GRAM januari 2011

JAARGANG 102

|

NUMMER 1

|

JANUARI 2011

Zeven nieuwe verpakkingen per dag | Gemeenten zetten mes in groen en reiniging | Inzameling kunststoÓ˝en, producentenverantwoordelijkheid versus zorgplicht | Strooidiensten vorige maand al flink in de problemen | Goede kansen voor biobased economy

.UDDQ WUHFKWHU YRHUWXLJ YRRU GH *HPHHQWH =RHWHUPHHU

96$,, $&% $UFKLHIEHODGLQJ

2QGHUGHOHQVHUYLFH

:DDURP YRRU YDQ 6FKLMQGHO NLH]HQ /DQJHUH OHYHQVGXXU GRRU WRHSDVVLQJ YDQ VOLMWYDVW VWDDO YRRU DFKWHUODGHU HQ RSERXZ 6WDQGDDUG PHW YHU]ZDDUG MXN HQ SHUVVFKRW W 7ZHH MDDU JDUDQWLH

21 ' (

(HQYRXGLJ EHWURXZEDDU %HSURHIG FRQFHSW YRRU]LHQ YDQ GH QLHXZVWH WHFKQLHNHQ 2QJHFRPSOLFHHUGH PRGHUQH K\GUDXOLHN HOHNWURQLFD

( 5'

/( 1

ZZZ YDQVFKLMQGHO HX 9DQ 6FKLMQGHO %9 ‡ 6WDWLRQVZHJ ‡ ./ 0DDVEUDFKW ‡ 1HGHUODQG 7 ‡ ) ‡ ( LQIR#YDQVFKLMQGHO HX

ZZZ YDQVFKLMQGHO HX

inhoudsopgave

Officieel vakblad van de NVRD

Zeven nieuwe verpakkingen per dag 6

“De consument is best bereid bewust om te gaan met verpakkingen”, meent Hans van Dijk van Milieu Centraal. “Maar men weet niet altijd hoe het zit. We krijgen er veel vragen over.”

Rijk wil bijdrage Afvalfonds vanaf 2013 in eigen zak stoppen 8

Gemeenten en bedrijven worden bedankt voor hun moeite om plastic afval in te zamelen. Ze mogen het straks verder zelf uitzoeken.

Strooidiensten vorige maand al flink in de problemen 12

Na een paar weken sneeuw en vorst kwamen veel strooidiensten al vroeg in het winterseizoen in de problemen.

Gemeenten zetten mes in groen en reiniging 16

Gemeenten gaan dit jaar 7 procent bezuinigen. Dat komt neer op 258 Euro per inwoner.

Bij de voorplaat: lees verder op pag. 6 (foto: Jan de Vries)

5

Bezem Open Standaarden klaar voor de afvalsector NVRD Jaarcongres 2011

11 Inzameling kunststoffen 15 Gemengde berichten Afval & Milieu 19 Terugblik Pollutec Lyon 20 Piepschuimketen, eenvoudig te sluiten 22 SER positief over biomassa 24 Plastic inzameling in ‘out of home’segment 26 Actualiteiten Recycling elektrische apparaten 27 Kostenonderzoek nascheiding gereed 29 NVRD Nieuws 30 Midwaste wil toegevoegde waarde vergroten 33 Nieuws op de markt •

NMPO

•

IVU

•

Tynaarlo

34 Agenda

GRAM

|

januari 2011

3

ReinigingsDemoDagen viert lustrumeditie De ReinigingsDemoDagen, de vakbeurs voor vertegenwoordigers van Gemeentelijke Reinigingsdiensten, Provincies, Waterschappen, Afvalverwerkers, Milieu en aanverwante bedrijven, is een begrip in Nederland.

Op 18 en 19 mei 2011 organiseert de Stichting RDD haar eerste lustrum.

U kunt zich als bezoeker nu al aanmelden op de website.

www.reinigingsdemodagen.nl

BEZEM Op 25, 26 en 27 mei vindt het NVRD jaarcongres ‘Over Grenzen’ plaats in Terneuzen. Noteer het alvast in uw agenda. Het belooft een zeer interessant congres te worden waarbij grenzen worden verkend en verlegd

Service

en ook over grenzen heen wordt gekeken. Laat u verrassen door sprekers met interessante visies, de prachtige congreslocatie en de Bourgondische sfeer.

Open Standaarden klaar voor de afvalsector Tien toonaangevende overheidsbedrijven in de afvalbranche, het NOIV en de NVRD hebben in de zomer van 2010 het Convenant ‘Open Standaarden, container- en pasmanagement’ ondertekend. Het convenant had tot

Onlangs ontving ik de volgende brief van mijn gemeente.

“Per 1 januari verandert er niets in de afvalinzameling. Alles blijft bij het oude tot omstreeks maart 2011. Dan komen er minder ophaalroutes. Dat maakt het aanbieden van afval (papier, glas en blik, plastic, gft-afval en restafval) eenvoudiger: u hoeft uw afval nog maar op 2 dagen per maand buiten te zetten (de frequentie wordt verminderd, Red.). Ook gaan we in maart over naar het aanbieden van afval aan één straatzijde. Dit drukt de kosten en is beter voor het milieu, maar vraagt wel om enige aanpassing uwerzijds. U zet de container en uw andere afvalstromen dan namelijk allemaal aan dezelfde kant van de weg. De afvalinzameling kan dan met de zogeheten ‘zijlader’ uw afval inzamelen. Einde brief.”

doel te komen tot open standaarden en plannen te ontwikkelen voor de adoptie en het beheer daarvan.

In verschillende bijeenkomsten, waaraan ook een groot aantal leveranciers hebben deelgenomen, zijn met ondersteuning van TNO in totaal vier open standaarden opgesteld. Dit zijn twee standaarden voor de koppelvlakken bij de inzameling met minicontainers voorzien van een identificatie chip en twee voor de inzameling met (ondergrondse) verzamelcontainers met toegangsidentificatie. De stuurgroep, waarin alle convenantpartijen zijn vertegenwoordigd, heeft de vier open standaarden op 2 december 2010 vastgesteld.

Cruciaal voor het vervolg, de brede adoptie van de open standaarden bij leveranciers én bij gebruikers (bijvoorbeeld in aanbestedingsbestekken), is een adequaat beheer van de open standaarden. Vertrouwen in een open en transparant beheer is immers noodzakelijk voor de bereidheid om de standaarden ook serieus

Op zich is het een goed streven van mijn gemeente om te communiceren over wat er zoal gaat veranderen. Maar wat moet een zijlader in onze 30 kilometer zone? Zijn daarom een aantal jaren geleden de bomen in onze straat reeds verwijderd? Ik weet dat gemeenten moeten bezuinigen en dat de kosten verlaagd moeten worden. Waar ik bezwaar tegen maak, is dat de vermindering van het serviceniveau zelden of nooit leidt tot directe kostenverlaging voor de burger.

Ook niet in mijn gemeente en dat terwijl we toch al jaren tot een van de duurdere gemeenten behoren. Bezwaar maken heeft geen zin, uit eerdere ervaringen weet ik dat brieven niet altijd beantwoord worden. Tijdens de vorstperiode zijn de meeste afvalstromen in mijn straat niet ingezameld. Mijn afvalkosten bijdrage werd hierna niet verlaagd. Niet alleen de afvalinzameling, maar ook de Nederlandse Spoorwegen had veel last van de sneeuw. Er is in het verleden bezuinigd op de investeringen in de wissels door ze niet extra te beschermen tegen stuifsneeuw. Een goed voorbeeld van niet denken aan de service voor de reizigers.

toe te passen en actueel te houden. De stuurgroep adviseerde dit beheer bij de NVRD onder te brengen. De gesprekken hierover zijn inmiddels gestart.

Op 6 april organiseert de NVRD een themabijeenkomst over informatietechnologie in de afval en reinigingsbranche. Op het programma staat dan een toelichting op de inhoud van de open standaarden en de bredere publiciteit rondom deze standaarden. Ook wordt gezorgd voor handreikingen bij het gebruik en voldoende duidelijkheid over het beheer. Wilt u meer weten?

Neem dan contact op met Bas Peeters, secretaris van

Wat gebeurt er als er in de toekomst weer niet kan worden ingezameld? Juist, dan duurt het vier weken voordat men met de zijlader langskomt om het afval in te zamelen. We kunnen veel leren van het bedrijfsleven. De snackbar bij ons op het plein heeft heel zijn interieur vernieuwd. Ik heb hem, een echte geïntegreerde knuffelallochtoon, gefeliciteerd met zijn vernieuwde snackbar. Hij heeft zijn totale meubilair laten oppimpen, ziet er uit als nieuw. Slim hè? Ondanks deze investering en aanpassingen gaan de prijzen van de shoarma niet omhoog, laat staan dat zijn serviceniveau wordt verminderd.

Ik wil helemaal geen zijlader in mijn straat, ik wil service, ik wil vertrouwen houden in mijn gemeente, ik wil waar voor mijn geld.

de stuurgroep open standaarden, tel. 026-3771331 en/of ondergetekende, voorzitter van de stuurgroep

De bezem

open standaarden, tel. 055-5999758.

Tekst: Michiel Westerhoff, manager Strategie en Ontwikkeling bij Circulus

GRAM

|

januari 2011

5

Zeven nieuwe verpakkingen per dag “De consument is best bereid bewust om te gaan met verpakkingen”, meent Hans van Dijk, pr-medewerker van Milieu Centraal. “Maar men weet niet altijd hoe het zit. Wij krijgen er veel vragen over. Zoals waar blijf ik met mijn aluminium bierblikje en wat doe ik met een pizzadoos.”

door Hetty Dekkers

Milieu Centraal is een organisatie die consumenten

teraard nog niet dat je als producent alles driedubbel

praktische voorlichting geeft over milieu en energie.

moet gaan verpakken. Het wekt bij de consument veel

Voor het onderwerp verpakkingen bestaat veel belang-

irritatie op als hij drie dozen en zakjes open moet ma-

stelling. “Enige tijd terug hebben we een afvalschei-

ken voordat hij bij het eigenlijke product is.”

dingswijzer gemaakt, voor zevenhonderd verschillende verpakkingen. Die publiceerden we op onze site,

Bewust omgaan

maar we gaven hem ook gratis weg bij een Iphone.

Bewust omgaan met verpakkingen en kunststof is niet

Daar is de afvalscheidingswijzer 2500 keer opgehaald.

altijd makkelijk. Van Dijk: “Zelf heb ik er een heel jaar

We merkten tevens een flinke bezoekerstoename op

over gedaan voordat ik van al mijn plastic draagtas-

onze site toen de gescheiden inzameling van kunst-

jes af was. Dat wil zeggen steeds een eigen tas mee

stof werd ingevoerd. Mensen willen weten wat ze met

nemen, plastic tasjes weigeren aan de kassa, de oude

hun verpakkingen moeten doen en hoe ze eventueel de

draagtasjes opmaken.” Het aantal (overbodige) verpak-

hoeveelheid verpakkingsafval kunnen verminderen.”

kingen lijkt nog steeds niet af te nemen, voor wie als consument om zich heen kijkt. Volgens Van Dijk zijn er

Pizzadoos

toch ook positieve ontwikkelingen waarneembaar. “Je

Milieu Centraal geeft de consument tal van tips. Zoals

ziet momenteel dat er veel aandacht is voor lichtere

over de pizzadoos. “Een doos van de supermarkt be-

verpakkingen. Blikjesproducenten zijn daar bijvoor-

staat alleen uit karton, die kan dus bij het oudpapier.

beeld mee bezig. Ook zit er niet meer tussen elk plakje

Maar de doos van de bezorger is vaak voorzien van

beleg een laagje plastic.”

een kunststof of aluminium laminaat om het vet tegen te houden. Zo’n doos moet dan bij het restafval”, aldus

Milieu Centraal heeft nooit onderzocht hoe ver de con-

Van Dijk. Milieu Centraal probeert de consument ook

sument wil gaan als het gaat om minder verpakkingen

voor te lichten over nut en onnut van verpakkingen.

of gescheiden inzameling. “Je kunt je voorstellen dat

“Er is becijferd dat de gemiddelde consument zeven

de consument een keer afhaakt, als er te veel van hem

nieuwe verpakkingen per dag opentrekt. Dat is best

wordt gevraagd. Maar in vergelijking met de rest van

veel. Maar sommige verpakkingen lijken overbodig

Europa doen we het nog niet zo slecht. We zitten bij de

terwijl ze toch nuttig zijn. Het plasticje om de kom-

landen die hun afvalscheiding het best geregeld heb-

kommer zorgt er bijvoorbeeld voor dat die groente lan-

ben. De bereidheid van de consument lijkt hoog. Maar

ger vers blijft, dus minder snel bederft. Ook heeft het

onbekendheid is er ook. Dat merken we als voorlich-

weinig zin grootverpakkingen te kopen, als je weinig

tingsorganisatie heel goed.”

van dat product gebruikt en de helft of meer weg moet

6

gooien. Vooral alleenstaanden geven vaak aan dat ze

Eco-effectiviteit

vaak voedingswaren moeten kopen die in de te grote

Als het gaat om trends voor de toekomst, moeten pro-

hoeveelheden voorverpakt zijn. Moet je bijvoorbeeld

ducenten zich meer richten op kwaliteit dan kwantiteit,

vlees om deze reden weggooien, dan is dat schadelijk

zegt Niels van Marle van ontwerpbureau Pezy. “Geen

voor het milieu. Het produceren van een lapje vlees

eco-efficiency, maar eco-effectiviteit”, vertaalt hij in

kost veel meer energie dan het produceren van een

cradle to cradle termen. Pezy heeft negen mensen in

éénpersoonsverpakking. Maar dat alles betekent ui-

dienst die door Epea (het instituut van Michael Braung-

GRAM

|

januari 2011

art) zijn opgeleid tot cradle to cradle designconsultant.

respondenten in Frankrijk, Engeland, Duitsland, België,

Minder verpakkingen is voor Pezy geen doel op zich.

Spanje en Italië. Volgens onderzoeker Ipsos is de uitslag

“Juist niet, want de natuur is ook niet efficiënt. Wij kij-

ook representatief voor Nederland. Dat de consument

ken vooral naar eco-effectiviteit. Dat betekent onder

het milieu-aspect zo belangrijk vindt, is een opvallende

meer materialen toepassen die geen overlast geven,

uitkomst. Uit eerdere onderzoeken kwam naar voren dat

goed herbruikbaar zijn en teruggegeven kunnen wor-

gebruikers een milieuvriendelijke verpakking waarderen,

den aan de natuur. We gebruiken inderdaad allemaal te

maar nog niet als vanzelfsprekend beschouwen.

veel. Ook op het gebied van verpakkingen. Maar gezien de enorme groei van de wereldmarkt, wordt het

Plastic tasjes

materiaalgebruik absoluut gezien alleen maar meer.

In de Verenigde Staten ontstaan steeds meer initiatie-

Dát hou je niet tegen. Alleen door slim ontwerpen, met

ven om de plastic tasjes uit supermarkten te weren. In

de juiste materialen, kun je verspilling tegengaan.”

plaatsen als San Fransisco, Washington en Los Angeles zijn plastic tasjes verboden. Alleen stoffen en papieren

Milieu-aspect

tassen zijn hier nog toegestaan.

Volgens een recent West-Europees onderzoek vinden

In Nederland bestaat een initiatief voor het hergebruik

consumenten de duurzaamheid van verpakkingen steeds

van plastic draagtassen. In diverse supermarkten staat

belangrijker en vanzelfsprekender. Voorheen letten con-

een bol waarin afgedankte plastic tasjes gedeponeerd

sumenten uitsluitend op prijs, merk en kleur van de ver-

kunnen worden. Mensen die een plastic tas nodig heb-

pakkingen. Het onderzoek, dat vorige maand werd ge-

ben, kunnen hieruit een gebruikt exemplaar pakken.

presenteerd op de verpakkingsbeurs Emballage in Parijs, geeft aan dat er sprake is van een nieuwe trend. Voor

Amazon

het eerst verwacht een meerderheid van de consumen-

Webwinkel Amazon.com reageert op milieuwensen

ten dat recycleerbaarheid een functie is van een product-

van de klant met een bijzonder initiatief, de Frustration

verpakking. Die functie of eigenschap wordt genoemd

Free Packaging. Zo’n 350 artikelen van de webwinkel

door 59% van de ondervraagden. Andere functies/eigen-

zijn voorzien van een ‘frustratievrije’ verpakking, waar-

schappen van verpakkingen zijn volgens de ondervraag-

onder wordt verstaan recyclebaar, makkelijk te openen

den productbescherming (77%), gemakkelijk te openen

en zonder overbodige plastics of andere materialen. De

(71%), opslag van het product (62%) en transport van

artikelen zijn al door de producent in de Frustration

het product (59%). Uit het onderzoek bleek ook dat 77%

Free Packaging gedaan, zodat er geen originele verpak-

voorstander is van gescheiden inzameling van verpak-

king aan te pas kwam.

Q

kingsafval. Het onderzoek is gehouden onder ruim 6000 Het aantal verpakkingen lijkt niet af te nemen, voor wie als consument om zich heen kijkt. (Foto Hetty Dekkers)

Consument en verpakkingen Frustraties over verpakkingen kunnen hoog oplopen. De Britse vrouwenbeweging Women’s Institute hield in 2006 een grote campagne om overbodige en niet-recyclebare verpakkingen tegen te gaan. Volgens de vrouwen betalen Engelse huishoudens bijna 500 euro per jaar voor onnodig verpakkingsmateriaal. Women’s Institute vindt dat een groot deel van de verpakkingen geen enkel nut heeft en automatisch in de prullenbak belandt. De leden van de vrouwenbeweging stuurden daarom brieven naar de Engelse supermarkten met de boodschap ‘zeg nee tegen verpakking’. De vrouwen dreigden de winkels die hun beleid niet aanpassen met een kopersboycot. Of de actie ook geholpen heeft, is niet bekend.

GRAM

|

januari 2011

7

Rijk wil bijdrage Afvalfonds vanaf 2013 in eigen zak stoppen door Laurent Chevalier

Het staat wat verstopt in een achterafsteegje van

optuigen van Nedvang als uitvoerder van het akkoord

het Coalitieakkoord van het nieuwe kabinet. In

– zou Nederland een stuk schoner worden. Nu heersen

2013 handhaaft het kabinet de verpakkingen-

boosheid en verontrusting. De bedrijven blijven overi-

belasting, maar het deel van de opbrengst – ca.

gens opvallend stil.

115 miljoen – dat bestemd is voor het Afvalfonds houdt het rijk voortaan in eigen zak. Na musea,

Commerciële belangen

orkesten en ontwikkelingshulp is nu afval aan

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)

de beurt.

heeft principiële bezwaren tegen de beleidswijziging.

“Het is onjuist dat een bestemmingsbelasting als de

Dit plan betekent dat gemeenten en bedrijven voor hun

verpakkingenbelasting ten goede komt aan de alge-

moeite om plastic afval in te zamelen, worden bedankt

mene middelen van de rijksoverheid. Het bedrijfsleven

en het verder zelf mogen uitzoeken. Hieronder wat

en het ministerie van Infrastructuur en Milieu moeten

reacties uit het veld. Maar eerst een korte terugblik.

de gemeenten schadeloos stellen voor gemaakte kos-

Het Besluit Verpakkingen is sinds 1 januari 2006 van

ten. Als dat niet gebeurt, worden de gemeenten ge-

kracht. Producenten van verpakte producten zijn daar-

dwongen om de afvalstoffenheffing te verhogen en het

mee verantwoordelijk voor het gescheiden inzame-

voorzieningenniveau voor de gescheiden inzameling

len en recyclen van verpakkingen. Voor de uitvoering

te verlagen. Het verhogen van de afvalstoffenbelasting

sloten het verpakkende bedrijfsleven, de Vereniging

betekent dat de burger twee keer betaalt voor de inza-

van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Ministerie

meling: via de verpakkingenbelasting én via de afval-

van VROM in juli 2007 een Raamovereenkomst voor

stoffenheffing.”

de periode tot en met 2012. Bedrijven die verpakte

8

producten op de markt brengen, moeten via een ver-

De reactie uit de zuidelijke Nederlanden is nog feller.

pakkingenbelasting bijdragen aan het Afvalfonds. De

Daar zegt Math Oehlen, ambtelijk secretaris van de

bedrijven waren daar niet blij mee en klaagden steen

Vereniging Afvalsamenwerking Limburg (vertegen-

en been. Op aandringen van de VVD is het nu gelukt

woordiger van alle Limburgse gemeenten op één na):

om in het regeerakkoord het plan op te nemen voor

“Als de 115 miljoen euro bij het rijk blijft hangen, kan

– in feite – afschaffing van het Afvalfonds in 2013. Het

het gemakkelijk uitlopen op een greep in de kas. Nu

gevolg is dat vanaf 2013 een nieuw systeem moet

het rijk die facilitering dreigt te staken, moet de ver-

worden opgezet ter financiering van de inzameling en

pakkingenbelasting of opvolger met in ieder geval 115

recycling van plastic verpakkingen. De gemeenten heb-

miljoen euro worden verlaagd. Anders wordt de bur-

ben ondertussen al fors geïnvesteerd in inzamelstruc-

ger zwaar gepakt.” Oehlen zegt zich nergens over te

turen. Nu moeten ze afwachten wat de gevolgen zijn

verbazen.“Dit plan past in de trend dat het rijk zich

van het ‘centjepik’ van het kabinet. Ondertussen vreest

geleidelijk terugtrekt uit het afvalbeleid. Publieke in-

het bedrijfsleven dat het van de regen in de drup komt,

breng en controle worden steeds meer vervangen door

of misschien wel omgekeerd. De bedrijven krijgen na-

commerciële belangen.” Hij sluit niet uit dat gemeenten

melijk ook een bijdrage uit het Afvalfonds ter dekking

zullen overwegen om te stoppen met het gescheiden

van een deel van de kosten, die voortvloeien uit de

inzamelen van kunststoffen. “Dat zou kunnen, want

Raamovereenkomst. Erger is dat ze er nu geen idee van

de wettelijke verantwoordelijkheid ligt bij het bedrijfs-

hebben wat ze vanaf 2013 op hun bordje krijgen en

leven. Gemeenten hebben zich tot 2013 alleen privaat-

ligt ook nog de dreiging op de loer dat er statiegeld

rechtelijk via het Raamakkoord en de deelnemersover-

wordt ingevoerd op kleine plastic flesjes. En het klonk

eenkomsten gebonden. Daarna kunnen ze stoppen en

allemaal zo mooi in 2007. Door het akkoord tussen

is het bedrijfsleven zowel voor de uitvoering als voor

VNG, bedrijfsleven en het ministerie van VROM – en het

de financiering verantwoordelijk.”

GRAM

|

januari 2011

Oehlen aarzelt trouwens niet om een vraagteken te zet-

inderdaad op een greep uit de kas. Vreemd, omdat opheffing van het

ten achter de geroemde milieuwinst van gescheiden

Afvalfonds betekent dat het rijk straks een belastingheffing gebruikt,

kunststof inzameling. “De winst is relatief. De 42% mi-

waarvan de opbrengst niet naar het oorspronkelijk doel gaat. Nog

lieudoelstelling komt volgens de minister neer op 210

vreemder, als je weet dat gemeenten de Afvalstoffenheffing uitsluitend

Kton CO2-besparing, ofwel 35 kg per huishouden. Dat

mogen aanwenden ter dekking van de kosten voor het inzamelen van

is evenveel als één autorit per jaar van 130 km. Als

huishoudelijk afval. Het rijk hanteert nu voor zichzelf andere regels dan

je rekening houdt met het grondstoffenargument van

die zij oplegt aan lagere overheden. Het plan vind ik ook jammer én

gescheiden inzameling, kom je uit op een autorit van

slecht voor de beeldvorming richting inwoners, omdat nu de de indruk

ongeveer 200 km. Niet niks, maar toch heel relatief ten

wordt gewekt dat de lokale Afvalstoffenheffing ook voor andere zaken

opzichte van andere belangen voor gemeenten als de

wordt aangewend dan de inzameling van huishoudelijk afval. Het is

impact van het inzamelen in de openbare ruimte en

daarmee slecht voor de geloofwaardigheid van de overheid.”

de moeite die de burger daarvoor moet doen.” Oehlen betreurt het dat de bredere optiek is vervangen door

Over de gevolgen voor het gescheiden inzamelen van plastic afval zegt

de eenzijdige focus op scheidingsresultaten. “Het ob-

ze: “De bedrijven blijven wel verantwoordelijk voor de organisatie van

jectief gezien relatieve milieu-argument krijgt daardoor

de inzameling en hergebruik van de kunststof verpakkingen. Zij moe-

een uitvergroot gewicht. Het gevolg is dat het grote

ten dus zorgen voor een andere financiering. Daarvan hangt het af of

gebruiksgemak voor de burger en de positieve effecten

en op welke wijze gemeenten de inzamelstructuur in stand kunnen

op de openbare ruimte van nascheiding worden onder-

houden. Ik sluit niet uit dat deze maatregel gevolgen zal hebben op

belicht, terwijl daar juist grote voordelen aan zijn ver-

het gescheiden inzamelen van andere afvalstromen. Onze inwoners

bonden.” Om die reden hebben de noordelijke provin-

zijn door het gescheiden inzamelen van plastic afval zo enthousiast

cies overwegend gekozen voor nascheiding. Volgens

geraakt, dat het stoppen daarvan door kan werken op het gescheiden

Oehlen is er een grote coalitie tussen de belangen van

aanbieden van andere deelstromen. Vooral ook omdat zij het effect van

de rijkskas en bedrijven, waardoor de eenzijdige focus

plasticinzameling duidelijk in het aantal restafvalcontainers merken.

wordt gecultiveerd.”

In Twenterand (dat werkt volgens het diftarsysteem) is het gemiddeld aantal aangeboden restcontainers per huishouden gedaald van 15 naar

Jammer en slecht

10 per jaar. Het stoppen met de kunststof inzameling zal zeker gevol-

Ook het oosten van het land keurt de plannen van het

gen hebben voor het draagvlak voor afvalscheiding en komt de geloof-

kabinet af. Hetty Looms, beleidsmedewerker milieu en

waardigheid van overheid, gemeenten, Nedvang en de hele afvalsector

afval bij de gemeente Twenterand zegt het zo: “Het lijkt

niet ten goede.”

GRAM

|

januari 2011

9

Mild

Op dit moment is het echter nog te prematuur om voor-

Namens het Nederlandse verpakkende bedrijfsleven

uit te lopen op de door het verpakkende bedrijfsleven

draagt Nedvang zorg voor de uitvoering van de ver-

te nemen maatregelen om de financiering van de pro-

plichtingen die voortvloeien uit het Besluit verpakkin-

ducentenverantwoordelijkheid rond te krijgen.” Lucas

gen. Van de ongeveer 365 miljoen euro die de verpak-

roemt het werk van Nedvang. “In vrijwel alle gemeenten

kingenbelasting jaarlijks opbrengt, is ruim tweederde

wordt kunststofverpakkingsafval gescheiden ingeza-

bestemd voor de schatkist en 115 miljoen euro per

meld of nagescheiden uit het restafval. Nedvang heeft

jaar voor het Afvalfonds dat daarmee activiteiten moet

hiermee een geweldige prestatie neergezet. De inzame-

financieren voor de aanpak van verpakkingsafval. Wie

ling zal de komende jaren beslist nog toenemen. Overi-

verwacht dat in de kantoren van Nedvang grote paniek

gens wordt reeds ruim 75% van de bedrijfsverpakkingen

is uitgebroken over het kabinetsplan komt bedrogen

ingezameld en gerecycled voor de productie van nieuwe

uit. Nedvang-directeur Jan Storm wil niets weten van

verpakkingen en producten. In 2012 zullen alle taakstel-

uitlatingen als ‘een greep in de kas’ of opmerkingen dat

lingen voor de recycling van kunststofverpakkingen uit

er zwaar weer lijkt aan te komen voor zijn organisatie.

de Raamovereenkomst gerealiseerd zijn.”

Diplomatiek klinkt het: “Wij volgen de Haagse discussie met grote belangstelling. Met Nedvang gaat het goed.

Maximaal inspannen

We halen alle doelstellingen en zijn vastbesloten die

Geert Steeghs, manager overheidsdiensten bij afval-

lijn de komende jaren voort te zetten.” Vrees dat ge-

concern SITA, wil niet spreken over ‘een greep’ in de

meenten afhaken heeft Storm niet: “Op drie na doen

kas. “De regering heeft dit als een ombuiging gepre-

alle gemeenten nu mee. Mede dankzij de geweldige

senteerd. Daarbij is er aan voorbij gegaan dat het te

inzet van gemeenten zamelen we dit jaar 85 kiloton in.

bezuinigen bedrag van 115 miljoen euro door het ver-

Dat is een verviervoudiging ten opzichte van 2009. Een

pakkende bedrijfsleven via de verpakkingenbelasting

geweldige sprint, die we de komende jaren gaan door-

wordt opgebracht. Als het Afvalfonds vanaf 2013 niet

trekken.” Op de vraag wat zijn achterban – het verpak-

meer wordt gevoed door een bijdrage van de Rijks-

kende bedrijfsleven – van het kabinetsplan vindt, wil

overheid en er geen wijziging komt in de producenten-

Storm niet meer kwijt dan de opmerking: “Het bedrijfs-

verantwoordelijkheid voor verpakkingsafval, zal de

leven heeft de producentenverantwoordelijkheid vanaf

financiering van de inzameling en recycling op een

het begin volledig aanvaard en doet dat nog steeds. Als

andere wijze geregeld moeten worden, bijvoorbeeld

Nedvang blijven wij met volledige inzet en enthousi-

via een Verwijderingsfonds. Dat fonds zou dan recht-

asme de producentenverantwoordelijkheid uitvoeren.

streeks door het verpakkende bedrijfsleven moeten

Het Besluit Verpakkingen vervalt niet en de producen-

worden gevoed. Het zou echter niet redelijk zijn als het

tenverantwoordelijkheid ook niet.”

verpakkende bedrijfsleven twee maal moet bijdragen; via de verpakkingenbelasting én ook nog door een bij-

10

Storm is er niet bang voor dat het enthousiasme van ge-

drage aan een nieuw te vormen Verwijderingsfonds.”

meenten om door te gaan met het gescheiden inzame-

Volgens Steeghs is het in het ergste geval onvermijde-

len van plastic verpakkingsmateriaal een knauw zal krij-

lijk dat de inzamelkosten voor rekening komen van de

gen door alle heibel.”Wij merken dat het enthousiasme

gemeenten, die dit dan weer moeten verrekenen via de

van de meeste gemeenten onverminderd groot is en dat

Afvalstoffenheffing. “Maar dat is eigenlijk niet uit te leg-

de inzamelstructuur alleen maar verbetert. Daarnaast

gen aan de bevolking. Bovendien is het strijdig met het

zien we dat zowel burgers als bedrijven in toenemende

beginsel van producentenverantwoordelijkheid, ten-

mate afval gescheiden aanbieden.” Volgens Harry Lucas,

zij het systeem overhoop wordt gegooid. Als je kijkt

directeur van de Vereniging Kunststofverpakkingen

naar de fantastische burgerparticipatie zou dat geen

Nederland, waren de leden van zijn vereniging niet be-

goede zaak zijn. Ik sluit niet uit dat al deze heisa ook

paald verrast over de plannen van het kabinet. “Gelet

kan leiden tot beëindiging van dit succesvolle inzamel-

op de verkiezingsprogramma’s van CDA en VVD lag het

systeem. Als dat gebeurt, worden we minimaal vijf jaar

in de lijn der verwachting. Dit kabinet moet 18 miljard

terug in de tijd gezet. Een afgang! Ook internationaal

euro bezuinigen. Alle belastinginkomsten, hoe klein

gezien.” Op de vraag wat de gevolgen kunnen zijn voor

ook, zijn nodig om de begroting sluitend te maken. De

de plannen van Sita om begin 2011 een ‘state-of-the-art’

inkomsten uit de Verpakkingenbelasting waren altijd al

sorteerinstallatie voor plastic afval in gebruik te nemen,

lager dan begroot. Door de afdracht aan het afvalfonds

antwoordt Steeghs: “Dat gaat door. Wij vertrouwen er

te schrappen, komen de inkomsten uit de Verpakkin-

op dat het Afvalfonds in stand blijft of dat daarvoor in

genbelasting iets hoger uit dan oorspronkelijk begroot.

de plaats een Verwijderingsfonds komt.” Op de vraag

Er is overigens geen enkele reden om te veronderstellen

waarop Sita dit optimisme baseert, antwoordt Steeghs:

dat het verpakkende bedrijfsleven haar producentenver-

“Bedrijfsleven en gemeenten staan volledig achter het

antwoordelijkheid met het afschaffen van de afdracht

huidige systeem en ze zijn bereid om zich maximaal in

uit de Verpakkingenbelasting niet meer zou nakomen.

te spannen om het te continueren.”

GRAM

|

januari 2011

Q

Inzameling kunststoffen, producentenverantwoordelijkheid versus zorgplicht door Willy Brinkbäumer

2010 was het jaar van de publiciteit rondom

Harde euro’s

kunststofverpakkingen.

die

Voor deze preventie inspanningen zou de greep in de

onlosmakelijk verbonden is met producenten-

kas van het Afvalfonds nog wel eens gunstige gevol-

verantwoordelijkheid (PV) en het afgelopen jaar

gen kunnen hebben. Dat zit zo: nu wordt het gepro-

steeds sterker in de spotlights kwam.

duceerde verpakkingsmateriaal, waarvoor belasting

Een

afvalstoom

betaald is, deels weer keurig ingezameld door de Kunststof verpakkingen staan momenteel in de be-

vele behulpzame gemeenten of aanverwante inzamel-

langstelling door het recent verschenen rapport ‘evalu-

diensten. Niet uit altruïsme, maar vanwege de harde

atie werking Besluit beheer verpakkingen en papier en

euro’s die er terecht voor worden ontvangen én om-

karton’ in opdracht van het ministerie van Infrastruc-

dat het nu eenmaal de landelijke afspraak is. Als dan

tuur en Milieu. Ik stip in dit verband het spanningsveld

straks na 2012 de bodem van het Afvalfonds in zicht

producentverantwoordelijkheid versus gemeentelijke

is, terwijl de PV voor de kunststof verpakkingen blijft

zorgplicht even aan.

gehandhaafd, zien de producenten niets terug van de betaalde verpakkingsbelasting.

Soms is het goed om even terug te gaan naar het ‘hoe en waarom’. PV is ooit in de jaren ‘90 door minister

In dat geval is het beter om minder verpakkingen te

Hans Alders in het leven geroepen om enerzijds pre-

produceren en wordt afvalpreventie een nog sterker

ventie en hoogwaardig hergebruik van afvalstoffen te

economisch principe. Dat is uiteindelijk voor produ-

bevorderen en anderzijds de milieukosten in de pro-

centen de belangrijkste drijfveer en typeert ook het

ductprijs te verwerken. Kijkend naar de bestaande in-

verschil tussen het wettelijke zorgplicht beginsel voor

zamelsystematiek en de resultaten, dan is met enige

gemeenten en de – in hoofdzaak economi-

goede wil te constateren dat hergebruik en kosten-

sche – verantwoordelijkheid voor pro-

toedeling redelijk algemeen gevorderd zijn maar dat

ducenten. Het verbeteren van verpak-

het preventie onderdeel nog veel te wensen overlaat.

kingen – bijvoorbeeld de flesjes en

Een voorbeeld: glazen flessen zijn wat lichter gewor-

opschroefdopjes van gelijksoortig

den of zelfs vervangen door plastic varianten en som-

materiaal te maken of het alumi-

mige koekjes zijn nog maar twee keer in plaats van

niumfolie van de smeerkaas ook

drie keer verpakt. Veel meer preventie valt ook niet te

van plasticfolie te maken net

verwachten, aangezien artikel 3a van het Besluit niet

als het bakje zelf – zou daar

meer stelt dan “dat er zo weinig mogelijk verpakkings-

ook een uitvloeisel van kun-

materiaal of papier en karton wordt gebruikt”. Met

nen zijn. Immers, dat zou de

deze inspanningsverplichting kun je in de praktijk alle

kosten voor sortering kunnen

kanten op. Bovendien helpt het ook niet dat de gestel-

verminderen en het rendement

de rapportageplicht alleen bij Nedvang ligt, want een

ervan (aanzienlijk) kunnen ver-

gemeenschappelijke noemer zegt vrijwel niets over de

beteren, waardoor ook in de

prestaties van de afzonderlijke leden. Beter zou het

supermarkt de kosten om-

zijn om de voorlopers en achterblijvers te publiceren,

laag kunnen. Het klinkt te

dat is voor bedrijven vaak een hele goede reden om

simpel om waar te kunnen

prestaties neer te zetten. Geldt ook voor de beoogde

zijn, maar dat hoor ik dan

preventie inspanningen, zeker weten.

graag...

Q

(foto: Jan de Vries)

GRAM

|

januari 2011

11

Strooidiensten vorige maand al flink in de problemen Na een paar weken sneeuw en vorst kwamen veel strooidiensten al vroeg in het winterseizoen in de problemen. Half december was de voorraad strooizout in veel loodsen al flink geslonken. De bestelde hoeveelheden nieuw zout werden niet geleverd, waardoor veel gemeenten al een noodstrooiplan in werking stelden. De leveranciers spreken van overmacht.

door Hetty Dekkers

Bij RMN waren het spannende tijden de week voor

voorraden aan te leggen, samen met andere gemeen-

Kerstmis. “We hebben nog zout voor drie à vier rondjes

ten. Bij ons op de werkvloer opperde iemand de han-

liggen”, meldt Luit Elferink, wagenpark- en gebouwen-

gars van de voormalige vliegbasis Soest daarvoor te

beheerder van RMN. “Dat is voor anderhalve dag. Ter-

gebruiken. Die staan toch leeg. Een goed idee, maar

wijl er op dit moment nog steeds een flink pak sneeuw

of dat realiseerbaar is, dat weet ik niet. Strategische

ligt. Hopelijk gaat het binnenkort dooien, anders weet

voorraden zouden in elk geval wel een oplossing kun-

ik het ook niet meer. Hier in de provincie Utrecht is

nen zijn. In Twente hebben ze ook eens zoiets gedaan,

op dit moment nog geen zoutloket in werking gesteld,

meen ik. Als je de ruimte hebt, kun je die voorraden al-

dus ook daar kunnen we niet terecht. Vorig seizoen

tijd op peil houden. Je kunt ze rustig aanvullen in tijden

konden we het ook niet redden. Toen hebben we van

dat er minder of niet gestrooid hoeft te worden.”

het zoutloket wel mondjesmaat wat gekregen.” RMN had een leveringscontract met garanties afgesloten bij

Woekerprijzen

Eurosalt. Maar de bestelde hoeveelheden werden ook

Ook bij Rova was het eind vorig jaar al crisis. De strooi-

dit seizoen bij lange na niet geleverd. “Wij zijn daar

diensten van Zwolle, Amersfoort en Winterswijk koch-

zeer ontevreden over”, aldus Elferink. “De afspraken

ten extra voorraden in tegen woekerprijzen en namen

worden gewoon niet nageleefd. De leverancier zegt

maatregelen als minder strooien en bijmengen met

dat het alles te maken heeft met de voorwaarden van

zeezand. “Bij onze gewone leverancier, Eurosalt, had

Rijkswaterstaat. Eurosalt zegt de boetes niet te willen riskeren, die Rijkswaterstaat als clausule in haar contract heeft opgenomen.”

Strategische voorraden RMN begon het seizoen met 400 ton strooizout in Soest en 300 ton in Zeist. “Dat is evenveel als andere jaren.

We kunnen niets extra’s inslaan, als startvoorraad, omdat onze loodsen met deze hoeveelheden vol zijn. Zout is nu eenmaal een volumineus product. En je kunt het niet buiten bewaren, zonder overkapping.” Bij RMN gaat het dus al voor het tweede achtereenvolgende seizoen fout. Elferink is daar, net als veel andere gemeenten, niet blij mee. “Het weer was wel heel extreem, en vooral die overvloedige sneeuwval kostte veel zout, maar je zou met zijn allen toch een oplossing moeten bedenken. Mij lijkt het een goed idee om strategische IJsvlaktes in woonwijken, een vertrouwd beeld in december.

12

GRAM

|

januari 2011

ik begin december 400 ton besteld, om na anderhalve week 30 ton te krijgen”, noemt beheer- en inkoopmanager Allard van Bruggen als voorbeeld van de teruglopende leveranties eind vorig jaar. “Dan kun je wel een contract hebben, maar als de leverancier zegt dat het op is en hij levert niet, of minder, dan houdt ook alles op.” Rova had zich nog wel extra goed voorbereid.

“Vorige winter kwamen we in nood, als startvoorraad hadden we deze keer dus 1600 ton ingeslagen, 400 ton meer dan normaal. Toch hadden we half december nog maar 850 ton zout in voorraad. In een normale winter kun je daarmee maanden vooruit, maar niet als het blijft sneeuwen en vriezen.” Van Bruggen denkt dat gemeenten de koppen bij elkaar moeten steken om de zoutschaarste in strenge winters het hoofd te bieden.

“Van je leveranciers krijg je te horen dat er zout genoeg is, maar dat Rijkswaterstaat voor gaat. Die eist dat hun leverancier enorme voorraden achter de hand houdt voor calamiteiten. Ook heeft Rijkswaterstaat le-

(Foto‘s Hetty Dekkers)

veringscontracten afgesloten met boeteclausules. Als je een paar duizend euro moet betalen als je je afspra-

bruik hoeven maken van het zoutloket. “We konden

ken niet na komt, dan wil je wel als leverancier. Nu

het nét redden, met wat kunstgrepen zoals een nood-

zijn de snelwegen heel belangrijk natuurlijk, maar als

strooiplan”, aldus de beleidsadviseur.

kleinere strooidienst heb je ook je verantwoordelijkheid. Ik denk dat je met meerdere gemeenten een ge-

Spoedoverleg

zamenlijk inkoopbeleid moet voeren, zodat je ook een

De VNG had half december een spoedoverleg aange-

vuist kunt maken en contracten met boeteclausules af

vraagd met het Ministerie van Verkeer en Waterstaat.

kunt sluiten. Organisaties als de VNG en NVRD zouden

Rianne Best van de VNG: “Afgesproken is toen dat ge-

daar een rol in kunnen spelen. Zij zouden misschien

meenten die echt niets meer hebben, die dus zelfs hun

kunnen praten met Rijkswaterstaat, om te kijken of het

calamiteitenroutes niet kunnen strooien, aan mogen

niet een beetje minder kan met die voortrekkersrol. In

kloppen bij Rijkswaterstaat. Die zal hen helpen. Voor

voorgaande jaren is gebleken dat Rijkswaterstaat hier

het overige gaan we de situatie later evalueren, om te

best realistisch mee om kan gaan.”

bekijken hoe de noodhulp en de eventuele zoutloketten werkten. Ik denk dat burgers zich wel moeten re-

Tot het zover is, zal elke gemeente of reinigingsorga-

aliseren dat er sprake is van zeer extreem winterweer.

nisatie zijn eigen boontjes moeten doppen, verwacht

Tegen 30 centimeter sneeuw valt haast niet te strooien,

Van Bruggen. “Van het zoutloket hoef je ook niet veel

of te schuiven. Sommige gemeenten hebben dubbele

te verwachten. Vorige winter heb ik daar een bestel-

voorraden ingeslagen, voordat de winter begon. Meer

ling geplaatst toen bij ons alles op was. We hebben

kun je niet doen, want de kosten komen uiteindelijk

niets gekregen. Het is totaal ondoorzichtig welke ver-

toch voor rekening van de burger.”

delingsnormen daar gehanteerd worden. Wie krijgt nu

Een woordvoerder van AkzoNobel laat weten dat ge-

wel en wie niet, en op welke gronden. Dat wordt niet

meenten hun strooiregime aan moeten passen. “Want

bekendgemaakt.”

anders komen we de winter niet door. Gemeenten gaan op rantsoen en we zullen hen niet altijd de gevraagde

Ook de gemeente Almere kreeg in december veel min-

hoeveelheid leveren.” Ook Eurosalt spreekt van over-

der strooizout aangeleverd dan gevraagd. “We wilden

macht. “Wij proberen iedereen te helpen, maar gemeen-

elke week 300 ton, dat stond ook min of meer in het

ten met een contract gaan voor”, aldus een woordvoer-

contract”, zegt beleidsadviseur Bianca van de Vusse

der van Eurosalt.

Q

van Almere. “Maar die hoeveelheden werden bij lange na niet geleverd. Ook niet na veel telefoontjes. Leverancier AkzoNobel vond dat 150 ton per week wel voldoende was om de contractverplichtingen, 2500 ton over het hele seizoen, na te komen. Daar valt ook iets voor te zeggen, maar of het helemaal klopt, weet ik niet. Nu hebben we geen echt tekort, gelukkig, maar we zouden toch liever zien dat onze loods vol lag. Voor

Gemeenten hebben zich intussen door de grote zoutschaarste en aanhoudende winterse omstandigheden massaal aangemeld bij de regionale zoutloketten. Deze zijn dan ook, kort na de productie van dit artikel en eerder dan gepland, door de minister van Infrastructuur en Milieu geopend. Hierdoor zijn gemeenten in ieder geval in staat hun calamiteitenroutes te strooien.

de zekerheid.” Almere heeft ook vorige winter geen geGRAM

|

januari 2011

13

AFVALINZAMEL- & TRANSPORTSYSTEMEN

Zijlader met kraan voor ondergrondse containers

Plus Duo zijlader (dubbele grabber)

Altijd een klantspecifieke oplossing!

Zijlader E-Maxx voor ondergrondse inzameling

Zijlader op aardgas

Translift levert het complete assortiment: • Zijladers • Kettingsystemen • Containers

Schroevenpers

Zijlader E-Maxx kam/grabber opname

Translift Nederland BV | Postbus 61 | 8250 AB Dronten | T: 0321 386700 | E: sales@translift.nl | I: www.translift.nl

G E M EN G D E BE RI CH TE N

Cijfers plasticrecycling ter discussie

AFVAL & MILIEU

scanners in zijn scheidingsinstallatie.

ontwerp van de installatie is zodanig dat

Deze zijn nog dit jaar operationeel.

deze eenvoudig is aan te passen aan toekomstige veranderingen in de samenstel-

Volgens de inspectie van het ministe-

Rova stapt in beheer openbare ruimte

ling van de verpakkingsmix.

de verpakkingsindustrie onjuiste cijfers over het hergebruik van kunststofafval.

ROVA heeft met ingang van dit jaar de

Soms doen zich afwijkingen voor van

onderhoudstaken in de openbare ruimte

Gemeentelijke gladheidbestrijders komen er bekaaid vanaf

zelfs 15 procent. Dit staat in het rapport

overgenomen van de gemeente Win-

Aanhoudende

’Recycling

dat

terswijk. Dit betreft het onderhoud aan

digheden hebben de afgelopen weken

staatssecretaris Atsma deze maand naar

gemeentelijk groen, wegen en bermen,

geleid tot nijpende zouttekorten bij de

de Tweede Kamer heeft gestuurd. Aanlei-

ongediertebestrijding, kleine riolerings-

gemeentelijke wegbeheerders. Een van

ding tot deze actie zijn de steeds luider

werkzaamheden, onderhoud aan het

de voornaamste oorzaken is dat de zout-

wordende vraagtekens die Kamerleden

straatmeubilair en het afwikkelen van

leveranciers door de enorme vraag niet

zetten achter berichten dat de plasticin-

schademeldingen.

uitbesteding

in staat waren de gemeentelijke wegbe-

zameling zeer succesvol is. De verpak-

levert de gemeente een structurele kos-

heerders het zout conform de contracten

kingsfabrikanten, vertegenwoordigd in

tenbesparing op van e 150.000. In deze

te leveren.

Nedvang, zijn zelf verantwoordelijk voor

nieuwe constructie behoudt de gemeen-

de controle op hun werk, en leveren de

te wel haar regierol. ROVA verwacht dat

De ervaringen van de afgelopen winter

hergebruikcijfers aan het ministerie van

meer gemeenten het voorbeeld van Win-

hadden er juist toe geleid dat gemeen-

milieu. Nedvang heeft eerder gerappor-

terswijk zullen volgen.

ten afgelopen zomer de contracten met

rie van Infrastructuur en Milieu levert

kunststofverpakkingen’

Deze

teerd dat in 2008 een hergebruikpercen-

winterse

weersomstan-

de leveranciers flink hadden verbeterd.

Daarnaast zijn, waar mogelijk, grotere

derzoek van de inspectie toont aan dat

Meerlanden houdt Hillegom schoon

dit percentage een stuk lager ligt van-

Sinds 1 januari voert De Meerlanden

in het geval van aanhoudende gladheid

wege dubbeltellingen, het meerekenen

de afvalinzameling, het beheer van de

langere tijd te kunnen strooien. Ondanks

van kunststof dat geen verpakking is en

openbare ruimte en het groenbeheer uit

deze maatregelen zijn verschillende le-

materiaal dat niet eens kunststof bevat.

in de gemeente Hillegom. De circa 30

veranciers de contracten volgens de ge-

Onduidelijk is nu ook of het percentage

medewerkers van de buitendienst, die

meentelijke wegbeheerders niet, of te

van 32 procent hergebruik over 2009

dit werk voorheen bij de gemeente Hille-

laat, nagekomen. Hierdoor waren veel ge-

daadwerkelijk is gehaald. De inspectie

gom deden, doen dit nu onder de vlag

meenten vroegtijdig door hun zoutvoor-

komt eind deze maand met haar controle

van De Meerlanden. De gemeente blijft

raden heen en konden er, behoudens en-

van dit cijfer. Nedvang heeft inmiddels

verantwoordelijk voor de kwaliteitsbepa-

kele hoofdwegen en calamiteitenroutes,

erkend dat er fouten zijn gemaakt in de

ling en het beleid. Alleen de uitvoering

niet of nauwelijks lokale wegen worden

berekeningen.

is overgedragen aan De Meerlanden. In

gestrooid.

tage van 27 procent is gehaald. Het on-

voorraden dooimiddel aangelegd om

deze opzet kan de gemeente zich meer

Betere scheiding en hergebruik mogelijk

op haar beleids- en regietaken richten.

Volgens afvalverwerker Attero kan het

mondjesmaat aan gemeenten hebben

scheiden en hergebruik van afval veel

Bouw sorteerinstallatie verpakkingsafval

beter als meer gebruik wordt gemaakt

SITA en installatiebouwbedrijf Stadler

ders er, ondanks de genomen voorzorgs-

van infraroodscanners en foliescheiders

hebben een overeenkomst getekend voor

maatregelen, bekaaid vanaf gekomen.

in afvalscheidingsinstallaties. Dat kan er

de bouw van een plastic sorteerinstallatie

Gevolg is dat enkele gemeenten hun

aan meehelpen om meer plastic uit huis-

in Rotterdam. Het wordt de eerste instal-

zoutleverancier aansprakelijk hebben ge-

houdelijk afval te halen. Volgens Attero

latie in Nederland die in staat is in grote

steld voor de geleden schade als gevolg

is het niet nodig om bij de productie van

volumes verschillende soorten plastic

van de contractbreuk.

goederen een plastic chip in kunststof

van elkaar te scheiden voor verwerking

Om dergelijke situaties in de toekomst

verpakking in te bouwen zodat de schei-

in nieuwe plastic grondstoffen. Met de

te voorkomen, moeten er volgens de ge-

dingsinstallaties het plastic herkennen

bouw is een investering van meerdere

meenten duidelijkere afspraken worden

en scheiden. Bestuursvoorzitter Ruud

miljoenen gemoeid. De installatie gaat

gemaakt met de leveranciers en tussen

Sondag van de Van Gansewinkelgroep

april dit jaar in bedrijf. De capaciteit van

de landelijke, regionale en lokale weg-

pleitte hier onlangs voor toen hij stelde

de installatie bedraagt circa 30 kiloton

beheerders. Dit zou ertoe moeten leiden

dat veel gescheiden ingezameld plastic

per jaar. Dat staat gelijk aan ca. 625.000

dat de zoutvoorraad bij schaarste op een

wordt verbrand. Op dit moment bouwt

kuub, ofwel 25 voetbalvelden met daar-

eerlijker manier wordt verdeeld tussen

Attero in het Drentse Wijster infrarood-

op een laag van vijf meter plastic. Het

verschillende wegbeheerders.

Doordat de vervroegd opengestelde regionale zoutloketten vervolgens ook maar

GRAM

|

januari 2011

geleverd, zijn veel lokale gladheidbestrij-

15

Gemeenten zetten mes in groen en reiniging door Hetty Dekkers

Gemeenten gaan dit jaar 7 procent bezuinigen,

Lagere heffing

zo luidt de verwachting. Dat komt neer op 258

In Breda gaat de afvalstoffenheffing dit jaar omlaag. “En

euro per inwoner. Uit cijfers van onderzoekin-

best flink ook”, zegt wethouder Wilbert Willems van de

stituut Coelo en RTL-Nieuws blijkt dat openbare

gemeente Breda. “We willen daarmee de kostendruk

ruimte, waaronder straatreiniging valt, voor veel

voor de burger gelijk houden, want de rioolbelasting

gemeenten een flinke bezuinigingspost is. Op

moest juist flink omhoog vanwege achterstallig onder-

openbaar groen wordt naar schatting 97 miljoen

houd.” De ozb blijft gelijk, zodat de Bredase burger

euro gekort. GRAM informeerde bij een aantal

per saldo evenveel betaalt als vorig jaar.

gemeenten naar de plannen en de mogelijke con-

Volgens Willems kon de afvalstoffenheffing omlaag

sequenties daarvan.

vanwege efficiëntere, interne bedrijfsvoering en vanwege scherpere verwerkingstarieven van afval. “We

De gemeente Dordrecht gaat een ton bezuinigen op

hebben flink onderhandeld. Het verwerkingstarief

openbaar groen. Alle andere onderdelen van gemeen-

voor gft-afval hebben we omlaag kunnen krijgen van

tereiniging blijven buiten schot. “Op straatreiniging

100 naar 55 euro per ton. Dan praat je over een flink

willen we niet bezuinigen, omdat vervuiling een van

bedrag, dus kon voor de burger het gft-tarief ook om-

de grootste ergernissen van de burger is”, meldt Pieter

laag. Dat geldt ook voor restafval, ook daar hebben

Fokkens, coördinator afval & reiniging van de ge-

we een lager verwerkingstarief kunnen bedingen. We

meente Dordrecht. “De afvalstoffenheffing hoeft niet

moesten er wel wat tegenover stellen, zoals een vijf-

omhoog, omdat we de inzameling efficiënter hebben

jarig contract voor het gft-afval bijvoorbeeld, maar

gemaakt. Vooral dankzij de invoering van een manage-

dat leverde wel heel wat op.” Een andere post waarop

mentsysteem voor de mini- en ondergrondse contai-

de gemeente heeft bezuinigd, is het ophalen van grof

ners. Die maatregel leverde zo veel besparing op, dat

huishoudelijk afval. “We gaan terug van een wekelijkse

de afvalstoffenheffing bij ons al enkele jaren gelijk is

huis-aan-huisinzameling naar eens in de vier weken.

gebleven. Dat kun je zien als een bezuiniging ten gun-

Met die maatregel besparen we één miljoen euro.”

ste van de burger.”

Door een lagere afvalstoffenheffing komen de bezuinigingsmaatregelen niet helemaal ten gunste aan de

Het gemeentelijke bezuinigingsmes gaat dus alleen in

gemeente, beaamt de wethouder. “Maar we kregen een

openbaar groen. Fokkens somt op: “De maaifrequentie

concernbrede taakstelling opgelegd, waar ook het ge-

van gras gaat omlaag, structureel wordt minder vaak

meentelijk afvalbedrijf aan moest voldoen. We moes-

gesnoeid, meer selectieve chemische onkruidbestrij-

ten dus toch efficiënter gaan werken. Soms zat het ook

ding in plaats van niet-chemisch. Dat soort maatrege-

in kleinere dingen, zoals de afvalkalender, die eerst

len. Ook de aankleding van de stad wordt versoberd,

bijna een boekje was. We hebben dat teruggebracht

zoals minder kerstbomen, minder fleurige bermen,

naar één velletje. Uit onderzoek bleek toch dat 80 pro-

minder hanging baskets en bloembakken. De burger

cent van de informatie opgezocht wordt op internet.”

zal het resultaat wel gaan zien, inderdaad. Maar hier

16

en daar ontstaan nu al burgerinitiatieven, zoals kerst-

Stapje terug

boomacties door wijkbewoners. En je kunt je afvra-

De gemeente Amstelveen was een zeer schone stad,

gen of het zo ergerlijk is als het gras wat hoger staat.”

dat wordt een graadje minder. Nico Altorf, hoofd cen-

Op één punt maakt Dordrecht een uitzondering. “Op

trale beheertaken: “Op het beheer van openbaar groen

straatreiniging willen we in principe niet bezuinigen,

gaan we flink bezuinigen. Het jaarlijkse budget gaat

maar de kauwgombestrijding gaat wel terug. Dat is

structureel omlaag van 9 naar 8 miljoen. Omdat we

een relatief dure actie, waarmee je in één klap veel

werkten met de hoogste beeldkwaliteit, kun je je dat

geld bespaart.”

veroorloven. We hebben de beeldkwaliteitsnorm een

GRAM

|

januari 2011

Veel gemeenten gaan bezuinigingen op openbaar groen en straatreiniging.

half stapje teruggebracht, van niveau hoog naar ba-

Zodat ze hun eigen stoep schoon konden houden.

sisplus.” Om te zorgen dat Amstelveen er toch netjes

Verder gaan medewerkers van Roteb en stadstoezicht

uit blijft zien, wordt er ander groen toegepast, zoals

mensen actiever aanspreken op rommel in hun straat.

gras in plaats van heesters. Ook komen er minder bo-

Waar het heel erg is, bellen ze zelfs aan. Een dergelijke

men en de bomen die er zijn, worden wat minder vaak

actie hebben we eerder gedaan en dat hielp echt. Ook

gesnoeid. Over onkruidbestrijding is niet gesproken,

zetten we in straten waar al goed opgeruimd wordt

aldus Altorf.

extra containers voor grof vuil neer. Zo hebben we een

Op het gebied van afval gaat Amstelveen proberen van

hele set aan ideeën.”

de nood een deugd te maken. “We grijpen de bezuinigingen aan om een kwaliteitsslag te maken”, aldus

Rotterdam moet niet alleen schoner worden, maar ook

Altorf. “Door beter en meer plastic te gaan inzame-

groener, zegt Van Huffelen. “Ook daar willen we be-

len, hopen we ons afvalscheidingspercentage omhoog

woners bij betrekken. Onlangs opende ik bijvoorbeeld

te kunnen krijgen van 42 naar 55 procent. Die kos-

een fruitboomgaard in het stadsdeel Feijenoord, die

ten kunnen we betalen uit een alternerend inzamel-

door burgers wordt onderhouden. Een prachtig initia-

systeem, dat we onlangs hebben ingevoerd. Eerst za-

tief. Je hebt er een stukje groen bij en het samen ver-

melden we elke week de grijze en de gft-container in,

zorgen van zo’n boomgaard versterkt de onderlinge

dat doen we nu om de week. Dat levert een besparing

cohesie. Dat de bewoners de appels opeten, is ook

op van 230.000 euro. In totaal blijft het budget voor

nog eens gezond.”

afvalinzameling gelijk. De grootste klapper zit bij ons in groenbeheer.”

Minder toezicht De gemeente Nijmegen gaat dit jaar zes ton bezuini-

Mentaliteit

gen. Het openbaar groen blijft hier juist ongemoeid.

Rotterdam staat voor een bezuiniging van 6 miljoen

“Wij gaan besparen op de posten straatreiniging en af-

op de buitenruimte. Dat geld zal vooral gehaald wor-

valscheiding”, meldt een woordvoerster van Nijmegen.

den uit minder investeringen in wegen en andere in-

“Het is de bedoeling dat de burger er niets van merkt,

frastructuur. Voor een schonere stad gaat de gemeente

dus de schoonheidsgraden gaan niet omlaag. Wel gaan

vooral inzetten op een mentaliteitsverandering van

we proberen de straatreiniging efficiënter aan te pak-

de inwoners. “In sommige wijken komt de Roteb nu

ken, zodat de kosten dalen. Ook het toezicht zal wat

zes à zeven keer per week langs om de rommel op

minder zijn. Op het gebied van afvalscheiding zit er

te ruimen”, zegt wethouder Alexandra van Huffelen.

winst in de kunststoffen. Die zamelen we al geschei-

“Dat kan natuurlijk niet. Daar willen we toch van af,

den in, maar dat kan meer en beter.”

al zouden we niet bezuinigen.” Om bewoners meer te

Opsterland (Friesland) had het liefst méér geld gehad

betrekken bij hun woonomgeving, heeft de gemeen-

voor de openbare ruimte, maar dat zat er niet in. Op-

te een heel pakket aan maatregelen bedacht. “Deze

sterland gaat een beetje bezuinigen op straatverlich-

winter deelden we bijvoorbeeld gratis strooizout en

ting, voor het overige blijft het budget voor openbare

sneeuwschuivers uit aan bewoners en ondernemers.

ruimte gelijk. De gemeente zet het bezuinigingsmes

GRAM

|

januari 2011

17

Ook op de post afval wordt bezuinigd.

(Foto’s Hetty Dekkers)

Bezuinigingsplannen Nederlandse gemeenten gaan dit jaar gemiddeld 258 euro per inwoner bezuinigen, zo heeft Coelo (Centrum voor onderzoek economie lagere overheden) in samenwerking met RTL Nieuws berekend. Voor volgend jaar staat er een bezuinigingsronde van nog eens 197 euro per inwoner op het programma.

De grootste klappers vallen in de sectoren volkshuisvesting & stadsvernieuwing (42 euro minder uitgaven per inwoner) en wegenonderhoud en openbare ruimte (waaronder straatreiniging) met 31 euro bezuiniging per inwoner. Op het onderdeel openbaar groen willen gemeenten dit jaar 6 euro per inwoner minder uit gaan geven. Dat laatste zou kunnen betekenen dat parken, groenstroken en bomen minder goed onderhouden worden. Maar ook kunnen gemeenten kiezen voor ‘ander groen’, dat minder onderhoud vergt, en het stimuleren van bewonersinitiatieven, zoals straatbewoners die de gemeentelijke perken in hun eigen straat bijhouden. Op openbare orde en veiligheid (waaronder stadswachten en toezicht) denken gemeenten dit jaar 4 euro per inwoner te kunnen besparen. Volgend jaar wordt dat opgeschroefd tot 6 euro. De ozb gaat gemiddeld 3 euro omhoog.

Dat de gemeentelijke overheden minder uit gaan geven aan volkshuisvesting & stadsvernieuwing heeft te maken met de crisis. Veel nieuwbouwprojecten zijn of worden afgeblazen.

(Bron: website RTL Nieuws)

vooral in de wmo (wet maatschappelijke ondersteu-

jaar opnieuw vastgesteld. Wij hopen dat het snel weer

ning) en andere posten. Beleidsmedewerker Henk de

een beetje beter gaat, zodat we alsnog naar beeld-

Glee van openbare ruimte: “Bij de besprekingen met

kwaliteit drie kunnen. Want dat middenniveau schurkt

het college van B en W hebben wij duidelijk kunnen

soms tegen het laagste niveau aan. Maar voor hetzelf-

maken dat onze beeldkwaliteitsplannen (schoonheids-

de geld loopt het slechter af. Dat weet niemand.”

graden, red.) nu al aan de lage kant zijn. Wij zijn een gemeente waar recreatie en wonen de speerpunten

In Vught blijven de onderdelen afval, straatreiniging

zijn. Dan is de beleving van de openbare ruimte een

en groen buiten schot. “We gaan wel de afvalinzame-

wezenlijk punt. In de belangrijkste dorpen zouden we

ling een beetje versoberen”, meldt Jack Dikmans, ma-

daarom het liefst een hogere beeldkwaliteit willen na-

nager openbare ruimte. “Om de afvalstoffenheffing

streven. Dat zit er niet in met het huidige budget, dus

niet te hoeven laten stijgen.” Vughtse bewoners zetten

leggen we ons neer bij een middenniveau. Mocht het

de minicontainers nu nog voor hun eigen deur. Bin-

weer een beetje beter gaan, dan kunnen we misschien

nenkort moeten alle containers aan één kant van de

toch naar niveau drie, de hoogste trap.” Parken, groen-

straat geplaatst worden, zodat er sneller ingezameld

stroken, verhardingen, alles blijft in Opsterland dus

kan worden. Ook stopt de afvaldienst van Vught bin-

hetzelfde aanzien houden als voorheen. Al weet nie-

nenkort met het huis-aan-huis inzamelen van glas, pa-

mand voor hoelang. De Glee: “De begroting wordt elk

pier en wellicht andere stromen.

Q

Hoe kunt u net als Gemeente Leiden uw textielinzameling laten optimaliseren?

Met Stichting KICI. Specialist in inzameling en hergebruik van textiel.

De gehele opbrengst doneert KICI aan goede doelen in binnen- en buitenland. www.kici.nl

textielinzameling | donatie | innovatie & advies

Terugblik op Pollutec Lyon 2010 door Willy Brinkbäumer

De internationale milieubeurs ‘Pollutec’ in

verassend pak sneeuw zorgde. Dat ver-

het zuid-Franse Lyon (30 nov t/m 3 dec.)

sterkt het idee dat ik was afgereisd om

was de moeite van een lange reis zeker

iets bijzonders te gaan zien, want Pollu-

waard. En enige éxtra moeite kostte het,

tec is een speciale vakbeurs.

temeer omdat koning winter vroeger dan

Groots en meeslepend zijn geen pas-

verwacht zijn intrede deed en voor een

sende superlatieven voor een vakbeurs, maar groot is bijna een understatement

– pas de problème – op de internationale

voor deze beurs. Getuige de cijfers:

Pollutec wordt ook Engels, Duits en zelfs

100.000 vierkante meters uitstalling,

Nederlands gesproken. Bijvoorbeeld op

ruim 2500 exposanten verdeeld over vijf

de kleurrijke stands van de firma’s Bolle-

milieusectoren, waarvan de sector afval

graaf (persen) en A. Jansen (legioblock),

& recycling bijna de grootste is met ruim

of in het speciale NL paviljoen waar onder

600 exposanten op de helft van de to-

andere Bakker Magnetics en De Paauw

tale beursvloer. Tout France en meer laat

Recycling waren neergestreken voor een

hier zien wat nieuw is in de branche. In

paar mooie dagen.

de wereld van de wielen zijn het vaak de

Over een beurs als de Pollutec valt veel

nieuwste technische details en uiteraard

meer nog te schrijven, maar beter is om

de buitenkant, want futuristisch en mooi.

het zelf eens te proeven. De Franse en

Vooral dit laatste maakt de Pollutec tot

anderstalige gastgevers staan klaar om

een bijzondere vakbeurs. Er is veel aan-

iedereen te verwelkomen met de nodige

dacht besteed aan de ‘good looks’ van de

versnaperingen in hun stands. Pollutec

talloze stands. Het naar binnenstappen is

2011 vindt plaats in Parijs van 29 no-

bijna een must, gewoon even kijken naar

vember tot en met 2 december.

Q

dat moois. Ook al houdt mijn persoonlijke kennis van de Franse taal niet over GRAM

|

januari 2011

Inlichtingen: www.pollutec.com 19

Piepschuimketen eenvoudig voor 100% te sluiten Piepschuim ofwel tempex (officieel EPS: Expanded Polystyreen) is verpakkingsmateriaal maar het inzamelen bij kunststofverpakkingen mag niet. Op een aantal gemeentelijke milieustraten is een aparte voorziening voor EPS inzameling getroffen, die goed loopt. Waarom wordt EPS apart ingezameld, wat zijn de aanvangsperikelen en waar moeten reinigingsdiensten op letten?

door Geke Wassink

Milieuwinst is natuurlijk de belangrijkste reden EPS

de gemeente Ede, raadt aan tijdig te starten met de

apart in te zamelen. Het materiaal wordt vermalen en

diverse betrokkenen (branche, verwerker, Nedvang en

vervolgens weer geschikt gemaakt voor hergebruik.

medewerkers afvalbrengstation). “Voer heldere com-

EPS kan eindeloos worden hergebruikt (mits niet ver-

municatie en afspraken en communiceer ruim met de

vuild met hout, krimpfolie, plakband etc. Ook mogen

burgers over de nieuwe mogelijkheden,” stelt Fokkert.

er geen vervelende luchtjes aan zitten zoals van vlees-

Bij de Dar verliep de start redelijk eenvoudig. Van

schaaltjes, viskisten etc) en als secundaire grondstof

Doeselaar: “Goede afspraken tussen gemeenten, inza-

worden ingezet in de kunststofverwerkende industrie.

melaar en verwerker zijn belangrijk. Belangrijkste punt

“Inzameling van EPS past in het kader van het scheiden

is wellicht het wegen van piepschuim. Het heeft veel

van grof afval op een afvalbrengpunt en het hergebruik

volume maar weegt zo weinig, dat je hier zorgvuldig

van grondstoffen”, vertelt Gerard Remerink, beleidsme-

mee om moet gaan.”

dewerker Stadswerken in de gemeente Oldenzaal. De Nijmeegse Dar creëerde een aparte inzamelvoorziening

Alleen brengen

voor EPS, daarin bijgestaan door MARN (Milieusamen-

EPS wordt nergens huis-aan-huis ingezameld. Burgers

werking Afvalverwerking Regio Nijmegen). “Hiermee

kunnen het kwijt op afvalbrengstations/afvalbrengpun-

stellen wij burgers in staat deze volumineuze stroom

ten/milieustraten. In Oldenzaal en Nijmegen kan dat

kwijt te kunnen,” meldt Peter van Doeselaar, account-

gratis, in Ede ook met een Afvalpas. Oldenzaal zamelt

manager overheden Dar.

ongeveer 400 kg per maand EPS in in grote plastic zakken, waarna het wordt opgeslagen in een 40m3 contai-

Startperikelen en tips

ner. In Ede gaat het om ongeveer 200 kg per maand,

Vanwege langlopende gesprekken tussen de EPS-bran-

ingezameld in een afsluitbare 35m3 container. Op de

che en Nedvang verliep de start in de gemeenten Ede

Dar milieustraten gebruiken ze knapzakhouders (zak-

en Oldenzaal wat trager dan verwacht. Er moest eerst

ken van 1,6/2m3), vervolgens worden de volle zakken

duidelijkheid komen of de EPS-stroom ook in aanmer-

dichtgebonden en opgebulkt in open 40m3 containers

king zou komen voor vergoeding uit het Afvalfonds.

voor transport naar de verwerker. Op 7 milieustraten

Freek Fokkert, beleidsmedewerker Afval & Milieu bij

in het MARN-gebied met een EPS voorziening is van juli t/m oktober 2010 ongeveer 37.000 kg piepschuim ingezameld. Bart de Bruin, projectcoördinator de MARN:

Agentschap NL (toen nog SenterNovem) startte eind 2007 in het kader van Uitvoering afvalbeheer, ketenaanpak, pilotproject EPS met een workshop ‘Hoe kunnen we eindeloos (her)gebruik van EPS realiseren?’ Medio 2008 ging een werkgroep aan de slag met ‘Een efficiënte inzamellogistiek met name voor EPS-verpakkingen afkomstig van MKB en consumenten’. De doelstelling is om het EPS centraal in te zamelen, bijvoorbeeld via gemeentelijke milieustraten.

“Op basis van afvalanalyses zou dit beduidend hoger kunnen zijn (+/- 85 ton voor de gemeenten die Dar bedient). Aanvullende communicatie lijkt op zijn plaats.”

Financieel interessant?

Het is moeilijk te zeggen bij welk gewicht/volume EPSinzameling interessant is. Vanwege het zeer lage soortelijk gewicht is het gewicht per transport van groot

20

GRAM

|

januari 2011

belang, zodat het aantal transportbewegingen zo beperkt mogelijk blijft. Van Doeselaar: “Binnen de vergoedingenstructuur van e 475,- per ton dient aan transport gemiddeld maximaal zes transporten per 1000 kg besteed te worden. Belangrijk is dat het transport van kleine hoeveelheden van de milieustraten zo efficiënt mogelijk worden ingepast in de bestaande transporten, zodat dit geen extra kosten met zich meebrengt. Als de transporten vanaf de milieustraten separaat plaats zouden moeten vinden, wordt het veel te duur.”

Fokkert: “Een belangrijk aspect is de standtijd op het afvalbrengstation. Hoe lang duurt het voor er een transportabele hoeveelheid verzameld is, bij ons in Ede is dat maandelijks.”

Stybenex is de vereniging van fabrikanten van EPS-producten. De brancheorganisatie behartigt de collectieve belangen van haar leden, met als belangrijkste doel een optimaal gebruik van EPS als isolatie- en verpakkingsmateriaal en in civiele toepassingen te stimuleren. Deze doelstelling wil Stybenex realiseren door promotie van EPS-toepassingen, het geven van voorlichting, het initiëren van en participeren in studies en onderzoeken en het overleg met overheidsinstanties en organisaties. Stybenex is opgericht in 1976. Haar leden zijn de Nederlandse EPS-producenten. Haar begunstigers zijn de producenten van de grondstoffen voor de EPS-fabricage.

Ede en Oldenzaal hebben het voordeel dat de verwerker in dezelfde plaats zit. Het Oldenzaalse bedrijf Ete-

volume van grof restafval afneemt, is er sprake van een

cee (onderdeel van IsoBouw*) klopte bij de gemeente

(geringe) vermindering van de transportkosten. Van

aan om medewerking aan de EPS-inzameling. Reme-

Doeselaar: “Wat milieu betreft is EPS een keten die zich

rink: “Voor Oldenzaal is de EPS-inzameling al snel inte-

eenvoudig binnen onze regio voor 100% laat sluiten. Dit

ressant vanwege de korte afstand naar de verwerker.”

betekent optimaal grondstoffenhergebruik. Het is weer

Voor Ede, ook een verwerker binnen de gemeente, valt

een stap dichterbij een inzamelstructuur waar je uitein-

de EPS-inzameling met de ‘kunststofvergoeding’ uit

delijk de inzamelservice voor restafval kunt verlagen en

het Afvalfonds kostenneutraal uit. De verwerker VBI

die op her te gebruiken stromen kunt verhogen.”

(Verenigde Bouwstoffen Industrie) van het EPS uit de MARN gemeenten zit in Weurt. De integrale kosten per

* IsoBouw neemt, als één van de grootste EPS-produ-

ton voor de Dar vallen “vele maken hoger uit dan de

centen van Nederland, deel aan het inzamelproject

e 475,-/ton vergoeding”, zegt Van Doeselaar.

van EPS dat is opgezet door haar branchevereniging Stybenex en wordt uitgevoerd in samenwerking met

De milieuwinst zit ‘m vooral in het niet verbranden van

gemeenten. Dit zal in eerste instantie gebeuren in de

herbruikbaar materiaal. Daarnaast wordt bespaard op

plaatsen waarin IsoBouw haar productielocaties ge-

de verwerkingskosten van het grof afval. Doordat het

vestigd zijn.

Q

In Ede wordt ongeveer 200 kg EPS per maand ingezameld in een afsluitbare 35m3 container. (Foto: VBI)

GRAM

|

januari 2011

21

SO CIAAL E CONOMISCHE RA A D POS ITIE F OVE R B IOM A S S A

“In regio’s liggen goede kansen voor biobased economy” door Laurent Chevalier

“Biomassa kan – zowel kleinschalig als grootschalig, nationaal

Volgens de SER is het voor de economie van ons land én

en regionaal – worden omgezet in energie en allerlei duurzame

voor verdere verduurzaming van de samenleving van

producten.” Dit stelt de Sociaal Economische Raad (SER) in een

het grootste belang dat Nederland stevig investeert in

onlangs aan het kabinet uitgebracht advies: ‘Meer chemie tussen

de biobased economy. Dat vraagt volgens de SER ech-

groen en groei’. Dit zeer invloedrijke adviesorgaan pleit er daar-

ter wel om een ambitieuze innovatieagenda, die moet

om nadrukkelijk voor om de verduurzaming van biomassa met

resulteren in betere en innovatievere toepassingen van

kracht te bevorderen en innovaties structureel te stimuleren.

biomassa en reststromen.

“Als Nederland nu investeert in de biobased economy zijn er veel kansen voor economische groei en verduurzaming van de samenleving. Wij roepen het kabinet daarom op stevig in te zetten op de ontwikkeling van zo’n biobased economy.” Als onderdeel daarvan moet de overheid er van de SER meteen ook voor zorgen dat overbodige nationale en internationale regels worden opgeruimd. Voorts vindt de SER het noodzakelijk dat overheid, sociale partners en natuur- en milieuorganisaties samenwerken en goede afspraken maken over het bevorderen van de biobased verduurzaming van ons land.

Kansen in regio’s Om de kansen die er liggen te verzilveren, moet de rijksoverheid volgens de SER pro-actief aan de slag gaan. Als onderdeel daarvan moeten maatregelen op het gebied van innovatie structureel worden aangepakt op basis van scherpe normen. Verder concludeert de SER dat in de regio’s en dan met name op het gebied van reststromen goede kansen liggen om een vlotte doorstroming richting biobased economy mogelijk te maken. “Door toenemende technologische kennis en innovatie is het steeds beter mogelijk om de verschillende bestanddelen van planten, bomen, gewassen en dierlijke reststromen te benutten. Afval en reststromen vormen in toenemende mate input in productieprocessen en krijgen daarmee economische betekenis. Zo ontstaan nieuwe, duurzame energieproducten met een hoge toegevoegde waarde die producten op basis van eindige fossiele grondstoffen kunnen vervangen. Deze ontwikkeling brengt het perspectief van een groene Biogas kan worden opgewerkt tot transportbrandstof voor vuilniswagens, waar-

grondstoffeneconomie met gesloten kringlopen dich-

mee de cirkel van inzamelen, verwerken en hergebruik rond is.

terbij en draagt in belangrijke mate bij aan een duur-

22

GRAM

|

januari 2011

zame economie. Om op een kosteneffectieve manier

inzamelen, verwerken en hergebruik rond is. De ‘Cirkel van biomassa’

met een biobased economy een bijdrage te leveren

als variant op de ‘Ladder van Lansink’.

aan duurzame groei, moet een optimale waardecreatie voorop staan. Dat wil zeggen dat op basis van de sa-

Bewerking van groenafval in een vergistingsreactor zorgt er meteen voor

menstelling van de biomassa de meest geschikte toe-

dat mogelijke ziektekiemen of andere verontreinigingen in het groen-

passing moet worden gezocht om daadwerkelijk de

afval onschadelijk worden gemaakt. Het restmateriaal geldt daardoor als

hoogste economische waarde te kunnen realiseren.”

hoogwaardige compost. Olieconcern Shell heeft de voordelen van biomassa voor de productie van duurzame transportbrandstoffen al langere

In een biobased economy wordt biomassa – groene

tijd geleden ingezien. Een Shell-woordvoerder zegt daarover: “Biomassa

grondstoffen zoals gewassen, planten en groente-,

reduceert de uitstoot van CO2 en is een goede en duurzame grondstof

fruit- en tuinafval – gebruikt voor het opwekken van

voor een efficiënte productie van stroom, warmte of transportbrandstof.

energie en zelfs voor de productie van groene trans-

Gebruik van biomassa is daarom een mooie aanvulling op ons pakket aan

portbrandstof. De SER stelt dat het aantal toepassings-

benzine en diesel. Bovendien heeft het duidelijke milieuvoordelen. Deze

mogelijkheden enorm groeit door de nieuwe techno-

overwegingen hebben geleid tot onze joint venture met een Braziliaans

logische kennis. “Biomassa kan eindige grondstoffen

bedrijf dat ethanol maakt uit suikerriet.” Ethanol wordt vermengd met

daadwerkelijk vervangen en een economie zonder afval

benzine om die brandstof milieuvriendelijker te maken. Shell benadrukt

dichterbij brengen. Het grote voordeel van biomassa

dat het daarbij gaat om suikerrietplantages, die al decennia in bedrijf

is dat het – anders dan fossiele brandstoffen als aard-

zijn, zodat er geen bossen voor hoeven te worden gekapt. “Overigens

olie, kolen en gas – niet eindig is en dat het bovendien

hebben wij natuurlijk een voorkeur voor biomassa van de tweede en

geen of althans aanzienlijk minder schadelijke uitstoot

derde generatie. Wij gaan zeker door met het onderzoek naar mogelijk-

van broeikasgassen tot gevolg heeft.” Biomassa speelt

heden om productie en gebruik van biomassa uit te breiden.”

reeds een belangrijke rol bij de invulling van de kabinetsdoelstellingen om in 2020 twintig procent van het

Doorpakken

totale energieverbruik duurzaam op te wekken. Maar

Het standpunt dat biomassa een belangrijke rol kan spelen in het ver-

het is ook weer niet allemaal rozengeur en maneschijn.

duurzamen van de samenleving wordt al tamelijk breed gedragen. On-

Volgens milieu-organisaties, wetenschappers en vol-

der meer bij de invulling van de nationale en ook Europese ambities om

gens de SER zelf heeft biomassa ook een bedenkelijk

in 2020 tenminste twintig procent van het totale energieverbruik duur-

zwart randje. Zij wijzen er op dat de teelt van biomassa

zaam op te wekken. De in 2009 door de Nederlandse regering ingestel-

in derde wereldlanden de voedsel- en veevoerproduc-

de ‘Commissie Duurzaamheidsvraagstukken Biomassa’ (met verwijzing

tie verdringt, biodiversiteit bedreigt doordat bossen op

naar de voorzitter van deze commissie ook wel bekend als de ‘Com-

grote schaal worden gekapt of plaats vindt onder barre

missie Corbey’) rapporteerde vorig jaar al dat moet worden doorgepakt

sociale omstandigheden. (In het decembernummer van

bij de ontwikkeling van duurzame biobrandstoffen. Aan de andere kant

GRAM is hier reeds uitvoerig op ingegaan en ook op de

plaatsen milieu-organisaties hier en daar kritische kanttekening bij het

verschillen tussen biomassa van de eerste, tweede en

gebruik van biomassa. Hun bezwaren richten zich overigens vooral op

derde generatie, Red.).

uit ontwikkelingslanden geïmporteerde biomassa van de eerste generatie. Bijkomend minpunt is dat deze biomassa vervolgens over lange

Van biogas tot transportbrandstof

afstanden moet worden vervoerd met de bekende negatieve gevolgen

Biomassa in de vorm van bijvoorbeeld snoeihout,

daarvan voor het milieu. Dit vervoer vindt plaats over zee, terwijl juist

bermgras, plantsoenafval en groente-, fruit- en tuinaf-

de scheepvaart berucht is als grote vervuiler van zeeën en oceanen.

val (gft) geldt overigens nadrukkelijk als de ‘good guy’.

Het vergisten en nacomposteren van gft-afval mag zich

Natuur en Milieu vindt sowieso dat het gebruik van landbouwgrond

in Nederland dan ook in een toenemende belangstel-

voor de teelt van energiegewassen in alle gevallen fout is. In het ge-

ling verheugen. Daarbij past dan wel de kanttekening

bruik van biomassa in de vorm van gft-afval, gebruikt frituurvet, hout-

dat vooral milieu-organisaties het zeer betreuren dat

afval, bermgras, snoei- en dunningshout uit duurzaam bosbeheer en

de rijksoverheid gemeenten steeds meer ruimte heeft

rioolslib ziet Natuur en Milieu geen bezwaren. “Mits het niet leidt tot

gegeven om gft-afval al dan niet gescheiden in te za-

schaarste in andere sectoren.” De Commissie Corbey oordeelt positief

melen. Bij het vergisten van groenafval in een vergis-

over de productie van groen gas dat wordt verkregen bij het vergis-

tingsreactor wordt deze grondstof zo bewerkt dat er

ten van organische reststromen. Over de potentie van groen gas stelt

energie in de vorm van biogas uit het organisch ma-

de commissie: “De mate waarin dat gas kan concurreren met andere

teriaal wordt gewonnen. Dit gas kan op verschillende

brandstoffen is sterk afhankelijk van de gebruikte biomassa. Zo is ver-

manieren verder worden bewerkt. Zo is bijvoorbeeld

gisting van reststromen (waaronder ook groente-, fruit- en tuinafval)

opwerking mogelijk tot aardgaskwaliteit, waarna het

economisch aantrekkelijker dan de speciale teelt van biomassa, zoals

kan worden ingevoed op het openbare net. Een an-

bijvoorbeeld energiemaïs.” De commissie tekent hierbij aan dat vergis-

dere optie is om het biogas op te werken tot trans-

ting van organische reststromen voor toepassing als transportbrand-

portbrandstof. Deze brandstof kan dan weer worden

stof niet voldoende is om de grote volumes te produceren die nodig

gebruikt door vuilniswagens, waarmee de ‘cirkel’ van

zijn voor de hele transportsector.”

GRAM

Q

|

januari 2011

23

Plastic inzamelen in ‘out of home’ segment door Ronald Schalekamp Stichting Nedvang start komend voorjaar met een aantal pilot projecten voor de gescheiden inzameling en verwerking van plastic afval in het zogenaamde ‘out of home kanaal’. In eerste instantie richt het project zich op verkoopkanalen als tankstations, treinstations en onderwijsinstellingen. ‘Wij willen graag van start gaan op een aantal heel zichtbare verkooplocaties’, zegt woordvoerder Sven Noordhoek van Nedvang.

Nedvang is opgericht door producenten en importeurs om collectief uitvoering te geven aan het Besluit Beheer Verpakkingen en Papier en Karton. Met de pilot voor inzameling in het ‘out of home’ segment wordt een stap gezet naar verbreding van de aanpak. In eerste instantie richt Nedvang de aandacht op oliemaatschappijen, voor de inzameling bij tankstations. Maar ook de NS is een partij voor de eerste proef. Na een succesvolle evaluatie wordt echter een veel bredere aanpak beoogd. Dan moet de ‘out of home’-versie voor gescheiden plasticinzameling zich verspreiden over Nederland. Tevens wordt dan ingezet op een vermeerdering van de deelnemende partijen, zoals onder meer supermarkten en sportverenigingen.

Verantwoordelijkheid bedrijfsleven

24

Omdat het om een business to business traject gaat,

lang bij het optimaliseren van de afvalstromen binnen

treedt Nedvang met name adviserend en faciliterend

de eigen organisatie. Er is tevens een financiële trigger

op, vertelt Noordhoek. “Ergens een extra afvalbak neer-

aanwezig. Immers, als je het kunststof afval uit het rest-

zetten is geen probleem, maar het plastic moet ook

afval haalt, beschik je over een waardestroom die geld

gescheiden worden afgevoerd en verwerkt. Het mag

op kan leveren. Daarbij bespaar je op je afvalcontract.

natuurlijk niet in de gemeentelijke afvalstroom terecht

De grootste uitdaging voor ons is om de juiste persoon

komen. De structuur voor gescheiden inzameling en

als gesprekspartner aan tafel te krijgen. Complicerend

verwerking is dan ook de verantwoordelijkheid van

is ook dat je met veel verschillende partijen te maken

de betrokken partijen. Bedrijven moeten zelf afspra-

hebt, waaronder een uitgebreid netwerk toeleveran-

ken maken met een afvalinzamelaar. Wij kunnen vanuit

ciers.” De keuze voor een pilot bij tankstations lag ech-

onze ervaring en onze contacten wel maximaal advi-

ter voor de hand, vindt Noordhoek. “Tankstations wor-

seren. We bieden kennis en systematiek. Als stichting

den op regelmatige basis bevoorraad, waarbij ook een

hebben we al een goede infrastructuur voor allerlei af-

duidelijke retourlogistiek aanwezig is. Op basis van die

valstromen opgezet. Wij kunnen partijen nader tot el-

retourlogistiek is betrekkelijk eenvoudig een inzamel-

kaar brengen.”

structuur voor plastic afval op poten te zetten.”

Retourlogistiek biedt kansen

Triggers

Volgens Noordhoek is het over de streep trekken van

Naast het gescheiden inzamelen van het plastic afval

partijen niet de grootste uitdaging. “Bedrijven en in-

in het bedrijfsleven en via gemeenten bij huishoudens,

stellingen zijn zich anno 2010 terdege bewust van de

wordt het inzamelen van plastic afval nu dus op een bre-

duurzaamheidaspecten die spelen bij het inzamelen en

dere maatschappelijke schaal ingezet. Noordhoek: “De

scheiden van afval. Daarbij heeft men ook direct be-

pilot heeft vooral ten doel om te bepalen hoe effectief

GRAM

|

januari 2011

inzameling in het ‘out of home’ segment kan zijn. Er zijn

Lansink geldt nog steeds. Het oud-kamerlid ging er al in

al wel voorbeelden die laten zien dat er veel winst te

1979 van uit dat goed afvalbeheer begint bij het voorko-

behalen is. Bij de La Place restaurants in Rotterdam en

men van afval. Daarna volgen hergebruik en eventueel

Arnhem worden bijvoorbeeld nu al de plastic flesjes en

verbranding met energierendement. Voor bedrijven zijn

ander plastic verpakkingsmateriaal apart ingezameld.

deze uitgangspunten actueler dan ooit, omdat milieu-

Dat gebeurt nadat gasten hun dienblad hebben ingele-

winst en financiële winst hand in hand kunnen gaan.”

verd. Het scheelt 25 procent in de afvalstroom. Het kost weinig tijd en levert direct geld op.” Dat de Plastic Hero

Bewustwording

een rol krijgt in de inzameling van plastic in het ‘out of

Bij het scheiden van afval zijn volgens Noordhoek drie

home’ segment, ligt voor de hand. Als beeldmerk ge-

kernwaarden van belang: kennis, houding en gemak.

niet de Plastic Hero een enorme bekendheid. Bijna 80

Sinds de Plastic Heroes campagne heeft de gescheiden

procent van de mensen kent het als inzamelpunt voor

inzameling van plastic een grote vlucht genomen. Werd

plastic verpakkingsmateriaal. Producenten spelen er in-

in 2009 23 kiloton plastic gescheiden ingezameld; in

middels zelfs op in, door de Plastic Hero als logo op hun

2010 was dit reeds 100 kiloton. Onder het produce-

verpakking te plaatsen. Ook Albert Heijn heeft vergevor-

rende bedrijfsleven wordt zo’n 150 kiloton plastic afval

derde plannen om het logo op alle eigen verpakkingen

ingezameld. Van het ‘out of home’ segment verwacht

plaatsen. Nedvang wil samen met bedrijven nadenken

Noordhoek in eerste instantie een geringe bijdrage aan

over het creëren van een optimale verpakkingsafval-

het totaal. Hij wijst er echter op dat er een veel belang-

stroom, zegt Noordhoek. “Er is onder meer veel winst

rijkere factor meespeelt, namelijk bewustwording. “Als

te behalen door het realiseren van een monostroom.

mensen ook op straat eraan wennen om plastic flessen

Een voorbeeld: bij de Efteling gebruikt men frietbakjes

of verpakkingen in een eigen bak te doen, heeft dat

van papier en een vorkje van hout. Maar het drinken

effect op de houding en het gedrag. We gaan ervan uit

gaat in plastic. Door het gebruik van kartonnen bekers

dat we hierdoor ook een groei gaan zien in de geschei-

kom je tot een betere afvalstroom, die gemakkelijker ge-

den inzameling van huishoudelijk plastic afval. Het kan

scheiden in te zamelen is. De zogenaamde Ladder van

altijd beter.’

Q

103

Containerwielen van Haco...

... besparen u mankracht!

Haco wielen maken uw containers écht mobiel.

De garantie voor uitstekende rijeigenschappen.

Bel voor informatie:

Protempo bv Postbus 21, 6500 AA NIJMEGEN Nederland Tel. +31(0)24-3711711. Fax +31(0)24-3711700 verkoop@protempo.eu www.protempo.eu

ACTUALITEITEN Verwijderingsbijdrage optimale oplossing voor recycling elektrische apparaten?

Volgens de NVMP is de verwijderings-

wijderingsbijdrage voor wasmachines en

aftrek van opbrengsten uit recyclede

bijdrage het optimale middel om ver-

koelkasten geldt tot 13 februari 2013.

metalen. De NVMP haalt elektrische ap-

antwoorde recycling mogelijk te maken

In 2008 is deze wettelijke regeling nog

paraten op bij 2.000 detaillisten en 430

van afgedankte elektrische apparaten.

eens bevestigd door de toenmalige mi-

gemeenten. Daarnaast werkt de NVMP

Het is de goedkoopste oplossing voor de

nister Cramer (VROM). De NVMP wil de

samen met 1.250 scholen en 150 sport-

consument en maakt het mogelijk onder-

verwijderingsbijdrage ook na die datum

verenigingen. Dit draagt bij aan de be-

zoek te doen, zowel in Nederland als in

blijven toepassen.

wustwording van de jeugd. De logistieke

ontwikkelingslanden. De NVMP reageert

kosten en de vergoedingen aan de de-

hiermee op Tweede Kamerlid Haverkamp

Afschaffen

tailhandel en gemeenten voor de inspan-

(CDA), die pleit voor afschaffing van de

Haverkamp beschouwt de verwijderings-

ningen die zij plegen bij de inzameling

verwijderingsbijdrage op wasmachines

bijdrage als een overbodige maatregel.

vormt het leeuwendeel van de kosten.

en koelkasten. Haverkamp beweert dat

Hij vindt dat deze ‘belasting’ moet wor-

er genoeg geld aanwezig is om zorg te

den afgeschaft, zodat de consument

De NVRD bepleit een volledige financiële

dragen voor recycling.

minder geld kwijt zou zijn. Volgens de

verantwoordelijkheid van producenten

NVMP is dit niet juist. De kosten voor de

voor de inzameling door gemeenten, in-

700 miljoen euro

consument zouden met vele miljoenen

clusief de gescheiden inzameling vanaf

Op basis van onderzoek, dat GfK in 2007

toenemen als de verwijderingsbijdrage

de voordeur. Afschaffing van de verwijde-

in opdracht van NVMP uitvoerde, blijkt

wordt afgeschaft. De producenten en im-

ringsbijdrage zet de financiering van deze

dat er in 2005 voor 2,8 miljard kilo aan

porteurs verwerken de kosten voor inza-

kosten door producenten juist onder druk

elektrische apparaten in de Nederlandse

meling en recycling dan in de totale prijs

en werkt in dat opzicht contraproductief.

huishoudens was. Inzameling en recy-

van hun producten. Het gevolg is dat ook

Wel is transparante verantwoording van

cling hiervan kost 700 miljoen euro tot

dit deel onderhevig is aan marge in elke

wat er met de verwijderingsbijdrage ge-

2020. De producenten en importeurs

schakel van de handelsketen. De consu-

beurt noodzakelijk.

hebben hiervoor de afgelopen jaren een

ment is uiteindelijk duurder uit dan bij de

voorziening opgebouwd. Deze voorzie-

huidige verwijderingsbijdrage.

ning (in 2009 220 miljoen euro) is hiervoor overigens ontoereikend.

Kosten inzameling en recycling

Meer informatie:

Bij de invoering van de Europese regel-

In 2009 kostte inzameling en recycling

kijk op www.nvmp.nl en/of op

geving in 2004 is vastgelegd dat de ver-

ruim 33 miljoen euro. Dit is inclusief de

www.producenten-verantwoordelijk.nl.

- LEVERING EN MONTAGE VAN ROETFILTERS - GECERTIFICEERD VOLGENS HD REGELING OF VERT - OMZETTINGSGRAAD BOVEN 90% - GOEDGEKEURD DOOR ARBEIDSINSPECTIE

BEL (0341) 467070 WWW.BUCHLI.NL

SCHOON MILIEU, OOK VOOR MEDEWERKERS 26

GRAM

|

januari 2011

Kostenonderzoek nascheiding gereed In opdracht van Nedvang en VNG heeft KPMG onderzoek gedaan naar de kosten van nascheiding van kunststof afval. Uit dit onderzoek blijkt dat de kosten voor nascheiding een grote bandbreedte vertonen.

Met name de afschrijvingstermijn van de installatie als ook het rendement zijn van grote invloed op de kosten voor nascheiding. Daarnaast spelen de kwaliteitseisen uit het uitvoerings- en monitoringprotocol een belangrijke rol. Door de gehele keten van nascheiding zijn er optimaliseringmogelijkheden.

door Ilse van der Grift Een aantal gemeenten heeft sinds maart 2009 een contract gesloten met een nascheidinginstallatie. Onder andere deze installaties, van OMRIN en Attero, hebben de gegevens voor het onderzoek van KPMG geleverd.

Daarnaast is een aantal praktijkproeven uitgevoerd.

Aan de hand hiervan zal de definitieve vergoeding voor nascheiding worden bepaald. De kostprijs voor nascheiding zijn opgebouwd uit kosten voor inzameling, nascheiding, transport naar de sorteerder en de sortering zelf. Met name de eerste twee kostenposten zijn vergelijkbaar met de kosten voor bronscheiding waar een vergoeding voor wordt betaald. Daarom wordt in dit artikel ingezoomd op de kostprijs van de keten van nascheiding. Uit het onderzoek blijkt dat de gehele keten een bandbreedte heeft van 506 tot 869 euro per ton kunststof output uit nascheiding. Deze is als volgt opgebouwd: Kosten inzameling & transport per ton Kosten nascheiding per ton

72

sprek gaan om niet alleen de gewenste vergoeding te

244-520

bepalen maar ook de mogelijkheden tot optimalisering

(448) Kosten transport naar sortering per ton

zowel in kosten als rendement.

52

Naast de kosten is bij de praktijkproeven ook gekeken

138-225

naar het rendement van de twee installaties. Hieruit

Bron: Kostenonderzoek nascheiding kunststof verpakkingen uit

komt naar voren dat respectievelijk 2,1 en 2,7 procent

huishoudelijk afval, KPMG november 2010, bedragen in euro’s.

van het ingaande huishoudelijke restafval wordt terug-

De bandbreedte van de kosten voor nascheiding is erg

vormvast fractie laten hierin het beste rendement zien.

groot. Daarom is gewerkt met een basisscenario waar-

Omgerekend betekent dit dat er bij de nascheiders res-

bij uitgegaan wordt van een afschrijvingstermijn van

pectievelijk 7,7 en 5,8 kilogram per inwoner kunststof-

vijf jaar en een scheidingsrendement van 2,3 procent.

fen wordt uitgehaald. De nascheiders geven aan dat dit

Daarmee zijn de gemiddelde kosten per ton voor het

rendement nog verder verbeterd kan worden. Hiervoor

onderdeel nascheiding vastgesteld op 448. Aan de

zal dan wel een reële vergoeding betaald moeten wor-

hand van al deze cijfers zullen Nedvang en VNG on-

den. Uiteraard zal GRAM dit op de voet blijven volgen.

derhandelen over de definitieve vergoeding. VNG zal

Het gehele rapport is te vinden op de websites van

met die gemeenten die hiermee ervaring hebben in ge-

Nedvang, VNG en de NVRD.

Kosten sortering per ton

gewonnen als kunststoffen. Met name de PET en de PE

Q

GRAM

|

januari 2011

27

Roteb Lease is gespecialiseerd in reparatie, onderhoud en beheer van bijzondere voertuigen.

Het accent ligt op afvalinzamelvoertuigen, veegmachines, rioolreinigingsvoertuigen, hoogwerkers, containerauto's, ambulances en brandweervoertuigen. Roteb Lease staat voor klantgerichte mobiliteitsservice.

Verkoop & Beheer: Advisering bij aanschaf Aanschafcoรถrdinatie Voertuiginstructie Assurantie en schadeafwikkeling Leasing Wagenparkbeheer Managementinformatie Verhuur

Werkplaatsen: Onderhoud, reparatie en keuringen Schadeherstel Constructiewerk Bedrijfswageninrichting Servicesteunpunt voor RAVO, HIAB en Geesink Adrem veiligheidskeuringen

Voor een advies op maat kunt u contact opnemen met: Roteb Lease Kleinpolderplein 5 Postbus 11011 3004 EA Rotterdam Tel. 010 - 267 86 00 Fax. 010 - 267 85 52 www.roteblease.nl roteblease@roteb.rotterdam.nl

Specialist in reparatie, onderhoud en beheer van bijzondere voertuigen

nieuws Nieuwe statuten

de eindteksten van de klimaattop in het

Nederlandse

Op de Algemene Ledenvergadering van

Mexicaanse Cancún niet gehaald. En dat

en de World Business Council for Sustai-

24 november 2010 zijn de nieuwe statu-

is een gemiste kans, volgens De Baedts:

nable Development zijn geïnteresseerd

ten en het huishoudelijk reglement vast-

“Er waren mogelijkheden om met een

om met ISWA door te praten over pro-

gesteld. De statutenwijziging was nood-

goedvoorbereide

ISWA

jecten rond afvalbeheer en recycling. In

zakelijk vanwege de naamswijziging

en de afvalsector te vertegenwoordigen.

de Cancún Messe, de congreslocatie bij

(koninklijk), de discussie over de koers

ISWA had een White Paper over Waste &

de onderhandelingen, werd duidelijk dat

en positie van A&RM-leden en de positie

Climate Change voorbereid, er lag een

business en klimaat prima samen gaan.

van de regio’s en de opheffing van de

helder persbericht en er lagen instructies

Het bedrijfsleven wacht niet op politieke

stichting NVD. De wijziging is ook benut

om die stukken bij de onderhandelende

beslissingen, die moeizaam en traag tot

voor een aantal technische aanpassingen

landen onder de aandacht te brengen. De

stand komen. Bedrijven gaan zelf aan de

en actualisaties. De nieuwe statuten en

boodschap was en is klip en klaar: met

slag met innovaties, duurzame producten

het huishoudelijk reglement zijn te vin-

verantwoord afvalbeheer (optimale recy-

en schone productieprocessen. Zij weten

den op www.nvrd.nl.

cling en energieterugwinning) kan wel

dat vervuiling geld kost. En dat efficiën-

ISWA-delegatie

ontwikkelingsorganisatie)

20% van de CO2 uitstoot worden geredu-

ter omgaan met onze grondstoffen niet

Bureau-NVRD

ceerd, zowel in de EU als wereldwijd. De

alleen geld, maar vooral ook concrete mi-

Het bureau kent enkele nieuwe gezichten. Sinds 1 januari versterkt Karin Giesen de GRAM redactie en ondersteunt zij Marina Tran op het gebied van communicatie. Alexander Vos de Wael gaat zich bezighouden met de uitvoering van de benchmark afvalinzameling, branchestatistieken en de ontwikkeling van de benchmark reiniging. Peter Kerris gaat het bureau versterken op de dossiers ARBO, schone technieken en reiniging.

opdracht om afvalbeheer en recycling als

lieuresultaten oplevert.

VN-investeringsgebied zwart op wit te krijgen, is op zichzelf al een uitdaging.”

De Nederlandse afvalbranche zal nu eerst aan de slag moeten met de 100 miljoen

Als enige aanwezige lobbyist vanuit de

van het Afvalfonds. De concrete voorne-

afvalsector bleek deze opdracht voor De

mens van de NVRD voor 2011 staan in het

Baedts in Cancún echter bijna een ‘mis-

NVRD Jaarplan. Daar gaan de NVRD’ers op

sion impossible’. Toch is expliciete aan-

het bureau en in de commissies en regio’s

dacht voor afvalbeheer van belang om-

flink mee aan het werk. Want ook na 2011

dat er de komende paar jaar 30 miljard

moet er worden ingezameld, verwerkt en

euro wordt vrijgemaakt voor het klimaat

zoveel mogelijk hergebruikt!

en dat loopt op tot 100 miljard. Daar moet ook een substantieel bedrag van naar de afvalsector. Maar, niet – te lang

Gemeente Schoon

Nieuw bestuur

– getreurd. Er zijn nog volop kansen om

Tijdens de ALV van 24 november is het

de afvalwereld op de (wereld)kaart te krij-

nieuwe NVRD-bestuur gekozen.

Ook dit jaar zal de NVRD weer nauw betrokken zijn in de uitvoering van het programma Gemeente Schoon.

De NVRD voert dit programma samen met Agentschap NL uit, in opdracht van de VNG. Op dit moment wordt de opdracht afgerond en het werkplan ingevuld. De NVRD zal zich oa. richten op: afstemming beheer, uitvoeren onderzoeken, verspreiden kennis en verder professionaliseren van de uitvoering. In dit kader ontwikkelen we in 2011 een benchmark zwerfafval/reiniging. Heeft u interesse in deelname aan de benchmarkpilot, neem dan contact op met Bas Peeters (peeters@nvd.nl).

Van-

gen voordat in december 2011 in Durban

wege het vertrek van de bestuursleden

(Zuid Afrika) het definitieve klimaatak-

T. Lemmen, H. Bouweriks en B. Mostard

koord moet worden getekend: Allereerst

is het bestuur versterkt met 3 nieuwe

bleek Cancún een prima podium voor

leden: mevrouw van Gastel, wethouder

free publicity voor de afvalsector. Con-

gemeente Arnhem, sector R&B; de heer

tacten met Nederlandse Tweede Kamer-

C. Paridaans, directeur Dienst Bedrijven,

leden, Nederlandse Europarlementariërs

gemeente Tilburg, sector ASB; de heer J.

en de delegatie van I&M (voorheen VROM)

Vernooij, directeur Omrin, sector ASB.

zijn gelegd, aangehaald en versterkt. De aandacht voor de bijdrage van afvalbe-

Terugblik op Cancún

heer aan het klimaatvraagstuk kan niet

Mission impossible?

groot genoeg zijn. Ook contacten met

Ondanks het lobbywerk van NVRD-direc-

journalisten zijn van enorm belang. De

teur en ISWA bestuurslid Erik de Baedts

klimaattop is voor milieuorganisaties en

is de doelstelling om ‘waste management

bedrijven ook een goede netwerkgele-

and reclycling’ opgenomen te krijgen in

genheid. Zo ook voor ISWA: de SNV (een

GRAM

|

januari 2011

29

“ SYNE RGIE WINST B E HAL E N VOOR D E E L NE M E RS ”

Als coöperatie wil Midwaste toegevoegde waarde vergroten Midwaste zet de succesvol gebleken samenwerking vanaf 2011 voort als ‘Coöperatieve vereniging Midwaste Milieu’ met als werknaam Midwaste. Machiel van Haaften, directeur van de organisatie, zegt hierover: “Dit is een belangrijke versterking van onze slagkracht, waardoor het nog makkelijker wordt om gezamenlijk nieuwe diensten te ontwikkelen. Je zou kunnen zeggen dat de partners de uitstekende ‘latrelatie’ nu hebben geformaliseerd.”

door Laurent Chevalier

Om de krachten verder te bundelen en de effectiviteit

melen van elektrische apparaten. “Daardoor hebben de

van de organisatie te vergroten, hebben de in Mid-

leden op dat terrein nu een marktaandeel van meer dan

waste deelnemende bedrijven in 2010 besloten om per

65% procent. Deze case toont aan dat krachtenbunde-

1 januari 2011 verder te gaan als coöperatieve vereni-

ling met behoud van zelfstandigheid en eigen identiteit

ging. Zo kunnen de deelnemers zich beter profileren

van de deelnemende bedrijven zich dubbel en dwars

en gezamenlijk nieuwe doelen bereiken die op eigen

uitbetaalt. Als we die tender niet hadden gewonnen,

houtje niet mogelijk zouden zijn. Midwaste noemt de

had dat grote gevolgen gehad voor het takenpakket

Rabobank als een mooi voorbeeld van een zeer suc-

van de individuele bedrijven.”

cesvolle coöperatie. Met op dit moment niet meer dan zes personeelsleden blijft Midwaste een kleine, maar

Sterke marktpositie

zeer daadkrachtige organisatie, die voortaan zal zijn

Huub Bosch – voormalig directeur van het afval- en rei-

gestructureerd in twee business-units: de unit Grond-

nigingsbedrijf Dar in Nijmegen, – hoort tot ‘de foun-

stoffen en Inkoop en de unit Advies en Projectmanage-

ding fathers’ van Midwaste. Tegelijk is hij vele jaren na

ment. Deze units worden ondersteund door een be-

de oprichting van deze organisatie de initiator geweest

drijfsbureau.

voor de overstap van de vennootschapsstructuur naar die van coöperatie. “Na mijn afscheid bij de Dar werd ik

Van Haaften verwacht dat de nieuwe ‘smart’ structuur

onder andere voorzitter van de Raad van Commissaris-

tot ‘grotere winst’ en uitbreiding van het ledental zal

sen bij de Rabobank, het voorbeeld van een geslaag-

leiden. Dit heeft per 1 januari 2011 al geresulteerd in

de coöperatie. Zo ontstond het idee dat zoiets voor

de toetreding van De Meerlanden N.V. “Ik verwacht in

de uitstraling van Midwaste ook een goede structuur

2011 nog twee tot drie nieuwe deelnemers te kunnen

zou zijn. Dit kan drempelverlagend werken richting

verwelkomen. De voordelen van samenwerking met

publieke bedrijven die al overwegen om tot Midwaste

Midwaste als regie-organisatie zijn groot. Door de volu-

toe te treden, maar huiverig staan tegenover deelname

mes te vergroten, kunnen we voor de deelnemers extra

in een vennootschap. De coöperatiestructuur past uit-

operationele besparingen realiseren en technische in-

stekend bij publieke bedrijven waar maatschappelijke

novaties doorvoeren tegen lagere kosten dan wanneer

doelstellingen en duurzaamheid tot de core business

een bedrijf alles zelf moet uitvinden.” Van Haaften con-

behoren. Ik ben ervan overtuigd dat de omvorming tot

stateert dat Midwaste zich de afgelopen jaren een vas-

coöperatie de laatste barrière om tot Midwaste toe te

te en stevige plek heeft verworven in het Nederlandse

treden, kan slechten. Ik kan het in ieder geval van harte

afvallandschap. “Met elkaar hebben we aangetoond dat

aanbevelen.”

het voor regionale publieke inzamelbedrijven loont om

30

op nationaal niveau de krachten te bundelen.” Als mooi

Over het antwoord op de vraag om dit te onderbou-

voorbeeld daarvan noemt Van Haaften de belangrijke

wen, heeft Bosch geen time out nodig: “Om te begin-

tender die in de wacht werd gesleept voor het inza-

nen heeft de organisatie in de afgelopen jaren een uit-

GRAM

|

januari 2011

Onder het motto ‘samen sterker’ werd Midwaste in 2001 opgericht als strategische alliantie van regionale publieke afvalinzamelbedrijven. In dit samenwerkingsverband wordt samengewerkt door regionale bedrijven als de Afvalstoffendienst Den Bosch; Irado in Schiedam, het Brabants Afval Team in Tilburg; Saver in Roosendaal, DAR in Nijmegen, Afvalservice gemeente Breda en het Friese afvalverwerkings- en inzamelbedrijf Omrin. Om kosten te besparen en effectiever te kunnen functioneren, werken de deelnemers samen op terreinen als inkoop, afzet van reststoffen zoals papier, hout, glas en metaal, inzet van personeel, bundeling van kennis en bij bovenregionale commerciële projecten als inzameling van elektrische apparaten en kunststof verpakkingsmateriaal.

De samenwerking strekt zich ook uit tot zaken als veiligheid, duurzaamheid en innovatie, alsmede belangenbehartiging. De sterke relatie van deelnemers die elkaars taal spreken en geen concurrenten van elkaar zijn, biedt de bedrijven schaalgroottekracht, terwijl ze toch autonoom blijven. De in Midwaste samenwerkende bedrijven verzorgen de afvalinzameling bij ruim 10 procent van de Nederlandse huishoudens (ofwel circa 3,4 miljoen inwoners) en bij ruim 30.000 bedrijven. Daarmee staat Midwaste in de top vijf van inzamelbedrijven.

Van links naar rechts: Machiel van Haaften, Cees Paridaans en Huub Bosch.

BAT is in Brabant een prominente speler. Met ongeveer 160 personeelsleden zorgt het bedrijf voor het inzamelen van afval bij meer dan 80.000 huishoudens, exploiteert het twee milieustraten en is het verantwoordelijk voor het integraal schoonhouden van de openbare ruimte. Paridaans was tot 1 januari 2011 voorzitter van de voorlopige Raad van Toezicht van Midwaste. Met de

stekende naam opgebouwd. Wat dacht je verder van

overgang naar de coöperatievorm is er ook een geheel

concrete inkoopvoordelen, vergroting van het afval-

nieuwe Raad van Toezicht gekomen, bestaande uit

volume waardoor een sterke positie op de markt is ver-

Henk Eijkenbroek (voormalig Algemeen directeur bij

worven en commerciële kracht bij de afzet van allerlei

Irado), Paul van den Eerden (voormalig directielid finan-

herbruikbare reststromen. Het scheelt toch wel of je

ciën bij de gemeente Den Bosch) en de jurist Rolf Klink-

bijvoorbeeld 15.000 ton oud papier op de markt zet

hamer (Asselbergs & Klinkhamer advocaten te Etten-

of in Midwaste-verband 130.000 ton. Vergeet ook niet

Leur). Ondertussen is Paridaans zelf onlangs benoemd

de gigantische voordelen van kennisdeling, waardoor

tot lid van het hoofdbestuur van de NVRD. Om de or-

leden niet steeds zelf het wiel hoeven uit te vinden of

ganisatie nog sterker te maken, heeft Midwaste de am-

dure externe adviseurs moeten inhuren. Nader betoog

bitie om de komende jaren landelijk verder te groeien.

om in te zien dat dit allemaal leidt tot financieel voor-

Paridaans juicht dit volmondig toe: “Om de synergie

deel lijkt mij overbodig. In deze tijden dat gemeenten

te vergroten, zijn meer deelnemers zeker welkom.” De

fors moeten bezuinigen, is dat een extra voordeel.”

vraag in welke aantallen en in welk tempo hij daarbij

Bosch is de afgelopen jaren onder andere voorzitter

denkt, beantwoordt hij met: “Tja... hoe groot wil en kan

geweest van de algemene vergadering van aandeel-

je groeien. Ik ben optimistisch gestemd dat we binnen

houders van Midwaste en van de Raad van Advies. Op

enkele jaren geleidelijk aan een verdubbeling en mis-

1 januari van dit jaar heeft hij alle functies bij Midwaste

schien zelfs meer kunnen realiseren. De voordelen zijn

neergelegd.“Ik doe dat met een gerust hart. Midwaste

immers klip en klaar. Ik durf wel te stellen dat het van

staat sterk op de kaart staat en de organisatie weet

de collega’s in deze sector eigenlijk niet zo slim zou

precies hoe de hazen in afvalland lopen. Het is nu tijd

zijn om aan de kant te blijven staan. Ze kunnen er al-

dat anderen het stokje overnemen. Dit is een natuurlijk

leen maar veel beter van worden. Als deelnemer blijf

moment om afscheid te nemen.”

je 100% zelfstandig en kan je gewoon je eigen ding blijven doen, maar profiteer je wel van de in Midwaste

Synergie vergroten

gebundelde kracht, kennis en schaalgrootte op tal van

Net als Huub Bosch heeft Cees Paridaans, directeur van

terreinen. In de huidige vechtmarkt sta je daarmee ex-

het Brabants Afvalstoffen Team (BAT), er alle vertrou-

tra sterk ten opzichte van de grote afvalconcerns, die

wen in dat de nieuwe coöperatiestructuur van Midwas-

om hun aandeelhouderswaarde te vergroten her en der

te zal leiden tot groei van het aantal deelnemers. Het

zoveel mogelijk markt proberen te kopen.”

GRAM

|

Q

januari 2011

31

OPTIMAAL ZICHT VOLGENS DE REGELS. Een veilig en effectief wagenpark wat voldoet aan de laatste normeringen en regelgeving is uw doel en Orlaco helpt u daarbij met onze zichtsystemen. U kunt bij ons terecht voor al uw vragen op het gebied van camera’s en displays die voldoen aan bijvoorbeeld de NEN ISO 1501 norm voor vuilnisauto’s. Daarnaast hebben wij voor u TNO-rapporten beschikbaar over optimale veiligheid en werkwijze rondom zijladers.

Ook geven wij u handleidingen voor optimale ergonomische posities van monitoren in cabines, uw mensen werken hier tenslotte de hele dag mee. Ook worden de eisen rondom elektromagnetische straling voortdurend aangepast aan de snel veranderende omgeving met meer en meer elektronica, ook op dit gebied kunt u bij ons de laatste info verkrijgen. Ook de recent gewijzigde wetgeving rondom front camera’s kan interessant voor u zijn.

Reden genoeg om eens een kijkje te nemen op onze website: www.orlaco.nl, bellen of mailen kan ook altijd: 0342 - 404 555, info@orlaco.nl

See more.

Work more.

ORLACO_ADV_V4.indd 1

10/22/09 9:58 AM

N IEUWTJES VAN DE ZAKE LIJ KE M A RK T

NIEUWS

NMPO Planning- en Optimaliseringsprogramma’s via het web

IVU.waste Combitour, het softwarepakket van IVU voor de afvalbranche, heet voortaan IVU.

NMPO heeft de laatste jaren veel energie

waste.

gestoken in het doorontwikkelen van de planning- en optimaliseringsoftware voor

IVU.waste biedt bedrijven in de afval-

het inzamelen van bedrijfsafval, zowel in

branche efficiënte ondersteuning bij ver-

afzetcontainers als rolcontainers. Dank-

schillende activiteiten, van klantenbeheer

zij een brede ervaring bij afvalinzamel-

en routeoptimalisatie tot aan facturatie.

bedrijven weet NMPO welke variabelen

IVU.waste optimaliseert niet alleen de

een rol spelen bij het berekenen van

inzet van personeel en voertuigen, maar

optimale realistische inzamelroutes. Met

verlaagt ook de operationele kosten,

behulp van wiskundigen zijn algoritmes

maakt processen meer transparant en ver-

ontwikkeld die de berekeningen kunnen

betert de klantenservice.

uitvoeren. De planning- en optimaliseringtools maken efficiencyverbeteringen

Inlichtingen: tel. 0318- 453223 of

van meer dan 15% per route mogelijk.

www.ivu.nl

Daarmee wordt planningstijd bespaard, in uitvoeringstijd en in kilometers (en daarmee ook CO2-reductie), terwijl geen

oplossing. De software van NMPO plaatst

bruiken (pay per use). Ter ondersteuning

container overgeslagen wordt.

alle dagorders in de optimale route, re-

van de planning biedt NMPO ook een

kening houdend met voor het bedrijf re-

Track and Trace functie, zodat een plan-

NMPO maakt de efficiencyvergroting op

levante variabelen. Daarna kan de route

ning eenvoudig vergelijkbaar is met de

een eenvoudige manier bereikbaar. Door

gecontroleerd en gebruikt worden.

uitgevoerde werkzaamheden. De plan-

de planning- en optimaliseringtools be-

nings- en optimaliseringssoftware werkt

schikbaar te maken als WebService, kun-

Meer voordelen: medewerkers hoeven

ook in de NMPO webapplicaties voor

nen afvalinzamelbedrijven vanuit hun

niets nieuws te leren, er is geen instal-

Straatreiniging en Winterdiensten.

bestaande software omgeving (zoals

latie van nieuwe software nodig (het

CLEAR, ENWIS, PieterBas of Navision) di-

proces verloopt immers via internet) en

Inlichtingen: NMPO, tel. 0317-415899,

rect gebruik maken van deze specifieke

bedrijven betalen alleen voor wat zij ge-

www.nmpo.nl en info@nmpo.nl.

Gemeente Tynaarlo voorzien van milieuvriendelijke containers Roda Containers B.V. uit Dalfsen biedt

straat. De containers kunnen dus overal

naast de bekende puin- en afvalcontai-

geplaatst

ners nu ook milieuvriendelijke containers

externe stroomvoorziening. Met het in

die volledig werken op zonne-energie.

gebruik nemen van deze nieuwe milieu-

De accu’s in de container worden gevoed

vriendelijke containers, levert de gemeen-

door zonnepanelen en zijn volledig CO2-

te Tynaarlo een positieve bijdrage aan het

neutraal.

terugdringen van de CO2-uitstoot.

Gemeente Tynaarlo maakt sinds kort ge-

De containers zijn ook erg gebruiksvrien-

ale toepassingen, zoals slibcontainers en

bruik van deze duurzame ontwikkeling.

delijk. Het bedienen van het deksel is veel

containers met hijscertificaat, ook terecht

Roda Containers heeft de milieustraat van

eenvoudiger geworden. Het deksel kan in

bij Roda. Ook bestaande dekselcontainers

de Drentse gemeente voorzien van veer-

twintig seconden worden geopend met

kunnen door Roda omgebouwd worden

tien nieuwe containers met de nieuwste

één druk op de schakelaar.

tot milieuvriendelijke containers met zon-

innovatie op containergebied. De contai-

Roda Containers is gespecialiseerd in

necellen.

ners krijgen stroom uit de zonnepane-

alle soorten puin- en afvalcontainers en

len op de container. Er is dan ook geen

levert aan vele gemeenten en container-

Inlichtingen: info@roda.nl,

stroomvoorziening nodig op de milieu-

bedrijven. Bedrijven kunnen voor speci-

tel: 0529-431794, www.roda.nl.

worden,

onafhankelijk

GRAM

|

van

januari 2011

33

Colofon Uitgever NVRD, Kroonpark 2, 6831 GV Arnhem Telefoon (026) 377 13 33, fax (026) 445 01 55 E-mail post@nvrd.nl I-net www.nvrd.nl

Redactiecommissie Henk Klösters (hoofdredacteur), gemeente Oosterhout Drs. Bas Peeters, NVRD Marc Maassen, GAD Herman Beerding, BMS Rob Schram, RMN Drs. Andrea van de Graaf, De Meerlanden Ing. Marc Veenhuizen, gemeente Apeldoorn Willy Brinkbäumer, Twente Milieu

Agenda 2011 1 februari Praktijkdag Bio-energie, Safari Meeting Center Burgers’ Zoo, Arnhem.

Jaarlijkse evenement voor ‘bio-energieken’ met alle ins en outs over innovaties, nieuwe toepassingen en subsidieregelingen voor biomassa.

Initiatief: Agentschap NL. Inlichtingen: www.praktijkdagbioenergie.nl 9 februari NVRD Themadag over verpakkingen, Reehorst, Ede

Eindredactie Drs. Karin Hegeman en Karin Giesen Postbus 1218, 6801 BE Arnhem tel. (026) 377 13 33 fax (026) 445 01 55 e-mail: hegeman@nvrd.nl

Aan dit nummer werkten mee: Laurent Chevalier, Hetty Dekkers, Bas Peeters, Ronald Schalekamp, Geke Wassink, Michiel Westerhoff, Willy Brinkbäumer, Ilse van der Grift

Onderwerpen: evaluatieonderzoeken, de resultaten op het gebied van preventie en hergebruik, de gemeentelijke praktijk: hoe loopt het nu, wat kan er beter en welke gevolgen zijn er voor het totale gemeentelijke afvalbeleid en tot slot de keuze tussen bron- en nascheiding.

Inl. www.nvrd.nl 6 april NVRD Themadag over ict en sociale media, Reehorst, Ede Inl. www.nvrd.nl

Bladmanagement Sander Retra, Retra PubliciteitsService bv

18 en 19 mei Advertentie-exploitatie Retra PubliciteitsService bv Postbus 333, 2040 AH Zandvoort tel. (023) 571 84 80, fax (023) 571 60 02 e-mail: vera@retra.nl

Opmaak Betuwe Promedia bv, Buren

Druk Spijker Drukkerij bv, Buren

Officieel vakblad van de NVRD

Abonnementenadministratie Postbus 333, 2040 AH Zandvoort tel. (023) 571 84 80, fax (023) 571 60 02 Jaarabonnement ad € 92,50 incl. BTW. België € 120,– (Europa en buiten Europa op aanvraag). Los: € 9,50.

Beëindiging abonnement Het opzeggen van een abonnement dient schriftelijk te geschieden uiterlijk op 15 november bij Retra PubliciteitsService.

Bij niet tijdige opzegging wordt het abonnement automatisch verlengd.

ISSN 1569-0458 © NVRD GRAM wordt gedrukt op papier met het FSC-keurmerk en verschijnt 11x per jaar.

Hoewel door de uitgever de uiterste zorgvuldigheid is betracht, wordt voor de inhoud geen aansprakelijkheid aanvaard.

Cleandrive ReinigingsDemodagen, RDW Testcentrum Lelystad 25, 26 en 27 mei NVRD Jaarcongres ‘over grenzen’ , Terneuzen

NIEUW

multi-functioneel voertuig

IN NEDERLAND

is ook te bewonderen op de Infra-relatiedagen in Hardenberg van 8 t/m 10 februari 2011

Winterdienst voertuigbreedte (1130 mm) voertuighoogte (1890 mm) permanente 4-wiel aandrijving knikbesturing sneeuwschuif rolbezem zoutstrooier opbouw

Newtonstraat 17

-

4004 KD Tiel

-

Te l e f o o n 0 3 4 4 6 0 4 8 1 3

-

Fax 0344 604913

info@vandepolvoertuigtechniek.nl - www.vandepolvoertuigtechniek.nl

multi-functioneel voertuig Rioolreinigingsmachines

WWW.UITENHAGE.NL INFO@UITENHAGE.NL Wij zijn ISO 9001:2008 en 14001 gecertificeerd. Tevens RDW erkend