4
#
nr. 04/2026
Vakblad Asset Management
EIGENAARSCHAP Inspecties
Afvalstromen Shutdown (grootschalige) Onderzoeksfaciliteiten
1
‘Ik wilde nooit mijn eigen werk hoeven keuren.’ Voordat ik D-TACS oprichtte, zag ik binnen de bouw en installatiewereld te vaak dat dezelfde partij die een installatie ontwierp of bouwde ook degene was die achteraf controleerde of het werkte. Dat voelde voor mij niet zuiver. Een gebouw dat moet presteren zoals is afgesproken, verdient een blik die nergens anders bij betrokken is geweest. Daarom richtte ik D-TACS op, een bureau dat volledig onafhankelijk installaties en systemen toetst op functionaliteit, veiligheid en kwaliteit. Wij ontwerpen niet, wij bouwen niet, wij keuren nooit ons eigen werk. Wat overblijft is een eerlijk antwoord op de vraag of een gebouw daadwerkelijk doet wat ervan verwacht wordt.
#
2 nr. 02/202
Benieuwd wat dat voor jouw project betekent? 6
Die onafhankelijkheid is precies waarom opdrachtgevers, aannemers en beheerders in Nederland ons inschakelen ent anagem wanneer zekerheid geen bijzaak mag zijn. Asset M akblad
Asset Vakblad
MEDIA
Exclusief partner voor branche- en beroepsverenigingen
15766
AM 2026
NVDO_V
okt
#
Asset Vakblad
14861
your
st in ng en ru ement menha Meer sa Asset Manag in jouw e& kansen Servic
Exclusief partner voor brancheen beroepsverenigingen
26 29-04-20
0226 - 33 16 86 www.elma.nl j.meijer@elma.nl
AM
NVDO_V
mm.indd
gRUG4,5
msla 2025-6_O
8 25 13:2
28-11-20
#
1
Vakblad
ent anagem Asset M
TED CONNEC ltaat or Re su d e n vo in b r e V
tenet ef warm Innovati cept e on innovati Energiec g eens e en no Innovati iligheid ve ine Mach
9 26 09:2
17-06-20
#
1
minder er echter niet? mie is lke le econo eren en we die niet onstabie uitvo projecten or een kunnen we s achter gen. Do ten de risico’ te vervanWelke projec zijn en verou om t dit e teg wa . eft En ord op ategie de beho te maken r het bedrijf? PEX str n antwo hillende , groeit s om keuzes voo uw CA als ee rsc ouderen on waarde Wat is van ve twikkeld uit het ets ver r. Dit dwingt mische npak on men op basis t maximale onze ass e econo ikbaa PA aa he Doordat dget besch de meest de SA issingen te ne ren, wordt n ere bu tion stu CAPEX vangingen lev Mainnovate CAPEX-besl op risico te ver e en ie heeft juis kt? Welke thodolog helpt de Door op waard opgepa MXL me lio Analysis ct. worden VDM zen VD rtfo s impa S OF de bewe gic Asset Po t en busines EAR 25 Y Binnen Strate alitei TING a. De , kritik BRA en mm rm E dile C LE ringsvo . veroude udget gehaald CAPEX-b nl/SAPA m/ .co on innovati atie ma er inform Voor me 6
2026-3_O
1
! : opgelet derhoud AI in On schap Vakman t(s) udsrobo d Onderho Defensiewerel re Bijzonde
nr. 01/202
O_VAM
NVD 15767
mm.indd
3
L ENTRA A HOUD C ONDER ren! inspire Laat je
ent Managem
dering?
G4,5 mslagRU
12:08
der ter min is er ech lke niet? nomie we biele eco eren en ten die niet n onsta en we uitvo ter projec Door ee nn dering? vangen. projecten ku de risico’s ach rou ver ve te tegen efte om maken. Welke jf? En wat zijn op dit ategie dri twoord de beho te PEX str r het be een an rschillende , groeit s om keuzes uw CA ld als ve arde voo ouderen on t Wat is che wa ets ver r. Dit dwingt ontwikke op basis van ximale uit he economis aanpak onze ass men ikbaa het ma SAPA meeste Doordat dget besch en te ne , wordt eren de bu tion de eslissing co te sturen innova X-b CAPEX vangingen lev Ma PE risi CA eft op ver logie he helpt de juiste op waarde en kt? Welke do pa tho ge XL op M me lio Analysis ct. Door worden VDM zen VD rtfo s impa S OF de bewe gic Asset Po t en busines EAR 25 Y tei Binnen Strate TING kritikali a. De BRA rmen, dilemm CELE ringsvo . veroude udget gehaald X-b PA PE SA CA nl/ on.com/ innovati atie ma er inform Voor me
De accountmanagers van onze er upmediapartner in’ ‘Pow Elma Media informeren enSadviseren AP cha u graag. eter en verb eten. risico´s ement-k Ontdek t Manag ber. & Asse 6 okto ice rv Se ent op t Ideo ev he or vo je aan eld m Scan &
Water
5 5 nr. 05/202
VRAAG NAAR DE MOGELIJKHEDEN
set s van As Beheren rzoek, Metselen de Betonon stroom ces op Smeltpro
htlijn Kaderric cteriën, met ba
6
ADVERTEREN BIJ DE NVDO? 6 1
nen is Tijd win ud winnen o on de r h
nr. 03/202
minder er echter niet? mie is lke le econo n en we die niet onstabie we uitvoere projecten or een en g? gen. Do jecten kunn risico’s achter rin de van de pro verou te ver tegen efte om maken. Welke jf? En wat zijn op dit ategie dri twoord de beho te PEX str r het be een an rschillende , groeit s om keuzes uw CA ld als ve arde voo ouderen on t Wat is che wa ets ver r. Dit dwingt ontwikke op basis van ximale uit he n economis aanpak onze ass ma ikbaa SAPA te neme , wordt het meeste Doordat dget besch ren eren de bu tion de issingen stu X lev esl ova n te PE inn X-b ge co CA Ma PE gin risi vervan ie heeft juiste CA waarde en op log de kt? Welke do pa lpt tho op he opge MXL me lio Analysis ct. Door worden VDM zen VD rtfo s impa S OF de bewe gic Asset Po t en busines EAR 25 Y tei Binnen Strate TING kritikali a. De BRA rmen, dilemm CELE ringsvo . veroude udget gehaald X-b PA CAPE nl/SA on.com/ innovati atie ma er inform Voor me
.indd
ent Managem
TIJD
ELMA
UG4,7mm
6 5 nr. 06/202
V
lagR -02_Oms
#
Scan de code, dan plannen we een vrijblijvende kennismaking.
Vakblad
ent anagem Asset M
ERING ENGINE tuk vraags nergie e t e h en
op Diepte itie Warmte ns en de tra Europa b ance La Mainten in Beeld Techniek
4
#
nr. 04 / 2026
Colofon VAM is het vakblad voor Asset Management in Nederland.
Concept en realisatie Elma Media B.V. Keizelbos 1, 1721 PJ Broek op Langedijk 0226 33 16 00 www.elma.nl Art Direction Elma Media B.V. Hoofdredacteur Ellen den Broeder-Ooijevaar, Verenigings Manager NVDO Redactie Ian van den Brink, Project Coördinator NVDO VAM is een uitgave van de NVDO Nederlandse Vereniging voor Doelmatig Onderhoud Lange Schaft 7G 3991 AP Houten 030 634 60 40 www.nvdo.nl info@nvdo.nl Auteurs Pieter Pulleman (Shutdown bij Starbucks en Safety Neste Rotterdam) Ian van den Brink, NVDO (Ontmoet) Ideo (Eigenaarschap in Asset Management) Laura van der Linde, Mainnovation (rubriek Asset Management) Evi Husson (Shell Centrale Werkplaats) RVB (Boeggolf-programma) Ellen den Broeder-Ooijevaar (alle overige artikelen) Druk Elma Media B.V. Advertentie-exploitatie Elma Media B.V. Silvèr Snoek - Sales Manager 0226 33 16 67 - s.snoek@elma.nl
VOORWOORD <
Innovatie begint niet met technologie, maar met eigenaarschap Tja, ik zeg het eerlijk: wij zijn thuis lid van de Postcode Loterij. En echt niet primair om de goede doelen te steunen, maar gewoon om te winnen. Ik moet er namelijk niet aan denken dat onze straat de prijzen binnensleept en wij niet… Maar, de Postcode Loterij is meer dan alleen Gaston Starreveld, Caroline Tensen en Winston Gerschtanowitz. Want, onlangs las ik over de Tech Days van de Postcode Loterij. Meer dan 150 medewerkers kwamen samen voor workshops, simulaties en een hackathon. Niet om nóg meer technologie te bouwen, maar om samen oplossingen te ontwikkelen voor maatschappelijke vraagstukken. Wat mij vooral trof, was niet de technologie zelf, maar de manier waarop samenwerking, kennisdeling en eigenaarschap centraal stonden. In Onderhoud hebben we vaak de neiging om innovatie te koppelen aan nieuwe systemen, sensoren, AI of data-analyse. Natuurlijk zijn dat belangrijke ontwikkelingen. Maar de echte vraag is: wie voelt zich eigenaar van die innovatie? De mooiste ideeën ontstaan zelden achter een bureau of in een projectgroep. Ze ontstaan wanneer mensen vanuit verschillende disciplines samenkomen, elkaars uitdagingen begrijpen en gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor een beter resultaat. Precies dat gebeurde tijdens de Tech Days. Medewerkers stapten uit hun dagelijkse rol, werkten samen aan een gemeenschappelijk doel en creëerden oplossingen die anders waarschijnlijk nooit waren ontstaan. Dat principe herkennen we ook in Onderhoud. De grootste verbeteringen ontstaan vaak niet door een nieuwe tool, maar doordat operators, technici, engineers en managers samen eigenaar worden van de prestaties van een installatie. Wanneer Onderhoud niet wordt gezien als ‘de verantwoordelijkheid van de technische dienst’, maar als een gezamenlijke opgave, ontstaat ruimte voor vernieuwing. Eigenaarschap betekent namelijk meer dan verantwoordelijkheid dragen. Het betekent initiatief nemen, durven experimenteren, fouten bespreekbaar maken en actief bijdragen aan verbetering. Daarvoor is een cultuur nodig waarin mensen zich veilig voelen om ideeën te delen en over de grenzen van hun eigen functie heen te kijken. Opvallend genoeg waren juist onderwerpen als psychologische veiligheid en cross-functioneel samenwerken populair tijdens de Tech Days. Misschien ligt daar wel de belangrijkste les voor ons vakgebied. We investeren veel in technologie, maar misschien moeten we minstens zoveel investeren in de mensen die ermee werken. Want een organisatie wordt niet innovatiever doordat ze nieuwe technologie koopt. Ze wordt innovatiever doordat mensen zich eigenaar voelen van de toekomst. En misschien is dat wel de essentie van modern onderhoud: niet het onderhouden van assets, maar het ontwikkelen van een cultuur waarin mensen samen verantwoordelijkheid nemen voor continu verbeteren. Want waar eigenaarschap groeit, volgt innovatie vanzelf. Ik vind het super leuk dat de Postcode Loterij zich hier sterk voor maakt. Ik zal ze eens bellen om te vragen of er een kans is dat ze ook Maintenance Days willen organiseren. Dat is pas winnen,…. voor de hele straat! Ellen den Broeder-Ooijevaar, Hoofdredacteur VAM en Verenigings Manager NVDO 3
VAN DE VOORZITTER <
Eigenaarschap
vraagt meer dan verantwoordelijkheid In Asset Management praten we veel over eigenaarschap. We benoemen asset owners, wijzen verantwoordelijkheden toe en leggen processen vast. Dat is nodig. Maar echt eigenaarschap gaat verder dan wat er in een organogram, functieprofiel of RASCI-matrix staat. Eigenaarschap zit in de keuzes die we iedere dag maken. Het zit in de monteur die een afwijking meldt die niemand nog heeft gezien. In de werkvoorbereider die niet alleen de vraag uitvoert, maar ook nadenkt over de consequenties. In de assetmanager die verder kijkt dan budgetten en prestaties van vandaag en verantwoordelijkheid neemt voor morgen. Eigenaarschap kent vele vormen. Formeel en informeel. Formeel eigenaarschap is zichtbaar. Het staat op papier en geeft bevoegdheden, verantwoordelijkheden en mandaat. Informeel eigenaarschap is minder zichtbaar, maar minstens zo belangrijk. Het ontstaat wanneer mensen zich verbonden voelen met hun werk, hun assets en het gezamenlijke resultaat. Juist daar ontstaat soms een misverstand. Verantwoordelijkheid nemen is niet hetzelfde als verantwoordelijkheid overnemen. Het betekent niet dat je alles naar je toe trekt of buiten je mandaat handelt. Professioneel eigenaarschap begint met het kennen van je rol en het respecteren van de verantwoordelijkheden van anderen. Dat betekent niet dat je wegkijkt wanneer een collega vastloopt of een risico ontstaat. Dan laat je eigenaarschap zien door te helpen, kennis te delen, verbindingen te leggen of een probleem bij de juiste eigenaar onder de aandacht te brengen. Je neemt het
‘
eigenaarschap niet over, maar draagt wel bij aan de oplossing. De mooiste voorbeelden zie ik vaak daar waar niemand er expliciet om vraagt. Collega’s die een probleem oppakken omdat het opgelost moet worden. Teams die samenwerken over afdelingsgrenzen heen. Professionals die niet denken: “Dit is niet mijn taak”, maar vragen: “Wat heeft de organisatie nodig en hoe kan ik vanuit mijn rol bijdragen?” In een wereld waarin assets steeds complexer worden, kunnen we niet alles vastleggen in procedures. Afspraken, rollen en governance zijn belangrijk, maar uiteindelijk maken betrokken mensen het verschil. Voor mij draait eigenaarschap daarom niet alleen om verantwoordelijkheid nemen, maar ook om verantwoordelijkheid voelen. Het vraagt vakmanschap, nieuwsgierigheid en soms de moed om elkaar aan te spreken. Want eigenaar zijn van een asset betekent óók eigenaar zijn van de prestaties, risico’s én toekomst ervan. Als onderhouds- en assetmanagementprofessionals hebben wij daarin een sleutelrol. Duurzame prestaties ontstaan alleen wanneer mensen zich daadwerkelijk eigenaar voelen. Laten we daarom niet alleen investeren in onze assets, maar ook in het versterken van eigenaarschap. Uiteindelijk zijn het niet de systemen, processen of contracten die het verschil maken. Het zijn de mensen die zich betrokken voelen en besluiten verantwoordelijkheid te nemen. Ronald Wever, Voorzitter
Werkelijk eigenaarschap herken je niet aan hoeveel verantwoordelijkheden iemand naar zich toetrekt, maar aan de bereidheid om bij te dragen
4 oktober 2026
Inhoud
01 02
03 Voorwoord
04 Van de voorzitter
03 04 05 06 07
08 Van papieren tijger naar eigenaarschap
08 09 10 11
12 Een succesvolle shutdown
06 ‘Uiteindelijk zijn de monteurs onze belangrijkste assets’ > De loopbaan van Roy van Dam begon met de studie Mechanical Engineering in Delft. European Maintenance Manager Award 2026 10
12 13 14 15
16 Eigenaarschap in Asset Management
16 17 18 19
20 Mens en technologie versterken elkaar
If you see it, you own it. Dat is eigenaarschap! 15 Als materiaal zelf weet wat het moet doen 18
20 21 22 23 24
‘Je bent onderdeel van het systeem en daarmee heb je verantwoordelijkheid’ 22
25
25 Wat gebeurt er met verwerkte
26
en vrijgekomen materialen?
27
28 De data zijn van de klant, de beslissing blijft die van de assetmanager
28
Makkelijker onderwaterinspectie met een zachte grijper 26
29 30 31
32 Slimme assets zien, leren en presteren steeds beter
32 34 35
36 Met Boeggolf kunnen we veel sneller onderhoud uitvoeren
36
46
Eigenaarschap als Versneller van Waardecreatie 34
37 38 39
40 Wie is eigenaar als de asset ‘op’ is?
Kort 31
33
40
Prestatiecontracten vragen om een nieuw soort eigenaarschap 38
41 42 43
4 projecten, 1 aanpak 42
44 45 46
“We hebben een enorme drive om goede service te leveren”
47 48 49
50 Eigenaarschap begint met investeren in wat morgen mogelijk maakt
50
Werknemers verplicht betrekken bij veilig werken 48
51 52 53
54 Casus
Kort 45
CursusKalender 52
54 55 56
5
Roy van Dam Foto: privé collectie 6 oktober 2026
Wie
Roy van Dam
ONTMOET Roy van Dam <
Wat Sr. Maintenance Engineer bij Vattenfall
De loopbaan van Roy van Dam begon met de studie Mechanical Engineering in Delft. Tijdens zijn studie ging Van Dam aan de slag als Project Engineer bij Ivy Global. “In die studentenbijbaan kon ik het geleerde gelijk in de praktijk toepassen. Zo werkte ik aan onderhoudsvraagstukken, tekeningen en projectplannen”. Na zijn afstuderen wilde hij buiten die vertrouwde omgeving ervaring opdoen en kwam hij als Reliability Engineer bij Sonac terecht. Later volgde een rol als Asset Management Consultant bij Veerenstael, met opdrachten bij onder andere Evides en Tata Steel. Toch begon het te kriebelen. “Als consultant lever je een opdracht op en ga je verder. Door mijn verantwoordelijkheidsgevoel bleef ik nieuwsgierig naar wat er in de uitvoering gebeurde”.
> Eerst precies, daarna op gevoel. Van Dam is vader van
> Zelf aan het roer. Die behoefte bracht hem bij Vattenfall. Daar
> Eigenaarschap begint op de werkvloer. Diezelfde gedach-
houdt Van Dam zich onder meer bezig met risicoanalyses, RCA’s, onderhoudsconcepten en het ontwikkelen van een langetermijn assetplan. Informatie uit SAP en geografische systemen maken de staat van assets inzichtelijk, maar ook welke risico’s spelen en welke investeringen eraan komen. “Als je voor een nieuw project bijvoorbeeld de grond in moet, wil je voorkomen dat je aansluit op een stuk leiding dat twee jaar later vervangen moet worden. Dan kun je beter vooruitdenken en werkzaamheden combineren”.
te geldt ook voor de monteurs. Goede dataregistratie is essentieel om Onderhoud te verbeteren, maar dat vergt ook extra administratie. “Ik probeer uit te leggen wat dat uiteindelijk oplevert. Als informatie goed wordt vastgelegd, voorkomen we bijvoorbeeld dat iemand voor niets bij een asset staat. Tegelijkertijd luister ik naar waar monteurs tegenaan lopen. Kost registratie te veel tijd, dan kijken we hoe het slimmer kan”.
> Van bedenken naar gebruiken. Eigenaarschap is een belangrijke pijler in een assetplan. “Als ik iets bedenk, leg ik het niet op de plank. Mensen moeten ermee kunnen en willen werken”. Daarom maakte Van Dam een GIS-kaart met asset kenmerken waarmee hij langs verschillende afdelingen ging. Niet alleen om te vertellen wat er was ontwikkeld, maar ook om reacties op te halen. Wat ontbreekt er? Waar lopen gebruikers tegenaan? En, wat kan beter? “Dat kost soms extra energie, maar als het mijn project is, wil ik ook zorgen dat het landt”.
‘
twee kinderen, sport graag en staat regelmatig in de keuken. Bij een nieuw recept volgt hij de eerste keer nauwkeurig alle stappen. Daarna ontstaat vanzelf ruimte om te experimenteren en het steeds meer naar zijn eigen hand te zetten. “De tweede keer kijk ik wat ik zelf anders zou doen. Eigenlijk net als bij Onderhoud: eerst volgens het voorschrift, daarna kijk je op basis van ervaring hoe iets beter kan”.
Juist daarin zit voor hem eigenaarschap: niet alleen je eigen verantwoordelijkheid pakken, maar ook anderen meenemen en samen blijven zoeken naar verbetering. “Linksom of rechtsom: we zorgen er gezamenlijk voor dat iets slaagt”. <
‘Uiteindelijk zijn de monteurs onze belangrijkste assets’ 7
ASSET MANAGEMENT <
Van papieren tijger naar eigenaarschap
Foto: Gasunie
Wat begint als een zoektocht naar efficiëntere systeembeleidsplannen, groeit bij Gasunie uit tot een fundamentele verandering in de manier waarop Asset Management wordt georganiseerd. De vraag was aanvankelijk eenvoudig: hoe halen we bruikbare stuurinformatie uit tientallen omvangrijke documenten? Het antwoord bleek niet alleen te liggen in slimmere plannen en rapportages. Ronald Slegers, verantwoordelijk projectleider, vertelt hoe Gasunie assetsturing inrichtte. Gasunie is een infrastructuurbedrijf voor energie. In Nederland en Noord-Duitsland beheert en onderhoudt Gasunie de netwerken, terminals en opslagfaciliteiten voor gas. Nu is dat nog vooral aardgas. Dit zal met de energietransitie steeds verder verschuiven naar groen gas, warmte en waterstof. Daarnaast werkt Gasunie mee aan de aanleg en het beheer van infrastructuur voor de opslag van CO2.
> Asset regisseur. Begin 2025 is een studie gestart, gevolgd door een pilotproject, met als doel volledig inzicht in asset-gerelateerde risico’s, prestaties en benodigde maatregelen, zodat tijdig kan worden bijgestuurd naar een acceptabel risico-, kosten en prestatieniveau. Of zoals Slegers het kort samenvat; “We zagen verbetermogelijkheden en daar zijn we mee aan de slag gegaan”. Slegers heeft binnen de afdeling Asset Management de rol van asset regisseur. “Asset Management is binnen de business line Methaantransport opgedeeld in tien asset categorieën. Een asset categorie is een afgebakende groep assets met een gemeenschappelijke functie en vergelijkbare kenmerken, zoals bij8 oktober 2026
voorbeeld een compressorstation, gasontvangststation of leiding. Per asset categorie is er een asset regisseur, die verantwoordelijk is voor het specifieke assetbeleid, de prestaties, risico’s en maatregelen.
> Papieren tijger. Deze tien asset categorieën bestaan uit 76 technische systemen, zoals compressoren, afsluiters, instrumentatie et cetera. Per technisch systeem was het beleid ten aanzien van de instandhouding van de functionaliteit en beschikbaarheid vastgelegd in systeembeleidsplannen. Dit beleid werd beschreven in omvangrijke Word documenten. Het regelmatig actualiseren van deze documenten koste veel tijd en het ontwikkelen van een integrale Long Term Asset Planning was haast een onmogelijke opgave. “Het was een beetje een papieren tijger. Uit al deze bestanden de informatie halen die jij nodig hebt voor een specifieke asset of asset categorie, was enorm arbeidsintensief. Dat moest slimmer en efficiënter”. Slegers heeft toen het initiatief genomen om een studie op te starten. Heel bewust heeft hij daar een externe partij bij betrokken.
“Ook andere bedrijven hebben hiermee te maken. Hoe doen zij dit? Wat kunnen we van hen leren? Mainnovation bracht kennis en ervaring uit vergelijkbare organisaties in en hielp ons bij het ontwikkelen van een praktische aanpak. Via een gerichte pilot konden we de ideeën concreet uitwerken, de meerwaarde aantonen en engineers en managers enthousiast maken voordat we de werkwijze breder uitrolden”.
> Asset teams. Het begon als een documentenvraagstuk, maar daarachter zat eigenlijk een besturingsvraagstuk. Slegers; “Het was als een ingewikkelde puzzel, waarvan alle stukjes wel aanwezig waren, maar niet goed op elkaar aansloten. Om structuur aan te brengen gingen teams aan de slag met een deel van die puzzel”. Dit leidde ertoe dat ook de processen en de rollen onder de loep werden genomen. Het probleem was namelijk niet alleen dat de informatie moeilijk toegankelijk was, het probleem was ook dat er geen duidelijke eigenaar was van de informatie, de plannen en het doorvoeren van de besluiten. “Zo zijn de asset teams ontstaan, met een asset regisseur, een maintenance engineer en een reliability engineer per asset categorie die eigenaarschap kunnen nemen. Vanuit één multidisciplinair team worden zo risico’s, prestaties en benodigde maatregelen beoordeeld waarmee beter onderbouwde keuzes ontstaan bijvoorbeeld in relatie tot onderhoud en te plannen (vervanging)investeringen”.
‘
> Eigenaarschap. Asset teams komen maandelijks bij elkaar. Er is een duidelijke agenda, die is gekoppeld aan de financiële planning- en control-cyclus, waarbinnen besluiten worden genomen over investeringen en begrotingen. De keuzes die daar gemaakt worden leiden tot aanpassing van assets, onderhoud, beleid of procedures en deze worden via de asset teams doorgevoerd. “En ja, veranderingen leiden ook wel tot weerstand. Goed communiceren – het waarom van een verandering uitleggen en serieus omgaan met de feedback die wordt gegeven – zorgt dat we dit goed kunnen opvangen”. Slegers voelt zich als initiatiefnemer bijzonder betrokken en verantwoordelijk voor het volledige proces. “Eigenaarschap voor resultaten is één van de cultuurwaardes van Gasunie. En zo zie ik het ook. We hebben ervoor gezorgd dat de asset teams en de gewijzigde aanpak zijn opgenomen als strategisch doel binnen Asset Management. Er is draagvlak en commitment van het management. Dat is natuurlijk fantastisch”.
> Bijvangst. Dit project heeft bovendien geleid tot meer verbinding tussen Operations en Asset Management. “Dat was geen doel, maar een heel prettig gevolg en het versterkt de impact die we kunnen maken. Samen. Met elkaar. Voor de BV Nederland. Dat hogere doel zie en voel ik wel”. Zo bleek dit gevecht met de papieren tijger een diepere laag te bevatten die leidde tot meer eigenaarschap. Betrokken collega’s die voelen dat ze echt invloed hebben op risico’s, prestaties en maatregelen. <
‘Gasunie vereenvoudigde het systeembeleid en gaf assetteams de regie over prestaties, risico’s en maatregelen’
’
Compressorstation Ommen Foto: Gasunie
9
AWARD WINNER <
European Maintenance Manager Award 2026 A recognition for maintenance leadership that shapes the future
“Maintenance is no longer about fixing equipment. It is about creating value for the entire business”. That message resonated throughout EuroMaintenance 2026 in Luleå, Sweden, where the European Federation of National Maintenance Societies (EFNMS) presented the European Maintenance Manager Award (EMMA) to Alessandro Spadini of the Barilla Group. The award honours individuals whose leadership has fundamentally strengthened maintenance within their organisations while contributing to the development of the profession itself. Presented every two years during the EuroMaintenance Congress, the EMMA recognises far more than technical expertise. Candidates are nominated by their national maintenance societies and evaluated by an international jury on their professional achievements, leadership, innovation and contribution to the maintenance community. Previous winners have demonstrated that successful maintenance managers not only improve reliability and availability but also influence corporate strategy, sustainability and organisational culture.
> Who is the winner? Alessandro Spadini embodies that evolution. Nominated by the Italian maintenance society A.I.MAN., he has dedicated more than thirty years to the Barilla Group, one of the world’s best-known foodmanufacturers. After graduating in Aeronautical Engineering from the Polytechnic University of Milan, he joined the company in a technical role before progressing through maintenance, engineering and manufacturing leadership positions. Today he 10 oktober 2026
serves as Global End-to-End Process Redesign Leader, where he helps shape business processes across the company’s international production network.
> Who is his employer? That network is impressive in every respect. Barilla operates 26 manufacturing facilities worldwide with a replacement asset value exceeding €7 billion. More than 700 maintenance professionals are responsible for keeping those assets safe, reliable and productive, supported by annual maintenance investments of around €250 million. Managing maintenance at this scale requires much more than technical knowledge. It demands the ability to connect people, processes, digital technologies and business objectives into one coherent strategy. Throughout his career, Spadini has consistently promoted maintenance as a strategic business function rather than a support activity.
Under his leadership, reliability, continuous improvement, digitalisation and cross-functional collaboration have become inseparable. Maintenance decisions are linked directly to production performance, product quality, sustainability and long-term competitiveness. It is precisely this integrated vision that impressed the EMMA jury.
> People Drive Maintenance Excellence. Accepting the award, Spadini emphasised that the recognition belongs not only to him, but to the many colleagues with whom he has worked over the years. He described maintenance as a profession undergoing profound transformation. Digital technologies, advanced analytics and artificial intelligence are changing the way organisations manage physical assets, but technology alone is never the answer. Success still depends on competent people who understand equipment, collaborate across disciplines and are willing to challenge established ways of working.
‘Maintenance leadership turns technical excellence into lasting business value’
He also addressed one of the greatest challenges facing European industry: attracting the next generation of maintenance professionals. Spadin; “tomorrow’s engineers will need a unique combination of technical expertise, analytical thinking and digital capabilities. Maintenance is becoming increasingly attractive because it sits at the intersection of engineering, sustainability, innovation and operational excellence”.
> The scale of Barilla’s operations is substantial. The choice of Alessandro Spadini as European Maintenance Manager 2026 therefore reflects more than an impressive personal career. It illustrates how the role of the maintenance manager has evolved across Europe. Today’s maintenance leaders are expected to be business partners, transformation managers and ambassadors for sustainable industrial performance. Reliability remains essential, but its real value lies in enabling organisations to operate safely, efficiently and competitively in an increasingly complex world. For the European maintenance community, the EMMA is therefore not simply an award. It is a statement about where the profession is heading. Alessandro Spadini’s career demonstrates that the future of maintenance belongs to leaders who combine engineering excellence with strategic vision, who inspire people as much as they optimise assets, and who understand that maintenance is no longer a cost to be controlled but a capability that creates lasting value. <
Alessandro Spadini About the European Maintenance Manager Award (EMMA) The European Maintenance Manager Award (EMMA) is jointly organised by the European Federation of National Maintenance Societies (EFNMS) and the Salvetti Foundation and is presented every two years during the EuroMaintenance Congress. Established in 1988, the award recognises outstanding maintenance leaders who have made a lasting contribution to their organisations and to the maintenance profession across Europe. Candidates are nominated by their national maintenance societies and evaluated by an international jury representing both organisations, recognising excellence in leadership, innovation and professional achievement.
“I am deeply honoured to receive this award, for which I would first like to thank EFNMS and the Salvetti Foundation. This award represents an important recognition not only of my professional journey, but also of the people who work for the industrial maintenance and of the increasingly strategic role that maintenance plays in modern industry. Today, managing, optimising and innovating plants means contributing directly to companies’ competitiveness and sustainability. It is essential to convey to younger generations the value of this profession: a field in which technical skills and dedication, together with professional curiosity, are combined with data analysis and digital technologies. It is precisely from the convergence of these elements that the factories of the future are born”.
11
THEMA ARTIKEL <
Fabriek in het Amsterdamse havengebied Foto: Starbucks
Een succesvolle shutdown is een kwestie van eigenaarschap Een verpakkingslijn van ruim vijftien jaar oud vervangen of de levensduur met enkele jaren verlengen? Voor Starbucks Manufacturing EMEA in Amsterdam was dat geen puur technische afweging. De beslissing draaide uiteindelijk om risicobeheersing, samenwerking en eigenaarschap. Niet één persoon of afdeling werd eigenaar van het project, maar een multidisciplinair team dat stap voor stap de verantwoordelijkheid overdroeg aan de volgende schakel in de organisatie. De fabriek van Starbucks Manufacturing EMEA in het Amsterdamse havengebied is de enige koffiebranderij van Starbucks in Europa. Vanuit deze locatie worden koffiebonen voor Europa, het Midden-Oosten en Afrika geroosterd, verpakt en gedistribueerd. De fabriek verwerkt groene koffiebonen uit Latijns-Amerika, Afrika en Azië tot single origen koffies en uiteenlopende koffie blends die uiteindelijk in Starbucks-vestigingen terechtkomen. De productielocatie beschikt over drie branders en drie verpakkingslijnen en draait vijftien shifts per week, van zondagavond tot vrijdagavond.
> Einde levensduur. Binnen de verpakkingsafdeling draait
Line4 Foto: Starbucks
12 oktober 2026
onder meer een lijn voor de bekende consumenten-verpakkingen van 250 gram. Die installatie naderde het einde van haar technische levensduur en stond aanvankelijk op de nominatie om te worden vervangen. Om die reden voerde Starbucks de afgelopen jaren alleen het noodzakelijke onderhoud uit. Door veranderende
‘
‘Iedereen is gedurende het hele traject betrokken geweest en tekent zelf af voor zijn eigen verantwoordelijkheid’
marktomstandigheden en geopolitieke onzekerheid besloot Starbucks de vervangingsinvestering echter enkele jaren uit te stellen. Dat betekende wel dat de bestaande lijn nog drie tot vijf jaar betrouwbaar moest blijven functioneren. “Je kunt het vergelijken met een auto waarvan je weet dat je hem eigenlijk wilt vervangen”, zegt reliability engineer Guido Hendriks. “Dan ga je niet vlak daarvoor nog de banden vervangen. Maar als je besluit toch nog een aantal jaren door te rijden, moet je opnieuw bepalen welke investeringen wél noodzakelijk zijn”.
> Grondige analyse. De eerste stap was daarom een grondige analyse van de installatie. Samen met de OEM, de eigen maintenance-organisatie en de afdeling Operations werd vastgesteld welke onderdelen nog met regulier preventief onderhoud beheersbaar waren en welke componenten daadwerkelijk aan het einde van hun levensduur waren gekomen. Die analyse resulteerde in een omvangrijke onderhoudsscope. Complete aandrijfmodules werden vervangen, evenals lagers, tandwielen, geleidingen, vacuümsystemen, cilinders, transportbanden, vormdelen en diverse slijtagegevoelige componenten. Ook de verouderde gebruikersinterfaces maakten plaats voor een modern bedieningspaneel. Daarnaast werd een nieuwe gasanalyse-installatie geplaatst, waardoor het stikstofverbruik aanzienlijk kan worden teruggebracht.
’
Volgens Hendriks was het uitgangspunt daarbij steeds hetzelfde: niet zoveel mogelijk vervangen, maar precies dát vervangen wat nodig was om de gewenste levensduur veilig en betrouwbaar te realiseren.
> Risicobenadering. De uiteindelijke investeringsbeslissing werd nauwelijks onderbouwd met technische argumenten. In plaats daarvan koos Starbucks voor een risicobenadering. “We brachten voor verschillende scenario’s de risico’s op het gebied van veiligheid, kwaliteit, leverzekerheid en onderhoudskosten in kaart en vertaalden die per scenario naar een financiële waarde”. Daardoor ontstond niet langer een discussie over de vraag óf onderhoud technisch noodzakelijk was, maar over de omvang van het bedrijfsrisico wanneer onderhoud achterwege zou blijven. “Als techneut zeg je al snel dat iets vervangen moet worden”, vertelt Hendriks. “Maar het management wil weten welk risico je loopt, wat dat risico kost en hoeveel je kunt besparen door maatregelen te nemen. Zodra je het gesprek op die manier voert, ontstaat er een heel andere discussie”. De businesscase werd uiteindelijk zonder aanpassingen goedgekeurd door het Amerikaanse hoofdkantoor. Volgens Hendriks speelde daarbij mee dat de risicoanalyse op een gestructureerde manier was opgebouwd en niet uitsluitend vanuit techniek was beredeneerd.
> Verantwoordelijkheid verdelen en overdragen. Starbucks stelde een multidisciplinair projectteam samen met vertegenwoordigers van maintenance, operations, werkvoorbereiding, safety, training en projectleiding. Ook de OEM’er maakte integraal onderdeel uit van het project. Om eigenaarschap tastbaar te maken, verdeelde Hendriks het project in verschillende overdrachtsmomenten. Na afronding van de mechanische werkzaamheden volgde eerst een formele mechanical completion. Daarbij controleerde maintenance of alle werkzaamheden volgens afspraak waren uitgevoerd. Pas na ondertekening ging het project verder naar de commissioningfase.
Foto: Starbucks
Na commissioning werd operations eigenaar van de volgende stap: het testen van de installatie. Ook daarvoor golden vaste acceptatiemomenten waarbij onder meer kwaliteit en operations hun goedkeuring moesten geven. Pas nadat iedere discipline formeel had vastgesteld dat aan alle voorwaarden was voldaan, werd de installatie weer overgedragen aan de productieorganisatie. “Daardoor hoef je achteraf nauwelijks nog uit te leggen wat er is gebeurd”, zegt Hendriks. “Iedereen is gedurende het hele traject betrokken geweest en tekent zelf af voor zijn eigen verantwoordelijkheid”. Juist diegefaseerde overdracht maakt volgens hem eigenaarschap concreet. >
13
> Standaardisatie creëren. Tijdens de derde week van de onderhoudsstop werd de installatie uitgebreid getest. Daarbij werden verschillende koffiesoorten en verpakkingsformaten geproduceerd om voor iedere productgroep de optimale machine-instellingen vast te leggen. Het doel was nadrukkelijk om standaardisatie te creëren. “Voorheen stelde iedere ploeg de machine net iets anders af ”, vertelt Hendriks. “Nu zijn de instellingen vastgelegd en kunnen operators daar niet zomaar meer van afwijken”. Ook diverse mechanische afstelmogelijkheden verdwenen en werden vervangen door vaste verbindingen, waardoor ongecontroleerde wijzigingen niet langer mogelijk zijn. Elke aanpassing moet nu via maintenance en wordt daarmee vastgelegd in het onderhoudssysteem.
> Machine opschonen. De onderhoudsstop duurde uiteindelijk drie weken. Twee weken stonden volledig in het teken van de revisiewerkzaamheden; de derde week was gereserveerd voor testen en optimaliseren. Doordat het project voorliep op schema ontstond ruimte om extra werkzaamheden uit te voeren. Verouderde componenten die al jaren niet meer werden gebruikt, werden alsnog verwijderd. Ook een oud labelsysteem, overtollige onderdelen en overbodige afstellingen verdwenen uit de machine. Dat lijkt misschien een detail, maar volgens Hendriks draagt juist dat soort werk bij aan betrouwbaarheid. “Alles wat geen functie meer heeft, kan uiteindelijk voor verwarring of storingen zorgen. Door de machine op te schonen maak je hem ook eenvoudiger te onderhouden”. De resultaten zijn direct zichtbaar. Waar de case packer vóór de revisie gemiddeld meerdere storingen per week kende, draaide de installatie in de eerste weken na de onderhoudsstop zonder één onderhoudsmelding. Guido Hendriks Foto: Starbucks
>
> Niet ‘erbij’ doen. Belangrijk was ook dat de betrokken teamleden vooraf daadwerkelijk werden vrijgemaakt voor het project, legt Hendriks uit. “Wij werken met het interne Project Portfolio Management-proces. Je vraagt dan voor medewerkers uren aan voor het project en krijgt die officieel toegewezen. De teamleden worden hierdoor niet voortdurend teruggetrokken naar hun dagelijkse werkzaamheden. Daardoor stond het team er vanaf dag één. Iedereen wist wat zijn rol was en had ook daadwerkelijk tijd om die rol goed in te vullen”. Volgens hem voorkomt dat een veelvoorkomend probleem bij onderhoudsprojecten, waarbij medewerkers het project ‘erbij moeten doen’.
> Kennis opbouwen. Hoewel de OEM’er verantwoordelijk was voor de uitvoering van het revisiewerk, koos Starbucks ervoor om eigen monteurs intensief mee te laten werken. Niet omdat zij toekomstige revisies zelfstandig moeten uitvoeren, maar vooral om kennis op te bouwen over de installatie. Ook operators en de technical trainer maakten deel uit van het projectteam. Daardoor konden gewijzigde instellingen, procedures en werkinstructies direct worden aangepast en vastgelegd.
14 oktober 2026
> Leermoment. Het hele project verliep soepel, maar ‘er is altijd wel iets’, blikt Hendriks terug. Zo bleek tijdens de werkzaamheden dat een uitbreiding van de installatie enkele jaren eerder nooit was opgenomen in de lock-out-tag-out-procedure. Hoewel dit niet tot een onveilige situatie leidde, werd het direct als incident geregistreerd en verwerkt in de veiligheidsprocedures. Juist dat type leermoment bevestigt volgens Hendriks de waarde van de gekozen aanpak. “Als je mensen uit verschillende disciplines vanaf het begin betrekt, worden dit soort zaken sneller zichtbaar”.
> Waardering. De grootste winst ziet hij echter in de manier waarop de organisatie inmiddels naar onderhoudsprojecten kijkt. “Een onderhoudsproject als dit is niet slechts een technische klus van maintenance, maar een gezamenlijk project waarbij iedere discipline eigenaar is van een deel van het resultaat”. Die aanpak bleef ook binnen Starbucks niet onopgemerkt. Tijdens een bezoek aan Amsterdam sprak de wereldwijd verantwoordelijke directeur voor de productielocaties zijn waardering uit voor de projectaanpak. Voor hem is dat uiteindelijk misschien wel de belangrijkste opbrengst van het project. “Eén keer een goed project uitvoeren is mooi. De echte uitdaging is om deze manier van samenwerken onderdeel te maken van je standaardproces. Dan wordt eigenaarschap geen projectaanpak meer, maar een manier van werken”. <
If you see it, you own it. Dat is eigenaarschap!
GAST COLUMN <
“If you see it, you own it”, het klinkt krachtig, bijna vanzelfsprekend. Wie een risico ziet, een afwijking opmerkt of merkt dat iets beter kan, neemt verantwoordelijkheid. Dat is eigenaarschap. Maar, in de praktijk is het zelden zo zwartwit. Want wat als je het niet ziet? Of als je het wel ziet, maar bewust of onbewust de andere kant op kijkt? En wat betekent eigenaarschap eigenlijk, wanneer meerdere partijen betrokken zijn bij gebruik, beheer en onderhoud? Voor mij begint eigenaarschap bij verbinding: met object, proces, mensen en gevolgen. Wie eigenaar is van een installatie, gebouw of proces, bezit niet alleen iets, maar draagt er zorg voor. Je gebruikt, beheert en onderhoudt het zó dat het vandaag werkt en morgen waarde houdt. Eigenaarschap is daarmee geen titel op papier, maar zichtbaar gedrag.
In mijn loopbaan zat ik op verschillende stoelen. Als maintenance manager keek ik naar betrouwbaarheid en technische risico’s; als site manager naar veiligheid, productie, kosten en mensen. Als consultant leerde ik dat gelijk hebben iets anders is dan begrepen worden. En als voormalig mede-eigenaar werd eigenaarschap concreet: besluiten nemen en de gevolgen dragen, ook als dat schuurt.
Dat wordt complexer zodra serviceverleners, adviseurs of ketenpartners betrokken zijn. Zij ondersteunen de eigenaar, maar zijn óók eigenaar van contract, prestaties, KPI’s en de plicht om te signaleren, te challengen en te verbeteren. De formele eigenaar beslist, terwijl de dienstverlener vaak als eerste ziet waar het schuurt. Wie is dan aan zet?
Die verschillende rollen hebben mij geholpen om perspectieven te herkennen. Want eigenaarschap wordt niet overal hetzelfde beleefd. De omgeving, organisatiecultuur en nationale cultuur hebben daarop grote invloed. In Rusland, het Midden-Oosten, Europa, Afrika en Noord-Amerika heb ik gezien dat dezelfde woorden heel verschillend kunnen worden ingevuld. In de ene context betekent eigenaarschap: strak mandaat en duidelijke hiërarchie. In een andere context betekent het juist initiatief nemen, ook buiten je formele rol. Taal, context en cultuur kleuren hoe mensen verantwoordelijkheid zien.
‘
‘Eigenaarschap is geen titel op papier, maar zichtbaar gedrag’
Daarom geloof ik dat eigenaarschap begint met het gesprek. Niet met wijzen, maar met vragen: wat zie jij? Waar voel jij verantwoordelijkheid voor? Waar liggen jouw grenzen? Wat verwacht je van mij? Pas als die perspectieven zichtbaar worden, ontstaat gedeeld begrip. En pas dan kun je samen bepalen wie werkelijk eigenaar is van het probleem, de oplossing en het resultaat. “If you see it, you own it” blijft voor mij een sterke oproep. Maar misschien is eigenaarschap nog sterker wanneer we eraan toevoegen: if you see it, speak about it. Want niet alles wat gezien wordt, wordt ook gedeeld. En niet alles wat gedeeld wordt, wordt direct begrepen. Echt eigenaarschap vraagt daarom om moed, duidelijkheid en dialoog. Juist daar begint verantwoordelijkheid. < Ted Lemmers, Senior Consultant Asset Management Bilfinger
15
IMPROVE <
Eigenaarschap in
Asset Management
Eindklant mag niet de dupe worden Foto: Ideo
In onderhoudsketens werken opdrachtgevers, uitvoerders en servicepartners vaak volgens de gemaakte afspraken. Targets worden gehaald en contracten nagekomen, dus op het eerste gezicht lijkt er weinig aan de hand. Toch blijkt in de praktijk regelmatig dat niemand daadwerkelijk eigenaar is van het eindresultaat: datgene wat de asset uiteindelijk voor de klant of organisatie moet opleveren. “Het verschil tussen iets uitvoeren en ergens eigenaar van zijn, verklaart waarom een contract of KPI alleen vaak niet genoeg is”, aldus Niels Baak, Enterprise Asset Management Consultant bij Ideo. Volgens Baak sluit dat aan bij ISO 55000: verantwoordelijkheid voor een taak is niet hetzelfde als verantwoordelijkheid voor het resultaat. Ook bij uitbesteed werk moet duidelijk zijn wie kan ingrijpen als het resultaat uitblijft. Een recente casus uit zijn eigen praktijk bij een grote Nederlandse energieleverancier laat zien hoe zo’n gat in eigenaarschap ontstaat.
> Goed volgens de planning, niet volgens de klant. De organisatie huurde verschillende serviceproviders in om aansluitingen in de meterkast bij particuliere klanten te moderniseren. Op papier liep alles goed: de ingehuurde partijen haalden hun planning en klanten werden op de afgesproken dag geholpen. Toch meldde een opvallend deel van diezelfde klanten zich kort daarna opnieuw. Een monteur moest terug om het uitgevoerde werk te controleren en waar nodig te corrigeren. Toen de eerste bezoeken en de retourbezoeken met elkaar werden vergeleken, tekende zich een duidelijk patroon af: steeds dezelfde problemen kwamen terug. Wat aanvankelijk op losse incidenten leek, bleek een structureel probleem.
> Waar het eigenaarschap ontbrak. Baak; “Uit de analyse bleek dat het probleem niet bij de serviceprovider zelf lag, maar bij wat wel en niet als zijn verantwoordelijkheid gold. Hij werd aangestuurd op snelheid, terwijl de informatie vooraf over de situatie 16 oktober 2026
in de meterkast vaak onvolledig was. Ook gaf de terugmelding na afloop onvoldoende beeld van wat daadwerkelijk was aangetroffen en uitgevoerd”. Retourbezoeken werden bovendien vaak door een andere monteur uitgevoerd. Daardoor werd nauwelijks zichtbaar wat er na eerdere werkzaamheden alsnog mis bleek te zijn. Serviceprovider voelde zich eigenaar van de afspraak, de energieleverancier van het contract, maar niemand voelde zich eigenaar van het resultaat: ‘de aansluiting werkt en blijft werken.’ “Elke partij deed in feite wat van hem werd gevraagd”, vertelt Baak. “De afspraak had een eigenaar en het contract had een eigenaar, maar voor het resultaat waar het uiteindelijk om ging was dat niet duidelijk”.
> Gedeeld begrip is pas het begin. De eerste verbetering zat volgens Baak niet in een strenger contract of een nieuwe KPI, maar in het expliciet maken van wat ‘klaar’ precies betekent. De serviceprovider kreeg vooraf betere informatie over de situatie bij de klant. Achteraf werd de vrijblijvende terugmelding vervangen door een gestructureerde checklist met de mogelijkheid om foto’s toe te voegen. Het werk was daarmee niet langer ‘gedaan’ omdat een monteur dat aangaf, maar aantoonbaar afgerond volgens vastgestelde criteria. De energieleverancier kreeg beter zicht op de kwaliteit van het werk en er kwam een duidelijker kader voor de uitvoering. Het aantal herstelbezoeken nam af. Dat gedeelde beeld was nodig, maar daarmee was het eigenaar-
schap nog niet georganiseerd. Weten wat het gewenste resultaat is, betekent immers nog niet dat duidelijk is wie daarvan eigenaar is, wie erop kan sturen en wie erop kan worden aangesproken.
> Vijf vragen die helpen eigenaarschap te organiseren. Gedeeld begrip is volgens Baak een belangrijke eerste stap, maar daarmee is eigenaarschap nog niet georganiseerd. Hij stelt aanvullende vragen die kunnen helpen om eigenaarschap verder te structureren: Gedeeld begrip: wat is het resultaat, en wanneer is dat goed? Resultaten onderscheiden: welke deelresultaten en welk eindresultaat zijn er? Eigenaarschap beleggen: wie is eigenaar van welk resultaat en Sturen mogelijk maken: kan die eigenaar daadwerkelijk op het resultaat bijsturen? En ten slotte Aanspreekbaarheid: waarop wordt die eigenaar aangesproken? “De vraag is niet alleen wie eigenaar is van een proces of project, je moet vooral kijken naar de resultaten binnen dat proces. Wie is waarvan eigenaar? Pas als je dat onderscheid maakt, kun je bepalen wie moet sturen wanneer een resultaat uit beeld raakt en wie daarop kan worden aangesproken”. Leg de vijf vragen naast de casus en zichtbaar wordt waar het misging. Voor de servicepartner was het nakomen van de afspraak een belangrijk deelresultaat; het eindresultaat was een aansluiting die werkt én blijft werken. Doordat dit onderscheid niet scherp was, bleef onduidelijk wie daarvan eigenaar was. De checklist maakte prestaties meetbaar en sturing mogelijk. De kern: niet één eigenaar voor het hele project, maar duidelijk eigenaarschap per resultaat. Binnen één proces kunnen meerdere deelresultaten bestaan, elk met een eigen eigenaar. Zo voorkom je dat onderdelen goed zijn belegd, terwijl niemand verantwoordelijk is voor het eindresultaat. De vijf vragen gaan bovendien vooraf aan technologische keuzes.
> Technologie maakt eigenaarschap uitvoerbaar. In Asset Management wordt een vraagstuk als dit al snel vertaald naar technologie: welk systeem of welke functionaliteit hebben we nodig? Maar die vraag komt pas nadat duidelijk is welk resultaat centraal staat en wie daarvan eigenaar is. “Je moet eige-
‘
‘Voorkom dat onderdelen goed zijn belegd, terwijl niemand verantwoordelijk is voor het eindresultaat’
’
naarschap niet in SAP proberen uit te vinden”, zegt Baak. “Eerst bepaal je welk resultaat bij wie hoort, welke informatie diegene nodig heeft en waar hij of zij op moet kunnen sturen. Pas daarna bepaal je hoe je dat technologisch ondersteunt”. Binnen SAP kan technologie helpen om onderhoudsinformatie vast te leggen, werkzaamheden in het veld te ondersteunen en prestaties inzichtelijk te maken. Zo krijgen eigenaren de informatie die nodig is om afwijkingen te signaleren en gericht bij te sturen. Zo wordt technologie niet de plek waar je eigenaarschap probeert uit te vinden, maar waar je eerder gemaakte keuzes werkbaar maakt. <
Software helpt bij keuze rondom eigenaarschap Foto: Ideo
17
INNOVATIE <
De kunstmatige hand van vloeibare kristalpolymeren die Danqing Liu met haar team ontwikkelde om menselijke handelingen na te bootsen’ Foto: Danqing Liu
Als materiaal
zelf weet wat het moet doen Wat gebeurt er als materiaal niet alleen sterk, licht of flexibel is, maar ook kan leren, onthouden en reageren? Onderzoekers van de Technische Universiteit Eindhoven werken aan polymeren die precies dat kunnen. Een innovatie die nieuwe mogelijkheden biedt voor robotica en mens-machine-interactie, maar óók een interessante vraag oproept: waar ligt het Eigenaarschap als technologie steeds autonomer wordt? Danqing Liu, onderzoeker bij de faculteit Chemical Engineering & Chemistry van de TU/e, ontwikkelt zachte materialen die uit zichzelf kunnen bewegen. Centraal in haar onderzoek staan liquid crystal polymers (LCP’s): slimme materialen die reageren op licht. Haar ambitie klinkt bijna eenvoudig: “My goal is to add human feelings to the digital world”.
zachte elektronica waarin informatie in de moleculaire toestand van het materiaal kan worden opgeslagen. Licht kan informatie schrijven en wissen, terwijl elektrische signalen beweging veroorzaken. Het materiaal kan zelfs een eenvoudige taak ‘leren’ en de opgeslagen informatie vervolgens gebruiken om een kunstmatige hand menselijke gebaren te laten nabootsen.
Samen met haar onderzoeksteam zette Liu recent twee bijzondere stappen. In het ene onderzoek ontwikkelden de wetenschappers
> Geen centrale baas nodig. Het tweede onderzoek maakt de
18 oktober 2026
link met Eigenaarschap misschien nog interessanter. Verschillende
vloeibare kristallijne polymeren (LCP’s) blijken hun beweging onderling te kunnen synchroniseren. Ze geven beweging en krachten via flexibele verbindingen aan elkaar door. Liu; “When one component moves, it passes that movement on to the next component”. Zo ontstaat gecoördineerde beweging zonder kabels of centraal controlesysteem. Het collectieve gedrag ontstaat doordat de materialen rechtstreeks op elkaar reageren. Daarmee komt een toekomstbeeld dichterbij waarin materialen niet voortdurend centraal hoeven te worden aangestuurd. “This design principle could contribute to the development of autonomous soft robots and materials that can coordinate themselves”, meent Liu.
> Eigenaarschap krijgt een nieuwe betekenis. In een orga
‘Materialen die zelfstandig leren bewegen, brengen mens en technologie dichterbij’
nisatie verwachten we van professionals dat zij niet bij iedere beslissing naar boven kijken, maar binnen duidelijke kaders verantwoordelijkheid nemen en reageren op wat er om hen heen gebeurt. Technologisch zien we hier iets vergelijkbaars ontstaan: functies als waarnemen, onthouden, reageren en bewegen worden steeds meer dáár belegd waar de actie plaatsvindt. Maar autonome technologie neemt ons het Eigenaarschap niet uit handen. Integendeel. Iemand moet bepalen binnen welke grenzen een systeem zelfstandig mag handelen, wat gewenst gedrag is en wie ingrijpt wanneer dat gedrag verandert. Hoe zelfstandiger de technologie, hoe explicieter het menselijke Eigenaarschap moet zijn.
> Voelen wat je digitaal ziet. De toepassingen gaan verder dan robotica. Liu wil de fysieke en digitale wereld dichter bij elkaar brengen. “Imagine being able to physically feel, through a device, what you see in virtual or augmented reality”. Een praktische toepassing is al in ontwikkeling: een interactief stuurwiel dat de bestuurder via tastbare feedback ondersteunt. Liu werkt daarvoor samen met de Japanse Waseda University. Het illustreert hoe fundamenteel materiaalonderzoek uiteindelijk terecht kan komen in toepassingen die mensen daadwerkelijk gebruiken. Dat vertalen naar de praktijk is voor Liu essentieel; “What makes this research unique is that we translate scientific results into practical applications”.
> Wie is eigenaar van het gedrag van een asset? Zodra materiaal niet langer alleen een passief onderdeel van een asset is, maar zelf informatie kan opslaan, reageren en gedrag kan afstemmen, verandert ook wat gedurende de levenscyclus beheerst moet worden. Naast conditie, slijtage en technische prestaties ontstaat een nieuwe vraag: gedraagt het materiaal zich nog zoals bedoeld? Is de respons na tien jaar nog dezelfde? Is de opgeslagen informatie betrouwbaar? Hoe constateren we functionele degradatie wanneer die niet zichtbaar is als slijtage of schade? En wie beschikt over de kennis om daarover een verantwoord besluit te nemen? Daarmee verschuift ook het Eigenaarschap. De asset krijgt steeds meer mogelijkheden om zelfstandig te reageren, maar de verantwoordelijkheid voor prestaties, risico’s en levensduur blijft uiteindelijk bij mensen en organisaties liggen. <
Danqing Liu Foto: TU Eindhoven
Danqing Liu is onderzoeker bij de afdeling Chemische Technologie en Chemie. Ze ontwikkelt zachte materialen die uit zichzelf kunnen bewegen. Liu’s onderzoek kreeg internationale erkenning door publicaties in Science Advances en Matter & Light. De twee artikelen werden slechts twee dagen na elkaar gepubliceerd. De kern van zowel het onderzoek als de publicaties is een centraal idee: trainingsmateriaal dat menselijke handelingen nabootst. “Mijn doel is om menselijke gevoelens toe te voegen aan de digitale wereld”, zegt Liu.
19
INSPIRE <
Mens en technologie versterken elkaar tijdens internationale oefening Bold Quest
Ruim 250 Nederlandse militairen en burgers hebben onlangs in de Amerikaanse staat Michigan deelgenomen aan ‘Bold Quest 2026’. Tijdens deze grootschalige oefening testten zij de nieuwste technologieën om sneller en slimmer te handelen op het moderne slagveld. Dat deden zij samen met bondgenoten uit meer dan 20 landen. Centraal stonden drie pijlers: vechten met data, vechten in het elektromagnetisch gebied en de strijd met en tegen drones. Bold Quest is een experimenteeromgeving waar defensie, kennisinstituten en het bedrijfsleven, waaronder KPN en Thales, samenkomen. Het doel is de ‘sensor-to-shooter’-cyclus te verkorten. Hoe sneller informatie van een sensor, zoals een drone, wordt verwerkt en bij een ‘shooter’, zoals een wapensysteem of eenheid, terechtkomt, hoe groter het voordeel. Een van de pijlers tijdens deze editie was het innoveren met drones. Het nieuwe UAS-peloton (Unmanned Aerial Systems) van 45 Pantserinfanteriebataljon testte onder meer hoe drones kunnen worden
20 oktober 2026
gebruikt voor ‘situational awareness’. Daarnaast werden ‘strike drones’ ingezet om doelen uit te schakelen. Ook kennis uit de oorlog in Oekraïne werd hierbij meegenomen.
> Experimenteren. De oefenomgeving in de Verenigde Staten bood extra ruimte om de nieuwste technologieën te testen. Zo konden drones bijvoorbeeld afstanden van 40 kilometer overbruggen. Ook werd onderzocht wat er gebeurt wanneer het GPS-signaal van drones wordt verstoord en welke nieuwe tactieken daarvoor kunnen worden ontwikkeld. Mariniers maakten bovendien met een 3D-prin-
Foto: Ministerie van Defensie
ter een omhulsel om een radio onder een First-person view-drone te plaatsen. Zo konden zij in lastig terrein verbonden blijven, zonder een zendmast op te bouwen.
> Slimmer vechten. Luitenant-kolonel Sander Donker legt uit hoe Bold Quest helpt om slimmer te leren vechten: “Onze kracht zit in het prikkelen van creativiteit tot op het laagste niveau. Als wij sneller de situatie begrijpen dan de tegenstander, zijn we die voor in zijn besluitvormingsproces”. De oefening onderstreepte ook het belang van internationale interoperabiliteit. Zo werden beelden van Nederlandse verkenningsdrones via het innovatieve ‘Network in the Sky’ veilig doorgezet naar Amerikaanse collega’s, die de doelen vervolgens met HIMARS-raketten uitschakelden. > Meer dan technologie. Bold Quest laat zien dat innovatie niet alleen draait om nieuwe technologie. Minstens zo belangrijk is de ruimte die professionals krijgen om zelf problemen te herkennen, oplossingen te bedenken en die direct in de praktijk te testen. Defensie spreekt over het stimuleren van creativiteit tot op het laagste
‘Innovatie draait niet alleen om de nieuwe technologie’ niveau. Dat vraagt vertrouwen, verantwoordelijkheid én eigenaarschap. Wie dagelijks met assets werkt, ziet vaak als eerste waar het beter kan. Geef vakmensen de ruimte om die kennis om te zetten in actie en technologie wordt geen doel op zich, maar een middel om samen beter te presteren. <
21
>>
THEMA ARTIKEL <
Neste Rotterdam Refinery Foto: Neste
‘Je bent onderdeel van het systeem en daarmee heb je verantwoordelijkheid’ Veilig werken vraagt om regels, procedures en systemen. Volgens Hanna van Luijk, Site Director van Neste Rotterdam, ontstaat veiligheid vooral wanneer mensen zich verantwoordelijk voelen voor wat er op de werkvloer gebeurt. Dat geldt voor eigen medewerkers én voor contractors. Als asset owner bepaalt Neste de kaders, maar het bedrijf doet niet alsof het alle wijsheid in pacht heeft. “Veiligheid is een werkwoord. Dat doe je niet alleen, dat doe je met elkaar”. Neste Rotterdam produceert op de Maasvlakte hernieuwbare brandstoffen en grondstoffen uit afval- en reststromen, zoals gebruikte oliën en vetten. De raffinaderij is sinds 2011 operationeel en heeft een productiecapaciteit van circa 1,4 miljoen ton hernieuwbare producten per jaar. Dat maakt het Europa’s grootste bioraffinaderij. Naast renewable diesel (HVO100) produceert de locatie sinds 2025 ook Sustainable Aviation Fuel (SAF). Neste breidt de Rotterdamse
22 oktober 2026
raffinaderij momenteel fors uit met een tweede productielijn, een verdubbeling van de productiecapaciteit.
> Gij zult en gij moet. “Wie veilig werkt wil organiseren, kan veel vastleggen. Procedures, voorschriften, werkvergunningen en veiligheidsregels zijn noodzakelijk”, zegt Van Luijk, “maar vormen vooral de randvoorwaarden. Je kunt als bedrijf heel veel opleggen: ‘gij
zult en gij moet!’. Natuurlijk zijn er basisregels waaraan iedereen moet voldoen. Ik zie dat als de belijning rondom het veld. Maar uiteindelijk moeten de spelers binnen die lijnen het spel spelen”. Bij Neste gebeurt dat onder de noemer Creating safety together. Veiligheid is niet uitsluitend de verantwoordelijkheid van HSE, een leidinggevende of de asset owner. Iedereen die op de site werkzaamheden uitvoert, heeft daarin een rol. Dat geldt nadrukkelijk ook voor contractors.
> Contractor als expert. Contractors
beschikken over specialistische kennis die Neste zelf niet noodzakelijkerwijs in huis heeft. “Dan is het belangrijk dat je een gelijkwaardig gesprek voert: hoe gaan we deze klus uitvoeren, waar zitten de risico’s en hoe beheersen we die samen?” Dat vraagt ook iets van Neste als opdrachtgever. “Je moet op bepaalde onderwerpen durven zeggen: wij zijn hier niet de expert. Vertel ons maar wat ervoor nodig is om deze klus goed te doen. Vervolgens kijken we samen hoe we dat binnen onze regels en randvoorwaarden kunnen faciliteren”.
> Vooraf samen nadenken. Die samenwerking begint bij de werkvoorbereiding. Daarbij gaat het niet alleen om de technische uitvoering, maar ook om de omstandigheden waaronder iemand zijn werk moet doen. Is een steiger nodig? Welke processen vinden in de omgeving plaats? Welke andere werkzaamheden worden tegelijkertijd uitgevoerd? “Als er incidenten plaatsvinden en je gaat terugkijken waar die zijn ontstaan, dan is het vaak in de werkvoorbereiding of de risicoinschatting. De risico’s verschillen per onderhoudssituatie. Onderhoud aan een pomp terwijl de fabriek doordraait, vraagt bijvoorbeeld extra aandacht voor procesveiligheid. Tijdens een onderhoudsstop ligt de nadruk meer op de combinatie van werkzaamheden die tegelijkertijd en dicht bij elkaar plaatsvinden”.
> Management handshake.
Neste Rotterdam bereidt momenteel zo’n stop voor, waarbij honderden extra mensen naar de site komen. Contractors worden al bij de voorbereiding betrokken en ook taakrisicoanalyses worden waar nodig gezamenlijk opgesteld met onder meer Operations, HSE en de contractor. Voor grote projecten en onderhoudsstops vindt vooraf bovendien een zogenoemde Safety Leadership handshake plaats. Op directieniveau maken Neste en de betrokken partners afspraken over wat nodig is om het project goed te laten verlopen en welke plaats veiligheid daarin krijgt. “We kijken niet alleen naar veiligheidsmetrics, maar ook naar het totale succes van zo’n project. Want, veiligheid gaat heel vaak hand in hand met kwaliteit”. Dat vooraf afspraken zijn gemaakt, betekent niet dat de uitvoering daarna vastligt. Als de werkelijkheid anders blijkt dan voorzien, moet er ruimte zijn om de aanpak te veranderen. “Mensen moeten elkaar kunnen opzoeken en zeggen: we hebben dit zo afgesproken, maar in de praktijk werkt het niet lekker. Daar moeten we het dan samen over hebben”.
> Opdrachtgever tegenspreken. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar vraagt in de praktijk wel iets van mensen. Een contractor kan vinden dat een klus anders moet worden uitgevoerd, maar Neste is nog altijd zijn opdrachtgever. Ook binnen de eigen organisatie bestaan hiërarchische verhoudingen. Eigenaarschap betekent dan dat iemand zich toch uitspreekt. Van Luijk erkent dat dit lastig kan zijn. “Er kan een rangverschil of een belangenverschil zijn”. Daarom hecht Neste aan een fair en just culture: iemand die een probleem aankaart, moet niet automatisch vrezen voor een reprimande. Wie het lastig vindt om iemand rechtstreeks aan te spreken, >
Hanna van Luijk Foto: Neste
23
‘
‘Wij hebben niet altijd alle wijsheid in pacht’
Neste Rotterdam Refinery van boven Foto: Neste
>
kan een probleem bijvoorbeeld ook via zijn voorman melden. Medewerkers en contractors worden expliciet aangesproken op de verwachting dat zij zich uitspreken. Bij de onboarding voor een onderhoudsstop is dat geen vrijblijvende wens. “We zeggen niet: dit zouden we graag zien, maar dit is wat we van je verwachten als je hier komt werken. Het is onderdeel van je werk”.
> Werk stilleggen. De meest concrete uitwerking daarvan is de Stop Work Authority. Iedereen heeft de bevoegdheid werkzaamheden stil te leggen bij een onveilige of potentieel gevaarlijke situatie. Dat geldt voor eigen medewerkers en contractors en zelfs voor bezoekers. Van Luijk ziet het niet als slecht nieuws wanneer daarvan daadwerkelijk gebruik wordt gemaakt. “Ik zou veel bezorgder zijn als dat nooit gebeurde. Er kan altijd iets over het hoofd zijn gezien in de voorbereiding of de situatie buiten blijkt anders dan vooraf bedacht. Dan is het belangrijk dat iemand zich comfortabel genoeg voelt om het werk stil te leggen”. > Verantwoordelijkheid genomen. Na zo’n stop komen de betrokken disciplines ter plaatse bij elkaar. De werkvergunning wordt ingetrokken en er wordt bekeken wat nodig is om het werk veilig te hervatten. Afhankelijk van de oorzaak kan aanvullend onderzoek volgen. Voor Van Luijk is juist dat een zichtbaar voorbeeld van eigenaarschap. “Dat iemand het werk stillegt, betekent dat diegene de vrijheid heeft gevoeld om dat te doen én verantwoordelijkheid heeft genomen om het veilig te houden. Vervolgens kijken we naar de afwijking en wat we daarvan kunnen leren” Iedereen op de site maakt daarmee deel uit van hetzelfde veiligheidssysteem. “Of het nu de directeur is of de chauffeur die materiaal komt brengen: je bent onderdeel van het systeem en daarmee lever je een bijdrage aan het succes van de klus”.
> Veiligheid, kwaliteit, planning. De ruimte die medewerkers en contractors krijgen, moet ook voorkomen dat veiligheidsregels slecht aansluiten op de praktijk. Van Luijk; “Je moet eisen stellen waar mensen daadwerkelijk aan kunnen voldoen”. Wie werkzaamheden goed voorbereidt en daarbij luistert naar de mensen die ze uitvoeren, verkleint volgens haar de kans dat in de praktijk de binnenbocht wordt genomen. Dat levert meer op dan alleen veiligheid. Ook kwaliteit en
24 oktober 2026
doorlooptijd profiteren ervan als de expertise van vakmensen serieus wordt genomen. “Wij hebben niet altijd alle wijsheid in pacht. Zeker bij klussen die wij niet zelf uitvoeren, zijn veiligheid, kwaliteit en doorlooptijd erbij gebaat als je goed naar de experts luistert”. Ook wanneer productie en planning onder druk staan, blijft de volgorde: veiligheid, kwaliteit en vervolgens planning. “Als je tijdens een stop heel erg op de planning gaat duwen, kan dit effect hebben op de kwaliteit van werk, waarbij de opstart dan alsnog vertraging oploopt. De volgorde veiligheid, kwaliteit, planning helpt uiteindelijk om het juist sneller voor elkaar te krijgen”.
> Zoon-dochtertest. Dat contractors de aanpak herkennen, bleek dit jaar bij de uitreiking van de VOMI Safety eXperience Award. Operationele teams van contractors beoordelen daarbij onder meer hoe veilig zij de werkvloer bij hun opdrachtgever ervaren en in hoeverre zij zich als gelijkwaardige gesprekspartner behandeld voelen. Neste Netherlands kwam als winnaar uit de bus. Van Luijk haalt vooral de zogenoemde zoon-dochtertest uit het juryrapport aan. Een meerderheid van de ondervraagde aannemers vindt de locatie veilig genoeg om er zijn of haar achttienjarige kind te laten werken. “Dat vond ik misschien wel het mooiste compliment”.
> Cultuur vasthouden. De uitdaging is om die cultuur vast te houden terwijl Neste Rotterdam hard groeit. Het aantal eigen mede werkers op de site nam de afgelopen jaren toe van ongeveer 120 naar circa 400. Nieuwe medewerkers brengen veel ervaring mee, maar ook hun eigen referentiekader. “Mensen komen binnen met het idee: zo ziet een goed veiligheidssysteem eruit, want zo heb ik het twintig jaar ergens anders gedaan. Terwijl dat niet per se de Neste-norm is”. Daar komt de ingebruikname van de tweede productielijn bij. Die gaat van projectfase naar commissioning en uiteindelijk naar een draaiende productieomgeving. Met deze verschillende fasen veranderen werkzaamheden en verantwoordelijkheden. De ervaring die Neste met de bestaande fabriek en onderhoudsstops heeft opgedaan, moet daarin zijn weg vinden. Dat betekent volgens Van Luijk niet dat er straks geen afwijkingen meer mogen zijn. “Als ik zie dat de Stop Work Authority wordt gebruikt of dat incidenten worden gemeld, betekent dat dat we iedere afwijking kunnen gebruiken om ervan te leren. <
Wat gebeurt er met verwerkte en vrijgekomen materialen? Eigenaarschap is een woord dat de laatste jaren meer betekenis heeft gekregen. Uitgangspunt bij materialen is dat de eigenaar van het gebouw door natrekking eigenaar wordt van daarin verwerkte materialen. Met het oog op duurzaamheid, worden vrijgekomen materialen uit gebouwen vaak weer hergebruikt. Ik zie daarom vaker de vraag wie eigenaar is van materialen. In de onderhoudsbranche kan de concrete vraag dan zijn: wie is eigenaar van materialen die vrijkomen tijdens onderhoudswerkzaamheden? Die vraag was in het verleden niet relevant: kozijnen worden vervangen, een installatie wordt (deels) gedemonteerd of gevelbekleding wordt verwijderd. Weg ermee, zou je denken. Wie eigenaar is van een gebouw, is in beginsel ook eigenaar van de onderdelen die daarin zijn verwerkt. Het oude kozijn, de installatie of de gevelbekleding behoren dus normaal gesproken toe aan de eigenaar van het gebouw. Dat verandert niet wanneer deze onderdelen worden verwijderd of vrijkomen. In de praktijk werd hier vaak niet bij stilgestaan, want het was afval. Afval vertegenwoordigde weinig waarde en de kosten van afvoer stonden centraal. De verplichting af te voeren lag daarom vaak bij de aannemer, zodat ook de kosten bij de aannemer lagen. De circulaire economie verandert dit. Materialen krijgen een tweede leven. Oude kozijnen kunnen worden hergebruikt, installatiedelen kunnen worden gereviseerd en gevelbekleding kan anders worden toegepast. Er zijn voorbeelden te over: oude windturbines worden gebruikt als geluidswal, brugonderdelen worden direct hergebruikt of omgesmolten, vrijgekomen beton wordt verwerkt tot nieuwe grondstoffen en in woningbouwprojecten wordt geoogst materiaal gebruikt. Wat gisteren afval was, kan vandaag een grondstof met economische waarde zijn en wordt dus niet meer zo maar weggegooid.
KIJK OP <
R.A. (Roy) van Helvoirt Advocaat Van Iersel Luchtman N.V. Ik krijg daarom vaker de vraag wat een aannemer mag met die materialen en wie dus profiteert van die (rest)waarde?In beginsel blijft de gebouweigenaar ook eigenaar van het vrijgekomen materiaal om de vraag uit de alinea te beantwoorden. De onderhoudsaannemer levert echter vaak de inspanning om de materialen te demonteren en te sorteren en geschikt te maken voor hergebruik en wil dus (mee)profiteren. De wet zegt “iemand die voor zichzelf een zaak vormt of doet vormen uit of mede uit een of meer hem niet toebehorende roerende zaken, wordt hij eigenaar van de nieuwe zaak, tenzij de kosten van de vorming dit wegens hun geringe omvang niet rechtvaardigen”. Dat kan worden gebruikt als er staal uit een pand komt dat wordt omgesmolten en verwerkt tot een nieuw product, maar niet als kozijnen worden hergebruikt. Ingewikkelde discussies over opbreng sten, verantwoordelijkheden en aansprakelijkheden liggen op de loer. Het advies dat ik geef is daarom vast te leggen in het contract wie wat mag doen met vrijgekomen materialen. Voor onderhoudsbedrijven ligt er een kans om waarde te (re)creëren en om zich te onderscheiden. Een opdrachtgever die circulaire ambities heeft, verwacht steeds vaker een voorstel voor hergebruik van materialen, zowel die uit het pand worden gehaald als die in het pand worden aangebracht. Opdrachtgevers juichen hergebruik toe en als (onderhouds)aannemer leg je vast dat vrijgekomen materialen weer retour gaan naar de aannemer. Alternatieven die ik zie opkomen is dat er gebouwonderdelen worden geleased gedurende een bepaalde periode. De (onderhouds)aannemer blijft dan eigenaar, terwijl materialen in een gebouw zijn verwerkt. <
‘Deze constructies dragen bij aan de – welkome – circulaire economie in een branche waar nog veel verbetering mogelijk is’ 25
INTERVIEW <
Render Gripper Foto: TU Delft
Makkelijker onderwaterinspectie met een zachte grijper
Gaspijpleidingen, datakabels en funderingen van windturbines, steeds meer infrastructuur wordt onder water geplaatst. Dit maakt inspectie en onderhoud complex en duur. Masterstudent Biomechanisch Ontwerp, Robert Geerts, kreeg de opdracht een nieuwe grijper te ontwikkelen die inspectie kon vereenvoudigen. De inspiratie voor zijn ontwerp kwam uit een onverwachte bron, een speelgoed dat hij als kind had. Dit leidde uiteindelijk tot een zachte grijper die langs een kabel of pijp kan bewegen en obstakels van mariene groei zoals schelpen en zeewier kan overwinnen. “Mijn opdracht was om een grijper te ontwerpen die zich om een kabel of pijp kan klemmen, zoals die in windturbines worden gebruikt, en die vervolgens op en neer kan bewegen. De focus ligt specifiek op onderwaterkabels en -leidingen, waar je te maken hebt met obstakels zoals zeewier en schelpen. Ik onderzocht hoe zo’n systeem zo adaptief mogelijk kan zijn, zodat het een breed scala aan vormen en obstakels aankan. Mijn begeleider, Jovana Jovanova, is gespecialiseerd in adaptieve structuren voor zachte robotica. Door die samenwerking ontstond het idee om dit probleem op te lossen met behulp van een adaptieve grijper”.
26 oktober 2026
> Waarom is dit belangrijk? “Er is een groeiende hoeveelheid infrastructuur op de zeebodem, waaronder pijpleidingen, stroomkabels en windturbines. Deze moeten regelmatig worden geïnspecteerd en soms gerepareerd. Dat onder water doen is technisch uitdagend en duur. Bestaande oplossingen hebben nadelen. Een methode verwijdert eerst al het zeeleven uit de leiding, wat schadelijk is voor het milieu. Een andere methode is gewoon heel langzaam. Er is daarom een duidelijke behoefte aan een oplossing die zowel snel als milieuvriendelijk is, en die zich kan aanpassen aan de vorm van het te inspecteren object en de obstakels die erop groeien”.
‘Ik heb een pijp gemaakt met allerlei 3D-geprinte obstakels en het systeem erlangs laten bewegen. Dat gaf een goede eerste indruk van hoe het presteert’ > Hoe ben je het project aangepakt? “Er was geen bestaand ontwerp, dus ik ben helemaal opnieuw begonnen. Ik ben er heel systematisch mee te werk gegaan, zoals je leert tijdens de bacheloropleiding Werktuigbouwkunde. Ik begon met een morfologisch schema, waarin ik meerdere oplossingsrichtingen voor elke functie in kaart bracht. Daarna werkte ik iteratief met prototypes. Voor elk onderdeel heb ik verschillende opties onderzocht en getest wat het beste werkte”. Bij het ontwerpen van het sluitmechanisme overwoog Geerts bijvoorbeeld zowel een magnetische afsluiting als een meegaand mechanisme gemaakt van één stuk materiaal. De laatste bleek te fragiel voor de bedoelde omgeving, dus koos hij uiteindelijk voor de magne tische optie. “Op deze manier heb ik voor elk onderdeel de beste oplossing gekozen en deze geïntegreerd in één definitief ontwerp”.
> Wat was de grootste uitdaging? “De grootste uitdaging was het mogelijk maken van beweging langs een pijp. Het systeem moet op en neer bewegen terwijl het zich aanpast aan het oppervlak, wat een flexibel rolmechanisme vereist. De inspiratie kwam van een speeltje dat ik vroeger een ‘water wiggly’ noemde. Het is een plastic buis gevuld met vloeistof die aan één uiteinde uitpuilt als je erin knijpt. Dat bracht me bij het idee om de wielen met water te vullen. Onder water heb je te maken met hoge druk. Lucht comprimeert, maar water niet. Hierdoor kunnen de wielen hun vorm en flexibiliteit behouden. Voor zover ik weet is dit nog niet eerder toegepast, dus heb ik er veel tijd aan besteed, waarbij ik simulaties en analyses gebruikte om te bestuderen hoe het zich gedraagt bij het overwinnen van obstakels”. > Wat vond je het leukst aan het project? “Fysieke componenten bouwen en testen. Je creëert echt iets tastbaars en ziet meteen hoe het presteert. Ik geniet het meest van dat iteratieve proces”. Geerts vond het ook fijn dat dit project niet de meest voor de hand liggende richting is voor een student Biomechanische Techniek. “Ik heb brede interesses, en omdat ik al stage had gelopen in de medische sector, wilde ik voor mijn afstudeerproject een ander vakgebied verkennen”. <
Robert Geerts
“De toekomst van onderwaterinspecties ligt in flexibele en veilige oplossingen zoals deze soft gripper. Dit opent nieuwe deuren voor de gehele offshore- en maritieme sector. De eigendomsrechten van het huidige ontwerp liggen bij mijn samenwerkingspartner, Oceano Robotics, die zich momenteel buigt over de mogelijke verdere commercialisering van de technologie”.
27
>
MAINTENANCE NEXT <
Collega Tamara inspecteert het dashboard Foto: Samotics
De data zijn van de klant, de beslissing blijft die van de assetmanager
AI kan duizenden assets tegelijk bewaken en storingen herkennen die voor mensen nauwelijks zichtbaar zijn. Maar wie is eigenaar van de data, de algoritmen en vooral van de beslissing om in te grijpen? Volgens Simon Jagers, CEO en medeoprichter van Samotics, is het antwoord helder: de technologie ondersteunt, de assetmanager beslist. Samotics begon ruim elf jaar geleden niet vanuit de onderhouds wereld, maar vanuit IT en data-analyse. Het oorspronkelijke idee was eenvoudig: er komt steeds meer data beschikbaar, dus daar moet met algoritmen waarde uit te halen zijn. In de praktijk bleek veel bestaande operationele data vervuild, moeilijk toegankelijk of simpelweg niet geschikt om de conditie van machines betrouwbaar te beoordelen.
dustrie werd ontwikkeld: Electrical Signature Analysis (ESA), het herkennen van mechanische en elektrische afwijkingen in het stroompatroon van een machine. Samotics maakte die methode met AI schaalbaar in zijn monitoringsysteem SAM4. Hoogfrequente metingen van spanning en stroom worden opgeschoond en geanalyseerd op patronen. Schade aan bijvoorbeeld een lager, as of pomp laat daarin een specifieke ‘vingerafdruk’ achter.
> De taal van stroom. Die ervaring bracht het bedrijf bij een techniek die al in de jaren zeventig voor de nucleAIre in-
> Schaal. De meerwaarde van AI zit volgens Jagers niet al-
28 oktober 2026
leen in nauwkeurigheid, maar vooral in schaal. Waar vroeger
‘Onderhoudsprofessionals hoeven niet ieder algoritme te doorgronden’ één engineer naar de gegevens van één machine keek, kan nu één specialist duizenden assets volgen. Dat is met name relevant op locaties waar traditionele sensoren lastig toepasbaar zijn, zoals bij ondergedompelde afvalwaterpompen, installaties op grote diepte of machines in extreem hete omgevingen. Jagers noemt dit de blinde vlek van Asset Management: machines die buiten het bereik van conventionele monitoring vallen. De technologie neemt de mens niet volledig uit het proces. Bij Samotics kijkt nog altijd een reliability engineer mee naar meldingen. Dat helpt om vals alarm te beperken. Volgens Jagers wordt ongeveer twee procent van de meldingen achteraf als vals-positief aangemerkt; “Hoeveel foutmeldingen acceptabel zijn, hangt af van het risicoprofiel. Een waterbedrijf dat bij een gemiste storing milieuschade of hoge boetes riskeert, ontvangt liever een extra waarschuwing dan één kritiek defect te missen”.
> Eigenaarschap. Bij de vraag wie eigenaar is van AI in Asset Management, maakt Jagers onderscheid tussen data en besluitvorming. Over de data is hij helder; “De ruwe meetdata zijn van de klant, net als de uitkomsten van de analyses. Wij verwerken en bewaren de gegevens, maar de asset owner kan ze downloaden en elders gebruiken. Dat eigenaarschap wordt belangrijker naarmate fabrieken slimmer worden en digital twins met actuele machinedata worden gevoed”. Over de uiteindelijke beslissing is Jagers even stellig; “Het eigenaarschap van de beslissing ligt bij de assetmanager. En daar moet het ook blijven”. AI kan informatie verfijnen, opties vergelijken en onverwachte patronen zichtbaar maken, maar belangrijke keuzes over ingrijpen, risico’s, productie en onderhoud kunnen volgens hem niet volledig aan een algoritme worden overgedragen. >
Verstopte pomp foto: Samotics
29
>
> Vertrouwen. Engineers willen niet alleen een alarm, maar ook begrijpen waarom het systeem tot die conclusie komt. Jagaers’ organisatie deelt daarom naast de uitkomst ook grafieken en onderliggende patronen. “Onderhoudsprofessionals hoeven niet ieder algoritme te doorgronden”, stelt Jagers, “maar moeten wel de natuurkundige principes achter de analyse begrijpen”. Een praktijkvoorbeeld bij een klant in Ierland laat zien hoe vertrouwen ontstaat. Jagers; “Wij waarschuwden voor schade aan een onderdeel dat volgens de klant relatief kort daarvoor was vervangen en nooit problemen gaf. Meerdere controles leverden aanvankelijk niets op, totdat de voorspelde storing zich alsnog manifesteerde. Juist zulke gevallen zorgen voor een omslag: data kunnen iets laten zien wat op basis van ervaring en intuïtie niet voor de hand ligt. Vertrouwen kan ook snel verdwijnen. Een systeem dat voortdurend onterechte meldingen geeft, wordt door monteurs al snel genegeerd. De kwaliteit van AI wordt daarom niet alleen bepaald door wat het detecteert, maar ook door wat het níét onnodig meldt”.
Een succesvolle toepassing vraagt bovendien meer dan sensoren en software. De organisatie moet bereid zijn om op meldingen te handelen. “Weten dat iets stukgaat is interessant, maar als je niet de mensen of flexibiliteit hebt om iets met die uitkomst te doen, heb je er weinig aan”. Integratie met een onderhoudsmanagementsysteem kan helpen. Na bewezen resultaten kan een melding automatisch tot een werkorder leiden. Jagers pleit daarom liever voor één goed doordacht project met voldoende schaal dan voor tien kleine, versnipperde pilots. De eigenaar van AI is daarmee niet één afdeling of leverancier. De asset owner bezit de data en de uitkomsten, de organisatie borgt het gebruik. Maar de verantwoordelijkheid voor de uiteindelijke afweging blijft waar zij volgens Jagers thuishoort: bij de assetmanager. <
MaintenanceNEXT > Inbedding. Predictive mAIntenance is volgens Jagers nog lang niet overal de standaard. Hij schat dat, afhankelijk van sector en regio, slechts 5 tot 25 procent van de machines actief wordt gemonitord. Grootschalige invoering concurreert binnen fabrieken met andere investeringsprojecten. De businesscase blijft leidend.
SAM4 sensor geïnstalleerd Foto: Samotics
30 oktober 2026
Op 20, 21 en 22 april 2027 maak je kennis met AI & Data-Driven Asset Management als 1 van de 3 thema’s tijdens Maintenance NEXT 2027!
Kort Van afvalstroom naar voorbeeldgebouw Wat als iets dat dagelijks door het toilet verdwijnt, een tweede leven krijgt als bouwmateriaal? In De Meern laat Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden zien dat dit geen toekomstmuziek is. Het bedrijfsgebouw van de rioolwaterzuivering heeft sinds kort een gevel die is gemaakt van gerecycled wc-papier. De cellulose uit gebruikt toiletpapier wordt teruggewonnen uit afvalwater en verwerkt tot duurzame gevelpanelen. Daarmee krijgt een reststroom een verrassende nieuwe bestemming.
Eigenaarschap begint waar afval waarde krijgt Dit project laat zien wat eigenaarschap in de praktijk betekent. Eigenaarschap gaat niet alleen over verantwoordelijkheid nemen voor je eigen taak, maar ook over de gevolgen en kansen die daaruit voortkomen. In plaats van rioolwater uitsluitend als afvalprobleem te zien, kijkt het waterschap naar de mogelijkheden die erin verborgen liggen. Door actief te zoeken naar nieuwe toepassingen voor reststoffen ontstaat innovatie, duurzaamheid én maatschappelijke waarde.
De voordelen zijn groter dan alleen een opvallende gevel. Door cellulose uit het afvalwater te halen, verbetert de waterzuivering. Daarnaast hoeft er minder nieuw materiaal geproduceerd te worden, wat leidt tot een flinke vermindering van de CO2-uitstoot. Ten opzichte van een traditionele bakstenen gevel bedraagt die besparing ongeveer 75 procent. Ook wordt de hoeveelheid afval die moet worden afgevoerd kleiner.
De gevel in De Meern is daarmee meer dan een technisch experiment. Het is een voorbeeld van hoe organisaties verantwoordelijkheid nemen voor hun volledige keten. Wie eigenaarschap toont, accepteert niet vanzelfsprekend dat iets afval is, maar onderzoekt hoe het opnieuw waarde kan krijgen. Juist die manier van denken maakt de stap van afvalverwerker naar grondstoffenfabriek mogelijk. <
Slim omgaan met schaarse netcapaciteit Het Rijksvastgoedbedrijf verduurzaamt twee grote kantoorgebouwen aan het Parnassusplein in Den Haag, ondanks de beperkingen van het volle elektriciteitsnet. De oplossing werd gevonden door de elektriciteitsaansluitingen van beide panden slim te combineren. Daardoor ontstaat voldoende ruimte om een extra warmtepomp te plaatsen en het bestaande warmte-koudesysteem beter te benutten.
Dat raakt ook aan Asset Management en Onderhoud. Traditioneel zijn gebouwen, installaties en budgetten vaak afzonderlijk georganiseerd,met duidelijke grenzen tussen verantwoordelijkheden. De energie transitie en netcongestie maken echter duidelijk dat dergelijke grenzen niet altijd bijdragen aan de beste oplossing. Soms ligt de grootste winst juist in het gezamenlijk beheren van middelen die voorheen strikt gescheiden waren.
De aanpak is ontwikkeld door EnergieRijk Den Haag, Stedin en Eneco. Waar het ene gebouw onvoldoende gecontracteerde capaciteit had voor verdere elektrificatie, bleek het naastgelegen pand juist ruimte over te hebben. Door beide aansluitingen onder te brengen in een gezamenlijke energiehub kan die capaciteit flexibeler worden ingezet. De verwachte CO2-reductie bedraagt maximaal 124 ton per jaar.
Voor asset owners, beheerders en onderhoudsprofessionals betekent dit dat de aandacht verschuift van het optimaliseren van individuele assets naar het realiseren van prestaties op systeemniveau. Daarbij worden vragen als ‘van wie is de capaciteit?’, ‘wie bepaalt het gebruik?’ en ‘wie draagt verantwoordelijkheid voor het gezamenlijke resultaat?’ steeds belangrijker.
Interessant aan deze casus is dat de doorbraak niet primair werd bereikt met nieuwe techniek, maar met een andere kijk op eigenaarschap. Netcapaciteit werd niet langer beschouwd als een vast gegeven per gebouw, maar als een gezamenlijke voorziening die slimmer kan worden georganiseerd.
De Haagse energiehub laat zien dat verduurzaming niet altijd wordt beperkt door techniek of infrastructuur. Minstens zo bepalend zijn de keuzes die organisaties maken over eigenaarschap, samenwerking en regie. Juist daar liggen de komende jaren nieuwe uitdagingen voor Asset Management en Onderhoud. <
31
SAMENWERKING <
Voorbeeld sorteerband Foto: NVDO
AI kijkt mee op de sorteerband: Ortessa zet volgende stap in digitale transformatie Wat gebeurt er werkelijk op een sorteerlijn? Welke materialen passeren, waar gaan waardevolle grondstoffen verloren en waar kan het proces beter? Bij afvalverwerker Langezaal in Haaksbergen gaat Artificial Intelligence helpen om daar veel scherper zicht op te krijgen. Moederbedrijf Ortessa start hiervoor een samenwerking met technologiebedrijf Code for Good. Opvallend: er hoeft niet direct een compleet nieuwe installatie te komen. De intelligentie wordt toegevoegd aan het bestaande proces.
> Slimmer sturen met bestaande assets. De afvalsector staat voor een stevige opgave. Arbeidskrachten zijn schaars, operationele kosten stijgen en tegelijkertijd neemt de vraag naar hoogwaardige recycling toe. Afval moet steeds meer als grondstof worden gezien en dus zo goed mogelijk worden gescheiden en teruggewonnen. Ortessa zoekt een deel van het antwoord in digitalisering en AI. Bij dochteronderneming Langezaal wordt Vision AI toegevoegd aan een bestaande sorteerlijn. De technologie herkent en classificeert automatisch verschillende materialen die over de sorteerband gaan, waaronder hout, kunststof, PVC, gips, folie, metaal en puin. 32 oktober 2026
Dat klinkt misschien als slimme cameratechnologie, maar de potentiële waarde zit vooral in de data die hierdoor ontstaat. Voor het eerst kan continu en objectief inzicht worden verkregen in de samenstelling van de afvalstromen. Daardoor wordt beter zichtbaar waar waardevolle materialen verloren dreigen te gaan en waar het sorteerproces kan worden verbeterd. Meer inzicht brengt echter ook verantwoordelijkheid met zich mee. Wie beter kan zien waar prestaties achterblijven of waarde verloren gaat, heeft ook de verantwoordelijkheid om die kennis te benutten en daadwerkelijk te verbeteren.
> Eerst zien, dan verbeteren. Dat is ook vanuit Maintenance en Asset Management een interessante gedachte. Wie een proces wil verbeteren, moet immers eerst weten wat er daadwerkelijk
’
‘Slimme assets zien, leren en presteren steeds beter’ gebeurt. Een sorteerlijn kan technisch uitstekend beschikbaar zijn en keurig zijn onderhoud krijgen. Maar beschikbaarheid alleen vertelt nog niet hoe goed de installatie haar functie vervult. Als Vision AI voortdurend meekijkt naar wat er over de lijn gaat, ontstaat naast technische informatie ook veel meer inzicht in de prestatie van het proces. Marcel Kokhuis, directeur van Langezaal, vat het uitgangspunt kernachtig samen; “Met de juiste inzichten kun je sneller schakelen en betere keuzes maken. Langezaal wil daarbij nadrukkelijk sturen op kwaliteit. Dat maakt de stap interessant. Data wordt geen doel op zich, maar een hulpmiddel om gerichter te kunnen sturen”.
> AI toevoegen aan wat er al staat. Ortessa en Code for Good kiezen daarbij niet uitsluitend voor robotisering. Hun uitgangspunt is dat intelligente software en AI-modellen ook bestaande processen kunnen transformeren. Dat is relevant voor industriële omgevingen waar installaties vaak nog vele jaren mee moeten. “Digitalisering hoeft immers niet altijd te beginnen met vervanging van een asset. Door bestaande installaties van extra intelligentie te voorzien, kunnen nieuwe inzichten ontstaan zonder het volledige fysieke proces opnieuw te ontwerpen”. Voor Ortessa past dat in een bredere ontwikkeling. De onderneming investeerde eerder al in digitalisering van operationele processen rond onder andere ordermanagement, planning, vrachten en weegbonnen. Realtime beschikbare data moest daarbij leiden tot minder handmatige invoer, minder foutkansen en een efficiëntere operatie. De stap naar Vision AI brengt digitalisering nu letterlijk naar het primaire verwerkingsproces.
> Van waarnemen naar leren. Daar houdt de ambitie niet op. De installatie bij Langezaal is bedoeld als fundament voor verdere ontwikkeling. De verzamelde data wordt gebruikt om AI-modellen steeds verder te verbeteren. Vervolgens moet de oplossing schaalbaar worden, zodat toepassing op meerdere locaties binnen Ortessa mogelijk wordt. Code for Good spreekt daarbij over zelflerende systemen die continu beter worden. Het bedrijf ontwikkelt Vision AI ook voor toepassingen als productmonitoring, beeldsegmentatie en visuele inspectie. Daarmee ontstaat op termijn een interessante wisselwerking tussen mens, asset en data. De installatie voert het fysieke proces uit, AI observeert en analyseert wat er gebeurt en professionals gebruiken die informatie om betere keuzes te maken. Voor Asset Management zit juist daar de interessante les. “We verzamelen al jarenlang gegevens over storingen, conditie, beschikbaarheid en onderhoudskosten. Nieuwe AI-technologie maakt het mogelijk om daar steeds meer informatie over de daadwerkelijke procesprestatie aan toe te voegen”. Dat roept uiteindelijk een andere vraag op dan alleen: draait onze asset? De interessantere vraag wordt: doet onze asset aantoonbaar wat wij ervan verwachten en kunnen we met de informatie die hij oplevert morgen betere beslissingen nemen dan vandaag?
Voorbeeld sorteerband Foto: NVDO
Bij Langezaal begint het antwoord met een camera die meekijkt op de sorteerband. Maar de ontwikkeling die daarachter schuilgaat, is aanzienlijk groter. <
33
>>
ONDERZOEK <
Eigenaarschap als Versneller van Waardecreatie Foto: NVDO
Het rapport ‘The Future of European Competitiveness: Deep Tech’ laat zien dat Europa veel kennis, innovatie en ondernemerschap voortbrengt, maar moeite heeft om deze om te zetten in grootschalige economische waarde. De kern van het probleem ligt niet aan het begin van de keten, maar juist in de fase waarin bewezen concepten moeten doorgroeien naar volwassen organisaties. Europa investeert relatief goed in de eerste ontwikkelfasen, maar blijft achter zodra langdurige betrokkenheid, grotere investeringen en doorzettingsvermogen nodig zijn. Vanuit het perspectief van Onderhoud en Asset Management is dit herkenbaar. Organisaties investeren voldoende in de aanschaf of ontwikkeling van assets, maar minder in de fase waarin prestaties moeten worden geborgd, opgeschaald en geoptimaliseerd gedurende de gehele levenscyclus. Juist daar wordt eigenaarschap cruciaal.
Aanbevelingen voor Onderhoud en Asset Management • Versterk de rol van de asset owner als langetermijnverantwoordelijke voor waardecreatie over de volledige levenscyclus • Zorg dat investerings- en onderhoudsbeslissingen niet uitsluitend worden beoordeeld op korte-termijnrendement, maar op totale levensduurwaarde • Reserveer middelen voor opvolgende investeringen en levensduurverlenging, niet alleen voor initiële aanschaf of implementatie • Stimuleer een cultuur waarin eigenaarschap gekoppeld is aan prestaties, betrouwbaarheid en toekomstbestendigheid van assets • Ontwikkel governance-structuren waarin duidelijk is wie verantwoordelijk is voor strategische keuzes rondom assets gedurende hun gehele levenscyclus • Investeer in kennis, expertise en besluitvorming die gebaseerd zijn op langetermijnvisie en niet uitsluitend op jaarlijkse budgetcycli
QR-code naar het volledige rapport
34 oktober 2026
> Eigenaarschap als langetermijnverantwoordelijkheid. Een belangrijke boodschap uit het rapport is dat succesvolle groei ontstaat wanneer investeerders, bestuurders en ondernemers verantwoordelijkheid nemen voor het volledige ontwikkeltraject en niet alleen voor de volgende stap. In de Verenigde Staten is er vaker sprake van partijen die bereid zijn langdurig betrokken te blijven en meerdere investeringsrondes te ondersteunen. In Europa ontbreekt deze continuïteit regelmatig, waardoor veelbelovende initiatieven onvoldoende kunnen doorgroeien. Constantijn van Oranje (Special Envoy Techleap); “We bevinden ons op een unieke kans die zich maar één keer voordoet. Maar we moeten snel handelen. Kunstmatige intelligentie versnelt de ontwikkeling van deeptech en de rest van de wereld wacht niet op Europa”. Voor Asset Management betekent dit dat eigenaarschap verder gaat dan budgetbeheer of operationele verantwoordelijkheid. De asset owner moet een duidelijke visie hebben op de volledige levensduur van een asset, inclusief toekomstige prestaties, risico’s, investeringen en vervangingsmomenten. Zonder die langetermijnoriëntatie ontstaat een situatie waarin vooral op korte termijn wordt gestuurd en structurele waardecreatie uitblijft.
> De brug tussen ambitie en realisatie. Het rapport beschrijft een kritieke fase waarin organisaties extra ondersteuning nodig hebben om de stap te maken van een eerste succes naar grootschalige impact. Europese investeerders beschikken dan niet over voldoende middelen, expertise of overtuiging om die volgende stap te financieren. Hierdoor ontstaan groeibelemmeringen precies op het moment dat versnelling nodig is. In Onderhouds- en Asset Managementomgevingen zien we een vergelijkbaar patroon. Assets worden succesvol in bedrijf genomen, maar zodra grotere moderniseringen, levensduur-verlengingen of
‘Werkelijk eigenaarschap begint waar de korte termijn ophoudt’ prestatieverbeteringen nodig zijn, ontbreekt soms een duidelijke eigenaar die verantwoordelijkheid neemt voor de benodigde investeringen. Hierdoor blijven organisaties hangen in optimalisatie op de korte termijn terwijl de grotere waardecreatie uit zicht raakt.
> Eigenaarschap vraagt om overtuiging en doorzettingsvermogen. Een terugkerend thema in het rapport is het belang van overtuiging. Grote successen ontstaan niet doordat risico’s volledig worden vermeden, maar doordat betrokken partijen bereid zijn om op basis van kennis en vertrouwen door te investeren wanneer resultaten
nog niet volledig zichtbaar zijn. Voorbeelden zoals ASML illustreren dat langdurige focus en volharding uiteindelijk kunnen leiden tot een dominante markpositie. Binnen Asset Management vertaalt dit zich naar het vermogen om onderhouds- en investeringsbeslissingen te nemen die niet direct rendement opleveren, maar wel essentieel zijn voor toekomstige prestaties. Goed eigenaarschap betekent daarom ook dat men weerstand kan bieden aan de druk van kortetermijnbesparingen wanneer deze de toekomstige betrouwbaarheid, beschikbaarheid of waarde van assets ondermijnen.
> Van beheer naar werkelijk eigenaarschap. Het rapport maakt duidelijk dat succesvolle ecosystemen worden gebouwd door partijen die zich niet beperken tot het financieren van een eerste stap, maar verantwoordelijkheid nemen voor het uiteindelijke resultaat. Die houding sluit nauw aan bij moderne assetmanagementprincipes, waarin eigenaarschap draait om het realiseren van waarde over de volledige levenscyclus van een asset. Peter Wennink (voormalig CEO ASML); “Dit rapport bouwt voort op de koers die is uitgezet in het Wennink-rapport van december 2025. Hopelijk vormt deze analyse het vertrekpunt voor velen om het Europese en Nederlandse investeringslandschap verder te verbeteren”. De belangrijkste les voor Onderhouds- en Asset Managementprofessionals is dat eigenaarschap niet alleen gaat over controle, maar vooral over betrokkenheid, continuïteit en het vermogen om strategische keuzes te maken die ook op lange termijn waarde creëren. Organisaties die daarin slagen, vergroten hun kans op duurzame prestaties en voorkomen dat potentieel verloren gaat voordat het volledig tot ontwikkeling komt. <
Foto: NVDO
35
VAN DE RVB TAFEL <
Wesly Verhaert is technisch projectmanager bij het Boeggolf-programma van het RVB Foto: RVB
Met Boeggolf kunnen we veel sneller
onderhoud uitvoeren
Het Boeggolf-programma van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) versnelt de uitvoering van onderhoudsprojecten. Technisch projectmanager Wesly Verhaert; “We hebben een eigen werkwijze ontwikkeld waardoor we kunnen versnellen”. Wesly Verhaert is technisch projectmanager bij het Boeggolf-programma van het RVB. Boeggolf is een pilot bedoeld om achterstallig onderhoud en toekomstige onderhoudsbehoeften te bundelen. De pilot voert projecten sneller uit dan gebruikelijk.
> Hoe werkt dat precies? “Normaal gesproken duurt het één tot drie jaar voordat een zogeheten ‘PID’ is goedgekeurd. Wij hebben een nieuwe werkwijze geïntroduceerd. Deze werkwijze betrekt de markt eerder in het proces waardoor we tijd besparen in de engineeringsfase. Ook betrekken we de verschillende afdelingen zoals Finance en Control en Inkoop en Contractmanagement in een eerder stadium waardoor we kunnen versnellen. Onze primaire opdracht is: zo snel mogelijk onderhoud uitvoeren. Klanttevredenheid staat op één, opdracht twee is productie maken”.
36 oktober 2026
> Hoe versnelt Boeggolf de uitvoering? “We werken met unieke raamovereenkomsten. Met twee aannemers die we al in de ontwerpfase kunnen betrekken als ontwerppartner. Omdat de marktconformiteit al is getoetst tijdens de aanbesteding, hoeven we niet elke keer een nieuwe aanbestedingsprocedure te doorlopen. Dat scheelt zo’n half jaar per project. Zo werken we ook met de ingenieursdiensten samen. We doen een soort mini-competitie tussen de geselecteerde partijen en gunnen het werk daarna direct. Op dit moment lopen er zo’n tien tot vijftien projecten”. > Welke projecten vallen onder Boeggolf? “Belangrijk is dat de klant – een ministerie of rijksdienst – openstaat voor onze werkwijze. We doen geen staatsgeheime projecten, omdat die te complex zijn en onze snelheid in de weg zitten. Voorbeelden zijn
‘
’
‘Klanttevredenheid staat op één, opdracht twee is productie maken’
de Prinsessengracht 22, huisvesting voor de High Commissioner of National Minorities – een rijksmonument waar we nu restauratiewerkzaamheden uitvoeren – en de Raad van State, waar we alle verlichting vervangen door ledverlichting”.
> Hoe gaat Boeggolf om met duurzaamheid? De scope van
het programma is gericht op het wegwerken van achterstallig onderhoud. Verhaert; “We kijken 4 jaar naar achteren en 4 jaar naar voren. De werkzaamheden die gepland staan in die periode voegen we samen en voeren we in 1 project zo efficiënt mogelijk uit. Hiermee voorkomen we zoveel mogelijk overlast voor de gebruiker. Ondanks dat we ons richten op onderhoudswerk, nemen we ook zoveel mogelijk verduurzamingsmaatregelen mee. Door de vroegtijdige samenwerking met de markt kunnen we deze maatregelen goed meenemen binnen de scope omdat vanaf de initiatiefase er al rekening mee gehouden kan worden.’
gen. Maar uiteindelijk rekenen we alleen af wat we daadwerkelijk besteden. Het budget is daardoor vaak toereikend en wat we niet uitgeven, betaalt de klant ook niet”.
> Hoe kijk je naar de toekomst? “Het programma loopt nu drieënhalf jaar en is eigenlijk nog steeds een pilot. De huidige projecten lopen door tot 2028, sommige zelfs tot 2030. Of er nieuwe projecten bijkomen, is nog onduidelijk. Wat wel duidelijk is: Boeggolf is bedoeld als proeftuin. Onze programmamanager heeft een directe lijn met het managementteam (MT) van Vastgoedbeheer en kan knelpunten direct escaleren. Alles wat wij tegenkomen – of het nu gaat om capaciteitsproblemen, weerstand of succesvolle aanpakken – wordt doorgegeven. Nu de hele organisatie moet versnellen, weten ze wat hen te wachten staat”. <
> Kun je voorbeelden noemen van duurzame maatregelen? “Bij de Prinsessengracht vervangen we bijvoorbeeld een gasgestookte CV-ketel door stadsverwarming van Eneco, uniek voor zo’n klein gebouw, omdat de afname normaal gesproken te laag is voor een rendabel verdienmodel. Ook combineren we het herstel van houtrot in kozijnen met het plaatsen van geïsoleerd glas. Bij de Raad van State vervangen we alle verlichting door LED. Als we een onderdeel toch aanpakken, doen we het meteen goed. Maar we gaan niet het hele pand verduurzamen als dat niet binnen de scope ligt”.
> Waarom werkt nog niet iedereen binnen het RVB op deze manier? “Een nieuwe werkwijze is voor iedereen wennen. We testen nieuwe methodes en technieken op het gebied van samenwerkingen en dat vraagt van iedereen een inspanning. Inmiddels is de werkwijze bekend en willen collega’s graag aansluiten bij het programma met hun projecten”. Continu de lessons learned evalueren en het proces aanpassen heeft uiteindelijk geleid tot het omarmen van de Boeggolf werkwijze. Maar het is op dit moment nog een pilot. Er zijn veel afdelingen binnen het RVB, elk met hun eigen kennis en perspectief en sommige collega’s zijn gewend om al jarenlang op dezelfde wijze te werken. “Wij hebben bijvoorbeeld raamovereenkomsten met aannemers voor projecten tot 250 miljoen, maar andere afdelingen moeten altijd aanbestedingen doorlopen voor projecten”, aldus Verhaert. “Een ander punt is budget. Dat is bij ons 2,4 keer groter dan de geraamde kosten in het instandhoudingsplan, omdat de werkelijke kosten vaak hoger uitvallen. Voor asset managers en gebruikers is dat even schrikken. Zij zijn gewend aan de oorspronkelijke ramin-
De Prinsessegracht 22 wordt gerenoveerd. Het is een van de projecten binnen het Boeggolf-programma Foto: RVB
37
VISIE <
Foto: NVDO
Prestatiecontracten vragen om een nieuw soort eigenaarschap Een prestatiecontract lijkt op papier overzichtelijk. Opdrachtgever en leverancier spreken af welke prestaties moeten worden geleverd, hoe die worden gemeten en welke resultaten worden verwacht. Maar, zodra de handtekeningen zijn gezet, begint het echte werk. Want een prestatiecontract is geen garantie voor betere prestaties. Het succes hangt uiteindelijk af van degene die namens de opdrachtgever eigenaar is van het contract. In industriële organisaties verandert die rol momenteel ingrijpend. Waar contracthouders vroeger vooral toezagen op afspraken, budgetten en facturen, worden zij steeds vaker de regisseurs van samenwerking, prestaties en continue verbetering. Dat vraagt om een andere manier van denken. Voor dit artikel sprak VAM met verschillende contracthouders uit de Nederlandse industrie.
dat de opdrachtgever de verantwoordelijkheid overdraagt. Integendeel. De asset blijft eigendom van de organisatie en daarmee ook de verantwoordelijkheid voor de prestaties ervan”, aldus een contracthouder uit de regio Rotterdam. “Juist daar ontstaat het nieuwe eigenaarschap. Ik bewaak niet alleen de naleving van afspraken, maar zorg ervoor dat wij als opdrachtgever en onze leverancier gezamenlijk werken aan hetzelfde doel”.
> Een prestatie koop je niet in. In de industrie groeit het aantal onderhoudscontracten waarin niet langer uren of materialen centraal staan, maar resultaten. Beschikbaarheid, betrouwbaarheid, veiligheid, first-time-right of de Total Cost of Ownership vormen steeds vaker de basis voor samenwerking. “Dat betekent echter niet
38 oktober 2026
> Het contract is slechts het vertrekpunt. Een prestatiecontract is geen document dat na ondertekening in een la verdwijnt. Productie-processen veranderen. Installaties worden aangepast. Wet- en regelgeving ontwikkelt zich voortdurend. Ook de risico's
‘
‘Installaties veranderen. Productie verandert. Wetgeving verandert. Dan moet een contract kunnen meebewegen’
’
rondom cybersecurity, duurzaamheid en data nemen toe. “Daarom moet ik als contracthouder voortdurend beoordelen of de gemaakte afspraken nog aansluiten bij de praktijk. Zijn de KPI's nog relevant? Leveren de gekozen prestatie-indicatoren daadwerkelijk de gewenste waarde op? Ontstaan er nieuwe risico's of kansen”?
> Eigenaarschap stopt niet bij de handtekening. De grootste verandering is misschien wel dat eigenaarschap niet langer wordt bepaald door wie eigenaar is van de machine of wie het contract heeft opgesteld. Eigenaarschap betekent tegenwoordig verantwoordelijkheid nemen voor de prestaties van de volledige samenwerking.
> Data bepalen het gesprek. Digitalisering verandert ook de inhoud van prestatiecontracten. Sensoren, onderhoudsbeheersystemen en dashboards leveren steeds meer informatie op over de prestaties van installaties. “Dat biedt kansen, maar vraagt ook om duidelijke afspraken”, zegt een procurementmanager uit Geleen. “Welke data worden gedeeld? Wie is verantwoordelijk voor de kwaliteit ervan? Hoe worden prestaties gemeten? Welke definities worden gebruikt? Zonder gezamenlijke uitgangspunten ontstaan discussies over cijfers in plaats van gesprekken over verbeteringen”.
Juist daarom groeit het belang van professioneel contracthouderschap. Niet als administratieve functie, maar als strategische discipline die direct bijdraagt aan betrouwbaarheid, beschikbaarheid, veiligheid en de levensduur van industriële assets. “Een goed prestatiecontract begint met heldere afspraken. Een succesvol prestatiecontract begint met een contracthouder die eigenaarschap durft te nemen”. <
Daarnaast krijgen leveranciers steeds vaker toegang tot onderhoudsbeheersystemen, condition monitoring of industriële automatisering. Daarmee worden ook cybersecurity, toegangsbeheer en data-eigenaarschap onderdeel van professioneel contractmanagement.
> Partnerschap vraagt actief eigenaarschap. Een prestatiecontract werkt alleen wanneer beide organisaties bereid zijn transparant samen te werken. Niet om elkaar af te rekenen, maar om gezamenlijk de prestaties van de asset te verbeteren. Contractmanager uit voedingsmiddelenindustrie; “Dat vraagt van de contracthouder een actieve rol. Niet wachten tot KPI's afwijken, maar periodiek evalueren, verbeteringen initiëren, storingsanalyses bespreken en ontwikkelingen binnen de organisatie vertalen naar de samenwerking met leveranciers. Ik word daarmee steeds minder inkoper en steeds meer verbinder tussen operations, onderhoud, engineering, inkoop en de onderhoudspartner. Die rol past mij ontzettend goed”.
De moderne contracthouder De contracthouder van vandaag bewaakt niet alleen de afspraken uit het contract, maar zorgt ervoor dat de samenwerking daadwerkelijk leidt tot betere prestaties van de asset. Dat betekent sturen op gezamenlijke KPI's, periodiek evalueren, data interpreteren, risico's beheersen en continu verbeteren. Daarbij spelen thema's als data-eigenaarschap, cybersecurity, duurzaamheid en levensduur een steeds grotere rol. De contracthouder is daarmee uitgegroeid van contractbeheerder tot regisseur van samenwerking en waardecreatie. “Daarom maken wij vooraf duidelijke afspraken over data. Wie mag welke gegevens gebruiken? Hoe worden prestaties gemeten? Welke definities gebruiken we? Anders krijg je achteraf discussies over cijfers in plaats van gesprekken over verbeteringen”.
39
WET EN REGELGEVING <
Wie is eigenaar als
de asset ‘op’ is? Een PET-fles is na één keer gebruiken waardeloos. Althans, als je er lineair naar kijkt. Vanuit Asset Management is een interessantere vraag: waar is de waarde gebleven en wie voelt zich verantwoordelijk om die waarde te behouden Nieuwe Europese regels voor gerecycled plastic maken die vraag actueel. De Europese Commissie verduidelijkt hoe producenten het aandeel gerecycled plastic in drankflessen moeten berekenen, verifiëren en rapporteren. Dat lijkt vooral een kwestie van recycling en compliance. Maar erachter schuilt een vraagstuk dat iedere assetmanager zal herkennen: eigenaarschap over de levenscyclus.
40 oktober 2026
> Verantwoordelijk zijn is niet hetzelfde als eigenaarschap tonen. Zodra prestaties aantoonbaar moeten worden gemaakt, wordt zichtbaar waar eigenaarschap ligt. Wie zorgt dat recyclingdoelstellingen worden gehaald? Wie is eigenaar van de informatie? En wie komt in actie wanneer prestaties achterblijven? Eigenaarschap gaat verder dan een formele verantwoordelijkheid:
‘
‘Eigenaarschap stopt niet waar de levensduur van een asset eindigt’
’
> Duidelijke spelregels voor gerecycled plastic. De nieuwe regels maken inzichtelijk hoe het aandeel gerecycled materiaal in nieuwe PET-flessen voor eenmalig gebruik moet worden berekend. Dat moet zorgen voor een gelijk speelveld en meer investeringszekerheid voor de kunststofrecyclingsector. De regels gelden voor zowel mechanische als chemische recycling en ondersteunen lidstaten bij het behalen van de Europese doelstellingen voor gerecycled materiaal.
iemand voelt zich aanspreekbaar op het resultaat en handelt wanneer dat nodig is.
> Een asset eindigt niet bij einde levensduur. Hier wordt de verbinding met Asset Management interessant. Asset Management draait om het realiseren van waarde uit assets over de levenscyclus, met een bewuste afweging tussen prestaties, risico’s en kosten. Maar wat als die levenscyclus niet eindigt bij afdanking? Voor PET kan de keten worden: grondstof → fles → gebruik → inzameling → recycling → grondstof → nieuwe asset De restwaarde van de ene asset wordt input voor de volgende. De vraag is dan niet alleen hoe lang een asset meegaat, maar ook hoeveel waarde we daarna behouden. Dat geldt ook voor installaties, infrastructuur, gebouwen en componenten. Keuzes bij ontwerp en aanschaf bepalen mede of materialen later kunnen worden hergebruikt, gerecycled of alsnog als afval eindigen.
Bij chemische recycling worden kunststoffen afgebroken tot kleinere moleculen, die opnieuw als grondstof voor kunststoffen of andere chemicaliën kunnen dienen. Zo kunnen meer plastic afvalstromen terugkeren in de circulaire economie, ook voor toepassingen met hoge kwaliteitseisen, zoals voedselverpakkingen. <
EU-regels in een oogopslag • Eén methode voor het berekenen van gerecycled plastic in drankflessen • Het aandeel recyclaat moet kunnen worden berekend, geverifieerd en gerapporteerd • Ook de herkomst van gerecycled materiaal speelt een rol • Vanaf 21 november 2027 kan onder voorwaarden ook recyclaat uit OESO-landen meetellen • Duidelijkere spelregels moeten onder andere investeringszekerheid voor recycling vergroten
41
ONDERHOUD <
Drechttunnel Foto: RWS
4 projecten, 1 aanpak Ramon Pardo Kruidenier is wethouder Mobiliteit in Zwijndrecht, en was dat in Alblasserdam. Twee gemeenten die stevig geraakt worden door de Project Tunnelrenovaties Zuid-Holland (PTZ) opgaven van de Noord- en Drechttunnel. Toch heeft de bestuurder vertrouwen in een goede afloop, dankzij de goede samenwerking met PTZ en andere onderdelen van Rijkswaterstaat.
> Eén regio, vier renovaties. De Van Brienenoordbrug, de Papendrechtsebrug, de Noordtunnel en de Drechttunnel. Vier cruciale kunstwerken in het drukke verkeersnetwerk tussen Rotterdam-Zuid en Dordrecht. Vier kunstwerken die de komende jaren, op verschillende momenten, lang dichtgaan voor renovaties. Ingrijpende werkzaamheden, een betrekkelijk klein gebied, een relatief kort tijdsbestek. Hoe regel je dat goed voor je inwoners en ondernemers? Hoe voorkom je dat de files en de (financiële) schade te hoog oplopen?
42 oktober 2026
En kunnen de noodzakelijke maatregelen, op de lange termijn, ook nog wat opleveren voor het betreffende gebied?
> Topoverleg. Om dit soort vragen te beantwoorden, kwamen verschillende bestuurders eind november 2025 samen voor een topoverleg in het Dordtse hotel-restaurant Villa Augustus. Martin Wijnen was er, Carola Schouten en Nanning Mol, de burgemeesters van respectievelijk Rotterdam en Dordrecht, topambtenaren van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. En tussen al die invloedrijke mensen liep ook Ramon Pardo Kruidenier. Natuurlijk was hij er ook. Pardo Kruidenier was destijds, toen nog als wethouder van Alblasserdam, voorzitter van het bestuurlijk overleg Bereikbaar-
‘
’
‘Renoveren kan ook met oog voor de omgeving!’
heid en Mobiliteit van de Smart Delta Drechtsteden. Hij vertegenwoordigde in Villa Augustus zo de belangen van 8 Zuid-Hollandse gemeenten die getroffen worden door de werkzaamheden. Maar klagen deed hij niet. En dat doet hij nog steeds niet; “Dit moet gebeuren, dit gaat gebeuren. Het is simpelweg onontkoombaar”.
Hij ziet geen PTZ of Grote Projecten en Onderhoud, maar gewoon Rijkswaterstaat. Hij ziet wel dat die nieuwe manier van werken een flinke uitdaging was voor die organisatie. “Ze hadden ook kunnen zeggen: dit gaan we niet doen, zo werken we niet. Maar ze hebben het echt omarmd. Bij PTZ, maar ook bij andere onderdelen. Dat vind ik heel bijzonder”.
> Alles in samenhang. In plaats daarvan werkte hij mee aan
> De juiste attitude. Het betekent niet dat alles meteen goed
een oplossing die heel logisch lijkt vanuit gemeentelijk perspectief, maar dat voor een uitvoeringsorganisatie als Rijkswaterstaat helemaal niet is. “We besloten om alle opgaven in samenhang te zien”. Niet vier losse projecten dus, maar 1 grote en overkoepelende opgave. “Terwijl Rijkswaterstaat zulke projecten van oudsher als geïsoleerde klussen aanpakte”. Een gedeeld eigenaarschap dus feitelijk!
gaat, begrijpt Pardo Kruidenier. “Het duurt even voordat zo’n bestuurlijke beslissing overal in de organisatie is geland. Maar ik zie bij iedereen van Rijkswaterstaat de energie en de ambitie om hier samen het beste van te maken. Om elkaar en elkaars plannen en belangen ook echt te leren kennen”.
Tunnels, bruggen, viaducten. Voor Pardo Kruidenier zijn de overeenkomsten tussen zulke kunstwerken groter dan de verschillen.
Het is een instelling die Pardo Kruidenier overigens ook bij de andere partijen ziet die samenwerken aan deze omvangrijke opgave. Zuid-Holland Bereikbaar kent bijvoorbeeld het samenwerkings-verband tussen verschillende overheden en infrabeheerders om de >
Ramon Pardo Kruidenier Foto: RWS
43
Noordtunnel Foto: RWS
>
provincie bereikbaar te houden tijdens de werkzaamheden. “De lijntjes zijn kort. Dat geeft me het vertrouwen dat we er samen uit gaan komen. Dat we elkaar straks ook weten te vinden wanneer er iets gebeurt wat we niet hadden voorzien”.
> Structurele investeringen. De Papendrechtsebrug is als eerste aan de beurt. Vanaf juli dit jaar ging de brug 9 maanden dicht. Maar al voor die eerste ingreep merkt Pardo Kruidenier wat het oplevert om de opgaven te bundelen. “We kunnen nu structurele investeringen doen, over de losse projecten heen. Zo werken we aan mobiliteitshubs, snelle fietspaden, extra vervoer over water. Investeringen waar onze regio ook van profiteert als de hinder voorbij is”. Bovendien leer je zo veel makkelijker van eerdere projecten in de reeks. Zodat de projecten niet keer op keer het wiel opnieuw uit hoeven te vinden. Pardo Kruidenier; “Ik denk dan bijvoorbeeld aan de fietsveerponten die tijdens het werk aan de Papendrechtsebrug elke 15 minuten over en weer varen tussen Papendrecht en Dordrecht. Als we merken dat veel mensen daar gebruik van gaan maken, dan is dat wat mij betreft ook een serieuze optie tijdens de tunnelrenovaties. En omdat PTZ in dit nieuwe format veel beter weet wat er bij de Papendrechtsebrug speelt. Ik denk dat er zo echt mooie dingen kunnen ontstaan”.
> Goede voorbereiding is het halve werk. Zelf heeft hij al maatregelen getroffen, vooruitlopend op de werkzaamheden aan de Noordtunnel. Om zijn woon-werkreizen tussen Alblasserdam en Zwijndrecht te vergemakkelijken, heeft hij een elektrische fiets aangeschaft. Aan die aankoop beleeft hij nu al plezier. “Reizen met de fiets of het ov is gewoon veel prettiger dan met de auto”. En hij voorziet dat meer inwoners in de omgeving tot dat inzicht kunnen
44 oktober 2026
komen. “Als wij ons werk goed doen en mensen warm krijgen voor alternatieve vervoersmiddelen, dan zouden deze werkzaamheden op de lange termijn weleens heel mooi uit kunnen pakken. Dat er straks, ook als de tunnels weer open zijn, minder mensen de auto instappen. Minder files, minder uitstoot. Dat lijkt me een mooi bijkomend streven”. <
Project in beeld De renovatie van de bruggen en tunnels tussen Rotterdam en Dordrecht is één van de grootste bereikbaarheidsopgaven van Rijkswaterstaat in de komende jaren. Door de projecten in samenhang uit te voeren, wil Rijkswaterstaat niet alleen de hinder beperken, maar ook de regio blijvend versterken. In cijfers • 4 grote kunstwerken: Van Brienenoordbrug, Papendrechtsebrug, Noordtunnel en Drechttunnel • 2025–2032: gefaseerde renovatie van de vier objecten • Eén integrale aanpak in plaats van vier afzonderlijke projecten • 30 tot 60+ minuten extra reistijd tijdens verschillende afsluitingen • Extra maatregelen zoals fietsveren, mobiliteitshubs, openbaar vervoer en slimme reisalternatieven moeten de regio bereikbaar houden Doel: veilige, betrouwbare en toekomstbestendige infrastructuur met zo min mogelijk maatschappelijke hinder.
Kort Dow Terneuzen zet koers naar een toekomstbestendige industrie Dow zet in Terneuzen stevig in op innovatie om de productielocatie klaar te maken voor de toekomst. Het bedrijf investeert in nieuwe technologieën en productieprocessen die niet alleen efficiënter zijn, maar ook bijdragen aan een lagere CO₂-uitstoot, een slimmer gebruik van grondstoffen en een kleinere afhankelijkheid van lange transportketens. Daarmee wil Dow inspelen op de groeiende vraag naar duurzamere chemische producten en tegelijkertijd zijn internationale concurrentiepositie versterken. De investeringen behoren tot de grootste die Dow de afgelopen jaren in Europa heeft gedaan en onderstrepen het strategische belang van de Zeeuwse vestiging. Technologie én mensen maken het verschil Innovatie draait echter om meer dan nieuwe installaties en moderne techniek. Het succes van deze plannen hangt ook af van de mensen die ermee werken. Nieuwe processen vragen om samenwerking, kennisdeling en de bereidheid om continu te verbeteren. Daarbij speelt eigenaarschap een belangrijke rol. Medewerkers die verantwoordelijkheid nemen voor veiligheid, kwaliteit en verduurzaming
zorgen ervoor dat innovaties daadwerkelijk worden toegepast en blijvend resultaat opleveren. Juist die combinatie van technische vernieuwing en betrokken medewerkers maakt organisaties wendbaar en toekomstbestendig. Een impuls voor regio en industrie De uitbreiding levert bovendien meer op dan alleen een modernere fabriek. De investeringen creëren extra werkgelegenheid, versterken de regionale economie en bieden kansen voor samenwerking met onderwijsinstellingen, leveranciers en andere bedrijven in de procesindustrie. Door kennis en innovatie in de regio te bundelen ontstaat een sterk ecosysteem waarin nieuwe ontwikkelingen sneller kunnen worden toegepast. Dow laat daarmee zien dat economische groei, duurzaamheid en innovatie elkaar kunnen versterken. Met deze koers wil het bedrijf niet alleen inspelen op de uitdagingen van vandaag, maar ook bouwen aan een concurrerende en toekomstbestendige chemische industrie waarin mens, techniek en maatschappelijke verantwoordelijkheid hand in hand gaan. <
Robots leren van medewerkers: nieuw eigenaarschap op de werkvloer Robots die nieuwe werkzaamheden leren zoals een nieuwe collega dat doet: door te kijken, te proberen en gecorrigeerd te worden. Een startup ontwikkelt technologie waarmee medewerkers zélf industriële robots kunnen trainen. Dat maakt robotisering toegankelijker, maar geeft medewerkers tegelijkertijd een nieuwe vorm van eigenaarschap.
Ze verwijderen printbedden, bedienen sluitingen en knoppen en kunnen prints wassen, uitharden en drogen. Elders zijn drie robots opgenomen in een demontagecel voor gebruikte harde schijven, gericht op het terugwinnen van waardevolle kritieke materialen. Daar werd de ontwikkel- en testtijd van een nieuw prototype teruggebracht van ongeveer een dag naar circa tien minuten.
Reimagine Robotics werd in april 2025 opgericht door Jonathan Scholz, voormalig leider van het Applied Robotics-team van Google DeepMind, samen met oud-collega’s Oleg Sushkov, Akhil Raju en Misha Denil. Hun technologie moet een belangrijke drempel voor robotisering wegnemen: voor het aanleren van nieuwe taken is geen programmeerkennis nodig. Een medewerker doet voor hoe een handeling moet worden uitgevoerd. De robot kijkt, probeert deze vervolgens zelf uit en kan door de medewerker worden gecorrigeerd. Ook wanneer een productieproces verandert, kan de robot zo nieuwe werkwijzen aanleren.
Opvallend is dat Reimagine Robotics de mens nadrukkelijk centraal houdt. Werknemers signaleren knelpunten, trainen de robot en sturen bij totdat deze zijn taak goed uitvoert. Repetitieve fysieke handelingen hoeven daardoor niet langer duizenden keren door mensen te worden herhaald. Juist daar ontstaat een interessante verschuiving in eigenaarschap. De medewerker draagt niet alleen een taak over, maar ook zijn kennis over hoe die taak goed moet worden uitgevoerd. Daarmee verschuift zijn rol van uitvoerder naar degene die beoordeelt, corrigeert en verbetert.
Van uitvoerder naar leermeester De technologie wordt inmiddels in de praktijk toegepast. In de maakindustrie bedienen robots ’s nachts zelfstandig 3D-printers.
Robotisering haalt de mens dus niet noodzakelijk uit het proces. Het kan diens verantwoordelijkheid juist naar een hoger niveau tillen: niet elke handeling zelf uitvoeren, maar eigenaar blijven van de kennis, kwaliteit en verbetering van het proces. <
45
OPGELEVERD <
“We hebben een enorme drive om
goede service te leveren”
Robot Foto: Shell
Al meer dan 75 jaar is de Centrale Werkplaats het kloppend hart van het onderhoud binnen Shell Pernis. Jaarlijks voeren 86 vakmensen, van jong talent tot ervaren specialisten het onderhoud uit aan meer dan 300 pompen, honderden afsluiters, regelkleppen, meters leidingwerk en meetinstrumenten. Dankzij samenwerking, eigenaarschap, het gebruik van nieuwe technologieën en de drive om voortdurend te willen verbeteren, brengt het team onderdelen terug in originele staat, of zelfs beter. Tim Maat, ad interim-manager van de Centrale Werkplaats en teamleider van vier afdelingen; “We gaan continu op zoek naar het verbeteren van de eigen performance. Immers, als je samenwerkt en je kennis deelt, kun je vermenigvuldigen”. Net na de tweede wereldoorlog in het jaar 1948 met de groei van de raffinaderij werd de Centrale Werkplaats opgericht. Inmiddels is de plek uitgegroeid tot hét hart van de onderhoudsorganisatie van Shell voor de fabrieken op de hele site inclusief Europoort terwijl de Werkplaats ook assistentie levert aan Shell Moerdijk.
> Vakmanschap onder één dak. Zes verschillende disciplines zijn er gehuisvest onder één dak: logistiek, verspanings-werkzaamheden, rotating equipment, kleppen/afsluiters, instrumentatie en het vervaardigen van prefab leidingwerk. “Ons team, bestaande uit jong talent en ervaren deskundigen, is onderverdeeld in diverse specialismen, maar samen hebben we één doel. Alles wat op de site defect is en naar de werkplaats kan worden gebracht, zullen we repareren zodat het weer voor een lange periode betrouwbaar kan worden ingezet”, zegt Maat.
digitale systeem welke toleranties en maximale afwijkingen er kunnen zijn. Daardoor kunnen we de risico’s (her)overwegen voor de specifieke toepassing. Is bijvoorbeeld een complete of gedeeltelijke reparatie nodig? Voorheen besteedden we veel tijd aan het opzoeken van dergelijke gegevens in handleidingen en was er een grotere kans op menselijke fouten. Nu kunnen we ons veeleer concentreren op het nemen van de juiste beslissingen en de reparatie zelf. Daarnaast kunnen we dankzij nieuwe sensoren die met elkaar communiceren snel afwijkingen registreren zoals vibraties in rotating equipment of leidingen. Signalisatie gebeurt tegenwoordig veel sneller dan het menselijk oog/oor waardoor we veel meer opschuiven van correctief naar preventief/predictief en condition based onderhoud”.
> Kennis delen. De diversiteit van onderdelen is erg groot. “Daarom hebben we elkaar nodig en werken we als één eenheid. Dat is juist onze kracht”. Waar in de beginjaren correctief onderhoud centraal stond, ligt de focus de afgelopen 25 jaar sterk op betrouwbaarheid. “Wat kan er beter? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de onderhoudsfrequentie lager wordt? We gaan daarbij ook continu op zoek naar het verbeteren van onze eigen prestaties. Daarbij is het belangrijk dat iedereen verantwoordelijkheid en eigenaarschap neemt voor zijn of haar eigen bijdrage. Eigenaarschap betekent daarnaast dat je de drive hebt om samen te werken met andere afdelingen en kennis te delen zodat je samen kunt verbeteren”.
> Digitalisering . Tim geeft een aantal voorbeelden van verbeteringen. “We hebben een nieuw digitaal protocol voor pompreparaties geïmplementeerd. Op basis van de pompgegevens weet het 46 oktober 2026
Lasser Foto: Shell
> Robotisering. Shell maakt inmiddels ook gebruik van diverse inspectierobots en dronetechnologie. “Deze technologie kan met veel precisie data verzamelen en de condities van de fabrieken inspecteren met geluid en beeld. De verzamelde data worden met AI omgezet in waardevolle informatie. Deze aanpak is veiliger én nauwkeuriger en ons team kan zich concentreren op andere zaken”. > 3D-printing. Ook 3D-printen draagt bij aan continu verbeteren. “Veel onderdelen zijn niet meer te verkrijgen of de levertijd is erg lang. We zetten deze onderdelen opnieuw op tekening waardoor we ze kunnen printen. Daarnaast verbeteren we onderdelen die vaak stuk gaan. We onderzoeken de oorzaak van het falen en herontwerpen onderdelen zodat de prestaties en betrouwbaarheid verbeteren (zie kader, van 600 naar 300 pomprevisies per jaar)”. > Eigenaarschap. Naast continu verbeteren is het opleiden van nieuwe mensen één van de core business taken in de Centrale Werkplaats. Maat; “Ik vergelijk het – aangezien we in Rotterdam gevestigd zijn – wel eens met Feyenoord. Het trainingscomplex 1908, waar jong talent wordt klaargestoomd, heeft altijd zicht op De Kuip. Wij hebben op de Werkplaats altijd zicht op de fabrieken. Wie bij ons begint, zullen we opleiden met het doel om ze naar de fabrieken te brengen. 20-25% van de mensen die werkzaam zijn in het onderhoud op Shell Pernis, hebben hun roots in De Werkplaats. We hebben daarom een enorme drive om goede service te leveren. We voelen ons verantwoordelijk om defecte onderdelen te repareren en service te bieden zodat Shell weer verder kan produceren. Het creëert een groot eigenaarschap”.
> Werkdruk. Dit gaat regelmatig gepaard met een hoge werkdruk. Een reparatie kan nooit snel genoeg zijn en iedereen die aanklopt wil als eerste worden geholpen. “Juist daarom is het belangrijk dat we onszelf als één eenheid zien waarbij jong talent en ervaren deskundigen samenwerken. De managers moeten daarbij ook individuen beschermen en de druk niet top-down doorgeven. Dit doen we door weloverwogen keuzes te maken en deze goed met elkaar te overleggen. Aangezien we voor diverse fabrieken werken, hebben we een site-belang en voelen we eigenaarschap om iedereen die bij ons aanklopt de beste service te bieden. We willen nooit ‘nee’ verkopen, maar juist opties bieden die wél mogelijk zijn. Daarmee verlagen we de druk en leggen we de focus op wat we wél kunnen leveren binnen een bepaalde tijdspanne. Door duidelijke afspraken te maken creëren we ook geen verkeerd verwachtingspatroon. We werken als één team van ruim tachtig mensen en met één gezamenlijke stem zodat niemand van ons team in de kou staat”.
Werkplaats Foto: Shell
‘
‘De Centrale Werkplaats speelt ook een belangrijke rol bij onderhoudstops’
’
> Onderhoudsstop. De Centrale Werkplaats speelt ook een
belangrijke rol bij onderhoudstops. “In deze periode veranderen onze rollen. Aangezien de scope significant vergroot, wordt er meer uitbesteed en verschuift de rol van onze mensen in opleiding van uitvoerende kracht naar coördinator. We gaan een samenwerking aan met onze leveranciers, maar blijven wel eigenaar van de werkzaamheden. Dit betekent dat ze de logistieke bewegingen in goede banen zullen leiden. De technische kennis die nodig is voor de werkzaamheden wordt gedeeld. En ze zullen toezicht houden op de werkzaamheden. Jong talent krijgt hierdoor indirect een leidinggevende rol, met een eigen scope. Dat werkt in de praktijk heel goed, juist door het aanwezige eigenaarschap. Bovendien blijven ze zichzelf ontwikkelen”.
> Toekomst. De Werkplaats bestaat inmiddels meer dan 75 jaar. Maat kijkt met een wenselijke blik naar de toekomst. “Als je de autonomie van de Werkplaats kunt behouden, dus de samenwerking en het eigenaarschap van alle disciplines onder één dak, dan verwacht ik dat we een centrale rol zullen blijven spelen in de organisatie. We zullen daarbij steeds meer gebruikmaken van nieuwe technologieën om onze werkwijze verder te verbeteren. Tegelijkertijd blijven het menselijke aspect en ons vakmanschap een onmisbaar onderdeel van deze scope”. < Van 600 naar 300 pomprevisies per jaar Jaarlijks kwamen 600 pompen op de Centrale Werkplaats terecht voor onderhoud. Lekkages aan afdichtingen was een veelvoorkomend defect dat aandacht behoefde. Maat; “Om te zorgen voor een betere prestatie hebben we samen met specialisten de oorzaak van de lekkages aan de afdichtingen grondig onderzocht. Het herontwerp van bepaalde onderdelen verhoogde de betrouwbaarheid aanzienlijk. Dankzij dit herontwerp is het aantal pompen dat we jaarlijks moeten onderhouden met de helft gereduceerd. Dit was een meerjarenproject. Elke pomp heeft immers al een periode gedraaid voordat deze bij ons terechtkomt. Vervolgens is maatwerk vereist, aangezien het herontwerp moet passen bij de specifieke omgeving en omstandigheden”.
47
VEILIG WERKEN <
Werknemers verplicht betrekken bij veilig werken
Foto: NVDO
Veilig Onderhoud begint niet bij een formulier, maar bij de mensen die het werk uitvoeren. Sinds 1 juli 2026 is artikel 12 van de Arbowet gewijzigd. Werkgevers moeten werknemers nadrukkelijk raadplegen over het arbobeleid en over onderwerpen die direct raken aan gezond en veilig werken. Voor onderhoudsorganisaties is dat meer dan een juridische aanpassing: de praktijkkennis van monteurs, technici en andere uitvoerenden moet aantoonbaar een plaats krijgen in het veiligheidsbeleid. Artikel 12 van de Arbowet ging al over samenwerking tussen werkgever en werknemers bij gezond en veilig werken. De wijziging maakt scherper wat van werkgevers wordt verwacht. Elke werkgever moet de ondernemingsraad (OR) of personeelsvertegenwoordiging (PVT) raadplegen over het arbeidsomstandighedenbeleid en de uitvoering daarvan. Is er geen OR of PVT, dan moeten de belanghebbende werknemers rechtstreeks worden geraadpleegd. De regel geldt dus ook voor kleine organisaties. De wet noemt bovendien onderwerpen waarover werknemers in elk geval moeten worden betrokken. Daaronder vallen de RI&E, de inrichting van de bedrijfshulpverlening, deskundige bijstand, de arbodienst en de voorlichting over werkzaamheden en de risico’s die daaraan verbonden zijn. Werknemers krijgen nadrukkelijker ruimte
48 oktober 2026
om voorstellen te doen en advies te geven. De Nederlandse Arbeidsinspectie kan beter toezien op deze verplichtingen en handhavend optreden als werknemers niet worden betrokken.
> De RI&E wordt daarmee meer dan een periodiek document! Voor Maintenance ligt de meest directe verbinding met wde RI&E. Die moet de risico’s van werkzaamheden beschrijven en vormt de basis voor het plan van aanpak. Bij onderhoud verandert de risicosituatie echter voortdurend: installaties verouderen, processen worden aangepast, werkzaamheden worden uitbesteed en nieuwe technologie verandert de manier van werken. Een RI&E die uitsluitend door staf of management wordt opgesteld, kan daardoor belangrijke praktijkrisico’s missen.
De gewijzigde Arbowet maakt het logisch om onderhoudsmedewerkers eerder en structureler te betrekken. Niet pas wanneer de RI&E gereed is, maar juist bij het herkennen van risico’s, het beoordelen van maatregelen en het toetsen of maatregelen uitvoerbaar zijn. Dat geldt bijvoorbeeld voor veiligstellen van installaties, werken op hoogte, besloten ruimten, hijs- en hefwerk, blootstelling aan gevaarlijke stoffen en werkzaamheden met meerdere partijen tegelijk.
> Ook contractors moeten in het gesprek worden meegenomen. Onderhoud wordt steeds vaker uitgevoerd in een keten van opdrachtgever, servicebedrijf, specialist en onderaannemer. De formele raadplegingsplicht van artikel 12 ligt bij de werkgever tegenover zijn eigen werknemers of werknemersvertegenwoordiging. Maar veilig Onderhoud stopt niet bij de juridische grens van één werkgever. Wanneer meerdere werkgevers op één locatie actief zijn, moeten risico’s en maatregelen op elkaar aansluiten. Voor opdrachtgevers betekent dit dat ervaringen van contractors waardevolle input zijn voor de eigen veiligheidsorganisatie. Een terugkerende afwijking in werkvergunningen, onduidelijke overdracht bij stilstanden of verschillen in veiligstelprocedures zijn signalen die niet in afzonderlijke organisaties mogen blijven hangen. De beste veiligheid ontstaat wanneer praktijkinformatie uit de hele onderhoudsketen wordt gebruikt om risico’s te beheersen. <
‘
‘De monteur krijgt een grotere stem in veilig werken’
’ Foto: NVDO
49
TECHNOLOGIE <
Foto: NVDO
Eigenaarschap begint met investeren in wat morgen mogelijk maakt
Nederland neemt verantwoordelijkheid voor de innovaties van de toekomst. Met een investering van € 30,5 miljoen in tien grootschalige onderzoeksfaciliteiten kiest ons land bewust voor het versterken van de kennisinfrastructuur waarop toekomstige technologische doorbraken worden gebouwd. Niet alleen de overheid investeert: de betrokken consortia brengen gezamenlijk nog eens € 15,7 miljoen aan cofinanciering in. Daarmee ontstaat een krachtige samenwerking waarin overheid, kennisinstellingen en bedrijfsleven gezamenlijk eigenaarschap nemen voor de innovatiekracht van Nederland.
schappelijke en technologische ontwikkelingen en kunnen onderzoekers experimenten uitvoeren die voorheen niet mogelijk waren.
> Ruimte om het onmogelijke mogelijk te maken. Een aan> Innovatie vraagt om meer dan goede ideeën. Nieuwe technologie ontstaat niet vanzelf. Achter elke doorbraak schuilt een onderzoeksomgeving waarin wetenschappers kunnen experimenteren, testen en grenzen verleggen. Juist daarom zijn grootschalige onderzoeksfaciliteiten onmisbaar. Ze vormen het fundament onder innovaties die uiteindelijk hun weg vinden naar de hightechsector, de maakindustrie en maatschappelijke toepassingen. De investering maakt het mogelijk om bestaande onderzoeksfaciliteiten in Nederland te vernieuwen, te versterken of beter met elkaar te verbinden. Daarmee blijven ze aansluiten bij de nieuwste weten-
50 oktober 2026
sprekend voorbeeld is de investering in HFML-FELIX in Nijmegen. Dit onderzoeksinstituut combineert extreem sterke magneetvelden met geavanceerde lasertechnologie om materialen en moleculen onder uitzonderlijke omstandigheden te onderzoeken. Dankzij de nieuwe generatie magneten kunnen recordsterke magneetvelden worden opgewekt en ontstaat meer experimenteerruimte voor onderzoek dat voorheen technisch niet mogelijk was. Volgens de Radboud Universiteit maakt deze upgrade het mogelijk om 'fundamentele nieuwe processen belangrijk voor bijvoorbeeld nieuwe technologie voor energiezuinige dataopslag' te onderzoe-
‘Veel technologische innovaties vinden hun oorsprong in fundamenteel onderzoek’ ken. Dat klinkt misschien abstract, maar de impact kan groot zijn. Inzichten uit fundamenteel onderzoek vormen vaak de basis voor innovaties die jaren later hun weg vinden naar toepassingen in de industrie, zoals nieuwe materialen, efficiëntere elektronica of duurzame energietechnologieën.
> Eigenaarschap betekent vooruit durven kijken. Het thema Eigenaarschap krijgt in deze investering een concrete betekenis. Niet wachten totdat bestaande voorzieningen tekortschieten, maar juist op tijd investeren in de volgende generatie onderzoeksfaciliteiten. Dat vraagt om visie én om samenwerking. De gezamenlijke financiering laat zien dat overheid, kennisinstellingen en partners bereid zijn om verantwoordelijkheid te nemen voor de lange termijn.
> Faculteit Engineering Technology (ET) van de Universiteit Twente. dr.ir. Willem Haanstra| Assistant Professor in Sustainable Asset Management; “Binnen de faculteit Engineering Technology (ET) van de Universiteit Twente is Asset & Maintenance Engineering één van de hoofdthema’s. Onderzoeksfaciliteiten zijn onmisbaar in het opleiden van de komende generaties wetenschappers en ingenieurs, en in de ontwikkeling van nieuwe productie- en onderhoudsprocessen. Er is daarom flink geïnvesteerd in de onderzoeksfaciliteiten op de UT campus”. Zo is een aantal jaar geleden het Advanced Manufacturing Center (AMC) geopend, waarin geavanceerde productiesystemen beschikbaar zijn voor onderzoek en voor ontwikkelingen van fundamenteel nieuwe processen in de industrie, op regionaal, nationaal, en internationaal niveau. Ook is onlangs het nieuwe, multifunctionele werkplaatsgebouw van de ET Faculteit geopend, de CUBE. Het is een inspirerend gebouw in een moderne, goed uitgeruste omgeving. En binnen een breed Europees onderzoek naar de overgang naar automatische treinbesturing wordt op de UT gebruik gemaakt van unieke human-in-the-loop simulators. Haanstra; “Ondanks dat er genoeg reden is om voor onderhoudsopleidingen en -onderzoek naar de Universiteit Twente te komen, is een belangrijke ‘onderzoeksfaciliteit’ nog altijd de industrie zelf. Veel systemen, zoals energiesystemen, bruggen, sluizen, en productiesystemen, etc. laten zich het beste onderzoeken op locatie en in nauwe samenwerking met de asset ‘owners’ of ‘maintainers’. Onder andere via het Asset Management and Maintenance Innovation Centre werken we daarom in verschillende projecten nauw samen met diverse onderhoudsorganisaties. En er wordt gewerkt aan een nieuw Lifetime Performance Laboratory die de mogelijkheid biedt om op de campus fundamenteel onderzoek te doen naar monitoring en conditiebepaling van industriële equipment”. <
Voor de hightech- en maakindustrie is dat van grote waarde. Veel technologische innovaties vinden hun oorsprong in fundamenteel onderzoek. Zonder hoogwaardige onderzoeksinfrastructuur blijven nieuwe inzichten uit en vertraagt de ontwikkeling van producten, processen en productie-technologieën die onze internationale concurrentiepositie versterken.
> Een investering in de toekomst van Nederland. De modernisering van deze onderzoeksfaciliteiten is daarmee veel meer dan een financiële impuls. Het is een strategische keuze om de kennisbasis van Nederland te versterken en ruimte te creëren voor nieuwe ontdekkingen. Eigenaarschap betekent immers niet alleen verantwoordelijkheid nemen voor wat er vandaag nodig is, maar ook investeren in de mogelijkheden van morgen. Juist die lange adem maakt het verschil. Want de innovaties die over tien of twintig jaar onze industrie en samenleving veranderen, beginnen vaak vandaag in een laboratorium waar onderzoekers de ruimte krijgen om vragen te stellen die nog niemand eerder heeft beantwoord.
Willem Haanstra
51
CursusKalender 30 oktober: Training Sustainable Asset Management Inclusief rapport MORE4 Sustainability De industrie in Noordwest-Europa staat voor een cruciale uitdaging: hoe verhoog je de energie-efficiëntie en verlaag je de uitstoot van broeikasgassen, terwijl je operationele doelen behoudt? Hoewel duurzaam Asset Management veelbelovende oplossingen biedt, hebben slechts enkele bedrijven deze aanpak volledig omarmd. Als technisch manager, engineer of maintenance professional speel je een sleutelrol in deze transitie.
Leerdoelstellingen
• Het belang van Onderhoud en Asset Management voor het bereiken van de duurzaamheidsdoelstellingen • Te begrijpen hoe het Duurzaam Asset Management Framework met zijn 17 bouwstenen als basis voor verbeteringen kan worden gebruikt • Scope 1 en 2 CO2-emissies kennen • Hoe dragen Onderhoud en conditie-optimalisatie bij om emissies te verminderen en energie-efficiëntie te verhogen • Roadmap Duurzaam Asset Management: strategie en tactische aanpak • Best Practices
6 november: Asset Data Management (ADM) Resultaten voor deelnemers aan de training “Asset Data Management”: • Inzicht in en bewustzijn van ADM in projecten en technisch beheer • Herkennen van valkuilen op het gebied van informatiemanagement • Waarde van informatie voor optimaliseren van Beheer en Onderhoud • Inzicht in functie van informatiemanagement in de verschillende fasen van de Asset Life Cycle • Tips & tricks voor slim ADM In deze training met uitgebreide praktijkvoorbeelden en actieve opdrachten, worden onder andere de volgende onderwerpen behandeld: Functie van informatiemanagement in alle fasen van de Asset Life Cycle en de positie van ADM in Asset Management. Informatie vastleggen, delen en beheren. Er wordt aandacht besteed aan Onderhoudsinformatiesystemen, Document control in projecten en we delen best practices. Natuurlijk staat het analyseren van informatie om te komen tot predictive maintenance centraal. Wij kijken uit naar je komst!
52 oktober 2026
Kennis is onze kracht! Inschrijven kan eenvoudig via de maintenance academy op www.nvdo.nl
10, 11, 12 november: Basiscursus RCM3 De basiscursus Reliability Centered Maintenance 3 (RCM3) is ideaal voor professionals die Onderhoud slimmer en effectiever willen organiseren. Je leert hoe je risico’s van technische systemen systematisch analyseert en vertaalt naar de juiste onderhoudsstrategie. Daarbij krijg je inzicht in het kiezen van optimale onderhoudsvormen, het bepalen van intervallen en het onderbouwen van investeringen. NVDO biedt hiermee een praktische methode om betrouwbaarheid, veiligheid en kosten in balans te brengen. Na de training ben je beter in staat om gefundeerde beslissingen te nemen en asset management binnen je organisatie professioneel en toekomst-gericht in te richten.
13 november: Masterclass NEN8026; van Strategie naar Operatie Om de strategie en ambitie te vertalen naar operationele taken en doelstelling, zijn er verschillende hulpbronnen. De NEN8026 is één van deze bronnen en legt op tactisch niveau de verbinding tussen strategische doelen van de organisatie en de operationele uitvoering van (vastgoed) management; het levenscyclusbeheer.
Doel
Tijdens deze Masterclass word je meegenomen in de denk- en werkwijze van de NEN8026. Vanuit de praktijkervaringen helpen we je met het doorgronden van de werkwijze, en wordt de NEN8026 vertaald naar werkbare vormen die je zelf mee kan nemen in je eigen bedrijfsvoering. We tonen je een methodiek om strategie en ambitie te vertalen naar concrete taken en verantwoordelijkheden.
Onderwerpen
Historie en ontwikkeling • Binnen welk kader en vanuit welke bronnen is de NEN8026 ontstaan? • Met welk doel is de norm ontwikkeld? • Voordelen van de NEN8026 ten opzichte van andere methodes Werkwijze NEN8026 • Randvoorwaarden om met de norm aan het werk te gaan • Stappen in de NEN8026 en wat ze precies inhouden • Hoe voer je deze stappen uit binnen je eigen organisatie?
Dagelijks gebruik van de NEN8026 • Hoe verder als je alle stappen doorlopen hebt • Veranderingen in operatie na het toepassen van de norm • Sturen op de resultaten uit de NEN8026 • Relatie NEN8026 en CAPEX
53
NVDO Maintenance Colleges: actuele kennis, direct toepasbaar Onderhoud verandert sneller dan ooit. Nieuwe wet- en regelgeving, digitalisering, AI en technologische innovaties vragen om actuele kennis én de vertaalslag naar de dagelijkse praktijk. Juist daarom organiseert de NVDO regelmatig bijzondere Maintenance Colleges. Compacte, praktijkgerichte bijeenkomsten waarin experts complexe onderwerpen vertalen naar concrete handvatten voor onderhoudsprofessionals. Geen lange theorie, maar direct toepasbare inzichten waarmee organisaties beter voorbereid zijn op veranderingen, risico's beperken en kansen benutten. De colleges bieden bovendien volop ruimte voor interactie, het delen van praktijkervaringen en het uitbreiden van het professionele netwerk. https://www.nvdo.nl/evenementen
26 november: Slimmer werken met je Onderhouds beheersysteem Dit Maintenance College laat zien hoe je méér waarde haalt uit je huidige Onderhoudsbeheersysteem en vandaag al slimmer kunt werken. Je ontdekt hoe betere data leidt tot sterkere onderhoudsbeslissingen en welke basis nodig is voor AI en voorspellend onderhoud. Met praktijkcases, een quickscan en concrete verbeteracties ga je naar huis met een realistisch groeipad voor jouw organisatie. Schrijf je in en maak jouw onderhoud toekomstbestendig. Je gaat naar huis met: • Een quickscan van je eigen Onderhoudsbeheersysteem • Concrete verbeteracties voor jouw organisatie • Een praktische checklist voor datakwaliteit en AI-readiness • Voorbeelden van slimme toepassingen binnen Maintenance • Een groeipad richting data-gedreven en voorspellend onderhoud • Nieuwe contacten binnen Maintenance en Asset Management
54 oktober 2026
2 december: Machineverordening Dit Maintenance College geeft je in één middag helder inzicht in de nieuwe Machineverordening en de gevolgen voor onderhoud, machineveiligheid en CE-markering. Je leert wat de nieuwe regels betekenen voor jouw organisatie, hoe je voldoet aan de wet- en regelgeving en welke verantwoordelij-kheden je hebt bij nieuwe én bestaande machines. Met praktische voorbeelden, direct toepasbare kennis en concrete handvatten ben je optimaal voorbereid! Schrijf je in en zorg dat jouw organisatie klaar is voor de toekomst. Je gaat naar huis met: • Kennis en inzicht om inhoudelijk met een machinefabrikant het gesprek aan te gaan • Actuele kennis over de Machineverordening en wanneer deze van toepassing is • De impact van de Machineverordening vanuit een onderhoudsperspectief • Uitbreiding van je professionele netwerk
Netwerken Beheer en Onderhoud Asset Management Techniek Branchevereniging
Conditiebewaking Prestatiemanagement Maintenance Academy Kennisontwikkeling
1 6
Netwerk
Onderzoek Fysiek en Online Bedrijfsbezoeken Podcast Webinars Evenementen*
2
3 Kennisbron
Toegang tot Bedrijvenplatform Whitepapers VAM
(Vakblad Asset Management)
Samenwerken
Waarom Waarom NVDONVDOlidmaatschap lidmaatschap
Community Innovatie Internationaal Overheid Regulier onderwijs Collega verenigingen
Cijfers en Trends onderhoudsmarkt Onderhoudskompas Visiedocumenten Publicaties
5 4
Praat mee! Leven Lang Leren
Vakinhoudelijke kennis Maintenance Academy* Maintenance Colleges*
Projecten Denktanks Klankbordgroepen Werkgroepen
*Korting voor leden
Ga naar www.nvdo.nl en meld je aan >> Lange Schaft 7G - 3991 AP Houten, Nederland 030 634 60 40 | info@nvdo.nl | www.nvdo.nl
Word lid!
Wat is uw CAPEX strategie tegen veroudering? Doordat onze assets verouderen, groeit de behoefte om te vervangen. Door een onstabiele economie is er echter minder CAPEX budget beschikbaar. Dit dwingt ons om keuzes te maken. Welke projecten kunnen we uitvoeren en welke niet? Welke vervangingen leveren de meeste economische waarde voor het bedrijf? En wat zijn de risico’s achter projecten die niet worden opgepakt? Binnen de bewezen VDMXL methodologie heeft Mainnovation de SAPA aanpak ontwikkeld als een antwoord op dit dilemma. De Strategic Asset Portfolio Analysis helpt de juiste CAPEX-beslissingen te nemen op basis van verschillende verouderingsvormen, kritikaliteit en business impact. Door op waarde en op risico te sturen, wordt het maximale uit het CAPEX-budget gehaald. Voor meer informatie mainnovation.com/nl/SAPA
CELEBRATING 25 YEARS OF VDM