Visiedocument asset management 2008

Asset Management is duurzaam Visie op Asset Management in Nederland

Colofon Asset Management is duurzaam Een visie op Asset Management in Nederland ISBN/EAN: 978-90-78889-02-1 December 2008

Een officiĂŤle uitgave van de NVDO, De Nederlandse Vereniging voor Doelmatig Onderhoud Postbus 138, 3990 DC Houten, Voorveste 2, 3992 DC Houten Tel. 030 6346040 Fax. 030 6346041 www.nvdo.nl info@nvdo.nl

Auteurs J. Vrijbloed, Traduco N. Groen, Traduco

Redactie M.E. den Broeder-Ooijevaar, Bureau Manager NVDO Mark Oosterveer, Hoofdredacteur Industrielinqs

Hoewel dit boek met de grootst mogelijke zorgvuldigheid is samengesteld, aanvaarden de NVDO en Industrielinqs geen enkele aansprakelijkheid voor de gevolgen van eventueel fouten in deze uitgave.

Het boek Asset Management is duurzaam is een uitgave van Industrielinqs pers en platform Postbus 12936, 1100 AX Amsterdam Tel. 020 3122088 Fax 020 3122080 www.industrielinqs.nl redactie@industrielinqs.nl

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de NVDO.

Voorwoord Voor u ligt het NVDO visiedocument “Asset

is ook onderdeel van Asset Management. En de

Management is duurzaam”. In deze titel zit een

risico’s van enkele financiële producten blijken

kwinkslag. Sommigen van u zullen bij het woord

toch onderschat te zijn. Maar goed, dat is meer

‘duurzaam’ denken aan het milieu, aan de uit-

iets om tijdens een van de vele NVDO bijeen-

stoot van CO2. Anderen zullen denken aan lang-

komsten met u te bespreken.

durig, voor lange tijd. In het eerste geval spreek

De Minister van Economische Zaken, mevrouw

ik liever van duurzaamheid, die een wezenlijk

Van der Hoeven, heeft in de door haar uitge-

onderdeel is van Asset Management. In het

geven industriebrief “Industrie, een wereld

tweede geval gaat het over Asset Management

van oplossingen” gewezen op de toenemende

gedurende de levensduur van de asset. En in

schaarste van productiefactoren. Zij geeft daarbij

de meeste gevallen is dat inderdaad een lange

aan dat om deze reden industrieel onderhoud

tijd. Maar wat er eigenlijk wordt bedoeld met

aan belang wint. Het productief en innovatief

deze titel, is dat Asset Management niet meer

omgaan met de bestaande bronnen is noodzake-

zal verdwijnen. Er wordt over gesproken en

lijk. Dat betekent onder andere dat assets duur-

geschreven, er worden cursussen en seminars

zaam dienen te worden ontworpen, gebouwd,

over gegeven en er ontstaan functies en afde-

gebruikt en afgebroken. En laat Asset Manage-

lingen met Asset Management in de naam.

ment nou juist deze vier fasen als geïntegreerd

Kortom, Asset Management staat op de kaart!

beschouwen. En laat Asset Management nou

Ik zie om mij heen ook dat Asset Management

juist ook duurzaamheid bevatten. En laat Asset

soms als een containerbegrip wordt gebruikt.

Management nou juist ook tot kostenreductie lei-

Alles lijkt er wel in te passen. En ook word ik

den. Redenen genoeg voor de NVDO om de hui-

wel eens glazig aangekeken als ik het begrip

dige status van Asset Management in Nederland

Asset Management gebruik. Waar heb je het

in kaart te brengen en van daaruit te starten met

over? En in een enkel geval wordt er gedacht

het ondersteunen van de verdere ontwikkeling.

dat Asset Management iets met de kredietcrisis

De BV Nederland zal er zijn voordeel mee doen,

te maken heeft. Het laatste wil ik overigens niet

zowel binnen Nederland maar ook als kennispro-

eens geheel uitsluiten, want risicomanagement

duct voor de rest van de wereld.

NVDO Dick Huybens Voorzitter a.i.

Managementsamenvatting Asset Management is in Nederland een begrip.

uiteindelijk in de verschillende bedrijven wor-

Het omvat alle taken die gedurende de levenscy-

den geborgd. Dit wordt veroorzaakt door een

clus van een asset nodig zijn om op kosteneffec-

versnipperd verenigingslandschap en door een

tieve wijze het primaire proces te ondersteunen.

slechte marketing, maar ook door het gebrek

De totale waarde van de assets in Nederland

van een leidende coalitie. Het momentum van

bedraagt bijna 1.800 miljard euro. De verant-

deze initiatieven moet worden vergroot. Het

woordelijkheid voor deze assets verschuift in

vormen van een ‘verenigingsregering’ en het

sterke mate naar de eigenaar van deze bezittin-

betrekken van stakeholders met lange termijn

gen, de asset owner. De maatschappelijke druk

doelstellingen zijn hiertoe mogelijkheden. Ook

die een asset owner ondervindt, wordt steeds

kan de politiek een voorbeeld stellen door het

groter, de overheid trekt zich terug. Het belang

beheer van haar assets volgens een bepaalde

voor een asset owner om zelf risico’s te beheer-

norm – zoals de PAS 55 – voor te schrijven.

sen neemt hierdoor toe, het belang van de

Gevolg hiervan zal zijn dat er een geborgde

overheid om dit te stimuleren ook. Mede hier-

standaard komt.

door ontstaan vele initiatieven die ondersteu-

Om meer maatschappelijke aandacht te krij-

ning moeten bieden aan het omgaan met deze

gen voor het gedachtegoed Asset Management

‘nieuwe’ verantwoordelijkheden. Toch is er in

kan heel goed het begrip duurzaamheid wor-

Nederland – in tegenstelling tot landen om ons

den gebruikt. Duurzaamheid, als onderdeel

heen – geen uniforme aanpak van het beheer

van Asset Management, is inmiddels een breed

van deze assets.

geaccepteerd beleidspunt. Asset owners worden

Binnen de Nederlandse bedrijven is toepassing

hierin gestimuleerd door de wet & regelgeving

van Asset Management nog relatief nieuw. Men

vanuit de overheid, maar zijn relatief nog onbe-

weet van het bestaan, belijdt het met de mond,

kend met en onbekwaam in dit eco-efficiëntie-

maar daadwerkelijke uitvoering is nog beperkt.

aspect. De discussie en training die nodig zijn

Het topmanagement richt zich veelal op de

om hier meer kennis van te nemen, biedt voor

korte termijn in plaats van op de levensduur,

Asset Management als geheel een kapstok om

het tactisch niveau in organisaties is onderbe-

meer bekendheid en toepasbaarheid te verkrij-

zet en het ‘silo’-denken weerhoudt de integrale

gen.

optimalisatie die Asset Management beoogt.

Goed beheer leidt tot een kostenbesparing van

Juist door deze levensduurbenadering verder

zeven tot vijftien procent. Het oppakken van

aan te zetten, kan het besef voor een goed

de Asset Management handschoen – kostenef-

beheer van de assets worden vergroot, temeer

fectiviteit beschouwd over de gehele levensduur

omdat de toepassing van deze technieken bin-

– draagt bij aan een duurzaam (zowel financieel

nen handbereik zijn.

als eco-efficiënt) gebruik van assets in Neder-

Binnen onze maatschappij zien we dat veel initi-

land. Bovendien biedt het de mogelijkheid om

atieven worden genomen. Deze vele initiatieven

Asset Management als export product van de BV

leiden echter niet tot gedragen standaarden, die

Nederland neer te zetten.

Inhoudsopgave

Voorwoord Managementsamenvatting

8 Inleiding • 01 9 Wat is Asset Management? • 02

9 Het aandachtgebied van Asset Management

9 Asset Management in historisch perspectief

10 Bijdrage aan het primaire proces

11 Asset Management als onderdeel van het bedrijfsbeleid

12 Het Asset Management basismodel

13 Implementatie

14 Kengetallen • 03

14 Stellingen

15 Ontwikkelgebieden

16 Sectorverdeling

18 Kwantificering assets in Nederland

19 Situatie en ontwikkelingen in Asset Management • 04

19 Fase van ontwikkeling

20 Fysieke assets

22 Financiële assets

23 Maatschappij / politiek

24 Menselijke assets

26 Informatie-assets

27 Aanbevelingen • 05

27 Initiëren en discussiëren

28 Ontwikkelen en trainen

28 Borgen en certificeren

29 Nawoord 30 BIJLAGE Enquête resultaten

30 Normering

30 Verantwoording

31 Toepassing algemeen

31 Toepassing ABM

32 Toepassing ADM

32 Toepassing AMC

33 Toepassing AOM

33 Beschouwing status

34 Afkortingen en begrippen Asset Management

01 • Inleiding De Nederlandse Vereniging voor Doelmatig

Het onderzoek heeft plaatsgevonden door het

Onderhoud (NVDO) wil inzicht krijgen in de ont-

houden van een enquête onder de leden en er

wikkelingen die anno 2008 en in de toekomst op

hebben individuele interviews plaatsgevonden

het gebied van Asset Management in de markt

met diverse markpartijen zoals asset owners,

aanwezig zijn.

toeleveranciers, consultancybureaus en overheden. Ook is er een literatuurstudie verricht.

Om deze reden heeft de NVDO een onder-

Deze studie, enquêtes en interviews hebben

zoek laten uitvoeren naar de status van Asset

geleid tot het onderhavige visiedocument.

Management in Nederland. Tevens is gevraagd

Hoofdstuk 2 omschrijft wat Asset Management

naar de visie van verschillende participanten.

is. In hoofdstuk 3 zijn diverse kengetallen opge-

Het onderzoek is namens de NVDO door Traduco

nomen. In hoofdstuk 4 worden de huidige situ-

uitgevoerd. Traduco is een onafhankelijk advies-

atie en ontwikkelingen beschreven. Hoofdstuk 5

bureau op het gebied van Asset Management.

bevat de aanbevelingen.

totale business

menselijke assets

financiele assets

fysieke assets

informatie assets

maatschappelijke assets

Scope van Asset Management, ref. PAS 55

02 • Wat is Asset Management?

In dit hoofdstuk wordt Asset Management nader

In dit visiedocument kijken we op de volgende

belicht. Zo wordt onder meer uitleg gegeven

wijze tegen (fysieke) assets aan:

over de rol van de omgeving en de definitie van Asset Management.

Fysieke assets

Het aandachtsgebied van Asset Management

zijn alle fysieke (kapitaalintensieve)

In verschillende sectoren wordt gesproken over

objecten, die onder verantwoordelijkheid

Asset Management die dit elk op een eigen wijze

van een eigenaar vallen.

benaderen. Die verschillende benaderingen van Asset Management maken het belangrijk om de scope van Asset Management te bepalen.

Fysieke assets kunnen uiteenlopen van machines

In dit visiedocument wordt het Asset Management

tot en met hele fabrieken, maar ook o.a. wegen,

toegespitst tot het management over fysieke

gebouwen, schepen, (vracht)auto’s en ­vliegtuigen.

assets. Hierbij wordt een raakvlak gezien met de menselijke, financiële, maatschappelijke- en

Asset Management in historisch perspectief

informatie-assets. Juist door het Asset Manage-

Het beheren van assets is uiteraard niet nieuw.

ment op deze wijze te positioneren, wordt het

Het bestaat al zolang er assets zijn. De wijze

duidelijk dat het in Asset Management draait

waarop de assets worden beheerd is in de loop

om een integrale aanpak. Hierbij is een goede

van de tijd veranderd. Een gangbaar beeld van

afstemming tussen de verschillende vakgebie-

deze ontwikkeling is de volgende: Tot 1950 was

den, waarbij één gemeenschappelijke taal wordt

men voornamelijk gericht op storingsonder-

gesproken, noodzakelijk. Hierdoor kan binnen het

houd. Na 1950 heeft het preventieve onderhoud

Asset Management aangegeven worden op welke

zich ontwikkeld. Vanaf 1970 kwam het onder-

manier aangrenzende gebieden worden beïnvloed.

houd op basis van conditie op. In de jaren ’80

• World Class Asset Management

For every paradigm shift, the total cost of asset

• TPM, Reliability Centred Maintenance

management reduces by 8–15%

• Predictive/Condition Based Maintenance • Preventive Maintenance • Reactive Maintenance

was de focus op de productie gericht, met Total

worden die niet meer kosteneffectief zijn. Zo is

Productive Maintenance en Reliability Centered

Luchthaven Schiphol door de actie van een jour-

Maintenance als vlagdragers. Rond de eeuwwis-

nalist die met een nepbom in de rugzak door

seling is Asset Management ontstaan. Lt. Col

de douane kwam, tot zeer vergaande veilig-

Rohit Banerji (Retd.) heeft deze ontwikkeling

heidsmaatregelen overgegaan. Hierbij kan men

in bovenstaande figuur weergegeven en voegt

zich afvragen of dit nog kosteneffectief is. De

daar een ordegrootte van de mogelijke kosten-

rode draad wordt echter steeds helderder: “Het

reductie bij die elke nieuwe ontwikkeling voort-

voldoen aan de wet- en regelgeving is niet meer

brengt. Hieruit blijkt de bijdrage aan het primaire

voldoende, de asset owner dient zelf te zorgen

(productie)proces. Immers, het onderhoud is een

voor een goede risicobeheersing.”

deel van de kostprijs die met elke nieuwe stap lager wordt.

Bijdrage aan het primaire proces

Een belangrijke ontwikkeling die minder duide-

Het is belangrijk dat assets een optimale bijdrage

lijk is, is de verschuiving van de verantwoor-

leveren aan het primaire proces en de bedrijfs-

delijkheden van overheid naar asset owner. Als

doelstellingen. Hierbij moeten niet alleen de kos-

voorbeeld: de Nederlandse regelgeving wordt

ten over de levensduur worden bewaakt, maar er

afgebouwd en vervangen door Europese richt-

moet ook worden gestuurd op de opbrengsten,

lijnen. Nu zijn Europese richtlijnen in Nederland

zoals beschikbaarheid, betrouwbaarheid, produc-

bindend, maar de kentering van regelgeving

tiviteit, benuttinggraad en duurzaamheid.

naar richtlijnen is gemaakt. Richtlijnen zijn min-

De definitie van Asset Management is:

der ‘hard’ dan regelgeving, ondanks de controle op het voldoen aan de richtlijnen. Echter, wie denkt dat dit een verlichting is, komt bedro-

Asset Management

gen uit. Een andere ontwikkeling is namelijk

omvat de organisatie en alle taken nodig

dat de media steeds meer druk uitoefent op

om (productie)objecten gedurende de

asset owners door ze publiekelijk af te rekenen

levensduur op kosten-effectieve wijze in

op fouten, incidenten en/of calamiteiten. De

te zetten voor het (primaire) proces, ter

maatschappelijke druk die hierdoor ontstaat

realisatie van de bedrijfsdoelstellingen.

is soms zo sterk dat er maatregelen getroffen

10

A World Class Approach to Asset Management, Lt. Col Rohit Banerji (Retd.), November 2006

1

kosten effectiviteit

systeem effectiviteit

technical performance

operational performance

beschikbaarheid betrouwbaarheid

productiviteitbenuttingsgraad

kosten

duurzaamheid eco efficiëntie

Opbouw van kosteneffectiviteit

Alle taken in de definitie omvatten alle activi-

De kosteneffectiviteit is een samenstelling

teiten die nodig zijn om de asset in bedrijf te

van de systeemeffectiviteit en de kosten tij-

houden. Hierbij gaat het om de productieketen,

dens de levensduur. De systeemeffectiviteit

het onderhoud, de logistieke keten maar ook de

wordt bepaald door de technische, operatio-

bedrijfszorgzaken, zoals borging van de regel-

nele en duurzame prestaties (performance).

geving. Met behulp van deze activiteiten kunnen

De technische prestaties worden bepaald door

de assets worden gemanaged.

de betrouwbaarheid en beschikbaarheid. De operationele prestaties worden bepaald door de

Asset Management als onderdeel van het bedrijfsbeleid

benuttinggraad en de productiviteit. Duurzaam-

Vanuit maatschappelijk en technisch oogpunt

de duidelijkheid zijn deze termen in onder-

en vanuit de wet- en regelgeving is het nood-

staande figuur gezet.

heid wordt bepaald door de eco-efficiëntie. Voor

zakelijk om in te spelen op de veranderende eisen. Zo worden de eisen op het gebied

Binnen Asset Mangement wordt gestuurd op

van veiligheid, gezondheid, welzijn en milieu

de toegevoegde waarde. Deze toegevoegde

(VGWM) steeds strenger. De veranderingen in

waarde kan met de kosteneffectiviteit inzichte-

het milieu als gevolg van bijvoorbeeld de CO2-

lijk worden gemaakt door verschillende scena-

uitstoot leiden tot maatschappelijke aandacht

rio’s met elkaar te vergelijken.

en wet- en regelgeving op het gebied van

Een soortgelijk inzicht ontstaat ook bij de toe-

duurzaamheid. Het kostenaspect en het finan-

passing van bijvoorbeeld de Overall Equipement

ciële rendement spelen daarbij, vooral voor

Effectiviness (OEE) of Value Driven Maintenance

aandeelhouders, een belangrijke rol. Vanzelf-

(VDM).

sprekend ligt bij de organisatie de eis tot kostenreductie, zodat de waarde van het aandeel behouden blijft, of kan worden vergroot. Met behulp van de kosteneffectiviteit kan op deze ogenschijnlijke tegenstelling een antwoord gegeven worden en kan het management sturen en veranderingen beoordelen.

11

Asset Organisation Management Strategie implementatie

Asset Baseline Management(RCM/ HAZARD analyses)

Asset DataManagement proces gebaseerde Informatie systemen

Asset Management Control sturen op kosteneffectiviteit

Basismodel Asset Management

Het Asset Management basismodel

Asset Data Management • Het Asset

Als we nader inzoomen op Asset Management

Data Management Systeem dient gedu-

zijn er vier samenhangende onderdelen te

rende de levensduur van de assets zowel de

onderscheiden:

(werk)orderhistorie, als ook alle statische data zoals tekeningen en objectinformatie bij te hou-

1. Asset Baseline Management

den. Het onderhoudsconcept en de operations

2. Asset Data Management

manual vormen de basis voor het beheer van de

3. Asset Management Control

(werk)orderprocessen. Gezamenlijk vormt een

4. Asset Organisation Management

Onderhoud Management Systeem met het Operationeel Management Systeem het Asset Data

Deze onderdelen worden hierboven nader

Management Systeem.

­uiteengezet.

Asset Baseline Management • Met behulp van

Asset Management Control • De informatie uit het Asset Data Management Systeem dient opgerold

analyses zoals RCM-, HAZARD-, eco-efficiëntie

te worden naar de benodigde overzichten op het

en RAMS kunnen keuzes gemaakt worden om

gebied van de kosteneffectiviteit. Uit de syste-

aan de (huidige) eisen gedurende de levensduur

men volgen dan trends die geanalyseerd kunnen

van de asset te voldoen. Zonodig dient actie te

worden, waardoor een continu verbeterproces

worden ondernomen, zodanig dat de gewenste

ontstaat. In dit deel van het model wordt de

waarden worden gehaald. Deze aanpak kan

financiële kant en de eco-efficiëncy van de instal-

gebruikt worden voor elke fase van de levens-

latie bekeken. Dus hier kan bepaald worden of

cyclus van een product of proces. De meeste

de assets kosteneffectief worden gebruikt.

invloed op de manier en het effect van asset

12

management kan in de ontwerpfase uitgeoefend

Asset Organisation Management • Asset Ma-

worden. Hier geldt dat zo’n tachtig procent van

nagement komt tot zijn recht op het moment

het effect te behalen is.

wanneer iedereen zijn specifieke rol binnen de

Transparancy

Content

Business

Stakeholders

Continuity

Provide accurate

Keep your stake-

Keep your company

Make sure that the

asset information

holders content

in business by:

functions of your

and explain why and

by balancing their

maximizing asset

asset base are fit

how money is spend

wishes and achieving

value, comply to

for the future. Both

for internal and

KPI’s. Employ Risk

society demands and

in performance and

external requests.

management.

innovate.

function demand.

0–1 years

1–5 years

5–20 years

Fit for the future

20+ years

Asset management goals “Achieve By Time” 2

organisatie vervult. Inzicht in het samenspel

Asset Value, de toegevoegde waarde.

is van belang, waarbij samenwerken en cul-

Als laatste fase geldt de aanpassing op de

tuurverschillen een cruciale rol spelen. Asset

toekomst. De functies van de assets moeten

Management is niet van één afdeling of van één

continu worden aangepast aan de functie die zij

bedrijf, maar een samenspel tussen verschil-

binnen de organisatie dienen te vervullen.

lende personen, afdelingen, bedrijven en zelfs

Vanaf dag één biedt Asset Management voor-

de maatschappij.

delen. Al kort na aanvang geeft het inzicht in de huidige risico’s, systeemperformance en Life

Implementatie

Cycle Cost (LCC) een transparantere kijk op de

Het invoeren van Asset Management is niet een

installaties. Dit biedt al snel mogelijkheden tot

proces wat men in enkele jaren kan doorvoeren.

het behalen en vieren van snelle resultaten.

Ook het Engelse Institute of Asset Management

Gedurende het doorlopen van alle stadia van

spreekt in dit kader over een aantal fasen die

het bovenstaande model zijn nieuwe resultaten

doorlopen dienen te worden:

te boeken.

De eerste fase kan enkele jaren duren. Daarbij wordt gefocust op het bereiken van transparantie in de organisatie door een goede allocatie voor kosten op te zetten.

De tweede fase, waar men gauw vijf jaar mee bezig is, vormt de fase waarin de organisatie een kader voor risico-denken wordt aangeleerd.

Door het hele bedrijf verschuift de focus van techniek naar een risico en gevolg.

De derde fase is de fase waar men dient te volharden in het continu verbeteren, decennia lang, door te richten op het maximeren van de

2

A 20-20 vision on Asset Management, The Institute of Asset Management

13

03 • Kengetallen In dit hoofdstuk wordt weergegeven in hoeverre

Stellingen

de NVDO-leden het eens zijn met een aantal

In onderstaande figuur staan veertien stellin-

stellingen en welke gebieden als belangrijk

gen. De mate waarin men het met de stellingen

worden ervaren om verder ontwikkeld te wor-

eens is, wordt weergegeven door het cijfer dat

den. Ook worden enkele sectorvergelijkingen

erachter staat (een hoog cijfer betekent een

gemaakt. Deze resultaten zijn verkregen mid-

hoge mate van instemming).

dels een enquête.

Daarnaast is gekwantificeerd hoeveel kapitaalgoederenvoorraad er is in Nederland. Specifieke resultaten uit de enquête zijn opgenomen in de bijlage.

14

Stelling

Score

In de toekomst (2015) zien wij een tekort aan technisch personeel

84%

Asset owners hebben eigen verantwoordelijkheid tav risicoanalyses

79%

Dit mogelijke personeelstekort (in 2015) beïnvloedt onze bedrijfsvoering

74%

Er is behoefte aan eenduidige definities in het vakgebied Asset Management

74%

Er is behoefte aan een norm voor het meten van het niveau van AM.

67%

KPI’s van asset owners zijn onderling vergelijkbaar of zouden dat moeten zijn

66%

Strategie en beleid asset owner is geïntegreerd in het onderhoudspakket

56%

Wij zijn tevreden over de huidige verenigingstructuren / initiatieven

53%

Er zijn procedures om de effectiviteit van het AM systeem te testen.

51%

Wij zijn tevreden over de kwaliteit van MBO en HBO opleidingen

47%

Wij zijn tevreden over competentiegericht onderwijs

46%

Het topmanagement stuurt op LCC / toegevoegde waarde asset.

42%

Het topmanagement voert een organisatiebreed AM beleid

41%

De politiek gaat goed om met AM en weet voldoende wat er leeft

29%

Ontwikkelgebieden In het onderzoek is ook gekeken naar de

ma’s. Gevraagd is welke van de volgende onder-

behoeft om onderwerpen specifiek aan te pak-

werpen meer en minder van belang zijn om

ken. In onderstaande figuur staan twaalf the-

door brancheverenigingen te worden opgepakt.

Thema

Score

Opleiding

81%

Risicoanalyses (OH concepten)

78%

Verbetering van processen

76%

KPI’s (toegevoegde waarde)

75%

Communicatie richting MT (hoe verkoop je e.e.a.)

75%

Standaardisering / certificering

72%

Discussieplatform richting de overheid

71%

Kosten besparing

71%

Gebruik van ICT

70%

Communicatie richting de media

68%

Outsourcing (contractvormen)

62%

Verbetering van voorraadhoogtes

59%

15

Is er een Asset Management systeem opgezet?

Sector: Energie Infra

Proces- industrie

Vastgoed

Overig

slecht

0%

20%

8%

0%

13%

matig

54%

30%

30%

43%

45%

voldoende

15%

20%

40%

14%

16%

goed

23%

20%

18%

29%

19%

uitstekend

8%

10%

4%

14%

6%

Sectorverdeling In deze paragraaf staan enkele resultaten weer-

ren van een Asset Management Systeem.

gegeven over hoever men is met het doorvoe-

De resultaten zijn per sector weergegeven.

Is het opgezette Asset Management systeem gedocumenteerd?

16

Sector: Energie Infra

Proces- industrie

Vastgoed

Overig

slecht

23%

20%

0%

0%

13%

matig

46%

20%

52%

43%

47%

voldoende

8%

30%

20%

29%

21%

goed

15%

20%

23%

29%

11%

uitstekend

8%

10%

5%

0%

8%

Is het Asset Management systeem volledig geimplementeerd?

Sector: Energie

Infra industrie

Proces-

Vastgoed

Overig

slecht

0%

20%

12%

14%

18%

matig

69%

60%

46%

29%

45%

voldoende

23%

0%

24%

29%

18%

goed

8%

20%

16%

14%

9%

uitstekend

0%

0%

2%

14%

9%

De resultaten geven onvoldoende onderscheid

cumenteerd zijn van het Asset Management

in sectoren om relevante conclusies aan te ver-

Systeem. Het volledig ge誰mplementeerd zijn,

binden. Echter, als deze drie tabellen als geheel

blijkt eveneens als matig te worden gewaar-

naast elkaar worden gehouden, is er wel iets

deerd. Het borgen van Asset Management is

dat opvalt. Het Asset Management Systeem dat

nog niet tot volle wasdom gegroeid.

is opgezet, wordt door ruim de helft van de respondenten als voldoende of beter gewaardeerd.

In de bijlage staan meer specifieke resultaten

De waardering wordt lager voor het gedo-

vermeld.

17

Kwantificering assets in Nederland Ter afsluiting van dit hoofdstuk is het interes-

staande tabel is de kapitaalgoederenvoorraad

sant om te weten welk kapitaalsbeslag de assets

weergegeven. Bedragen3 zijn in miljarden euro

in Nederland vertegenwoordigen. In onder-

en gebaseerd op 2007.

Kapitaalgoederen:

18

3

Bedrag

(miljard e)

Woningen

€ 885.496

Bedrijfsgebouwen

€ 343.988

Grond- weg- en waterbouwkundige werken

€ 295.135

Vervoermiddelen: personenauto’s en overige wegvervoermiddelen

€ 27.521

Vervoermiddelen: treinen en trams

€ 4.641

Vervoermiddelen: schepen

€ 9.717

Vervoermiddelen: vliegtuigen

€ 5.397

Machines en installaties

€ 152.356

Overige activa

€ 71.926

Kapitaalgoederenvoorraad (netto) naar type van activa, Nationale rekeningen 2007 Herziene editie, Centraal Bureau voor de Statistiek

04 • Situatie en ontwikkelingen in Asset Management Voordat wordt ingegaan op de situatie en ont-

model gebruikt om de fase van een ontwikkeling

wikkelingen binnen Asset Management dient

aan te duiden. Om een verandering door te voe-

opgemerkt te worden dat deze ontwikkelingen

ren moet iemand zich eerst bewust worden van

sterk sectorafhankelijk zijn. Zo is de luchtvaart-

het feit dat een verandering zal of moet optre-

sector van oudsher sterk in risicodenken, door

den, voordat men deze ontwikkeling zal volgen.

bijvoorbeeld het opstellen van onderhoudscon-

Teneinde initiatieven tot een verandering te laten

cepten reeds in de ontwerpfase op te pakken.

komen zal de markt zich eerst bewust moeten

De (petro)chemie is bekend om haar vermogen

worden van de noodzaak van zo’n verandering.

om rendement uit hun investeringen te halen.

Daarna dient men zich hierin te bekwamen, tot-

Zij kijkt bijvoorbeeld zeer gericht naar welk

dat men onbewust bekwaam is geworden.

olieveld het beste met welke installatie gewon-

In dit visiedocument wordt dit model gehan-

nen kan worden. Binnen sectoren zijn er soms

teerd om de situatie en de ontwikkelingen aan

ook voorlopers en achterblijvers.

af te meten. Afhankelijk van de fase waarin men zit, zijn er verschillende soorten initia-

Fase van ontwikkeling

tieven nodig om de transitie naar de volgende

Niet iedereen realiseert zich gelijktijdig dat een

fase te maken, hier aangeduid met initiëren &

nieuwe ontwikkeling zich voordoet of zelfs nodig

discussiëren, ontwikkelen & trainen en borgen

is. In de bedrijfskunde wordt het onderstaande

& certificeren.

Onbewust Bekwaam

Initiëren

Borgen

Bewust Onbekwaam

Ontwikkelen

Onbewust Onbekwaam

Bewust Bekwaam

19

totale business

menselijke assets

financiele assets

fysieke assets

informatie assets

maatschappelijke assets

Fysieke assets

met het gegevensbeheer. De noodzaak tot de

Asset Baseline Management • Asset Baseline

aanschaf van dergelijke systemen wordt on-

Management omvat de RCM-, HAZARD-, eco-ef-

derkend en de systemen hebben qua ontwik-

ficiëntie- en de RAMS-analyses. De interviews

kelingsniveau een volwassen stadium bereikt.

gaven het volgende beeld: De HAZARD-analyse

Het OBS- of ERP-pakket wordt lang niet altijd

wordt, gedreven door de veiligheidseisen, breed

goed gebruikt. Dit uit zich in een backlog van

toegepast. Het uitvoeren van risicoanalyses is

werkorders en/of een gebrekkige implementatie

echter nog een probleem. Deze worden wel-

van hetgeen is bedacht. De inrichting van het

iswaar in toenemende mate uitgevoerd, maar

OBS/ERP-pakket is niet afgestemd op de infor-

daarna beperkt in de bedrijven doorgevoerd.

matiebehoefte van de verschillende niveaus.

Men blijkt onbekend te zijn met de methodes

Het levend houden van datasystemen is een

en reikwijdte van risicoanalyses, waarbij een

probleem. Men is bewust onbekwaam.

geïntegreerde aanpak, van ontwerp tot sloop, mogelijk is. De eco-efficiëntie is de grootste

Asset Management Control • Wat opvalt bij het

onbekende, men weet hierin zelden wat er

Asset Management Control is dat er op dit mo-

verwacht wordt en gedaan moet worden. Men

ment veel aandacht wordt geschonken aan het

is hierin onbewust onbekwaam. Het algemene

rapporteren van KPI’s op operationeel niveau.

beeld is dat men ten aanzien van Asset Baseline

Voorbeelden hiervan zijn veelal gericht op effi-

Management bewust onbekwaam is.

ciency, zoals doorlooptijden van en reactietijden

Een nuancering van bovenstaande beeld is dat

op storingen. Er worden echter nog weinig KPI’s

dit erg afhankelijk is van de sector waarin men

op strategisch en tactisch niveau gerapporteerd.

werkzaam is. Zo is RCM in de luchtvaart ver

Er zijn onvoldoende methodieken aanwezig

doorgevoerd en kent de eco-efficiëntie in de

om de LCC te evalueren en te optimaliseren.

chemische sector zijn voorlopers.

Algemeen gezien is er weinig standaardisatie in de gebruikte KPI’s, ondanks gestandaardiseerde

20

Asset Data Management • Er zijn momenteel

definities. Benchmarking is daardoor slecht mo-

vele datamanagementsystemen (OBS, ERP)

gelijk. Het Asset Management Control bevindt

ter beschikking om bedrijven te ondersteunen

zich in de bewust onbekwaam fase.

strategisch beheer tactisch beheer operationeel beheer / werkvoorbereiding uitvoerende werkzaamheden

Asset Organisation Management – Horizontale integratie • Een asset doorloopt vier levensfasen: de engineering, de bouw, de operationele fase en uiteindelijk de ver-

1) Het aantal storingen moet wel gereduceerd worden, maar door de exploitatie is er geen tijd voor preventief onderhoud.

2) Storingen vormen een relatief klein percen-

werking tot afval. Asset Management beslaat

tage van het benuttingverlies van de asset. De

al deze fasen van de life cycle, echter van

capaciteit die het kost om het aantal storingen

een integrale aanpak is zelden sprake. Bij de

te reduceren kan dan beter ingezet worden

engineering- en bouwfase zijn opdrachtgevers

ter verbetering van de productiviteit (omstel-

nog zeer projectmatig gericht. ‘Hoe kan het

tijden, kwaliteitsverliezen, etc.) of benutting-

project zo goedkoop mogelijk gerealiseerd

graad (logistieke verstoringen, afstemming

worden’ is een belangrijkere vraag dan ‘hoe

orders met productiecapaciteit, etc.).

kan ik de life cycle kosten zo laag mogelijk

De conclusie dat een integrale aanpak van

houden’. Dit geldt ook voor de opdrachtne-

het Asset Management ontbreekt, is dan ook

mer. Wel is er in de engineering- en bouwfase

gerechtvaardigd. Er vindt nog veel suboptima-

een ontwikkeling gaande om meer rekening

lisatie plaats. De markt is zich wel bewust van

te houden met de afvalfase. Dit wordt o.a.

het ontbreken van deze integrale aanpak en is

ingegeven door de overheid die met wet- en

er ook in geïnteresseerd. Echter, er is weinig

regelgeving eisen stelt aan de duurzaamheid.

bekwaamheid in. De bedrijven die hierin voorop

Binnen de vastgoedsector, specifiek bij grote

lopen zijn de kapitaalsintensieve bedrijven in de

complexen en plants, is deze ontwikkeling ook

sectoren energie, infra en luchtvaart.

zichtbaar. Men realiseert zich dat hoe meer aan het begin van een traject rekening wordt

Verticale integratie • Het managen van een as-

gehouden met het einde van een gebouw, hoe

set is in vier niveaus te onderscheiden, te weten:

minder kosten er in de toekomst zullen zijn4.

• strategisch

Binnen de operationele fase wordt meestal

• tactisch

onderscheid gemaakt tussen de exploitatie en

• operationeel

het onderhoud van een asset. Ook hier is er geen

• uitvoerend

balans in de kosteneffectiviteit. Voorbeelden:

Kortweg gezegd dienen op strategisch niveau

4

Industrieel complex Utrecht wijkt voor woonwijk, Industrial Maintenance nummer 6 - 2008

21

totale business

menselijke assets

financiele assets

fysieke assets

informatie assets

maatschappelijke assets

22

de Life Cycle Cost plannen gemaakt te worden,

Financiële assets

waarop het tactische niveau zich kan baseren om

Wanneer we over de financiële kant van Asset

de middenlangetermijnplannen te maken. Het

Management spreken, moeten we denken aan

operationele niveau kan daar zijn jaarplan van

de langetermijnbudgetten die nodig zijn; het

afleiden en de werkpakketten inplannen (‘Plan’).

rendement dat wordt gehaald op het geïnves-

Daarop volgt de uitvoering (‘Do’). Het opera-

teerd vermogen – return on investment (ROI),

tionele niveau controleert of de voorgenomen

kasstromen rondom assets en de tijdwaarde

activiteiten juist en op de juiste wijze zijn uitge-

van geld. Gemakshalve kunnen we spreken

voerd. Het tactische niveau bekijkt de beschik-

over Life Cycle Costing (LCC).

baarheid en betrouwbaarheid van de asset en

Er wordt veel gesproken over Life Cycle Costing.

controleert dat tegen het meerjarenplan. Het

Uit de interviews blijkt echter dat weinig bedrij-

strategische niveau controleert of de beoogde

ven hier expertise in hebben opgebouwd. Reden

kosteneffectiviteit wordt gehandhaafd en de pro-

hiervoor is dat men bewust onbekwaam is in

ductiviteit en benuttinggraad nog aan de normen

het opstellen of maken van LCC-berekeningen.

voldoen (‘Check’). Elk van deze niveaus evalu-

LCC maken vindt men moeilijk, het lijkt heel

eert en stelt bij. Ook tussen de niveaus onderling

veel werk en wordt hooguit eenmalig gedaan.

is afstemming en evaluatie mogelijk (‘Act’).

Deze perceptie heerst op alle verticale niveaus.

Wat we nu zien in de praktijk is dat er gaten in

‘LCC-sturing is moeilijk en kan niet’.

deze logische hiërarchie zitten. Met name het

Tegelijkertijd is het management met de

tactische niveau is slecht vertegenwoordigd.

stakeholders, waaronder de aandeelhou-

Dit verklaart voor een deel de kloof tussen het

ders, onvoldoende geïnteresseerd in de

topmanagement en de onderhoudsafdeling.

langetermijnrendementen. Zij zijn onbewust

De een denkt in ‘geld’, de ander in ‘techniek’.

onbekwaam. Dit komt ook naar voren uit de

Het tactische niveau dient de vertaalslag te

enquête, waarin blijkt dat het tactisch niveau

maken, bijvoorbeeld door te denken in functies.

de communicatie met het management moei-

Een ontwikkeling die gaande is, is dat Asset

zaam vindt en LCC-analyses niet als toppriori-

Management aan het opschuiven is van het

teit worden gezien door het managementteam

operationele naar het tactische niveau5.

(zie hoofdstuk 3).

5

Met waarde presteren, J. Jongerius, T. Meijerink, J. van Miltenburg, augustus 2007.

totale business

menselijke assets

financiele assets

fysieke assets

informatie assets

maatschappelijke assets

Maatschappij / politiek

Is het nu goed of niet zo goed om een versnip-

Er worden in Nederland initiatieven ontwikkeld

perd verenigingslandschap te hebben? Wat

om een betere structuur voor de toekomst te

is het doel dat de verenigingen nastreven?

krijgen. Hierbij speelt de cultuur in Nederland

Structureren van het Asset Management land-

een grote rol. Ook van buiten Nederland komen

schap voor de BV Nederland? De kracht van een

initiatieven naar binnen.

versnipperd verenigingenlandschap ligt in het genereren van nieuwe initiatieven en ideeën.

Het verenigingslandschap • We kennen in

De gezamenlijke verenigingen hebben baat bij

Nederland een rijk verenigingsleven. Op het ge-

het structureren, trainen en borgen van ideeën.

bied van Asset Management is hier een versnip-

Wanneer we de analogie naar de politiek

pering waar te nemen. Deze versnippering kent

maken: Het is goed om verschillende politieke

voor- en nadelen.

partijen te hebben, maar om het land te bestu-

Eén van de grote voordelen van de versnippe-

ren hebben we een regering nodig, die wordt

ring ligt in het feit, dat op deze wijze veel initi-

gedragen door diezelfde politieke partijen.

atieven ontstaan en deze relatief snel kunnen worden gelanceerd.

Politiek • De politiek is zich inmiddels ook meer

Eén van de nadelen van deze versnippering is

bewust van het belang van Asset Management,

dat deze initiatieven niet altijd noodzakelijker-

gezien de industriebrief6 die door de huidige

wijs zullen en kunnen leiden tot standaarden.

minister van Economische Zaken is opgesteld in

Juist de verenigingen kunnen een belangrijke

samenspraak met de verenigingen.

rol spelen om deze initiatieven, indien ze tot een

Ook worden initiatieven zoals World Class

volwassen niveau zijn ontwikkeld, te bundelen,

Maintenance door de politiek ondersteund.

te standaardiseren en zo tot zijn recht te laten

Hier wordt met financiële ondersteuning van

komen. Belangrijke verenigingen in Nederland

de overheid een aantal onderwerpen door een

zijn o.a. NVDO, Profion, IAM (geïnitieerd via

brede groep in de Zuid-Nederlandse industrie-

de UK), FMN, KIVI NIRIA, TVVL en KNVTS. In

omgeving verder uitgewerkt.

Europa is de EFNMS als overkoepelend platform

Verder heeft de Nederlandse overheid zich tot

voor de onderhoudsverenigingen actief.

doel gesteld om in 2010 voor honderd pro-

6

“Industrie, een wereld van oplossingen”, Industriebrief 2008, Min EZ.

23

totale business

menselijke assets

financiele assets

fysieke assets

informatie assets

maatschappelijke assets

cent duurzaam in te kopen. Lokale overheden

Media • De aandacht van de media is vooral op

streven naar 75 procent in 2010. Bij duurzaam

incidenten gericht, waarbij met name de gevol-

inkopen wordt, naast financiële en functionele

gen breed worden uitgemeten. Minder aandacht

aspecten, rekening gehouden met ecologische

is er voor het structureren of voorkomen van

en sociale aspecten van producten en diensten.

dergelijke incidenten. Een van de onderwerpen

Voor de overheid ontwikkelt SenterNovem de

die wel uitgebreid aan bod komt, is de proble-

inkoopcriteria.

matiek van de opwarming van de aarde, die

Desondanks blijkt uit de enquête dat de bele-

leidt tot een focus op het onderwerp duurzaam-

ving van de markt is dat de politiek nog in de

heid.

onbewust onbekwaam fase zit ten aanzien van

Succesverhalen zijn voor de landelijke media,

Asset Management.

vakmedia daargelaten, minder interessant. Het onderwerp Asset Management kan in de media

Invloed vanuit het buitenland • Ook in het

worden gezien in het kwadrant onbewust onbe-

buitenland worden initiatieven ontwikkeld en

kwaam.

opgezet. Eén van de meest in het oog sprin-

24

gende ontwikkelingen is de opzet van een

Menselijke assets

norm op het gebied van Asset Management,

Het aantal technici op de arbeidsmarkt daalt.

de PAS 55.

Dit blijkt uit verschillende onderzoeken, waar-

Deze norm is door een brede groep in de En-

onder het visiedocument World Class Main-

gelse (infragerichte) industrie ontwikkeld, nadat

tenance in de Nederlandse Delta. Toch ervaart

de privatisering van publieke bedrijven een

niet elk bedrijf deze krapte op de arbeidsmarkt

groot aantal problemen opleverde. De assets

als een probleem, de consequenties voor deze

van geprivatiseerde bedrijven werden niet op-

bedrijven zijn momenteel te gering. De reden

timaal onderhouden, waardoor uiteindelijk veel

daarvoor is dat de efficiency/effectiviteit van

verstoringen in de diverse productieprocessen

de technici kan worden verhoogd. Dit kan o.a.

plaatsvonden. Zo kwam de roep om een goede

door een verbetering van de bedrijfskundige

norm waaraan het beheer van assets diende te

aanpak, een verbetering van de automatisering,

voldoen, de PAS 55.

bijvoorbeeld automatische diagnostiek (BITE)

en door verbeterde inspectie- en risicoanaly-

geeft een kloof tussen vraag en aanbod. Gevolg

semethodieken. Ook kan het arbeidspotentieel

is dat bedrijven een eigen bedrijfsschool gaan

verder worden verhoogd. De overheid is hierin

opzetten, er ontstaan initiatieven tussen scho-

actief door o.a. het instellen van de Commis-

len en bedrijven, initiatieven tussen bedrijven

sie Arbeidsparticipatie juni 20087, ook bekend

onderling (uitlenen van specialisten) en initiatie-

als de Commissie Bakker. Deze commissie doet

ven van verenigingen.

voorstellen om:

Om bedrijven op het kennisgebied van Asset

• nu meer mensen aan het werk te krijgen

Management verder te trainen, dat wil zeggen

• structureel aan te sturen op inzetbaarheid

bewust bekwaam te maken, spelen opleidings-

en werkzekerheid

instituten een belangrijke rol. Op Hogescho-

• mensen geleidelijk langer te laten werken.

len is Asset Management onderdeel van het lesprogramma. Op universitair niveau is dat

De opleidingen zijn veranderd van opzet, men

niet het geval, met uitzondering van de infra-

krijgt nu competentiegericht onderwijs. Dit

structuur.

SPOOR1 Zo snel mogelijk meer mensen aan het werk

➤

SPOOR2

ANALYSE Waarom moet de arbeitsparticipatie omhoog en waarom gaat dit niet vanzelf?

Werkzekerheid voor idereen

OPLOSSINGEN Hoe kan de arbeitsparticipatie omhoog tot 80 procent?

➤

SPOOR3 Duurzame arbeidsparticipatie

➤

7

www.naareentoekomstdiewerkt.nl

25

totale business

menselijke assets

financiele assets

fysieke assets

informatie assets

maatschappelijke assets

Informatie-assets

deze standaard op de hoogte is, dan is het nog

Er is onvoldoende standaardisatie van informa-

de vraag of men deze toepast. De gedragenheid

tie, ondanks initiatieven hiertoe. In het verleden

is nog klein.

is bijvoorbeeld de (R)IMTOD8 ontwikkeld, dat

Ten aanzien van informatie zit de markt in

uiteindelijk tot het TSM -model is uitgegroeid.

Nederland in het kwadrant onbewust onbe-

Ook nu zijn er initiatieven om het datamanage-

kwaam.

9

ment te verbeteren. Een voorbeeld hiervan is de ISA-95, waar men met datamodellen meer standaard in de structuur probeert te krijgen.

Dit heeft nog niet geleid tot een gedragen standaard. Ook in de vastgoedsector is een initiatief zoals het gebouwdossier niet de opmaat geweest tot een standaard, hetgeen weer tot nieuwe initiatieven leidt, zoals met BOEI10.

Het uitblijven van een gedragen standaard wordt veroorzaakt door het versnipperde landschap van verenigingen en bedrijven. Een initiatief van een beperkte groep kan pas een standaard worden als ook andere groepen dit initiatief overnemen. Hierin heeft de eerste groep dan de steun van meerdere verenigingen en/of organisaties nodig, welke niet gevonden wordt.

Ook op het gebied van definities is er nog geen sprake van een gedragen standaard. Er bestaat reeds een Europese norm voor termen en definities ten aanzien van onderhoud, de CEN EN 13306 Maintenance Terminology. Als men al van

26

8

(Referentie) Informatiemodel Tech – 9 Technisch Systeem Management –

10

Brandveiligheid Onderhoud Energie Inspectie

Onbewust Bekwaam

Initiëren

Borgen

Bewust Onbekwaam

Ontwikkelen

Onbewust Onbekwaam

Bewust Bekwaam

05 • Aanbevelingen In dit hoofdstuk worden aanbevelingen gedaan

Maintenance. De verspreiding van deze initiatie-

om Asset Management verder te ontwikkelen.

ven en de uitwisseling van kennis hierover kan

Dit wordt gedaan aan de hand van de transitie-

vergroot worden, onder andere door een uitrol

soort die nodig is om van de ene fase naar de

over Nederland. Hierin is een rol mogelijk voor

andere te komen.

de (branche)verenigingen.

De verdere ontwikkeling van Asset Management

Initiëren en discussiëren

is belangrijk om Nederland op de kaart te zet-

Rondom de fysieke assets zijn er twee aanbeve-

ten. Het is een exportproduct. Dit belang wordt

lingen naar voren gekomen op het gebied van

door de overheid onderkend, maar is slechts

de organisatie.

beperkt bekend in de markt. Daarbij is het

• Ten eerste is geconstateerd dat het tacti-

zeker ook belangrijk om ontwikkelingen rondom

sche niveau in vele organisaties nauwelijks

Asset Management zoals duurzaam onder-

aanwezig is. De aanbeveling is om aandacht

nemen en Life Cycle Costing te stimuleren.

(presentaties, seminars, publicaties, etc.)

Ook hier is het op zijn plaats om seminars en

te geven aan de rol en het belang van het

presentaties te geven. De overheid kan hierin

tactische niveau in een organisatie.

ondersteunend werken door het uitdragen van

• Ten tweede is geconstateerd dat het ope-

initiatieven op Asset Management gebied.

rationele niveau er niet in slaagt om het

In de media is Asset Management nog geen

strategische niveau te overtuigen van het

algemeen bekend begrip en geen hot issue.

belang van LCC/duurzaamheid denken. De

Duurzaamheid is dat daarentegen wel. Aange-

verenigingen in Nederland zouden hierin

zien duurzaamheid een onderdeel van Asset

een actievere rol kunnen spelen door de

Management is, bestaat hier de mogelijkheid

politiek hierbij te betrekken en visa versa.

om duurzaamheid als kapstok te gebruiken om

Hierbij is het gebruik van de media ook een

Asset Management bij de media onder de aan-

mogelijkheid.

dacht te brengen.

Vanuit de maatschappelijke assets is geconsta-

Om Asset Management verder te helpen in

teerd dat er diverse initiatieven worden ont-

haar ontwikkeling is het raadzaam om dezelfde

plooid, zoals het eerder genoemde World Class

‘taal’ te spreken. Hoewel er reeds definities en

27

standaarden zijn gedefinieerd, is de gedragen-

waarbij gemeenschappelijke onderwerpen op de

heid en de algemene aanvaarding hiervan nog

agenda worden gezet en de individuele onaf-

matig. Hierin is een belangrijke rol weggelegd

hankelijkheid van de verenigingen gewaarborgd

voor de verenigingen.

blijft (à la politieke partijen en regeringstructuur, een ‘verenigingsregering’).

Ontwikkelen en trainen

Voorbeelden van gezamenlijke onderwerpen zijn:

Risicoanalyses zijn een bekend fenomeen in de

• Het verder tot leven brengen van datama-

markt. Echter, de voordelen die uit deze analy-

nagementsystemen door processen op uni-

ses gehaald kunnen worden zijn minder bekend.

forme wijze te ondersteunen. Dit zou kunnen

Zo is het vrij eenvoudig om vanuit een goed

worden geborgd in een leidraad.

opgezette risicoanalyse een LCC-berekening te maken, de beschikbaarheid en betrouwbaarheid te berekenen en om het OHC vast te stellen.

• De vertaling van risicoanalyses naar life cycle principes middels trainingen en seminars.

• De wijze waarop de toegevoegde waarde

Om LCC-berekeningen verder te ontwikkelen, is

centraal wordt gezet in te hanteren KPI-

het van belang om aandacht te schenken aan

structuren. Deze dienen te worden gebalan-

de aansluiting op geldende financiële accoun-

ceerd naar de verschillende niveaus in de

tingprincipes. De overige voordelen zijn middels

organisatie. Hiervoor zouden ‘Service Level’

trainingen verder te ontwikkelen.

templates kunnen worden opgezet.

Ten aanzien van het datamanagement dient meer aandacht te komen voor de voorwaarden en mogelijkheden om meer rendement uit de Asset Data Management systemen te halen.

• Via seminars zou het onderwerp duurzaamheid in relatie kunnen worden gebracht met Asset Management.

• Hoe kunnen bruggen worden geslagen met

Hierbij is er behoefte aan focus op het levend

aanpalende vakgebieden zoals de controllers

houden van systemen.

en financiële directie binnen bedrijven. Dit

Ten aanzien van Asset Management Control is

middels gerichte trainingen en seminars over

er een verscheidenheid van verschillende rap-

bv accountingprincipes.

portages. De aandacht dient zich hier te richten

De aanwezigheid van een leerstoel aan een uni-

op de aanwezigheid van de juiste rapportages

versiteit zou het Asset Management stimuleren.

op alle hiërarchische niveaus en in het bijzonder

Aanbevolen wordt om de haalbaarheid hiervan

het strategisch niveau.

te onderzoeken.

Wanneer de stakeholders meer aandacht en belang zouden hechten aan LCC-berekeningen,

Borgen en certificeren

ontstaat op tactisch niveau meer en meer druk

Het is verstandig om binnen Nederland ook

om deze LCC-berekeningen te maken en wordt

een norm te hebben op het gebied van Asset

het uiteindelijk routine. Om dit te bereiken is

Management, dan wel aan te sluiten op de

het mogelijk via de media aandacht te vragen

reeds ontwikkelde norm PAS 55. Hiertoe is het

aan LCC-denken, de berekeningen te koppelen

belangrijk dat een dergelijke norm onafhanke-

aan de ‘hype’ rond duurzaamheid en tegelijker-

lijk wordt gemaakt van een advies- of certifice-

tijd trainingen/seminars op het gebied van LCC

ringbureau. Het moet een breedgedragen norm

te organiseren.

worden.

Onderzoek de mogelijkheid van een gemeenschappelijke (branche)verenigingstructuur,

28

Nawoord De NVDO dankt alle mensen die meegewerkt

een basis waarop de ontwikkeling van Asset

hebben aan de totstandkoming van dit visie-

Management kan steunen. Het vertrekpunt is

document. Vele NVDO-leden hebben geholpen

vastgesteld en de aanbevelingen zijn voorzet-

door het invullen van een enquĂŞte. Daarnaast

ten ter verdere ontwikkeling van Asset Manage-

hebben tientallen mensen meegewerkt aan

ment en daarmee een duurzame bedrijfsvoering

de interviews. Zonder deze medewerking was

in Nederland. Samen met de overheid, het

het niet mogelijk geweest dit visiedocument te

bedrijfsleven, de verenigingen, de media en de

maken. Het vastleggen van de huidige status

onderwijs- en kennisinstellingen wil de NVDO

en visie ten aanzien van Asset Management is

zich daar sterk voor maken.

29

BIJLAGE Enquêteresultaten In deze bijlage wordt dieper ingegaan op de

Verantwoording

huidige status van Asset Management, waar-

In de vorige paragraaf hebben we reeds

bij onderzocht is in welke mate men een Asset

geconstateerd dat er geen Nederlandse Asset

Management systeem toepast.

Management norm is. Dat wil niet zeggen dat er geen Asset Management in Nederland is.

Normering

Bovendien zijn er diverse andere systemen

Wanneer we willen bepalen wat de status van

(ISO, TPM, RCM, VDM, etc.) die een deel van

Asset Management in Nederland is, hebben

het Asset Management overlappen. Op de vraag

we een meetlat nodig waartegen gemeten kan

of er een Asset Management Systeem (AMS)

worden. En daarmee lopen we meteen tegen

aanwezig is, valt dan ook geen ‘ja’ of ‘nee’ te

een eerste constatering over de status van

verwachten. Het is logischer om een bepaalde

Asset Management in Nederland aan: er is geen

gradatie te kunnen aangeven. En dat geldt

Nederlandse norm voor Asset Management.

voor nagenoeg alle gestelde vragen. Bijna geen

Worden er dan Europese normen gebruikt? Nee,

enkele geënquêteerde maakt gebruik van de

die zijn er niet. Wel is er in Groot-Brittannië de

PAS 55. Het valt dan ook niet te verwachten dat

Publicly Available Specification 55, kortweg de

er op alle vlakken van deze (veelomvattende)

PAS 55, zie hoofdstuk 4. Deze norm is als basis

norm voldaan wordt aan de vereisten. Het doel

genomen voor het statusonderzoek. Aangezien

van de enquête is dan ook om te bepalen welke

de norm te uitgebreid is om in zijn geheel te

gebieden relatief sterk of zwak zijn ontwikkeld,

toetsen, is gekozen om hiervan een vereen-

in plaats van een absolute meting te doen.

voudigde versie te maken, in de vorm van een enquête.

30

Toepassing algemeen

Toepassing ABM

De status van Asset Management is als volgt te

Het Asset Baseline Management omvat onder

kenmerken: uit de enquĂŞte blijkt dat 27 procent

anderen de risicoanalyse en de borging van

van de respondenten vindt dat er een goed of

het beleid en de wet- en regelgeving in het

uitstekend Asset Management Systeem (AMS)

onderhoudsconcept. 27 Procent van de res-

wordt gehanteerd. 45 procent vind dat er een

pondenten geeft aan dat dit goed of uitstekend

matig of slecht AMS is. De documentatie, imple-

gaat. Daarentegen geeft 45 procent aan dat dit

mentatie en het onderhoud van het systeem

slecht of matig geschiedt. Het grootste manco

wordt door de helft van de respondenten met

daarbij is dat er geen procedures zijn voor een

matig of slecht gewaardeerd. 30 procent is van

doorlopende analyse en inschatting van asset-

mening dat deze aspecten goed of uitstekend

gerelateerde risico’s. Wat relatief het beste

zijn. Het beeld wat hiermee geschetst wordt, is

gaat, is dat er rekening wordt gehouden met

dat AM als systematiek nog in een beginfase zit.

de stakeholder risks, zoals het niet voldoen aan

Dit is het globale beeld. In de volgende para-

opbrengstverwachtingen, milieu- en veiligheids-

grafen wordt nader ingezoomd op de gebieden

incidenten, negatieve publiciteit of het schaden

ABM, ADM, AMC en AOM (zie hoofdstuk 2).

van de reputatie van de organisatie.

Het uiteindelijke cijfer dat door de respondenten is gegeven voor ABM is 4,5.

31

Toepassing ADM

Toepassing AMC

Het Asset Data Management omvat onder ande-

Het Asset Management Control omvat o.a. de

ren het gebruik en onderhoud van een Asset

(K)PI’s en de procedures, rapportages en audits

Management informatiesysteem en de procedu-

ter validatie en verificatie van de prestatieindi-

res om de beschikbaarheid en de juistheid van

catoren. 23 Procent van de respondenten geven

de data te verzorgen. 26 procent van de res-

aan dat dit goed of uitstekend gaat. Daaren-

pondenten geven aan dat dit goed of uitstekend

tegen geeft 48 procent van de respondenten

gaat. Daarentegen geeft 47 procent aan dat dit

aan dat dit slecht of matig geschiedt. Hierin is

slecht of matig geschiedt. Grootste verbeterpun-

er één verbeterpunt dat er duidelijk uitspringt,

ten zijn:

namelijk de procedures om de effectiviteit van

• het informatiesysteem zodanig in te richten

het Asset Management systeem te testen. Het

dat het voorziet in mogelijkheden om tot

auditten van het Asset Management systeem

continue verbeteringen van de risicoanaly-

zelf en het proactief meten van de prestaties

ses, inventarisaties en controles te komen.

ten aanzien van de compliance met het beleid

• het verwijderen van verouderde of niet meer

en de wet- en regelgeving volgen op enige

geldige documenten van de locaties waar

afstand op de lijst met verbeterpunten. Rela-

mensen die de documenten gebruiken toe-

tief het beste gaat het dat de uitvoering van de

gang tot hebben.

audits door onafhankelijk van de direct verantwoordelijke wordt uitgevoerd. Verder is men

Relatief het beste gaat:

het meest tevreden over de aanwezigheid van

• het voeren van een procedure waarin het

prestatieindicatoren en de procedures voor het

beheer van documenten, data en informatie

meten van de prestaties en de condities van de

is geregeld.

assets.

• het voorhanden zijn van informatie, digitaal of op papier, die de hoofdelementen van het managementsysteem en hun verbondenheid met elkaar weergeven.

• de beschikbaarheid van de laatste versies van documenten, data en informatie op de locaties waar het goed functioneren van het Asset Management systeem van belang is.

Het uiteindelijke cijfer wat door de respondenten is gegeven voor ADM is 4,3.

32

Het uiteindelijke cijfer dat door de respondenten wordt gegeven voor AMC is 4,2.

Toepassing AOM

Beschouwing status

Het Asset Organisation Management omvat

Uit bovenstaande paragrafen blijkt dat Asset

o.a. het voeren van een Asset Management

Management in Nederland in de beginfase van

systeem, de integratie van de bedrijfsdoelstel-

de ontwikkeling zit. Als totaalscore is door de

lingen en het beleid in dit systeem, de borging

respondenten een 4,3 gegeven. Uit de enquête

van kennis bij medewerkers en de noodmaat-

komt naar voren dat Asset Management zich in

regelen bij calamiteiten en noodsituaties. Het

de fase ‘bewust onbekwaam’ bevindt. Gezien

vastleggen van Asset Management doelen, de

het ontwikkelingstraject, zoals geschetst in

communicatie hierover en de langetermijnplan-

hoofdstuk 2 (Achieve by time), is dat een

ning voor de training van medewerkers zijn

logische positie. Er blijkt uit de enquête geen

hier de grootste verbeterpunten. De training op

duidelijk onderscheid in de sectoren. Vanuit de

korte termijn is daarentegen weer een van de

interviews die zijn gehouden is wel gebleken dat

bestscorende gebieden in het AOM, evenals de

de voorlopers met name in de sectoren infra,

procedures, taken en bevoegdheden bij inciden-

luchtvaart en energie te vinden zijn.

ten en noodsituaties.

Het uiteindelijke cijfer dat door de respondenten wordt gegeven voor AOM is 4,3.

33

Afkortingen en begrippen Asset Management

34

A

Availability

ABM

Asset Baseline Management

ADM

Asset Data Management

AM

Asset Management

AMC

Asset Management Control

BITE

Build In Test Equipment

CE

ConformitĂŠ EuropĂŠenne

CO

Correctief onderhoud

FMECA

Failure mode, effects and criticality analysis

HAZOP

Hazard and operability studies

HAZARD

Gevaar, risico, potentieel schadelijk effect

KPI

Key performance indicator/ Kritische Prestatie Indicator

LCC

Life Cycle Costs

M

Maintainability

MOD

Modificatie

MIS

Management Informatie Systeem

MTBF

Mean Time Between Failure

MTTF

Mean Time to Failure

NVDO

Nederlandse Vereniging voor Doelmatig Onderhoud

OBS

Onderhoud beheersysteem

OH

Onderhoud

PAS

Publicly Available Specification

PI

Performance indicator/ Prestatie Indicator

PO

Preventief onderhoud

PDCA

Plan Do Check Act (Deming Cirkel)

R

Reliability

RAMS

Reliability, Availability, Maintainability and Safety

RCM

Reliability Centred Maintenance

RIE

Risico Inventarisatie en Evaluatie

ROI

Return On Investment

SAO

Storings afhankelijk onderhoud

TAO

Toestand afhankelijk onderhoud

TPM

Total Productive Maintenance

VGWM

Veiligheid, gezondheid, welzijn en milieu

Asset Management Omvat de organisatie en alle taken nodig om installaties gedurende de levensduur op kosteneffectieve wijze in te zetten voor het primaire proces, ter realisatie van de bedrijfsdoelstellingen.

Beschikbaarheid (Availability). De totale tijdsduur dat een installatie inzetbaar is.

Betrouwbaarheid (Reliability). Is de kans op storingsvrij functioneren in een gegeven tijdsinterval onder gedefinieerde omstandigheden. Men zou ook kunnen zeggen: Betrouwbaarheid is ongeveer het aantal storingen.

Benuttinggraad De benuttinggraad is de verhouding tussen de daadwerkelijke tijd dat een installatie is gebruikt voor het vervullen van zijn functie, ten opzichte van de beschikbare tijd.

Correctief onderhoud Is het onderhoud dat plaats vindt nadat een storing heeft plaatsgevonden.

Het systeem wordt weer in goede conditie terug gebracht.

Duurzaamheid Is een ontwikkeling waarbij de huidige wereldbevolking in haar behoeften voor­ziet zonder de komende generaties te beperken om in hun behoeften te voorzien Eco-efficiëntie Het aanleveren van concurrentiële geprijsde goederen en diensten die de menselijke behoeften bevredigen en levenskwaliteit met zich meebrengen, terwijl gestaag de ecologische impact en de grondstofintensiteit doorheen de volledige levenscyclus verminderd wordt tot een niveau dat minstens in overeenstemming is met de draagkracht van de aarde.

Kosteneffectiviteit De kosteneffectiviteit is een samenstelling van de systeemeffectiviteit en de kosten tijdens de levensduur. De technische prestatie wordt bepaald door de betrouwbaarheid en beschikbaarheid. De operationele prestatie wordt bepaald door de benuttinggraad en de productiviteit. De duurzaamheid prestatie wordt bepaald door de eco-efficiëntie.

Onderhoudbaarheid (Maintainability). De gemiddelde tijd die nodig is een installatie weer gebruiksklaar te maken. In het engels Mean Time To Repair.

Preventief onderhoud Is het onderhoud dat plaats vindt voordat een storing optreedt. Het systeem wordt in goede conditie gehouden.

Productiviteit De productiviteit is de verhouding tussen de gerealiseerde en de gewenste productie.

35