 (Marketing) Fax: 714-893-7891(Bieân taäp)
E-mail: nvnews@aol. com Web Site: http://www. nguoi-viet. com Xuaát baûn bôûi / Published by NGUOI VIET NEWS, INC. Hoäi Ñoàng Quaûn Trò / Board of Directors Phan Huy Ñaït - Chuû Tòch, Chairman; Ñoã Quyù Toaøn -Phoù Chuû Tòch, Vice Chairman; Ñoã Baûo Anh - Phoù Chuû Tòch, Vice Chairwoman; Vuõ Quí Haïo Nhieân - Thö Kyù HÑQT, Board Secretary; Ñoã Ngoïc Yeán, Ñoã Vieät Anh, Leâ Minh Phuù, Ñoã Phöông Loan, Tuaán Anthony Nguyeãn. Ban Ñieàu Haønh / Officers Ñoã Ngoïc Yeán - Toång Giaùm Ñoác , President, Chief Executive Officer; Ñoã Vieät Anh - Phoù Toång Giaùm Ñoác Ñieàu Haønh , Executive Vice-President , Chuû Buùt, Editor in Chief; Ñoã Baûo Anh - Phoù Toång Giaùm Ñoác Thöông Maïi, Vice-President, Business Affairs; Vuõ Quí Haïo Nhieân - Giaùm Ñoác Taøi Chaùnh - Thö Kyù Coâng Ty, Chief Financial Officer - Secretary. Toøa Soaïn Nhaät Baùo NGÖÔØI VIEÄT / NGUOI VIET Daily News Staff Ñoã Ngoïc Yeán - Chuû Nhieäm, Publisher; Ñoã Vieät Anh - Chuû Buùt, Editor in Chief; Nguyeãn Ñoàng - Giaùm Ñoác Myõ Thuaät, Creative Director; Nguyeãn Chinh - Giaùm Ñoác Kyõ Thuaät, Technical Manager; Nguyeãn Khaû Loäc - Giaùm Ñoác Phoøng Sinh Hoaït, Activities Director; Giaùm Ñoác Cô Sôû, Facilities Director. Ban Bieân Taäp / Editors °Ban Chuû Buùt: Caùc phuï taù chuû buùt: Vuõ AÙnh, Phaïm Phuù Minh, Vuõ Quyù Haïo Nhieân Thö Kyù Toøa Soaïn: Vuõ AÙnh. Caùc Phuï Taù Thö Kyù Toøa Soaïn: Leâ Thuïy, Tröôûng Ban TinTöùc; Phaïm Phuù Thieän Giao, Tröôûng ban tin ñòa phöông; Hoaøng Khôûi Phong. °Bieân Taäp: Nguyeãn Ngoïc Minh, Ñoã Khoâi Nguyeân, Nguyeãn Tuyeån, Nguyeân Huy, Traàn Ngoïc Yeán, Vann Phan, Nguyeãn Nhaät, Nguyeãn Ngoïc Chaán-CNN Ngöôøi Vieät 2 (English Section) Thöù Naêm moãi tuaàn - E-mail: nv2@nguoi-viet.com Anh B. Do - Editor; Jami Farkas - News Editor; Cynthia Anh Furey, Duc Nguyen, Ruth Talovich, Vu Qui Hao Nhien - Writers; Matthew Chin, Andrew Lam, Annie Mai, Denise Nguyen, Nguyen-Khoa Thai Anh - Contributors; Chinh Nguyen, Danchi Nguyen Designers; Kiet Huynh - Photographer. Nguoi Viet (ISSN 1056-5124), USPS 022479 , started in December 1978, is published daily in Vietnamese with weekly Thursday English Section by Nguoi Viet News, Inc., 14771-14772 Moran Street, Westminster CA 92683 – USA. Copyright @ 2003 by Nguoi Viet News, Inc. All rights reserved. Nguoi Viet Daily News neither endorses nor warrants products and services advertised. Newsstand price in Los Angeles and Orange Counties: $0.25. Subscription rate: $168.00/year by Third Class Mail, $400.00/year by 2-Day Express. Foreign mail rates upon request. Periodicals Postage Rates paid at Westminster, California and at additional mailing offices. Postmaster: send address changes to Nguoi Viet 1477114772 Moran Street, Westminster CA 92683 – USA. For subscription call: 714-892-9414. Theå leä göûi baøi ñaêng baùo: Baøi vôû coù theå göûi tôùi toøa soaïn qua böu ñieän, fax, hoaëc e-mail nvnews@aol. com. Neân göûi FILE (Microsoft Word) ghi roõ duøng heä thoáng tieáng Vieät naøo. Ngöôøi Vieät khoâng traû laïi baûn thaûo hoaëc hình aûnh, vaø khoâng chòu traùch nhieäm veà moïi maát maùt. Toaø soaïn daønh quyeàn söûa chöõa, hieäu ñính. Baøi vôû gôûi ñeán nhaät baùo Ngöôøi Vieät vaø ñöôïc ñaêng thuoäc quyeàn sôû höõu cuûa nhaät baùo Ngöôøi Vieät vaø coâng ty Nguoi Viet News, Inc. Baøi vôû muoán ñöôïc traû nhuaän buùt, xin ghi roõ nôi ñaàu baøi vaø cho bieát ñieän thoaïi, ñòa chæ lieân laïc. Ngöôøi Vieät khoâng ñaêng nhöõng baøi vôû khoâng ghi taùc giaû, khoâng ñòa chæ hoaëc ñieän thoaïi lieân laïc. Nhu lieäu tieáng Vieät do Coâng Ty Ñieän Toaùn VNI. Soá löôïng phaùt haønh nhaät baùo Ngöôøi Vieät do cô quan Verified Audit Circulation kieåm toaùn vaø chöùng nhaän. Vieäc kieåm toaùn tieán haønh lieân tuïc.
Average daily circulation: 17,000 copies
CHÖÔNG TRÌNH PHAÙT THANH
106.3 FM
VNCR
14781 Moran St Westminster, CA 92683 Phone: (714) 891-8142. Fax: (714) 891-8190 Thöù Ba 21 thaùng 06, 2005. 15 thaùng 05 AÂm Lòch, AÁt Daäu.
5:00 AM - 8:00 AM 05:00 - Trích ñoaïn ñaøi AÙ Chaâu Töï Do RFA 05:15 - Tin Thôøi Tieát vaø Giao Thoâng vôùi Nguyeãn Tröôøng 05:30 - Chöông Trình “Tieáng Noùi Phuùc AÂm” vôùi MS Nguyeãn Thæ 06:00 - Tin Ñaàu Ngaøy – Nam Cali & Houston 06:30 - Chöông trình Thuùy Nga 07:00 - Ngöôøi Vieät 2 vôùi Baûo Anh 07:20 - Thoâng Baùo Coäng Ñoàng & Thöông Maïi 07:45 - Caùc maët haøng Sales taïi chôï AÙ Ñoâng 08:00 - Chaám döùt chöông trình phaùt thanh buoåi saùng. 12:00PM - 4:00PM 12:00 - Tin Ñaàu Giôø – Thôøi Tieát Nam Cali vaø Houston Texas 12:35 - Saigon supermarket vaø Shopping Center 12:40 - Shanghai Photo Studio 12:45 - Chuyeän Ñòa OÁc vôùi Thanh Thaûo 01:00 - Tin Thôøi Tieát vôùi Hoàng Nga 01:10 - OC Autohaus vôùi Hoà Leâ 01:30 – Phoûng Vaán Uyeân Vy 02:00 - Tin Ñaàu Giôø & Thò Tröôøng Taøi Chaùnh Trong Ngaøy 02:03 - Thoâng Baùo Coäng Ñoàng & Thöông Maïi 02:30 - Ñi chôï Sieâu Thò ABC 03:00 - Ngöôøi Vieät Ngaøy Mai 03:15 - Dòch vuï Prepaid Long Distance vôùi Vieät Nam 84 03:30 - TV Car Rental vaø Registration Services 04:00 - Keát thuùc phaùt thanh
NÔI CUNG CAÁP TAÁT CAÛ MAËT HAØNG VEÀ THAÛM GAÏCH & LAMINATE
SALE
TUESDAY, JUNE 21, 2005
15111 Jackson St. Midway City, CA 92655 (Goùc Beach Blvd. vaø Bolsa Ave.)
(714) 890-5725
Fax: 714-890-5735 MÔÛ CÖÛA: THÖÙ HAI - CHUÛ NHAÄT : 8:00 am-6:30 pm.
DAT
Theá Giôùi
.3”
TIN MÔÙI
TIN NHANH TUESDAY, JUNE 21, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A3
THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
Phe choáng Syria chieán thaéng trong cuoäc baàu cöû taïi Lebanon BEIRUT, Lebanon - Hoâm Thöù Hai 20 Thaùng Saùu, phe ñoái laäp ñaõ tuyeân boá chieán thaéng trong cuoäc baàu cöû sau khi caùc keát quaû khoâng chính thöùc cho thaáy caùc öùng cöû vieân cuûa hoï naém ñöôïc ña soá trong nghò vieän cuûa Lebanon, phaù vôõ söï chi phoái chính trò töø vaøi thaäp nieân nay cuûa Syria ñoái vôùi nöôùc laùng gieàng nhoû beù naøy. Caùc ñaùm ñoâng ñaøn oâng, ñaøn baø vaø treû em ñaõ phaát côø vaø nhaûy muùa ngoaøi ñöôøng phoá ôû thaønh phoá Tripoli ôû maïn Baéc khi tin töùc thaéng lôïi cuûa phe ñoái laäp ñöôïc lan truyeàn. Taïi thuû ñoâ Beirut, nhöõng ngöôøi uûng hoä ñoái laäp ñaõ laùi xe qua thaønh phoá, reo hoø vaø baám coøi ñeå aên möøng. Caùc keát quaû khoâng chính thöùc cho thaáy caùc öùng cöû vieân ñoái laäp ñaõ chieám troïn soá gheá trong voøng cuoái cuøng cuûa caùc cuoäc baàu cöû boán giai ñoaïn, ñöôïc toå chöùc hoâm Chuû Nhaät ôû mieàn Baéc Lebanon. “Mieàn Baéc ñaõ quyeát ñònh ñaëc tính cuûa nghò vieän môùi vaø ñaõ daønh cho ñoái laäp moät ña soá tuyeät ñoái,” laõnh tuï ñoái laäp Saad Hariri noùi taïi moät cuoäc hoïp baùo. Tröôùc ñoù cuõng trong ngaøy Thöù Hai, moät laõnh tuï thaân
Syria, cöïu Boä Tröôûng Noäi Vuï Suleiman Franjieh, cuõng noùi raèng ñoái laäp ñaõ chieán thaéng trong cuoäc boû phieáu hoâm Chuû Nhaät. OÂng Saad Hariri, con trai cuûa cöïu Thuû Töôùng Rafik Hariri, ngöôøi ñaõ bò aùm saùt hoài Thaùng Hai vaø ñöa tôùi caùc cuoäc bieåu tình choáng Syria taïi Lebanon, caàn ít nhaát 21 gheá trong soá 28 gheá ñöôïc ñem ra tranh ñua trong cuoäc baàu cöû hoâm Chuû Nhaät ñeå chieám ñöôïc ña soá taïi nghò vieän. Taân nghò vieän goàm 128 thaønh vieân seõ ñöùng tröôùc caùc thaùch ñoá trong vieäc haøn gaén caùc chia reõ vaø nhöõng caêng thaúng veà toân giaùo phaùt sinh töø chieán dòch vaän ñoäng tranh cöû. Trong soá 100 gheá ñaõ ñöôïc quyeát ñònh trong caùc voøng baàu cöû tröôùc keå töø hoâm 29 Thaùng Naêm, laõnh tuï Thieân Chuùa Giaùo Michel Aoun vaø caùc ñoàng minh cuûa oâng chieám ñöôïc 21 gheá. Caùc nhoùm Hoài Giaùo Shiite thaân Syria, Amal vaø Hezbollah, cuøng vôùi caùc ñoàng minh cuûa hoï, chieám ñöôïc 35 gheá. OÂng Hariri noùi oâng seõ thöông löôïng vôùi caùc khoái khaùc trong nghò vieän ñeå môû roäng lieân minh cuûa oâng.
Wireless BCC Tel: (714) 373-3100
9242 Bolsa Ave. Suite A, Westminster, CA 92683 (Caïnh Phöôùc Loäc Thoï)
Laâu naêm - kinh nghieäm - Uy tín
“Chuùng toâi phaûi duy trì ñoái thoaïi vôùi taát caû moïi ngöôøi. Chuùng toâi seõ khoâng ñoùng cöûa ñoái vôùi baát cöù ai,” oâng Hariri noùi, khi chìa baøn tay hoøa giaûi veà phía caùc ñoái thuû bò ñaùnh baïi cuûa oâng. Caùc dieãn tieán môùi nhaát ñaõ keát thuùc haøng thaùng baát oån chính trò. Nhöõng cuoäc bieåu tình cuûa quaàn chuùng choáng Syria ñaõ khieán cho quaân ñoäi Syria phaûi ruùt khoûi Lebanon
vaøo Thaùng Tö sau 29 naêm hieän dieän taïi ñaây, nhöng Damascus vaãn duy trì aûnh höôûng trong cô quan laäp phaùp. Phe ñoái laäp ñaõ ñoå loãi cho Syria vaø caùc phaàn töû an ninh Lebanon trung thaønh vôùi Damascus laø ñaõ ñaët bom vaø gieát cheát oâng Hariri treân moät con ñöôøng ôû Beirut. Syria ñaõ phuû nhaän chuyeän dính líu vaøo vuï aùm saùt naøy. (n.n.)
Hoa Kyø môû cöûa laïi laõnh söï quaùn ôû Nigeria LAGOS, Nigeria - Hoâm Thöù Hai, Hoa Kyø ñaõ môû cöûa laïi laõnh söï quaùn taïi Lagos, thaønh phoá lôùn nhaát cuûa Nigeria, sau khi ñaõ ra leänh ñoùng cöûa vaøo ngaøy Thöù Saùu vì nhöõng ñe doïa khuûng boá cuûa caùc daân quaân Hoài Giaùo ngöôøi nöôùc ngoaøi. Nhaø chöùc traùch ôû Nigeria ñaõ khoâng cho bieát baát cöù chi tieát naøo veà moái ñe doïa, nhöng moät nöõ phaùt ngoân vieân cho Boä Chæ Huy AÂu Chaâu cuûa Hoa Kyø ñaët taïi Ñöùc - cuõng bao truøm caû khu vöïc Phi Chaâu cho bieát quyeát ñònh ñoùng cöûa
Special Black V3 1000 mins anytime FREE mobile to mobile FREE night and weekend FREE long distance and roaming FREE 5 camera & video phone FREE gift
toøa laõnh söï ñaõ ñöôïc ñöa ra sau moät lôøi ñe doïa baèng ñieän thoaïi. Vieäc laõnh söï quaùn cuûa Hoa Kyø ñoùng cöûa hoâm Thöù Saùu ñaõ khieán cho YÙ, Ñöùc, Anh vaø Nga cuõng ñoùng cöûa caùc phaùi boä ngoaïi giao cuûa hoï. Taát caû caùc phaùi boä hieän ñeàu ñaõ môû cöûa laïi, nhöng haøng chuïc caûnh saùt voõ trang vaãn coøn tuaàn tieåu khu vöïc vaøo hoâm Thöù Hai, chaän vaø luïc soaùt xe coä ñeå tìm chaát noå. Moät xe van cuûa toaùn thaùo gôõ bom cuûa caûnh saùt vaãn ñaäu gaàn Toøa Laõnh Söï Hoa Kyø.
Nöõ Boä Tröôûng Keá Hoaïch Vaø Phaùt Trieån Haønh Chaùnh Massouma al-Mubarak (phaûi) vaø Boä Tröôûng Truyeàn Thoâng Sheikh Ahmad al-Abdullah al-Sabah ñaùp leã nhöõng lôøi reo möøng cuûa cöû toïa taïi Quoác Hoäi Kuwait trong ngaøy ñaàu laøm vieäc cuûa baø, chöa ñaày moät thaùng sau khi phuï nöõ Kuwait ñöôïc quyeàn ñi baàu. (Hình: REUTERS/ Stephanie McGehee)
Moät nguoàn tin ngoaïi giao hoâm Thöù Hai noùi vieäc ñoùng cöûa söù quaùn ñaõ giuùp traùnh ñöôïc moái ñe doïa. Daân soá 140 trieäu ngöôøi cuûa Nigeria ñöôïc phaân chia gaàn nhö ñoàng ñeàu giöõa ngöôøi Hoài Giaùo vaø ngöôøi Thieân Chuùa Giaùo vaø nöôùc naøy coù moät lòch söû laâu daøi veà nhöõng vuï ñoå maùu vì lyù do toân giaùo. Mieàn Baéc cuûa Nigeria ña soá laø ngöôøi Hoài Giaùo vaãn duy
trì caùc moái lieân heä chaët cheõ vôùi phaàn coøn laïi cuûa theá giôùi Hoài Giaùo. Nigeria coù moät ñöôøng bieân giôùi daøi vaø hieåm trôû vôùi Niger vaø Chad, hai nöôùc Hoài Giaùo khaùc, nôi tình traïng ngheøo khoå vaø noåi loaïn ñaõ taïo moät moâi tröôøng thuaän lôïi ñeå tuyeån moä caùc daân quaân choáng Hoa Kyø, theo caùc nhaø phaân tích. (n.n.)
Ñuû caùc loaïi phone ñôøi môùi, giaù leû nhö baùn sæ Only
$39.99
For 1 lines
* Free 1 Camera & Video Phone * 1000 mins * Free long distance and roaming * Free night & weekend * Free gifts
5 lines Chöông trình Family talk only $9.99 ñöôïc free nhieàu loaïi ñieän thoaïi khaùc nhau For
Nöõ boä tröôûng ñaàu tieân trong chính phuû Kuwait
N Series NOKIA 9300+ 6680
Giaù Reû Nhaát Vuøng
Motorola A780
Samsung D500 & E720
Samsung D410
Motorola E680
Nokia 6260
Motorola V3
Nokia 6670
DAT
A4 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Haûi quaân Myõ vaø Pakistan taäp traän chung Tieáp trang A1
cho tôùi ngaøy 28 Thaùng Saùu, vôùi söï tham döï cuûa hai khu truïc haïm Hoa Kyø vaø hai khu truïc haïm Pakistan, theo lôøi Ñaïi Taù Haûi Quaân Hoa Kyø Hank Miranda. “Muïc tieâu cuûa cuoäc taäp traän laø thöïc taäp caùc khaû naêng chuyeân moân, chaúng haïn nhö thoâng tin, vaø coá gaéng baûo ñaûm an toaøn cho caùc muïc tieâu maäu dòch vaø thöông maïi,” oâng Miranda noùi vôùi caùc phoùng vieân treân chieán haïm USS Kauffman, moät trong hai chieác taøu cuûa Hoa Kyø tham gia vaøo cuoäc taäp traän. Bieån AÛ Raäp naèm gaàn Vònh Oman vaø caùc tuyeán chuyeån vaän ôû Trung Ñoâng. Haàu heát löôïng daàu cung caáp cho theá giôùi ñöôïc vaän chuyeån qua caùc haûi loä naøy. Chieán haïm kia cuûa Hoa Kyø tham gia vaøo cuoäc taäp traän laø USS Hawes, cuøng vôùi hai khu truïc haïm cuûa Pakistan, PNS Tariq vaø PNS Shahjahan. Ñaïi Taù Miranda noùi cuoäc taäp traän khoâng lieân heä tröïc tieáp tôùi cuoäc chieán choáng khuûng boá do Hoa Kyø caàm ñaàu maø laø vaán ñeà an ninh haøng haûi noùi chung. Cuoäc taäp traän seõ taäp trung vaøo caùc hoaït ñoäng an ninh hoãn hôïp treân bieån, oâng noùi. Hai chieán haïm USS Kauffman vaø USS Hawes seõ ñaäu taïi caûng Karachi. Ñaây laø cuoäc vieáng thaêm ñaàu tieân cuûa caùc chieán haïm Hoa Kyø tôùi haûi caûng naøy cuûa Pakistan töø 7 naêm nay. (n.n.)
Seattle: Tyû phuù Bill Gates tieáp Thuû Töôùng CSVN Tieáp trang A1
Nhaø tyû phuù Bill Gates ñaõ tieáp rieâng oâng Khaûi vaø sau ñoù ñaõ höôùng daãn ñi xem caùc cô sôû cuûa coâng ty Microsoft, ôû Redmond, thuoäc Seattle. Caû 2 oâng ñaõ loan baùo laø phía Vieät Nam vaø coâng ty Microsoft ñaõ cuøng kyù 2 bieân baûn ñeå chaáp nhaän huaán luyeän vaø phaùt trieån theâm caùc coâng ty khoa hoïc kyõ thuaät thoâng tin, cuõng nhö huaán luyeän veà computer vaø nhu lieäu cho hôn 50,000 giaùo vieân treân toaøn Vieät Nam. Caùc chi tieát cuûa hai bieân baûn naøy ñaõ khoâng ñöôïc caû 2 phía tieát loä.
Qua moät thoâng dòch vieân, oâng Khaûi noùi tröôùc maët Chuû Tòch Bill Gates nhö sau: “Nhôø caùc thoûa hieäp naøy, chuùng toâi seõ coù theå ñaït ñeán ñöôïc caùc ñænh cao môùi trong khoa hoïc kyõ thuaät thoâng tin vaø phaùt trieån veà nhu lieäu. Caùc thaønh coâng cuûa chuùng toâi trong töông lai chính laø nhôø söï goùp coâng cuûa oâng, ngaøi Bill Gates.” Nhaân dòp naøy oâng Khaûi cuõng môøi tyû phuù Gates sang thaêm Vieät Nam, hieän coù 10 nhaân vieân cuûa Microsoft, vôùi 2 vaên phoøng laøm vieäc ôû Haø Noäi vaø Saøi Goøn, trong khi theo caùc thoâng tin cho bieát Vieät Nam ñaõ coù möùc sao cheùp laäu caùc nhu lieäu cuûa Microsoft leân ñeán 92% trong naêm 2004, laø tyû leä cao nhaát cuûa moät nöôùc treân theá giôùi hieän nay. Sau khi keát thuùc chuyeán thaêm coâng ty Microsoft taïi Seattle, phaùi ñoaøn cuûa oâng Khaûi, ñaõ ñaùp phi cô sang mieàn Ñoâng Hoa Kyø, ñeå seõ ñöôïc Toång Thoáng Bush tieáp kieán taïi Toøa Baïch OÁc trong ngaøy Thöù Ba 21 Thaùng Saùu, vaø sau ñoù oâng Khaûi seõ ñeán thaêm Vieän Ñaïi Hoïc Harvard vaø Vieän MIT (Massachusetts Institute of Technology)... (L.T.)
Iraq: Noå bom vaøo Baghdad vaø phía Baéc 29 ngöôøi cheát Tieáp trang A1
ñaùm ñoâng goàm nhöõng caûnh saùt vieân taân tuyeån taïi moät saân boùng troøn, laøm thieät maïng 12 ngöôøi vaø gaây thöông tích cho 100 ngöôøi khaùc. Moät vuï taán coâng thöù nhì kieåu naøy vaøo Halabja, moät thaønh phoá töông ñoái yeân tónh hôn cuûa ngöôøi Kurd, ñaõ saùt haïi vò tröôûng ty an ninh cuûa thaønh phoá. Moät cuoäc taán coâng khaùc nöõa vaøo moät traïm kieåm soaùt cuûa quaân Iraq ôû thaønh phoá daàu moû Kirkuk cuõng ñaõ gaây töû thöông cho boán binh só. Caùc giôùi chöùc ñòa phöông cho hay vò tröôûng ty an ninh thaønh phoá Halabja ñaõ bò gieát cuøng vôùi ba veä só khi caùc tay ñaùnh bom töï töû laùi xe xoâng vaøo. Nhöõng ngöôøi naøy ñaõ cheát gaàn moät bia kyû nieäm caùc naïn nhaân laø daân laønh trong vuï taán coâng baèng hôi ngaït vaøo naêm 1988 khieán cho danh xöng Halabja trôû thaønh ñoàng nghóa vôùi chính saùch ñaøn aùp daân chuùng cuûa Saddam Hussein. Taïi thuû ñoâ Baghdad, naêm vuï noå bom töï töû ñaõ xaûy ra,
haàu heát nhaém vaøo binh lính vaø caûnh saùt vieân Iraq. Coù moät vuï noå bom ñaõ xaûy ra treân con ñöôøng tai tieáng laø laém cheát choùc daãn vaøo phi tröôøng Baghdad. Ñôït baïo ñoäng naøy dieãn ra giöõa luùc hai nghò só coù theá löïc cuûa Hoa Kyø ñang chæ trích khaû naêng ñieàu haønh cuoäc chieán keùo daøi ñaõ hai naêm qua taïi Iraq cuûa Toång Thoáng Bush vaø ñoøi chính phuû phaûi noùi vôùi daân chuùng Hoa Kyø raèng quaân ñoäi Hoa Kyø hieän ñang phaûi ñoái phoù vôùi tình traïng “chieán tranh daøi ngaøy ñaày cam go vaø moûi meät” taïi Iraq. Vuï ñaùnh bom vaøo thaønh phoá Arbil laø vuï thöù hai trong voøng saùu tuaàn leã, laøm rung chuyeån caùi yeân tónh cuûa mieàn Baéc laø nôi maø vò thuû laõnh cuûa mieàn naøy môùi tuyeân theä nhaäm chöùc vaøo tuaàn tröôùc. Hoài ñaàu Thaùng Naêm, moät tay noå bom töï töû ñaõ saùt haïi 46 caûnh saùt vieân taân tuyeån taïi ngay thaønh phoá naøy. Vaøo hoâm Thöù Hai 20 Thaùng Saùu, moät ñaùm ñoâng chöøng 200 caûnh saùt giao thoâng Iraq ñang tuï taäp laïi ñeå ñieåm danh trong moät saân ñaát ñaèng sau toång haønh dinh caûnh saùt thì moät tay ñaùnh bom töï töû lao nguyeân chieác xe hôi ñaày bom cuûa anh ta vaøo muïc tieâu trong khi ñaùm caûnh saùt hoaûng sôï boû chaïy taùn loaïn. “Moät soá ngöôøi chaïy thoaùt, nhöng soá khaùc khoâng theå chaïy khoûi, vaø chieác xe hôi noå tung leân,” moät trong caùc caûnh saùt vieân taân tuyeån laø Raeder Mohammad cho hay nhö theá. Nhoùm al Qaeda taïi Iraq, moät nhoùm döôùi quyeàn cuûa tay baïo ñoäng ngöôøi Jordan Abu Musab al-Zawqawi, qua moät tuyeân boá treân maïng löôùi Internet, ñaõ nhìn nhaän traùch nhieäm gaây ra vuï taán coâng naøy. Ñaây khoâng phaûi laø laàn ñaàu tieân maø moät ñoàn caûnh saùt cuûa Iraq ñaõ bò taán coâng taïi Baghdad, nhöng vuï taán coâng naøy mang tính caùch ñaày thaùch thöùc giöõa luùc Cuoäc Haønh Quaân Tia Chôùp goàm 40,000 binh lính Iraq vaø Hoa Kyø cuøng tham döï ñang dieãn ra trong phaïm vi thuû ñoâ. Trong moät bieán chuyeån khaùc, caùc giôùi chöùc Iraq cho hay vaøo hoâm Thöù Hai, quaân noåi daäy ñaõ phaù hoaïi moät trong caùc nhaø maùy nöôùc chính cung caáp cho thuû ñoâ cuûa Iraq, laøm cho hai trieäu cö daân Baghdad laâm vaøo caûnh thieáu thoán nöôùc traàm troïng giöõa luùc nhieät ñoä ngoaøi trôøi leân tôùi 40 ñoä C, töùc 100 ñoä F. (V.P.)
Toân giaùo ôû Vieät Nam vaãn bò haïn cheá Tieáp trang A1
nhö theá naøo suoát bao nhieâu naêm qua. Ñeán nay, caùc vò hoøa thöôïng vaø thöôïng toïa thuoäc löôõng vieän cuûa giaùo hoäi vaãn bò quaûn cheá trong khi nhaø caàm quyeàn Haø Noäi vaãn choái laø hoï vaãn sinh hoaït toân giaùo bình thöôøng. Toå Chöùc Ngöôøi Thöôïng goàm 147 ngöôøi Thöôïng theo ñaïi Tin Laønh bò aùn tuø töø 3 ñeán 13 naêm cuøng vôùi moät quyeàn phuùc trình veà tình hình ñaøn aùp ngöôøi Thöôïng suoát bao naêm qua taïi Vieät Nam. “Tình hình nhaân quyeàn taïi Vieät Nam vaãn khoâng tieán trieån töø khi thoûa öôùc thöông maïi song phöông ñöôïc thoâng qua hoài naêm 2001.” Baø Nina Shea, Phoù Chuû Tòch UÛy Ban Töï Do Toân Giaùo Quoác Teá (USCIRF) phaùt bieåu trong cuoäc ñieàu traàn. Baø neâu ra caùc baèng chöùng töø ñaøn aùp ngöôøi Thöôïng theo ñaïo Tin Laønh ôû Taây Nguyeân, caùc tænh mieàn nuùi phía baéc ñeán caùc haønh ñoäng ñaøn aùp Giaùo Hoäi Phaät Giaùo Vieät Nam Thoáng Nhaát, Cao Ñaøi, Phaät Giaùo Hoøa Haûo, caùc nhaø trí thöùc vaän ñoäng cho töï do daân chuû. Baø khuyeán caùo chính phuû Hoa Kyø khoâng neân ruùt teân nöôùc Coäng Saûn Vieät Nam ra khoûi danh saùch caùc nöôùc “caàn quan taâm ñaëc bieät” khi tình hình nhaân quyeàn vaø ñaøn aùp toân giaùo vaãn khoâng caûi thieän. Baø Ngoâ Thò Hieàn, Chuû Tòch UÛy Ban Töï Do Toân Giaùo Cho Vieät Nam, neâu caùc tröôøng hôïp ñieån hình veà caùc Linh Muïc Phan Vaên Lôïi vaø Nguyeãn Höõu Giaûi bò leänh “quaûn cheá moàm” suoát nhieàu naêm qua ôû Hueá. Muïc Sö Phaïm Ñình Nhaân göûi tôùi moät baûn ñieàu traàn cho hay suoát töø nhieàu naêm qua, oâng vaø gia ñình khoâng coù hoä khaåu, bò ñaåy vaøo tình traïng voâ gia cö, ñi ñaâu cuõng bò caám ñoaùn, xua ñuoåi. “Toång Thoáng Bush caàn phaûi aùp löïc Thuû Töôùng Coäng Saûn Vieät Nam Phan Vaên Khaûi veà vaán ñeà töï do toân giaùo.” Toå chöùc thoâng tin Tin Laønh “Freedom House” göûi ñeán moät baûn tuyeân boá phaân phaùt trong cuoäc ñieàu traàn noùi nhö vaäy. OÂng Voõ Vaên AÙi cuõng khuyeán caùo chính phuû Hoa Kyø khoâng neân laáy teân Vieät Nam ra khoûi danh saùch “caàn quan taâm ñaëc bieät.” Trong baøi noùi môû daàu cuoäc ñieàu traàn, Daân Bieåu Chris Smith (Coäng Hoøa - New Jersey) noùi raèng “Vieät Nam neân haønh söû nhö moät ñoái taùc
TUESDAY, JUNE 21, 2005
95% muoán Toång Thoáng Bush neâu vaán ñeà nhaân quyeàn vôùi Thuû Töôùng Khaûi Trong moät cuoäc thaêm doø khoâng nhaát thieát khoa hoïc, nhaät baùo Orange County Register hoâm 19 Thaùng Saùu taïi Quaän Cam neâu caâu hoûi: Toång Thoáng Bush coù neân thuùc ñaåy vaán ñeà nhaân quyeàn vaø daân quyeàn khi oâng gaëp Thuû Töôùng Phan Vaên Khaûi cuûa Vieät Nam vaøo Thöù Ba naøy khoâng? Caâu traû lôøi: 95% noùi coù, 5% noùi khoâng. chieán löôïc maø Hoa Kyø mong muoán”. Tuùc laø “cö xöû vôùi daân chuùng cuûa hoï vôùi söï toân troïng, cho duø hoï khoâng ñoàng yù vôùi chính quyeàn.” Cuoäc ñieàu traàn dieãn ra moät ngaøy tröôùc khi thuû töôùng Coäng Saûn Vieät Nam gaëp Toång Thoáng Bush vaøo ngaøy Thöù Ba 21 Thaùng Saùu ôû Toøa Baïch OÁc. Cuøng thôøi gian naøy, raát nhieàu hoäi ñoaøn ngöôøi Vieät bieåu tình tröôùc toøa nhaø naøy ñeå toá caùo tröôùc dö luaän theá giôùi raèng nhaân quyeàn, töï do toân giaùo vaãn chöa coù hoaøn toaøn ôû Vieät Nam. (N.T.)
Ngoaïi Tröôûng Rice chæ trích Ai Caäp veà an ninh vaø luaät phaùp Tieáp trang A1
naøo maø hoï muoán. Lôøi chæ trích chính phuû Ai Caäp cuûa Baø Rice, moät quoác gia thaân höõu vaø hôïp taùc ñaày ñuû vôùi Hoa Kyø trong gaàn 30 naêm qua, naèm trong soá nhöõng lôøi pheâ bình cöùng raén nhaát cuûa moät giôùi chöùc cao caáp Hoa Kyø. Ngoaïi Tröôûng Ai Caäp Ahmed Aboul Gheit tröôùc ñoù ñaõ höùa heïn raèng cuoäc baàu cöû toång thoáng vaøo Thaùng Chín cuûa Ai Caäp seõ töï do, coâng baèng vaø trong saïch. Caùc giôùi chöùc Ai Caäp ñaõ ñöa ra nhöõng lôøi höù heïn töông töï nhö theá trong quaù khöù, nhöng ñaõ khoâng coù thay ñoåi naøo veà caùch theá baùo chí loan tin veà chính trò cuõng nhö veà thaùi ñoä cuûa caûnh saùt ñoái vôùi nhöõng daân bieåu tình choáng ñoái. Laàn ñaàu tieân trong lòch söû, daân chuùng Ai caäp seõ tham gia vaøo cuoäc baàu cöû tröïc tieáp toång thoáng vôùi hôn moät öùng cöû vieân toång thoáng ra tranh cöû vaøo Thaùng Chín - moät söï thay ñoåi maø Baø Rice moâ taû laø ñaùng khích leä. Nhöng sau 50 naêm khoâng coù cuoäc baàu cöû toång thoáng naøo coù ngöôøi caïnh tranh vaø vôùi nhöõng giôùi haïn chaët cheõ ñoái vôùi caùc öùng cöû vieân ñoäc laäp, Toång Thoáng Hosni Mubnarak, ñaõ leân naém quyeàn töø naêm 1981, hieän cuõng seõ
khoâng phaûi ñoái phoù vôùi moät ñoái thuû chính trò naøo ñaùng gôøm, ñoù laø theo lôøi caùc nhaø phaân tích chính trò cho hay nhö theá. Ngoaïi Tröôûng Rice tuyeân boá tröôùc moät cöû toïa ñoâng chöøng saùu, baûy traêm ngöôøi raèng “Toång Thoáng Mubarak ñaõ môû caùnh cöûa cho caûi caùch böôùc vaøo. Nhöng baây giôø laø luùc chính phuû Ai Caäp phaûi ñaët nieàm tin vaøo chính daân toäc cuûa mình.” “Taát caû chuùng ta ñeàu quan taâm tôùi töông lai caùc caûi caùch taïi Ai Caäp khi nhöõng keû uûng hoä daân chuû moät caùch oân hoøa ñaøn oâng cuõng nhö ñaøn baø ñaõ khoâng thoaùt khoûi chuyeän bò baïo ñoäng xaâm haïi. Phaûi ñeán ngaøy luaät phaùp toái thöôïng cuûa quoác gia laán aùt ñöôïc quyeàn cuûa caùc ñaïo luaät khaån caáp vaø phaûi ñeán luùc moät neàn tö phaùp ñoäc laäp thay theá loaïi coâng lyù aùp ñaët treân daân chuùng,” Baø Rice noùi theâm nhö theá. Vaøo ngaøy 25 Thaùng Naêm, ngaøy coù cuoäc tröng caàu daân yù veà vieäc thay ñoåi heä thoáng vaø theå thöùc baàu cöû toång thoáng, phe uûng hoä Toång Thoáng Mubarak ñaõ ñaùnh ñaäp nhöõng ngöôøi bieåu tình vaø haønh haï nhöõng phuï nöõ tham gia phaûn ñoái chính phuû. Nhaø caàm quyeàn Ai Caäp töøng höùa seõ môû caùc cuoäc ñieàu tra veà vuï vieäc, nhöng cho tôùi nay vaãn khoâng thaáy ai bò ñöa ra keát aùn caû. Vieäc chaám döùt luaät khaån caáp, ñöôïc aùp ñaët keå töø khi Toång Thoáng Mubarak leân caàm quyeàn caùch nay 24 naêm, laø moät trong caùc ñoøi hoûi chính cuûa nhöõng nhoùm ñoái laäp trong nöôùc. Luaät naøy trao cho chính phuû quyeàn haïn cheá nhöõng cuoäc hoäi hoïp cuûa daân chuùng vaø quyeàn baét giöõ moïi coâng daân maø khoâng caàn phaûi coù toøa aùn keát toäi. Taïi moät cuoäc hoïp baùo vôùi Ngoaïi Tröôûng Ai Caäp taïi khu nghæ maùt Sharm el-Sheikh beân bôø Hoàng Haûi vaøo hoâm Thöù Hai, Ngoaïi Tröôûng Rice tuyeân boá raèng cuoäc baàu cöû toång thoáng Ai Caäp phaûi thaät töï do vaø coâng baèng, vôùi vieäc caùc öùng cöû vieân ñoái laäp ñöôïc höôûng ñaày ñuû quyeàn töï do baùo chí vaø vôùi “moät baàu khoâng khí ganh ñua thaät söï.” (V.P.)
DAT
TUESDAY, JUNE 21, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A5
THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
BAÛ O LAÕ N H ÑEÅ CAÛ I TIEÁ N THEÁ HEÄ TÖÔNG LAI
ROBERT MULLINS INTERNATIONAL SAN JOSE - (408) 294-3888 OAKLAND - (510) 533-8228 SACRAMENTO - (916) 257-6550
14550 Magnolia St. # 104 Westminster, CA 92683
714-890-9933
Web Site: http://www.rmiodp.com * E-mail: info@ rmiodp.com
1-800-411-0945 Thöù Hai ñeán Thöù Saùu: 9:00 AM - 6:00 PM Thöù Baûy: 9:00 AM - 4:00 PM
CHUYEÂN TRAÙCH DÒCH VUÏ BAÛO LAÕNH TRONG MOÏI TRÖÔØNG HÔÏP KÍNH MÔØI QUYÙ VÒ ÑOÙN NGHE CHÖÔNG TRÌNH PHAÙT THANH HOÄI THOAÏI CUÛA VAÊN PHOØNG ROBERT MULLINS INTERNATIONAL VAØO MOÃI THÖÙ TÖ TÖØ 7:00 PM, CHUÛ NHAÄT TÖØ 11:30 AM TREÂN CAÙC LAØN SOÙNG 1110AM, 1430AM, 1500AM, VAØ 106.3FM TAÏI NAM CALI.
ROBERT MULLINS INTERNATIONAL - HAÕY UÛY THAÙC CHO CHUÙNG TOÂI
Bank of America Mortgage Tel: (714) 227-8137 818-502-8858 * Fax: 818-502-8810 TAØI TRÔÏ TREÂN KHAÉP CAÙC TIEÅU BANG CUÛA HOA KYØ
DAT
Ñaëc Bieät Arizona, Nevada, Texas and Florida
80% Paperless Thuû tuïc ñôn giaûi deã daøng
* Direct Lender * Leä phí thaáp
TAØI TRÔÏ ª TAÙI TAØI TRÔÏ
THUÙY CUNG Assistant Vice President
TUESDAY, JUNE 21, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A15
THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
Chuyeän Thôøi Söï
.3”
DAT
Vuï thieáu nöõ Myõ maát tích ôû Aruba HAØ TÖÔØNG CAÙT
Coâ Natalee Holloway trong moät taám hình gia ñình cung caáp cho giôùi truyeàn thoâng.
Vaøi neùt veà ñaûo Aruba
Baûn ñoà ñaûo Aruba ôû trong vuøng bieån Caribeâ phía Baéc Venezuela. (Baûn ñoà Ngöôøi Vieät döïa theo aruba.com)
Moät ñöùa con maát tích laø noãi lo aâu ñau khoå cuûa moät gia ñình, cuõng coù theå cho moät coäng ñoàng hay moät ñòa phöông, nhöng khoù coù theå thaønh moät söï kieän ñöôïc dö luaän roäng raõi quan taâm, bôûi vì haøng ngaøy xaõ hoäi loaøi ngöôøi khoâng thieáu gì thaûm kòch. Tuy nhieân chuyeän coâ nöõ sinh 17 tuoåi ôû tieåu bang Alabama bò maát tích khi ñi trong ñoaøn hôn 100 hoïc sinh du lòch ñeán ñaûo Aruba, ñaõ trôû thaønh tin thôøi söï haøng ñaàu treân taát caû caùc heä thoáng truyeàn thoâng Hoa Kyø suoát ba tuaàn nay. Naïn nhaân, Natalee Holloway, 18 tuoåi, laø moät thieáu nöõ xinh ñeïp, vöøa toát nghieäp baäc trung hoïc ôû Mountain Brook High School, thaønh phoá Birmingham, Alabama, vaø chuaån bò vaøo ñaïi hoïc. Theo truyeàn thoáng cuûa tröôøng, caùc hoïc sinh môùi maõn khoùa cuøng nhau tham gia chuyeán du lòch moät tuaàn leã tôùi ñaûo Aruba. Ñoaøn coù 125 hoïc sinh vaø 7 ngöôøi lôùn tuoåi höôùng daãn, nhöng khoâng chính thöùc laø moät chuyeán ñi do nhaø tröôøng toå chöùc vaø baûo trôï. Aruba laø hoøn ñaûo nhoû ngoaøi khôi phía Baéc Venezu-
ela, moät trong nhöõng ñòa ñieåm du lòch ñaõ noåi tieáng trong vuøng bieån Caribbean vôùi naéng aám, nöôùc bieån trong xanh vaø baõi taém ñeïp. Ñòa danh naøy ít ñöôïc nhaéc ñeán vì ñôøi soáng hieàn hoøa, chaúng coù chuyeän gì raéc roái ñaùng keå vaø nhieàu du khaùch vaãn coi laø moät nôi an toaøn baäc nhaát treân theá giôùi, ít coù haønh ñoäng toäi phaïm. Vuï maát tích bí aån cuûa coâ gaùi Myõ maø qua maáy tuaàn leã vaãn chöa tìm ra tung tích gì khieán cho dö luaän daàn daàn trôû neân baát bình ñoái vôùi nhaø höõu traùch. Ñeâm cuoái cuøng ôû Aruba, 30 Thaùng Naêm naêm 2005, Holloway cuøng caùc baïn aên uoáng, nghe nhaïc vaø khieâu vuõ ôû nhaø haøng Carlos ‘n Charlie’s ôû Oranjestad, thuû phuû vaø laø thaønh phoá lôùn duy nhaát treân ñaûo, taäp trung nhieàu khaùch saïn cho du khaùch. Theo lôøi caùc baïn keå laïi, coâ ra khoûi nhaø haøng khoaûng 1 giôø saùng vaø leân moät chieác xe khoâng roõ cuøng vôùi nhöõng ai. Saùng hoâm sau, Holloway khoâng coù maët khi ñoaøn taäp hoïp ñeå ra saân bay trôû veà Myõ. Caûnh saùt tìm thaáy passport vaø haønh lyù vaãn coøn boû ôû phoøng khaùch saïn. Nhöõng cuoäc tìm kieám
trong nhieàu ngaøy sau ñoù khoâng tìm ra daáu tích gì ôû hoøn ñaûo nhoû beù dieän tích 193 km2, coù 86 km bôø bieån vôùi nhieàu baõi ñeïp vaø daân soá khoaûng 100,000 ngöôøi. Caùc nhaø haøng haûi tìm thaáy ñaûo Aruba naêm 1499 vaø xaùc nhaän chuû quyeàn cho Taây Ban Nha, tôùi naêm 1636, Aruba trôû thaønh ñaát thuoäc ñòa cuûa Hoøa Lan. Hieän nay Aruba laø moät laõnh thoå hoaøn toaøn töï trò trong Vöông Quoác Hoøa Lan. Neàn kinh teá Aruba phaùt trieån qua ba giai ñoaïn chính, thoaït ñaàu laø ñaát cuûa daân tìm vaøng; sau ñoù ñeán khai thaùc daàu löûa vôùi moät nhaø maùy loïc daàu lôùn taïi ñaây vaø baây giôø laø kyõ ngheä du lòch. Gia ñình coâ Natalee Holloway treo tieàn thöôûng cho ai cung caáp ñöôïc tin töùc ñeå tìm bieát soá phaän naïn nhaân. Chính quyeàn Aruba, caùc toå chöùc du lòch vaø nhaø haøng Carlos ‘n Charlie’s cuõng doùng goùp theâm vaø moùn tieàn töôûng nay ñaõ leân ñeán 55,000 dollars. Ngaøy muøng 6 Thaùng Saùu, chính quyeàn Aruba cho 4,000 coâng chöùc nghæ vieäc sôùm ñeå tham gia cuoäc luøng kieám vaø 700 ngöôøi ñaõ tình nguyeän ñi theo söï höôùng daãn cuûa caûnh saùt, quaân ñoäi vaø
nhaân vieân FBI töø Hoa Kyø tôùi. Cuoäc tìm kieám ñöôïc tieán haønh ôû moïi nôi töø trong thaønh phoá tôùi baõi bieån vaø söû duïng caùc phöông tieän nhö tröïc thaêng, taøu tuaàn treân bieån, taát caû ñeàu khoâng ñem ñeán keát quaû. Ñaõ coù 6 nghi can bò baét giöõ trong ñoù 2 ngöôøi ñaõ ñöôïc traû töï do sau khi ñieàu tra nhaän thaáy laø sai laàm. Ba ngöôøi ñöôïc coi coù theå laø can phaïm chính: Joran Van Der Sloot, 17 tuoåi, con cuûa moät thaåm phaùn coù tieáng ôû Oranjestad; hai anh em Satih Kalpoe 18 tuoåi vaø Deepak Kalpoe 21 tuoåi tôùi töø Surinam (quoác gia Nam Myõ, ñaát thuoäc ñòa Guiana cuõ cuûa Hoøa Lan). Theo caùc nhaân chöùng ba thanh nieân naøy ñaõ ñoùn Natalee Holloway leân xe ôû nhaø haøng Carlos ‘n Charlie’s trong ñeâm xaûy ra thaûm kòch. Nhaø chöùc traùch ñaõ ñeán luïc soaùt nhaø cuûa Joran Van Der Sloot, thaâu veà moät soá vaät duïng keå caû chieác xe hôi. Tuy nhieân cho ñeán baây giôø caùc nghi can chöa bò truy toá, Aruba aùp duïng luaät Hoøa Lan cho pheùp nhaø caàm quyeàn giam giöõ tôùi 116 ngaøy khoâng caàn coù caùo traïng. Antonius ‘Mickey’ John, 30
Chính trò: Töø naêm 1636, ñaûo Aruba thuoäc chuû quyeàn Hoøa Lan, tröø 11 naêm 1805-1816 thuoäc Anh. Ñeán nay Aruba coù quyeàn töï trò nhöng vaãn thuoäc Hoøa Lan. Thuû phuû laø Oranjestad. Daân soá: 100,000. Ngoân ngöõ: Daân Aruba bieát noùi nhieàu thöù tieáng, haàu heát raønh tieáng Anh, Taây Ban Nha, Hoøa Lan, vaø thoå ngöõ Papiamento. Moät soá ngöôøi coøn bieát tieáng Phaùp vaø Ñöùc. Dieän tích 70 miles vuoâng (184 km2), chieàu daøi 19.6 miles (30 km), chieàu roäng 6 miles (9 km). Giôø: Atlantic Standard Time, Muøa Heø khoâng ñoåi giôø, neân trong naêm ñi tröôùc California 4 tieáng, Muøa Heø ñi tröôùc California 1 tieáng. Nhieät ñoä trung bình: 82 ñoä F (28 ñoä C). Naèm ngoaøi voøng baõo Caribeâ, löôïng möa moãi naêm 16.1" (409 mm). Xuaát caûng: Daàu hoûa vaø döôïc thaûo aloe. Du lòch: Taêng töø 206,747 du khaùch naêm 1985 ñeán 641,906 naêm 2003. tuoåi, nhaân vieân baûo veä ôû khaùch saïn bò baét giöõ trong moät tuaàn vì hai anh em Kalpoe khai vôùi caûnh saùt laø ñaõ ñeå Natalee Holloway xuoáng ôû Holiday Inn khoaûng 2 giôø saùng vaø troâng thaáy coâ gaëp moät ngöôøi gaùc. Nhöng sau ñoù ba nghi can noùi treân laïi noùi vôùi Antonius ‘Mickey’ John luùc cuøng ôû trong tuø laø hoï ñaõ ñöa Holloway veà khaùch saïn Marriott caùch Holiday Inn gaàn moät daëm. Xem laïi cuoán baêng cuûa maùy thu hình ôû khaùch saïn Holiday Inn ngöôøi ta khoâng thaáy chieác xe cuûa caùc nghi can gheù qua trong ñeâm ñoù, vì vaäy John ñaõ ñöôïc traû töï do. Moät nhaân vieân baûo veä khaùc, Abraham
Meridian, MS. - Ñoàng höông coâ Natalie Holloway, maát tích taïi Aruba, trong ñeâm thaép neán caàu nguyeän cho coâ ñöôïc an laønh, taïi nhaø thôø Poplar Springs Drive Baptist Church ôû queâ coâ, thaønh phoá Meridian, moät thaønh phoá nhoû 40,000 daân taïi tieåu bang Mississippi. (Hình: Marianne Todd/ Getty Images)
Jones, 28 tuoåi, cuõng ñöôïc phoùng thích sau ít ngaøy bò baét giöõ. Nghi can thöù saùu môùi bò baét laø, 26 tuoåi, nhaân vieân laøm vieäc treân chieác du thuyeàn ‘Tattoo’. Caûnh saùt theo lôøi khai cuûa ba nghi can tin laø hoï ñaõ ñöa coâ natalee Holloway leân chieác du thuyeàn vaøo ñeâm ñoù vaø Steve Gregory Croes coù theå dính daùng trong vuï vieäc. Theo thoáng keâ cuûa FBI, töø ngaøy muøng 1 Thaùng Naêm ñeán nay ñaõ coù 47,589 ngöôøi bò ghi nhaän laø maát tích, goàm 25,389 nam vaø 22,000 nöõ. Trong thaønh phaàn phuï nöõ, 8,681 thuoäc caùc saéc daân thieåu soá nhö AÙ Chaâu, Phi Chaâu vaø thoå daân Myõ Chaâu, 13,519 da traéng vaø Hispanic. Caùc cô quan truyeàn thoâng phuû nhaän laäp luaän cho raèng hoï taäp trung quan taâm ñeán vuï coâ gaùi maát tích ôû Aruba laø vì coâ laø daân da traéng. Theo hoï, khoâng theå naøo theo doõi taát caû moïi vuï vaø vuï Aruba coù nhöõng yeáu toá caûm ñoäng cuøng chi tieát ñaëc bieät ñaùng ñöôïc chuù yù. Vuï maát tích cuûa coâ thieáu nöõ Hoa Kyø töø Alabama ñeán vaãn coøn trong voøng truy taàm vaø ñieàu tra duø raèng qua thôøi gian daøi ngöôøi ta lo ngaïi coâ coù theå ñaõ bò gieát vaø thuû tieâu xaùc ôû ñaâu ñoù. Duø ôû moät nôi choán yeân bình, coâ gaùi ñeïp ñi moät mình giöõa ñeâm khuya vaãn khoâng baûo ñaûm laø an toaøn. Vaø thieät haïi nhaát cho ñeán nay laø nhöõng cô sôû du lòch taïi Aruba, caùc khaùch saïn, nhaø haøng, caùc haõng xe vaø taøu, tieäm buoân ñeàu cho bieát ñaõ eá khaùch töø vaøi tuaàn leã qua. Theo hoï, söï coù maët cuûa caùc phoùng vieân truyeàn thoâng ôû Oranjestad khoâng laø daáu hieäu haáp daãn vaø soá ngöôøi naøy khoâng theå thay theá caùc du khaùch vaøo ñaàu muøa heø naøy. (H.C.)
Theå Thao
.3”
SOÁNG VUI
A16 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
SOÁNG KHOÛE TUESDAY, JUNE 21, 2005
Confederations Cup: Brazil ñang ñoàng haïng vôùi Nhaät Ñöùc, Argentina, Mexico vaøo baùn keát COLOGNE, Ñöùc Quoác Trong moät traän boùng soâi ñoäng vaøo nhöõng phuùt choùt vaøo hoâm Thöù Baûy 18 Thaùng Saùu, ñoäi tuyeån Ñöùc ñaõ ghi ñöôïc ba baøn thaéng lieân tieáp trong 16 phuùt coøn laïi cuûa traän ñaáu vôùi Tunisia. Traän thaéng naøy, tieáp theo sau traän Argentina thaéng UÙc 4-2, coù nghóa laø nhöõng caàu thuû ñoäi chuû nhaø seõ naèm trong soá boán ñoäi tuyeån sau cuøng ñuïng ñoä nhau ñeå phaân ñònh cao thaáp trong Cuùp Caùc Ñoäi Voâ Ñòch Luïc Ñòa (Confed-
erations Cup). Ñoäi Mexico cuõng loït vaøo baùn keát sau khi ñoaït thaéng lôïi tröôùc caùc chaøng trai Brazil 1-0 hoâm Chuû Nhaät. Giaûi Confederations Cup goàm 2 baûng, moãi baûng 4 ñoäi, vaø laáy moãi baûng 2 ñoäi vaøo baùn keát. Hieän nay, baûng A coi nhö xong, vôùi Ñöùc vaø Argentina vaøo baùn keát, UÙc vaø Tunisia rôùt ñaøi. Baûng B, ñoäi Mexico vaøo baùn keát, coøn ñoäi Hy Laïp voâ ñòch giaûi Euro thì rôùt theâ
thaûm vôùi soá baøn thaéng toång coäng laø con soá khoâng to töôùng. Hoâm chuû nhaät, Hy Laïp ñaõ thua Nhaät vôùi tyû soá 1-0. Caâu hoûi coøn laïi laø Brazil vaø Nhaät ai seõ thaéng trong traän chieàu Thöù Tö. Hieän nay Brazil ñang bò moät tình traïng hôi “queâ” laø ñang ñoàng haïng nhì baûng B vôùi Nhaät.
Thöù Tö naøy ai thaéng ngöôøi ñoù vaøo baùn keát. Ñoùn xem! (HNV)
Haäu veä Cicinho ñoäi Brazil (döôùi) giaønh banh vôùi tieàn veä Jared Borgetti ñoäi Mexico trong traän Mexico thaéng Brazil 1-0 taïi Confederations Cup hoâm 19 Thaùng Saùu. (Hình: Jochen Luebke/ AFP/Getty Images)
Hai caàu thuû Kaies Ghodhbane ñoäi Tunisia (treân) vaø Robert Huth ñoäi Ñöùc cuøng teù nhaøo trong traän Ñöùc thaéng Tunisia 3-0 taïi Confederations Cup hoâm 18 Thaùng Saùu. (Hình: Martin Rose/ Bongarts/ Getty Images)
Haäu veä Makoto Tanaka (traùi) ñoäi Nhaät daãn banh trong khi tieàn veä Angelos Charisteas ñoäi Hy Laïp röôït theo, trong traän Nhaät thaéng Hy Laïp 1-0 taïi Confederations Cup hoâm 19 Thaùng Saùu. (Hình: John Macdougall/ AFP/ Getty Images)
Theå thao baèng hình cuoái tuaàn qua
Tiger Woods khoâng thaéng
Trong giaûi golf Myõ Môû Roäng taïi Pinehurst, North Carolina, Tiger Woods voït töø 8 cuù overpar, xuoáng 2 cuù over-par chæ trong moät ngaøy choùt 19 Thaùng Saùu, nhöng khoâng ñuû ñeå baét kòp Michael Campbell ngöôøi Taân Taây Lan, khi oâng naøy ñoaït giaûi voâ ñòch Myõ Môû Roäng vôùi soá ñieåm vöøa ñuùng par. (Hình: Donald Miralle/ Getty Images)
Ñoäi nöõ Ñöùc ñoaït giaûi Euro
Taïi Blackburn, Anh Quoác, hoâm 19 Thaùng Saùu, ñoäi Ñöùc thaéng Na Uy 2-0 ñoaït giaûi Euro nöõ. Trong hình, caàu thuû Renate Lingors ñoäi Ñöùc ñaù khaåy moät cuù boång qua ñaàu haäu veä Marit Eiane Christianseen (phaûi) ñoäi Na Uy vaø qua luoân ñaàu thuû moân, loït vaøo khung thaønh, ghi baøn thaéng thöù nhì cho ñoäi Ñöùc. (Hình: Paul Barker/ AFP/Getty Images)
Treøo leân, leân treøo leân!
Ñoaøn xe ñaïp ñua giaûi Voøng Thuïy Só leo doác gaàn Ulrichen, Thuïy Só hoâm 19 Thaùng Saùu. Keát quaû, Aitor Gonzalez ngöôøi Taây Ban Nha veà nhaát, Michael Rogers ngöôøi UÙc veà nhì, vaø Jan Ullrich ngöôøi Ñöùc veà thöù ba. (Hình: Damien Meyer/ AFP/ Getty Images)
Chung keát NBA
Cuoái cuøng cuõng ñöôïc moät traän hay. Sau 4 traän leäch laïc, moãi ñoäi 2 traän thaéng ñaäm, traän thöù 5 chung keát NBA taïi Detroit, Michigan hoâm 20 Thaùng Saùu, cuõng ñaït ñuû tieâu chuaån gay caán cuûa giaûi lôùn naøy. Trong hình, phuùt khôûi ñaàu vôùi Ben Wallace (aùo soá 3) giaønh banh. Keát quaû San Antonio Spurs thaéng Detroit Pistons 96-95 (overtime). (Hình: Ronald Martinez/ Getty Images)
Thaéng roài khoâng caàn baùnh xe!
Taïi Brooklyn, Michigan hoâm 19 Thaùng Saùu, sau khi thaéng giaûi ñua xe mang teân “Batman Begins 400”, tay laùi Greg Biffle trong chieác Ford mang soá 16 roà chaùy baùnh xe ñeå aên möøng. (Hình: Chris Stanford/Getty Images)
DAT
B2 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Kyø 144
-Chæ coù hai anh em mình thoâi haû anh? -ÖØ chæ hai anh em mình, chæ aên nhaäu vôùi nhau thoâi, khoâng noùi chuyeän laøm aên chuyeän giang hoà nöõa. -Daï… -Chuù em thích gì naøo? -Neáu laøm ôû ñaây thì lích kích cho nhaø beáp cuûa anh quaù. Thoâi thì mình aên côm thöôøng. -Cuõng ñöôïc, nhöng anh khoâng thích theá, anh bieát coù moät nôi naáu ngon laém, cuõng ôû
gaàn nhaø em treân Thaûo Ñieàn, nhaø haøng ñoù chuyeân moùn caù. Chieán ñaàu boø reo leân: -A em bieát roài, em töøng vaøo nôi ñoù, ñeå em ñöa anh ñi. -Khoâng caàn, mình ngoài taïi ñaây, chæ nöûa giôø laø nhöõng moùn aên nhaäu ngon laønh ñöa ñeán taän mieäng, mình chæ coù boån phaän laø chaùp thoâi. -Daï, em hieåu roài. Anh Caû moùc ñieän thoaïi di ñoäng ra baám soá, laäp töùc coù tieáng traû lôøi, tieáng anh Caû noùi trong maùy: -ÖØ Boá Giaø ñaây, anh cho moät phaàn hai ngöôøi aên, goûi caù nheù, chaû caù Haø Noäi, caù soát chua ngoït, vaø chaùo caù giaûi röôïu. Röôïu haû, khoûi caàn. Ñích thaân caäu mang ñeán ñaây, caäu bieát nhaø coâ Ba cuûa boá giaø roài chöù gì, caån thaän nheù. Thôøi gian chôø ñôïi ngaén nhaát. Anh Caû gaäp caùi maùy ñuùt tuùi aùo baø ba baèng luïa cuûa anh laïi. Anh Caû töï tay leân nhaø laáy chai röôïu quí xuoáng, khoâng phaûi laø röôïu taây maø moät chai röôïu ngaâm nhöõng thöù gì ñoù raát boå, maàu naâu: -Röôïu quí cuûa anh ñaây, anh mang ra môøi em, mình uoáng thoaûi maùi. -Theá haû anh, uoáng nhieàu coù sao khoâng?
Ñòa Phöông Ngaøy Quaân Löïc 19 Thaùng Saùu taïi Little Saigon Tieáp trang B1
Môû lôùp nhaïc “Hoa Töø Bi”
Ngaøy giôø: Khai giaûng vaøo 2 giôø chieàu ngaøy 25 Thaùng Saùu naêm 2005. Ñòa ñieåm: Chuøa Baûo Quang, 713 N. Newhope Street, Santa Ana, CA-92703. Tel: 714-554-1287. Lôùp nhaïc Hoa Töø Bi, goàm nhaïc lyù, hoøa aâm, saùng taùc... vaø piano, keyboard, guitar, luyeän gioïng, do caùc giaûng vieân ñaõ toát nghieäp Quoác Gia AÂm Nhaïc Saigon vaø Golden West Hoa Kyø ñaûm traùch. Ghi danh töø ngaøy muøng 2 Thaùng Naêm ñeán ngaøy 25 Thaùng Saùu naêm 2005. Theâm chi tieát: Goïi nhaïc só Nam Höng 714-657-5267 hoaëc email: namhung2001@hotmail.com
TUESDAY, JUNE 21, 2005
-Khoâng sao heát cöù thoaûi maùi thoâi, sung söùc quaù thì coù choã giaûi quyeát. Anh Caû vaø Chieán ñaàu boø ngoài vôùi nhau noùi chuyeän baâng quô ñuùng chæ chöa ñaày moät giôø sau ñoà nhaäu ñaõ mang ñeán, ñích thaân chuû nhaø haøng mang tôùi: -Xin loãi hai ñaøn anh, ñöôøng xe ñoâng quaù neân em ñi chaäm. Chieán ñaàu boø nhaän ra ngöôøi chuû nhaø haøng quen thuoäc, maø Chieán ñaàu boø töøng aên ôû ñoù. Anh ta coù veû ngaïc nhieân khi thaáy Chieán ñaàu boø ôû nôi naøy. Ñoái töôïng tröôùc maët kia haén bieát laø ai, moät laõo giaø hieàn laønh trong boä baø ba nhuõn nhaën, nhöng khoâng taàm thöôøng, baây giôø laïi ngoài vôùiù moät ngöôøi treû ôû ngoâi bieät thöï gaàn quaùn aên cuûa anh ta, anh laø theá naøo vôùi tay giaø naøy? Nghó theá nhöng anh khoâng daùm hoûi. Chieán ñaàu boø cöôøi: -Quaùn anh hoài naøy ñaét haøng khoâng? -Thöa bình bình thoâi, khaùch quen chieáu coá nhieàu. Boá giaø hình nhö quen thuoäc veà chuyeän naøy, laïnh luøng noùi vôùi ngöôøi chuû quaùn: -Lo xong coâng vieäc anh leân nhaø chôø anh em toâi nheù. -Daï. Anh ta mau maén baày ñoà aên ra, xaøo naáu Descanso Bonsai Society toå chöùc trieån laõm vaø baùn hoa lan
Ngaøy giôø: Töø ngaøy 17 ñeán ngaøy 19 Thaùng Saùu naêm 2005, 9AM ñeán 4PM. Ñòa ñieåm: Descanso Gardens, 1418 Descanso Drive, La Canada Flintridge, California. Ñaây laø show thöù 35 haøng naêm cuûa Descanso Bonsai. Trieån laõm bonsai cuûa caùc ngheä nhaân töø Novice ñeán Master. Trình dieãn tæa lan vaøo Thöù Baûy vaø Chuû Nhaät töø 11AM ñeán 1:30PM. Caùc giaûi thöôûng ñöôïc phaùt döôùi daïng Ribbons. Baøy baùn caùc loaïi hoa lan vaø saûn phaåm lieân heä. Lieân laïc: 818-952-4400, 818-952-4400. www.descanso-bonsai.com
treân chieác loø ga con vaø khoâng daùm hoûi gì hôn, vì nghó hai vò khaùch naøy coù chuyeän rieâng noùi vôùi nhau, mình coù maët ôû ñaây khoâng maáy tieän. Tieáng boá giaø sang saûng: -Thoâi ñöôïc, maáy thöù naøy chuùng toâi töï phuïc vuï cuõng ñöôïc, anh baän coâng chuyeän ôû nhaø cöù veà, toâi seõ cho ngöôøi mang veà anh sau. Anh ta chaøo chuû nhaø vaø ra khoûi nhaø mau maén nhö luùc haén vaøo, anh Caû laøm ñoà aên raát kheùo, khi coù ñuû moïi thöù. Tieáp cho Chieán ñaàu boø aên coøn noùng hoâi hoåi: -Neân cho noù veà, anh em mình ngoài noùi chuyeän deã hôn. -Daï, anh ta coù caùi quaùn gaàn nhaø cuûa em, chuyeân baùn ñaëc saûn caù. -Neáu caàn thì chuù em neân goùp coå phaàn. -Caùi chuyeän ñoù tính sau, anh duøng ñi keûo nguoäi. -Em bieát anh aên coù bao nhieâu ñaâu, anh em mình vui laø ñöôïc. -Mình phaûi giao öôùc vôùi nhau laø khoâng noùi chuyeän laøm aên, uoáng röôïu ñi, thöù naøy coù eùp pheâ ngay ñaáy. Anh Caû cöôøi thaät ñó: -Chaúng lo gì chuyeän aáy, khi caàn thì goïi tôùi tröôøng gaø cho thaèng Cuø Ñinh mang haøng cao caáp ñeán, chò Ba ñi khoûi anh coù nhöõng ngaøy töï do. Coøn tieáp
Hoäi Nha Trang toå chöùc du ngoaïn Mexico
Ngaøy giôø: 2 ngaøy Thöù Baûy muøng 2 Thaùng Baûy vaø Chuû Nhaät muøng 3 Thaùng Baûy 2005. Giaù veù $89, bao goàm veù xe bus, nguû khaùch saïn, xem thaéng caûnh, aên toâm huøm... Hoäi vieân ñöôïc bôùt 10%. Caàn mang theo passport vaø greencard. Lieân laïc: Tröôùc ngaøy 26 Thaùng Saùu 2005 vôùi Nguyeãn Thu Haø: 714- 381-3774, Nghieâm Baïch Hueä: 714- 615-4796, Vaên Huøng Ñoác: 714- 531-0223.
Brookhurst & McFadden) Taêng Thaùi Haäu, kyõ sö tröôûng cheá taïo Ford Mustang 2005, noùi chuyeän veà chöông trình cheá taïo Mustang cuûa haõng Ford. Vaøo cöûa töï do. AÅm thöïc: $10/sinh vieân, $15/ngöôøi lôùn. Ban toå chöùc: Hoäi AÙi Höõu Cöïu Hoïc Sinh Voõ Tröôøng Toaûn. Lieân laïc: Chaùnh: 714-534-4257, Höõu: 714-839-8035, Kim Chaùnh: 714-530-3535.
nhöõng ngöôøi lính Vieät Nam Coäng Hoøa trong ñoù coù ngöôøi Hoäi ngoä “Gia Ñình 18” vaø kyû nieäm cha thaân yeâu cuûa chaùu. “Tuyeán Theùp Xuaân Loäc” Nhöng tinh thaàn ngöôøi lính Ñaïi Hoäi Kyø 2 Gia Ñình Ñôn Vò 101 Ngaøy giôø: Ngaøy muøng 9 vaø muøng 10 Vieät Nam Coäng Hoøa raát kieân Ngaøy giôø: 10 giôø 30 saùng, ngaøy muøng 3 Thaùng Baûy naêm 2005. Thaùng Baûy 2005. Ñòa ñieåm: Phoøng sinh hoaït Nhaät Baùo cöôøng, baát khuaát vaø khoâng Ñòa ñieåm: Lucky House Seafood Restau- Ngöôøi Vieät, 14771 Moran Street, bao giôø khuaát phuïc tröôùc söï Nhaïc Hoäi Gaây Quyõ “Taïo Phöôùc rant, 2158 South Bristol Street, Santa Ana, Westminster, CA 92683. baïo taøn cuûa cheá ñoä Coäng Xaây Chuøa” CA 92704. Hoäi Ngoä Chieán Höõu Sö Ñoaøn 18 Boä Binh Saûn.” Chöông trình goàm thaêm vieáng, daâng hoa ñeå gaëp gôõ nhöõng chieán höõu töø nôi xa veà, Ngaøy giôø: 5 giôø chieàu Chuû Nhaät 26 thaùng Taát caû cöû toïa ñaõ ñoàng loaït Saùu 2005. Trieån Laõm “A Long Journey of Courage töôûng nieäm caùc chieán höõu 101 ñaõ hy sinh. thaêm hoûi nhau, vaø haøn huyeân taâm söï. Kyû nieäm “12 Ngaøy Tuyeán Theùp Xuaân Ñòa ñieåm: Töôïng Ñaøi Chieán Só Vieät Myõ. Ñòa ñieåm: Seafood Kingdom, 9802 Vietnamese Americans in the United ñöùng daäy voã tay, phaán khôûi Vaên ngheä goùp vui: Quoác Toaûn, Daï Lan, Loäc” vaø nhôù veà nhöõng ñoàng ñoäi ñaõ hy sinh Katella Avenue, Anaheim, CA 92840. States 1975-2005” tröôùc taâm tình ñaày khí khaùi vì toå quoác. Daï tieäc gaây quyõ “taïo phöôùc xaây chuøa” coù Ngaøy giôø: 2 giôø chieàu Thöù Naêm ngaøy 28 Myõ Thuùy, Maïnh Haø, Theá Duõng... cuûa giôùi treû trong ngaøy kyû söï tham döï cuûa Tuùy Hoàng, Tuaán Chaâu, Löu Thaùng Tö ñeán ngaøy 20 Thaùng Saùu naêm Ñöùng teân treân thö môøi: “Nam gaày.” Lieân laïc: Ñaëng Vaên Phuùc (714) 679Lieân laïc: Nguyeãn Vaên Tri 714- 751- 1595, Ñaëng Traàn Hoa (714) 254-5141, Toâ nieäm Quaân Löïc Vieät Nam Quoác Vieät, Taøi Linh, Töôøng Nguyeân... 2005. Phaïm Thaùi (714) 540-5366. MC: Hoàng Vaân, Ñoã Thanh. Ñòa ñieåm: California State University, Ful- 0147, Löu Anh Duõng: 310- 951-7324. Coäng Hoøa. Ban nhaïc: La Mour. lerton, 800 N. State College, Fullerton, CA Ñoàng höông tham döï cuõng Hoäi Ngoä “AÙi Höõu Tröôøng Truyeàn Tin Khoùa Thieàn Minh Saùt Ñaëc bieät coù söï tham döï vaø chöùng minh 92834. ñaõ daønh thôøi gian quan saùt cuûa Ñaïi Laõo Hoøa Thöôïng Thích Maõn Giaùc Ngaøy giôø: 10 ngaøy, töø 20 ñeán 31 Thaùng Trieån laõm hình aûnh, phim tö lieäu, taøi lieäu QLVNCH” phoøng trieån laõm quaân trang cuøng moät soá chö toân ñöùc taêng ni. Ngaøy giôø: 9 giôø saùng Chuû Nhaät muøng 10 Baûy 2005. lieân quan ñeán Coäng Ñoàng Vieät Nam taïi Hoa Giaù veù: VIP vaø $50, bao goàm aåm thöïc. Kyø. Ñòa ñieåm: Vipassana Meditation Center, Thaùng Baûy 2005. quaân duïng vaø nhìn nhöõng Lieân laïc mua veù: Tuù Quyønh 714-531thaønh phoá North Fork. Ñòa ñieå m : Phoø n g sinh hoaï t Nhaä t Baù o Ban Toå Chöù c : Tieá n Só Voõ Kim Sôn, hình aûnh kieâu huøng cuûa caùc 4284. Giôùi thieäu phöông phaùp thieàn phaùt trieån Veronica Chiang, Tammy Tran, Laura Lesner, Ngöôøi Vieät, 14771 Moran Street, quaân binh chuûng Vieät Nam trí tueä, soi saùng noäi taâm, deã thöïc haønh. Westminster, CA 92683. Judy Minh Hue Pham... Coäng Hoøa. Thieàn sö S.N. Goenka vaø caùc phuï giaùo Vaên Buùt Nam California Hoïp Heø 2005 Kính môøi toaøn theå anh chò thuoäc cöïu Trieån laõm keùo daøi töø ngaøy 28 Thaùng Tö
khí thuoäc Sö Ñoaøn 28 Boä Binh Hoa Kyø, ñoàn truù taïi tieåu bang Pennsylvania. Buøi Thaønh Thaûo thay maët caùc baïn haäu dueä ñoïc lôøi phaùt bieåu ñaày suùc tích giuùp chuùng ta oân coá maø tri taân: “Vôùi tö caùch ngöôøi ñaïi dieän cho theá heä haäu dueä Vieät Nam Coäng Hoøa chaùu xin baøy toû taám loøng töôûng nhôù vaø ghi ôn saâu saéc ñeán 260,000 chieán só cuûa Quaân Löïc Vieät Nam Coäng Hoøa ñaõ hy sinh cho töï do vaø daân chuû cho daân toäc Vieät Nam. Xin chaân thaønh caûm Ngaøy giôø: 11 giôø saùng ngaøy Chuû Nhaät ñeán ngaøy 20 Thaùng Saùu naêm 2005. ôn ñeán taát caû nhöõng nam nöõ 26 Thaù ng Saùu 2005. Lieân laïc: (714) 278-3400. quaân nhaân cuûa quaân löïc Vieät Ñòa ñieåm: Nhaø haøng Seafood Palace II, Nam Coäng Hoøa ñaõ anh duõng 3150 W. Lincoln Avenue, Anaheim. Trung Taâm Giaùo Duïc Hoàng Y baûo veä mieàn Nam Vieät Nam.” Buoåi hoïp nhaèm muïc ñích phoå bieán, phaùt Nguyeãn Vaên Thuaän môû lôùp heø huy vaên hoùa, vaên hoïc, ngheä thuaät vaø gaây Traû lôøi phoûng vaán Ngöôøi Ngaøy giôø: Khai giaûng ngaøy 27 Thaùng quyõ. Saùu 2005. Vieät, Buøi Thaønh Thaûo haõnh Veù tham döï $25, baùn taïi truï sôû Vaên Buùt, Beá giaûng ngaøy 18 Thaùng Taùm 2005. dieän veà nguoàn goác cuûa mình 9262 A Bolsa Avenue, Westminster, CA Ghi danh töø muøng 1 Thaùng Saùu 2005. trong lôøi noùi chaân thaät: “Baûn 92683. Ñòa ñieåm: Trung Taâm Coâng Giaùo Vieät ÑT: 896-9518, 557-2977. thaân chaùu raát haõnh dieän laø Nam, 1538 N. Century Blvd., Santa Ana, CA Chuû Tòch Thaùi Anh Duy kyù thö môøi. 92703. con cuûa moät ngöôøi lính Vieät Tieáp trang B1 Nhaän hoïc sinh töø lôùp 1 ñeán lôùp 8. Nam Coäng Hoøa. Chaùu raát Quyønh Giao ra maét ñóa nhaïc môùi Khoâng phaân bieät toân giaùo. Ñòa ñieå m : Phoø n g sinh hoaï t Ngöôø i Vieä t , ngöôõng moä tröôùc söï hy sinh Ngaøy giôø: 3 giôø chieàu Chuû Nhaät ngaøy 26 Caùc moân hoïc: Anh Vaên vaø Toaùn. cuûa nhöõng ngöôøi ñaõ baûo veä 14771 Moran Street, Westminster, CA Thaùng Saùu naêm 2005. Hoïc theâm Vieät Ngöõ, Vaên Hoùa Giaùo Duïc... 92683. Ñòa ñieåm: Phoøng sinh hoaït Ngöôøi Vieät, Lieân laïc: 714-265-1181, töø 10 giôø saùng queâ höông vaø daân toäc Vieät Hoïa só Leâ Ñöùc trieån laõm tranh maøu nöôùc 14771 Moran Street, Westminster, CA ñeán 5 giôø chieàu, Thöù Hai ñeán Thöù Naêm. Nam. Nhöõng ngöôøi hieän dieän chuû ñeà “Noùn Queâ Höông.” 92683. Coù thöùc aên nheï. hoâm nay, khoâng ai queân ñöôïc Ra maét CD Trôû Veà Thoân Cuõ vaø Tình Ñaïi Hoäi Trung Hoïc Vuõng Taøu Haûi Ngoaïi ngaøy tang thöông cuûa daân toäc Khuùc Phaïm Duy. Ngaøy giôø: 5 giôø chieàu Chuû Nhaät muøng 3 Ñeâm Daï Vuõ “Löu Bích - Adam Hoà” Goùp maët: Anh Duõng, Phaïm Haø, Vöông Thaùng Baûy 2005. Vieät Nam. Ñoù laø ngaøy 30 Ngaøy giôø: 9 giôø toái 24 Thaùng Saùu 2005. Höông, Xuaân Thao, Bob Morgan (Flute), Ñòa ñieåm: Seafood Kingdom Restaurant, Thaùng Tö naêm 1975 vaø lieân Ñòa ñieåm: Majestic Club, 18582 Beach Phaïm Long. 9802, Katella Avenue, Anaheim, CA 92804. Blvd., Hungtinton Beach. tuïc nhöõng naêm thaùng sau ñoù. Veù baùn taïi: Tuù Quyønh (714-531-4284), Giaù veù uûng hoä: $30. Ca só goùp maët: Coâng Thaønh, Lyn, Henry Thaêng Long Music (714-899-7898), Töï Löïc Khi quaân ñoäi Coäng Saûn Baéc Lieân laïc: Nguyeãn Thaønh Taøi (310) 800Chuùc, Thaùi Thaûo, Tuaán Haûi, Caùt Lyù... 714-531-5290. 3561, Traàn Kim Phöông (714) 580-3567. Vieät tieán vaøo cöôõng chieám Veù $35, baùn tröôùc taïi Tuù Quyønh (714Veù ñoàng haïng $15. E-mail: mieàn Nam, hoï baét boû tuø, 531-4284), Bích Thu Vaân, Zippost, Le Gôûi Lieân laïc: Ca só Quyønh Giao 714-544banchaphanhthvthaingoai@yahoo.com Tieà n Leï . .. haønh haï, tra taán daõ man 0962 hoaëc 714-653-8693.
Sinh hoaït Coäng ñoàng
quaân nhaân, daân chính cuûa tröôøng Truyeàn Tin Quaân Löïc Vieät Nam Coäng Hoøa Vuõng Taøu ñeán tham döï ñoâng ñuû, ñaëc bieät laàn naøy laø ngaøy kyû nieäm 20 naêm ngaøy thaønh laäp hoäi. Lieân laïc: Nguyeãn höõu Ru (714-5470708), Phan vaên Taøi (714-531-1955), Leâ vaên Trieäu (714-638-0219) vaø Phaïm Ñöùc Tuù (714-892-1245).
Thöôïng Toïa Thích Phöôùc Tònh thuyeát giaûng
thieàn sö giaûng daïy. Phí toån do töï nguyeän cuùng döôøng vaøo ngaøy maõn khoùa. Ghi danh ñeán heát ngaøy 20 Thaùng Baûy 2005. Lieân laïc: Vónh Sanh 714-534-8365, Leâ Thò Ngoïc Anh 310- 324-0024, Ñaøo Ñaêng Tuaán 310-719-1835, Löu Trí 714-251-1211. Tham khaûo website: www.mahavana.dhamma.org.
Ngaøy giôø: 2 giôø chieàu Chuû Nhaät muøng 10 Thaùng Baûy 2005. Ñòa ñieåm: Tröôøng Trung Hoïc McGarvin, 9802 Bishop Street, Westminster, CA 92683. Chöông trình thuyeát giaûng nhaèm duy trì phoå bieán giaùo lyù Tænh Thöùc. Hoäi Ñuoác Tueä toå chöùc. Phaùp thoaïi trong 1 giôø 30 phuùt, sau ñoù daønh 1 giôø ñeå thính chuùng ñaët caâu hoûi lieân quan. Lieân laïc: Ñuoác Tueä (714-785-3223), (714-775-0872).
Hoäi thaûo veà Haûi Thöôïng Laõn OÂng
Kyõ sö Taêng Thaùi Haäu noùi veà Mustang 2005
Hoäi Ngoä Petrus Kyù Haûi Ngoaïi 2005
Ngaøy giôø: 2:45PM, Chuû Nhaät muøng 10 Thaùng Baûy 2005. Ñòa ñieåm: Nhaø Haøng Paracel (goùc
Ngaøy giôø: 1 giôø chieàu ngaøy 24 Thaùng Baûy naêm 2005. Ñòa ñieåm: Phoøng sinh hoaït Nhaät Baùo Ngöôøi Vieät, 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683. Buoåi hoäi thaûo veà Haûi Thöôïng Laõn OÂng Leâ Höõu Traùc (1720-1791) ñöôïc toå chöùc bôûi Hoäi Döôïc Só Vieät Myõ Mieàn Nam California. Lieân laïc: 714-896-9518. Döôïc Só Vuõ Vaên Tuøng, Hoäi Tröôûng, kyù thö môøi. Ngaøy giôø: Saùng Thöù Baûy muøng 6 Thaùng Taùm 2005. Ñòa ñieåm: Nhaø Haøng Emerald Bay, 5015 V West Edinger Street. Hoäi ngoä caùc cöïu giaùo sö vaø hoïc sinh töø khaép nôi treân theá giôùi. Chuû ñeà hoäi ngoä: “30 Naêm Nhìn Laïi vaø Höôùng Veà Töông Lai.” Lieân laïc: Traàn V. Nam (408-272-1008), Nguyeãn Vaên Khoâi (408-833-4758), Leâ V. Thöông (213-200-0345).
Hoïa só Hoà Thaønh Ñöùc trieån laõm tranh
Ngaøy giôø: Töø 15 ñeán 23 Thaùng Möôøi naêm 2005. Ñòa ñieåm: Phoøng sinh hoaït Nhaät Baùo Ngöôøi Vieät, 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683.
Caùc haäu dueä Quaân Löïc Vieät Nam Coäng Hoøa ñang ñöôïc tuyeân döông tröôùc chuû toïa ñoaøn nhaân Ngaøy Quaân Löïc 19 Thaùng Saùu naêm 2005 taïi thò xaõ Westminster, California. Töø traùi: Buøi Thanh Thaûo, Mai Quoác Minh, Nguyeãn Kim, Phan Thò Kim Phöôïng, Nguyeãn Thu Haø, vaø toaùn quoác kyø, quaân kyø. (Hình: Nguyeãn Ngoïc Chaán)
DAT
Chuyeán taøu
TUESDAY, JUNE 21, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B3
THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
T r u y eä n n g aé n
.3”
PHAN TÒNH TAÂM Los Angeles June 08-2005 Kim Phuïng nhôù, Taâm vöøa töø Vieät Nam veà, Saøi Goøn trôøi raát noùng nhöng vaãn chöa coù nhöõng côn möa raøo, ñaàu thaùng 4, phöôïng chæ nôû ñöôïc vaøi nhaùnh. Töø Saøi Goøn ra Ñaø Naüng gaëp baïn cuõ ôû Baùn Coâng ñang chôø, gaëp laïi Hoaøng AÙi Lieân, coâ baïn thaân cuûa Taâm ngaøy xöa, Lieân keå Taâm nghe veà chuyeán taøu bò laät ôû Laêng Coâ maø baùo ñaøi ôû Cali ñaõ ñöa tin vaø AÙi Lieân suyùt trôû thaønh goùa phuï. Taâm ñeán nhaø AÙi Lieân aên côm tröa vôùi gia ñình baïn, naêm roài töø Galveston Island, Texas, ñeâm July 4, phoøng beân caïnh Taâm ôû taàng 3, nhoùm ngöôøi Meã ngoài ôû lan can tröôùc phoøng uoáng röôïu vaø moät oâng Meã rôùt töø laàu 3 xuoáng ñaát, Taâm ñaõ göûi thö thaêm Phuïng ñaõ ví ñôøi ngöôøi ñoâi luùc keát thuùc coøn nhanh hôn caû ñoùa hoa quyønh, laàn naøy veà Vieät Nam ra Ñaø Naüng gaëp AÙi Lieân Taâm bieát ñôøi ngöôøi soáng coøn chæ vôùi nöûa ñieáu thuoác. Con taøu ñöa choàng cuûa AÙi Lieân vaø caùc thaày coâ giaùo töø Haø Noäi veà laïi Ñaø Naüng ña phaàn laø caùc thaày coâ giaùo ñaõ lôùn tuoåi vaø nhieàu kinh nghieäm ra Haø Noäi chaám thi hoïc sinh gioûi toaøn quoác, 11h30' tröa, aên côm xong, anh Nguyeân choàng cuûa AÙi Lieân vaø oâng giaùo Haûi ra haønh lang toa soá 6 huùt thuoác, oâng giaùo Haûi huùt xong vaøo leân giöôøng cuûa mình ôû taàng 3 naèm, ngoaøi haønh lang coøn nöûa ñieáu thuoác anh Nguyeân huùt tieáp xong vaøo restroom röûa tay trôû ra thì taøu laät giöôøng cuûa taàng 3 vaø taàng 2 saäp ñeø xuoáng taàng 1 nôi coâ giaùo Thaûo ñang naèm, söùc naëng cuûa 2 giöôøng treân ñaõ caøy naùt maët coâ giaùo Thaûo, töø haønh lang anh Nguyeân ñaõ boø töø cöûa buoàng soá 6, boø qua xaùc baïn vaø chui ra cöûa soå, ñöùng nhìn con taøu, oâng thaày daïy toaùn thaáy con taøu laät nghieâng 90o vaø chæ caàn nghieâng theâm 5o vaø chæ caàn huùt nhanh ñieáu thuoác nhö oâng giaùo Haûi thì AÙi Lieân ñaõ trôû thaønh goùa phuï. Ñeâm hoâm tröôùc ngaøy veà laïi Ñaø Naüng, anh Nguyeân vaø caùc baïn ñoàng nghieäp daïo chôi Haø Noäi 36 phoá phöôøng, caû nhoùm chung tieàn mua nhöõng quaû quyùt nhoû baèng quaû taéc veà tröôøng laøm quaø cho caùc baïn khoâng queân mua theâm ñoâi keïp böôùm taëng vôï, taøu laät quyùt ôû toa soá 6 rôi vaõi töù tung, luùc ñoù chæ lo khieâng xaùc caùc baïn, nhöõng giaây phuùt ñoù AÙi Lieân cuõng nhö
Minh hoïa: AÙNH BUØI
ñònh meänh
Taâm cuûa 33 naêm veà tröôùc khi nghe tin choàng bò naïn, con cuûa Taâm chæ môùi bieát ñi chaäp chöõng, Taâm ñaõ moät mình vaøo Toång y vieän Duy Taân tìm choàng, nhöng choàng ñaõ cheát, 22 tuoåi maø Taâm ñaõ laø quaû phuï, 33 naêm sau cuõng nhö Taâm nhöng Lieân may maén hôn Taâm, caùc con Lieân ñaõ lôùn, ñaõ cuøng nhau ra Laêng Coâ tìm boá thay meï vaø AÙi Lieân ñaõ may maén hôn Taâm nhôø nöûa ñieáu thuoác huùt chaäm, vôï choàng con caùi ñaõ ñöôïc ñoaøn vieân. Lieân khoe vôùi Taâm ñoâi keïp böôùm cuûa anh Nguyeân mua taëng, ñoâi keïp böôùm naèm trong tuùi aùo neân Lieân coøn coù quaø Haø Noäi vaø Lieân noùi vôùi Taâm Lieân seõ giöõ ñoâi keïp böôùm suoát ñôøi. Böõa côm tröa hoâm ñoù aên vôùi gia ñình baïn Taâm ñaõ vui theo haïnh phuùc cuûa gia ñình baïn, 33 naêm troâi qua, hai ñöùa con cuûa Taâm ñaõ tröôûng thaønh, chung quanh baïn beø cuûa Taâm trong ñoù coù Phuïng ñeàu daét díu nhau ñi Myõ theo dieän H.O, ôû queâ nhaø bieát bao nhieâu quaû phuï coâ nhi töû só soáng laây laát, ba meï con Taâm may maén hôn vì ñaõ ñöôïc anh Hai cuûa Taâm baûo laõnh, cuõng coù choàng Só quan nhöng moãi ngöôøi moät soá phaän khaùc nhau, taát caû laø ñònh meänh. Ñònh meänh ñaõ an baøi? Coâ giaùo Thaûo cuûa tröôøng trung hoïc Phan Chu Trinh, tuoåi ñôøi coøn raát treû, bieát ñöôïc coâ AÙnh coù teân trong danh saùch ñi Haø Noäi chaám thi nhöng baän vieäc nhaø, oâng giaùo Thoï ñaõ leân thaúng Sôû giaùo duïc xin cho con gaùi mình ñi thay, thöông con ñi ñöôøng xa vaát vaû, oâng giaùo Thoï ñaõ ñieän bieåu con gaùi mua veù maùy bay trôû veà Ñaø Naüng nhöng ñi veà coù nhau, coâ giaùo Thaûo ñaõ veà cuøng caùc baïn ñoàng nghieäp treân chuyeán taøu ñònh meänh. Vò hoân phu ñöùng chôø ôû saân ga Ñaø Naüng, chôø maõi... chôø maõi ñeán 11h30' tröa... Ñònh meänh ñaõ an baøi? Ba cha con chuû nhaø haøng Phì Luõ ôû Ñaø Naüng ñi du lòch Trung Quoác veà ñeán Haø Noäi mua veù taøu ñeå ñöôïc ngaém caûnh mua veù toa giöôøng naèm khoâng coù keå caû veù chôï ñen ñaønh mua gheá ngoài ôû toa soá 2, taøu laät töø toa soá 3 ñeán toa cuoái cuøng, thoaùt naïn trôû veà, chieàu hoâm ñoù taát caû thöïc khaùch ôû nhaø haøng Phì Luû
ñeàu ñöôïc aên uoáng mieãn phí. Toái hoâm ñoù, heo ôû Ñaø Naüng cheát nhieàu hôn nhöõng ngaøy khaùc vì nhöõng gia ñình coù ngöôøi thaân thoaùt naïn trôû veà ñeàu ñaët mua heo quay cuùng taï ôn trôøi ñaát. Bình thöôøng choàng AÙi Lieân ít noùi nhöng sau khi thoaùt naïn trôû veà anh Nguyeân noùi suoát ngaøy, Lieân noùi vui: - Haén noùi nhö “ve keâu”. Giôø thì choàng Lieân ñaõ bình taâm trôû laïi nhöng Taâm bieát nhöõng hình aûnh khoâng may ñoù seõ aùm aûnh anh Nguyeân ñeán suoát ñôøi, cuõng nhö Taâm, hoâm hay tin choàng mình bò naïn vì ñaïp phaûi mìn Taâm vaøo Toång y vieän Duy Taân laät maët töøng thöông binh ñeå nhaän dieän choàng, nhöõng khuoân maët ñau ñôùn cuûa ñoàng ñoäi choàng aùm aûnh Taâm cho ñeán cuoái ñôøi. Thö Taâm vieát cho Phuïng buoàn quaù phaûi khoâng? Vaø tieáp ñaây laø nhöõng ngaøy vui ôû Ñaø Naüng Taâm chia seû vôùi Phuïng. Taâm vaø AÙi Lieân ñaõ hoïp baïn beø toå chöùc du lòch Baø Naø, nhoùm baïn hoïc cuõ cuûa Taâm goàm coù Taâm, AÙi Lieân, Huyønh Thò Beâ, Leâ Thò Thanh, Phaïm Thò Tuyeát Höôøng vaø Höông (vôï cuûa Ngoâ Ñình Xuaân) beân nam coù Ngoâ Ñình Xuaân, Leâ Huy, Leâ Ñình Tam, Nguyeãn Sôn, Phaïm Nhö Phong, Nguyeãn Vaên Thuøy vaø Nguyeãn Vaên Maõi (choàng cuûa Huyønh Thò Beâ vaø cuõng laø baïn hoïc chung ngaøy xöa). Hai giôø chieàu 01-05 xe khôûi haønh, Lieân sôï say xe Taâm ñaõ mua Notamine giuïc baïn uoáng, ñöa möùt göøng cho Lieân ngaäm, hai ñöùa ngoài ôû haøng gheá tröôùc beân caïnh taøi xeá vaø Lieân ñaõ ngoài xe tænh taùo khoûe maïnh leân ñeán Baø Naø. Phoøng caû nhoùm möôùn maùy laïnh khoâng vaø quaït cuõng khoâng, caùc baïn nam môû heát caùc cöûa gioù nuùi maùt laïnh caû phoøng, aên côm toái xong Taâm vaø caùc baïn chôø xem caùc em sinh vieân töø Ñaø Naüng leân ñoát löûa traïi vaø toå chöùc vaên ngheä, baïn Sôn ñöa Huyønh Thò Beâ ñeán ñaêng kyù haùt giuùp vui, caùc em sinh vieân thaáy coâ lôùn tuoåi nhöng thích haùt ñaõ giôùi thieäu Beâ laø cöïu sinh vieân cuûa tröôøng, töø ñoù cho ñeán luùc veà laïi Ñaø Naüng caùc baïn cöù choïc Beâ laø sinh vieân ñaïi hoïc “CHÖÕ - TO”. Ñeâm ñaõ khuya, Taâm naèm mô maøng nghe baïn nöõ naøo ñoù noùi lôùn: - Neø! Hai oâng moät giöôøng, oâng naøo maëc quaàn short thì nhôù quay gioø voâ trong quay
DAT
ñaàu ra ngoaøi nghe chöa, nhöng chæ coù vaøi baïn naèm nghæ, caùc baïn nam khaùc ñang baøy cuoäc nhaäu vôùi Heineken chôû theo, vôùi nem chaû maø Taâm vaø AÙi Lieân caån thaän lo mua töø Ñaø Naüng bôùi leân ñeå caùc baïn nam coù moài nhaäu, caùnh nöõ thì Beâ, Thanh, Höôøng ñem ñuû thöù traùi caây. Saùng hoâm sau, Sôn mang maùy quay phim vaø maùy chuïp hình quay quanh caùc baïn, Lieân noùi vôùi Taâm laø vôï Sôn baùn thuoác laù Caåm Leä, huùt ñieáu thuoác Caåm Leä böï to baèng ngoùn tay caùi. Taâm cöù thaéc maéc trong loøng khoâng bieát Sôn kieám ñaâu ra coâ vôï bieát huùt thuoác Caåm Leä maø Taâm ñoaùn tuoåi ñôøi cuõng chæ baèng tuoåi cuûa Taâm vôùi Lieân, nhöng nhìn thaáy Sôn treû hôn so vôùi tuoåi, Taâm nghó Sôn ñaõ tìm thaáy haïnh phuùc beân khoùi thuoác Caåm Leä. Ngoâ Ñình Xuaân ñi Baø Naø daét vôï theo, cuøng caùc baïn aên uoáng Höông luùc naøo cuõng côm böng nöôùc roùt cho choàng roài môùi aên sau. Nhìn vôï Xuaân saên soùc choàng, Taâm nhôù maáy naêm veà tröôùc veà Vieät Nam Taâm theo ñoaøn Saigon Tourist ra Haø Noäi, trong ñoaøn coù vôï choàng Vieät kieàu Myõ côõ tuoåi Taâm, hai ngöôøi ñeïp ñoâi nhöng baø vôï laïnh luøng, leân xe ngoài rieâng, sau maáy ngaøy daïo chô phoá phöôøng Haø Noäi baø ta than vôùi Taâm laø khoù nguû quaù - Chaéc chò laï giöôøng? - Khoâng! Thieáu goái oâm - Haû! Goái oâm keø keø beân chò ñoù. Maáy ngaøy sau ñoaøn ñi Haï Long, tröa ñoaøn ñaõi khaùch moùn ngheâu luoäc baø ta aên ngheâu vaø uoáng nöôùc ngheâu veà khaùch saïn bò Taøo Thaùo röôït suoát ñeâm, choàng boû ñoaøn ñöa voâ beänh vieän, nhöõng luùc ñoù chæ coù caùi goái oâm bieát ñi keà caän beân mình. Hoâm ñi Baø Na xe ñeán ngaõ ba Cai Lan ñoùn Tam vaø Thuøy, Thuøy maëc aùo sô mi traéng boû voâ thuøng, tay xaùch caëp böï, Taâm ñuøa vôùi Lieân: - Lieân nhìn Thuøy kìa, gioáng oâng Nguyeân nhaø Lieân ñi Haø Noäi chaám thi hoïc sinh gioûi toaøn quoác chöa. - EÂ, Thuøy, ñi du lòch Baø Naø chöù khoâng phaûi ñi chaám thi nghe. Thuøy vaãn cöôøi hieàn. Maáy naêm veà tröôùc, vôï Thuøy maát vì beänh Cancer, gaø troáng nuoâi con, giôø con Thuøy ñaõ laø oâng baùc só môû phoøng maïch tö tröôùc nhaø, sau nhaø Thuøy vaãn nuoâi heo, Taâm ñeán thaêm baøn thôø vôï Thuøy vôùi di aûnh phoùng lôùn, baùt nhang nghi nguùt khoùi höông, Taâm thaáy maét mình cay cay, chaúng bieát cay vì khoùi höông hay vì thöông hoaøn caûnh baïn. Baø Naø vôùi nhöõng loái ñi maø hai beân ñöôøng nhöõng ñoùa hoa Tuù Caàu ñuû maøu thaät töôi vaø thaät ñeïp bôûi quanh naêm khí haäu maùt meû, caû nhoùm loanh quanh hoûi thaêm nhöõng ngoâi bieät thöï cuûa ngöôøi Phaùp ñeå laïi, thaêm haàm röôïu Sôn vôù ñöôïc boä baøi cuûa du khaùch naøo ñoù ñeå laïi, caû nhoùm veà laïi phoøng ñaùnh baøi, ñaõ 11h tröa vôï cuûa Xuaân cöù giuïc goïi ñieän keâu xe veà, ñaõ raát laâu baïn beø chöa du lòch ñoâng vui neân chaúng ai muoán veà, Taâm doïa: Ñi chôi khoâng ñöôïc hoái veà neáu khoâng laàn sau seõ khoâng ñöôïc cho theo. Veà ñeán khaùch saïn, anh Thaân baïn hoïc cuõ cuûa Taâm beân Sao Mai ñieän thoaïi kieám: - Maáy böõa ni em ñi moâ anh ñieän kieám khoâng coù? - Daï! Em ñi Baø Naø vôùi nhoùm Baùn Coâng. - UÛa! Raêng laøm thinh ñi, khoâng huù anh ñi vôùi. Taâm noùi thaàm: - Em laøm thinh ñi vì anh nhaäu döõ quaù lôõ anh saåy chaân rôùt xuoáng nuùi Baø Naø thì em ñaøo ñaâu ra anh Thaân khaùc ñeå ñeàn cho chò Thu Ba. Nhöng roài hoâm sau Taâm ruû anh Thaân vôùi Ngoïc Nga, boä ba cuûa nhöõng ngaøy coøn hoïc ñeä thaát Sao Mai ñi thaêm phoá Hoäi, tröa trôøi naéng ba anh em ruû nhau ra cöûa Ñaïi aên chaùo Tieáp trang B4
Ñôøi Soáng
.3”
THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
Vai troø cuûa Cha trong cuûa Con
Giöõa Ngöôøi Vôùi Ngöôøi
ñôøi soáng
Trích töø caùc baøi giaûng cuûa J. Krisnamurti Dòch sang Vieät ngöõ vaø ghi chuù: Chaân Huyeàn
Giöõa ngöôøi vôùi ngöôøi laø moái lieân heä quan troïng vaø coù leõ khoù khaên nhaát trong taát caû caùc töông quan truøng truøng. Söï soáng goàm taát caû nhöõng lieân heä giöõa ngöôøi vôùi ngöôøi, hay giöõa ngöôøi vôùi cuûa caûi, tieàn taøi, vôùi caùc sinh vaät, coû caây, ñaát ñaù... trong vuõ truï naøy. Chuùng ta hoïc töø treû tôùi giaø, vaãn khoâng heát, nhöõng ñieàu caàn bieát ñeå laøm cho nhöõng moái lieân heä thaân sô ñöôïc nheï nhaøng, toát ñeïp - nhöõng yeáu toá caên baûn cuûa cuoäc soáng haïnh phuùc. Jiddu Chrisnamurti (1895-1986) ñöôïc coi laø trieát gia soá moät cuûa theá kyû 20, ñaõ giaûng daïy gaàn saùu thaäp nieân khaép theá giôùi cho haøng trieäu thính giaû. Caùc baøi giaûng lieân quan tôùi ñeà taøi “Lieân heä giöõa ngöôøi vôùi ngöôøi” ñaõ ñöôïc cô sôû Krisnamurti Foundation tuyeån choïn xuaát baûn thaønh moät cuoán saùch maø chuùng toâi xin trích dòch (vaø khi caàn ghi chuù theâm cho deã hieåu) ñeå ñaêng vaøo muïc naøy moãi tuaàn. (C.H.)
LIEÂN HEÄ CHAÂN TÌNH
YEÁN TUYEÁT
T
oâi hy voïng laø baïn ñaõ coù moät ngaøy Father’s Day haïnh phuùc. Cho duø ngaøy aáy ñaõ qua ñi, toâi vaãn xin gôûi ñeán baïn moät baøi vieát yù nghóa cuûa kyù giaû Judsen Culbreth treân tôø Readers Digest veà vai troø cuûa Ngöôøi Cha. Theo taùc giaû, coù theå noùi Ngöôøi Cha laø hình aûnh ñoái nghòch cuûa Ngöôøi Meï. Phaàn ñoâng Cha thöôøng laø ngöôøi phaù boû luaät leä, daùm maïo hieåm, böøa boän. Trong khi Meï laø ngöôøi saên soùc trìu meán vaø ñaët ra luaät leä, traät töï. Theá nhöng, cho duø coù moät vaøi yeáu ñieåm keå treân, ngöôøi Cha thöôøng laøm ñuùng nhieàu chuyeän. Söï deã daõi trong moái
C
lieân heä Boá Con ñoâi khi laøm cho Meï khoâng haøi loøng, nhöng coù theå ñem laïi lôïi ích cho con caùi trong xaõ hoäi vaø thaønh coâng trong hoïc ñöôøng.
Baûo veä nhöõng ñöùa treû ngaây thô OANH THÔ
M
oät cuoäc tìm hieåu cuûa vieän thaêm doø Gallup môùi ñaây cho bieát laø coù ñeán 66% ngöôøi lôùn baøy toû moái lo ngaïi cuûa hoï veà vieäc treû con coù theå bò xaâm phaïm tình duïc trong coäng ñoàng maø hoï ñang sinh soáng. Noãi lo sôï cuûa phuï huynh döïa vaøo vieäc caøng ngaøy caøng coù nhieàu treû con bò du doã bôûi ngöôøi maø chuùng tin töôûng, hay bò baét coùc bôûi moät keû laï maët, roài sau ñoù bò haõm haïi. Moät baøi baùo treân taïp chí U.S. News and World Report cuûa
TUESDAY, JUNE 21, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B11
Kyle Pruett, giaùo sö veà ngaønh taâm lyù treû con ôû Ñaïi Hoïc Yale, vaø taùc giaû cuûa cuoán saùch “Fatherneed”, noùi: “Söï tham döï cuûa nhöõng ngöôøi cha trong ñôøi soáng cuûa caùc ñöùa con ñoùng vai troø quan troïng vaøo söï phaùt trieån cuûa chuùng veà maët xaõ hoäi, theå lyù vaø tri thöùc”. Tri thöùc cuûa treû con seõ taêng tröôûng ngay töø naêm ñaàu tieân cuûa cuoäc ñôøi, vaø noù seõ hieän dieän trong nhöõng naêm ôû trung hoïc, nhaát laø khi ngöôøi Cha hoã trôï ngöôøi Meï trong vieäc tham döï vaøo vieäc hoïc hoûi
*ANIVERSARY SALES*
STD 2x8 BALMORAL ROSE, B&W PEARL $90 STD 2x8 BLUE PEARL, EMERALD PEARL, BLACK GALAXY $280 FREE SINK WITH 3 2x8 OR WITH CABINET INSTALLATION SALES END 6-30-05
COÂNG TY ÑAÙ HOA NAM AN WHOLESALE & RETAIL
WE BEAT °10.000 SQFT WAREHOUSE & DISPLAY °30+ COLOR PRICES °GRANITE FOR KITCHEN, BATH, OFFICE, RESTAURANT, FREE COUNTER TOP °FLOOR & WALL ESTIMATE °CABINETS FOR KITCHEN, BATH & OFFICE
Phone: (714) 590-8992 * Fax: (714) 590-2896 11664 Trask Ave., Garden Grove, CA 92843 (Giöõa Newhope & Harbor) Môû cöûa 7 ngaøy
Tieáp trang B12
(Trích baøi giaûng taïi Saanen, 31/7/1977 vaø 24/01/1981 taïi Bombay)
Tieáp trang B14
STONE SUPPLY
1/ Cha thì maïnh baïo hôn Meï: Cha thöôøng hay phaán khôûi vaø khoâng ñeà phoøng caån thaän khi sinh hoaït vôùi con. Hoï lay
Coù theå naøo chuùng ta hieåu ñöôïc baûn theå cuûa caùi ngaõ kia chaêng? Coù theå naøo caùi Toâi thaät söï bò giaûi theå? Ñieàu quan troïng laø chuùng ta phaûi bieát quan saùt chính con ngöôøi mình ñeå töï hieåu. Neáu chuùng ta khoâng hieåu chính mình, thì laø sao ta hieåu ñöôïc ngöôøi khaùc (ñoái töôïng) trong caùc lieân heä? Baïn chính laø moät phaàn töû cuûa nhaân loaïi, mang trong taâm mình taát caû nhöõng lo aâu xao xuyeán, gioáng nhö caùc ñoàng loaïi cuûa baïn ôû baát kyø luïc ñòa naøo. AÂu, AÙ, Phi, Myõ hay UÙc Chaâu, baïn chính laø moät phaàn nhaân loaïi, chöù khoâng phaûi laø moät baûn theå rieâng reõ, ñoäc laäp. Nhaân loaïi ñaõ traûi qua bao ñau thöông, laâu laâu vui veû, haïnh phuùc. Baïn cuõng vaäy. Baïn neân hieåu nhö theá, vaø baïn caàn hoïc ñeå ñoïc cuoán saùch veà loaøi ngöôøi, cuoán saùch veà chính baïn. Khi hieåu ñöôïc chính mình, vôùi bao lo aâu phieàn naõo, bao noãi buoàn nieàm vui... baïn môùi coù theå hieåu ñöôïc ngöôøi thaân keá beân. Khi maø chuùng ta khoâng bò caûn trôû, khi ta hieåu ñöôïc baûn chaát con ngöôøi mình, thì seõ khoâng coøn ñoái nghòch naøo nöõa trong caùc moái lieân heä. Vaø chuùng ta höôûng ñöôïc nhöõng töông quan chaân thaät, nhöõng lieân heä chaân tình.
kyù giaû Katy Kelly ñaõ tìm hieåu veà vieäc baûo veä nhöõng ñöùa treû ngaây thô traùnh ñöôïc söï taán coâng cuûa nhöõng keû beänh hoaïn naøy. Xin löôïc dòch vaø gôûi ñeán baïn ñoïc ñeå coù ñöôïc nhöõng thoâng tin höõu ích. Ñeå phaûn öùng veà moät loaït nhöõng toäi phaïm nhaém vaøo treû con xaûy ra lieân tieáp trong thôøi gian gaàn ñaây, caùc nhaø laøm luaät ñang tranh nhau ñöa ra caùc luaät leä ñeå tröøng trò caùc keû taán coâng tình duïc, cuõng nhö laøm
SOUTH COAST
cuûa con ôû tröôøng hoïc. Theo nhöõng nhaø chuyeân moân thì chính ngöôøi cha saùng taïo ra söï thoâng minh nôi con caùi qua ba sinh hoaït quan troïng: Hoï chôi vôùi con nhö theá naøo, moãi ngaøy hoï lieân heä vôùi con ra sao trong nhöõng hoaøn caûnh khaùc nhau vaø caùch thöùc hoï daïy con.
huùng ta ñang töï hoûi xem coù tình yeâu ñôn thuaàn, chaân chaát hay khoâng, trong caùc moái lieân heä giöõa vôï choàng, meï con, trong loøng aùi quoác, thöông daân vaân vaân...? Chuùng ta cuõng töï hoûi xem giöõa nhöõng ngöôøi hieåu bieát roõ veà mình, thì caùc moái lieân heä cuûa hoï ra sao? Hai chöõ “lieân heä” hay “töông quan” coù nghóa laø giöõa hai ngöôøi coù söï tieáp xuùc, loøng thöông meán, coù söï ñoàng caûm vaø hieåu nhau hoaøn toaøn. Ña soá chuùng ta khoâng coù nhöõng lieân heä nhö vaäy maø chæ coù caùc töông quan ñaày nhöõng ñoái nghòch, xung khaéc. Ñieàu quan troïng laø chuùng ta caàn tìm hieåu coi caùc moái xung ñoät kia töø ñaâu maø ra? Töø söï hieåu bieát caùc moái töông quan, ta hieåu ñöôïc moät phaàn con ngöôøi mình: Chuùng ta ñi töø ngoaøi (lieân heä) vaøo trong (baûn thaân). Ít nhaát moät laàn trong suoát cuoäc ñôøi, baïn cuõng caàn tìm hieåu cho tôùi ngoïn ngaønh, xem trong thaâm saâu, caùc moái lieân heä cuûa baïn vôùi nhöõng ngöôøi thaân tình nhaát, baét nguoàn töø ñaâu? Giöõa hai ngöôøi coù lieân heä raøng buoäc nhieàu nhaát, phaûi chaêng moãi ngöôøi vaãn chæ laø nhöõng thöïc theå ñaày tham voïng, vôùi bao aâu lo, baát an vaø boái roái rieâng cuûa mình? Nhö vaäy, hoï lieân heä vôùi nhau caùch naøo? Lieân heä tình caûm vaø lieân heä saéc duïc? Khi muoán tìm hieåu chuyeän naøy, chuùng ta phaûi thaønh thaät tuyeät ñoái, ñeå coù theå traû lôøi caâu hoûi “Coù theå naøo hai ngöôøi lieân heä ñöôïc vôùi nhau moät caùch hoaøn toaøn thoaûi maùi, khoâng coù chuùt traùi nghòch?” Hình nhö ngöôøi ta coù nhöõng xung ñoät trong caùc moái lieân heä, vì moãi ngöôøi ñeàu chæ chuù yù tôùi mình. Moãi haønh ñoäng, moãi cö xöû vôùi ngöôøi khaùc ñeàu phaùt xuaát töø con ngöôøi mình maø ra. Neáu coù noùi “em yeâu anh” thì cuõng laø vì mình maø noùi, taát caû moïi chuyeän ñeàu coù trung taâm laø baûn Ngaõ cuûa mình. Vaø lieân heä chæ laø moät chuoãi nhöõng söï kieän khaùc bieät hay xung ñoät nhau.
CONTRACTOR WELCOME
DAT
B12 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Vai troø cuûa Cha trong ñôøi soáng cuûa Con Tieáp trang B11
laïi kinh nghieäm cuûa mình vaøo luùc 4 tuoåi, khi ñöôïc cha chôû ñeán nôi laøm vieäc cuûa oâng ôû moät haõng xöôûng thuoäc vuøng North Carolina. OÂng ñaõ coù dòp nhìn thaáy taän maét nhöõng ruoäng baép baït ngaøn, nhöõng thuù vaät ñoàng queâ vaø nhöõng maùy moùc to lôùn maø cha coù theå ñieàu khieån. Döôùi caëp maét ngaây thô cuûa Judsen, oâng thaáy cha mình thaät laø taøi gioûi vì bieát nhieàu ngöôøi vaø laøm ñöôïc nhieàu vieäc. Lôùn leân, oâng nhaän ra laø luùc ñoù, cha oâng ñaõ giôùi thieäu cho con veà moät caùi theá giôùi roäng lôùn hôn, kyø thuù hôn laø ngoâi nhaø vaø caùi khu xoùm maø oâng thöôøng quanh quaån trong ñoù. Thaät vaäy, trong nhöõng naêm thaùng ñaàu tieân cuûa cuoäc ñôøi, Cha laø ngöôøi ñaõ giuùp chuùng ta ñoái dieän vôùi theá giôùi beân ngoaøi. Phaàn lôùn nhöõng ngöôøi Meï thì muoán oâm giöõa con trong loøng cuûa hoï: Caùc em beù tìm thaáy moät nôi nöông töïa an toaøn vaø thoaûi maùi ôû ñoù. Trong khi ñoù, ngöôøi Cha muoán ñem con ra khoûi voøng tay baûo boïc aáy ñeå cho em beù coù theå nhaän bieát nhöõng aâm thanh vaø hình aûnh ôû chuùng quanh chuùng. Thí duï nhö khi ngöôøi Cha muoán con giuùp mình laøm vieäc ôû trong vöôøn laø muoán cho con hoïc hoûi theâm veà thieân nhieân vaø sinh vaät hoïc. Chaúng haïn nhö khi em beù Will Mccalpine, 2 tuoåi röôõi, giuùp cha laø Eric laøm vöôøn. Hoï cuøng nhau caøo coû vaø laù caây vaø dòp naøy, Cha cuûa em chæ cho em bieát maøu saéc vaø kích thöôùc khaùc nhau cuûa laù. Ñoâi khi, hoï nhìn leân trôøi ñeå theo doõi maùy bay vaø nhöõng ñaùm maây bay ngang qua. Caû hai cha con khoâng caàn bieát laø giaøy cuûa mình dính ñaát buøn 2/ Cha laø ngöôøi khai vaø ñem buïi ñaát vaøo nhaø. Hoï phaù vaø ñaày kinh nghieäm: chæ bieát laø ñaõ coù nhöõng thôøi giôø thaân maät vaø gaàn guõi beân Kyù giaû Judsen Culbreth keå caïnh nhau maø thoâi. caùc em beù maïnh tay hôn vaø laên troøn treân saøn nhaø vôùi con caùi. Nhöõng ñöùa treû môùi coù 2 thaùng ñaõ coù theå nhaän thaáy söï khaùc bieät giöõa vieäc baûo veä cuûa meï, so vôùi vieäc khích ñoäng cuûa cha. Chuyeân vieân nghieân cöùu nhi khoa Michael Yogman ñaõ quay video caûnh nhöõng ñöùa treû hai thaùng tuoåi loä veû vui thích khi cha chuùng ñeán gaàn: Maáy ñöùa beù aáy ruøn vai, thôû mau hôn vaø môû to maét ra. Coøn qua cuoäc tìm hieåu cuûa Alison Clarke-Stewart, giaùo sö veà taâm lyù ôû Ñaïi Hoïc UC Irvine, thì nhöõng ñöùa treû 2, 3 tuoåi thöôøng choïn cha thay vì meï, trong nhöõng cuoäc chôi vui nhoän vaø haøo höùng. Khi Tim Otterman ôû New Jersey chôi ñoâ vaät (wresling) vôùi hai ñöùa con trai Chad 9 tuoåi vaø Andrew 8 tuoåi, oâng noùi: “Toâi daïy cho con bieát raèng sinh hoaït naøy döïa treân söï taùc ñoäng chöù khoâng phaûi söï taán coâng. Chuùng hoïc hoûi veà giôùi haïn vaø khaû naêng cuûa mình”. Nhöõng cuoäc nghieän cöùu cho thaáy loaïi sinh hoat naøy cuûa ngöôøi cha seõ giuùp treû xaây döïng ñöôïc khaû naêng nhaän thöùc, hoïc hoûi ñöôïc kinh nghieäm veà caûm xuùc vaø lieân heä xaõ hoäi nhö: Bieát chôø ñeán phieân mình, bieát caùch thöông löôïng, laøm quen vaø hieåu ñöôïc nhöõng xuùc caûm vaø bieát caùch trôû thaønh ngöôøi laõnh ñaïo. Ross Parke, taùc giaû cuûa cuoán saùch “Fatherhood” vaø laø moät giaùo sö veà taâm lyù ôû UC Riverside noùi raèng caùc ñöùa treû hoïc hoûi ñöôïc nhöõng khaû naêng keá treân töø cha cuûa chuùng töø luùc coøn raát beù, seõ khoâng bò aûnh höôûng xaáu töø baïn beø khi lôùn leân.
Treû con raát coi troïng nhöõng tin töùc môùi laï vaø thöïc teá maø nhöõng nhaø giaùo duïc goïi laø “science process talk” (noùi chuyeän veà tieán trình khoa hoïc). Nhöõng cuoäc noùi chuyeän naøy gôïi oùc toø moø vaø giuùp chuùng taêng theâm khaû naêng giaûi quyeát vaán ñeà, giuùp treû tieán boä hôn trong caùc moân toaùn vaø khoa hoïc. 3/ Cha laø ngöôøi thaày giaùo ñaëc bieät:
con trai khoâng tìm thaáy söï thích thuù trong vieäc ñoïc saùch thì vaán ñeà dieãn ñaït yù nghó cuûa chuùng seõ bò keùm coûi, ngheøo ngöõ vöïng vaø kieán thöùc cuûa chuùng cuõng bò haïn heïp. Ngoaøi ra, khi cha daïy cho con bieát caùch gheùp nhöõng maûnh moâ hình (blocks) vôùi nhau hay neùm banh, hoï cuõng giuùp con phaùt trieån nhöõng khaû naêng vaân ñoäng thaân theå.
Choàng cuõ (Ex-husbands) chöù khoâng noùi Cha cuõ (Ex-Fathers). Söï tìm hieåu veà vaán ñeà ly dò cho thaáy moät caùch roõ raøng laø treû con soáng moät caùch vui veû khi chuùng bieát laø cha cuûa chuùng vaãn thöông yeâu chuùng, chaúng haïn nhö duø khoâng soáng gaàn nhöng vaãn thaêm hoûi, saên soùc baèng söï thaêm vieáng, goïi ñieän thoaïi,
vieát thö hay gôûi e-mails cho con”. Cuoái cuøng, ai cuõng bieát laø Cha vaø Meï khaùc nhau, theá nhöng caùi phöông caùch saên soùc rieâng bieät, tình yeâu thöông cuûa moãi ngöôøi seõ hoã töông laãn nhau ñeå giuùp cho ñöùa con lôùn leân moät caùch ñaày ñuû vaø laønh maïnh. YEÁN TUYEÁT
Khuyeán khích Cha daønh thì giôø nhieàu hôn ÔÛ Myõ, phaàn lôùn caùc ñöùa vôùi con treû khoâng coù thaày giaùo nam cho ñeán naêm chuùng böôùc vaøo Caùc baø Meï ñoâi khi thöôøng ngöôõng cöûa trung hoïc. Söï phaù hoûng nhöõng cuoäc vui giöõa thieáu huït caùc thaày giaùo thuoäc hai cha con vì lo aâu veà söï an phaùi nam trong nhöõng lôùp toaøn, giaác nguû vaø söï saïch seõ. tieàn maãu giaùo vaø tieåu hoïc ñaõ OÂng Parke ñeà nghò laø caùc baø khieán cho treû con maát ñi dòp meï neân ñeå cho hai cha con hoïc hoûi veà kinh nghieäm vaø ñöôïc töï do khi ôû beân nhau. kieán thöùc maø ngöôøi ñaøn oâng Baø Katie Pike, moät ngöôøi meï coù theå chia seû. Do ñoù, vai troø treû ñoàng yù vôùi ñeà nghò naøy, cuûa ngöôøi Cha trong nhöõng baø noùi: “Choàng toâi laø David sinh hoaït vôùi treû con ôû nhaø raát thích thuù khi ñöôïc baøy toû laïi caøng caàn thieát hôn nöõa. tình yeâu vôùi con caùi. Khi Moät caùch hay ho nhaát laø thaáy hai cha con ñuøa giôõn vôùi caû hai cha con cuøng ñoïc saùch nhau, nghe tieáng cöôøi vui cuûa vôùi nhau. Saùch ñöôïc ngöôøi hoï, toâi thaáy loøng mình aám aùp cha choïn löïa, cuõng nhö caùch haún leân”. thöùc maø cha ñoïc vaø giaûi thích Ngöôøi Cha thaáy mình laø chuùng cho con nghe seõ aûnh moät ngöôøi coäng söï vôùi vôï höôûng cho söï phaùt trieån veà trong vieäc nuoâi daïy con caùi ngoân ngöõ cuûa con, veà caùch thì hoï thích thuù hôn laø neáu ñoïc saùch cuûa chuùng vaø gaày chæ ñöôïc coi laø moät ngöôøi phuï döïng kieán thöùc cuûa chuùng sau giuùp vôï khoâng thoâi trong naøy. nghóa vuï naøy. Caroline Thoâng thöôøng, ngöôøi cha McAlpine keå laïi raèng khi cha hay choïn nhöõng saùch veà khoa cuûa thaèng Will veà nhaø töø sôû hoïc nhö maùy bay, daïy con laøm laø thaèng beù saø ngay vaøo nhöõng ngöõ vöïng khaùc nhau loøng. Ñeå laøm taêng theâm moái vaø daïy con laøm quen vôùi caùch lieân heä giöõa Cha vaø con, phaùt aâm traàm vaø maïnh cuûa Caroline goïi ñieän thoaïi cho nam giôùi. choàng ñeå keå laïi nhöõng caâu Raát nhieàu chuyeân vieân Will nhaéc nhôû veà cha noù vaø giaùo duïc ñoàng yù laø caùch ñoïc mong gaëp cha nhö theá naøo. saùch cuûa cha seõ gaây aûnh Coâ cuõng hay noùi vôùi thaèng beù höôûng cho söï hoïc vaán cuûa Will veà cha cuûa noù ñeå laøm con. Moät cuoäc tìm hieåu ôû taêng theâm tình yeâu daønh cho Michigan cho bieát laø nhöõng cha trong loøng con mình. Vaø ñöùa hoïc troø con gaùi laãn con ñieàu naøy laø moät thí duï maø trai, neáu ñöôïc cha ñoïc saùch oâng Ross Parke khuyeân caùc cho nghe seõ taêng theâm khaû baø meï neân aùp duïng. naêng ñoái thoaïi. Khi maø moät Ngay caû khi nhöõng ngöôøi ngöôøi cha khoâng laøm göông cha khoâng soáng cuøng vôùi cho con trong vieäc ñoïc saùch, nhöõng ñöùa treû trong moät ngoâi ñöùa con trai coù theå cho raèng nhaø, söï coù maët cuûa hoï trong ñoïc saùch khoâng phaûi laø moät ñôøi soáng cuûa chuùng cuõng neân sinh hoaït caàn thieát cho nam ñöôïc laøm cho soáng ñoäng. OÂng giôùi. Vaø moät khi maø caùc ñöùa Parke noùi: “Chuùng ta noùi,
Carpet & Tile, Woodfloor 7888 Westminster Blvd., Westminster, CA 92683 Chuyeân baùn thaûm, gaïch boâng ñuû loaïi cho tö gia vaø vaên phoøng
Gaïch boâng 99¢/SQ/gaïch up $2.99 Yard/Commercial up Chuù yù: Tieäm chuùng toâi coù baùn sæ vaø leû theû ñieän thoaïi goïi veà Vieät Nam
TUESDAY, JUNE 21, 2005
(714) 893-1539 (714) 623-0089
Show room haøng môùi veà 2004 ñuû maët haøng choïn löïa.
ÑÒNH GIAÙ MIEÃN PHÍ
VP GREENLAND - ÑAÀU TÖ ÑAÁT! ÑAÁT! 12862 Garden Grove # 260, Garden Grove ww.ÑaàuTöÑaát.com-Ñaát 4 maãu, töø $30,000 trôû leân
! Daân soá California coù trieån voïng leân tôùi 50 trieäu vaøo naêm 2020. Soá ngöôøi taêng thì nhieàu nhöng ÑAÁT ÑAI COÙ HAÏN. Giaù nhaø cöûa taïi Los Angeles, San Diego ñaõ leân cao. Baây giôø laø luùc ÑAÀU TÖ ÑAÁT reû ôû vuøng Nam Cali gaàn khu phi tröôøng taïi San Bernardino County, caùch 1 tieáng ñoàng hoà töø quaän Cam. ! Giaù nhaø vuøng naøy phaùt trieån 45% trong naêm 2004. Nôi naøy coù nhieàu cô hoäi phaùt trieån maïnh nhö thaønh phoá Corona, Temecula, Ontario vaø Rancho Cucamonga vaøo maáy naêm tröôùc. Hieän nay giaù ñaát coøn reû ñeå ñaàu tö cho töông lai. ! Tieàn DOWN thaáp, do coâng ty “Finance” maø khoâng toán chi phí laøm Loan. Khoâng caàn Credit hoaëc chöùng nhaän vieäc laøm. Mua $40,000 Down $8,000, traû $306/thaùng. Thueá khoaûng $450/naêm.
Xin lieân laïc anh Tuaán hoaëc anh Ngoïc Phuùc taïi soá: 714-549-2252, Toll Free
866-487-0500.
DAT
THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
TUESDAY, JUNE 21, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B13
.3”
DAT
B14 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
TUESDAY, JUNE 21, 2005
Gia Ñình Cuøng Ñoïc GIÔÙI THIEÄU:
DAT
Moãi ngaøy Ngöôøi Vieät ñaêng moät caâu chuyeän song song vôùi nhaät baùo The Los Angeles Times, trang Living soá baùo xuaát baûn cuøng ngaøy, vôùi söï thoûa thuaän cuûa tôø baùo, taùc giaû vaø hoïa só. Chuùng toâi ñeà nghò cha meï, oâng baø ngöôøi Vieät cuøng ñoïc vôùi caùc em, khuyeán khích caùc em hoïc theâm tieáng meï ñeû.
Luaån quaån quanh chuyeän bí aån CHERIE TROPED Vieát cho baùo Times Phaàn 2 Tieáp theo kyø tröôùc: Ashley ñaùnh maát chieác nhaãn gia truyeàn coù giaù trò vaø muoán möôùn Sophie ñi tìm.
“Vieäc ñaàu tieân chuùng ta phaûi laøm laø tìm laïi daáu veát nhöõng nôi caäu ñaõ ñi qua,” toâi noùi vôùi noù. “Nghóa laø sao? Ashley hoûi. “AØ, tôù xin loãi,” toâi noùi. “Ñoù laø caùch noùi cuûa thaùm töû ñeå chæ vieäc quay trôû laïi nôi ngay luùc maø caäu bieát mình laøm maát chieác nhaãn” “AØ ñöôïc. Tôù ñang ôû trong phoøng cuûa meï tôù. Roài tôù ñi ra ngoaøi vöôøn sau. Khoâng, chôø chuùt, tôù khoâng ñi ra ngoaøi vöôøn ngay. Hình nhö laø tôù ñi ra tìm ñoà aên tröôùc. Tôù raát ñoùi buïng.” “Ñöôïc roài, caäu ñoùi buïng,” Toâi noùi vaø nghó ñeán baây giôø coù caùi gì aên cuõng coù lyù laém. “Vaäy caäu ñi vaøo nhaø beáp vaø ...?” “Caäu bieát khoâng, töùc cöôøi laém. Coù bao giôø caäu thaät ñoùi vaø muoán aên caùi gì ñoù nhöng caäu khoâng bieát caäu muoán aên caùi gì?” “ÖØm,” toâi noùi, “gioáng nhö baây giôø neø.” “Cho neân tôù luïc tuû laïnh moät luùc vaø tìm moät vaøi thöù laøm baùnh sandwich.” Toâi raát muoán caâu chuyeän ñi nhanh moät chuùt. Nancy Drew khoâng bao giôø taäp trung vaøo nhöõng thöù laøm baùnh mì sandwich. “Tôù nghó chuùng ta neân ñi coi laïi trong nhaø beáp.”
Beáp cuûa nhaø Ashley thaät lôùn. Toâi môû tuû laïnh ra vaø nhìn vaøo trong. Toâi cho raèng coù caû moät xöôûng cheá taïo thöùc aên ôû trong ñoù. Tìm ñoà aên cuõ thaät khoâng deã. “Ashley aø,” toâi noùi. “Chieác nhaãn cuûa baø coá cuûa caäu ñoù. Coù maéc khoâng vaäy?” “Maéc khoâng aø?” noù la laøng. “Meï tôù noùi raèng chieác nhaãn coù giaù trò tinh thaàn. Ñoù laø vaät gia truyeàn ñaáy. Nhöng noù coøn coù moät haït kim cöông lôùn.” “Laø nhaãn kim cöông haû?” toâi nuoát nöôùc boït. “Phaûi vaø trò giaù ñeán haøng ngaøn ngaøn ñoàng ñoù,” noù noùi. Toâi baét ñaàu ñeå yù Ashley hay noùi laäp ñi laäp laïi. “Roài caäu laøm gì nöõa?” Toâi caét ngang. “AØ, tôù laøm moät caùi baùnh sandwich bô ñaäu phuïng vaø roùt moät ly nöôùc chanh cho mình vaø ñi ra ngoaøi aên.” “Höøm,” toâi noùi baèng gioïng thaùm töû hieåu bieát cuûa mình, “Vaäy ñoù laø nôi chuùng ta baét ñaàu tìm kieám. Khu vöôøn.”
Tieáp trang B11
sao kieåm soaùt chaët cheõ heä thoáng ñaêng kyù cuûa nhöõng teân xaâm phaïm tình duïc (sex offenders registry system). Môùi ñaây, moät caùch ngaãu nhieân, nhieàu toäi phaïm nhaém vaøo treû con ñaõ xaûy ra taïi tieåu bang Florida nhö vuï moät ñöùa beù gaùi 8 tuoåi bò moät teân vò thaønh nieân 17 tuoåi taán coâng tình duïc, bò vöùt boû vaøo moät caùi thuøng raùc roài thaû xuoáng ñoáng gaïch vuïn; vuï coâ beù Sarh Lunde bò gieát cheát bôûi ngöôøi tình cuõ cuûa meï em; vuï Jessica Lunsford, 9 tuoåi, bò baét coùc bôûi moät teân coù tieàn aùn veà xaâm phaïm tình duïc vì teân naøy khoâng thoâng baùo cho caûnh saùt bieát ñòa chæ môùi cuûa haén ta; vuï moät ñöùa con gaùi vò thaønh nieân 17 tuoåi bò duï doã vaø baét coùc bôûi moät ngöôøi laï maø noù laøm quen treân Internet... Beân caïnh ñoù, vuï aùn lôïi duïng treû con cuûa danh ca Michael Jackson cuõng nhö söï che giaáu haønh ñoäng xaâm phaïm tình duïc caùc con chieân keùo daøi trong haøng chuïc naêm trôøi cuûa moät soá linh muïc Roman Catholic ñaõ khieán cho caùc baäc cha meï caøng khoâng an taâm vì khoù coù theå phaân bieät ai laø ngöôøi toát hay xaáu nöõa. Maø noãi lo sôï ñoù cuûa hoï khoâng phaûi laø voâ caên cöù. Theo thoáng keâ, hieän nay treân toaøn quoác Hoa Kyø coù khoaûng hôn 500 ngaøn keû xaâm phaïm tình duïc coù ñaêng kyù (registered sex offenders). Phaàn lôùn nhöõng teân naøy laø ñaøn oâng. Caùc teân toäi phaïm naøy ñaõ bò keát aùn vì xaâm phaïm moät hay nhieàu treû con, ñaõ bò toáng giam vaø maõn haïn tuø trôû veà soáng trong xaõ hoäi cuûa chuùng ta. Maëc duø danh saùch ñaêng kyù cuûa caùc
By CHERIE TROPED Special to The Times Part 2 The story so far: Ashley has lost a valuable heirloom ring and hired Sophie to find it.
“The first thing we have to do is to retrace your steps,” I told her. “What does that mean?” Ashley asked. “Sorry,” I said. “That’s a detective term for going back over where you were when you first noticed the ring was missing.” “OK. Well I was up in my mom’s room. Then I went outside to the back garden. No wait. I didn’t go right to the garden. I think I went to get a snack first. I was really hungry.” “OK, you were hungry,” I said, thinking Thöù Tö: Sophie coù tìm thaáy chieác nhaãn bò that a snack right now wouldn’t be a bad thaát laïc trong khu vöôøn khoâng?
Truyeän naøy ñaêng treân trang web baùo Times taïi ñòa chæ www.latimes.com/kids.
Baûo veä nhöõng ñöùa treû ngaây thô
‘Ring-Around a Mystery’
teân naøy taïi nhöõng thaønh phoá lôùn ôû caùc tieåu bang thöôøng xuyeân ñöôïc caäp nhaät hoùa nhöng nhieàu khi vaãn thieáu soùt. Vaø nhöõng khu vöïc ngoaïi oâ thaønh phoá hay heûo laùnh thì laïi caøng khoù kieåm soaùt hôn... Moät caùch toång quaùt, cô quan National Centert for Missing ang Exploited Children öôùc tính laø cöù 1 trong 5 ñöùa beù gaùi hay 1 trong 10 ñöùa beù trai coù theå bò lôïi duïng tình duïc tröôùc khi tröôûng thaønh. Tröø khi moät tieåu bang naøo ñoù coù dòch vuï thoâng tin baèng truyeàn ñôn, e mail, thoâng baùo treân baùo chí, ñaêng danh saùch treân online, hay ñöôïc caûnh saùt ñeán töøng nhaø loan baùo thì cö daân môùi coù theå bieát ñöôïc laø moät keû coù tieàn aùn vöøa xuaát hieän trong khu vöïc mình ôû. Danh saùch ñaêng kyù cuûa nhöõng teân xaâm phaïm tình duïc naøy ñöôïc thaønh laäp vaøo naêm 1994, sau vuï em Megan Kanka, 7 tuoåi ôû New Jersey, bò ngöôøi haøng xoùm töøng coù hai tieàn aùn veà vuï taán coâng tình duïc treû em tröôùc ñoù. Danh saùch ñaêng kyù naøy seõ ñang teân tuoåi vaø hình aûnh cuûa nhöõng teân toäi phaïm ñoù ñeå daân chuùng bieát ñöôïc maø ñeà phoøng. Scott matson, chuyeân vieân tìm hieåu cuûa cô quan Vcenter for Sex Offender management, noùi: “Khoâng heà coù moät hình aûnh tieâu bieåu naøo cho moät keû xaâm phaïm tình duïc. Hoï xuaát hieän döôùi ñuû moïi hình thöùc vaø giai caáp: “Coù theå laø moät ngöôøi haøng xoùm giaøu coù, coù theå laø moät chuyeân vieân, moät keû thaát nghieäp hay voâ gia cö”. Trình ñoä hoïc vaán cuõng khoâng phaûi laø moät bieät leä vì maëc duø 17% nhöõng tuø nhaân phaïm toäi lieân quan ñeán treû con chöa hoïc heát lôùp 8, nhöng cuõng coù ñeán 18% ñaõ toát nghieäp ñaïi hoïc. Khi quan saùt danh saùch toäi phaïm, ngöôøi ta ghi nhaän laø nhöõng keû naøy
thöôøng hoaït ñoäng trong nhöõng khu vöïc ngoaïi oâ nhieàu hôn, nhöng chuùng cuõng xuaát hieän caû trong nhöõng khu vöïc thöôïng löu ôû NewYork, Hollywood... Vaø 91% laø nhöõng ngöôøi bình thöôøng chöù khoâng phaûi laø ñoàng tính. Ngoaøi ra, phaàn lôùn nhöõng keû laïm duïng naøy cuõng khoâng phaûi laø ngöôøi laï. Theo moät cuoäc tìm hieåu vaøo naêm 1998 thì 60% con trai vaø 80% con gaùi laø naïn nhaân cuûa vieäc bò laïm duïng tình duïc bôûi nhöõng ngöôøi maø chuùng quen bieát, coù theå laø moät ngöôøi haøng xoùm hay moät oâng chuù hay oâng caäu, hoaëc ruoät thòt, hoaëc laø baïn beø cuûa cha meï chuùng. Vì lyù do moãi tieåu bang ñeàu coù nhöõng luaät leä rieâng trong vieäc ñaêng kyù neân nhieàu teân offenders ñaõ loït qua khe hôû cuûa heä thoáng haønh chaùnh. Laura Ahearn, giaùm ñoác haønh chaùnh cuûa toå chöùc Parents for Megan Law, noùi: “Vieäc thieáu soùt trong söï thoâng tin khieán phuï phuï huynh trong moät tieåu bang coù theå baûo veä con hoï nhieàu hôn laø tieåu bang khaùc. Do ñoù, nhieàu khi baïn coù theå laø haøng xoùm cuûa moät teân toäi phaïm maø cô quan an ninh cho laø khoâng coù haïi neân khoâng ñaêng kyù teân leân danh saùch.” Toå chöùc Parents of Megan Law coâng boá danh saùch cuûa 22 tieåu bang bao goàm California, ñaõ thieáu soùt trong vieäc thu thaäp vaø coâng boá ñaày ñuû danh saùch cuûa caùc keû xaâm phaïm tình duïc vôùi con soá 102,616 teân cö nguï ôû ñaây. Moät trong nhöõng thieáu soùt ñoù laø khoâng thoâng baùo cho nhöõng ngöôøi haøng xoùm bieát veà vieäc moät teân toäi phaïm doïn ñeán cö nguï ôû ñoù, cuõng nhö khoâng ñaêng kyù taát caû danh saùch nhöõng teân naøy. Nancy McBride, giaùm ñoác cuûa cô quan National Safety for the Missing and Exploited Children’s Center, cho bieát: “Chuùng ta cöù tin raèng nhöõng
idea. “So you went to the kitchen, and. . . . ?” “You know, it’s so funny. Have you ever been really hungry for something and you didn’t know what you wanted?” “Umh,” I said, “like right now.” “So I surfed the fridge for a while and found some sandwich stuff.” I really wanted to move this story along. Nancy Drew never focused on sandwich stuff. “I think we should check out the kitchen.” Ashley’s kitchen was huge. I opened the fridge and looked inside. I think there was an entire produce section there. A leftover could easily get lost. “So, Ashley,” I said. “This ring of your great-grandmother’s. Is it valuable?” “Valuable?” she yelled. “Duh! It’s what my mom says has sentimental value. It’s an heirloom. But it also has a really big diamond.” “It’s a diamond ring,” I gulped. “Yes. And it’s worth thousands and thousands and thousands of dollars,” she said. I began to notice that Ashley tended to repeat words a lot. “So then what did you do?” I interrupted. “Well, I made a peanut butter sandwich and poured myself a glass of lemonade and went outside to eat.” “Hmmmm,” I said in my best detective voice, “Then that’s where we start. The garden.” Wednesday: Will Sophie find the missing ring in the garden?
This story is on The Times’ website at latimes.com/kids.
teân toäi phaïm naøy seõ thaønh thöïc khai baùo nhöng phaàn lôùn hoï khoâng laøm ñieàu ñoù. Treân thöïc teá, coù khoaûng 100 ngaøn teân toäi phaïm loaïi naøy khoâng heà ñaêng kyù. Môùi ñaây, boä tö phaùp loan baùo laø seõ môû roäng danh saùch ñaêng kyù leân ñeán heä thoáng lieân bang nhöng nhöõng nhaø tranh ñaáu cho luaät phaùp ñang ñoøi hoûi chính quyeàn phaûi coù nhöõng bieän phaùp tích cöïc hôn nöõa chaúng haïn nhö caùc cô quan anh ninh, toøa aùn vaø aùp duïng luaät phaùp caàn lieân heä vôùi nhau chaët cheõ hôn. Laøm sao ñeå baûo veä con caùi vaø phuï huynh phaûi laøm gì? Baø McBride noùi: “Tröôùc heát, baïn neân tìm hieåu danh saùch ñaêng kyù cuûa tieåu bang (state registry) ôû treân Internet. Ñaùnh maùy nhoùm chöõ “Sex offender registry” (tieåu bang South Dakta vaø Oregon vaãn chöa hoaøn chænh heä thoáng naøy). Xong, kieåm soaùt danh saùch nhöõng ngöôøi lôùn ñaõ töøng phaïm toäi lôïi duïng treû con. Danh saùch naøy seõ cho bieát caû nhöõng ngöôøi maø phuï huynh vaø con caùi cuûa hoï tin töôûng vaø ngöôõng moä: Ñoù coù theå laø moät ngöôøi huaán luyeän vieân theå thao, moät ngöôøi ca tröôûng, moät vò laõnh ñaïo tinh thaàn, moät ngöôøi giöõ treû hay laø cha cuûa ñöùa baïn con mình. Neáu bieát tröôùc laø nhöõng keû laïm duïng tình duïc treû con thöôøng nhaém ñeán caùc baø meï ñoäc thaân coù con nhoû, phuï huynh neân caån thaän khi ñem moät ngöôøi baïn trai môùi quen veà nhaø gaëp con mình. Kathryn Broohl, taùc giaû cuûa cuoán saùch “When Your Child Has Been Molested” - (Khi con baïn bò xaâm phaïm tình duïc) khuyeân: “Khi baïn bieát coù moät keû sex offender doïn ñeán ôû trong khu xoùm cuûa baïn thì chæ neân ñeà phoøng coi chöøng chöù khoâng neân taán coâng ngöôøi ñoù. Haõy neân nhôù
raèng nhöõng keû naøy hieän ñang tieáp tuïc ñöôïc chöõa trò veà taâm lyù vaø hoï ñang vaãn bò aùn treo vaø bò theo doõi. Hoï phaûi traû giaù cho nhöõng haønh doäng xaáu baèng caùch chöùng toû hoï laø moät phaàn töû toát trong xaõ hoäi.” Baø Brohl noùi raèng neáu baïn coù hình aûnh cuûa teân sex offender naøy in ra töø Internet thì neân cho con nhaän dieän. Thoâng tin cho con bieát ñeå ñeà phoøng nhöng khoâng coù nghóa laø laøm cho con hoaûng sôï. Baïn cuõng khoâng muoán noùi roõ cho con bieát laø keû ñoù ñaõ laøm gì. Thay vaøo ñoù, baø Brohl ñeà nghò laø phuï huynh coù theå noùi: “Ñaây laø nhöõng ngöôøi maø chuùng ta phaûi coi chöøng. Haõy giaûi thích cho con bieát veà nhöõng söï ñuïng chaïm hay sôø moù toát hay xaáu, ñuùng vaø khoâng ñuùng”. Baø Brohl noùi theâm: “Ñoái vôùi nhöõng ñöùa treû döôùi 8 tuoåi, phuï huynh phaûi nhaéc nhôû khoaûng hai ba thaùng moät laàn. Cha Meï neân taïo dòp cho con caùi noùi chuyeän moät caùch thoaûi maùi vaø töï nhieân, Thaêm hoûi vaøo buoåi toái khi veà nhaø ñeå con keå laïi nhöõng sinh hoaït trong ngaøy cuûa noù. Vaø neáu con keå moät chuyeän gì khaùc thöôøng thì phaûi tin con, cho duø ñoù chæ laø moät lôøi phaøn naøn raát mô hoà veà moät thaønh vieân trong gia ñình, thí duï nhö: “Con khoâng thích caùch caäu B. oâm con”. Moät khi treû lôùn hôn, phuï huynh neân daïy con raèng nhöõng keû laïm duïng tình duïc thöôøng aùp duïng moät loaïi phöông phaùp maãu laø caùm doã baèng vaät chaát hay baèng tình thöông. Laâu ngaøy, treû con caûm thaáy gaàn guõi vaø thaân maät cuõng nhö tin töôûng hoï. Ñöùa treû naøo cuõng coù vaán ñeà hoaëc ñuïng chaïm vôùi cha meï neân nhöõng keû xaâm phaïm tình duïc deã daøng bieát ñöôïc yeáu toá taâm lyù ñoù ñeå laïm duïng
chuùng”. Moät ñieàu toái quan troïng khaùc maø phuï huynh caàn ñeå yù ñeán laø söï hieän dieän cuûa Internet trong ñôøi soáng cuûa treû con hieän nay. Ñaây laø con dao hai löôõi vì Internet cung caáp raát nhieàu thoâng tin vaø kieán thöùc cho treû con nhöng ñoàng thôøi laø moâi tröôøng ñeå cho nhöõng keû xaáu laïm duïng. Phuï huynh caàn theo doõi vaø kieåm soaùt vieäc söû duïng internet cuûa con caùi moät caùch chaët cheõ. Khoâng neân thieát laäp computer trong phoøng rieâng cuûa caùc ñöùa treû maø chæ neân coù noù ôû phoøng sinh hoaït chung cuûa caû gia ñình. Khi con ñeán tuoåi vò thaønh nieân, beân caïnh vieäc baïn neân gaëp gôõ baïn beø cuõng nhö cha meï cuûa chuùng, baïn coøn caàn bieát laø con gaëp gôõ nhöõng ai treân nhöõng websites goïi laø “Chat Room” Nôi ñeå taùn gaãu - ÔÛ ñaây, coù nhöõng ngöôøi lôùn beänh hoaïn, giaû boä laø ngöôøi ñoàng tuoåi ñeå laøm quen vôùi con baïn. Baïn cuõng noùi cho con bieát laø khoâng neân coâng boá teân tuoåi, hình aûnh cuõng nhö ñòa chæ cuûa mình vì keû gian seõ deã daøng coù theâm lyù do ñeå laøm haïi chuùng. Baø Brohl khuyeân phuï huynh neân giaûi thích cho con caùi bieát raèng cho duø cha meï phaùt giaùc vieäc chuùng lôõ coù lieân heä vôùi moät ngöôøi xaáu qua Internet, chuùng seõ khoâng bò tröøng phaït maø neân laáy ñoù laø moät kinh nghieäm ñeå caån thaän hôn trong vieäc tieáp xuùc vôùi ngöôøi laï. Cha meï chæ muoán caûnh caùo vaø baûo veä chuùng khoûi bò haõm haïi maø thoâi. Phuï huynh neân tìm giaûi phaùp cho vaán ñeà chöù khoâng phaûi laø caám ñoaùn treû khoâng ñöôïc söû duïng Internet nöõa. Hieän nay baïn coù theå tìm mua nhöõng nhu lieäu (software) ñeå theo doõi taát caû nhöõng sinh hoaït cuûa caùc maùy computer ôû nhaø. OANH THÔ
THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
TUESDAY, JUNE 21, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B15
.3”
DAT
Bangsa Champa B16 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
.3”
Tìm veà vôùi moät coäi nguoàn caùch xa
VEÀ VÔÙI VUØNG ÑAÁT COÄI NGUOÀN DOHAMIDE & DOROHIEÂM
1. DUYEÂN QUOÁC GIA HAØNH CHAÙNH Naêm 1956, qua cuoäc thi tuyeån, toâi ñöôïc nhaäp hoïc Ban Cao Nguyeân (daønh cho ngöôøi saéc toäc thieåu soá), Hoïc Vieän Quoác Gia Haønh Chaùnh, vöøa ñöôïc chuyeån theå töø Tröôøng Quoác Gia Haønh Chaùnh ôû Ñaø Laït veà Saigon. Laàn ñaàu tieân trong cuoäc ñôøi, toâi baéc ñöôïc nhòp caàu giao löu vôùi moät soá baïn ñoàng khoùa thuoäc caùc saéc toäc goïi chung laø ngöôøi Thöôïng nhö EÂ-ñeâ, Churu, Jarai, Bahnar, v.v... vuøng cao nguyeân Trung Phaàn (nay goïi laø Taây Nguyeân) vaø caû ngöôøi Thaùi, Taøy, Nuøng v.v... töø mieàn Baéc di cö vaøo Nam. Ñaëc bieät laø coù hai baïn ngöôøi Chaêm laø Toân Sung queâ ôû Phan Rí vaø Löu Quyù Taân, queâ ôû Phan Rang, mieàn Trung Vieät Nam. Chuùng toâi möøng möøng tuûi tuûi cuøng nhaän ra nhau laø ngöôøi Chaêm, nhöng thaät laø kyø laï vaø mæa mai ñau xoùt, chuùng toâi laïi khoâng theå hoaøn toaøn hieåu nhau baèng tieáng Chaêm, tieáng meï ñeû cuûa mình. Do cö nguï ôû hai ñòa phöông, moät ñaøn laø ôû Phan Rang - Phan Rí, mieàn duyeân haûi Trung Phaàn, coøn moät ñaøng laø ôû mieàn Taây Nam Nam Phaàn, traûi qua moät thôøi gian daøi khoâng tieáp xuùc vôùi nhau, gioïng noùi vaø caû moät soá töø ngöõ ñaõ trôû thaønh khaùc bieät. Caû ba chuùng toâi khoâng
LTS - Dohamide vaø Dorohieâm laø hai nhaø trí thöùc ngöôøi Chaêm taùc giaû cuoán “Bangsa Champa-Tìm veà vôùi coäi nguoàn caùch xa”, moät cuoán saùch noùi khaù roõ veà nguoàn goác ngöôøi Chaêm Chaâu Ñoác vaø ngöôøi Chaêm ôû Phan Rang, Phan Rí. Sau ñaây laø moät trích ñoaïn noùi tôùi hình boùng tieàn nhaân trong nhöõng di saûn truyeàn thoáng Chaêm.
coù moät caùch naøo khaùc hôn laø duøng tieáng Vieät ñoâi khi pha laãn moät vaøi chöõ Phaùp trong khi chuyeän troø. Moät hoâm, ñang ñöùng troø chuyeän ngoaøi haønh lang trong giôø giaûi lao giöõa hai moân hoïc taïi Hoïc Vieän Quoác Gia Haønh Chaùnh, chuùng toâi ñaõ ñöôïc coá giaùo sö söû hoïc Nguyeãn Thieäu Laâu, ñeán tham gia caâu chuyeän. Khi nghe chuùng toâi ñang ñeà caäp Champa, coá giaùo sö voán laø moät ngöôøi baûn tính boäc tröïc nhö moïi ngöôøi ñeàu bieát, ñaõ thaân maät voã vai chuùng toâi vaø thaúng thaén hoûi “Caùc anh noùi laø ngöôøi Chaøm, nhöng caùc anh coù bao giôø nghó ngöôøi Chaøm caùc anh seõ nhö theá naøo trong nhöõng thaäp nieân saép tôùi hay khoâng?” Thaáy chuùng toâi coøn ñang ngaàn ngöø chöa traû lôøi, coá giaùo sö Nguyeãn Thieäu Laâu laïi baûo: “Chính caùc anh laø ngöôøi trong cuoäc laïi may maén ñöôïc ñi hoïc nöõa, caùc anh coù traùch nhieäm phaûi suy nghó xa vaø saâu roäng veà vaán ñeà naøy.” Moät tuaàn sau, khi ñeán giôø daïy, thaät khoâng ngôø coá giaùo sö ñaõ ñaëc bieät quan taâm ñeán vaán ñeà vaø mang ñeán cho
chuùng toâi - daën ñoïc xong, phaûi hoaøn traû laïi - moät taäp san tieáng Phaùp, trong ñoù, coù baøi cuûa giaùo sö ñaët ra caâu hoûi “Daân soá Chaêm ôû Nam Annam coù gia taêng hay khoâng?” 1 Vaán ñeà ñaët ra khoâng phaûi chæ gôïi leân trong ñaàu oùc coøn non treû cuûa toâi tính hieáu kyø trong söï tìm hieåu; noù coøn mang ñeán cho toâi moät loái suy tö môùi, heù môû moät taàm nhìn thieát thöïc vaø khoa hoïc veà cuoäc soáng hieän taïi cuûa ngöôøi Chaêm höôùng veà töông lai. 2. HÌNH BOÙNG TIEÀN NHAÂN QUA NGOÂI THAÙP COÅ
giaây laëng leõ nhìn thaáy daáu veát voøng coå thaønh daøi öôùc khoaûng 5 caây soá ngaøn, töôøng thaønh xaây baèng ñaù ong cao ngheäu, loang loå xoùi moøn qua thôøi gian. Ñöôïc cho bieát laø coâng trình xaây döïng quy moâ ngaøy xöa ñaët döôùi quyeàn ñoân ñoác cuûa moät vò töôùng anh huøng Champa, huy ñoäng ngöôøi daân ñöùng leân choáng laïi cuoäc xaâm löôïc cuûa trieàu ñình nhaø Nguyeãn, toâi khoâng ngaên ñöôïc xuùc ñoäng hình dung nhöõng noãi cô cöïc maø caùc tieàn nhaân Champa ñaõ phaûi gaùnh chòu trong lòch söû ñeå thöïc hieän coâng trình xaây döïng
TUESDAY, JUNE 21, 2005 naøy. Ñeán ga Tuor Cham, toâi laïi ñöùng laëng ngöôøi chieâm ngöôõng nhöõng neùt ñeïp huøng vó cuûa thaùp Poâ Klong Girai, moät coâng trình kieán truùc ñoäc ñaùo do ngöôøi xöa löu laïi. Nhìn ngoïn thaùp treân ñoài, caûnh quang ngaïo ngheã cheá ngöï toaøn vuøng, baûn chaát Chaêm trong ngöôøi toâi nhö böøng daäy trong tim, caûm thaáy nhö ñang soáng trong boái caûnh huy hoaøng cuûa moät thôøi xa xöa ñaõ maát cuûa Bangsa Champa, nhöng ñoàng thôøi cuõng laøm toâi baøng hoaøng nhôù ngay ñeán lôøi thô trong taäp thô “Ñieâu taøn” cuûa Cheá Lan Vieân: buoàn vaø xoùt thöông, thaûm traïng hoùa moät quaù khöù ñaày cheát choùc, thi theå vaø ñaàu laâu, ñaõ bò choân vuøi: Ta haõy nghe, trong moà saâu laïnh leõo, Tieáng thòt ngöôøi naåy nôû tieáng xöông reân, Ta haõy nghe, mô maøng trong coû heùo, Tieáng coâ hoàn laëng thôû khi trôøi ñeâm! Ta haõy nghe, trong loøng bao ñænh Thaùp Tieáng thôû than, lôøi oaùn traùch cô trôøi, Ta haõy nghe trong gaïch Chaøm rôi laùc ñaùc, Tieáng maùu Chaøm ri ræ chaûy khoâng thoâi... Treân ñoài laïnh, thaùp Chaøm sao uû ruõ, Hay haän xöa muoân thuôû vaãn chöa nguoâi?
Nhöng, Cuõng nhö theá, nôi xa xaêm trong coõi Cheát Bao coâ hoàn vaãn soáng thaùng ngaøy qua, Nöôùc non Chaøm chaúng bao giôø tieâu dieät, Thaùng ngaøy qua vaãn soáng vôùi ñeâm môø.
Lôøi thô ñaày saéc maøu aâm giôùi, bi quan saàu naõo trong voâ ñònh, nhöng vaãn coøn giöõ cho Champa moät aùnh ñeøn le loùi “chaúng bao giôø tieâu dieät”. Theo doøng tö töôûng ñoù, toâi laïi lieân töôûng ngay ñeán lôøi hieåu duï chieán só cuûa vua Napoleon Bonaparte maø chöông trình trung hoïc thôøi thuoäc Phaùp ñaõ ñöa vaøo taâm hoàn non nôùt nhieàu töôûng töôïng cuûa toâi: Hôõi caùc binh só, haõy töôûng töôïng, töø treân taàng cao cuûa caùc kim töï thaùp naøy, boán möôi theá kyû (ñang) ngaém nhìn caùc anh. (2) Napoleon Bonaparte ñaõ thoát leân lôøi hieåu duï naøy khi ñöùng tröôùc caùc kim töï thaùp, coâng trình kieán truùc vaên hoùa vó ñaïi cuûa Ai Caäp, moät kyø quan cuûa theá giôùi vaøo cuoái theá kyû 18 khi laõnh ñaïo ñoaøn quaân vieãn chinh Phaùp tieán chieám nöôùc naøy [ñaõ ñöôïc quyeån töø ñieån Larousse xeáp vaøo muïc “Mots Historiques”, lôøi noùi lòch söû.] Ñieàu maø toâi khaéc ghi vaø hoïc ñöôïc laø caùch nhìn vaøo moät coâng trình kieán truùc coå kính cuûa ngöôøi xöa maø lieân töôûng ñeán yù nghóa cao quyù coù Tieáp trang B18
Nhôø hai baïn ñoàng moân Quoác Gia Haønh Chaùnh Toân Sung vaø coá Löu Quyù Taân, toâi ñaõ thöïc hieän ñöôïc moät öôùc muoán töø laâu: ñi vieáng thaêm caùc thoân aáp Chaêm ôû Phan Rang vaø Phan Rí, vuøng ñaát coäi nguoàn coøn toàn taïi chöùng tích veà tieàn nhaân Champa maø cho ñeán baáy giôø, toâi chæ ñöôïc bieát xuyeân qua saùch vôû. Toâi coøn nhôù, trong chuyeán ñi ñaàu tieân töø Saigon ra Phan Rang, ñeán ñoaïn ñöôøng ngang vuøng soâng Luõy, nhöõng phuùt
Baûo Laõnh Ra Tuø Tieåu Bang Vaø Lieân Bang - All Jails - All Court -24 Hours Services CHARLIE ÑAËNG 714-799-1415 - 714-374-1892 626-334-0696 Owner: Curt Hagman - Lic#1840232
Baát cöù giôø naøo, baát cöù ôû ñaâu, haõy goïi ngay cho toâi, Charlie Ñaëng. Vôùi treân 12 naêm kinh nghieäm, chuùng toâi laøm vieäc 24/24, taän tình, kín ñaùo vaø mau choùng.. Free Consultation - Checks are welcome - Credit Available - Collateral not always required
WESTMINSTER: 9035 Bolsa Ave., Suite 302 - SAN GABRIEL: 8808 Las Tunas POMONA: 174 W. Mc Kinley Ave. NORWALK: 12355 E. Imperial Hway - VAN NUYS: 6314 Van Nuys Blvd
Toll Free: 1-877-232-2245 *: on approval
DAT
THÖÙ BA - SOÁ 7136- 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
TUESDAY, JUNE 21, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B17
.3”
D
CARPET&FLOORINGSTYLE
18225 Brookhurst St. #10, Fountain Valley, CA 92708 (goùc Brookhurst & Talbert - Mariposa Plaza)
714-719-9203
Nhaän thay taát caû caùc loaïi thaûm cho nhaø & cô sôû thöông maïi Hardwood Floor, Laminate & Travertine
HAPPY CAR RENTAL TRUNG TAÂM CHO THUEÂ XE * Thaønh thaät * Phuïc vuï vui veû * Baûo ñaûm giaù reû nhaát cho quyù ñoàng höông Môû cöûa töø thöù Hai - thöù Baûy 9:30 AM - 6:30 PM
Chuyeân cho thueâ: Xe 4 cöûa vaø caùc loaïi xe Van 8041 Bolsa Ave., Midway City, CA. 92655
(Gaàn goùc ñöôøng Beach, beân caïnh Cali Auto Sale)
www.happycarrental.com Tel: (714) 269-2915 or (714) 892-5158 * Fax: (714) 892-3739
HT GARAGE DOORS Installation - Service - Repair
11372 Trask Ave. #109, Garden Grove, CA 92843
Chuyeân laép raùp vaø söûa chöõa ñaày ñuû caùc loaïi Garage Door.
Ñònh giaù mieãn phí L/L: Mr HAÛI
(714) 715-5966
B18 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Bangsa Champa
Tìm veà vôùi moät coäi nguoàn caùch xa VEÀ VÔÙI VUØNG ÑAÁT COÄI NGUOÀN Tieáp trang B16
giaù trò voâ vaøn qua thôøi gian, theå hieän lòch söû cuûa moät bangsa. Laïi caøng traân quyù hôn khi caøng ñi saâu vaøo tìm hieåu veà coäi nguoàn bangsa, toâi môùi thaáy roõ, caùc ñeàn thaùp coøn toàn taïi ôû mieàn Trung Vieät Nam ngaøy nay laø nhöõng di saûn vaên hoùa quyù baùu cuûa daân toäc Champa theå hieän ôû nhöõng thôøi ñieåm nhaát ñònh moät trình ñoä vaên minh maø moïi ngöôøi Chaêm caàn bieát vaø yù thöùc nhu caàu phaûi baûo toàn. Töùc caûnh sinh tình, Dorohieâm ñaõ deät neân nhöõng vaàn thô coøn mang hôi höôùng khoùi söông, nhöng coù söùc soáng, veà ngoâi thaùp Chaêm gaén lieàn sinh hoaït vaên hoùa coäi nguoàn nhö sau:
Beán soâng xöa dòu daøng naøng Chieâm nöõ, Höông Champa oâm aáp bôø toùc xanh, Chieác om ñaát töï tình voøng tay nhoû Troïn khoái tình hoø heïn buoåi bình minh. Naêm thaùng daøi, goùt haøi moøn baõo taùp, Bôø mi nhoøa ñaäm öôùt khoùc ly tan, Haän Ñoà Baøn laïc loaøi vuøng hö aûo, Vuõ ñieäu cuoàng rôøi raõ caùnh röøng hoang.
Toâi ñaõ ñi ra ñeán xoùm Boùng, Nha Trang, vieáng qua cuïm thaùp Poâ Nagar. Nôi ñaây, toâi ñöôïc cho bieát veà caâu chuyeän baø Muk Juk, Baø Toå Maãu vöông quoác Champa. Khoâng noùi ra, nhöng toâi caûm thaáy coù chuùt buoàn thöông khi nhaän thaáy ngöôøi ñaûm traùch coi soùc trong, ngoaøi thaùp khoâng coøn laø ngöôøi Chaêm nöõa, vaø beân caïnh coù moät soá hoaït ñoäng kieám soáng cuûa moät soá ngöôøi Vieät baøy ra nhö vieäc xin xaâm, boùi queû, v.v... khoâng coù gì goïi laø “Chaêm” caû. Nhöõng ngoâi thaùp coå ñaõ taïo theâm höùng cho nhaø thô Inrasara nhìn thaúng vaøo thöïc teá “hoang” vaø “naéng” cuûa thaùp coå, vôùi nhöõng nieàm caûm nghó saâu saéc trong taäp thô “Thaùp Naéng”3 nhö sau:
Thaùp taâm tö raûi daøi veà töù höôùng, Con chaùu xöa thaêm thaúm coõi maây môø, Coù coøn nhôù höông xöa nguoàn Höông xöa Coù moät chieàu döøng chaân beân coäi cuõ, Thaùp vaãn mong vaãn ñôïi ñeán Thaùp hoang coå thaùp, Trôøi veà chieàu laùc ñaùc maây coâ bao giôø? Nhö thình lình moïc leân töø ñôn, ñaát Thaùp rong reâu trô gan cuøng Cheá Lieâm Ñaày loâng laù - aâm u - doïa naït tueá nguyeät, Gioù vi vu vaêng vaúng cung Thaùp Chaêm tieâu bieåu coäi ñieäu buoàn. nguoàn, theå hieän taøi naêng Thaùp hoang saùng taïo cuûa ngheä nhaân vaø Noåi coäm giöõa chieàu trôøi ma Keøn saranai baäp buøng trong söùc lao ñoäng caàn cuø cuûa quaùi môø aûo, Bangsa Champa, taïo thaønh Ung nhoït treân da meàm maïi “Haän Ñoà Baøn” ai haùt thaät say ñeà taøi haàu nhö khoâng bao giôø Cuûa thaûm röøng giaø xanh söa, caïn höùng cho caùc nhaø thô. Röøng caây Kreâk thaãn thôø Moät vaøi ngoïn thaùp nhö thaùp Thaùp hoang buoàn khoân taû, Poâ Romeâ, Thaùp Poâ Klong Ñoät ngoät xoâ toâi veà ñoái maët Laù tô vaøng thöông tieác haøo Girai, v.v... naèm trong vuøng Quaù khöù quang xöa. coøn ngöôøi Chaêm cö nguï ôû laân Lao xao baày dôi ñen caän neân haèng naêm coøn chöùng Thaùp ñôn leû thì thaàm keâu dó kieán caûnh con chaùu Champa Thaùp hoang vaõng, taáp naäp ñeán tham gia leã hoäi Ngöôøi boû rôi - lòch söû boû queân Hoa Champa röïc rôõ ngaùt Kateâ bieåu toû loøng toân kính Rieâng böôùc chaân thôøi gian höông thôm, tieàn nhaân, nhöng cuõng coù thì nhôù. Troáng baäp buøng thöôùt tha nhöõng ngoïn thaùp leû loi naèm ñoaøn tieân nöõ, trong vuøng xa laï, khoâng coøn Thaùp hoang Caùnh quaït xoøa oâm aáp taám boùng daùng ngöôøi Chaêm ôû laân Nhö quen thaân - nhö xa laï Hoàn ngöôøi xöa voã doøng maùu loøng ñôn. caän.
öù Thaùp hoang Khi baát chôït baùc tieàu phu nhôù Daân buoân laäu nhôù - nhaø vieát söû nhôù Hoàn thaùp ñaõ bay xa Thaùp naéng Bieát maáy traêm naêm roài thaùp ñöùng Bieån beân kia vaø caùt beân naøy Bieát maáy vaïn ñôøi roài thaùp naéng Treân ñoài hoang nhö daáu laëng phôi baøy Khoâng moät buïi caây - khoâng moät laøn maây Bao la naéng vaø meânh moâng caùt AÂm thanh caâm - thôøi gian vaéng maët Traéng khoâng gian ñaäm ñaëc tö beà Khoâng coù moät baøi thô ngôïi ca Khoâng laáy moät lôøi ca ngôïi ca Thaùp vaãn ñöùng mieät maøi vôùi naéng Trong hoang maïc loøng nhaân gian laïnh Chuyeán xe Saigon - Phan Rang Toâi ñi laïi quaù traêm laàn Thaùp coù ñoù - toâi vôø nhö khoâng coù Thoaùng saùt na khoâng gian buøng vôõ Thaùp hieän nguyeân hình - thaùp naéng - theânh thang.
Toâi khoâng ñöôïc dòp ñeán taän nôi vieáng nhöõng vuøng di tích lòch söû Champa ôû khu vöïc phía Baéc, nhaát laø ôû Quaûng Nam, coù quaàn theå Myõ Sôn caáu truùc quy moâ, bao goàm moät heä thoáng ñeàn thaùp theå hieän moät trình ñoä thieát keá myõ thuaät ñoäc ñaùo cuûa ngheä nhaân Champa. Quaàn theå naøy, sau nhieàu naêm ôû trong tình traïng hoang pheá, caây coái, daây leo che phuû, laïi naèm trong vuøng goïi laø “xoâi ñaäu”, nhaát laø trong khoaûng thôøi gian dieãn ra chieán söï aùc lieät cuûa thaäp nieân 1960 1970, neân khoâng khoûi bieán thaønh nhöõng muïc tieâu cuûa
TUESDAY, JUNE 21, 2005 bom ñaïn taøn phaù khoâng moät chuùt tieác thöông. Ñieàu may maén laø vaøo naêm 1923, nhaø coå hoïc laõo thaønh Phaùp G. Coedes cuøng H. Parmentier ñaõ duyeät laïi vaø coâng boá moät Baûng keâ caùc bia kyù vaø töôïng khaéc Chaêm. Ñoàng thôøi Vieän Baûo taøng Chaêm ñaõ ñöôïc thaønh laäp taïi Ñaø Naüng, moät ñòa ñieåm laân caän vôùi nhöõng di tích lòch söû Traø Kieäu, Ñoàng Döông, Myõ Sôn, v.v... cuûa Nagar Champa. Nhôø ñoù, moät soá pho töôïng vaø coâng trình ñieâu khaéc ngheä thuaät bò thaát taùn ñi nhieàu nôi thôøi thuoäc Phaùp ñaõ ñöôïc mang veà caát giöõ taïi Vieän Baûo taøng naøy, noù giuùp toâi coù theå taän maét chieâm ngöôõng vaøo thaäp nieân 1960 nhaân moät soá chuyeán ñi ra Ñaø Naüng. 3. ÑI VAØO LAØNG CHAÊM Ñi vaøo laøng chaêm ôû Phan Rí, Phan Rang, toâi ñaõ ñöôïc tieáp ñoùn nhö moät ngöôøi ñi xa môùi veà; moät vaøi cuï giaø, ñöôïc giôùi thieäu, ñaõ nieàm nôû oâm chaàm laáy toâi, cuøng baûo nhau raèng toâi laø Chaêm braâu (töùc ngöôøi Chaêm môùi) vaø toâi ñaõ noùi cho moïi ngöôøi bieát raèng ngöôøi Chaêm Chaâu Ñoác, ñoái laïi, goïi caùc ñoàng toäc ôû ñaây laø Phok Chaêm, laø orang Panik Panang. Teá nhò vaø khoâng tröïc tieáp noùi vôùi toâi, moät vaøi ngöôøi kín ñaùo kheàu nhau hoûi “ngöôøi Java ñoù haû?”. Toâi coá gaéng noùi tieáng Chaêm trong caâu chuyeän trao ñoåi, xaùc ñònh cuøng moät coäi nguoàn Bangsa, nhöng haàu nhö luùc naøo toâi cuõng phaûi nhìn sang baïn Löu Quyù Taân ñeå nhôø dieãn dòch laïi moät vaøi töø ngöõ xa laï maø toâi khoâng hieåu ñöôïc. Coù theå ghi ra ñaây moät soá töø ngöõ ñieån hình minh hoïa söï khaùc bieät hoaøn toaøn: Tieáng Vieät Tieáng Chaêm Tieáng Chaêm Chaâu Ñoác Phan Rang - Phan Rí Caùi muoãng (thìa) Chung Hanuoâi Loã tai Tanhö Tangi Caùi maâm Talaêm Kh’lao
Caùi thau Pakoâ Pathun Nghe Paêng Ngi Hoûi Sua Ngi Xaùch Ta iyak Tôk
Veà phaùt aâm, aâm “s” ôû Chaâu Ñoác bieán thaønh aâm “th” ôû Phan Rang. Ví duï nhö: ôû Chaâu Ñoác, caùi nhaø laø “Sang” thì ôû Phan Rang - Phan Rí laø “Thang”. Toâi coøn nhôù, chính vì khoâng döôïc roõ veà söï khaùc bieät trong loái phaùt aâm naøy maø coá nhaø vaên Bình Nguyeân Loäc ñaõ lieân heä chöõ “sang” vaø “thang” ñeå suy luaän, ngöôøi Chaêm traân quyù ngöôøi choàng nhö ngoâi nhaø cuûa mình. Trong moät baøi ôû taïp chí “Baùch Khoa”, coá ñaøn anh Bình Nguyeân Loäc 5 vaø toâi 6 ñaõ trao ñoåi moät soá quan ñieåm, trong ñoù coù ñieåm lyù thuù naøy. “R” ôû Phan Rang - Phan Rí thì bieán thaønh chöõ “G” ôû Chaâu Ñoác. Ví duï: Orang Ogang, cuõng nhö ngöôøi Vieät ôû mieàn queâ vuøng chaâu thoå soâng Cöûu Long (trong ñoù coù Chaâu ñoác) thì noùi “caù goâ” thay vì “caù roâ” vaäy. Caûm töôûng ñaàu tieân gaëp gôõ cuûa toâi, khoâng keå gioïng noùi laø ngoân ngöõ cuûa caùc ñoàng toäc ñang noùi ôû ñaây coù moät khuynh höôùng phaùt trieån khaùc bieät vôùi ngöôøi Chaêm Chaâu Ñoác. Ngöôøi Chaêm Chaâu Ñoác du nhaäp tieáng Maõ Lai, duøng chöõ Maõ Lai ngay caû khi vaãn coù tieáng Chaêm ñoàng nghóa. Trong khi ñoù, ngöôøi Chaêm Phan Rang - Phan Rí laïi theo moät khuynh höôùng khaùc, noùi nhieàu caâu haàu nhö ñeán ba phaàn tö laø töø tieáng Vieät. (Coøn tieáp)
DAT
THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
TUESDAY, JUNE 21, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B19
.3”
DAT
B20 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7136 - 21 thaùng 6, 2005 (15 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
TUESDAY, JUNE 21, 2005
.3”
DAT