Nutriënt & Supplement Magazine 3-2021

JAARGANG 1 • EDITIE 3 • 2021

VAKINFORMATIE VOOR GEZONDHEIDSPROFESSIONALS OVER HOOGWAARDIGE VOEDINGSSUPPLEMENTEN EN ORTHOMOLECULAIRE PREPARATEN

Zink en selenium

Astragalus membranaceus

De huid als hormoonas

De informatie in dit magazine is uitsluitend bedoeld voor medische beroepsbeoefenaars en gezondheidsadviseurs

100%

Duurzamere verpakkingen Dit jaar stappen we bij AOV over op duurzamere verpakkingen van 100% gerecycled plastic, ofwel rPET. Door te kiezen voor flacons van 100% gerecycled plastic dragen we bij aan een meer circulaire economie. Hierdoor hoeft er geen nieuw plastic geproduceerd te worden. En daar zijn wij blij mee.

verbeterde multi’s

NIEUW!

Een deel van onze Multi’s krijgt een upgrade Vitamines zijn vervangen door actieve vormen wanneer deze er nog niet inzaten. Bijvoorbeeld de AOV 106 Multi Zwangerschap, 111 Multi Probiotica en 112 Multi Probiotica 50+. Deze supplementen bevatten nu ook vitamine B2, B12 en foliumzuur in de actieve vorm. Daarnaast is bij 106 Multi Zwangerschap & 112 Multi Probiotica 50+ vitamine K2 toegevoegd ter ondersteuning van de bloedstolling en het behoud van sterke botten.

1205 Probiotica Cranberry Complex: • Onze verbeterde formule van 1004 Cranberry Probiotica • Een unieke combinatie van probiotica, cranberry en vitamine C • Nu ook met een nieuw probioticum: Lactobacillus gasseri • De bacteriën uit het LAB4-complex hebben een goede maagoverleving en kunnen bij de maaltijd worden ingenomen • Vitamine C zorgt mede voor een goede weerstand en voor het behoud van gezonde cellen en weefsels

Scan de code en lees meer over AOV! t 036 5460920 • i www.aov.nl

VOORWOORD

COLOFON Hoofdredactie Sacha van den Ende sacha@inspiredcommunications.nl Bladmanagement en redactionele bewerking Maartje Albert maartje@inspiredcommunications.nl Eindredactie Marianne Smits en Charlotte Simons Redactieadres Hoofdstraat 21 | 6994 AC | De Steeg Uitgever Inspired Publishing Contactpersoon: Sacha van den Ende Hoofdstraat 21 | 6994 AC | De Steeg info@inspiredcommunications.nl Advertentieverkoop Vertregt | S&C frans@vertregt.nl Vormgeving Eefje Kleijweg | Grafisch Ontwerp www.eefjekleijweg.nl Druk Damen Drukkers Adreswijzigingen Adreswijzigingen graag zo spoedig mogelijk indienen bij de redactie per e-mail: redactie@inspiredcommunications.nl Disclaimer De informatie in dit blad is uitermate zorgvuldig opgesteld en gecontroleerd. De uitgever is evenwel niet aansprakelijk voor de inhoud van ingestuurde c.q. aangeboden artikelen, productinformatie en voor eventuele schade als gevolg van vermeende (medische) adviezen, onverhoopte onjuistheden en/ of onvolledigheden. De uitgever draagt geen verantwoordelijkheid voor de inhoud van advertenties. Informatie over gebruikte bronnen kan opgevraagd worden bij de redactie.

Solide fundament voor N&S voor de toekomst De derde editie van Nutriënt & Supplement is verschenen. Als redactie zijn we inmiddels goed op dreef. De reacties op de eerste twee edities waren bijzonder positief en dat maakt dat er steeds meer ideeën en onderwerpen opborrelen, zowel vanuit de redactie als vanuit onze vaste auteurs en lezers. Zo krijgt Nutriënt & Supplement steeds meer vaste voet aan de grond en een solide fundament voor de toekomst binnen het vakgebied als informatiebron omtrent hoogwaardige voedingssupplementen en orthomoleculaire preparaten. In deze editie kun je een artikel lezen van Robert van Esch over de huid als hormoonas. De huid is het grootste orgaan van ons lichaam. De verschillende huidlagen hebben elk hun kenmerkende eigenschappen en celtypen. In het artikel gaat Robert diep in op de verschillende lagen en aspecten van de huid. Jan Blaauw gaat verderop in het magazine in op de inzet van vitaminen, mineralen en kruiden bij Sars-Cov-2. Deze keer richt hij zich op zink en selenium. De plant Astragalus membranaceus is deze keer het onderwerp van het uitgebreide dossier. Deze plant wordt al eeuwen gebruikt in de traditionele Chinese geneeskunde. Adaptogenen verhogen het aanpassingsvermogen bij stress en beperken de schade die hierbij zou kunnen ontstaan. Astragalus ondersteunt de werking van het immuunsysteem door het te kalmeren of activeren wanneer nodig. We wensen je weer veel leesplezier toe!

Sacha van den Ende Hoofdredacteur

©Copyright Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Inspired Publishing. Alle rechten voorbehouden.

3

PROVIFORM® HOOGWAARDIGE VOEDINGSSUPPLEMENTEN EEN NATUURLIJKE KEUZE VOOR PURE KWALITEIT

Rhodiola ASE Complex

Gestandaardiseerde extracten rhodiola, schisandra en ginseng Zuurvrije vitamine C, taurine en magnesiumcitraat Kruiden dragen bij aan lichamelijke prestatie en conditie Goed voor de concentratie en het geheugen Te gebruiken gedurende een stressvolle periode

s:

consumentenprij

€ 27,50

Hulpstoffen uit 100% natuurlijke bron Geschikt voor veganisten • Artikelnummer: P185 • 60 vegicaps Ga voor meer informatie over Rhodiola ASE Complex naar www.proviform.nl

Proviform voedingssupplementen zijn 100% glutenvrij. De donkeren glazen verpakking biedt optimale bescherming aan de ingrediënten.

Proviform: Oude Moerstraatsebaan 46, 4614 RP Bergen op Zoom, 0164 - 24 00 30, informatie@proviform.nl

3 Voorwoord en colofon 5 Inhoudsopgave 6 Nieuw van Vitals:

Enzymenformule Pro

29 Kan deze voedingsstof de sleutel

zijn tot langzamere veroudering?

30 Astragalus membranaceus 35 Stofwisseling en detoxificatie als

kracht uit de mycologie

7 Elektrolyten voor sporters 8 Rhodiola ASE Complex, de relaxte krachtpatser voor lichaam en geest

9 De huid als hormoonas Robert van Esch

15 Berberine: diabetes type 2

37

Vernieuwd: Bonusan assortiment darmbacteriën en vezels

39

De voor- en nadelen van een vegetarisch of veganistisch voedingspatroon

40 Boekrecensie

en afvallen

41 Opleidingen en congressen

17 Iedereen kan een

47 CellCare Essentials

burn-out krijgen

18 Microbioom belangrijk voor veerkracht

21 Zorgen voor ontspanning en goede slaap

49 Pandemie haalt de interesse

van onderzoekers naar de inzet van vitaminen, mineralen en kruiden naar boven: zink en selenium (deel 2) Jan Blaauw

23 7M Probiotic fermentation

55 Heel veel veranderingen

24 Kort nieuws

57 Vetzuurverhouding

van belang bij astma

27 Haren en nagels weer­-

s­piegeling van interne voedingsevenwicht

5

VOORLICHTING VITALS

Nieuw van Vitals:

Enzymenformule Pro Enzymenformule Pro is een uitgebalanceerde formule met diverse soorten enzymen, waaronder koolhydraat-, eiwit- en vetsplitsende enzymen. Het product bestaat uit een enzymencomplex (BioCore® Optimum Complete) aangevuld met een speciaal glutensplitsend enzym met de merknaam Tolerase® G. Gluten zijn eiwitten die van nature voorkomen in bepaalde graansoorten, zoals tarwe, rogge en gerst. Omdat gluten rijk zijn aan het aminozuur proline, kunnen deze lastig afbreekbaar zijn. Enzymenformule Pro kan bij elke maaltijd gebruikt worden en is geschikt voor vegetariërs en veganisten. Wat zijn enzymen? Het woord enzym komt van het Griekse ‘enzymos’, dat ‘in gist’ betekent. Een enzym is een eiwit dat een specifieke chemische reactie kan ondersteunen zonder daarbij zelf te worden verbruikt of van vorm te veranderen. Het kan bepaalde stoffen, zoals die in voeding, splitsen in kleinere bouwstenen. Elk enzym heeft een bepaalde zuurgraad (pH) en temperatuur waarbij de activiteit optimaal is.

6

Enzymactiviteit Bij enzymen is het gebruikelijk om de hoeveelheden niet te vermelden in milligrammen of grammen, maar in een specifieke enzymactiviteit. Het gaat er immers niet om hoeveel een enzym weegt, maar om hoe goed en hoe snel een enzym een bepaalde stof kan splitsen. Dit wordt weerspiegeld in de enzymactiviteit. Er zijn internationale richtlijnen die aangeven hoe je per enzym de activiteit kunt meten en hoe je deze weergeeft op het etiket. De meeteenheid verschilt per enzym en de verschillende afkortingen verwijzen naar de manier waarop ze de enzymactiviteit van die specifieke enzymen bepalen. Een voorbeeld hiervan is DU (afkorting van Dextrinizing Unit), waarmee wordt aangegeven hoe goed en hoe snel zetmeel door dit specifieke amylase wordt gesplitst in kortere koolhydraatketens (dextrinen). Hoe hoger de genoemde waarde, hoe sterker de enzymactiviteit. Hoe worden de enzymen in Enzymenformule Pro gemaakt? Er zijn diverse soorten enzymen op de markt. Deze kunnen afkomstig zijn uit dierlijke bron, uit planten of

uit micro-organismen. BioCore® Optimum Complete van Deerland en Tolerase® G van DSM worden beide geproduceerd door middel van een fermentatieproces met gebruikmaking van micro-organismen (zoals gisten). Deze micro-organismen worden gekweekt op een voedingsbodem en zij zetten door fermentatie de nutriënten in die voedingsbodem om in enzymen. Micro-organismen hebben specifieke voorkeuren wat betreft de voedingsbodem waar zij het beste op gedijen. Voor de productie van BioCore® Optimum Complete is het daarom nodig om wat tarwe en soja te gebruiken bij het fermentatieproces, als onderdeel van de voedingsbodem. Na afloop van het fermentatieproces worden de gevormde enzymen door producent Deerland zorgvuldig gefilterd om resterende tarwe en soja zoveel mogelijk te verwijderen. Maar het is dus mogelijk dat er nog een heel kleine hoeveelheid hiervan achterblijft in het eindproduct, vandaar dat dit op het etiket staat vermeld.

Lees meer over Enzymenformule Pro op www.vitals.nl

Elektrolyten voor

VOORLICHTING VITALS

sporters Mensen die regelmatig en intensief sporten (bijvoorbeeld duursporters zoals wielrenners en hardlopers, maar ook roeiers, tennissers en teamsporters) zijn gebaat bij een aanvulling van elektrolyten. Elete™ Sportmineralen levert een natuurlijke aanvulling van deze elektrolyten, zonder suikers, zoetstoffen en calorieën. Wat zijn elektrolyten precies? Elektrolyten zijn in een vloeistof opgeloste mineralen in ionische vorm (dat wil zeggen niet in verbinding met andere elementen, maar als losse elektrisch geladen deeltjes). Keukenzout (natriumchloride) bijvoorbeeld wordt als het oplost in water opgesplitst in de ionen Na+ (positief geladen natrium) en Cl- (negatief geladen chloride). Op deze manier komen mineralen ook in ons lichaam voor, opgelost in intra- en extracellulaire vloeistoffen zoals bloedplasma, en spelen ze een rol bij diverse processen. Voorbeelden van belangrijke elektrolyten zijn natrium, kalium, magnesium en chloride. Wanneer iemand veel zweet, gaat veel natrium verloren en in mindere mate gaan ook andere elektrolyten verloren, omdat deze mee naar buiten komen met het transpiratievocht. Vocht- en elektrolytenbalans Het lichaam verliest vooral natrium (en chloride) via zweet omdat natrium zich vooral extracellulair (zoals in de bloedbaan) bevindt en kalium en magnesium bevinden zich met name intracellulair. Het is belangrijk voor het lichaam om zowel de juiste vochtbalans als de elektrolytenbalans te handhaven. Als een sporter uitsluitend water drinkt om te compenseren voor het vochtverlies, maar hierbij geen natrium aanvult, zal het bloed ‘verdund’ raken en de relatieve concentratie van natriumionen afnemen. Dit kan gevolgen hebben voor de normale fysiologische functie. Daarom is het van belang om eveneens extra natrium in te nemen bij het sporten om het verloren natrium aan te vullen. Beter is nog om ook chloride en kleine hoeveelheden kalium en magnesium te suppleren. Werking magnesium en kalium Magnesium speelt een rol bij de activiteit van bepaalde enzymen die betrokken zijn bij het energiemetabolisme, en ondersteunt zo het energieniveau. Zo maakt magnesium

bijvoorbeeld onderdeel uit van het magnesium-ATP-complex en is nodig om energie vrij te maken uit ATP (energiedrager in de cellen). Het is ook betrokken bij de prikkel­ overdracht in de zenuwen, wat van belang is voor de normale werking en samentrekking van spieren, waaronder ook de hartspier. Magnesium kan bovendien helpen bij vermoeidheid en kan bijdragen om helder te denken en mentaal scherp te zijn.

“Het is belangrijk voor het lichaam om zowel de juiste vochtbalans als de elektrolytenbalans te handhaven.”

Ook kalium is betrokken bij de overdracht van zenuwprikkels, wat onder andere zorgt voor het goed functioneren (samentrekken) van de spieren. Het heeft ook een gunstig effect op de bloeddruk omdat het een rol speelt bij verschillende bloeddrukregulerende processen, zoals vaatverwijding. Great Salt Lake, de bron van Elete™ Sportmineralen Elete™ Sportmineralen haalt zijn unieke kracht uit het mineraalrijke water afkomstig uit het Great Salt Lake in Utah (VS). Dit is een binnenzee die door geothermische en verdampingsprocessen zeer hoge concentraties ionische mineralen en spoorelementen bevat in een natuurlijke en uitgebalanceerde samenstelling. Hier is nog extra kalium aan toegevoegd. Geschikt voor topsporters, getest op doping Elete™ Sportmineralen is getest op doping volgens het NZVT-systeem (Nederlands Zekerheidssysteem Voedingssupplementen Topsport). Dit is een systeem waarbij voedingssupplementen gecontroleerd worden om het risico op een positieve dopingcontrole te minimaliseren. Iedere nieuw geproduceerde batch Elete™ Sportmineralen wordt volgens deze procedure gecontroleerd. NZVT-geteste producten geven de meeste zekerheid geen dopinggeduide stoffen te bevatten. Voor meer informatie zie www. antidoping.nl/NZVT.

Lees meer over Elete™ Sportmineralen op www.vitals.nl

7

VOORLICHTING PROVIFORM

Rhodiola ASE Complex, de relaxte krachtpatser voor lichaam en geest Grote kans dat je regelmatig orthomoleculair advies geeft waarvan adaptogene kruiden deel uitmaken. In deze tijden wellicht meer dan ooit. Dat doe je om je cliënt extra support te geven in bijzondere situaties of wanneer deze gedurende langere perioden onder druk staat.

Proviform is gevestigd in Bergen op Zoom. De naam is een vrije samentrekking van de woorden ‘professionele vitamineformules’. Dat ze hun producten zelf ontwikkelen, maakt het mogelijk innovatief te werken en in te spelen op nieuwe inzichten. Het doel is de producten uit te brengen in krachtige en verantwoorde doseringen met een hoge biologische beschikbaarheid. Ook de werkzaamheid en zuiverheid moeten optimaal zijn. Proviformvoedingssupplementen zijn 100% glutenvrij. De donkere, glazen verpakking houdt de producten veel langer vers en beschermt tegen oxidatie. Daarnaast is glas recyclebaar en dus milieuvriendelijk. De meeste producten zijn geschikt voor vegetariërs en veganisten.

Er zijn verschillende adaptogene kruiden, elk met eigen kenmerken. De algemene deler is dat ze gunstig uitwerken op herstelvermogen, weerstand en energiehuishouding. Rhodiola is zo’n adaptogeen en meer dan de moeite waard om hier apart te belichten. Zeker Proviform Rhodiola ASE Complex, want dat bevat onder meer gestandaardiseerde extracten van de Schisandra-bes en Siberische ginseng. Een synergistische topper dus. Zeker ook door de andere hoogwaardige toegevoegde stoffen vitamine C, magnesium en taurine. Rhodiola rosea, ofwel rozenwortel, behoort tot de vetplantenfamilie. Een bekende eigenschap van dit plantje is dat het vocht opslaat in een deel van het (planten)lichaam. Bij deze zijn dat zeer waardevolle stoffen. Geen wonder dat de rozenwortel al heel lang en veelvuldig gebruikt wordt in de natuurgeneeskunde. Het is een echte balanshersteller voor wie overbelast is of gebukt gaat onder langdurige stress. Zo is het een sterke antioxidant en werkt het goed uit op de nachtrust, het zenuwstelsel, de spijsvertering, de lichamelijke conditie en de mentale focus. Met Proviform Rhodiola ASE Complex heb je een product in handen dat uitstekend opneembaar is en voldoet aan de allerhoogste kwaliteitseisen. Vooral de combinatie van Rhodiola-extract en de gestandaardiseerde vorm met 3% rosavinen maakt het zo effectief. Daarnaast zijn de extracten met schisandra en ginseng zeer sterk. Dat zorgt ervoor dat er veel werkzame stof in één capsule past. Zo bevat de Schisandra-bes bijvoorbeeld (uit 10:1 extract) 10 x 100 mg = 1000 mg bespoeder en bij ginseng is dat (uit 25:1 extract) 2000 mg per capsule. De hulpstoffen die nodig zijn om er een goed inneembaar supplement van te maken, zijn 100% natuurlijk. In plaats van magnesiumstearaat of silicium heeft Proviform gekozen voor rijstconcentraat en -extract. Ook het omhulsel zelf is van bijzondere kwaliteit. Het is een plantaardige pullulan capsule met een zuurstofbarrière die 250 keer groter is dan de gebruikelijke vegicap. Daardoor blijft het product langer houdbaar en is het krachtiger en effectiever. De formule is glutenvrij en geschikt voor veganisten.

“Proviform Rhodiola ASE complex maakt de mens sterk en het leven zacht.”

Ga voor meer informatie naar www.proviform.nl

8

N&S REDACTIONEEL

De huid als hormoonas DOOR: ROBERT VAN ESCH

De huid is het grootste orgaan van ons lichaam. De verschillende huidlagen hebben elk hun kenmerkende eigenschappen en celtypen. De huid bevat tevens een complex neurologisch en hormonaal netwerk dat fungeert als een uitgestrekt tastzintuig. Naast de functionele eenheid van de haarfollikel bevinden zich in de huid multifunctionele afweercellen. Tevens vormen in de huid residerende cellen een bron van communicatiemoleculen. Aldus is sprake van een systemische huidconnectie die somatische, neuro-endocriene en immunologische interactie heeft met het centrale zenuwstelsel en het immuunsysteem. ANATOMIE De huid is opgebouwd uit enkele lagen die uit verschillende celtypen bestaan. De ondoordringbaarheid van de huid is voornamelijk te danken aan de hoornlaag of stratum corneum. Deze toplaag van het huidepitheel bestaat deels uit dode, sterk afgeplatte cellen die extra bescherming geven. Voorts bevinden zich in de hoornlaag niet-differentieerbare en kernloze corneocyten. De onderliggende laag, de opperhuid of epidermis, bestaat uit de keratinocyten en melanocyten, die respectievelijk de eiwitten keratine en melanine produceren. Keratine versterkt de huid en melanine beschermt tegen straling. Daaronder ligt een laag bindweefsel, die lederhuid of dermis wordt genoemd. De dermis bevat bloedvaten, zenuwcellen en collageen producerende fibroblasten, die mede de stevigheid en elasticiteit bepalen. De extracellulaire matrix bestaat uit glycosaminoglycanen (GAG) en hyaluronzuur. De subcutus of hypodermis is de diepere laag die adipocyten bevat en een primaire rol vervult bij temperatuurregulatie. Tezamen vormen de huidlagen een effectieve bescherming voor de onderliggende weefsels en organen tegen de schadelijke invloeden van buitenaf, zoals uitdroging of excessieve blootstelling aan vocht. De huidoppervlakte bedraagt ongeveer twee vierkante meter met een dikte van gemiddeld 2.5 millimeter. Het totale gewicht bedraagt vijf tot zes kilogram en vormt zo’n zes procent van het totale lichaamsgewicht. De huid vormt een stabiele, fysieke barrière tussen het interne milieu en de lichaamsomgeving en biedt mechanische, chemische en microbiologische bescherming. Begrijpelijkerwijs kunnen maar weinig moleculen doordringen in de huidlagen. Tevens biedt de huid middels melanocyten een palet aan beschermende pigmentatie tegen ultraviolette straling (uv) en een complex neurologisch, hormonaal netwerk dat een uitgestrekt tastzintuig vormt. De formatie van de huidbarrière is afhankelijk van junctie-adhesie moleculen en tight junction-eiwitten. Deze adhesiemoleculen en bindingseiwitten, zoals claudine, zonula-occludine en occludine, zijn kenmerkende sleuteleiwitten voor epidermale lagen. Epidermis Verspreid in het epidermis bevinden zich keratinevormende cellen, de keratinocyten. Dieper in het epidermis liggen Langerhanscellen, Merkelcellen en melanocyten. Keratinocyten vormen mede de tight junctions en zorgen dat de Langerhanscellen en intradermale lymfocyten op hun positie blijven. Keratinisatie is onderdeel van de vorming van de fysieke barrière, waarbij keratinocyten steeds meer keratine produceren en uiteindelijke differentiatie ondergaan naar kernloze corneocyten. Voorts kunnen ze immunologische modulatie tot stand brengen middels de productie van antimicrobiële eiwitten, chemokines en anti-inflammatoire cytokinen, zoals IL-10 en TGF-β. Zowel Langerhans- als Merkelcellen

9

stammen af van afweercompetente beenmergcellen. Langerhanscellen hebben een observerende taak binnen het immuunsysteem zodra ze, indien nodig, mogelijke, lichaamsvreemde indringers traceren. Merkelcellen functioneren als mechanische receptoren en staan in verbinding met uitlopers van uit het interne milieu komende, gemyeliniseerde zenuwvezels. Zij concentreren zich rondom huidklieren en haarfollikels en zijn in staat eiwitmoleculen voort te brengen, die zich gedragen als neurotransmitters. Melanocyten zijn feitelijk dendritische cellen van neurogene oorsprong. Hun anatomische aanwezigheid is niet alleen vastgesteld in de huid, maar ook in de oren, mucosale membranen, vetcellen en het centrale zenuwstelsel. Dientengevolge produceren melanocyten en keratinocyten het hormoon α-MSH dat ook in de hypofyse geproduceerd wordt. Daarnaast kan het hypofysehormoon ACTH, betrokken bij cortisolproductie, zich binden aan receptoren op melanocyten. Zowel α-MSH als ACTH kunnen zich binden aan MSH-receptoren op melanocyten om proliferatie, groei en dendritische formatie van melanocyten tot stand te brengen. Melanocyten produceren bovenal melanine dat pigment vormt als bescherming tegen uv-straling. Bij een normale huidfunctie is transcriptiefactor p53 de dominante activator van de huidkleuringsfase en een essentiële component van de keratinocyt-melanocyt signaalcyclus die huidpigmentatie reguleert. Blootstelling aan uv-straling zorgt in keratinocyten voor de activatie van factor p53, waardoor in de keratinocyten de transcriptie start van het POMC

“Diverse studies hebben gecon­ stateerd dat neuromelanine een beschermende werking uitoefent tegen vrije radicalen en zware metalen.”

10

(pro-opiomelanocortine). De transcriptie van POMC leidt vervolgens via autocriene of paracriene mechanismen tot een verhoogde vrijmaak van α-MSH dat de synthese van het eumelanine stimuleert. Hierdoor wordt de huidpigmentatie opgedreven. Opvallend is dat het gen dat codeert voor p53, het belangrijkste tumorsuppressie-gen is van het lichaam! In de melanocyten bevinden zich specifieke organellen, de melanosomen, waar de melanine gevormd wordt die kleuring geeft aan haar, ogen en huid. De synthese van melanine in de melanosomen, samen met de transfer van melanine naar de omringende keratinocyten, zorgt voor een uniforme verdeling van het pigment. De melanosomen produceren in de huid twee soorten melanine, namelijk eumelanine (bruin/zwart) en feomelanine (rood/geel). In de melanosomen wordt het aminozuur tyrosine stapsgewijs geconverteerd naar melanine. L-tyrosine wordt middels tyrosinase omgezet in L-dopa (hydroxylatie) en uit L-dopa wordt dopaquinone gemaakt (oxidatie). Als dopaquinone gecombineerd wordt met het aminozuur cysteïne ontstaat feomelanine. Indien dopaquinone nog enkele oxidaties en hydroxylaties ondergaat, wordt uiteindelijk eumelanine gevormd. Feomelanine behoort aldus tot het voorstadium van eumelanine. In de hersenen produceren

melanocyten bovendien een van eumelanine afgeleide metaboliet, namelijk neuromelanine, dat zich vooral concentreert in gebieden waar zich veel dopamine producerende neuronen bevinden. Diverse studies hebben geconstateerd dat neuromelanine een beschermende werking uitoefent tegen vrije radicalen en zware metalen. Interessant is dat L-dopa in het lichaam ook fungeert als precursor van dopamine. Tyrosine is daarnaast niet alleen nodig voor de synthese van dopamine en melanine, ook schildklierhormonen en noradrenaline zijn voor hun bestaan afhankelijk van het aminozuur, dat de mens alleen via de voeding binnenkrijgt of beperkt wordt omgezet uit het essentiële aminozuur fenylalaline. Innerlijke en uiterlijke invloeden bepalen de kwaliteit en vorm van pigmentatie, zoals lichaamsverdeling van melanocytenconcentraties, geslacht of etniciteit, genetische programmering, klimaat, milieuvervuiling, blootstelling aan chemicaliën en uv-straling. Voorts brengt de huid in vooral de epidermis, net als in de lever, een breed scala aan enzymen (cytochroom P450 of CYP) tot expressie, die in staat zijn lichaamsvreemde chemicaliën, toxinen en farmaceutische substanties af te breken, waarmee de huid in aanraking komt. Dermis De dermis is primair het domein van de

N&S REDACTIONEEL een ander eiwit, dat sterk complementair is aan collageen en zorgt voor, inderdaad, elasticiteit. De matrixelementen vormen een biologisch speelveld waarbinnen de talloze huidcellen hun functies kunnen vervullen. Ten gevolge van veroudering vermindert het volume van de bovenste laag van de dermis, waarbij de vrijgekomen ruimte door de stuggere, onderste laag wordt ingenomen.

fibroblasten. Deze structuur gevende cellen zijn verantwoordelijk voor de synthese van de eiwitten die de extracellulaire matrix vormgeven, namelijk collageen, elastine, GAG en de glycoproteïnen van de matrix. De dermis vormt feitelijk het mesenchym van de huid, gescheiden van de epidermis door een membraan. Het is opgebouwd uit twee lagen. In de bovenste laag bevinden zich papillen met zenuwuiteinden en micro-vasculaire vaten. Voorts is hier sprake van een hoge cellulaire dichtheid en veel proteoglycanen. Samen met water en hyaluronzuur vormen zij de GAG, zoals chondroïtinesulfaat, keratinesulfaat en heparine. De matrix van het onderste deel heeft een meer uitgesproken weefseldichtheid. Deze bestaat uit het netwerk van de dikke vezelstructuren van collageen en elastine. Ook bevinden zich hier de haarfollikels, talg- en zweetklieren. Ongeveer negentig procent van de aanwezige eiwitten in de dermis bestaat uit verschillende typen collageen. Type I is de dominante component in de extracellulaire matrix. Het type III neemt tijdelijk toe, indien sprake is van verwonding, reparatie en nieuwvorming. Na nieuwvorming is de ratio tussen type I en III nagenoeg gelijk. Collagenen zijn feitelijk de bouwstenen van de huid, betrokken bij herstel, vormgeving en weefselconsistentie. Elastine is

HUID-IMMUNOLOGISCHE AS Net als bij de epidermis bevinden zich in de dermis tevens diverse multifunctionele afweercellen, die immunologische reacties kunnen ontketenen. Uit wetenschappelijke bevindingen blijkt dat fibroblasten een breed scala aan immunogene moleculen tot expressie brengen, zoals Toll-Like Receptoren, defensinen en andere antimicrobiële eiwitten (AMP). Ook produceren zij pro-inflammatoire cytokinen, chemokinen en afweerstimulerende factoren, zoals GM-CSF en G-CSF. De AMP fungeren als effectieve factoren tegen pathogene bacteriën, gisten, schimmels en virussen. In de huid resideren bovendien myeloïde en lymfoïde cellen, die in latente staat paraat zijn om te migreren naar lymfeknopen en perifere tolerantie of een robuuste immuunrespons te induceren. Tot de aanwezige myeloïde cellen behoren de Langerhanscellen, dendritische cellen, macrofagen, eosinofielen, histamine producerende mastcellen en soms neutrofielen, die onder fysiologische omstandigheden geen residenten zijn van een gezonde huid. In de huid komen veel mestcellen voor die zich tijdens immunologische activatie vanuit de dermis rond de haarfollikels groeperen. Mastcellen kenmerken zich met name door hun brede arsenaal aan communicatiemoleculen. Naast histamine produceren zij prostaglandine D2, leuko­ triënten, cytokinen, zoals IL-1 en IL-8, en immunologische factoren, zoals TNF-α en VEGF. Dit om vaatverwijding en chemotaxis te bewerkstellingen, opdat lokale ontstekingsprocessen gefaciliteerd en geïnitieerd kunnen worden in antwoord op psychische, chemische, mechanische of oxidatieve stress. De myeloïde cellen dragen bij aan de huidhomeostase door groeifactoren af te geven die de overleving van keratyinocyten, fibroblasten en endotheelcellen ondersteunen. Voorts spelen ze een rol

bij handhaving van de optimale weefselfunctie door cellen in apoptose te fagocyteren, de vasculaire integriteit te ondersteunen en immunologische tolerantie te stimuleren. Ten tijde van ontstekingen produceren de myeloïde cellen direct lokale pro-inflammatoire mediatoren, waardoor zij kunnen fungeren als een brug tussen het aangeboren en adaptieve immuunsysteem. De lymfoïde cellen worden gedomineerd door T-lymfocyten en natural killer cellen. Aan de hand van een toenemend aantal wetenschappelijke bevindingen stelt men vast dat T-cellen in de huid contact onderhouden met dezelfde celtypen in andere barrières, zoals longen en darmen. Men vermoedt dat de twintig miljard (!) T-cellen die de huid herbergt, niet vrij circuleren, maar strategisch gepositioneerd zijn als eerstelijnsdefensie. De lokale T-cellen spelen een voorname rol bij de pathofysiologische expressie van huid specifieke ziektebeelden, zoals psoriasis, alopecia areata en vitiligo. B-lymfocyten komen niet tot nauwelijks voor in de huidlagen en worden hier alleen aangetroffen, indien sprake is van pathologische condities. Mueller SN et al. Frontiers in Immunology 5(332), 2014 Microbioom Gedurende onze evolutie is in de huid een ecosysteem ontstaan dat is opgebouwd uit een ingenieus immuunsysteem en een flora, opgebouwd uit micro-organismen, zoals bacteriën, gisten en virussen. Beide zijn met elkaar verbonden en vormen samen een biologische en immunologische barrière. Ongeveer 25 procent van deze micro-organismen bevindt zich rond de talgklieren en haarfollikels. De dominante bacteriën zijn de Staphylococcus epidermis en de Propionobacterium acnes, terwijl het kanaal waarin de follikel zich bevindt een eigen microflora kent van specifieke bacterieculturen. De commensale flora wordt gedurende de geboorte van moeder op kind overgedragen of verkregen door dagelijks contact met het omringende milieu (personen, planten, dieren, chemicaliën e.d.). Elk individu heeft zodoende een unieke samenstelling van micro-organismen, die in symbiose leven met het immuunsysteem van de huid. Hierdoor is het lokale microbioom in staat immuunreacties te moduleren, induceren en trainen. De alliantie tussen

11

huidimmuniteit en lokale flora zorgt normaliter voor bescherming tegen externe pathogenen en tolerantie ten opzichte van commensale micro-organismen. Tevens beschikt de haarfollikeleenheid over een unieke immunologische status die normaliter niet reageert op lichaamseigen afweereiwitten en sterk gericht is op het voorkomen van infecties, Verminderde immunologische intolerantie en een verstoorde microbiële symbiose ten gevolge van huidbeschadigingen, hormonale deregulatie, contact met schadelijke chemicaliën en/ of genetische predispositie kunnen de symbiose veranderen in een dysbiose met verhoogde infectiegevoeligheid en verzwakte barrièrefunctie tot gevolg. NEURO-ENDOCRIENE COMMUNICATIE Naast een beschermende functie heeft de huid ook een rol bij de handhaving van het fysiologisch evenwicht of homeostase, daartoe uitgerust met diverse klieren die zweet, geur en talg produceren. De meest dominante zijn de zweetklieren. Zij zijn nauw betrokken bij de koeling en handhaving van de lichaamstemperatuur en kunnen bij een volwassen mens tot drie liter (!) water per uur uitscheiden. Wateruitscheiding via de huid kan al op gang worden gebracht door stijging van de buitentemperatuur. Normaal of gezond zweet is een heldere, geurvrije, kleurloze, licht zure vloeistof dat voor meer dan 99 procent bestaat uit water en wat sporen van elektrolyten (natriumchloride, calcium, kalium, natriumbicarbonaat), melkzuur, ureum, ammoniak en zware

12

metalen. De zweetklieren zijn tevens in staat geconcentreerde hoeveelheden uit te scheiden van antibiotica, chemotherapeutica en andere lichaamsvreemde moleculen. In de huid bevinden zich bovendien zo’n vijf miljoen haarfollikels. Alle zoogdieren - dus ook de mens - kenmerken zich door het hebben van haarfollikels: de enige lichaamsorganen die voortdurend regenereren in een cyclus van groei (anagene fase), regressie (catagene fase) en betrekkelijke stabiliteit (telogene fase). Aan de basis van de haarfollikel bevindt zich bovendien de epitheelstamcel. Deze zorgt dat de haarfollikel alle belangrijke fysiologische processen kan doormaken, zoals gecontroleerde groei (mitose) en dood (apoptose), intracellulaire communicatie, differentiatie, migratie, hormonale reactiviteit en hoogstwaarschijnlijk glucosemetabolisme. Functionele eenheid De follikel vormt samen met de talgklier en follikelspier een functionele eenheid. Deze eenheid is een verzamelplaats van keratinocyten, melanocyten, mestcellen en zenuwuiteinden, waarbij dit orgaantje een grote gevoeligheid heeft voor stressgerelateerde hormonen als doelwit én als producent. Dit betekent dat de huid niet alleen via centrale aansturing beïnvloed kan worden, maar ook perifere stressregulatie kent. De functionele eenheid is doelweefsel voor vele endocriene signalen, waaronder androgenen, oestrogenen, glucocorticoïden, CRH en ACTH, schildklierhormonen, retinol, vitamine D3, insuline, prolactine, melatonine, acetylcholine, catecholaminen,

endorfinen en prostaglandinen. Die endocriene signalen beïnvloeden de totale biologie van de haarfollikel van ontwikkeling, groei en pigmentatie tot immunologische interactie en zorgen voorts voor een perifere stressrespons. Niet alleen kan de functionele eenheid reageren op lichaamseigen hormonen, zij heeft ook zelf de capaciteit boodschappermoleculen te produceren, zoals cortisol, CRH ACTH, α-MSH, melatonine en NGF. Aldus manifesteert de huid de lokale inventaris benodigd voor de synthese van stresshormonen, waarbij uit experimentele bewijsvoering is gebleken dat zich een functionele cascade kan voordoen gelijk de centrale HPA-as. Daar de meeste compartimenten geïnnerveerd worden door autonome en/of somato-sensorische zenuwvezels ontstaat een signaaluitwisseling van en naar het centrale zenuwstelsel via ruggenmerg, craniale zenuwbanen en parasympatische ganglia. Dientengevolge is sprake van een hersen-huidconnectie, die mentaal-emotionele, hormonale en immunologische uitwisseling heeft. Serotonine en melatonine Het epidermis en dermis beschikken over alle benodigde enzymen om serotonine te maken. Uit het essentiële aminozuur L-tryptofaan kunnen zowel melanocyten als keratinocyten het peptidehormoon aanmaken uit hydroxytryptamine (5-HTP), de biologisch actieve vorm. De belangrijkste producenten van serotonine in de huid zijn echter bloedplaatjes, mastcellen en Merkelcellen. Serotonine is vooral bekend als neurotransmitter, die werkt via het zenuwstelsel en betrokken is bij stemming, gevoel, cognitie, pijnbeleving, voedingsgedrag, seksuele activiteit, slaap- en waakritme. Ook kan het molecuul functioneren als cytokine, groeifactor en regulator van de spiertonus, afhankelijk van het aanwezige type serotoninereceptor. Serotonineproductie vindt primair plaats in de darmen en daarnaast worden kleinere hoeveelheden geproduceerd in de hersenen, longen, bijschildklier, ovaria, borst, alvleesklier, thymus en in de huid. De directe stimulatie van cutane serotonineproductie komt tot stand door verbranding en andere vormen van fysieke of mechanische huidverandering. Hierbij is sprake van seizoenvariatie bij de omvang van productiecapaciteit. De serotoninestimulatie in de huid speelt een belangrijke rol bij wondgenezing en stabilisering van de bloedtoevoer.

N&S REDACTIONEEL Naast genoemde eigenschappen fungeert serotonine tevens als voorloper van een ander peptidehormoon, namelijk melatonine. Bij zoogdieren, dus ook de mens, wordt melatonine vooral geproduceerd in de pijnappelklier of epifyse en in het oognetvlies, onder invloed van lichtwaarneming en onder controle van de biologische klok die eveneens in de hersenen gezeteld is. Kleinere hoeveelheden melatonine kunnen worden aangemaakt in het maag-darmkanaal, door het afweersysteem, de ovaria en huid, alwaar het molecuul werkzaam kan zijn als hormoon, neurotransmitter, cytokine en vertegenwoordiger van het Circadiaanse ritme. Melatonine is tevens een vrijeradicalenremmer en beschermt tegen schade door endogene en exogene factoren. Bovendien kan het vroegtijdige celdood voorkomen, de proliferatie van kankercellen remmen en heeft het mogelijk een stimulerende uitwerking op het afweersysteem. In de huid kan melatonine haargroei en pigmentvorming reguleren en bescherming bieden tegen uv-straling, verbranding en tumorgenese. NUTRIËNTENSTATUS De doorlaatbaarheid van de huid is grotendeels gebaseerd op de kwaliteit en kwantiteit van in het lichaam aanwezige vetzuren. De huid kent een actieve stofwisseling van onverzadigde, meervoudige vetzuren en gebruikt de uit de voeding afkomstige vetzuurbronnen, zoals linoleenzuur (GLA), arachidonzuur (AA) en omega 3-vetten (EPA, DHA), voor immunologische programmering, weefselopbouw en -flexibiliteit. Verstoring van deze vethuishouding kan onder meer leiden tot of bijdragen aan abnormaliteiten, zoals atopisch eczeem, die geassocieerd worden met een verstoorde prostaglandinesynthese ten gevolge van een afwijkende balans tussen de diverse omegavetzuren.

“De doorlaatbaarheid van de huid is grotendeels gebaseerd op de kwaliteit en kwantiteit van in het lichaam aanwezige vetzuren.” De lipofiele vitaminen A, D, E en K zijn eveneens betrokken de huidfuncties. Vitamine A in de vorm van retinol voorkomt overmatige expressie van keratinocyten; vitamine E stabiliseert de celwanden, voorkomt oxidatie van de ingebouwde vetzuren en vitamine K is een belangrijke stollingsfactor, die onderhuidse bloeding kan voorkomen. Een opvallende micronutriëntenrol in de huidstofwisseling is weggelegd voor cholecalciferol of vitamine D. Feitelijk is vitamine D geen vitamine, maar een secosteroïde of lichaamseigen hormoonderivaat. Cholesterol is de klei waarmee het lichaam niet alleen steroïdhormonen, maar ook vitamine D kneedt. Het wordt gevormd in de dermis en epidermis onder invloed van ultraviolet-B-straling, biologisch beschikbaar gemaakt in de lever als 25-hydroxyvitamine D3 (hydroxylatie) en in de nieren als het actieve 1,25-dihydroxivitamine D3 (1,25D3). Het pro-hormoon kan zich dan op en in de lichaamscellen hechten aan de receptor voor vitamine D. De lichaamsproductie van D3 in de huid is omgekeerd evenredig aan de hoeveelheid melanine: hoe meer pigment des te minder aanmaak van 1,25-D3. In de huid remt 1,25-D3 de genetische expressie bij keratinocytproliferatie en induceert de expressie verantwoordelijk voor keratinocytdifferentiatie. De processen van proliferatie en differentiatie van het epidermis zijn essentieel voor wondgenezing en barrièrefunctie van de huid. De receptor voor vitamine D (VDR) speelt een regulerende rol bij de

Robert werkt reeds 15 jaar als zorgverlener samen met de bedrijfsgeneeskunde, fysiotherapie, osteopathie en psychologie. Hij heeft mesologie gestudeerd en zich verder ontwikkeld in de psychoneuro-immunologie en CAM (complementary alternative medicine) met specialisatie fytotherapie. Zijn niet aflatende interesse voor de natuur, fysiologie en samenhang met omgevingsfactoren zoals leefstijl, heeft hem gevormd tot een veelzijdig denker en bevlogen docent van de stichting ReThink. www.rethinkfoundation.nl

groeicyclus van gerijpte haarfollikels. Ook functioneert 1,25-D3 als een afweermodulator en VDR als een tumorsuppressor in de huid. De wateroplosbare vitamine C speelt een belangrijke rol bij de synthese van onder meer collageen en andere structuur gevende elementen, net als B-vitaminen. Een gebrekkige status van de diverse B-vitaminen kan bijdragen aan vele huidaandoeningen, zoals conjunctivitis (vitamine B2, biotine), hyperpigmentatie (B3), vitiligo of depigmentatie (B12) en eczeem (biotine). Ook andere micronutriënten zijn betrokken bij de huidconditie. Zo zijn diverse enzymen die in de huid betrokken zijn bij het pigmentatieproces, afhankelijk van de sporenelementen zink, koper en selenium, die net als vitaminen essentieel zijn en dus alleen via de voeding beschikbaar. Voorts bevinden zich in de huid specifieke carotenoïden, namelijk β-caroteen en lycopeen, die een rol spelen bij lichtbescherming en het beperken van stralingsschade. CONCLUSIES De huid kent verschillende lagen met diverse weefsels die zijn opgebouwd uit omega-vetzuren, keratine, collagenen, elastine en een matrix. In de huid zijn tevens afweergerichte cellen actief (Langerhans- en Merkelcellen, mestcellen) en pigmentvormende cellen (Melanocyten). Tevens kent de huid diverse enzymen die betrokken zijn bij de lokale stofwisseling. Ook bevinden zich in de huid klieren en follikels die een substantiële bijdrage leveren aan het fysiologisch evenwicht. De haarfollikels blijken een centrale plaats in te nemen in de onderhuidse stressas die in staat is tot lokale productie van stresshormonen (cortisol, MSH ACTH, CRH), serotonine, melatonine, endorfinen en vitamine D. Aldus ontstaat een hersen-huidconnectie met neuro-endocrien-immunologische uitwisseling. Referenties kunnen bij de redactie opgevraagd worden.

13

Adviseert u al Vitakruid in uw praktijk?

Populairste merk volgens Google

Compleet assortiment

Toegang tot 350.000 consumenten

Vitakruid is het meest

Een compleet, up-to-date

Een gratis vermelding als verkooppunt

gezochte supplementenmerk

en hoogwaardig

op vitakruid.nl: toegang tot 350.000 advies-

volgens Google Trends.

assortiment.

behoevende consumenten per maand.

1

Vraag een zakelijk account aan op zakelijk.vitakruid.nl

2 

Plaats uw installatieorder

3 

Meld u aan als verkooppunt en ervaar de vele voordelen

zakelijk.vitakruid.nl

Liever geen voorraad of verkooppunt? Bekijk dan het commissiesysteem op zakelijk.vitakruid.nl

VOORLICHTING ORTHO HEALTH FOUNDATION

Berberine: diabetes type 2 en afvallen Diabetes type 2 geeft een haast eenduidig ziektebeeld. Je kampt met chronische vermoeidheid, waardoor je eigenlijk een zombieachtig bestaan leidt. Daarnaast drink je water alsof je ervoor betaald krijgt, waardoor je voor een groot deel van de dag op het toilet doorbrengt. Geschetst scenario lijkt op een onleefbaar leven, toch? Dit is helaas de onaangename realiteit van suikerziekte. Een aandoening waar maar liefst 1,1 miljoen Nederlanders mee te kampen hebben.

Wat is berberine? Als mogelijke verlossing willen we je daarom kennis laten maken met een kruid dat zijn oorsprong vindt in de Chinese geneeskunde: berberine. Landen als China, India en Japan zijn al duizenden jaren ervaringsdeskundigen op het gebied van deze stof. Naast een mogelijke verlosser ten aanzien van diabetes type 2 heeft het gele kruid bovendien nog een andere welkome bijkomstigheid: gewichtsverlies. Maar eerst, wat verstaan we onder de sterkhouder binnen de Chinese geneeskunde? Van origine vinden we berberine in het plantengeslacht berberis. Deze struik komt van nature voor in Eurazië, een landmassa die de werelddelen Europa en Azië omvat. Dit houdt in dat je berberine niet kunt vinden in groente en fruit van de plaatselijke markt. Binnen het plantengeslacht berberis staat de Berberis aristata centraal, die we ook kennen als boomkurkuma of Indische Berberis. De wortels van de deze plant vormen de basis van berberine.

Afvallen met berberine Heb je het gevoel dat diëten, hardlopen of naar de sportschool gaan geen effect heeft? Uit onderzoek is gebleken dat suppletie van het nutriënt een gunstig effect heeft op afname van het vetgehalte. Bovendien is de positieve werking van berberine op de cholesterolspiegels in vele studies aangetoond. Zo heeft de botanical onder andere een positief effect op het glucosemetabolisme en de bloeddruk.Ditzelfde onderzoek toonde daarnaast aan dat een dosering tussen de 500 en 1500 mg veilig en effectief is bij het verlagen van de cholesterolspiegels. Zo kan berberine ook een goed alternatief zijn bij gevoeligheid voor statines (cholesterolsyntheseremmers).

Diabetes type 2 en werking berberine Berberine heeft voornamelijk onze aandacht getrokken door de werking die het heeft op suikerziekte. Deze aandoening, waarbij er sprake is van een verstoorde koolhydraatstofwisseling, kenmerkt zich door herhaaldelijk verhoogde bloedglucosewaarden. Voorafgaand aan diabetes type 2 is er veelal sprake van hyperinsulinemie. Bij dit fenomeen valt de bloedsuikerspiegel nog binnen de normale waarden, maar de insulinespiegel neem wel toe. Diabetes type 2 ontstaat pas wanneer de lichaamscellen minder gevoelig worden voor insuline. Wanneer iemand overgewicht heeft, is het lastiger voor het lichaam om genoeg glucose vanuit het bloed in de cellen te krijgen, wat resulteert in een verhoogde bloedsuikerspiegel. Deze insulineresistentie kan op de duur dus uitmonden in de aandoening diabetes type 2. Wat voor rol kan berberine nu spelen bij de behandeling van diabetes type 2? Uit onderzoek is gebleken dat berberine zorgt voor de activatie van het AMP (geactiveerde proteïne kinase). Dit is een enzym dat betrokken is bij het regelen van de voedselopname en het energieverbruik in de spieren en lever. Onderzoek heeft aangetoond dat berberine de triglyceridenwaarden in het bloed (een type vet dat in het lichaam fungeert als bron en opslagplaats van energie) sterk vermindert. Een lager gehalte van deze vetten in het bloed maakt het voor het lichaam makkelijker glucose naar de cel te transporteren. Hierdoor heeft berberine een positieve implicatie bij het gestel vatbaarder maken voor insuline, wat op zijn beurt de schadelijke effecten van diabetes type 2 vermindert.

Tot slot Maar liefst 1 op 14 Nederlanders heeft te kampen met de chronische ziekte diabetes type 2. Reden voor ons om de oren te spitsen wanneer zich nieuwe mogelijkheden voordoen die de aandoening draaglijker maken, zoals berberine!

Referenties zijn te vinden op de volgende webpagina: https://www.sohf.nl/nieuws/ berberine-diabetes-type-2-afvallen#referenties Met dank aan Hidde Robeer van de stichting Ortho Health Foundation

15

Ashwagandha Werkt ontspannend en draagt bij aan een geestelijke balans* ✓ Met Vitamine C en Zink die bijdragen aan de bescherming van cellen tegen oxidatieve schade en ondersteuning van het immuunsysteem.

✓ Vitamine C helpt de

Kies voor

vermoeidheid te verminderen. *Evaluatie gezondheidsclaims is lopende.

Vraag de brochure aan via info@lamberts.nl

RHODIO IO

B-VITA TTAMINES AMINES

VITAMINE D

L-THEANINE

5-HTP P

EPA/DHA

CO-Q10

www.lamberts.nl

VOORLICHTING LAMBERTS

Iedereen kan een burn-out krijgen Volgens cijfers van TNO en het Centraal Bureau voor de Statistiek hebben 1 miljoen Nederlanders burn-outklachten. Hoe krijg je een burn-out, is het te testen en wat kun je ertegen doen? Bij een burn-out is alles je te veel. Je wilt wel, maar je lichaam is, zowel lichamelijk als geestelijk, volledig opgebrand. Psychische symptomen die daarbij kunnen optreden, zijn o.a. besluiteloosheid, prikkelbaarheid en concentratieproblemen. Maar ook lichamelijke symptomen, zoals o.a. hoofdpijn, buikpijn en hartkloppingen kunnen voorkomen. Soms kan het ’s morgens uit bed komen al te veel gevraagd zijn. Enkele jaren terug werd een burn-out vrijwel altijd gerelateerd aan werkdruk. Zeker in deze coronatijd is gebleken dat overbelasting zeker ook vanuit privésituaties ervaren kan worden. Er zijn dus verschillende oorzaken voor het krijgen van een burn-out, waarin chronische stress echter altijd een bepalende rol speelt: • Burn-out door stress op het werk • Burn-out door perfectionisme • Burn-out door andere oorzaken, zoals o.a. sociale problemen Wanneer de oorzaken achterhaald kunnen worden, kan dat helpen om (ergere) klachten te voorkomen of vroegtijdig te herkennen. WAT IS STRESS? Stress wordt ervaren in situaties waarbij je het gevoel hebt dat je niet kunt voldoen aan de eisen die de omgeving (of jij zelf) aan jou stelt: de draaglast is groter dan de draagkracht. Acute stress is een normale reactie van het lichaam op een “noodsituatie”, waarbij adrenaline wordt aangemaakt. Daardoor stijgen o.a. de bloedsuikerspiegel en de bloeddruk en versnellen de ademhaling en de hartslag. Er wordt meer zuurstof en energie naar je

spieren vervoerd, zodat je in staat bent om snel en kordaat te handelen. CHRONISCHE STRESS? Wanneer je continu het gevoel hebt dat je “onder hoogspanning” staat, spreken we van chronische stress. Helaas komt dat steeds vaker voor. We staan steeds meer onder druk en ervaren daardoor meer stress. Er wordt vaak te veel van ons gevraagd. Bij chronische stress gaat een tweede hormoon een belangrijke rol spelen: het stresshormoon cortisol. Cortisol, dat een vergelijkbare werking heeft als adrenaline, wordt geproduceerd in onze bijnieren. Chronische stress verhoogt de kans op hart- en vaatziekten en een mogelijke burn-out of depressie liggen steeds op de loer. CORTISOL Ook cortisol zorgt ervoor dat we enige stress goed kunnen doorstaan. Het verhoogt de bloedsuikerspiegel in stressvolle of angstige situaties en het remt ontstekingen af. Bij veel stress­ prikkels die je tegenwoordig ervaart (o.a. een discussie of hoge werkdruk), is vechten of vluchten niet per se een optie. Hierdoor wordt de aangemaakte cortisol niet gebruikt en stapelt het hormoon zich op in het lichaam. Als het cortisolgehalte te hoog blijft, wordt er onvoldoende melatonine aangemaakt en neemt de slaapbereidheid af. Een chronisch verhoogd cortisolgehalte put de bijnieren uit, waardoor onderstaande klachten kunnen ontstaan: • Hormonale schommelingen • Vruchtbaarheidsproblemen • Insulineresistentie • Onderdrukking van het immuunsysteem De symptomen van een burn-out en een depressie liggen soms dicht bij elkaar. Voor een verantwoorde behandeling is een goede diagnose echter cruciaal. Een lage cortisolspiegel in de morgen wijst op een burn-out. Een hoge spiegel duidt op de mogelijke aanwezigheid van chronische stress. Wil je met meer zekerheid kunnen vaststellen of jouw cliënt een burn-out heeft of hoe hoog zijn/haar cortisolgehalte is? Kies dan voor een van de uiterst nauwkeurige (pico 1x10-12) speekseltesten (Burn-out, Cortisol, Stressprofiel) of de Depressie urinezelf-test van Medivere. Jouw cliënten kunnen de testen zeer eenvoudig zelf thuis kunnen afnemen, terwijl de uitslag kwalitatief hoogwaardig wordt verzorgd door het Duitse Ganzimmun.

Kijk op www.Gamedi.nl

17

Microbioom belangrijk voor veerkracht Het microbioom speelt een sleutelrol bij onze reactie op psychologische en fysieke stress en beïnvloedt hoe veerkrachtig we zijn, blijkt uit uitgebreid literatuuronderzoek. Maar wat is die ‘veerkracht’ precies?

In een uitgebreide literatuurreview hebben onderzoekers van het MD Anderson Cancer Center in Houston, het Mt Sinai Hospital in New York en het University College Cork in Ierland het concept van veerkracht onderzocht. Veerkracht werd hierbij omschreven als ‘het vermogen van individuen om zich aan te passen aan en te herstellen van ongunstige, stressvolle omstandigheden’. Ons microbioom blijkt bij dit aanpassingsvermogen een sleutelrol te spelen. Het artikel is gepubliceerd in het tijdschrift Brain, Behavior and Immunity. RELATIE TUSSEN STRESS EN HET IMMUUNSYSTEEM Uit het literatuuronderzoek bleek allereerst dat psychisch weerbaardere mensen een sterker immuunsysteem hebben. Dit verband is al 25 jaar bekend, waarbij in eerste instantie onderzoeken zich vooral richtten op de psychologische factoren. Lang werd de relatie tussen stress en immuniteit als eenrichtingsverkeer gezien. Ondertussen is duidelijk geworden dat immuunmediatoren (zoals histamine) ook kunnen bepalen hoe de hersenen informatie verwerken en hierop fysiologisch en gedragsmatig reageren. Zo bleek bijvoorbeeld dat wanneer van veerkrachtige individuen het immuunsysteem ontstekingsgevoeliger werd gemaakt, zij hierdoor ook stressgevoeliger werden. Terwijl bij stressgevoelige mensen juist het omgekeerde gold. ONTWIKKELING VAN PSYCHOBIOTICA Tot voor kort werd door psychiaters en klinische psychologen de invloed van het eetpatroon op de psyche genegeerd, maar de onderzoekers zeggen dat er inmiddels bewijs is dat een nutriëntenarme voeding en antibiotica tot een dysbiose in de darmen leiden die op zijn beurt ons mentaal functioneren beïnvloedt. Bovendien is er inmiddels brede overeenstemming over het feit dat een onevenwichtig microbioom mentaal een negatief effect op mensen heeft, en hiermee dus ook op hun veerkracht. Ook dit is geen eenrichtingsverkeer: dieronderzoek laat zien dat bij frequente sociale stress de diversiteit van het microbioom achteruitgaat. De hersen-darmmicrobioom-as is dus een bidirectioneel signaleringssysteem. Het blijkt overigens lastig om specifieke bacteriestammen te benoemen die de darmflora positief kunnen beïnvloeden. In de literatuur konden de onderzoekers slechts enkele specifieke bifido- en lactobacillenstammen vinden die positieve cognitieve effecten hebben laten zien, zoals afname van angst- en stressgevoelens. Andere onderzoeken met gezonde vrijwilligers wijzen er in ieder geval op dat psychobiotica de veerkracht kunnen verhogen en depressie helpen voorkomen. FOTO VS. FILM In het concept van de foto en film van de gezondheid staat de foto voor de actuele gezondheid; de symptomen en resultaten van diagnostisch onderzoek. Bij de film kijken we naar de oorzaken van het ontstaan van symptomen en gaan we terug naar de patiëntgeschiedenis en het levensbegin.

18

N&S REDACTIONEEL

“Zo kan een gezond mediterraan dieet antidepressieve effecten hebben, waarschijnlijk via het microbioom.”

In de film van het leven is het bijzonder belangrijk om terug te kijken naar de vroege levensfase. In de vroege levensfase is stress van grote invloed op de darmmicrobi­ oom. Door de bidirectionele communicatie tussen de darm en de hersenen kunnen niet-optimale situaties in de vroege levensfase grote invloed op elkaar hebben. Niet alleen stress maar ook de manier van geboorte speelt een rol. De overdracht van specifieke microben van moeder op kind tijdens de geboorte wordt verstoord bij een geboorte via een keizersnede. Dit kan op lange termijn gevolgen hebben voor de samenstelling van de microbioom. Waar wetenschappers vroeger voornamelijk afzonderlijk organen bestudeerden, is er tegenwoordig steeds meer onderzoek naar de systemen waarin organen niet op zichzelf staan maar juist samenwerken. Het is inmiddels welomschreven dat de vroege levensfase een sleutelrol speelt in de ontwikkeling van stofwisselingsziektes, immuunziektes en de ontwikkeling van de hersenen en de rol van de hersen-darmmicrobioom-as hierin. NUTRITIONELE PSYCHIATRIE Nutritionele psychiatrie is tegenwoordig met het inzetten van psychobiotica (denk onder meer aan pre- en probiotica en voeding met specifieke nutriënten) dan ook een opkomend onderzoeksgebied met veel mogelijkheden, concluderen de onderzoekers.

Zo kan een gezond mediterraan dieet antidepressieve effecten hebben, waarschijnlijk via het microbioom. Het mediterraan dieet is rijk aan vis en zeevruchten, groenten, fruit, olijfolie, rode wijn en water. Daarnaast is gebleken dat ook vitamine D, die van nature door het lichaam wordt aangemaakt bij blootstelling aan de zon, een antidepressieve rol speelt. KENNIS IN DE PRAKTIJK Door slimme aanpassingen in het voedingspatroon is het mogelijk om grip te krijgen op de mentale veerkracht. Het is bewezen dat een mediterraan voedingspatroon een positief effect heeft op de hersen-darmmicrobioom-as. Verrijk het voedingspatroon van uw cliënt met vis en schaal- en schelpdieren voor de gezonde omega 3 -visvetzuren. Zorg voor voldoende groenten en fruit en leg hierbij ook de nadruk op variatie. Variatie in het voedingspatroon is belangrijk voor de diversiteit van het darmmicrobioom. Ook is het mogelijk om de darm te ondersteunen met suppletie; denk hierbij aan prebiotica, probiotica, flavonoïden (fytobiotica), vitamine D3 en omega 3-vetzuren. Dit artikel is mogelijk gemaakt door Natura Foundation. Referenties kunnen bij de redactie opgevraagd worden.

19

Uw partner voor supplementen met kwaliteit

Wij verwerken al 25 jaar uw voorschrift! Onze kernbegrippen zijn: • onafhankelijk • geen advies • vraaggestuurd • korting voor uw cliënten • kwaliteit • betrouwbaar • klantgericht • conform wetgeving

www.derooderoos.nl | 070-3010701

VOORLICHTING

Zorgen voor ontspanning en goede slaap Wie leeft zonder stresssituaties, spanningen, zorgen of angsten zal doorgaans ook goed slapen. Helaas is de werkelijkheid vaak anders en daar komt nog bij dat een slechte nachtrust de stressgevoeligheid verhoogt. Zo ontstaat er een vicieuze cirkel die moeilijk te doorbreken is. Naast een gezonde voeding en leefstijl als basis, kunnen voedingssupplementen mogelijk ondersteuning bieden bij het helpen bewerkstelligen van zowel geestelijke ontspanning als een goede nachtrust. ETEN EN SLAPEN Een gezonde slaap heeft op vele lichamelijke processen een gunstige invloed, zoals op de bloedsuikerspiegel, hormoonhuishouding en het immuunsysteem. Slaapgebrek wakkert het hongergevoel aan. Een Londense studie liet zien dat mensen met slaaptekort gemiddeld 385 kilocalorieën per dag meer eten dan goede slapers. Een ander onderzoek onder vierhonderd Zweedse vrouwen toonde aan dat de vrouwen met minder buikvet per nacht gemiddeld 25 minuten meer slaap kregen en 22 procent langer in de fase van remslaap verkeerden, de slaapfase waarin je emoties verwerkt. Als de remslaap goed doorlopen wordt, neemt de stressgevoeligheid af. Dit is weer goed voor het immuunsysteem. LEEFSTIJLAANPASSINGEN Alles hangt met elkaar samen. De ideale situatie voor een gezonde slaap is een leven met regelmaat, voldoende beweging in de buitenlucht, gezonde voeding, voldoende vochttoevoer, weinig stress en een goede slaaphygiëne. Een mediterrane voeding met olijfolie, noten, vette vis, fruit, groente en volkoren granen lijkt het beste voor een goede nachtrust. Ook lijkt het goed om in de avond licht te eten en de warme maaltijd tussen de middag te nuttigen. Wat betreft slaaphygiëne is het beter om fel licht van bijvoorbeeld de mobiele telefoon of tablet voor het slapen gaan te vermijden. Koffie, thee, energie dranken, chocolade en nicotine kunnen het inslapen bemoeilijken en

de slaap lichter maken. Ook alcohol zorgt voor verstoring van de slaap in de tweede helft van de nacht. Ten slotte kunnen naast voeding en leefstijlaanpassingen specifieke voedingsstoffen een goede slaap bevorderen. NUTRIËNTEN EN HET SLAAPMETABOLISME Licht en donker spelen een grote rol in de biologische klok en in de aanmaak van melatonine (slaaphormoon). De voorloper van melatonine is tryptofaan. Uit dit aminozuur wordt eerst, onder invloed van (zon)licht in diverse stappen serotonine aangemaakt. Bij deze omzetting zijn enkele nutriënten betrokken, waaronder vitamine C, zink, magnesium en vitamine B. Een optimale voorziening van deze nutriënten is van belang, eventueel in de vorm van voedingssupplementen. Pas bij voldoende aanmaak van serotonine overdag kan het lichaam laat in de avond uit serotonine melatonine maken. Door de aanmaak van melatonine komt de slaap op gang. Het gebruik van melatonine zelf als voedingssupplement dient wel met kennis te gebeuren. Bij een verkeerde timing of dosering kan het gebruik van melatonine de biologische klok verstoren en daarmee juist slaapstoornissen in de hand werken. De gangbare dosis voor het gebruik van melatonine is op dit moment 1 mg bij volwassenen, maar zelfs bij een lagere doses zoals 0,1 en 0,05 mg ervaren mensen ondersteuning. RUSTGEVENDE KRUIDEN Er is ook een aantal rustgevende kruiden met een goede wetenschappelijke onderbouwing. Een voordeel van rustgevende kruiden is dat ze zowel bijdragen aan de geestelijke ontspanning als een goede nachtrust. Typisch rustgevende kruiden zijn valeriaan, hop, citroenmelisse, ashwagandha en passiebloem. Ashwagandha is een zogenaamd adaptogeen en helpt tevens bij het behouden van het energieniveau en gevoel van vitaliteit.

Bronnen zijn op te vragen bij de redactie. Door Andrea van Vuuren, zelfstandig voedingskundige bij Voeding van Vuuren

21

*Gezondheidsclaim op basis van venkel in afwachting van goedkeuring door de Europese Commissie.

7Mbio.com

22

Bio Herbal

PROBIOTIC FERMENTATION CONCENTRATE

Fermentatieconcentraat met lactobacillen en biologische kruiden zoals venkel dat de darmwerking en spijsvertering ondersteunt *

VOORLICHTING NUTRIPHYT

7M probiotic fermentation

Een boost vol goedaardige bacteriën en weldadige kruiden 7M is een uniek, geconcentreerd fermentatieconcentraat met lactobacillen en biologische kruiden met het volledige metabiotische spectrum (en bioactieve plantenstoffen). Het fermentatieproces wordt nauwgezet gecontroleerd en gecultiveerd waarbij langdurig de micro-organismen in diversiteit en aantal toenemen. De vele biologische kruiden in 7M, zoals venkel, anijs, pepermunt, artisjok en kamille, ondersteunen het lichaam in meerdere opzichten. Zo worden de maag, de spijsvertering en darmwerking ondersteund.* Fermentatie: een voedingsbron voor probiotische culturen Fermentatie is het metabole proces waarbij bacteriën, gisten en andere micro-organismen suikerverbindingen kunnen omzetten in alcohol, koolstofdioxide of organische zuren. Net als bij mensen verteren micro-organismen onder anaerobe condities de benodigde voedingsstoffen en scheiden vervolgens resterende metabolieten uit. Deze bijproducten van de stofwisseling bepalen mede de smaak en verteerbaarheid van het voedingsproduct dat gefermenteerd wordt.

Iedere dag een glas vol natuur 7M is het resultaat van een zorgvuldig fermentatieproces van gunstige micro- organismen, bioactieve kruiden en suikerrietmelasse. In dit proces wordt een ecosysteem gecreëerd waarin goede bacteriën zich op een harmonieuze en symbiotische wijze kunnen ontwikkelen. De bacteriën verbruiken hierbij de rietsuikers uit de melasse als voedingsbron en worden steeds verder opgebouwd in aantal en in soort. Het hele proces wordt nauwgezet gecontroleerd en gecultiveerd tot er een optimaal breed spectrum aan gewenste stoffen is ontstaan. 7M wordt vervolgens niet verhit, bewerkt, geraffineerd of gevriesdroogd, waardoor het volledige metabiotische spectrum met lactobacillen, bifidobacteriën, mineralen en plantenstoffen uit de melasse en kruiden, plus het hele moleculaire netwerk van het ecosysteem, beschikbaar blijft. De afzonderlijke organismen schermen zich tijdens het fermenteren af voor de lage pH, waardoor de overleving van de stammen na inname uitzonderlijk hoog is. Dit is gunstig voor het eindproduct omdat de bacteriën in 7M daardoor levend hun plaats van bestemming bereiken. Met 7M heb je iedere dag een glas vol natuur voor de dagelijkse balans en veerkracht.

Hoewel fermentatie een eeuwenoude techniek van voedselconservering is, wordt zij bij inheemse gemeenschappen nog steeds toegepast als lokaal of huishoudelijk onderdeel van traditionele gebruiken. De verschillende vormen van fermentatie zijn mogelijk ontwikkeld om groenten en fruit te conserveren voor tijden van schaarste, om de smaak, textuur en rijping van de voedingsmiddelen te verbeteren en de toxische aanwezigheid van schadelijke anti-nutriënten te verminderen. In tegenstelling tot andere vormen van voedselbereiding zorgt fermentatie voor de gegarandeerde beschikbaarheid van enzymen, vitaminen en mineralen. Vele soorten voeding, waaronder zuivelproducten, groenten, peulvruchten, granen, vlees en vis, kunnen gefermenteerd worden. Gedurende voedselfermentatie ontstaat een aantal chemische veranderingen in de componenten van de ruwe voedingsmatrix. Dit resulteert in restproducten met verbeterde voedingseigenschappen en gezondheidseffecten, waaronder meer biologisch actieve moleculen en anti-oxidatieve activiteit. Naast metabole uitwerking kunnen fermentatie en probiotische culturen modulerende effecten hebben op het immuunssysteem en het centrale zenuwstelsel. Al deze kwaliteiten maken gefermenteerde producten aanbevelenswaardig als dagelijks onderdeel bij het toepassen van verantwoorde voedingsrichtlijnen.

Lees meer over 7M op www.7Mbio.com

23

Gebruik van pijnstillers kan mogelijk leiden tot vitamine- en mineraaltekorten Uit wetenschappelijk literatuuronderzoek blijkt dat er bij gebruik van bepaalde NSAID’s tekorten aan vitamines en mineralen kunnen ontstaan. NSAID’s zijn medicijnen die worden gebruikt bij acute of chronische pijn en ontstekingen. Voorbeelden zijn ibuprofen, diclofenac en acetylsalicylzuur (antistollingsmiddel). Er zijn aanwijzingen dat het gebruik van NSAID’s, vooral bij ouderen, kan leiden tot een

tekort aan ijzer in het lichaam. Dit komt waarschijnlijk door mogelijke bloedingen in het maag-darmkanaal. Het gebruik van acetylsalicylzuur heeft een effect op het slijmvlies van de maag. Bepaalde stoffen, die nodig zijn bij de opname van vitamine B12, kunnen minder worden uitgescheiden in de maag. Als gevolg hiervan kan er een vitamine B12-tekort ontstaan. Vaak

worden er voor de bescherming van de maagwand maagzuurremmers voorgeschreven; ook deze medicijnen kunnen leiden tot een vitamine B12-tekort. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat mensen die langere tijd acetylsalicylzuur slikken, verlaagde vitamine C-waardes in het bloed kunnen krijgen. Dit komt mogelijk door een hoger verbruik van vitamine C door het lichaam om de maag te beschermen.

www.ivg-info.nl/nieuws/gebruik-van-pijnstillers-kan-mogelijk-leiden-tot-vitamine-en-mineraaltekorten/

Slaap: 6 feiten en fabels

Over slaap wordt veel geschreven en gesproken. Maar wat is nu echt waar? 1: Verloren slaap kun je inhalen Verloren slaap inhalen heeft niet hetzelfde effect als elke nacht een goede nachtrust. Het beste is om gedurende de hele week een regelmatig slaapritme aan te houden.

4: In de zomer slaap je minder dan in de winter Door onderzoek te doen bij jager-verzamelaar-gemeenschappen die geen toegang hadden tot kunstmatig licht werd een verschil gevonden tussen de hoeveelheid slaap in de winter en in de zomer.

2: Van alcohol slaap je beter Alcohol zorgt voor ontspanning waardoor je sneller in slaap valt; echter het zorgt er ook voor dat de slaapkwaliteit vermindert.

5: Van wandelen slaap je beter Onderzoek toont aan dat mensen die overdag actief zijn (het liefst in de buitenlucht) sneller in slaap vallen, langer slapen en een hogere kwaliteit van slaap hebben.

3: Vier uur slaap is voldoende Op de korte termijn lijkt een korte slaap vaak geen probleem, maar op de lange termijn zijn de consequenties van te weinig slaap groter. Vier uur slaap per nacht is zeker onvoldoende.

www.bonusan.com/nl/nieuws/slaap-7-feiten-en-fabels

24

6: Bij volle maan slaap je minder goed De maancyclus heeft invloed op de slaap. Onderzoekers lieten zien dat mensen bij volle maan later in slaap vielen en in totaal 20 minuten minder lang sliepen.

NIEUWS & ONTWIKKELINGEN

Accreditatie SNRO voor 4-jarige Beroeps Opleiding Orthomoleculair Therapeut van Ortho Linea Onlangs heeft onafhankelijke opleidingsinstituut Ortho Linea de SNRO-accreditatie voor haar 4-jarige Beroeps Opleiding Orthomoleculair Therapeut ontvangen. Dat betekent dat Ortho Linea therapeuten mag opleiden volgens de laatste vereisten van beroepsverenigingen en zorgverzekeraars. De Stichting Nederlands Register voor Opleidingen (SNRO) is een onafhankelijk instituut voor kwaliteitsborging van (beroeps)opleidingen in het particulier onderwijs, met een ruime ervaring in de integrale en complementaire gezondheidszorg. Het accreditatietraject richt zich niet

alleen op beoordeling (‘quality assurance’), maar ook op verbetering en ontwikkeling van kwaliteit (‘quality enhancement’). Orthomoleculaire geneeskunde staat als volwaardige geneeskunde meer en meer in de belangstelling, waarvoor een gedegen 4-jarige opleiding op hbo-niveau noodzakelijk is om kwalitatief goede orthomoleculaire therapeuten op te leiden. Met het afronden van het derde en vierde jaar, is men erkend gediplomeerd orthomoleculair therapeut. Is de achtergrond een geneeskundestudie, dan kan de titel orthomoleculair arts behaald worden.

www.ortholinea.nl

ORTHICA HEALTH SCIENCE CONGRES 16 SEPTEMBER 2021

VOEDING EN PSYCHE, LOGISCH? Het online Orthica Health Science Congres op 16 september gaat over de relatie tussen leefstijl, darmen, emoties en het brein, en is voor therapeuten, diëtisten, artsen en andere gezondheidsprofessionals die hun kennis over dit onderwerp actueel willen houden. Het thema ‘Voeding in relatie tot psyche’ wordt door inspirerende sprekers vanuit verschillende invalshoeken belicht. Voeding in relatie tot een gezonde geest Voedsel heeft een grote invloed op mentale gezondheid. Voeding bepaalt mede hoe we ons voelen, hoe we denken én hoe we ons gedragen! Andersom zijn de psyche en het brein ook factoren die een grote invloed hebben op het eetpatroon. Uit onderzoek is gebleken dat ongezond eten kan leiden tot ontstekingen in het brein (neuro-inflammatie). Dit kan bijdragen aan de ontwikkeling van concentratieproblemen, angst, depressie en gedragsstoornissen zoals ADHD en autisme.

Maar welk mechanisme zit hierachter? Welke rol speelt de darm-brein-as? Wat is er bekend over de relatie tussen voeding, specifieke voedingsstoffen en psychische aandoeningen en wat kunnen we leren van ervaringen uit de dagelijkse praktijk? Hoe interacteren voedingssupplementen met medicatie bij psychische aandoeningen? Welke mogelijkheden zijn er om cliënten met psychische aandoeningen te ondersteunen bij verandering van eetgedrag? Volg het onlinecongres en krijg antwoord op deze vragen.

www.orthicahealthscience.nl

25

Partenaire de

VOORLICHTING TRENKER

Haren en nagels weerspiegeling van interne voedingsevenwicht Zowel bij vrouwen als bij mannen zijn de haren en de nagels een weerspiegeling van het interne voedingsevenwicht. Voor het behoud van een gezonde, sterke haardos is een voldoende inname van eiwitten, vitaminen en mineralen essentieel. Keratine is een eiwit dat uit 18 verschillende aminozuren bestaat. Het is het hoofdbestanddeel van het haar, de nagels en de huid. De voedingssupplementen in het Alline-assortiment bevatten keratine voor de specifieke behoeften van vrouwen en mannen. Alline Procap bevat een unieke keratine van hoge kwaliteit. Keratine CynaPlus® van Alline Procap is het resultaat van een gepatenteerd productieproces dat een bijna volledige biologische beschikbaarheid van 95 %2 en de aanwezigheid van 18 aminozuren garandeert. Alline Procap combineert een natuurlijke keratine CynaPlus® met een complex van elf vitamines die 100 % van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden bieden door twee capsules per dag te nemen. Alline Procap bevat drie mineralen die elk een essentiële rol in de haarcyclus spelen. Deze drie mineralen bieden 100 % van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden door 2 capsules per dag te nemen. Niet alleen biedt Alline Procap een uiterst volledige samenstelling en een biologische beschikbaarheid van 95 %1 maar het product levert ook de beste klinische resultaten op2 : • 100 % van de vrouwen stelt vast dat ze minder haar verliezen. • 95 % van de vrouwen vindt dat hun haar er glanzender uitziet. • 88 % van de vrouwen vindt dat hun haar sterker is. Alline proMEN bevat Keramax® keratine, Venushaar-extract en een combinatie van 11 vitaminen en 2 mineralen, een compleet anti-haaruitval complex3! Naast de ultracomplete samenstelling en de biologische beschikbaarheid van 95%1 is de doeltreffendheid van Alline proMEN klinisch bewezen4: • 100% van de mannen heeft minder haaruitval. • 100% van de mannen hebben glanzender haar. • 92% van de mannen hebben sterker haar. • Geen bijwerkingen. 1. 2. 3. 4.

In vitro efficacy study. Evaluation of the bioavailability activity of a dietary supplement. University of Pavia (2010). Beer C. et al., 2014. Venushaar helpt om haaruitval te vertragen. Nobile V1, Dossena M2 (2021). Double blind, randomized, placebo-controlled assessment of the efficacy of a food supplement in reducing hair loss in male subjects [Manuscript in preparation].1 Complife Italia Srl, San Martino Siccomario (PV), Italy.2 Department of Biology and Biotechnology «Lazzaro Spallanzani», University of Pavia, Italy.

www.trenker.be

27

Houd uw lichaam

Met maar één tablet per dag

GEZOND

Bio-Seleen+Zink bevat uitstekend opneembare seleen en zink in combinatie met de vitamines A, B6, C en E om uw gezondheid op tal van manieren te ondersteunen.

De gepatenteerde seleengist (SelenoPrecise) wordt voor 88,7% door het lichaam opgenomen en is gedocumenteerd in studies die in vooraanstaande wetenschappelijke tijdschriften zijn gepubliceerd.

Haar

Vol en glanzend haar is belangrijk voor uw verschijning en uiterlijke schoonheid. Seleen en zink dragen op een natuurlijke manier bij aan het behoud van gezond haar.

Huid

Zink en vitamine A dragen bij aan het behoud van een gezonde huid, terwijl vitamine C het lichaam helpt om collageen aan te maken, de proteïne die uw huid sterk en elastisch maakt.

Stofwisseling

NL_SelenZinc_Ad_Voedingsgeneeskunde_210x297_1220

Seleen is goed voor de schildklier en een normaal tempo van de stofwisseling. Een goed werkende stofwisseling helpt om uw gewicht en energie op peil te houden.

Nagels

Gezonde vingernagels breken of splijten niet. Seleen en zink zijn beide nuttige voedingsstoffen die helpen om nagels in goede conditie te houden.

Energie

De energieproductie in de cellen wordt bepaald door de snelheid waarmee de cel vet, koolhydraten en proteïnen in lichaamsenergie omzet. Seleen draagt bij aan de energieomzetting door de schildklier te ondersteunen. De vitamines C en B6 helpen vermoeidheid en uitputting te verminderen.

Immuunsysteem

Seleen, zink, vitamine A en vitamine B6 helpen om uw immuunsysteem normaal te laten functioneren. Met een goed werkend afweersysteem zijn verkoudheden en infecties veel makkelijker te vermijden.

www.pharmanord.nl Schrijf u in voor onze nieuwsbrief en bekijk onze producten op www.pharmanord.nl. Wilt u meer informatie? Bel ons op 035-5430991 of e-mail naar info@pharmanord.nl

VOORLICHTING

Kan deze voedingsstof de sleutel zijn tot langzamere veroudering? Wetenschappers hebben vastgesteld dat het niveau van de vitamineachtige verbinding genaamd co-enzym Q10 afneemt naarmate we ouder worden. De wetenschap is altijd bezig geweest om te kunnen uitleggen hoe

de stof zelf. Q10 wordt aangemaakt in de lever, en de wetenschap

en waarom het lichaam ouder wordt. Er zijn veel factoren bij het

heeft ontdekt dat de productie van Q10 in onze vroege jaren twintig

proces betrokken, maar een ding dat de aandacht van onderzoekers

piekt en vanaf dat punt blijft afnemen. Dus de belangrijkste vraag is:

heeft getrokken, is dat het niveau van een natuurlijke stof genaamd

is het zinvol om een Q10-supplement te gaan gebruiken als we een

co-enzym Q10 - of gewoon Q10 - lijkt te dalen naarmate we ouder

bepaalde leeftijd bereiken?

worden. Hun bevindingen werden gerapporteerd in het European Research Journal.

MOEILIJK OPNEEMBAAR Het wetenschapsteam denkt van wel en beveelt het ook echt aan. De

Q10 EN MENSELIJKE GEZONDHEID

onderzoekers wijzen er echter op dat de slechte biologische beschik-

Het team van onderzoekers beoordeelde wetenschappelijke gege-

baarheid van Q10 een beperkende factor is. Met andere woorden, het

vens van tachtig studies, waarvan de meerderheid klinische onder-

is moeilijk voor het lichaam om Q10 uit supplementen op te nemen,

zoeken waren met Q10-suppletie en menselijke gezondheid.

tenzij de preparaten worden vervaardigd op een manier die ze beter opneembaar maakt voor het spijsverteringsstelsel.

“Q10 wordt aangemaakt in de lever, en de wetenschap heeft ontdekt dat de productie van Q10 in onze vroege jaren twintig piekt en vanaf dat punt blijft afnemen.”

UNIEKE Q10-FORMULE Wat er gebeurt met Q10-moleculen is, dat ze samenklonteren en grote, onoplosbare kristallen vormen, die de darmwand niet kunnen passeren en de bloedbaan kunnen binnendringen. Met een unieke formule, waarbij Q10 met speciale oliën wordt gemengd en het mengsel wordt onderworpen aan een verwarmingsproces, is het echter mogelijk om de vorming van deze vaste kristallen te voorkomen. Het resultaat is een zeer goed opneembare Q10-formule met vrije Q10-moleculen die gemakkelijk het bloed en de cellen kunnen

BETERE EN GEZONDERE OVERLEVING

bereiken. Het was deze specifieke formulering die werd gebruikt in de

Een van de onderzoeken waar de wetenschappers zich met name

bovengenoemde KiSel-10-studie.

op hebben gericht, was de KiSel-10-studie, die is uitgevoerd bij 443 oudere mannen en vrouwen in Zweden, en die sinds de publicatie in 2013 wereldwijd de krantenkoppen heeft gehaald. De deelnemers werden willekeurig toegewezen aan een dosering van 200 mg hoogwaardige Q10 en een seleniumgist-supplement of een placebo. Na vier jaar suppletie constateerden de Zweedse wetenschappers dat het cardiovasculaire sterftecijfer met 54% was gedaald in de gesupplementeerde groep en deelnemers vertoonden ook duidelijke tekenen van verbeterde werking van de hartspier.

PATIËNTEN GEHOLPEN Vergelijkbare resultaten werden gezien in een andere studie (Q-Symbio), waarin dagelijkse suppletie met 300 mg Q10 als toevoeging voor conventionele hartmedicijnen de overleving sterk deed stijgen in een studie met 420 patiënten. De helft van de patiënten kreeg Q10, de andere helft kreeg een placebo. Naast een betere overleving behaalde de met Q10 gesupplementeerde groep significante verbeteringen van de hartspierprestaties.

HEBBEN WE SUPPLEMENTEN NODIG? We krijgen allemaal een kleine hoeveelheid Q10 binnen via het voedsel dat we eten, maar we produceren het grootste deel van

Bron: Coenzyme Q10 deficiency in elderly: Can nutritional supplementation play a role? Mini review The European Research Journal 20189;5(1):166-173

29

Astragalus membranaceus WETENSCHAPPELIJKE NAAM: ASTRAGALUS MEMBRANACEUS FAMILIE VAN: VLINDERBLOEMIGEN/ FABACEAE

Astragalus, ofwel de vlezige hokjespeul, is een adaptogene plant en wordt al eeuwen gebruikt in de traditionele Chinese geneeskunde. Adaptogenen verhogen het aanpassings­ vermogen bij stress en beperken de schade die hierbij zou kunnen ontstaan. Astragalus onder­ steunt de werking van het immuunsysteem door het te kalmeren of activeren wanneer nodig.

“De inhouds­stoffen van Astragalus die verantwoordelijk worden gehouden voor de gezondheids­ bevorderende effecten, zijn polysachariden, saponinen en flavonoïden.”

De wortel van de plant heeft een lange geschiedenis van medicinaal gebruik als tonicum (versterkend middel) om stofwisseling, uithoudingsvermogen, kracht en vitaliteit te stimuleren. De wortels worden gedroogd en in plakjes gesneden, waarna deze voor langere tijd in water worden gekookt om een sterk extract te verkrijgen. Astragalus is verkrijgbaar als voedingssupplement in verschillende vormen, zoals capsules, tabletten, tincturen, als zalf voor plaatselijk gebruik en in injecteerbare vorm voor gebruik in een klinische omgeving. Als adaptogeen ondersteunt Astragalus de weerstand tijdens stresssituaties. Het bevordert fysieke en mentale prestaties en brengt het lichaam weer in evenwicht. Bovendien werkt het antibacterieel en antiviraal en ondersteunt het de werking van het geheugen, hart, lever, nieren en spijsvertering. De belangrijkste werkzame stoffen zijn: saponinen (waaronder diverse astragalosiden), polysachariden (waaronder astragaloglucanen) en flavonoïden (waaronder isoflavonen). WERKINGSMECHANISME EN FUNCTIE

De inhoudsstoffen van Astragalus die verantwoordelijk worden gehouden voor de gezondheidsbevorderende effecten, zijn polysachariden, saponinen en flavonoïden. In totaal bevat Astragalus meer dan 100 bioactieve stoffen waaronder naast de bovengenoemde ook aminozuren, glucoronzuur, choline en spoorelementen. Polysachariden Polysachariden zijn biomacromoleculen die bestaan uit tien of meer monosachariden waarvan de structuur en suikersamenstelling variëren. De polysachariden zijn een van de functionele elementen in Astragalus en hebben immuunregulatie als belangrijkste functie. Onderzoek naar de effecten van Astragalus op het immuunsysteem is veelal in in vitro en dieronderzoek gedaan. De resultaten van deze onderzoeken laten zien dat Astragalus zowel de humorale als cellulaire immuunrespons stimuleert en zo bescherming biedt tegen pathogenen zoals virussen en bacteriën. De polysachariden verhogen de hoeveelheid T-cellen en hun activiteit en reguleren de expressie van cytokines. Ze verhogen ook de activiteit van de natural killer (NK) cellen en activeren macrofagen via de toll-like receptors (TLRs). Via het effect op het immuunsysteem zouden de polysachariden bovendien antiproliferatieve effecten kunnen hebben op tumorcellen. Daarnaast hebben de polysachariden onder andere een antioxidatief, anti-diabetes, leverbeschermend, anti-inflammatoir en neuroprotectief effect. Saponinen Saponinen zijn organische verbindingen die naast vele andere functies een belangrijke immuunregulerende rol hebben. Astragaloside IV, de meest voorkomende saponine in Astragalus, ondersteunt bijvoorbeeld ook de hart- en leverfunctie. De hartfunctie wordt ondersteund door het calciumregulerende

30

N&S REDACTIONEEL effect, waardoor apoptose (celdood) wordt geremd en hartspierschade kan worden voorkomen. Ook heeft astragaloside IV een hepatoprotectief effect. Het effect in de lever is tweezijdig. De immuunregulerende werking beschermt tegen immuun-geïnduceerde leverschade en de antivirale werking biedt bescherming tegen onder andere het hepatitis B-virus. Enkele saponinen hebben structuren vergelijkbaar met steroïdehormonen. Astragalus-extracten stimuleren oestrogene receptoren en hebben daarom een fyto-oestrogene werking. Het effect wordt echter niet toegeschreven aan enkel de saponinen; ook andere aanwezige fytonutriënten in een Astragalus-extract kunnen een oestrogene werking hebben. Flavonoïden Flavonoïden zijn pigmentstoffen die van nature voorkomen in planten. Ze zijn verantwoordelijk voor de kleur in planten, groenten en fruit. Flavonoïden zijn een categorie van fytonutriënten die vallen onder de polyfenolen. De meeste flavonoïden werken als antioxidant en vangen vrije radicalen om deze onschadelijk te maken en helpen zo effectief celschade te voorkomen. Naast de antioxidatieve werking hebben flavonoïden ook andere biologische werking, zoals de werking als fyto-oestrogeen. AANMAAK, AANVOER EN BRONNEN

De plant Astragalus is wijd verspreid in gematigde en droge klimaten. Voor het maken van extracten wordt de wortel (radix) gebruikt. STOFWISSELING

De inhoudsstoffen van Astragalus worden op een verschillende manier geabsorbeerd. Zo worden de aminozuren en spoorelementen in Astragalus goed opgenomen. Een casestudie toonde aan dat ook Astragalus-flavonoïden goed worden opgenomen in het gastro-intestinale systeem. Saponinen worden over het algemeen slecht geabsorbeerd door het lichaam. Het darmmicrobioom lijkt een rol te spelen bij de vorming van (biologisch actieve) metabolieten en het bevorderen van de opname. BEHOEFTE EN TEKORTEN

Bij Astragalus kan niet gesproken worden van een standaardbehoefte of tekort. SUPPLETIE

Supplementen met Astragalus kunnen

worden gestandaardiseerd op actieve bestanddelen. Een veelvoorkomende standaardisatie is op basis van de hoeveelheid polysachariden. Afhankelijk van de leverancier bevat een extract tussen de 40 en 70% polysachariden. TOEPASSINGEN

Astragalus is een van de 50 essentiële planten in de traditionele Chinese geneeskunde. De meest voorkomende toepassing is bij algemene zwakte, chronische ziekte en het verhogen van de algehele vitaliteit. Specifiekere toepassingen zijn het ondersteunen van de weerstand en het beschermen van cellen tegen oxidatieve schade. Bovendien reguleert Astragalus de bloedsuikerbalans, ondersteunt het de werking van hart en bloedvaten en bevordert het de vruchtbaarheid. Glycemische balans Onderzoek heeft aangetoond dat Astragalus een positieve rol speelt bij de behandeling van diabetes. Astragalus polysachariden hebben een bloedsuikerverlagend effect en verminderen insulineresistentie. Bovendien hebben de polysachariden een positief effect op de lipidewaarden in het bloed. De aanwezige

“Astragalus is een van de 50 essentiële planten in de traditionele Chinese geneeskunde. De meest voorkomende toepassing is bij algemene zwakte, chronische ziekte en het verhogen van de algehele vitaliteit.”

31

isoflavonoïden (formononetine en calycosine) kunnen de bloedsuikerbalans herstellen door peroxisoom-proliferator geactiveerde receptoren (PPAR) te stimuleren. Naast het herstellen van de glykemische balans wordt ook dyslipedemie gecorrigeerd via activatie van PPARα- en PPARγ-receptoren. Hepatoprotectief effect Uit onderzoek bij hepatitispatiënten is gebleken dat Astragalus een positief effect heeft op de lever. Het beschermende effect op de lever is onder andere toe te wijzen aan de immuunregulerende en antivirale effecten van Astragalus. Bovendien beschermen de flavanoïden tegen lipide-oxidatie en reguleren ze de collageenaanmaak. Dit speelt een belangrijke rol bij het behandelen en voorkomen van leverfibrose. Weerstand ondersteuning Astragalus heeft een immuunregulerende functie. Het stimuleert het immuunsysteem door de aanmaak van cytokines te ondersteunen. In vivo onderzoek heeft aangetoond dat het effect van Astragalus op het immuunsysteem afhankelijk is van de hoeveelheid polysachariden in het extract. Het Astragalus-extract stimuleerde ook de aanmaak van antilichamen in de specifieke afweerrespons. Enkele andere studies hebben aangetoond dat ook andere componenten in Astragalus, zoals saponines, een immuunregulerend effect hebben. Allergieën Uit een dubbelblind klinisch onderzoek bij 48 proefpersonen is gebleken dat Astragalus allergische rinitisklachten (rinitus = hooikoorts) als niezen, jeuk en loopneus kan doen verminderen. Na een periode van 3-6 weken waarbij ofwel placebo als Astragalus (160 mg wortelextract met 40% polysachariden) werd toegediend, bleken patiënten met gemiddelde tot zware hooikoortsklachten een significante verbetering in symptomen te laten zien. Antivirale werking Door de positieve invloed van Astragalus op de aanmaak van interferon lijkt Astragalus een antivirale werking te hebben. Interferonen zijn essentieel in de verdediging van het lichaam tegen virussen. Bovendien stimuleert Astragalus de aanmaak van andere cytokines en stimuleert het zowel de cellulaire als de humorale immuunrespons. Uit onderzoek is gebleken dat Astragalus antivirale eigenschappen heeft tegen onder andere het hepatitis B-, herpes- en coxsackievirus. Astragalus zou door de antivirale en immuunregulerende eigenschappen een rol kunnen

32

N&S REDACTIONEEL spelen bij de preventie en behandeling van infecties met het Coronavirus SARS-CoV-2 en de ziekte COVID-19 die door dat virus wordt veroorzaakt. Hartfunctie Astragalus reguleert de natrium- en waterretentie in het lichaam waardoor het een positief effect heeft op de nier en hartfunctie. Als antioxidant heeft Astragalus een beschermende werking tegen lipidenoxidatie. De hartfunctie wordt bovendien ondersteund door de calciumregulerende functie van astragaloside IV, waardoor apoptose wordt geremd en hartspierschade kan worden voorkomen. Vruchtbaarheid Uit in vitro onderzoek is gebleken dat de antioxidatieve capaciteit van Astragalus de mobiliteit van sperma kan verhogen. Bovendien bevat Astragalus belangrijke spoorelementen die de mobiliteit van sperma kunnen stimuleren. De antioxidatieve capaciteit van Astragalus-polysachariden kunnen in vitro ook de bevruchting van het embryo stimuleren. CONTRA-INDICATIES

Theoretisch gezien kan Astragalus, vanwege de immuunstimulerende werking, auto-immuunaandoeningen verergeren. Voorzichtigheid is daarom geboden bij gebruik van Astragalus bij aandoeningen waarbij er sprake is van een overactief immuunsysteem. DOSERING

Extracten worden gestandaardiseerd op de hoeveelheid polysachariden; veelvoorkomend is een standaardisatie tussen de 40 en 70% polysachariden. Doseringen kunnen oplopen tot enkele grammen Astragalus per dag gedurende therapeutische trajecten. VEILIGHEID

Er is onvoldoende humaan onderzoek gedaan naar het gebruik van Astragalus tijdens de zwangerschap en lactatie, maar dieronderzoek laat zien dat een bestanddeel van Astragalus, astragaloside IV, toxisch kan zijn voor de foetus. BIJWERKINGEN

Bijwerkingen bij het gebruik van Astragalus zijn zeldzaam. Mogelijke bijwerkingen zijn: uitslag, jeuk, verkoudheid of algemene maagklachten. Zeer hoge doseringen (>28 gram per dag) zouden kunnen leiden tot immuunsupressie.

INTERACTIES

Er zijn mogelijk interacties met immunosuppressiva als azathioprine, cyclofosfamine, basiliximab, ciclosporine, prednison en andere corticosteroïden. Astragalus kan mogelijk de werkzaamheid verminderen door immuunstimulerend te werken. Astragalus kan mogelijk de uitscheiding van lithium verminderen en daardoor het lithiumgehalte in het bloed verhogen]. SYNERGISTEN

Planten bevatten fytochemische complexen die complementaire/synergistische taken kunnen uitvoeren. Een mengsel van fytochemicaliën kan een grotere bioactiviteit hebben dan een enkele geïsoleerde verbinding, omdat een mengsel van bioactieve verbindingen het vermogen heeft om meerdere doelen te beïnvloeden. Traditioneel wordt Astragalus daarom vaak als onderdeel van een complex gebruikt. Ziekten met een multifactoriële etiologie, met een variabele respons op behandelingen of ziekten met een hoge kans op resistentie kunnen met een complex effectiever worden behandeld. Astragalus heeft een immunomodulerend effect door het verhogen van de T-cel, NK-cel en macrofaagactiviteit. Astragalus kan worden ingezet samen met andere plantenextracten om het immuunregulerende effect te vergroten. Eleutherococcus senticosus en Lentinula edodes (shiitake) hebben een vergelijkbaar effect op de immuuncellen en moduleren eveneens de immuunrespons. Astragalus en Eleutherococcus en Lentinulan kunnen complementair worden ingezet. Ook andere complexen zijn effectief bewezen. Zo is aangetoond dat het gebruik van Astragalus-extract in combinatie met extracten van Echinacea purpurea en Glycyrrhiza glabra een additief effect heeft op de activatie van CD4+ en CD8+ T-cellen. Astragalus en Lentinula hebben eveneens effectieve overeenkomsten bij het verlagen van de bloedsuikerspiegel, cholesterol en triglyceridewaarden. Bovendien hebben ze beide een positieve invloed op de leverfunctie. Ook Eleutherococcus heeft een positief effect op de glucoseregulatie bij diabetici.

“Traditioneel wordt Astragalus vaak als onderdeel van een complex gebruikt.”

Dit artikel is mogelijk gemaakt door Natura Foundation. Referenties kunnen bij de redactie opgevraagd worden.

33

INSCHRIJVEN KAN NU

Opleiding Orthomoleculaire Voedingsleer & Therapie 2021-2022 Start op 1 oktober met deze specialisatie! • Hooggeschoold docententeam • Breed geaccrediteerd lesprogramma • Plek voor maximaal 20 studenten Tijdens de 1-jarige deeltijdopleiding Orthomoleculaire Voedingsleer & Therapie leert u hoe u met voeding en suppletie het menselijk metabolisme bij kunt sturen. Na het afronden van deze post-HBO opleiding bent u in staat om op systematische wijze verbanden te leggen tussen klachten en symptomen, en niet optimaal verlopende biochemische processen. Hiermee kunt u zelfstandig voeding-, suppletieen leefstijladviezen geven die de gezondheid helpen te verbeteren. Specialisatie voor gezondheidsprofessionals De opleiding is bedoeld als specialisatie voor gezondheidsprofessionals, zoals artsen, diëtisten, fysiotherapeuten, verpleegkundigen, apothekers, natuurgeneeskundigen, therapeuten en mesologen, maar ook voor winkeliers die zich verder willen verdiepen in de orthomoleculaire voedingsleer. Meer informatie over de opleiding? De opleiding start op vrijdag 1 oktober 2021 en duurt tot juni 2022. Het programma bestaat uit 9 modules van elk 2 dagen. Meer informatie over de toelatingseisen, het lesprogramma en de studiebelasting vindt u op onze website: educatie-atrium-innovations.nl of neem contact op via educatie@atrium-innovations.nl

STICHTING EDUCATIE ATRIUM INNOVATIONS

Stofwisseling en detoxificatie als kracht uit de mycologie De mycologie betreft de leer en kennis rondom schimmels in het algemeen en paddenstoelen in het bijzonder. Het heeft alles in zich: schoonheid, puurheid, voedingswaarde, en niet onbelangrijk: gezondheidswaarde. Paddenstoelen bevatten ontzettend veel nutriënten waaronder vitamines, mineralen, aminozuren, vezels, polysachariden, fenolen en enzymen. Met deze stoffen dragen ze bij aan vele mechanismen die belangrijk zijn voor het leven. Om er een paar te noemen: de spijsvertering, antioxidantmechanismen, de hematologie, de stofwisseling, de detoxificatie. En die laatste twee zijn erg interessant omdat precies hier een belangrijke ecologische taak ligt van schimmels. Schimmels en paddenstoelen zorgen er in de natuur voor dat organisch materiaal afgebroken wordt en vervolgens als bruikbare bestanddelen teruggegeven worden aan de natuur. Ze zijn de sleutel in de kringloop van het leven. STOFWISSELING VANUIT HET MYCELIUM

Schimmelachtige organismen zijn onmisbaar in de natuur vanwege hun rol in het opruimen en omzetten van organisch materiaal. Schimmels en paddenstoelen zijn dé opruimers in het ecosysteem. Op plekken met dood materiaal zoals afgestorven bomen, bladeren of mest kom je dan ook veel paddenstoelen tegen. Daar floreren ze het best. Hier nemen paddenstoelen vanuit het ondergrondse netwerk van schimmeldraden (het mycelium) het dode en afstervende materiaal op en zetten het om naar nieuwe, bruikbare voedingsstoffen. Deze voedingsstoffen worden vervolgens via het mycelium, primordium (eerste groeistadium van het vruchtlichaam) en het vruchtlichaam zelf weer teruggegeven aan de natuur. Het zijn dan ook de stofwisselingsprocessen in de schimmels die zorgen voor de kringloop van het leven. Het mag duidelijk zijn dat schimmels en paddenstoelen uitgerust zijn met een geavanceerd stofwisselingssysteem. Het mycelium (dus het ondergrondse netwerk van schimmeldraden) beschikt over vele enzymen die het metabolisme sturen. Dit zijn onder andere proteases (eiwit­ afbrekende enzymen), glucoamylases (koolhydraatafbrekende enzymen), antioxidant-enzymen en ontzettend veel verschillende Cytochroom P450 enzymen (CYP-enzymen).

Naast hun rol in het metabolisme vervullen deze CYP-enzymen ook een belangrijke functie in de xenobiotische ontgifting. Schimmels en paddenstoelen zijn dan ook sterk in de ontgifting en dat is iets waar ook de mens zijn voordeel uit kan ontlenen. STERK IN DETOXIFICATIE

In het detoxificatiemetabolisme worden schadelijke stoffen geneutraliseerd en klaargemaakt om uitgescheiden te kunnen worden. Schimmels en paddenstoelen bevatten van alle organismen op aarde de meest verschillende soorten CYP-enzymen en zijn daarmee ontzettend sterk in de detoxificatie. Deze CYP-enzymen hebben de taak om (schadelijke) stoffen om te zetten naar bestanddelen die makkelijk uitgescheiden kunnen worden. In de Verenigde Staten worden paddenstoelen vanwege deze eigenschappen regelmatig en effectief ingezet om een verontreinigde grond te zuiveren. In een kleinschalig experiment werd een met diesel verontreinigde grond verdeeld in vier delen. Met het eerste grond deel werd niets gedaan, aan het tweede en derde deel werden verschillende bacteriën toegevoegd en aan het vierde deel werden schimmels toegevoegd. Na vier weken was er niets veranderd aan de eerste drie delen. Op het vierde deel groeide een enorme hoeveelheid paddenstoelen. De grond stonk niet meer en kreeg zijn normale kleur terug. Na nog een week kwamen insecten die de paddenstoelen begonnen te eten, die trokken vogels aan en er begonnen planten te groeien. De concentratie diesel was afgenomen van 20.000 ppm naar 200 ppm. Dit laat zien dat schimmels en paddenstoelen over krachten beschikken waar de natuur en daarmee ook de mens niet zonder kan. Het maakt dat paddenstoelen niet alleen interessante organismen zijn, maar ook nog eens van grote waarde zijn in onze voeding én voor onze gezondheid! En wees gerust; geteelde paddenstoelen groeien natuurlijk niet op een verontreinigde grond dus deze zijn zonder problemen te consumeren waarbij je kunt profiteren van de vele nutriënten en enzymen die de paddenstoelen van nature bevatten!

“Schimmelachtige organismen zijn onmisbaar in de natuur vanwege hun rol in het opruimen en omzetten van organisch materiaal.”

Voor meer informatie ga je naar: www.educatie-atrium-innovations.nl

35

VERNIEUWD ASSORTIMENT DARMBACTERIËN EN VEZELS MET EEN GOED BUIKGEVOEL

Brede keuze aan producten voor verschillende toepassingen en type cliënten.

Grote diversiteit aan bacteriestammen die elkaar optimaal aanvullen.

Hoog aantal levensvatbare bacteriën gegarandeerd tot het einde van de houdbaarheid.

Vezels in hoge doseringen en optimale combinaties.

Ontdek de vernieuwde Bacteri en FibroPur supplementen op www.bonusan.com/buikgevoel

VOORLICHTING BONUSAN

Vernieuwd: Bonusan assortiment darmbacteriën en vezels BIEDT VERSCHILLENDE OPLOSSINGEN VOOR VERSCHILLENDE LEEFTIJDEN EN TOEPASSINGEN Het Bacteri-assortiment van Bonusan bestaat uit recent geactualiseerde en kwalitatief hoogwaardige supplementen. De producten bevatten een hoog aantal bacteriestammen die ondersteuning bieden voor een specifieke levensfase. Zo zijn er speciaal ontwikkelde formules voor baby’s en voor senioren. Ook bevat het assortiment producten voor verschillende lichaamsgebieden, waaronder de darmen, de mond en het vrouwelijk geslachtsorgaan. Verder zijn er producten met een doelgerichte en brede focus; zo is er altijd een product afgestemd op ieders persoonlijke situatie. De Bonusan Bacteri-producten worden onder gecontroleerde omstandigheden geproduceerd en zijn veilig inzetbaar. WAAROM ZOU U BACTERIËN GEBRUIKEN? Bacteriën zijn micro-organismen. Deze superkleine eencelligen leven overal om ons heen en bevinden zich ook op en in het lichaam. In het darmkanaal leven zo ongeveer 100.000 miljard (1014) micro-organismen met een totaalgewicht van 1-3 kg. De verzameling van bacteriën in de darm wordt ook wel de darmflora of het microbioom genoemd. Bacteriën leven op de huid, in de mond, de neus, de urinewegen en de geslachtsorganen. De meeste bevinden zich in de darmen.

VOORDELEN VAN HET BONUSAN BACTERI-ASSORTIMENT Het Bonusan Bacteri-assortiment biedt een ruime keuze aan producten voor ieders unieke situatie. De Bacteriproducten bevatten zorgvuldig geselecteerde bacteriestammen die elkaar optimaal aanvullen. Het hoge aantal levensvatbare bacteriën is gegarandeerd tot het einde van de houdbaarheid. Naast producten met een doelgerichte focus, zoals onze kind- en seniorproducten, zijn er ook breed inzetbare producten zoals de Bacteri 17 Expert Resilience met maar liefst 17 diverse stammen. Aan het Bonusan Bacteri-assortiment zijn ook twee nieuwe producten toegevoegd: Bacteri 2 Infantis en Bacteri S4. Het Bacteri-assortiment biedt ook diversiteit in vorm zoals capsules, sachets en druppels. De vegetarische DR®-caps zijn makkelijk slikbaar en beschermen de inhoud van de capsules tegen maagzuur. Hierdoor komen de bacteriën pas vrij wanneer ze op de plaats van bestemming in het lichaam zijn aangekomen en bereiken meer levende bacteriën uiteindelijk de darm. Bonusan maakt voor de verschillende Bacteri-producten gebruik van zorgvuldig geselecteerde stammen met een hoge maagzuur- en galtolerantie voor optimale levensvatbaarheid en kwaliteit.

Sachets bieden bacteriën de beste bescherming. Dankzij het folie-omhulsel zijn de bacteriën optimaal beschermd tegen omgevingsinvloeden zoals vocht, lucht en licht. Het poeder lost makkelijk op in water, de drank is aangenaam van smaak (licht zoet tot neutraal). HOGE KWALITEIT DANKZIJ GROTE HOEVEELHEID AAN DIVERSE BACTERIESTAMMEN Bij de ontwikkeling van het Bacteriassortiment is zo veel mogelijk rekening gehouden met het zo dicht mogelijk benaderen van de natuurlijke samenstelling van het microbioom. Het assortiment is opgebouwd uit verschillende supplementen die naar behoefte kunnen worden ingezet. GESCHIKT VOOR IEDERS UNIEKE SITUATIE Het assortiment is afgestemd op ieders persoonlijke situatie van pasgeboren baby’s tot senioren. Aan de Bonusan Bacteri-producten worden geen onnodige hulpstoffen, andere vitamines of mineralen toegevoegd. Hierdoor kan een langere levensvatbaarheid worden gegarandeerd en het rehydratie vermogen van de aanwezige bacteriestammen worden bewaakt. De meeste producten zijn geschikt voor vegetariërs en veganisten.

Waarom zijn bacteriën nuttig? Bacteriën hebben lang niet altijd een goede naam omdat ze voor veel vervelende ziektes kunnen zorgen. Deze ziekmakende bacteriën worden ook wel pathogene bacteriën genoemd. Maar lang niet alle bacteriën zijn pathogeen of ziekmakend, er zijn ook bacteriën die wel gewenst en nuttig zijn. Het gaat erom een goede balans te houden tussen de verschillende bacteriestammen.

Meer weten? Bekijk dan bonusan.com/buikgevoel

37

VITORTHO HELPT Ook vegetariërs en veganisten

Ga voor een optimale aanvulling op een vegetarisch of veganistisch voedingspatroon!

Let op de symbolen op onze verpakkingen. Wist u dat ruim 70% van onze producten geschikt is voor vegetariërs en veganisten?

www.vitortho.nl

VOORLICHTING VITORTHO

De voor- en nadelen van een vegetarisch of veganistisch voedingspatroon De mens wordt over het algemeen gezien als een omnivoor, een alleseter die zowel plantaardig als dierlijk voedsel kan eten. De laatste jaren kiezen echter steeds meer mensen ervoor om de consumptie van vlees en/of vis te verminderen (flexitariërs) of geheel te vermijden (vegetariërs), of zelfs alle dierlijke producten af te zweren (veganisten). Dierlijke producten leveren nuttige micro- en macronutriënten, dus de vraag is of een voedingspatroon met weinig of geen dierlijk voedsel gevolgen voor de gezondheid zou kunnen hebben. KUNNEN, NIET MOETEN Onze vroegste voorouders voedden zich uitsluitend met fruit, zaden en peulen, maar de Homo erectus, die tot zo’n 140.000 jaar geleden leefde, at ook al vis en vlees naast plantaardig voedsel. Anatomisch gezien zit het spijsverteringskanaal van de mens tussen herbivoren en carnivoren in. Daardoor is de mens in staat zowel plantaardig als dierlijk voedsel te verteren.

Het feit dat we alle soorten voedsel kúnnen eten, betekent niet dat we ze ook móeten eten om in leven te blijven. Naar schatting 31% van de Indiërs eet geen vlees, terwijl Eskimo’s bijna uitsluitend vlees en vis eten en nauwelijks plantaardig voedsel. Uit een onderzoek van het Voedingscentrum uit 2015 blijkt dat 55% van de Nederlanders flexitariër is en drie dagen per week of vaker geen vlees bij de warme maaltijd of tussendoor eet. In 2017 waren ongeveer 850.000 Nederlanders vegetariër en volgens de Nederlandse Vereniging voor Veganisten telde Nederland in 2018 meer dan 100.000 veganisten. MOTIEVEN Anders dan in grote delen van de wereld, waar de voedselkeuze veelal door geografische en/of economische factoren wordt beperkt, zijn in onze welvarende samenleving alle voedingsmiddelen in overvloed beschikbaar. Het bewust matigen of vermijden van de consumptie van dierlijke producten wordt dan vooral ingegeven door afkeer van het dierenleed dat onlosmakelijk verbonden lijkt met de ‘productie’ van deze voedingsmiddelen, of door zorgen over milieu en duurzaamheid. Een derde belangrijk motief is gezondheid. Zo wordt consumptie van met name rood en bewerkt vlees in verband gebracht met een verhoogd risico op type II-diabetes, beroerte en bepaalde soorten kanker (o.a. darmkanker). Dierlijke producten zijn echter ook een voedingsbron van belangrijke nutriënten die moeilijk of helemaal niet uit plantaardige voeding zijn te halen. Dus hoe gevarieerd veganisten ook eten, zonder gebruik van verrijkte voedingsmiddelen en/of voedingssupplementen is het praktisch onmogelijk om een volwaardige voeding te realiseren. Dit geldt eveneens, zij het in mindere mate, voor vegetariërs.

GEZONDHEID Vegetariërs en veganisten eten relatief veel groente, fruit, peulen, noten en granen. Deze voedingen leveren veel koolhydraten, vezels, omega 6-vetzuren, vitamine C en E, carotenoïden, foliumzuur, kalium, magnesium en plantenstoffen, maar weinig eiwitten, verzadigd vet, omega 3-vetzuren, vitamine A en B12, zink en jodium. Veganisten hebben bovendien een geringe inname van calcium, vitamine D en een te verwaarlozen inname van vitamine B12. Er zijn meerdere literatuurstudies gedaan naar de gezondheidseffecten van vegetarische en veganistische voedingspatronen. Daaruit komen de volgende kenmerken naar voren: VOORDELEN • lagere BMI en minder vaak overgewicht • lagere plasmawaarden totaal­ cholesterol en LDL-cholesterol • minder risico op (overlijden aan) ischemische hartziekte • minder kans op diabetes • iets lagere bloeddruk en iets minder kans op hypertensie • minder kans op diverticulitis • minder kans op cataract • iets kleinere kans op kanker (niet-specifiek): - 8% voor vegetariërs, - 15% voor veganisten.

NADELEN • (zeer) grote kans op vitamine B12-deficiëntie • hogere bloedwaarden van homocysteïne • grote kans op tekorten aan omega 3-vetzuren EPA en DHA • meer kans op ijzerdeficiëntie en/of ijzergebreksanemie • kans op calcium- en/of jodiumdeficiëntie • meer kans op lage botmineraal­ dichtheid (BMD) en botbreuken.

Ga voor meer informatie over producten van Vitortho naar www.vitortho.nl

39

BOEKRECENSIE

Voeding & Hormonen Ontdek de energie om een leven te creëren waar je verliefd op wordt

Alweer een ‘lekker’ leefstijlboek van

Lijnzaad is een adaptogeen, zo schrijft

deze influencer die als geen ander

ze, dat helpt bij zowel een oestro-

de kunst verstaat haar boodschap zo

geentekort als een oestrogeenteveel.

aantrekkelijk mogelijk te verpakken.

Pompoenpitten bevatten omega 3-vet-

Een mooie strakke omslag aan de bui-

zuren en veel zink en magnesium,

tenkant, binnenin een gevarieerde en

nodig voor wat extra progesteron.

goed doordachte lay-out. De grootste kracht zit ‘m echter in de toon waar-

Sesamzaad is rijk aan zink, lignanen,

mee ze dat doet: ze spreekt haar lezers

vitamine E en B6. Ook dat onder-

aan als een vertrouwde vriendin,

steunt de aanmaak van progesteron.

iemand die je al jaren kent en die voor

Zonnebloempitten zijn rijk aan

je door het vuur zou gaan. Dat alleen

vitamine E en selenium en helpen de

al maakt dat je je openstelt voor wat

lever om oestrogeenmetabolieten af

ze overbrenagt.

te voeren.

Dubbers behandelt in dit boek ver-

Vrouwen in de overgang adviseert

schillende hormoongerelateerde

ze Maca, ‘een knolletje vol met

klachten en wat je daartegen kan doen

voedingsstoffen’ met een lange rits

zullen zijn, geen idee. Of dat nodig zou

met geschikte voeding. Ook opent ze

gezondheidsvoordelen die ook alle-

zijn, ook geen idee. Maar ze onder-

de ogen voor verborgen hormoonver-

maal zijn terug te voeren op het feit

bouwt haar adviezen zorgvuldig en ze

stoorders uit de producten van de voe-

dat ze hormonen in balans brengen.

zullen bij veel mensen een gezonde

dingsindustrie. Haar heldere uitleg zal

Andere onderwerpen die ze bespreekt,

leefstijl zeker bevorderen.

maken dat er heel wat kwartjes gaan

zijn onder andere insulineresistentie,

vallen bij lezers die niet veel weten

fyto-oestrogenen bij (borst)kanker, de

Marjolein Dubbers is oprichtster van

van voeding en dat is pure winst. Die

krachtige werking van salie, moeite

de Energieke Vrouwen Academie, van

groep zal dan ook het meest profijt

met zwanger worden en slecht slapen.

waaruit ze zeer actief blogt en vlogt. Ze wekt de indruk minstens zoveel van

hebben van dit boek. Neemt niet weg

40

dat je er ook als voedingsprofessional

Het laatste hoofdstuk bevat de zeven

marketing te weten als van gezonde

plezier aan kan beleven gezien haar

richtingaanwijzers van Het Energieke

voeding, want alles wat ze communi-

prettige schrijfstijl, heldere informatie

Vrouwen Voedingskompas, één van haar

ceert, versterkt elkaar, zodat ze zich

en smakelijke recepten.

eerdere boeken. Een soort algemene

in korte tijd tot bekende Nederlander

handleiding voor gezond eten, waarin

heeft weten op te werken. Een slim

Interessant is haar visie op hoe je

ze uitlegt wat ze bedoelt met eten en

concept, goed voor de verkoopcijfers.

als vrouw je hormonen in balans

drinken zoals de natuur die ons geeft,

In haar geval overigens niets mis mee.

kan brengen met zaden en pitten.

waarom gezonde vetten zo belangrijk

Zaadrotatie noemt ze het, waarbij ze

zijn, plantaardig eten de voorkeur

Voeding & Hormonen

uitlegt hoe je je cyclus kan ondersteu-

heeft, zoetigheid schade kan aanrich-

Marjolein Dubbers

nen door deze in bepaalde perioden

ten, koemelk niet geschikt is voor de

Uitgeverij Kosmos

toe te passen. Zo gebruik je in de

mens, darmen niet van gluten houden

ISBN 9789021575704

eerste fase van de cyclus vooral lijn-

en dat je het beste maar niet te veel

en pompoenzaad en in de tweede

kunt eten. Of voedingstherapeuten

fase sesamzaad en zonnebloempitten.

het op alle fronten met haar eens

Recensie door Ria Teeuw

ORTHOMOLECULAIRE SCHOLING VOOR IEDEREEN Beginnen

Introductiedag orthomoleculaire geneeskunde 5 daagse introductie orthomoleculaire therapie in een Summerschool 24 daagse orthomoleculair Zelfzorgadviseur

Bijscholen

Verdiepen

Orthomoleculair Kinder Consulent

7 daagse Darmtherapie

Themadag Vitamine B12

18 daagse Geregistreerd Darmtherapeut®

Themadag Hart- en vaatziekten Themadagen Biochemie 1, 2 en 3

w w w . o r t h o l i n e a . n l

4 jarige Beroepsopleiding Orthomoleculair Therapeut (Summerschool is ook jaar 1)

OPLEIDINGEN EN CONGRESSEN

Accreditatie voor 4-jarige BeroepsOpleiding Orthomoleculair Therapeut is binnen!

Stichting Orthokennis

Uw leverancier van orthomoleculaire kennis

Kom alles te weten over de meest gebruikte nutriënten in de orthomoleculaire praktijk! Het doel van stichting Orthokennis is het verzamelen, documenteren, samenstellen en verspreiden van informatie over nutriënten ter bevordering van gezondheid en welzijn. Clinics en cursussen Stichting Orthokennis organiseert speciale clinics en cursussen over variërende onderwerpen, altijd geaccrediteerd bij verschillende beroepsverenigingen als nascholing.

technische informatie die onontbeerlijk is voor elke therapeut of arts. De artikelen zijn met de grootst mogelijke zorg samengesteld en gaan altijd gepaard met referenties. Informatieve website

Nieuw: webinars en webtalks Naast clinics en cursussen organiseert Orthokennis sinds kort webinars en webtalks. Met korte webtalks en informatieve webinars bent u snel op de hoogte. Meld u aan voor de Orthokennis

Op www.orthokennis.nl vindt u onze wetenschappelijke overzichtsartikelen, monografieën, behandelprotocollen, nieuws en een indicatie-index. Hier kunt u zich ook aanmelden voor de aankomende clinics en voor de maandelijkse nieuwsbrief.

nieuwsbrief en blijf op de hoogte van onze webinars en webtalks! Ga hiervoor naar www.orthokennis.nl of scan de QR-code.

Mocht u vragen hebben over onze diensten, dan kunt u contact met ons opnemen.

Wetenschappelijke artikelen Via wetenschappelijke artikelen wordt inzicht gegeven in de laatste stand van

Telefoon E-mail Website

+31 (0)75 640 81 80 info@orthokennis.nl www.orthokennis.nl

zaken met betrekking tot nutriënten die veel gebruikt worden in de praktijk, evenals monografieën met specialistische en

mede mogelijk gemaakt door:

the gut feeling Wie goed voor de darmen zorgt, voedt de hele gezondheid. Vergroot uw kennis over de darmen en het microbioom. Kijk voor actuele cursussen, workshops en webinars op www.naturafoundation.com/the-gut-feeling.

Online lesdag: Microbioom advanced

8-daagse cursus voeding en preventie

30 juni 2021 Online

9 september 2021 Online

CURSUS

DOCENT

(START)DATUM

LOCATIE

MEER INFORMATIE

Praktijkvoeding: Anamnese & Diagnostiek

Erik Schut

08-07-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/pad

Behandelprotocollen: Fibromyalgie

Latoya Boelé

13-07-2021

Digitaal

www.sohf.nl/fibro

Behandelprotocollen: Overgewicht

Evert Berklelaar

30-08-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/og

Orthomoleculair Specialist: Immuniteit (3 dagen)

Erik Schut

06-09-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/imu

Praktijkvoering: Consulten & Meetmethoden (2 dagen)

Latoya Boelé

15-09-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/pcm

Orthomoleculair Specialist: Maag Lever Darmen (3 dagen)

Wouter de Jong

20-09-2021

Digitaal

www.sohf.nl/mld

Behandelprotocollen: Spijsvertering Maag Lever Darmen

Wouter de Jong

21-09-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/smld

Orthomoleculair Specialist: Burn-out (3 dagen)

Audrey van Oosten

14-10-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/burn-out

Orthomoleculair Specialist: Hormonen

Erik Schut

19-10-2021

Den Bosch

www.sohf.nl/osh

Behandelprotocollen: Burn-out

Audrey van Oosten

29-10-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/bo

Orthomoleculair Specialist: Gewicht (3 dagen)

Evert Berkelaar

08-11-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/gewicht

Orthomoleculaire zorg voor de verloskundige

Edwin Wiersma

11-11-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/verloskundige

Hersen Gerelateerde Aandoeningen (HGA) Van de zich ontwikkelende tot degenererende hersenen, van verstoord functionerende hersenen bij psychische en psychiatrische klachten tot beschadigde hersenen als gevolg van fysiek trauma. De kennis en ervaring uit deze reeks leert je symptomen te herkennen, klinisch te redeneren en leert je tal van interventie mogelijkheden.

9, 10 september 2021

HGA 1 Moleculaire Psychiatrie en Advanced Tryptofaan Metabolisme Angst- en stemmingsproblemen

7, 8 oktober 2021

HGA 2 Ontwikkelingsstoornissen

18, 19 november 2021

16, 17 december 2021

HGA 3 Traumatic Brain Injury en Functionele Neurologie

HGA 4 Neurodegeneratie en Neurotoxiciteit

Autistisch spectrum

Fysiek trauma

Ziekte van Alzheimer en dementie

Psychiatrische aandoeningen

ADHD en ADD

Neurologische stoornissen

Ziekte van Parkinson en MS

Stressgerelateerde problematiek

Metabole ontwikkelingsproblemen

Herkenning in de praktijk

Beroeps-gerelateerde neurotoxiciteit

Iedere module is los te volgen, zowel online (€ 270,-) als op locatie (€ 290,-).

Scan om je in te schrijven

10% korting bij inschrijving voor minimaal 3 modules.

Midden Engweg 43 - 3882 TS Putten - 0341 743993 info@cellcareacademy.nl - cellcareacademy.nl

Masterclasses Vier actuele thema's: seno-inflammatie, psoriasis, fibromyalgie en migraine. Biochemische individualiteit alsook microbioom en de verschillende epigenetische aspecten komen aan bod. Elke uiteenzetting wordt voorzien van praktische trends en tips die onmiddellijk toepasbaar zijn in de praktijk. 25 september: Seno-inflammatie leeftijd gerelateerde chronische ontstekingen en metabole stoornissen 02 oktober:

Psoriasis een ontregelde darm-huid-microbioom as

27 november: Fibromyalgie een multifactorieel syndroom 11 december: Migraine het hoofd bieden? Check energie- en oxidatieve status van het brein!

Docente: Angélique De Beule

Locatie:

Vida Verde Atelier Tessenderlo

€ 150 per dag incl. syllabus in kleur / Diverse bio dranken en versnapering / Replay Leden- en combinatievoordelen mogelijk, check de website

Kijk voor meer info en inschrijvingen op www.biok.center of scan de QR code

CellCare Essentials Een Essentials lijn waarin we strategisch verschillende voedingsstoffen met elkaar combineren in één product. Wetenschappelijk onderbouwde werkingsmechanismen Synergie van de geselecteerde ingrediënten Verhoogt de effectiviteit van iedere behandeling Gebruiksgemak

Therapie-trouw

10%

korting!* Gebruik code:

16 verschillende producten

10%N&S

De CellCare Essentials lijn is ons paradepaardje met zorgvuldig samengestelde formules op basis van kwalitatief hoogwaardige kruiden, aminozuren, probiotica, antioxidanten en bio-identieke vitaminen en mineralen ter ondersteuning van belangrijke processen en orgaanfuncties. Een Essentials lijn waarin we strategisch verschillende voedingsstoffen met elkaar combineren in één product op basis van wetenschappelijk onderbouwde werkingsmechanismen. *geldig t/m 16-07-2021 0341 743991 - www.cellcare.nl - info@cellcare.nl

VOORLICHTING CELLCARE

CellCare Essentials In de praktijk vraagt gericht behandelen van welk klachtenbeeld dan ook, telkens weer een zorgvuldige afweging op het gebied van specifieke micronutriënten ten opzichte van het voedingspatroon. Daarbij dient rekening gehouden te worden met de dagelijkse behoefte van deze specifieke micronutriënten ten opzichte van de benodigde aanvulling van verbruikte voorraden. Als bijvoorbeeld de behoefte van een specifiek micronutriënt om een metabole route goed te laten functioneren tussen 150 en 400 milligram ligt, is een therapeutische interventie van 100 mg gedurende zes weken te weinig werkzaam, zowel qua dosering als duur. Hoe logisch dit ook klinkt, dit basisprincipe wordt niet altijd goed benut. Het menselijk lichaam bestaat uit ongeveer 70 biljoen cellen die biomoleculen (micronutriënten) gebruiken om te kunnen functioneren en te blijven leven. Systemen met een hogere prioriteit krijgen altijd voorrang. Als systemen met een hogere prioriteit onvoldoende over de juiste micronutriënten kunnen beschikken dan ‘lenen’ ze deze uit andere celsystemen. Van veel metabole stoornissen is bekend dat ‘lenen’ leidt tot ‘niet meer terugkrijgen’. Deze ‘metabole schuld’ maakt dat er een langere tijd, dan alleen de behoefte van de specifieke metabole route, micronutriënten nodig zijn om betrokken celsystemen te kunnen laten herstellen. Dit brengt ons bij het volgende basisprincipe: de turn-over ratio. Deze turn-over ratio spreekt over de vernieuwingssnelheid van cellen in verschillende typen weefsels. Darmepitheel cellen vernieuwen sneller dan botcellen. Daar waar botten eens per 7 jaar volledig hun cellen vernieuwen is dat in de darm eens per 1,5 tot 5 dagen. Om weefsels goed te laten functioneren hebben hun cellen gedurende meerdere celdelingen (generaties) de juiste biomoleculen nodig.

Het inzetten van hooggedoseerde enkelvoudige micronutriënten blijkt daardoor in de praktijk vaak minder effectief dan combinaties van micronutriënten waarvan hun synergistische werking meerdere celprocessen tegelijk ondersteunen. Essentials zijn volgens CellCare strategische combinaties van micronutriënten die, wetenschappelijk onderbouwd, één of meerdere verstoorde mechanismen van een metabool proces de juiste biomoleculen aanbiedt om te kunnen herstellen. Neem bijvoorbeeld de ziekte van Parkinson. De behandeling van deze neurodegeneratieve ziekte, die zich kenmerkt door een sterk verminderde activiteit van dopamine in het centrale zenuwstelsel, bestaat vaak uit verhogen van de beschikbare grondstof (L-Dopa), heropnameremming in de synaptische spleet, verbeteren van de receptor gevoeligheid en remming van de enzymatische afbraak. In andere woorden, behandeling gericht op alle essentiële mechanismen. Denken in Essentials heeft als doel: effectief behandelen met zo min mogelijk middelen, gericht op de betrokken mechanismen in passende doseringen. De principes van denken in Essentials zijn van toepassing op ieder klachtenbeeld. CellCare Academy heeft meer dan 20 jaar ervaring op het gebied van werkingsmechanismen binnen tal van klachtenbeelden en streeft er daarom ook naar om de kracht van voedingstoffen te benadrukken in alle nieuwe ontwikkelingen binnen de huidige gezondheidszorg. En CellCare Academy adviseert iedere behandelaar: kijk zorgvuldig naar samenstellingen en doseringen van voedingssupplementen in relatie tot de behoefte van een werkingsmechanisme om weloverwogen de effectiviteit en de duur van een behandeling te kunnen bepalen.

Ga voor meer informatie over de producten van CellCare naar www.cellcare.nl

47

DPP-IV enzym Series

DPP-IV Optimum® Gold

DPP-IV enzym pionier sinds 2010. Synergetische, maagzuurbestendige en hoog gedoseerde formules met de beste kwaliteit. DPP-IV Gluten Tri-Phase

DPP-IV Optimum® Gold Basic

PEA 400-DPP-IV Gold®

WWW.EXENDO-EPIGENOMICS.COM

N&S REDACTIONEEL

Pandemie haalt de interesse van onderzoekers naar de inzet van vitaminen, mineralen en kruiden naar boven: zink en selenium DOOR: JAN BLAAUW

(DEEL 2)

In de eerste twee uitgaven van Nutriënt & Supplement is er middels het verschijnen van twee artikelen over SARS-CoV-2 in rol van ontdekker van vitamine- en mineralentekorten en herontdekker van het Post Viraal Syndroom alsmede uitlokker van reactivatie van eerdere ziekten een inleiding gemaakt met de inzet van vitaminen, mineralen en kruiden. Hierin is vitamine D aan bod gekomen. In het tweede artikel is vitamine C besproken. Het is lastig om volledig te zijn, daar er vele onderzoeken zijn met daarnaast nog lopende onderzoeken. Dit geldt ook voor andere stoffen die behandeld (gaan) worden. In deze aflevering gaat het om zink en selenium.

DE ROL VAN ZINK EN CLAIMS DIE GEMAAKT MOGEN WORDEN De betekenis van zink voor het immuunsysteem is duidelijk aanwezig. Wetenschappelijk advies over de onderbouwing van gezondheidsclaims met betrekking tot zink die gemaakt mag worden volgens EFSA (European Food Safety Authority) zijn de volgende. Zink ondersteunt: • functie van het immuunsysteem (ID 291, 1757) • DNA-synthese en celdeling (ID 292, 1759) • bescherming van DNA, eiwitten en lipiden tegen oxidatieve schade (ID 294, 1758) • behoud van bot (ID 295, 1756), • cognitieve functie (ID 296), • vruchtbaarheid en voortplanting (ID 297, 300) • reproductieve ontwikkeling (ID 298) • spierfunctie (ID 299) • metabolisme van vetzuren (ID 302) • onderhoud van gewrichten (ID 305) • functie van hart en bloedvaten (ID 306) • prostaatfunctie (ID 307) • schildklierfunctie (ID 308) • zuur-base-metabolisme (ID 360) • vitamine A-metabolisme (ID 361) en • behoud van het gezichtsvermogen (ID 361). WELKE ROL SPEELT ZINK IN HET LICHAAM ALS HET GAAT OM HET IMMUUNSYSTEEM? Zink (Zn) kennen we als een essentieel onderdeel van talrijke enzymen, zoals superoxide-dismutase-1 en -3. Het sporenmetaal zink is belangrijk voor de ontwikkeling en instandhouding van diverse immuun- en andere cellen. Het is al langer bekend dat een zinktekort leidt tot disfunctionele humorale en celgemedieerde immuniteit. Bij ouderen blijkt een lage Zn-status (serum Zn-waarden <0,7 mg/l) een risicofactor voor longontsteking te zijn (Barnett, J.B, 2010). Dit is juist éen van de complicaties bij een uit de hand lopende virale infectie van de bovenste luchtwegen. Zink speelt ook een rol bij acute luchtweginfecties, vooral bij kinderen. ACUUT EN CHRONISCH ZINKTEKORT Het is bekend dat een langdurig zinktekort ontstekingen veroorzaakt door veranderingen in overleving, proliferatie en differentiatie van cellen van verschillende organen en systemen. Het draagt bij aan het beïnvloeden van met name de cellen van het immuunsysteem. Deze cellen omvatten monocyten, polymorf nucleaire cellen, natuurlijke killer-, T- en B-cellen. T-celfuncties en de balans tussen de verschillende subgroepen van T-helpercellen zijn bijzonder gevoelig voor veranderingen in de Zn-status. Zinktekort stimuleert ook een Th17respons, die wordt geassocieerd met een verhoogde ontsteking. Bij oudere proefpersonen correleerden verlaagde concentraties circulerend zink met verhoogde niveaus van de cytokines IL-6 (interleukine-6), IL-8 en TNF-α (tumornecrosefactor-α).

49

In een ander casusrapport ontvingen drie COVID-19-patiënten van 38-74 jaar met bijkomende darmverschijnselen zinksulfaat (220 mg Zn per dag gedurende 5 dagen), samen met hydroxychloroquine en azithromycine. Deze patiënten herstelden. Omdat het casusrapporten waren, was het niet mogelijk om conclusies te trekken over de werkzaamheid van zink (Sattar, Yasar, et al., juni 2020).

Terwijl een acuut Zn-tekort een afname van de aangeboren en adaptieve immuniteit veroorzaakt, verhoogt een chronisch tekort het ontstaan van ontstekingen. Tijdens chronische Zn-deficiëntie neemt de productie van pro-inflammatoire cytokines toe, wat de uitkomst van een groot aantal ontstekingsziekten, waaronder reumatoïde artritis, beïnvloedt. Deze resultaten, die voornamelijk hun oorsprong lijken te hebben in de ontregeling van elementaire cellulaire functies zoals DNA-replicatie, RNA-transcriptie en celactivering, proliferatie, differentiatie en overleving, resulteren in een verhoogde gevoeligheid voor een breed scala van infectieuze agentia en een langere duur van infectie. WAT LATEN ONDERZOEKEN ZIEN ALS HET GAAT OM DE INZET VAN ZINK BIJ SARS-COV-2? Een recente meta-analyse van 7 gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken (RCT’s) toonde aan dat zinktabletten de gemiddelde duur van

50

verkoudheid met 33% verkortten (95% CI, 21-45%) (Hemilä, 2017). Zink is ook voorgesteld als een nuttige cofactor bij de behandeling van COVID-19 met hydroxychloroquine (Skalny et al., 2020, Shittu en Afolami, 2020, Derwand en Scholz, mei 2020, Carlucci et al., 2020). De gebruikte zinkzouten bestonden uit acetaat, gluconaat en citraat. Elementaire zinkdoses tot 216 mg/dag werden goed verdragen in klinische onderzoeken voor verkoudheid (Eby, 2010). Zinkgebruik op korte termijn bij deze doses wordt als zeer veilig beschouwd, waarbij af en toe maagklachten en metaalsmaak de enige gerapporteerde bijwerkingen zijn (Prasad et al., 2000). In een casusrapportage werden vier COVID-19-poliklinische patiënten van 26–63 jaar behandeld met zuigtabletten met zinkzouten. Ze slikten de zuigtabletten meerdere keren per dag, tot doses van elementair 115 tot 184 mg Zn/ dag gedurende 10 tot 14 dagen, en al deze patiënten herstelden (Eric Finzi, juni-2020).

Een positief effect van zinksuppletie werd waargenomen in verschillende onderzoeken naar hepatitis C, die wordt geïnduceerd door infectie met een enkelstrengs RNA-virus. In deze context is het van belang dat het verhogen van de intracellulaire concentratie van zink met zinkionoforen zoals pyrithion of chloroquine de replicatie van een verscheidenheid aan RNA-virussen in cellen in vitro direct zou kunnen verminderen door remming van hun RNA-polymerase-activiteit. Gecombineerde toediening van zink en pyrithion, zelfs in lage concentraties, remde de replicatie van het SARS-coronavirus (SARS-CoV) in vitro. Bijgevolg kan een zinksupplement niet alleen een effect hebben op de COVID-19-geassocieerde overactieve ontsteking, maar vermoedelijk ook op het SARS-CoV-2-middel zelf. Wat de gebruikte preventieve doses betreft, werd opgemerkt dat op lange termijn een inname van ≤ 25 mg/dag werd aanbevolen, aangezien een hoge inname van zink de koperbalans kan verstoren (Jan Alexander et al., 08-2020). DE ROL VAN SELENIUM EN CLAIMS DIE GEMAAKT MOGEN WORDEN Wetenschappelijk advies over de onderbouwing van gezondheidsclaims met betrekking tot selenium (Se) die gemaakt mag worden volgens EFSA (European Food Safety Authority) zijn de volgende. Selenium ondersteunt: • onderhoud van normaal haar (ID 281) • onderhoud van normale nagels (ID 281) • bescherming tegen zware metalen (ID 383) • onderhoud van normale gewrichten (ID 409) • behoud van normale schildklierfunctie (ID 410, 1292) • bescherming van DNA, eiwitten en lipiden tegen oxidatieve schade (ID 410, 1292) en • instandhouding van de normale functie van het immuunsysteem (ID 1750).

N&S REDACTIONEEL

“Een laag seleniumgehalte vermindert niet alleen de afweer, maar maakt virussen ook agressiever.”

DE AANWEZIGHEID VAN SELENIUM IN DE VOEDING VAN DIVERSE LANDEN De regionale seleniumstatus varieert aanzienlijk, waarbij de meeste Europese landen en bepaalde provincies van China gevoeliger zijn voor suboptimale niveaus dan de Verenigde Staten. Bij een seleniumtekort in de voeding, samen met verhoogde oxidatieve stress bij de gastheer, kan een viraal genoom veranderen van een normaal licht pathogeen virus in een zeer virulent agens na zijn intrede in de gastheer, wat optrad met het Coxsackie 3B-virus bij de ziekte van Keshan in een selenium- tekortkomend gebied in China (Guillin, Olivia M., 07-2019). De seleniumstatus varieert sterk tussen verschillende gebieden in de wereld. Vergeleken met de niveaus in NoordAmerika (Mohammad R. Kafai, 2002) liggen de seleniumniveaus in populaties in grote delen van Europa ruim onder de drempel van ongeveer 100 µg/L die nodig is voor een adequate expressie van selenoproteïnen. WELKE ROL SPEELT SELENIUM IN HET LICHAAM ALS HET GAAT OM HET IMMUUNSYSTEEM? Selenium speelt als essentieel spoorelement een belangrijke rol bij de redoxbiologie bij zoogdieren door als selenocysteïne werkzaam te zijn in de katalytische centra van veel selenoproteïnen. Een optimale toevoer van het aminozuur serine is vereist voor de synthese van selenocysteïne, dat wordt opgenomen in selenoproteïnen. Voedingstekorten van selenium kunnen niet alleen de immuunrespons beïnvloeden, maar ook de pathogeniteit van een virus.

RNA-virussen, zoals enterovirussen, coronavirussen zoals SARS-CoV-2, Polio en Hepatitis C, muteren sneller dan DNA-virussen, zoals het Herpes Simplex-virus. Seleen werkt effectiever op agressieve RNA dan op DNA-virussen (Sanjuan 2016). Daarnaast zijn RNA-virussen meer ontvankelijk voor oxidatieve schade dan DNA-virussen, omdat ze proof-reading enzymen missen in tegenstelling tot DNA, dat hier wel gebruik van kan maken (Steinhauer et al., 1992). Een falende antioxidantafweer kan ook gepaard gaan met een overdreven ontstekingsreactie bij de gastheer, zelfs als er geen actieve infectie is, zo blijkt uit een gecombineerde studie van selenium en Q10 (Alehagen U., 2019). HOEVEEL SELENIUM BEVAT ONZE VOEDING? Dit is moeilijk te bepalen, omdat voedingsmiddelentabellen onvolledig zijn en qua voeding in het merendeel het gehalte aan selenium in granen aangeeft. Het zegt niets zegt over de herkomst. Om een idee te hebben van de werkelijke seleniuminname van de Nederlandse bevolking werd een chemische analyse gemaakt van de gemiddelde Nederlandse voeding, gebaseerd op de resultaten van de Voedselconsumptiepeiling van 1988. In totaal werden hiervoor 226 voedingsmiddelen in de winkels aangekocht en geanalyseerd. De gemiddelde inname bij volwassen bleek 40 tot 42 microgram te bedragen. De voornaamste bronnen van selenium waren vlees, kip, eieren en zuivelproducten; zij leverden samen bijna 60% van het ingenomen selenium. Schaal- en schelpdieren, vis, niertjes en noten zijn

eveneens goede bronnen. Paranoten of Braziliaanse noten zijn een uitzonderlijk rijke natuurlijke bron. De seleniuminname is in de loop der jaren ook gedaald door verarming van de bodem (milieu-invloeden), verbouwtechnieken en door wijzigingen in het voedselaanbod (minder Canadees (seleniumrijk) graan wordt in ons brood verwerkt). Een Nederlands onderzoek met duplicaatmaaltijden in 1996 toonde aan dat 68% van de mannen en 87% van de vrouwen een seleniuminname van minder dan 50 microgram hadden (Agnes Notte-De Ruyter, 2007).

SELENIUMTEKORT Een seleentekort grijpt op 7 manieren in op het immuunsysteem. Aanvulling van een tekort herstelt de werking van het immuunsysteem (Gombart 2020). De seleniumstatus heeft een dubbel effect op virussen. Een laag seleniumgehalte vermindert niet alleen de afweer, maar maakt virussen ook agressiever (Beck 1999). Seleentekort veroorzaakt een verminderde bescherming tegen besmettelijke ziekten. Een seleniumtekort in de voeding, samen met verhoogde oxidatieve stress bij de gastheer, kan een viraal genoom veranderen van een normaal licht pathogeen virus in een zeer virulent agens na zijn intrede in de gastheer. Dit trad op met het Coxsackie 3B-virus bij de ziekte van Keshan in een seleniumtekortkomend gebied in China. De infectie zal de seleenstatus verder laten dalen (Guillin O.M., 2019). De seleniumstatus varieert sterk tussen verschillende gebieden in de wereld.

51

Vergeleken met de niveaus in NoordAmerika (Mohammad R. Kafai, 2002) liggen de seleniumniveaus in populaties in grote delen van Europa ruim onder de drempel van ongeveer 100 µg/L die nodig is voor een adequate expressie van selenoproteïnen. Daarom wordt seleniumsuppletie aan populaties met een suboptimale status beschouwd als een veilige adjuvante therapie bij preventieve maatregelen tegen virale infecties. Erkennend dat de werkelijke cijfers onbekend zijn vanwege wijdverbreide onderscheiding, komen landen met de hoogste gerapporteerde COVID-19-sterftecijfers (> 13%) volgens het Johns Hopkins Coronavirus Resource Center-platform (Dong E. et al., 2020) overeen met regio’s waar de seleniumstatus niet optimaal was. Dit is gebleken uit eerder onderzoek in Italië, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk (Stoffaneller R. et al., 2015). Ondertussen in de Verenigde Staten, waar het grootste deel van de bevolking

52

selenium toereikend is, zijn de sterftecijfers aanzienlijk lager (~6%) in vergelijking met Europa. WAT LATEN ONDERZOEKEN ZIEN ALS HET GAAT OM DE INZET VAN SELENIUM BIJ SARS-COV-2? Een recente studie uit China meldde een verband tussen het genezingspercentage van met CoV-2 geïnfecteerde patiënten en de seleniumstatus, zoals afgeleid uit haarselenium van de stadsbevolking uit steden buiten Hubei. Dit geeft een weerspiegeling van regio’s met een slechte en voldoende inname van selenium. In een studie was de seleniumstatus (selenium en SELENOP) significant hoger bij overlevende COVID-19opgenomen patiënten (n = 27) vergeleken met niet-overlevenden (n = 6) (Arash Moghaddam, 07-2020). Van bijzonder belang is de bevinding dat een hoofdprotease van SARS-CoV-2, dat

verantwoordelijk is voor de virale replicatie, interageert met het essentiële seleno-enzym glutathionperoxidase 1 (GPX1), dat sterk afhankelijk is van een voldoende seleniumtoevoer. Een behandeling met alleen selenium, zonder de combinatie met acetylcysteïne of CoQ10, is voorgeschreven bij ernstig zieke patiënten die op de intensive care werden opgenomen (niet-septische en septische patiënten) (Lars Mikael Broman et al., 07-2020). Bij patiënten met gevorderde infecties vonden Manzanares en collega’s (2012) in een meta-analyse geen consistent gunstig effect op de mortaliteit, maar in een subgroepanalyse vonden ze een vermindering van de infecties bij niet-septische patiënten. Als we kijken naar de positieve effecten van selenium op immuunregulatie en inflammatie bij populaties met weinig selenium, lijkt het gerechtvaardigd om te concluderen dat een adequate pre-infectieuze status van

N&S REDACTIONEEL

selenium een ​​beschermende maatregel zou zijn tegen de hyperinflammatie, die kenmerkend is voor coronavirusinfecties. Aanvullen met seleen is een effectieve, voordelige en breed beschikbare therapie bij virale infecties (Steinbrenner 2015). De Universiteit Gent, het UZ Gent en het AZ Jan Palfijn Gent starten een onderzoek waarin ze nagaan of de seleniumstatus in het bloed het ziekteverloop na een infectie met COVID-19 kan helpen voorspellen. In Vlaanderen heeft een groot deel van de bevolking een seleniumtekort. Velen nemen te weinig selenium op via de voeding, en de seleniumstatus in ons bloed is vaak lager dan aanbevolen. Omdat eerdere studies een verband aantoonden tussen seleniumtekort en ontstekingen na virusinfecties, wil het onderzoeksteam nu duidelijkheid scheppen in de mogelijke rol van een adequate seleniumstatus op het ziekteverloop van COVID-19. In een Franse studie bij geriatrische patiënten geeft een supplement van selenium (100 mcg) met zink (20 mg) een verbeterde weerstand bij ouderen, waardoor het risico op griep of infecties van de ademhalingswegen drastisch verlaagd wordt. Ook bleek de efficiëntie van het griepvaccin verbeterd te zijn. De aanmaak van antistoffen was significant verhoogd bij de groep die een supplement kreeg (Girodon F. et al, 1999). Het onderzoek is helaas gedaan met een sulfideverbinding. Als dit met een voor het lichaam biobeschikbare variant wordt ingenomen, zijn er nog betere resultaten te verwachten.

suppletie met een dosis van 100-200 µg Se/dag, met of zonder cofactoren, om een ​​snelle verzadiging van vitale selenoproteïnen te bereiken, een adjuvante benadering moeten zijn om de agressieve SARS-CoV-2-infectie gunstig te beïnvloeden. Een totale langdurige inname van selenium uit voedsel en supplementen van ≤ 300 µg Se/dag wordt momenteel aanbevolen, aangezien hogere innames in verband kunnen worden gebracht met toxiciteit (EU Scientific Committee on Food. Opinion of the Scientific Committee on Food on the Tolerable Upper Intake Level of Selenium; European Commission: Brussels, Belgium, 2000).

“Aanvullen met seleen is een effectieve, voordelige en breed beschikbare therapie bij virale infecties.”

Chronische selenosis wordt bereikt door dagelijks 3200-6990 (gemiddeld 4900) mcg per dag te gebruiken. Bij 800 mcg per dag wordt geen toxiciteit verwacht, terwijl dagelijks gebruik van 1000 mcg per dag bijwerkingen kan geven (The EFSA Journal (2008). Diverse onderzoeken zijn gedaan met gistverrijkte selenium met een gestandaardiseerde hoeveelheid aan seleno-metionine. In het volgende artikel gaat de aandacht uit naar een aantal andere stoffen, waaronder mogelijk: vitamine A, E, B6, foliumzuur (folaat), B12 en de mineralen ijzer, koper en magnesium. Bronnen kunnen opgevraagd worden bij de redactie

DOSERINGEN Bij personen met een suboptimale status (plasma-selenium <100 µg/l) zou

Jan Blaauw is orthomoleculair en natuurgeneeskundig therapeut bij Praktijk Blaauw. Hij is tevens oprichter en hoofddocent van het opleidingsinstituut Ortho Linea.

53

NIEUW VAN EPIGENAR

®

ZUID-AMERIKAANSE KRUIDENTINCTUREN NIEUW!

Met één van de grootste diversiteit ter wereld, is het Amazone-regenwoud een buitengewoon rijke bron van heilzame planten. De nieuwe kruidentincturen van Epigenar® worden voornamelijk bereid uit geselecteerde planten die al eeuwenlang worden gebruikt door de Indianen van Peru en Brazilië. Om materialen van de beste kwaliteit te verkrijgen, werken we nauw samen met ecologisch verantwoorde kruidenleveranciers en worden grondstoffen volgens strikte richtlijnen verwerkt. Wij bieden het beste van het regenwoud in praktisch toepasbare tincturen, waarbij de gekalibreerde druppelaar garant staat voor gemakkelijke afgifte. Neem contact met ons op voor een compleet productoverzicht van dit nieuwe assortiment. TS Health Products | Gelreweg 9 | 3843 AN Harderwijk | Info: 0341 - 46 21 46 | info@tshealthproducts.nl

VOORLICHTING TS HEALTH PRODUCTS

Heel veel veranderingen In tijden van grote verandering wordt een groot beroep gedaan op ons aanpassingsvermogen. Ben jij nog in staat om je patronen, ideeën en overtuiging te actualiseren? Hoe open kun je zijn naar de ervaringen en wereldbeelden van je naasten en je cliënten? Als de mogelijkheid om mee te kunnen met veranderingen – en tegelijkertijd innerlijk jezelf te blijven - in de knel komt, beïnvloedt dat de ruimte die hebt voor de ander en de verschillende keuzes en levensstijlen in je omgeving. Waar loop jij tegenaan? Wat irriteert je? Wat ons ook in de weg zit, we willen daar vaak zo snel mogelijk weer vanaf. In een eerste reactie proberen we dan de buitenwereld te laten veranderen omdat wat daar gebeurt, niet past bij de eigen innerlijke wereld. Ergens tegenaan lopen of je ergens aan irriteren kun je ook zien als een signaal dat je vertelt dat er ergens iets niet meer past. Dat er verandering of een update aan de orde is! Raak je snel geïrriteerd omdat het volgens jouw gedachtewereld allemaal niet meer klopt? Kalium sulfuricum Nr.6 kan je helpen bij verandering en vernieuwing

meer ruimte te geven aan wat er op de achtergrond aan overtuigingen meedraait. Heb je graag altijd een raam of een deur open? Dan zou dit celzout een goede ondersteuning voor jou kunnen zijn. Of je het nu eens bent met hoe iets gaat of niet, de wereld is aan het veranderen. Dat vraagt van jou om een respons. Ferrum phosphoricum Nr.3 ondersteunt ons vermogen adequaat te reageren. Steeds weer verkoudheidssymptomen of regelmatig een warmrood hoofd krijgen zijn ook tekenen die wijzen op een vraag naar ondersteuning met dit celzout. Merk je vaak dat je boos bent? Zomaar ineens onredelijk boos of ben je de hele dag in de moppermodus? Het zou dan kunnen zijn dat je oude gevoelens rond veranderingen of wat dat met jou doet, (nog) niet hebt kunnen verwerken. Natrium sulfuricum Nr. 10 kan je dan ondersteunen om waar je gevoelsmatig nog mee zit om te zetten en/of te laten gaan. Heb je ook last van stinkende winden? Kijk dan zeker eens naar dit celzout! Lijkt alles te zijn vastgelopen of doe je net alsof de veranderingen niet bestaan? Waar

het allemaal veel te vast is gaan zitten, kan het werkgebied van Calcium sulfuricum Nr. 12 je helpen weer ontvankelijk te zijn voor het vormgeven aan werkelijke vernieuwing.

Wat merk je aan jezelf

Celzout

Ondersteunende kwaliteit

Vaak heel reactief

Nr.3 Ferrum phosphoricum

Adequaat kunnen reageren

Vasthouden aan oude overtuigingen

Nr.6 Kalium sulfuricum

Gericht denkbeelden actualiseren

Plotselinge onredelijke boosheidsuitbarstingen

Nr.10 Natrium sulfuricum

Oude gevoelens kunnen verwerken

Vastlopen, vastzitten

Nr.12 Calcium sulfuricum

Wat in de vorm niet meer past, daadwerkelijk veranderen

Vanwege de dieptewerking in de cel Nr.6 altijd combineren met Natrium sulfuricum Nr. 10, basisreiniging. 0341 - 46 21 46 | info@tshealthproducts.nl

55

Collageen Peptides Powders - Supplements - Shots

Collageen is een eiwit dat erg sterk en flexibel is. Ons lichaam maakt collageen aan tot ongeveer ons 25e levensjaar en daarna neemt het geleidelijk af. Collageen bevindt zich in onder andere huid, haar, kraakbeen en botten.

universalhealthstyle

Collageen Poeders & Supplementen - Type I

Collageen Supplementen - Type IIm

Brede ondersteuning van gewrichten*, bloedvaten*, nagels*, haar*, huid* en spieren*.

Sterke botten* en gewrichten* Collageen Type IIm met Vitamine C, Calcium, Magnesium, Hyaluronzuur en MSM

Collageen Puur:

Marine Collageen Poeder met 100% Vis-Collageen Runder Collageen Poeder met 100% Runder-Collageen Runder Collageen Grass-Fed Poeder met 100% Grasgevoerde Runder-Collageen

Collageen Blends:

Marine Collageen Blend van Vis-Collageen met Hyaluronzuur en Vitamine C voor de huid* Runder Collageen Blend brede werking met aanvullingen voor gewrichten* en botten* Collageen Latte Blend mix van Collageen Type l, MCT olie en Instant Koffie

mattisson.eu

*Geoorloofde EFSA claims

Liposomal Marine Collageen Drinks Hoge opneembaarheid en geeft een boost Collagen Beauty Drink met Vis-Collageen voor huid*, haar* en nagels* Collagen Bones & Joints Drink met Vis-Collageen voor gewrichten* en botten* Collagen Immunity Drink met Vis-Collageen voor het immuunsysteem*

N&S REDACTIONEEL

Vetzuurverhouding van belang bij astma Meer omega 3-vetzuren in de voeding zorgt mogelijk voor minder astmasymptomen die veroorzaakt worden door luchtvervuiling binnenshuis. Omega 6-vetzuren zouden een tegenovergestelde invloed hebben. Dit kwam naar voren in een Amerikaanse studie van de Johns Hopkins University School of Medicine.

Astma is een chronische longziekte en is geassocieerd met inflammatie en vernauwing van de luchtwegen. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie kampen zo’n 235 miljoen mensen met de ziekte (WHO, 2019). Symptomen zijn piepende ademhaling, benauwdheid op de borst, kortademigheid en hoesten. Minuscule deeltjes in de lucht kunnen aanzetten tot de astmatische symptomen. Luchtvervuiling in huis wordt met name veroorzaakt door koken, schoonmaken en sigarettenrook. DE OBSERVATIEPERIODE

Aan de studie hebben 135 kinderen, tussen de vijf en twaalf jaar, met astma deelgenomen. De kinderen werden in drie categorieën ingedeeld, gelet op de ernst van de aandoening en gebaseerd op de National Asthma Education and Prevention Program richtlijnen. Ongeveer een derde van de kinderen werd ingedeeld in de groep met een milde vorm van astma, een derde in de gemiddelde groep en de laatste groep bestond uit kinderen met een ernstige vorm van astma. De voedingsinname werd door de kinderen en verzorgers een week bijgehouden aan het begin van de studie; dit herhaalde zich na drie en zes maanden. In diezelfde weken werden dagelijks astmasymptomen gerapporteerd, alsmede het gebruik van astmamedicatie. Ook werden er bloedmonsters afgenomen voor markers van inflammatie. Het aantal deeltjes in de lucht, in de huizen waar de kinderen wonen, werden ook gemeten, waarmee de woningen werden ingedeeld in twee categorieën gelet op de diameters van de deeltjes, namelijk 10 micrometer en kleiner of 2,5 micrometer en kleiner. Beide deeltjesgroottes zouden astmatische symptomen kunnen opwekken (Brigham, 2019). MORBIDITEIT, SYMPTOMEN EN MEDICIJNGEBRUIK

Volgens de onderzoekers zouden omega 3- en omega 6-vetzuren in de voeding een rol kunnen spelen in de longgezondheid door hun, respectievelijk, anti- en pro-inflammatoire eigenschappen. Het doel van deze studie was dan ook om de relatie tussen de vetzuurinname en astmamorbiditeit, maar ook de associatie tussen de vetzuurinname en de aan deeltjes gerelateerde astmasymptomen, het medicijngebruik en inflammatie bij de kinderen te onderzoeken (MedicalXpress, 2019). TEGENGESTELDE RESULTATEN

Voor elke extra gram omega 6-inname vonden de onderzoekers een 29 procent hoger risico op een ernstigere vorm

57

N&S REDACTIONEEL

van astma. Ook vonden de onderzoekers dat meer omega 6 in de voeding een grotere kans op astmatische symptomen geeft, ook al blijft het niveau van deeltjes in de lucht hetzelfde. Bovendien zou de hoeveelheid omega 6 geassocieerd zijn met hogere percentages aan neutrofielen als reactie op de luchtverontreiniging. De resultaten voor omega 3-vetzuren zijn tegenovergesteld. De onderzoekers laten zien dat elke 100 milligram omega 3-vetzuren een 3 tot 4 procent minder risico op astmasymptomen geeft als reactie op de minuscule deeltjes in de lucht (Brigham, 2019). DE JUISTE VERHOUDINGEN

Omega 3-vetzuren zitten vooral in vis en verschillende noten en zaden. Omega 6-vetzuren zijn met name te vinden in plantaardige oliën. De wetenschappers suggereren dat veel kinderen in de VS, inclusief die in Baltimore City waar het onderzoek is uitgevoerd, een dieet consumeren dat sterk afwijkt van de nationale richtlijnen. Het dieet bestaat uit lage hoeveelheden omega 3-rijk voedsel en hogere hoeveelheden omega 6-rijk voedsel. De verhouding van verzadigde, enkelvoudig onverzadigde en meervoudig onverzadigde vetzuren is van groot belang voor het goed functioneren van het lichaam. Welke verhouding van inname optimaal is, verschilt per persoon en hangt af van onder andere erfelijke factoren, ziektegeschiedenis, huidige conditie en eet- en leefpatroon. In ieder geval is het zo dat in de twintigste eeuw de verhouding tussen omega 3- en omega 6-vetzuren in de voeding sterk is opgeschoven in de richting van omega 6-vetzuren.

58

Het toenemend gebruik van plantaardige oliën en vetten, die rijk zijn aan omega 6-vetzuren, verstoort het evenwicht in de aanmaak van ontstekingsremmende stoffen. Geschat wordt dat de verhouding tussen omega 6- en omega 3-vetzuren in de westerse voeding ongeveer 20-30:1 is. Onderzoekers stellen dat een verhouding van ongeveer 5:1 wenselijker is. Evolutionair gezien heeft de mens miljoenen jaren omega 6- en omega 3-vetzuren geconsumeerd in een verhouding van, waarschijnlijk, 1:1 (Natura Foundation, 2019). MEDITERRANE VOEDING

Wanneer de verhouding tussen omega 6- en omega 3-vetzuren in de menselijke voeding uit balans is, geeft dit een verhoogd risico op hart- en vaatziekten (Lehninger, p.359). Mediterrane voeding verlaagt dit risico juist (Becerra-Tomás, 2019), hetgeen komt door het hogere gehalte omega 3 dan in het westerse voedingspatroon. De onderzoekers van de huidige studie geven aan geen oorzaak-gevolgrelatie te kunnen laten zien tussen vetzuurinname en de ernst en symptomen van astma. Het kan namelijk zijn dat andere factoren een rol hebben gespeeld bij de bevindingen. Hoe dan ook suggereren ze meer omega 3 uit de voeding te halen en omega 6-rijke voedingsmiddelen te reduceren (MedicalXpress, 2019). Bronnen zijn op te vragen bij de redactie. Dit artikel is mogelijk gemaakt door Natura Foundation.

NIEUW!

Stress Support met Metafolin®, Lactium® en L-theanine & Slaap Support met valeriaan en citroenmelisse

Ondersteuning bij stress-situaties1, geestelijke inspanning2 en nachtrust3?

Ervaart uw cliënt een stress-situatie of drukte, bijvoorbeeld op werk, door een intensief gezinsleven of geestelijke of lichamelijke inspanning? Ter aanvulling op de gezonde voeding kunnen diverse nutriënten ondersteunen bij stress-situaties, bijdragen aan de geestelijke veerkracht en de nachtrust ondersteunen. Orthica biedt verschillende producten voor de persoonlijke behoefte van uw cliënt.

Stress Support

Magnesium Plus

Foliumzuur draagt bij aan de weerstand tegen stress en hersen- en zenuwfuncties betrokken bij concentratie. Stress Support4 met 100 mcg foliumzuur (calcium L-methylfolaat als Metafolin®) kunt u voortaan adviseren. Ook bevat het 150 mg Lactium® (melkeiwithydrolysaat uit caseïne) en 50 mg L-theanine per dagdosering.

Magnesium helpt bij vermoeidheid, is goed voor de gemoedstoestand en de geestelijke veerkracht. Het ayurvedische kruid ashwagandha draagt bij aan geestelijke ontspanning en ondersteunt bij stress-situaties*. Magnesium Plus bevat 75 mg elementair magnesium als organisch gebonden, goed verdraagbaar magnesium (glycerofosfaat), dus ook geschikt bij zwakke spijsvertering. En met 75 mg ashwagandha-extract gestandaardiseerd op 2,5% withanoliden.

Stress B-Complex Ter optimalisatie van de voedingsstatus en energie, bij lichamelijke en geestelijke inspanning en vermoeidheid kan Stress B-Complex worden ingezet. Het bevat alle 8 B-vitaminen met verwante stoffen (PABA, choline, inositol) en vitamine C. B-vitaminen zoals B6 zijn van belang voor het zenuwstelsel. Daarnaast helpen vitamine B1, B2, B3, B5, B8 en B12 voor het vrijmaken van energie uit de voeding.

Stress B-Complex Forte Kan uw cliënt wel een extraatje gebruiken? Stress B-complex Forte is aangevuld met choline, kalium, valeriaan en 500 mg vitamine C als extra. Choline ondersteunt de reinigende werking van de lever. En vitamine C draagt bij aan een heldere geest.

Slaap Support Valeriaan ondersteunt de nachtrust, helpt bij het bevorderen van de slaapbereidheid en helpt om lekker te slapen*. Citroenmelisse is een natuurlijke rustgever en helpt te ontspannen*. Slaap Support4 heeft daarom 400 mg valeriaanextract gestandaardiseerd op 0,8% valereenzuren en 160 mg citroenmelisse-extract met 5% rozemarijnzuur. Daarnaast bevat het ook melatonine en actief vitamine B6 en B12.

Bestel of download op orthica.nl/professional adviesmateriaal zoals de advieskaart bij stress-situaties ter ondersteuning van uw advies.

Foliumzuur, vitamine B5 Vitamine B1, B3, B5, B6, B8, B11, B12, C, magnesium, ashwagandha* Valeriaan* 4 Dit product is op aanvraag verkrijgbaar bij uw Orthica productspecialist of de klantenservice van Orthica *Gezondheidsclaims in afwachting van Europese toelating 1 2 3

Zorg voor jezelf

ELETE™ SPORTMINERALEN Presteer elke dag beter met natuurlijke elektrolyten in je bidon goede aanvulling van verloren elektrolyten tijdens het sporten (of met warm weer) geen suikers, calorieën en geur-, kleur-, smaak- of zoetstoffen gemakkelijk in gebruik met behulp van maatbekertje afkomstig uit het Great Salt Lake in Utah, Verenigde Staten geschikt voor topsporters, getest op de afwezigheid van doping Mensen die regelmatig en intensief sporten zijn gebaat

tot een goede vochtbalans. Elete™ Sportmineralen haalt

bij een aanvulling van elektrolyten. Met zweten verliest

zijn unieke kracht uit het mineraalrijke water afkomstig

men namelijk belangrijke elektrolyten zoals magnesium,

uit het Great Salt Lake in Utah (VS). Dit is een binnenzee

kalium en natrium. Elete™ Sportmineralen levert een

die door geothermische en verdampingsprocessen

natuurlijke aanvulling van deze elektrolyten, zonder

zeer hoge concentraties ionische mineralen en spoor­

suikers, zoetstoffen en calorieën. En het bevat extra

elementen bevat in een natuurlijke en uitgebalanceerde

veel magnesium. Magnesium speelt een rol bij het

samenstelling. Voor meer informatie over Elete™ Sport­

behouden van soepele en sterke spieren en draagt bij

mineralen gaat u naar Vitals.nl of bel 075­6476050.

ELKE DAG BETER

WWW.VITALS.NL