Nutriënt & Supplement Magazine 1-2021

JAARGANG 1 • EDITIE 1 • 2021

VAKINFORMATIE VOOR GEZONDHEIDSPROFESSIONALS OVER HOOGWAARDIGE VOEDINGSSUPPLEMENTEN EN ORTHOMOLECULAIRE PREPARATEN

Vitamine- en mineralentekorten Jan Blaauw

DOSSIER

SAMe

Cellulaire vitaliteit Robert van Esch

De informatie in dit magazine is uitsluitend bedoeld voor medische beroepsbeoefenaars

Kies voor puur, kies AOV Puur en alleen vitamines mineralen of kruiden Vrij van geur-, kleur- en smaakstoffen Herkenbaar aan het witte etiket Geschikt voor vegetariër en veganist 424 Vitamine D3 Vegan

NIEUW

• Bevat vitamine D3 afkomstig uit algen • Speciaal voor vegetariërs en veganisten • Ondersteunt de afweer en zorgt mede voor een goede weerstand

• Dagdosering van 25 mcg vitamine D3 • Oliebasis met neutrale smaak 533 Zink Mix Zink helpt lichaamscellen te beschermen tegen invloeden van buitenaf Speelt een rol bij geestelijke inspanning en activiteit Zink is goed voor het gezichtsvermogen en helpt om normaal en scherp te blijven zien

816 Quercetine

1106 Bèta 1,3/1,6 glucaan

Belangrijke bioflavonoïde

Bèta 1,3 en 1,6 glucanen uit bakkersgist

Komt van nature voor in groenten en fruit, waaronder uien, appels, bessen, bladgroenten en thee Bevat 500 mg quercetine extract per vegacaps

Gezuiverd, ook geschikt bij gistintolerantie Bevat een combinatie van 120 mg bèta 1,3 en 1,6 glucanen per dagdosering

t 036 5460920 • i www.aov.nl

VOORWOORD

COLOFON Hoofdredactie Sacha van den Ende sacha@inspiredcommunications.nl Bladmanagement en redactionele bewerking Maartje Albert maartje@inspiredcommunications.nl Eindredactie Marianne Smits en Charlotte Simons Redactieadres Hoofdstraat 21 | 6994 AC | De Steeg Uitgever Inspired Publishing Contactpersoon: Sacha van den Ende Hoofdstraat 21 | 6994 AC | De Steeg info@inspiredcommunications.nl Advertentieverkoop Vertregt | S&C frans@vertregt.nl Vormgeving Eefje Kleijweg | Grafisch Ontwerp www.eefjekleijweg.nl Druk Damen Drukkers Adreswijzigingen Adreswijzigingen graag zo spoedig mogelijk indienen bij de redactie per e-mail: redactie@inspiredcommunications.nl Disclaimer De informatie in dit blad is uitermate zorgvuldig opgesteld en gecontroleerd. De uitgever is evenwel niet aansprakelijk voor de inhoud van ingestuurde c.q. aangeboden artikelen, productinformatie en voor eventuele schade als gevolg van vermeende (medische) adviezen, onverhoopte onjuistheden en/ of onvolledigheden. De uitgever draagt geen verantwoordelijkheid voor de inhoud van advertenties. Informatie over gebruikte bronnen kan opgevraagd worden bij de redactie. ©Copyright Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Inspired Publishing. Alle rechten voorbehouden.

De eerste editie van Nutriënt & Supplement is een feit!

Met veel plezier hebben we als redactie gewerkt aan deze eerste editie van Nutriënt & Supplement, een magazine met vak­informatie voor gezondheidsprofessionals over hoogwaardige voedingssupplementen en orthomoleculaire preparaten.

Het idee voor dit magazine zat al enige tijd in mijn hoofd, want een magazine als dit bestond nog niet. Maar toen het coronavirus uitbrak, heb ik het idee verder uitgewerkt. In een tijd dat gezondheid belangrijker is dan ooit en waar blijkt dat er over gezondheid nog zoveel te leren valt, leek mij het belang van gedegen vakinformatie voor gezondheidsprofessionals onmisbaar. En gelukkig dachten velen er net zo over. En zo werd dit idee werkelijkheid.

Nutriënt & Supplement is een informatiebron voor zorg­professionals met affiniteit voor gezonde voeding en de inzet van hoogwaardige voedingssupplementen en orthomoleculaire preparaten ter bevordering van het welzijn van de cliënt.

In het verleden was ik o.a. hoofdredacteur van het Vakblad voor de Natuurgeneeskundige (VNGK) en later voor Voedingsgeneeskunde. Met deze ervaring hopen wij als redactieteam een magazine voor u samen te stellen met daarin degelijke productvoorlichting en artikelen van en over diverse bekende namen uit het praktijkveld en de branche.

In deze eerste editie onder andere een uitgebreid artikel over cellulaire vitaliteit van Robert van Esch en vitamine - en mineralentekorten van Jan Blaauw en een diepgaand dossier over SAMe. Dit en nog veel meer interessante artikelen in deze eerste editie van Nutriënt & Supplement!

Namens de redactie veel leesplezier!

Sacha van den Ende Hoofdredacteur

3

PROVIFORM® HOOGWAARDIGE VOEDINGSSUPPLEMENTEN EEN NATUURLIJKE KEUZE VOOR PURE KWALITEIT

Brein GC Complex

Krachtige gestandaardiseerde Bacopa monniere, Ginkgo biloba en Ashwagandha Druivenpitextract en zwarte bes extract gestandaardiseerd op 25% anthocyanen Hoge doseringen Choline Bitartraat in combinatie met Fosfatidylserine concentraat Chirositol als bio-actief inositol Actief vitamine B12 methylcobalamine en adenosylcobalamine Actief foliumzuur (5-MTHF Folaat) Kleinere capsules om het slikken te vergemakkelijken Geschikt voor vegetariërs 100% natuurlijke hulpstoffen

Ga voor meer informatie naar

www.proviform.nl

Ga voor meer informatie over Brein GC Complex naar www.proviform.nl Proviform voedingssupplementen zijn 100% glutenvrij. De donkeren glazen verpakking biedt optimale bescherming aan de ingrediënten.

Proviform: Oude Moerstraatsebaan 46, 4614 RP Bergen op Zoom, 0164 - 24 00 30, informatie@proviform.nl

3 Voorwoord en colofon 5 Inhoudsopgave 6 Quercetine-PS 7 Omega 3 en CBD van hoge

kwaliteit in één supplement

8 Verandering van leefstijl; hoe houd je het vol?

9 Cellulaire vitaliteit: het

spanningsveld tussen mito hormese en mitofagie Robert van Esch

15 Gebufferde Vitamine C

van Vitakruid

17 Medivere

Gezondheidschecks

18 Supplement van het Jaar verkiezing 2021

21 Synergie tussen vitaminen, mineralen en bioactieve stoffen voor een optimale ondersteuning van het immuunsysteem

23 Vitamine B12 intricobal

29 Hart- en vaatziekten, nieuwe inzichten

30 SARS-CoV-2 in rol van

ontdekker van vitamine- en mineralentekorten en herontdekker van het Post Viraal Syndroom alsmede uitlokker van reactivatie van eerdere ziekten Jan Blaauw

35 De ontwikkeling van Proviform 37 Waarom de combinatie van vitamine D en vitamine K?

39 Vergeten kruiden voor de weerstand

41 Opleidingen en congressen 47 Het nut van een goede multi 49 De epigenetica van ADHD & glutamaat

50 Dossier: S-adenosylmethionine (SAMe)

55

Bachbloesems: een vriendelijke helpende hand van de natuur

57 Krachtig de winter door met de supplementen van Mattisson

24 Kort nieuws 27 Werking van Streptococcus

58 De rol van PQQ

bij depressieve klachten

salivarius K12 (BLIS-K12™)

5

VOORLICHTING VITALS

Quercetine-PS Met verbeterde biologische beschikbaarheid door Phytosome®-technologie “De opname en biologische beschikbaarheid van quercetine in Quercetine-PS is sterk verbeterd door toepassing van de gepatenteerde Phytosome®technologie van de Italiaanse producent Indena.”

Quercetine is een van de belangrijkste en best onderzochte bioflavonoïden.

Het komt van nature voor in diverse voedingsmiddelen, waaronder appels, bessen, koolsoorten en uien.

Quercetine valt onder de subgroep van de flavonolen, die planten onder meer beschermen tegen aantasting door insecten of micro-organismen.

In voeding is quercetine aanwezig in de glycosidevorm (gebonden aan een suiker). Door bewaren bij hogere temperatuur, koken of schillen gaat quercetine deels verloren. Een voedingssupplement met quercetine kan daarom zinvol zijn om de dagelijkse inname te verhogen. Net als andere bioflavonoïden staat quercetine erom bekend dat het zeer slecht opgenomen wordt in het lichaam vanwege de lage oplosbaarheid in water (en dus in waterige spijsverteringssappen). Uit onderzoek blijkt dat quercetine in een homogeen mengsel met fosfatidylcholine (in zogenaamde fytosomale vorm) een tot wel 20 keer betere opname en biologische beschikbaarheid heeft dan pure quercetine.

Verbeterde opname door Phytosome®-technologie Quercetine-PS van Vitals bevat quercetine uit natuurlijke bron. Het wordt gewonnen uit de bloemen van de honingboom (Sophora japonica). De opname en biologische beschikbaarheid van quercetine in Quercetine-PS is sterk verbeterd door toepassing van de gepatenteerde Phytosome®-technologie van de Italiaanse producent Indena. De term Phytosome (of fytosoom) komt van het Griekse woord phuton (plant) en soma (lichaam). Tijdens het gepatenteerde productieproces wordt het natuurlijke samenklonteren van specifieke, slecht opneembare fytonutriënten (zoals quercetine) beperkt, en worden deze gemengd met fosfolipiden (fosfatidylcholine) uit zonnebloemlecithine.

6

De werkzame stoffen worden niet ingekapseld (zoals in liposomen), maar er ontstaat een homogeen mengsel van kleine, goed opneembare deeltjes.

Bioflavonoïden (zoals quercetine) hebben namelijk een natuurlijke affiniteit voor fosfolipiden. Het resultaat is de vorming van fytosomen, waarbij de bioflavonoïden hechten aan de fosfolipiden. Op deze manier worden ze extra goed opgenomen.

Celmembranen (zoals van cellen in de dunne darm) bestaan immers zelf ook uit een fosfolipiden-dubbellaag, waardoor deze fytosomen de darmwand uitstekend kunnen passeren en de actieve bestanddelen goed opgenomen kunnen worden in de circulatie.

Uit studies is gebleken dat de opname en biologische beschikbaarheid van quercetine 10-20 keer beter wordt door deze Phytosome®-technologie.

Anders dan liposoom-technologie Bij een liposoom bevindt de werkzame stof zich in het midden van een bolletje met een dubbele laag fosfolipiden.

Bij de Phytosome®-technologie gaat het echt om een homogeen mengsel en wordt de werkzame stof niet ingekapseld. Hierdoor heb je veel minder fosfolipiden nodig dan bij liposomen.

Lees meer over Quercetine-PS op www.vitals.nl of bel 075-6476050

VOORLICHTING VITALS

Omega 3 en CBD van hoge kwaliteit in één supplement MorEPA + CBD is een uniek product van MINAMI, waarin een ruime dosering visolie wordt gecombineerd met cannabidiol en cannabidiolzuur (de voorloperstof van cannabidiol) uit hennep. Het product is geschikt voor mensen die zowel van CBD willen profiteren als van de gunstige effecten* van de essentiële omega 3-vetzuren EPA en DHA. Er is veel kwaliteitsverschil in CBD-producten. De producten van MINAMI worden met een speciale productiemethode vervaardigd, wat zorgt voor uitzonderlijke zuiverheid. En dit wordt altijd getest door een onafhankelijk laboratorium. U kunt er dus van op aan dat u met MorEPA + CBD uitstekende kwaliteit krijgt en daarmee een zeer goede keuze maakt.

Vertrouwde kwaliteit van MINAMI Er is veel kwaliteitsverschil in CBD-producten. In de praktijk blijken er

producten op de markt te zijn die (een te hoog gehalte aan) THC bevatten, terwijl dit niet op het etiket staat. Ook is het nodig dat de CBD uitvoerig getest wordt op diverse contaminanten. MINAMI heeft kwaliteit zeer hoog in het vaandel staan. De producten van MINAMI worden met een speciale productiemethode vervaardigd, wat zorgt voor uitzonderlijke zuiverheid. En dit wordt altijd getest door een onafhankelijk laboratorium. U kunt er dus van op aan dat u met MorEPA + CBD uitstekende kwaliteit krijgt en daarmee een zeer goede keuze maakt.

Over MINAMI MINAMI is een internationaal visoliemerk dat in Nederland wordt gedistribueerd door Vitals. MINAMI en Vitals hebben elkaar gevonden door een gedeelde ambitie om voedingssupplementen aan te bieden van de hoogste zuiverheid en kwaliteit.

De basis van elk MINAMI-product bestaat uit hoogwaardige omega 3-vetzuren (uit visolie of uit algen).

MINAMI gebruikt hiervoor een gepatenteerde milieuvriendelijke productiemethode (superkritische CO2-extractie).

Hierdoor worden zeer hoge doseringen omega 3 en een niet te evenaren zuiverheid bereikt. Superkritische CO2-extractie vindt plaats bij lagere temperaturen. Dat is van groot belang

voor het behouden van de gunstige eigenschappen van de kwetsbare onverzadigde omega 3-vetzuren. Daarnaast worden er bij CO2-extractie geen chemische oplosmiddelen gebruikt, die anders in de olie achter zouden kunnen blijven. De producten van MINAMI staan bekend om de uitzonderlijk hoge kwaliteit en zuiverheid. Bij elke productie wordt door externe laboratoria de zuiverheid geanalyseerd. Zeker bij visolie is deze zorgvuldigheid heel erg belangrijk, omdat vis tegenwoordig helaas verontreinigingen kan bevatten door vervuiling van zeewater. *De gunstige effecten worden verkregen bij een dagelijkse inname van 250 mg EPA en DHA.

Lees meer over MorEPA + CBD op www.vitals.nl of bel 075-6476050

7

VOORLICHTING ORTHICA

Verandering van leefstijl; hoe houd je het vol?

DOOR ANDREA VAN VUUREN, ZELFSTANDIG VOEDINGSKUNDIGE De start van een nieuw jaar motiveert veel mensen om hun leefgewoontes te verbeteren; een nieuw jaar, een gezonde start. Vaak gaat het om voornemens om gezonder, fitter en liefst gelukkiger te worden. De gezondheidsprofessional kan hierbij een ondersteunende rol spelen. De praktijk leert echter dat de meeste mensen na verloop van tijd weer in hun oude gewoontes terugvallen. De hamvraag is dus: wat kan de gezondheidsprofessional doen om zijn of haar cliënt te helpen om leefstijlverandering ook vol te houden?

De meeste mensen zijn er wel van doordrongen dat roken en overmatig drinken ongezond is, dat het verstandig is om verantwoord te eten en dat voldoende beweging bijdraagt aan een gezonde geest. Maar hoe komt het dan dat zo veel mensen dat niet voor elkaar krijgen?

Dat heeft verschillende oorzaken. Allereerst staan we onder invloed van reclame en (social) media en hebben we een natuurlijke neiging tot groepsgedrag. Bovendien is er sprake van overvloed; alcohol, sigaretten en voeding zijn continu en volop beschikbaar. Daarnaast spelen psychologische factoren een rol. We denken liever in korte dan in lange termijnen. Het gebrek aan bevrediging op de korte termijn weegt vaak niet op tegen het idee van welbevinden op de lange termijn.

Ook het brein kan in de weg zitten. De cortex - een deel van de hersenschors- maakt de afwegingen bij de keuzes die we maken. Echter, het emotionele brein kan de overhand gaan nemen (amygdala en hypocampus), vooral als er emoties in het spel zijn. We denken die emoties te kunnen dempen met bijvoorbeeld overmatig drinken of overeten. Het verstandig denken is op dat moment uitgeschakeld.

8

Hoe help je jouw cliënt?

Als de omgeving tegenwerkt, onze mind kortzichtig is en ons brein niet altijd meewerkt, is het dan wel mogelijk een ongezonde leefstijl blijvend te veranderen? Juist nu we dit weten, kunnen we de cliënt gericht handreikingen doen. Zo is het belangrijk de doelen concreet te maken en de stappen klein en haalbaar te houden.

Dat voorkomt frustratie en helpt bij bewustwording. Mensen zijn van nature gewend in korte termijnen te denken, dus feedback op korte termijn motiveert. Daarbij kunnen bijvoorbeeld de vele registratie-apps die beschikbaar zijn, helpen of je kunt werken met een concrete beloning na behaalde doelen. Als laatste, voorkom dat je cliënt doorslaat. Houd de 80-20 regel aan. 80% gezond en 20% om vrij te bewegen. Dat maakt de doelen beter haalbaar.

Gemakkelijk haalbare suppletietip Een gemakkelijke en haalbare manier om op korte termijn de weerstand te ondersteunen is het nemen van een multivitamine.

Uiteraard staat een gezonde en evenwichtige voeding voorop, maar daarnaast kan een multivitamine die extra ondersteuning voor de weerstand bieden, ook als voeding soms niet volwaardig is. Adviseer dan een multi die zo compleet mogelijk is en de juiste nutriënten bevat voor een optimale weerstand; met per dagdosering minimaal 25 mcg D, 10 mg zink en 100 mcg selenium.

Voorwaarde is uiteraard een gezonde darm. Hierin bevinden zich de miljarden darmbacteriën die de basis vormen voor niet alleen gezonde darmen, maar ook voor gezondheid van alle organen.

Zorg dus voor aanvoer van voldoende prebiotische vezels (minimaal 250 g groenten) en ondersteun, indien nodig, tijdelijk met een breed spectrum probiotium (multispecies). Er bestaan ook multi’s, waar probiotica inzitten. Voor dagelijks ondersteuning van gezonde darmen is dat een goede optie.

Ik wens u en uw cliënten een gezond 2021.

Voor meer informatie over de producten van Orthica: www.orthica.nl

N&S REDACTIONEEL

Cellulaire vitaliteit:

het spanningsveld tussen mitohormese en mitofagie

DOOR: ROBERT VAN ESCH

“VERGELEKEN MET ALLE ANDERE ORGANELLEN IN DE CEL ZIJN MITOCHONDRIA UNIEK OMDAT ZE HUN EIGEN DNA BEVATTEN, DUS GESCHEIDEN VAN HET DNA IN DE CELKERN.”

Mitochondria zijn unieke organellen in de cel. Tussen mitochondria en bacteriën bestaan daarentegen opvallende overeenkomsten met mogelijke wederzijdse interacties. Het adaptatievermogen van mitochondria is van cruciaal belang voor de energiehuishouding en overleving van de cel. De biologische respons gericht op mitochondriële adaptatie wordt mitohormese genoemd. De balans tussen fagocytose en hormese in de mitochondria bepaalt mede langdurende metabole en biochemische veranderingen, die cellulaire veroudering kunnen vertragen en algehele levensduur kunnen verlengen. De impact van vrije radicalen is hierbij van groot belang en staat op gespannen voet met de antioxidatieve capaciteit. Epigenetische factoren, zoals fysieke inspanning, calorische inname, micronutriëntenstatus en de inname van plantstoffen bepalen mede de cellulaire vitaliteit.

Vergeleken met alle andere organellen in de cel zijn mitochondria uniek omdat ze hun eigen DNA bevatten, dus gescheiden van het DNA in de celkern.

Enkele proteïnen van het mitochondrium worden door eigen ribosomen geproduceerd. De matrix of de ruimte binnen de binnenste membraan waar de citroenzuurcyclus plaatsvindt, bevat tevens het DNA, de mitochondriële ribosomen, het transfer-RNA en verschillende enzymen die nodig zijn voor de programmering van het mitochondriële genoom. Er zijn ongeveer 3000 genen beschikbaar om een mitochondrium te maken. Het mitochondriële DNA codeert maar voor 37 van deze genen. De resterende genen worden gecodeerd in de celkern van de gastheercel en aldaar geproduceerde proteïnen worden naar het mitochondrium getransporteerd. Slechts enkele procenten van de genen die nodig zijn om een mitochondrium te maken, zijn toegewezen om ATP te maken. Meer dan 95 procent van de betreffende genen zijn betrokken bij andere functies, gebonden aan de speciale taken van de cel waarin het mitochondrium verblijft. Deze taken veranderen naarmate weefsels groeien en zich aanpassen aan de omgeving. Die andere, niet-ATP-gerelateerde functies zijn innig betrokken bij de meeste belangrijke metabole paden die door de cel gebruikt worden om zijn moleculaire bouwstenen op te bouwen, af te breken of te recyclen. Cellen kunnen zonder mitochondria geen RNA en DNA maken die ze nodig hebben om te groeien en te functioneren. Mitochondria bevatten bijvoorbeeld de enzymen van de pyrimidine biosynthese en haemsynthese, die nodig zijn om hemoglobine te maken. Mitochondria zijn ook nodig voor de cholesterolstofwisseling, voor de synthese van testosteron en oestradiol, ureumproductie en voor de stofwisseling van neurotransmitters.

9

“INTESTINALE FLORACULTUREN KUNNEN DE MITOCHONDRIËLE STOFWISSELING, FEITELIJK HET ENERGIEMETA­ BOLISME VAN DE GASTHEERCEL, BEVORDEREN OF VERSTOREN.”

10

INTERACTIES MET BACTERIËN Met haar hypothese Symbiosis in Cell Evolution verklaart Lynn Margulis opvallende overeenkomsten tussen mitochondria en bacteriën. Mitochondria hebben om te beginnen dubbele membranen, net als bacteriën. De samenstelling van deze membranen laat geen overeenkomsten zien met die van de cel.

Het blijkt dat de lipidensamenstelling van de mitochondriële membranen meer op die van bacteriële membranen lijkt.

Ook de sterke plooien van de binnenste membraan zijn opvallend overeenkomstig. Volgens Margulis zijn die plooien aanpassingen met als doel oppervlaktevergroting te bewerkstelligen voor de antioxidatieve enzymen, analoog aan de evolutie van de membranen van vele eencelligen. Verder houden de plooien de verschillende enzymen gescheiden, net als bij bacteriën. Verder is de verhouding van guanine-cytosine basen in het mitochondriële DNA verhoudingsgewijs hoger dan bij het DNA in de celkern én heeft de ribosomale functie in het mitochondrium meer weg van die van bacteriën in vergelijking met de ribosomen in het cytoplasma.

Ten slotte hebben zowel morfologie, dynamiek als de wijze van reproductie van mitochondria sterke overeenstemming met die van een bacteriën. Uit vervolgonderzoek is voorts gebleken dat mitochondria alleen autofagie gebruiken voor de afbraak van hun cellulaire componenten, wat eveneens gebeurt bij bacteriën. Tevens heeft men vastgesteld dat zowel de ribosomen van mitochondria als van bacteriën gevoelig zijn voor dezelfde antibiotica.

Bij diverse studies op mensen en kleine zoogdieren zijn inmiddels interacties waargenomen tussen microben van het eigen microbioom en mitochondria.

Intestinale bacteriën kunnen bijvoorbeeld een belangrijke leverancier zijn van metabolieten die door mitochondria in spierweefsel worden gebruikt voor het stabiliseren van het lokale milieu. Die metabolieten, zoals korteketenvetzuren en lactaat, vormen energiesubstraat voor de mitochondria, opdat zij in staat zijn ATP te produceren. Het genoom van mitochondria blijkt niet alleen te beschikken over genen die zich met energieproductie bezighouden, ook vindt genetische aansturing plaats van de reductie-oxidatiereactie van elektronen

en van de ontstekingsgevoeligheid in de cel. Het genoom van het microbioom reguleert mede deze mitochondriële functionaliteit door invloed uit te oefenen op de energieproductie, vrijeradicalenproductie, ontstekingsgevoeligheid en transcriptiefactoren betrokken bij de biogenesis van mitochondria. Dit gebeurt in voortdurende interactie met het mitochondriële DNA. De kwaliteit en diversiteit van de microbiotische culturen staan mede onder invloed van de voeding waarmee zij in aanraking komen. Uit dierproeven en steekproeven bij mensen is gebleken dat de intestinale microflora kan veranderen, afhankelijk van het voedselaanbod. Daarbij blijkt een ongunstige verandering van de flora samen te gaan met waargenomen energieverlies, mogelijk te verklaren door een algeheel verminderde functie van de mitochondria.

Aldus kunnen intestinale floraculturen de mitochondriële stofwisseling, feitelijk het energiemetabolisme van de gastheercel, bevorderen of verstoren. Hetzelfde geldt bij de ongewenste productie van toxische metabolieten, zoals waterstofsulfide, dat een remmende werking heeft op de elektrontransportketen in het mitochondrion en bij het ongunstige effect van antibiotica; vele antibiotica hebben namelijk als primair doel de aantasting van het ribosomale RNA (rRNA) van de bacterie, waardoor inhibitie van de proteïnesynthese tot stand wordt gebracht. Uit wetenschappelijke waarnemingen is gebleken dat bij mitochondria hetzelfde kan gebeuren na toediening van antibiotica. Mutaties aan het rRNA van het mitochondrium kunnen vervolgens leiden tot verminderde functionaliteit. Aan de andere kant kan de gunstige productie van korteketenvetzuren door bacteriën in de darm, zoals boterzuur, dienen als energiesubstraat in de citroenzuurcyclus van het mitochondrium en als factor voor de synthese van NADH, een donor in de elektronentransportketen.

WATER Evenzo is een cruciale rol weggelegd voor water. Het elektronentransport vormt het laatste deel van de tweetrapslancering bij de productie van ATP in de mitochondria.

Deze laatste stap bij de vorming van lichaamsenergie vereist vier waterstof­ atomen, twee zuurstofatomen en twee elektronen. Feitelijk betreft die stap de

N&S REDACTIONEEL beschikbaarheid van tenminste twee watermoleculen, aangezien een watermolecuul immers bestaat uit twee waterstofatomen, een zuurstofatoom en enkele elektronen, die om de atoomkernen circuleren. Bij de productie van lichaamsenergie produceren de energiefabriekjes tevens de ‘afvalstoffen’ kooldioxide en water (!), die worden uitgescheiden als zweet, waterdamp of urine. Tegelijkertijd kan het lichaam de waterstofatomen uit het water gebruiken om deze te binden aan ongebonden zuurstofatomen, die schadelijk zijn voor de cel. Zodoende kan water eveneens dienen als buffer bij de bestrijding van schadelijke stofjes, zoals ongebonden zuurstofatomen. De beweging van water in en uit de energiefabriekjes ligt bovendien ten grondslag aan hun kenmerkende, buitengewone aanpassingsvermogen. Het vermogen van mitochondria om zich aan te passen aan de behoefte van de cel is van cruciaal belang voor de energiehuishouding en signalering van cellen en cruciaal voor de beslissing van een cel om te blijven leven of dood te gaan, ofwel het plaats hebben van mitohormese of mitofagie.

MITOHORMESE EN ROS De term mitohormese definieert de biologische respons waarbij de aanwezigheid van low stress in en rondom de mitochondria leidt tot een toename van

gezondheid en levensvatbaarheid in de cel. Die mitochondriale stressrespons, geactiveerd door een potentieel schadelijke stimulus, vereist een gecoördineerde dialoog met de celkern en wordt mitonucleaire communicatie genoemd. Dit samenspel, dat in gang wordt gezet door de hormetische respons in mitochon­ driën, wordt geactiveerd door een verscheidenheid van signalen. De meest relevante signaalstoffen zijn Reactive Oxygen Species (ROS), mitochondriale metabolieten, toxische signalen door verstoorde eiwitsynthese en mitokines.

Mitohormese impliceert tevens dat grote hoeveelheden ROS oxidatieve stress kunnen veroorzaken die cytotoxisch is, terwijl een beperkte aanwezigheid van ROS juist adaptatievermogen stimuleert.

ROS worden normaliter geproduceerd als bijproduct van het energiemetabolisme in de mitochondria en fungeren in de cel als signaleringsmolecuul betrokken bij cellulaire functie en homeostase.

Cellen en mitochondria beschikken over antioxidatieve mechanismen die de potentieel schadelijke ROS kunnen inactiveren. De enzymen superoxide dismutase (SOD), catalase (CAT) en glutathion peroxidase (GP), peroxiredoxine en thioredoxine fungeren gezamenlijk als vrijeradicalenopruimers, waarmee spiegels van ROS proportioneel

aanvaardbaar blijven. Het dominante molecuul bij het beperken en repareren van vrijeradicalenschade is glutathion.

De synthese van glutathion komt tot stand door het samenvoegen van de aminozuren glycine, glutaminezuur en cysteïne, dat, als metaboliet van het homocysteïnemetabolisme, de beperkende factor is bij de synthese. Glutathion bestaat in gereduceerde (GSH) en geoxideerde vorm (GSSG). GSH kan een reducerend elektron overdragen op reactieve deeltjes, zoals enkelvoudige zuurstofatomen en waterstofperoxide, waardoor deze geneutraliseerd worden.

Deze interactie leidt vervolgens tot de vorming van GSSG. Voorts fungeert GSH als conjugatiefactor bij het wateroplosbaar maken van toxische verbindingen in de fasedetoxificatie. In gezonde weefsels bestaat tenminste negentig procent van de glutathionvoorraad uit GSH, waarbij de cellulaire gezondheid wordt gekarakteriseerd door een hoge ratio GSH versus GSSG. Een ongunstige ratio, ofwel afname van GSH en stijging van GSSG, is aldus een indicator voor oxidatieve stress.

In het lichaam bevinden zich tevens non-enzymatische antioxidanten die onderdeel uitmaken van de stofwisseling, zoals urinezuur en bilirubine. Urinezuur is een bijproduct van het purinemetabolisme en vormt een potentiële antioxidant in bloedplasma. Bij een normale

11

zuurgraad wordt urinezuur omgezet naar uraat. Uit onderzoek is gebleken dat urinezuur een krachtige opruimer kan zijn van vrije radicalen. Uraat blijkt daarnaast een elektrondonor en chelatiefactor voor oxidatiegevoelige ionen, zoals ijzer en koper. Bilirubine is het eindproduct van de haemstofwisseling. Als fysiologische antioxidant is bilirubine in staat peroxylen hydroxylradicalen onschadelijk te maken.

Vele situaties kunnen cellulaire stress veroorzaken, waarbij de mitochondria in hun functioneren bedreigd worden.

Bijvoorbeeld acuut of chronisch zuurstofgebrek, een acute toename van de behoefte aan ATP, een langdurig verlaagde spiegel van bloedglucose of een combinatie van genoemde factoren kunnen gevaar opleveren voor de mitochondria. Om de cel te informeren van hun verhoogde stressbeleving produceren ze vervolgens meer signaalmoleculen, zoals mTOR, AMPK, Nrf2, HSP, sirtuïns en ROS, om de cel te dwingen tot een moleculaire respons. De signaalmoleculen moduleren genetische expressie en versterken intracellulaire defensiemechanismen, waaronder de antioxidatieve capaciteit. Als signaalmolecuul hebben ROS hun nut, echter alleen in hanteerbare hoeveelheden. Alleen dan kan sprake zijn van hormese: de biologische respons gericht op adaptatie. Deze respons is een niet-lineair fenomeen en omgekeerd evenredig aan de belasting met biologische stressoren en schadelijke stoffen. Dit betekent dat lichaamseigen metabolieten en lichaamsvreemde moleculen in kleine hoeveelheden door de cel kunnen worden ervaren als low stress, waarmee langetermijnstressresistentie en betere bescherming tegen toekomstige uitdagingen kunnen worden bewerkstelligd.

MITOFAGIE Naast het stimuleren van de cellulaire antioxidatieve capaciteit reguleert mitochondriële stress eveneens cellulaire en mitochondriële autofagie en mitochondriële biogenesis. De nieuwvorming van mitochondria is een bijzonder fenomeen, dat sterk doet denken aan een bacteriële oorsprong. De capaciteit van mitochondria om zichzelf te vermenigvuldigen in respons op gunstige epigenetische omstandigheden is van cruciaal belang voor de vitaliteit van de cel en hiermee voor de gezondheid van het totale organisme. Ook het ‘zelfreinigend’

12

vermogen van mitochondria maakt onderdeel uit van hun arsenaal aan gunstige eigenschappen.

Autofagie en mitofagie zijn natuurlijke, intelligente processen, verantwoordelijk voor de afbraak van cellulaire componenten, waarmee de cel wordt beschermd tegen de opeenhoping van beschadigde en verbruikte biomoleculen.

De selectieve verwijdering van beschadigde mitochondria wordt mitofagie genoemd. Verminderde kwaliteit van mitochondria vergroot de toename van oxidatieve stress, activeert ongewenste apoptosesignalen en induceert mogelijke celdood. Normaliter draagt mitofagie bij aan de gezondheid van de cel. Mitofagie controleert de levensduur van mitochondria en voorkomt de accumulatie van disfunctionele exemplaren.

Bovendien reguleert mitofagie mede het aantal mitochondria in antwoord op de metabole behoeften van de cel en gedurende cellulaire differentiatie.

Het controleren en optimaliseren van de balans tussen mitofagie en mitohormese kan bijdragen aan langdurende metabole en biochemische veranderingen, die cellulaire veroudering vertragen en de algehele levensduur verlengen. De schijnbaar tegenstijdige rol hierbij wordt ingenomen door epigenetische factoren die het niveau van ROS beïnvloeden.

Twee prominente factoren zijn lichaamsbeweging en calorische restrictie, die beide de productie van ROS doen toenemen. De toegenomen energiebehoefte bij lichamelijke activiteit stimuleert het metabolisme in de mitochondria, verhoogt de zuurstofconsumptie en vergroot de productie van ATP in met name de skeletspieren. Deze cascade werkt als fysiologische stressor en vergroot de productie van ROS. De cel reageert vervolgens door mechanismen te activeren, die zorgen voor antioxidatieve verdediging en schadereparatie.

Tevens worden metabole adaptaties geïmplementeerd die zorgen voor betere energiemetabolisme en functionaliteit van de mitochondria. Evenzo kan schaarste aan voedingsstoffen in combinatie met verminderde calorische inname fungeren als fysiologische stressor.

Dientengevolge ontstaat eveneens een cascade van vrije radicalen en signaalmoleculen gericht op hormese.

ANTIOXIDANTEN De tweeledige betrokkenheid van

N&S REDACTIONEEL

“HET CONTROLEREN EN OPTIMALISEREN VAN DE BALANS TUSSEN MITOFAGIE EN MITOHORMESE KAN BIJDRAGEN AAN LANGDURENDE METABOLE EN BIOCHEMISCHE VERANDERINGEN, DIE CELLULAIRE VEROUDERING VERTRAGEN EN DE ALGEHELE LEVENSDUUR VERLENGEN.” micronutriënten met antioxidatieve werkzaamheid is een cruciale factor bij het balanceren tussen fagocytose en adaptatie. Volgens de inmiddels gedateerde theory of aging was het onschadelijk maken van ROS met therapeutische doseringen van exogene antioxidanten (vitaminen, mineralen) een belangrijke interventie bij het tegengaan van vrijeradicalenstress en hiermee het afremmen van cellulaire veroudering. Echter, uit klinische studies met hoge doses vitaminen is niet vast te komen te staan dat de verouderingshypothese valide is. Uit meta-analyses van klinische studies bleek zelfs kans op verergering van de cellulaire conditie na interventie. Excessieve inname van antioxidanten kunnen de mitohormese belemmeren en hiermee de cellulaire effecten wegnemen. Suppletie met antioxidanten kan zelfs de voordelen van fysiologische adaptatie na training tenietdoen, wat uiteindelijk kan leiden tot verminderd adaptatievermogen en een grotere vatbaarheid voor vrijeradicalenstress. Tegelijkertijd zijn specifieke micronutriënten benodigd als cofactor bij de werkzaamheid van antioxidatieve enzymen en kunnen fysiologische spiegels van vitaminen met antioxidatieve eigenschappen, zoals vitamine A, C en E, herstelmechanismen optimaliseren en cellulaire bescherming tot stand brengen.

FYTOCHEMICALIËN Hoewel hoge doses vitaminen verstorend kunnen werken, kan voeding met grote hoeveelheid aan antioxidantrijke plantstoffen wel beschermend werken.

Ten eerste kunnen groenten en fruit het lichaam voorzien van adequate hoeveelheden vitaminen, mineralen en sporenelementen zonder overdosering.

Voorts beschikken zij over plantstoffen of fytochemicaliën, die xenohormese tot stand kunnen brengen: exogene stimulatie van de interne communicatiesignalen betrokken bij de adaptatie bij antioxidatieve stress. Antioxidatieve

enzymen, beschermingsmechanismen en cellulaire GSH-status kunnen worden ondersteund door talrijke fytochemicaliën, afkomstig van paddenstoelen, granen, kruiden en specerijen, wortels en andere plantdelen. Enzymen, zoals SOD, CAT en glutathionperoxidase kunnen gemoduleerd worden door moleculen en metabolieten afkomstig van bijvoorbeeld broccoli, groen theeblad, aardbei, citrusvruchten, bessen, cacao, kaneel, rozemarijn, gember, geelwortel, Rhodiola rosea en Withania somnifera. Voorbeelden van goed op hun werkzaamheid onderzochte polyfenolen zijn resveratrol, quercitine, berberine, apigenine, rutine, sulforafaan, silymarine, gingerolen en curcumine.

Belangrijk aansluitend te vermelden is dat bij mensen een bilaterale connectie is aangetoond tussen polyfenolen en het intestinale microbioom. Enerzijds kunnen zij de unieke compositie van het microbioom in de darm moduleren. Anderzijds hangt het klinische effect van polyfenolen mogelijk samen met de functionaliteit van intestinale bacterieculturen, die de polyfenolen kunnen omzetten in biologisch actieve metabolieten. Gezien de eerder beschreven communicatie tussen bacteriën en mitochondria ontstaat aldus een driehoeksrelatie tussen het intestinale microbioom, mitochondria en plantstoffen in onze voeding.

CONCLUSIES Mitohormese verenigt op moleculair niveau een groot aantal levensduur regulerende communicatiewegen. De capaciteit van organismen, waaronder zoogdieren zoals de mens, om hun eigen hormese te activeren en te sturen staat in nauwe interactie met de chemische signalen die ze ontvangen van hun directe omgeving. Dominante epigenetische factoren hierbij zijn voedingswijze en bewegingsintensiteit. De duale functie van vrije radicalen (ROS) en de verwerking van vrijeradicalenstress in de mitochondria en in de cel zijn bepalend voor de mate van schade of adaptatie.

Optimalisatie van de balans tussen de aanwezigheid van ROS en reparatiecapaciteit vergroot de kans op toename van de mitochondriële en cellulaire vitaliteit.

Het nog beter begrijpen van die balans kan een bijdrage leveren aan de verdere ontwikkeling van therapeutische interventies gericht op verbetering van de algehele vitaliteit. Een beloftevolle rol is hierbij weggelegd voor fytochemicaliën die, meer nog dan micronutriënten, over therapeutische potentie blijken te beschikken en via xenohormese de cellulaire vitaliteit positief kunnen beïnvloeden.

Referenties kunnen opgevraagd worden bij de redactie.

Robert werkt reeds 15 jaar als zorgverlener samen met de bedrijfsgeneeskunde, fysiotherapie, osteopathie en psychologie. Hij heeft mesologie gestudeerd en zich verder ontwikkeld in de psychoneuro-immunologie en CAM (complementary alternative medicine) met specialisatie fytotherapie. Zijn niet aflatende interesse voor de natuur, fysiologie en samenhang met omgevingsfactoren zoals leefstijl, heeft hem gevormd tot een veelzijdig denker en bevlogen docent van de stichting ReThink. www.rethinkfoundation.nl

13

Ondersteuning voor je immuunsysteem.*

Gebufferde Vitamine C Mangaan, Koper, Zink, OPC, L-Glutathion & Quercetine. *Op basis van de nutriënten vitamine C, koper en zink



Hoge dosering vitamine C als calcium/magnesium ascorbaat



De antioxidanten mangaan, zink en koper



Turbo voor de overige ingrediënten OPC



De krachtige nutriënten L-glutathion en quercetine

Vitakruid.nl

VOORLICHTING VITAKRUID

Gebufferde Vitamine C van Vitakruid Hoge dosering vitamine C als calcium/ magnesiumascorbaat Vitamine C speelt een belangrijke rol voor het immuunsysteem*. Een onoverkoombaar probleem van dit nutriënt is echter: we zijn zelf niet in staat de vitamine te produceren.

Hierdoor zijn we volkomen aangewezen op ons voedingspatroon voor een toereikend vitamine C-gehalte. Vooral in ons huidige drukke bestaan schiet het eten van voldoende groente en fruit, de voornaamste bron van vitamine C, er helaas nog wel eens bij in. Dan kan het nemen van een goed supplement een welkome aanvulling zijn.

Vitamine C in de vorm calcium/magnesium­ ascorbaat is een goed opneembare en biologisch beschikbare vorm. Daarom is 711 milligram een uitstekende dosering voor een effectieve immuniteit ondersteunende formule*!

De antioxidanten mangaan, zink en koper In de Gebufferde Vitamine C-formule hebben we tevens de sporenelementen mangaan, zink en koper opgenomen. Dit zijn zogenoemde superoxidedismutase-enzymen, ook wel SOD genoemd, die een rol hebben in het wegvangen van vrije radicalen*. Deze oxidanten ontstaan bij de oxidatie in de mitochondria, het energiecentrum van onze cellen. SOD heeft een aantal uitzonderlijke eigenschappen. Zo worden de antioxidanten bijvoorbeeld niet verbruikt bij het bestrijden van vrije radicalen. Hierdoor blijven de sporenelementen functioneel in het gevecht tegen oxidanten. Mangaan, zink en koper, een trio dat fungeert als mooie aanvulling voor een weerstand ondersteunende formule*!

Op basis van: * Goedgekeurde gezondheidsclaims ** Voorlopig toegestane gezondheidsclaims (on hold)

Turbo voor de overige ingrediënten OPC OPC (oligomere pro cyanidine) is een antioxidant die de dunne darm opneemt en vervolgens door het lichaam verspreidt**. We associëren het druivenpitextract met oxidatieve stress en de ondersteuning van hart- en bloedvaten**. Door zijn vele gezondheidsbevorderende effecten wordt OPC vaak als los supplement ingezet. In onze formule is eenzelfde hoeveelheid als in dergelijke preparaten aanwezig voor een gunstigere prijs. De voornaamste reden dat we dit druivenpitextract in de Gebufferde Vitamine C hebben opgenomen, is zijn vermogen om de werking van andere nutriënten in de formule te ondersteunen. Het nutriënt fungeert als een soort turbo!

De krachtige nutriënten L-glutathion en quercetine Quercetine is een uit planten afkomstige flavonol, die we in de natuur meestal samen met vitamine C aantreffen. Deze natuurlijke kleurstof komt wijdverspreid voor in het plantenrijk en daarmee ook in voeding. Vooral in de buitenschil van rode uien vinden we grote hoeveelheden quercetine.

In onze Gebufferde Vitamine C is deze flavonol samen met L-glutathion opgenomen. Dit is een tripeptide (verbinding van drie aminozuren), die door het lichaam in de lever kan worden aangemaakt uit de aminozuren cysteïne, glutamine en glycine. Samen zorgen quercetine en l-glutathion voor een optimaal synergetisch effect!

www.vitakruid.nl

15

ALLEEN VOOR PROFESSIONEEL GEBRUIK

Samenstelling en soort verbinding doen ertoe!

Kies de kwaliteit van Glucosamine Compleet Een unieke “Alles-in-één formule” en zeer gunstig geprijsd. Dus vooral een voordelige keus bij langdurig gebruik. De Glucosamine Compleet formule bestaat uit:

✓ Glucosaminesulfaat 2KCl ✓ Chondroïtine ✓ MSM ✓ Gember ✓ Quercetine ✓ Rozenbottel*

*Rozenbottels zijn een natuurlijke bron van vitamine C dat bijdraagt aan een normale collageenvorming en een normale functie van kraakbeen, huid en bloedvaten.

Kijk ook eens op www.lamberts.nl voor de vele Glucosamine varianten

www.lamberts.nl

VOORLICHTING MEDIVERE

Medivere Gezondheidschecks Eenvoudig thuis uit te voeren gezondheidschecks voor professionals. Een betrouwbare uitslag via ons gecertificeerd laboratorium GANZIMMUN. Uitslagen zijn meestal binnen 14 dagen beschikbaar, waarna deze per post worden toegestuurd. Uitslagen zijn ook online opvraagbaar via www.medivere.nl en meestal na 10 dagen beschikbaar.

DE VOORDELEN • Cliënt kan zelfstandig de test uitvoeren • Geen laboratoriumbezoek, geen wachttijd • Uitslagen in het Nederlands • Zeker en discreet • Eenvoudige bediening • Geschikt voor kinderen • Monsterafname in eigen vertrouwde omgeving • Laboratoriumanalyses door experts

VOORDELEN VAN DE ANTILICHAAMTEST IN ÉÉN OOGOPSLAG: • De analyse vindt plaats in ons geaccrediteerd en gecertificeerd partnerlaboratorium • CE-gekeurde antilichaamdetectie • Semi-kwantitatieve beoordeling met een numerieke waarde • Zeer hoge nauwkeurigheid met een specificiteit van 99,6% • Hoge diagnostische sensitiviteit van 94,4% • Differentiatie van andere infectieuze agentia van de luchtwegen (influenza, etc.)

• Op uw gemak thuis het monster nemen • Gratis retournering van het monster naar ons laboratorium • Controle van de immuun status met betrekking tot het SARS-CoV-2-virus • Langdurige monitoring van de immuunstatus Verkoopprijs € 58,95

NIEUW: CORONA ANTISTOFFENTEST Met deze test, die eenvoudig thuis uit te voeren is, kunt u achterhalen of u al contact hebt gehad met het SARS-CoV2-virus. Als er antistoffen kunnen worden gedetecteerd, heeft uw lichaam waarschijnlijk een immuunbescherming tegen het virus opgebouwd.

BELANGRIJK! Deze antilichaamdetectie is vanwege de vertraagde anti­ lichaamvorming NIET geschikt voor de acute diagnose van een SARS-CoV-2-infectie! Een acute infectie kan alleen worden vastgesteld met een keel- of neusuitstrijkje. De detectie van antistoffen wordt aanbevolen als aanvullende, niet als alternatieve diagnostische maatregel voor de detectie van een acute infectie.

Verkrijgbaar via www.varuvo.nl of www.medivere.nl

17

De Supplement van het Jaar 2021 is weer gestart. Voor het vijfde jaar kunnen deelnemers via www.supplementvanhetjaar.nl aangeven welke vitamines, mineralen, kruiden of andere voedingssupplementen favoriet zijn. En wat de redenen zijn voor het gebruik van voedingssupplementen. Op 8 februari wordt het Supplement van het Jaar 2021 bekendgemaakt.

Veel mensen gebruiken voedingssupplementen In deze roerige tijden is het gebruik van voedingssupplementen voor de gezondheid relevanter dan ooit. Uit de Voedselconsumptiepeiling van RIVM 2012-2016 blijkt dat ruim 43% van de volwassenen voedingssupplementen gebruikt. Deze peiling laat ook zien dat de inname van calcium, ijzer, vitamine A, B2, B6, C en foliumzuur bij Nederlanders laag is. Recenter marktonderzoek van bureau Motivaction toont dat bijna de helft van de Nederlanders voedingssupplementen gebruikt, 63% van hen doet dat regelmatig en ruim 37% gebruikt ze af en toe.

De voornaamste reden voor gebruik van voedingssupplementen is om ongemakken in de toekomst te voorkomen. Naast vitamines en mineralen worden supplementen met probiotica, visolie, kruiden en overige fysiologisch actieve stoffen veel gebruikt.

Gezondheidswinst IVG vraagt met de Supplement van het Jaar verkiezing jaarlijks aandacht voor het nut van supplementen en hoopt een bijdrage te leveren aan de bewustwording van het behalen van gezondheidswinst met extra vitamines, mineralen, kruiden en overige voedingsstoffen. Wetenschappers en experts stonden afgelopen jaar in de media regelmatig stil bij de rol van supplementen om aan de weerstand en het immuunsysteem te werken. Een gezonde leefstijl is meer ‘top of mind’ dan ooit tevoren.

Over de Supplement van het Jaar verkiezing De Supplement van het Jaar verkiezing gaat jaarlijks op zoek naar de voorkeuren van het Nederlandse publiek voor bepaalde vitaminen, mineralen, kruiden of andere supplementen. Het gaat hierbij om een soort voedingssupplement, niet om een bepaald merk. Alle supplementen maken evenveel kans om uitgeroepen te worden tot Supplement van het Jaar.

In 2020 koos het publiek voor de multivitamine.

In 2019 werd het vaakst op kurkuma gestemd. In 2018 eindigde magnesium bovenaan en in 2017 was vitamine D favoriet. De Supplement van het Jaar verkiezing is een initiatief van IVG (voorheen: supplementinfo.nl).

18

NIEUWS

Supplementen top 10 in 2020 De multivitamine was in 2020 de onverwachtse winnaar, want het jaar daarvoor eindigde het supplement nog op de vijfde plek. De multivitamine werd op nauwe voet gevolgd door vitamine D. Een andere opmerkelijke verschuiving is kurkuma. In 2019 nog het meest populair van alle soorten supplementen die mensen gebruikten, maar viel in 2020 net buiten de top 5. Het blijft wel het favoriete kruidensupplement. Mensen konden meerdere supplementen aanvinken.

Dit is de top 10: • Multivitamine • Vitamine D • Visolie (omega 3-vetzuren) • Magnesium • Vitamine C • Kurkuma • Probiotica • Cranberry • Vitamine B12 •

Echinacea

Over de multivitamine Veel mensen gebruiken een multivitamine als aanvulling op hun dagelijkse voeding. Het supplement bevat hoofdzakelijk vitamines en mineralen, zoals die we ook kennen uit groente en fruit, maar kan aangevuld zijn met andere ingrediënten die iets extra’s doen voor je gezondheid, zoals kruiden of andere stoffen. De samenstelling en dosering van een multivitamine kan specifiek afgestemd zijn op de behoefte van een bepaalde groep gebruikers. Zo zijn er supplementen voor ouderen, kinderen of zwangere vrouwen, maar ook voor bepaalde situaties.

Veel sporten, werken aan de weerstand of afvallen zijn daar voorbeelden van.

Werken aan een betere weerstand en gezonde leefstijl nastreven Stemmers voor de Supplement van het Jaar verkiezing 2020 gaven als voornaamste redenen voor het slikken van een voedingssupplement aan dat ze aan een betere weerstand willen werken en een gezonde leefstijl willen nastreven. Ook werd veelvuldig genoemd dat mensen supplementen nemen voor behoud van sterke botten, een betere stoelgang of een beter geheugen.

Informatiecentrum Voedingssupplementen & Gezondheid (IVG).

www.supplementvanhetjaar.nl

19

Uw partner voor supplementen met kwaliteit

Wij verwerken al 25 jaar uw voorschrift!

Onze kernbegrippen zijn: • onafhankelijk • geen advies • vraaggestuurd • korting voor uw cliënten • kwaliteit • betrouwbaar • klantgericht • conform wetgeving

www.derooderoos.nl | 070-3010701

VOORLICHTING AOV

Synergie tussen vitaminen, mineralen en bioactieve stoffen voor een optimale ondersteuning van het immuunsysteem ‘Synergie’ wordt in het Nederlands Woordenboek omschreven als “het effect van samenwerking dat groter is dan wat de afzonderlijke partijen in totaal bereikt zouden hebben”. 1 + 1 = 3. Dit gaat op voor heel veel aspecten en zeker voor voeding. Nutriënten zijn voor hun werking afhankelijk van andere voedingsstoffen.

Vitamines, mineralen, aminozuren, lipiden, flavonoïden en vele andere stoffen en metabolieten werken in het lichaam met elkaar samen voor een bepaald doel. Dit doel kan bijvoorbeeld de productie van een hormoon zijn, het vormen van collageenstrucuren of de productie van immuunstoffen en het adequaat werken van het immuunsysteem.

Er is niet één enkele stof die hiervoor zorgt, maar een juiste combinatie van nutriënten.

SYNERGIE IN HET IMMUUNSYSTEEM Er zijn veel nutriënten die betrokken zijn bij het functioneren van het immuunsysteem. Vitamine C, vitamine D en zink zijn redelijk bekend, maar ook selenium, omega 3-vetzuren en bioflavonoïden zoals bèta-caroteen, resveratrol en quercetine, of het complexe koolhydraat bèta-glucaan dragen bij aan het functioneren van het immuunsysteem. Mét elkaar zorgen zij ervoor dat het immuunsysteem optimaal werkt. Niet te zwak en niet te actief maar gemoduleerd. Juist de werking en effecten van de nutriënten bij elkaar zorgen ervoor dat het immuunsysteem in zijn geheel goed werkt.

VAN MODULATIE TOT ANTIOXIDATIE Een optimaal werkend immuunsysteem kent vele taken waarin elk nutriënt zijn eigen specialiteit heeft. Allereerst moeten de huid

“EEN OPTIMAAL WERKEND IMMUUN­ SYSTEEM KENT VELE TAKEN WAARIN ELK NUTRIËNT ZIJN EIGEN SPECIALITEIT HEEFT.”

en de slijmvliezen van de darm, luchtwegen en longen gezond zijn om invloeden van buitenaf te kunnen weren. Voor de opbouw van gezonde weefsels en slijmvliezen heb je onder andere vitamine A of bèta-caroteen, de voorloper van vitamine A, nodig. Maar ook zink en vitamine C spelen een rol in de gezondheid van slijmvliezen. Vervolgens moeten immuuncellen in voldoende mate aanwezig zijn en voldoende actief zijn om bij contact met lichaamsvreemde stoffen adequaat te kunnen reageren. Ook hier zijn weer vitamine A, C en zink belangrijk, maar ook vitamine D, omega 3-vetzuren en bèta-glucanen ondersteunen het functioneren van immuuncellen. Zink en vitamine D zorgen onder andere voor een gebalanceerde immuunreactie en modulatie binnen het immuunsysteem.

Omega 3-vetzuren reguleren ontstekingsreacties en bèta-glucanen activeren immuuncellen uit het aangeboren afweersysteem.

Op het moment dat het immuunsysteem aan het werk is, bijvoorbeeld omdat er een lichaamsvreemde stof binnen is gekomen, zijn er weer andere mechanismen belangrijk die ervoor zorgen dat weefsels niet beschadigd raken door de vele immuunstoffen en oxidatieve schade. Hier spelen antioxidanten zoals vitamine C en selenium een rol, maar ook bioflavonoïden zoals bèta-caroteen, resveratrol en quercetine kunnen hierin ondersteunen.

PUUR EN NATUURLIJK VOOR MEER SYNERGIE Een pure, natuurlijke voeding levert een complex aan vitaminen, mineralen en bioactieve stoffen. Zo leveren paddenstoelen onder andere bèta-glucanen en vitamine D. Groenten en fruit leveren bèta-caroteen, vitamine C en bioflavonoïden zoals quercetine. Vis levert omega 3-vetzuren, vitamine A, D, selenium en zink. Het zijn allemaal gezonde voedingsmiddelen die bijdragen aan een goed werkend immuunsysteem.

Naast deze nutriënten bevat een pure, natuurlijke voeding veel meer voedingsstoffen die belangrijk zijn voor andere gezondheidsdoeleinden.

Voor meer informatie over de producten van AOV: www.aov.nl

21

Fermentatieconcentraat met lactobacillen en biologische kruiden.

Vol actieve lactobacillen: 28 stammen, 30 miljard KVE

Bio Herbal

PROBIOTIC FERMENTATION CONCENTRATE 7Mbio.com 22

VOORLICHTING LOGIC OF NATURE

VITAMINE B12 INTRICOBAL Unieke formule samengesteld uit drie natuurlijke vormen B12 Vitamine B12 Intricobal is gebaseerd op een drievoudige bijdrage aan de opbouw en benutting van de vitamine B12-reservevoorraad.

Daartoe bevat Intricobal drie natuurlijke en optimale vormen van B12: hydroxocobalamine en de twee actieve co- enzymvormen methylcobalamine en adenosylcobalamine.

Een gebrekkige verzorging van vitamine B12 kan zich langzaam manifesteren en niet zelden eerst aanleiding geven tot een periode met vage ongemakken. Vitamine B12 draagt bij tot vermindering van moeheid en een normale functie van het zenuwstelsel, immuunsysteem en de psychologische functie. Daarnaast draagt vitamine B12 bij aan de aanmaak van rode bloedcellen en speelt het een rol bij celdelingsprocessen en het behoud van een normaal homocysteïne metabolisme.

Intricobal is de ultieme orale vitamine B12-formule met actieve cofactoren voor personen die een tekort aan B12 hebben of moeilijk vitamine B12 kunnen opnemen of benutten.

De minimale hoeveelheid hulpstoffen en de hoge concentratie vitamine B12 resulteert in een directe opname via het slijmvlies.

Drie natuurlijke vormen vitamine B12 Voor deze aanvullende verzorging met vitamine B12 is Intricobal samengesteld uit drie natuurlijke vormen vitamine B12 plus de actieve vormen van foliumzuur en vitamine B6.

Door Intricobal onder de tong te laten oplossen ontstaat een zeer hoge concentratie vitamine B12. Zo kan er een hoeveelheid B12 direct via het slijmvlies in het bloed worden opgenomen. Dus niet afhankelijk van de intrinsieke factor zoals dat normaal wel nodig is wanneer vitamine B12 uit de dagelijkse voeding moet worden opgenomen.

“DOOR INTRICOBAL ONDER DE TONG TE LATEN OPLOSSEN ONTSTAAT EEN ZEER HOGE CONCENTRATIE VITAMINE B12.”

Intricobal is gebaseerd op een drievoudig bijdrage aan de opbouw en benutting van de vitamine B12-reservevoorraad. Daartoe bevat Intricobal drie optimale vormen van vitamine B12: hydroxocobalamine, adenosylcobalamine en methylcobalamine.

Hydroxocobalamine is te beschouwen als de moedervorm en de andere twee zijn bio-actieve vormen van vitamine B12 die direct door de lichaamscellen benut kunnen worden. Zo wordt zowel gewerkt aan een opbouw van de B12-reserve als de directe cellulaire verzorging van vitamine B12. Hydroxocobalamine kan omgezet worden in methylcobalamine en adenosylcobalamine. Deze B12-vormen kunnen ook weer naar elkaar worden omgezet, mits cofactoren voor metabolisatie aanwezig zijn.

Intricobal Vitamine B12 helpt de verzorging van het lichaam bij de opbouw en directe benutting van vitamine B12. Daarmee kan Intricobal vitamine B12 een aanvulling of een alternatief zijn voor periodieke B12-injecties.

Lees meer over Nutalis Vitamine B12 Intricobal op www.nutalis.com

23

Supplementen nemen na de houdbaarheidsdatum Op het label van voedingssupplementen staat een ‘tenminste houdbaar tot’ (THT) datum. Na de THT-datum kan de kwaliteit van een voedingssupplement achteruitgaan, maar in de meeste gevallen is het nog veilig om in te nemen. Je hoeft een potje waarvan de THT-datum is verstreken, dus niet weg te gooien.

Een voedingssupplement waarvan de THT-datum is verstreken, kan van mindere kwaliteit zijn, omdat de actieve stoffen, bijvoorbeeld vitamines, kunnen oxideren of bederven. Dit betekent dat er na verloop van tijd minder van deze stoffen in het product kunnen

zitten. Er zijn meerdere factoren die invloed hebben op de afname van kwaliteit van een product.

Bijvoorbeeld hoe het product wordt bewaard. Supplementen kun je het beste op een koele, donkere en droge plek bewaren, omdat in een relatief warme omgeving de kwaliteit sneller afneemt.

De meeste voedingssupplementen hebben een houdbaarheidsdatum van ongeveer 3 jaar.

www.ivg-info.nl/nieuws/supplementen-nemen-na-de-houdbaarheidsdatum/

NIEUW: HOGE DOSERING MET BONUSAN D3 & K2 Vitamine D3 en K2 versterken elkaar als synergisten. Vitamine D3 draagt ertoe bij dat calcium goed wordt opgenomen uit de voeding en vitamine K2 zorgt vervolgens voor de opname van calcium in de botten. Bovendien draagt vitamine K2 bij tot een normale bloedstolling en ondersteunt vitamine D3 het immuunsysteem.

• • •

Hoge dosering met 75 mcg D3 en 90 mcg K2 Actieve, goed opneembare vormen K2 in de natuurlijke vorm menaquinon-7 (MK7)

www.bonusan.com/nl/vitamine-d3---k2

24

• •

In een vetmatrix van extra vierge olijfolie Het belang van deze combinatie is gebaseerd op recent wetenschappelijk onderzoek

NIEUWS & ONTWIKKELINGEN

Gezondheidsvoordelen groene thee Groene thee is een van de oudste dranken ter wereld, met een geschiedenis die al meer dan 5000 jaar teruggaat. Dit heeft van oudsher veelal te maken met de gezondheidsvoordelen ervan. Groene thee wordt bereid uit de bladeren van de theeplant Camellia sinensis, die met name groeit in Zuidoost-Azië. Het is een ongefermenteerde soort thee waarbij de theeblaadjes met stoom worden behandeld, waardoor de belangrijke inhoudsstoffen (polyfenolen zoals catechinen) beschermd worden tegen oxidatie.

(Voorlopig) toegestane gezondheidsclaims:* • helpt als antioxidant beschermen tegen oxidatieve schade • ondersteunt het behoud van gezonde cellen en weefsels • beschermt tegen ouderdomsverschijnselen • draagt bij aan de conditie van de bloedvaten • ondersteunt het hart • ondersteunt het behoud van een normale cholesterolspiegel • ondersteunt de vetstofwisseling • helpt bij het behouden of bereiken van een gezond gewicht

Groene Thee-PS van Vitals is beter opneembaar door toepassing van de gepatenteerde Phytosome®technologie van de Italiaanse producent Indena. Dit product is gestandaardiseerd op 120 mg catechinen en 75 mg EGCG per capsule.

* = Gezondheidsclaims in afwachting van goedkeuring door de Europese Commissie. www.vitals.nl/nieuws/gezondheidsvoordelen-groene-thee

Persoonlijk leefstijlplan Voor een gezond en gelukkig leven Investeer in jezelf Richard de Leth helpt je met dit boek jouw gezondheid te versterken. En hij legt uit hoe je een gelukkiger en waardevoller leven kunt leiden. Naast zijn filosofie over een gezonde leefstijl, behandelt hij ook onderwerpen als zingeving, gedrag en mindset. Met zijn Persoonlijk Leefstijlplan heeft De Leth een methode ontwikkeld waarmee iedereen 'op maat' de regie over zijn of haar eigen lichaam en leven krijgt.

Het boek Persoonlijk leefstijlplan, voor een gezond en gelukkig leven biedt: • Inzicht in de noodzaak te 'investeren in jezelf' • De vier belangrijkste gezondheidspijlers: voeding, beweging, ontspanning en mindset • Tien leefstijlregels waarmee je direct aan de slag kunt • Het frame voor een Persoonlijk Leefstijlplan Richard de Leth Uitgeverij Bertram en de Leeuw Uitgevers ISBN 9789461562395

25

K I DS

VOORLICHTING TRENKER

Werking van Streptococcus salivarius K12 (BLIS-K12™) BLIS K12™ koloniseert de mondholte door zich te hechten aan epitheelcellen van de keelholte, de tong, het tandvlees en beoefent zijn werking: • door de ontwikkeling van kiemen zoals Streptococcus pyogenes (farynx) te belemmeren, • door de afscheiding van cytokinen te verminderen (IL-8, IL-6, TNF-a), deze zijn verantwoordelijk voor ontstekingsprocessen als gevolg van contact met ziekteverwekkers, • door de productie van IFN-¡ te stimuleren, die tussenkomt in de strijd tegen virale en bacteriële infecties.

Dit koloniserend en regulerend effect maakt het mogelijk de flora in de mondholte aan te passen door ruimte te houden voor commensale bacteriën (niet ziekteverwekkend) en door deze te versterken (overdracht van “bacteriocine” plasmide naar de endogene Streptococcus salivarius) (Figuur 1).

Bacteriocinen zijn peptiden met antibiotische eigenschappen: • ofwel bactericide, dat wil zeggen in staat om bepaalde micro-organismen te doden, • ofwel bacteriostatisch, dat wil zeggen in staat om de groei van bepaalde micro-organismen te belemmeren.

De 2 salivaricines, A2 en B, afgescheiden door Streptococcus salivarius K12 beginnen te interageren met de lipiden II*, over het algemeen aanwezig op het membraan van vele ziekteverwekkende soorten, met inbegrip van Streptococcus pyogenes. Deze interactie leidt tot het ontstaan van een porie doorheen het bacteriële membraan. Het drukverschil tussen de binnen- en buitenkant van de bacterie veroorzaakt dan de dood van de ziekteverwekkende bacterie. * Lipide II is een precursormolecule van de synthese van de celwand van bacteriën (4). Elke verstoring in de constructie van dit netwerk (cf. werking van de salivaricines) brengt de levensvatbaarheid van de beoogde bacterie, bijvoorbeeld Streptococcus pyogenes, in gevaar.

Zo hebben verschillende in-vitrostudies (1)(5) (6) aangetoond dat de bacteriestam BLIS-K12: • alle geteste stammen van Streptococcus pyogenes vernietigt (bacteriëndodende doeltreffendheid), • de groei van de bacteriën Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae en Moraxella catarrhalis belemmert (bacteriostatisch effect); deze vier ziekteverwekkers zijn verantwoordelijk voor bijna alle gevallen van bacteriële faryngitis/amygdalitis en de meeste gevallen van middenoorontsteking bij kinderen en volwassenen.

Figuur 1. Invloed van het probioticum Streptococcus salivarius K12 in de mondholte (1).

Streptococcus salivarius K12 heeft het bijzondere kenmerk bacteriocinen (Salivaricine A2 & Salivaricine B) of lantibiotica te produceren(2).

Referenties zijn op te vragen bij de redactie.

De stam BLIS K12 ™ is verkrijgbaar in de vorm van zuigtabletten (1 x 109 CFU). Deze doseringsvorm, waarvan de werkzaamheid klinisch is bewezen, bevordert een optimale kolonisatie van de stam in de mond en keel, waardoor het aantal pathogene bacteriën wordt verminderd via competitie.

www.trenker.be

27

Houd uw lichaam

Met maar één tablet per dag

GEZOND

Bio-Seleen+Zink bevat uitstekend opneembare seleen en zink in combinatie met de vitamines A, B6, C en E om uw gezondheid op tal van manieren te ondersteunen.

De gepatenteerde seleengist (SelenoPrecise) wordt voor 88,7% door het lichaam opgenomen en is gedocumenteerd in studies die in vooraanstaande wetenschappelijke tijdschriften zijn gepubliceerd.

Haar

Vol en glanzend haar is belangrijk voor uw verschijning en uiterlijke schoonheid. Seleen en zink dragen op een natuurlijke manier bij aan het behoud van gezond haar.

Huid

Zink en vitamine A dragen bij aan het behoud van een gezonde huid, terwijl vitamine C het lichaam helpt om collageen aan te maken, de proteïne die uw huid sterk en elastisch maakt.

Stofwisseling

NL_SelenZinc_Ad_Voedingsgeneeskunde_210x297_1220

Seleen is goed voor de schildklier en een normaal tempo van de stofwisseling. Een goed werkende stofwisseling helpt om uw gewicht en energie op peil te houden.

Nagels

Gezonde vingernagels breken of splijten niet. Seleen en zink zijn beide nuttige voedingsstoffen die helpen om nagels in goede conditie te houden.

Energie

De energieproductie in de cellen wordt bepaald door de snelheid waarmee de cel vet, koolhydraten en proteïnen in lichaamsenergie omzet. Seleen draagt bij aan de energieomzetting door de schildklier te ondersteunen.

De vitamines C en B6 helpen vermoeidheid en uitputting te verminderen.

Immuunsysteem

Seleen, zink, vitamine A en vitamine B6 helpen om uw immuunsysteem normaal te laten functioneren. Met een goed werkend afweersysteem zijn verkoudheden en infecties veel makkelijker te vermijden.

www.pharmanord.nl Schrijf u in voor onze nieuwsbrief en bekijk onze producten op www.pharmanord.nl.

Wilt u meer informatie? Bel ons op 035-5430991 of e-mail naar info@pharmanord.nl

VOORLICHTING PHARMA NORD

NIEUWE INZICHTEN

Hart- en vaatziekten In Nederland zijn in 2019 bijna 40.000

ZWEEDS ONDERZOEK

mensen overleden aan hart- en vaatziekten.

Professor dr. U. Alehagen heeft in Zweden

Het aantal daalt de laatste jaren ondanks de

onderzoek gedaan naar de effecten van het

veroudering van de Nederlandse bevolking.

suppleren van Q10 en seleen bij zelfstandig

Het preventiebeleid lijkt vruchten af te

wonende ouderen op het Zweedse platte-

werpen en nieuwe inzichten worden breed

land. In het onderzoek zijn Q10 en seleen van

geaccepteerd. Stond vroeger het choles-

Pharma Nord ingezet; beide middelen zijn in

terol centraal bij de preventie van hart- en

Scandinavië geregistreerd als geneesmiddel.

vaatziekten, nu is dat meer de schade door

Dit is van belang voor een snellere goed-

ontstekingsfactoren en glycatie. Zweeds

keuring van het onderzoek door de Medisch

onderzoek toont mogelijkheden om beide

Ethische Toetsings Commissie. Er is gebruik

risicofactoren met één methode aan te

gemaakt van een dagelijkse aanvulling met

pakken.

200 mg Q10 en 200 mcg Seleen,

LAAGGRADIGE CHRONISCHE

STERKE DALING

ONTSTEKING

ONTSTEKINGSFACTOREN

Het belang van laaggradige ontstekingen

Onderzoek met seleen en Q10 heeft laten

voor de gezondheid van hart en vaten is

zien dat de ontstekingsfactoren hs-CRP

groot. Chronische laaggradige ontstekingen

en sP-selectine daalden. Belangrijker nog:

hebben een aanstekelijk effect in het lichaam.

de overleving nam toe in vergelijk met

Zo heeft onderzoeker Teeuw een duidelijk

die in de placebogroep. “Levels of sP-se-

verband gevonden tussen parodontitis,

lectin and hs-CRP Decrease with Dietary

diabetes en hart- en vaatziekten. Hij noemde

Intervention with Selenium and Coenzyme

het treffend de Bermuda-driehoek.

Q10 Combined.” - FASEB J. 2014 Dec; 28(12): 5398–5405.doi

GLYCATIE Suiker is niet alleen een dikmaker, ook versui-

GLYCATIE STERK GEDAALD IN VERUM­

kering via glycatie is een stofwisselingsproces

GROEP VS. PLACEBOGROEP

dat veroudering versnelt. Via opslag van de

De interventie met Q10 en seleen in een

extra calorieën in buikvet neemt ook het

studie van de Zweedse cardioloog Alehagen

risico op laaggradige chronische ontste-

was duidelijk qua uitkomsten. Door de verla-

kingen toe.

ging van de glycatie werd een belangrijke

Het belang van beide processen op de

risicofactor verminderd en daarmee ook het

gezondheid wordt het meest duidelijk door

risico op hart- en vaatziekten.

te kijken naar de 10-jaars risicotabel voor

“Supplemental selenium and coenzyme Q10

hart- en vaatziekten. In kleine letters onder de

reduce glycation along with cardiovascular

tabel staat: “Het risico bij patiënten met DM

mortality in an elderly population with low

of RA kan worden geschat door bij de actuele

selenium status.”

leeftijd van de patiënt 15 jaar op te tellen.”

Dit geeft een verveelvoudiging van het risico

“Het belang van laaggradige ontstekingen voor de gezondheid van hart en vaten is groot.”

en veel meer dan de verhoging van cholesterolwaarden of bloeddruk. Het is aldus van belang om zowel de ontsteking als de glycatie aan te pakken.

Bekijk onze producten op www.pharmanord.nl

29

SARS-CoV-2 in rol van ontdekker van vitamine- en mineralentekorten en herontdekker van het Post Viraal Syndroom alsmede uitlokker van reactivatie van eerdere ziekten DOOR JAN BLAAUW

Wie had kunnen bedenken dat COVID-19 bij het licht zien van dit blad Nutriënt & Supplement (dat al eerder gepland stond dan de start van het crisisgebeuren maart 2020) ons dagelijks beeld van crisisgeluiden, verplichtingen, wetten en lockdowns zo zou gaan beheersen en dat informatie over wat we zelf kunnen doen, achterwege is gebleven. Dan heb ik het niet over het stukwassen van onze handen, de 1,5 meter en het mondkapje. En de belofte dat alles beter wordt bij een vaccin. Maar hier bedoel ik juist het grote gemis van wat voeding en voedingsstoffen voor ons immuunsysteem kunnen betekenen. Alleen al het belangwekkende stofje vitamine D. Waarom wordt hier geen algemeen advies voor gegeven?

In dit artikel zal ik laten zien dat we ernstig achterblijven in Nederland.

“WAAROM WORDT ER GEEN ALGEMEEN ADVIES GEGEVEN OVER HET BELANG­ WEKKENDE STOFJE VITAMINE D?”

Je hoeft maar naar links of naar rechtst te kijken en te luisteren en letterlijk iedereen heeft het over de coronacrisis waarin we zitten. Dit is mede te danken aan een goed opgezette psychologische marketingcampagne waarbij ons gedrag en denken compleet wordt beïnvloed (Rijksoverheid, 2020).

Juist door deze crisis rondom SARS-CoV-2 is er door vele onderzoeken aan het licht gekomen dat diverse voedingsstoffen aan de basis liggen van immuniteit en zijn we meer te weten gekomen over de ernst van het verloop van een daadwerkelijke besmetting en de hoogte van de viral load, etc.

Daarnaast zien we zogenaamde ‘long haulers’, patiënten die langdurig klachten blijven behouden. Dit betreft zeker 10-20% van de SARS-CoV-2-patiënten (UC Davis Health, 2020).

COVID-19, ook wel SARS-CoV-2 Er is nog maar één beeld dat onze mind lijkt te beheersen tegenwoordig en dat is COVID-19, ook wel SARS-CoV-2 genoemd. Het coronavirus SARS - severe acute respiratory syndrome - CoV coronavirus -2 is het virus dat de ziekte COVID-19 kan veroorzaken.

Er zijn veel verschillende soorten virussen, waaronder de zogenoemde ‘coronavirussen’. Voorbeelden van coronavirussen zijn MERS - Middle East Respiratory Syndrome -CoV coronavirus, SARS - severe acute respiratory syndrome -CoV1 en HCoVNL63. Het nieuwe coronavirus heet officieel SARS-CoV-2.

Mutaties binnen het SARS-CoV-2 Binnen deze SARS-CoV-2 zijn alweer allerlei varianten (mutaties) ontstaan op Spike-niveau, zoals de Spike G614 dat D614 heeft vervangen als de dominante pandemische vorm. Met dit eiwit (spike genoemd) dringt het coronavirus het lichaam en de cellen binnen door zich te binden aan de receptor die als een toegang dient en een poort creëert naar binnen in de cel. Het eiwit hecht zich 10 maal beter dan de oorspronkelijke SARS. G614 is geassocieerd met lagere RT PCR Cts, wat duidt op hogere virale last bij patiënten, maar met een mindere ziektelast (Korber & Fischer, 2020).

Dit wordt tegengesproken door Manuel Becerra-Flores, die aangeeft dat er door deze mutatie een hogere ‘case fatality rate’ ontstaat (Manuel Becerra-Flores, 08-2020) RT-PCR-methoden veranderden in de loop van het onderzoek vanwege de beperkte beschikbaarheid van testkits. De eerste methode omvatte extractie van nucleïnezuur en de tweede methode warmtebehandeling (A.S. Fomsgaard, 2020). In december 2020 wordt vanuit Engeland gemeld dat daar een nieuwe mutatie is waargenomen.

Pfizer and BioNTech kondigden aan dat hun vaccin effectief is tegen op zijn minst 19 versies van het virus. Hoe meer mutaties er verder zullen optreden, wat wel te verwachten is, hoe minder het vaccin zal werken. Hetzelfde zien we gebeuren met het griepvaccin, waarbij de effectiviteit in sommige vorige jaren is teruggelopen tot 15-25%.

De rol van vitamine D Het is eigenlijk onvoorstelbaar dat er juist in deze tijd er een website (doenoflaten.nl) bestaat, die totaal inadequate voorlichting geeft en op een duidelijke manier ingaat tegen de wetenschappelijk status van de rol van vitamine D en vitamine B12, die vele

30

N&S REDACTIONEEL

malen verder gaat dan de huidige status. Er wordt aangegeven ‘slikken en niet prikken’, ‘Sommige groepen hebben sowieso al extra vitamine D of B12 nodig, wat diagnostiek overbodig maakt’.

Hier wordt uitgegaan van risicogroepen die algemeen bekend staan (maar deze zijn uitgebreider dan wordt verondersteld). En met slikken bedoelen ze dan de ADH-normen die gelden voor leeftijden en risicogroepen (die te laag zijn). Hiermee wordt door juist niet te testen, voorbijgegaan aan adequate aanvulling die alleen maar geoptimaliseerd kan worden als tevens ook de uitgangspositie (baseline) bekend is. Hieraan gekoppeld zullen ook optimale hoeveelheden gesuppleerd moeten worden, wil je bij kunnen dragen aan het substantieel verhogen van bloedspiegels die in de buurt moeten komen van het benodigde plasmaniveau. Er zijn diverse onderzoeken die het effect laten zien van een deficiënte vitamine D-spiegel in relatie tot infectiegevoeligheid en de ernst van SARS-CoV-2.

Het belang wordt nog eens onderstreept als je in diverse onderzoeken ziet dat vanuit een biochemisch oogpunt gezien, gerelateerd aan een immunofenotype, er veel overeenkomsten met SARS-CoV-2 en een vitamine D-deficiëntie zijn: SARS-CoV-2

Vitamine D-deficientië

Il-6

 

TNF∂

 

IFN

 (laat)



Th1 adaptieve respons  (laat)



ACE2-expressie

 

Coagulatiewerking

 

Overal is de roep om een duidelijk advies te geven over het aanvullend gebruik van vitamine D in Europa. De Engelse regering heeft 2,7 miljoen kwetsbare individuen in Engeland een gratis wintervoorraad van vitamine D aangeboden. Daarnaast loopt er in Londen een 6 maanden durend onderzoek onder ruim 5000 mensen (CORONAVIT) met een orthomoleculair merk en farmaceutische kwaliteit vitamine D3. De helft van de groep krijgt 20 mcg (800IE) en de andere helft krijgt 80 mcg (3200 IE). Dit is een openlabelstudie, dus geen placebogroep (Queen Mary University of London, 2020).

In december is een RCT-studie gestart met 2700 participanten bij wie bij 4 weken inname onderzocht wordt of dit het risico tot ziekenhuisopname en/of dood reduceert bij gediagnosticeerde SARS-Cov-2 patiënten. En of het risico op respiratoire aandoening hiermee wordt verkleind (clinicaltrials.gov, 2020).

Een onderzoek uit Israël dit jaar onder 7807 participanten die en een SARS-CoV-2-test hebben ondergaan en een baseline vitamine D-bepaling hadden, laat zien dat een laag vitamine D-gehalte in bloedplasma een onafhankelijke risicofactor lijkt te zijn voor SARS-CoV-2-infectie en ziekenhuisopname, aldus wetenschappers van de Israëlische HMO Leumit Health Services en de Azrieli Faculteit der Geneeskunde van de Bar-Ilan University (Merzon & Dmitry Tworowsk, 2020).

De onderzoekers kwamen tot hun conclusie met behulp van gegevens van een Israëlisch cohort van 782 SARS-CoV-2 positieve patiënten en 7.025 SARS-CoV-2 negatieve patiënten.

“De belangrijkste bevinding van onze studie was de significante associatie van een laag vitamine D-gehalte in het plasma met de kans op een Covid-19-infectie bij patiënten die werden getest

31

ervan uit dat door het opvolgen van de instructies van het Israëlische Ministerie van Volksgezondheid, patiënten met chronische medische aandoeningen hun sociale contacten aanzienlijk hebben verminderd. Dit zou inderdaad het risico op Covid-19-infectie bij die groep patiënten kunnen verkleinen.”

Een hoge dosis van 60.000 IE per dag gedurende 7 dagen bij ca. de helft van 40 deelnemers in een RCT in orale vorm vitamine D-suppletie om 25 (OH) D naar > 50 ng/ ml te verhogen, hielp bij het bereiken van SARS-CoV-2 RNA-negativiteit bij een groter deel van de asymptomatische vitamine D-deficiënte personen met SARS-CoV-2-infectie samen met een significante afname van inflammatoire marker. SARS-CoV-2 RNA-negativiteit door suppletie met cholecalciferol kan helpen bij het verminderen van de overdrachtssnelheden van de besmettelijke SARS-CoV-2-infectie (Ashu Rastogi, 11-2020).

op Covid-19, zelfs na correctie voor leeftijd, geslacht, sociaaleconomische status en chronisch, mentale en fysieke stoornissen”, zegt dr. Eugene Merzon, hoofd van de afdeling Managed Care van Leumit. “Bovendien was een laag vitamine D-gehalte geassocieerd met het risico van ziekenhuisopname als gevolg van een Covid-19-infectie, hoewel deze associatie niet significant was na correctie voor andere factoren”, voegde hij eraan toe.

Het onderzoek leverde fascinerende bevindingen op: • De analyse toonde aan dat mensen die SARSCoV-2 positief waren, ouder waren dan niet-geïnfecteerde mensen.

• De hogere score vanaf 50-jarige leeftijd kan worden verklaard door aanhoudende sociale gewoonten, in combinatie met verschillende chronische ziekten.

• De ontdekking dat chronische medische aandoeningen, zoals dementie, hart- en vaatziekten en chronische longaandoeningen, die in eerdere onderzoeken als zeer riskant werden beschouwd, niet riskant bleken te zijn als een verhoging van de infectiegraad.

Hij voegde er echter aan toe: “Deze bevinding is sterk vertekend door de strenge beperkingen op sociale contacten die tijdens de uitbraak van Covid-19 aan de hele bevolking werden opgelegd. Daarom gaan we

32

In een weliswaar kleine studie waarbij gemengd vitamine D3 1000 IE, magnesium 150 mg en vitamine B12 500 mcg werd genomen, zagen de onderzoekers dat er onder de slikkers minder mensen zuurstoftherapie na opname in ziekenhuis nodig hadden of intensieve zorg ten opzichte van de groep die niets gebruikte (Chuen Wen Tan, 06-2020).

Nederland blijft zoals gewoonlijk hierin weer achter.

Zeker als het gaat om een bijstelling van de norm of het bij bijzondere omstandigheden adviseren van vitamine D. Ook op de website van thuisarts.nl en elders wordt op geen enkele wijze gerept of je mogelijk meer vitamine D nodig hebt. Ja, in de winter. Maar wanneer is dat voor hen? Wij geven orthomoleculair aan dat het vanaf september tot april noodzakelijk is om extra te suppleren.

Juist in deze periode in ieder geval 50 mcg (2000IE) per dag.

Langdurige last van SARS-CoV-2 of ook wel PVS? Het lijkt erop alsof een infectie een bijdrage kan leveren aan het openbreken van luikjes die eerder gesloten waren, waardoor ziekten die zich onder de werking van het immuunsysteem hebben geschaard en onder de duim werden gehouden, uiteindelijk naar buiten komen en zich melden. Toch kan er nog meer aan de hand zijn.

• Een veel voorkomende theorie over patiënten met langdurige SARS-CoV-2 -symptomen is, dat het virus mogelijk in een kleine mate in hun lichaam achterblijft en het immuunsysteem bezighoudt.

• Een andere theorie is dat hun immuunsysteem nog steeds overdreven reageert, ook al is de infectie voorbij.

• En een derde reden kan zijn dat er geen voldoende immunologisch geheugen achter is gebleven om te beschermen tegen herinfectie. Dit zou

N&S REDACTIONEEL

•

kunnen gebeuren als voor de eerste infectie geen antilichamen of T-cellen nodig waren om te worden opgelost, misschien omdat andere snel ingezette immuunafweermiddelen voldoende waren om het onder controle te houden.

De vierde reden kan zijn dat er een ander virus begeleidend aanwezig is en zorgt voor een ‘disease enhancement’, een versterking van de ziekte.

Veel voorkomende SARS-CoV-2 symptomen van lange dragers bestaan uit een lijst met symptomen die lang is, breed en inconsistent. Voor sommige mensen lijken de blijvende symptomen van het coronavirus niet op de oorspronkelijke symptomen toen ze voor het eerst werden geïnfecteerd met SARS-CoV-2. De meest voorkomende symptomen zijn: Hoesten Aanhoudende, soms invaliderende vermoeidheid Pijn in het lichaam Gewrichtspijn Kortademigheid Verlies van smaak en geur - zelfs als dit niet gebeurde tijdens het hoogtepunt van de ziekte Moeite met slapen Hoofdpijn Hersenmist (brainfog).

Bij hen wordt geen positieve test gevonden.

Dit alles past orthomoleculair gezien uitstekend bij een beeld waar wij in de branche al jaren mee werken en dat is het zogenaamde PVS (Post Viraal Syndroom).

Hierover is een boek geschreven door Ruud Nieuwenhuis en Jan Schilders. Zij hebben hiermee al duizenden patiënten behandeld tijdens hun leven.

Belangrijk is om even wat inzicht te geven aangaande de verschillende vermoeidheidscategorieën die door elkaar worden gebruikt.

ME wordt in een adem genoemd met Chronisch Vermoeidheids Syndroom of PVS en dit is niet correct. Er is toch een differentiatie aan te geven: • Post Viraal Syndroom ontstaat altijd na een virale infectie, waarbij deze sluimerend of reactiverend aanwezig is/blijft.

• CVS kan allerlei oorzaken hebben en kan ook PVS of ME inhouden.

• ME (Myalgische Encephalomyelitis is een ontsteking van hersenen en ruggenmerg) en wordt door de restklachten vaak onder CVS geschaard.

Eigenlijk zijn het op zichzelf staande beelden.

PVS is geen ME, maar ME kan wel PVS zijn. Als CVS een virale oorsprong heeft, noem je het eerder PVS, maar dit is geen officiële term.

“VEEL VOORKOMENDE SARS-COV-2 SYMPTOMEN VAN LANGE DRAGERS BESTAAN UIT EEN LIJST MET SYMP­ TOMEN DIE LANG IS, BREED EN INCONSISTENT.”

van Pfeiffer (Epstein Barr) jaren later opnieuw met dezelfde soort klachten ziek worden. Nee, dit kan niet, wordt er dan regulier gezegd.

Dat is maar de vraag, gezien de hypothesen die hierboven worden beschreven. We zien vaker een minder goede afweer die het beeld als het ware van zolder haalt, waardoor het lichaam soortgelijke of afgeleide klachten ervaart.

Reactivatie van eerdere ziekten in het lichaam Door een verzwakt immuunsysteem bij COVID-19-patiënten kan een reactivering van herpesvirussen in het algemeen (waaronder Herpes simplex 1 en 2), Epstein-Barr en Herpes Zoster (HZ) in het bijzonder uitgelokt worden. Reactivering van herpesviridae komt veel voor bij niet-immuungecompromitteerde patiënten met verlengde MV (mechanische ventilatie) en kan verantwoordelijk zijn voor verhoogde mortaliteit en langere duur van MV op de IC (Pierre Le Balc’h, 08-2020).

Er zijn 8 klinische laboratoria in een multicenterstudie die deze opvallende bevindingen hebben gerapporteerd. Een aantal onderzoekers speculeerden dat een afname van het absolute aantal lymfocyten, vooral CD3 + CD8 + -lymfocyten, als gevolg van SARS-Cov-2-infectie een mogelijke verklaring is voor VZV-reactivering (viroresearch.com, 2020).

In een volgende uitgave hoop ik de rol van andere nutriënten in het licht van SARS-CoV-2 (herstel) te belichten.

Jan Blaauw is orthomoleculair en natuurgeneeskundig therapeut bij Praktijk Blaauw.

Hij is tevens oprichter en hoofddocent van het opleidingsinstituut Ortho Linea.

Het is vaak ook een feit dat mensen met de ziekte

33

De opleiding Orthomoleculaire Voedingsleer & Therapie start in oktober 2021!

Specialisatie in voedings- en suppletieadvies op hbo-niveau Begin oktober 2021 start de praktijkgerichte opleiding Orthomoleculaire Voedingsleer & Therapie van Stichting Educatie Atrium Innovations.

Na het volgen van deze éénjarige post-hboopleiding, bent u in staat om verbanden te leggen tussen klachten en symptomen, en niet optimaal verlopende biochemische processen. Hiermee legt u een fundament om zelfstandig voedingsen suppletieadviezen te kunnen geven die de gezondheid helpen te verbeteren.

Voor wie?

De opleiding is als specialisatie bedoeld voor gezondheidsprofessionals, zoals artsen, diëtisten, fysiotherapeuten, verpleegkundigen, apothekers, natuurgeneeskundigen, therapeuten en mesologen, maar ook voor winkeliers die zich verder willen verdiepen in de orthomoleculaire voedingsleer.

Praktische informatie Studiebelasting De gemiddelde studiebelasting voor de opleiding Orthomoleculaire Voedingsleer & Therapie is 30,5 ECTS-punten (854 studie-uren). Hieronder vallen de lessen, gemiddeld 8 uur zelfstudie per week, het schrijven van een paper en het voorbereiden en maken van het eindexamen.

Lesmateriaal Tijdens de opleiding ontvangt u twee lesmappen met lesmateriaal en twee boeken als aanvulling op de lesstof.

Diploma Studenten die minimaal 15 dagen aanwezig zijn geweest, kunnen deelnemen aan het examen.

Studenten die het examen en het paper succesvol hebben afgerond (5,5 of hoger) ontvangen een diploma.

Een wetenschappelijke basis Elk jaar stelt Stichting Educatie Atrium Innovations het lesprogramma samen op basis van de laatste wetenschappelijke inzichten. Dit gaat in samenwerking met een multidisciplinair team van praktiserende artsen, apothekers, therapeuten en diëtisten. In hun lessen bespreken de docenten diverse ziektebeelden en lichamelijke condities in samenhang met voeding en nutriënten. Omdat de docenten zelf in de praktijk staan, levert dit interessante casuïstiek op in de lessen. De opgedane kennis kunt u dan ook direct integreren in uw werk of gebruiken voor het opzetten van een praktijk.

Wilt u meer weten over de opleiding? Kijk op www.educatie-atrium- innovations.nl.

Onderwerpen De opleiding bestaat uit negen modules van elk twee dagen. De modules vinden maandelijks plaats op vrijdag en zaterdag. De lesdagen beginnen om 9:00 uur en eindigen om 17:00 uur. De docenten gaan in op de relatie tussen voeding(sstoffen) en ziektebeelden zoals darmproblematiek, stress en burn-out, migraine, (voedsel)overgevoeligheden, metabool syndroom, cognitieve problematiek, en hormonale disbalans.

Accreditatie Al meer dan 30 jaar weten gezondheidsprofessionals ons te vinden. Na het behalen van uw diploma bestaat de mogelijkheid om u in te schrijven bij een complementaire beroepsvereniging. Met een lidmaatschap van een beroepsvereniging kunt u in aanmerking komen voor vergoedingen van zorgverzekeraars. Of u wordt toegelaten tot een beroepsvereniging hangt af van hun toelatingseisen.

Dat kan per beroepsvereniging verschillen.

Daarnaast wordt er veel casuïstiek behandeld en is er aandacht voor laboratoriumonderzoek, detoxificatie en vasten, preventie en leefstijl en het opzetten van een eigen praktijk.

Stichting Educatie Atrium Innovations Wormerweg 1, 1311 XA Almere 036-5460930 www.educatie-atrium-innovations.nl

Kosten De kosten voor de opleiding bedragen € 2.975,00 (bij betaling in een keer). Bij betaling in twee termijnen bedragen de kosten € 2.995,00. Dit is inclusief btw, het examen, een uitgebreid biologisch lunchbuffet op de opleidingsdagen en het lesmateriaal.

VOORLICHTING PROVIFORM

De ontwikkeling van Proviform

Hoe Milco van Elsland kansen zag na stevige tegenwind Is het mogelijk om tegenslag om te buigen in een boost voor je bedrijf ? Directeur Milco van Elsland van Proviform kent het antwoord: ‘Ja!’ Hij kreeg het voor elkaar.

Hoewel enkele jaren geleden het huilen hem nader stond dan het lachen. Dat was het moment toen hij hoorde dat zijn bestelling voedingssupplementen zou worden vernietigd. De pallets kwamen uit de VS en werden tegengehouden in een Duitse haven. De producten waren prima, daar ging het niet om. Waar het wel om draaide was Europese regelgeving. De bijgesloten documenten bleken niet helemaal te voldoen. En dat viel ook niet direct op te lossen, dus…

Proviform is gevestigd in Bergen op Zoom. De naam is een vrije samentrekking van de woorden ‘professionele vitamineformules’. Dat ze hun producten zelf ontwikkelen, maakt het mogelijk innovatief te werken en in te spelen op nieuwe inzichten. Het doel is de producten uit te brengen in krachtige en verantwoorde doseringen met een hoge biologische beschikbaarheid.

Ook de werkzaamheid en zuiverheid moeten optimaal zijn. Proviform voedingssupplementen zijn 100% glutenvrij. De donkere, glazen verpakking houdt de producten veel langer vers en beschermt tegen oxidatie.

Daarnaast is glas recyclebaar en dus milieuvriendelijk.

De meeste producten zijn geschikt voor vegetariërs en veganisten.

Het gevoel van wanhoop, boosheid en frustratie bracht Milco tot het besluit de zaken anders te gaan aanpakken. Hij wilde pertinent voorkomen ooit nog slachtoffer te worden van Europese bureaucratie en ging zelf voedingssupplementen ontwikkelen.

Pas later werd hij zich bewust dat hij daarmee had opgepakt waar hij steengoed in bleek en wat zijn passie was.

Hij ging samenwerken met een apotheker die zijn formules zou gaan uitvoeren.

Milco had maar één doel voor ogen, hij zou topproducten gaan leveren. Voor minder zou hij het niet doen. En verkoopcijfers zouden daaraan ondergeschikt zijn. Alles moest perfect. Deze instelling droeg er overigens niet aan bij dat de problemen nu uit de wereld waren, hij maakte het niet gemakkelijk voor zichzelf. En ook niet voor de mensen met wie hij samenwerkte. Zij moesten vaak zuchten omdat hij het alsmaar weer beter wilde hebben. Eerlijk gezegd, werden zij soms een beetje moedeloos van zijn zoektocht naar de ultieme kwaliteit.

Inmiddels zijn ze zo goed op elkaar ingespeeld, dat zijn perfectionisme gelukkig geen probleem meer vormt. Integendeel. Ze zijn helemaal gewend onder leiding van Milco de lat steeds hoger te leggen. Ook kunnen ze met elkaar genieten van het resultaat als ze weer een nieuw supplement hebben gemaakt dat voldoet aan de hoogste eisen van werkzaamheid en veiligheid en dat ze ook nog eens produceren en verkopen voor een zo gunstig mogelijke prijs-kwaliteitverhouding.

Milco: ‘Wat ik altijd zoek, is een product dat optimaal wordt opgenomen. Maar dat zijn tegelijkertijd wel de duurste vormen. Daarbij is het hele assortiment glutenvrij.

Bij één van mijn kinderen heb ik gezien wat glutenintolerantie kan doen, vandaar dat ik extra gemotiveerd ben.’

Proviform behoort sinds kort tot de top 5 van bedrijven met de snelst stijgende verkoop in de branche.

“Wat ik altijd zoek, is een product dat optimaal wordt opgenomen.”

Ga voor meer informatie naar www.proviform.nl

35

PQQ MET ACTIEF VITAMINE B12

Draagt bij aan extra energie & helpt bij vermoeidheid Bonusan PQQ heet voortaan PQQ Energie* en bevat nu vitamine B12. Deze vitamine draagt bij aan de vermindering van vermoeidheid. Pyrroloquinoline quinon (PQQ) is een lichaamseigen stof verwant aan co-enzym Q10. Dit nog relatief onbekende nutriënt komt van nature in kleine mate voor in peterselie, spinazie en kiwi.  Vegetarische capsules met 10 mg PQQ  Nu met 350 mcg actief vitamine B12  *Vitamine B12 ondersteunt het energieniveau

www.bonusan.com/pqq

VOORLICHTING BONUSAN

Waarom de combinatie van vitamine D en vitamine K? Vitamine D en vitamine K zijn belangrijke synergisten: zij versterken elkaar in hun werking. Waar vitamine D zorgt voor normale calciumgehalten in het bloed, zorgt vitamine K voor de opname van calcium op de juiste plaats - in de botten - in plaats van op ongewenste plekken zoals de nieren of de bloedvaten. Bovendien spelen vitamine D en vitamine K een belangrijke rol in veel lichaamsprocessen. Zo draagt vitamine K bij aan een normale bloedstolling en, net als vitamine D, aan het behoud van sterke botten. Vitamine D draagt daarnaast bij aan het behoud van sterke spieren en een sterk gebit en ondersteunt het immuunsysteem.

Dat het een uitdaging is om voldoende vitamine D aan te maken, is algemeen bekend. Dit geldt niet alleen voor de donkere dagen in het najaar, ook in de lente en zomer kan onze lichaamseigen vitamine D-aanmaak tekortschieten. Bij het ontbreken of vermijden van zonlicht wordt vitamine D een essentieel nutriënt.

Helaas is de hoeveelheid vitamine D die via voeding kan worden aangereikt, nooit zo hoog als eigen aanmaak in de huid en kampen we, vaak onbewust, met tekorten aan vitamine D. Een meta-analyse van wetenschappelijke

onderzoeken bewees recentelijk dat het nuttig is vitamine D-suppletie te combineren met vitamine K, omdat deze twee vitaminen samenwerken. Vitamine K kan ook door het lichaam zelf worden aangemaakt. Onze darmflora kan vitamine K2 produceren in de darmen. Een niet-optimaal voedingspatroon en te weinig bewegen hebben echter een ongunstige invloed op de samenstelling van onze darmflora. De aanmaak van vitamine K ligt dan lager dan de dagelijkse behoefte.

Vitamine K vinden we ook in de voeding.

Groene bladgroenten zoals boerenkool, spinazie en peterselie zijn rijke bronnen van vitamine K1. In het lichaam is deze vorm echter relatief slecht opneembaar.

Vitamine K2, met name menaquinon-7, wordt gezien als de meeste efficiënte bron van vitamine K. Deze vorm wordt geproduceerd door bepaalde bacteriën en komt in beperkte mate voor in vlees, zuivel en eieren. Mede om die reden lukt het ons lichaam vaak niet om voldoende vitamine K uit onze voeding te halen.

DE VOORDELEN VAN BONUSAN VITAMINE D3 & K2 Bonusan Vitamine D3 & K2 bevat een hoge dosering van zowel vitamine D als vitamine K, gebaseerd op wetenschappelijke inzichten. De softgels bevatten

75 mcg vitamine D in de vorm D3 en 90 mcg vitamine K als K2. De kleine, prettig slikbare softgels zijn daardoor ideaal inzetbaar als basissuppletie, maar ook als onderdeel van een therapeutisch traject.

HOGE KWALITEIT DANKZIJ BIOLO­ GISCHE ACTIEVE VORMEN VAN VITAMINE D3 EN K2 In al onze vitamine D-producten verwerken wij uitsluitend vitamine D3.

Deze vorm is effectiever in het verhogen van de vitamine D-spiegels dan vitamine D2. Vitamine D3 is, als biologisch actieve vorm, namelijk tot tien keer sterker.

Ook voor vitamine K2 gebruiken we de biologisch actieve vorm menaquinon-7 (MK7), van K2VITAL®. Deze grondstof staat bekend om zijn hoge opneembaarheid en lange halfwaardetijd en maakt dat Bonusan Vitamine D3 & K2 enkel de hoogste kwaliteit grondstoffen bevat.

Om een goede opname in het lichaam te borgen van de vetoplosbare vitaminen D en K, lossen wij deze op in een vetmatrix van extra vierge olijfolie. Bonusan Vitamine D3 & K2 bevat dan ook geen onnodige toevoegingen en geen toegevoegde omega 6-vetzuren. Zo voorkomen we dat het de omega 3 – omega 6-verhouding ongunstig beïnvloedt.

Meer lezen? Download de brochure over Vitamine D3 op Bonusan.nl

37

ONDERSTEUN HET IMMUUNSYSTEEM* VitOrtho helpt!

*

Gezondheidsclaim in afwachting van Europese toekenning (Andrographis)

VOORLICHTING VITORTHO

Vergeten kruiden voor de weerstand Het immuunsysteem beschermt ons tegen schadelijke invloeden van buitenaf.

In de herfst- en wintermaanden kan onze weerstand wel een extra steuntje in de rug gebruiken, want juist in deze periode wordt er meestal een groter beroep gedaan op dit systeem.

Ook planten staan voortdurend bloot aan bedreigingen uit hun omgeving, zoals vraat, beschadigingen, snijwonden of schimmelinfecties. Als onderdeel van hun afweer produceren ze allerlei stoffen om planteneters af te schrikken, indringers onschadelijk te maken en schade te beperken. Het aardige is nu dat van meerdere van deze stoffen is gebleken dat ze ook ons immuunsysteem kunnen ondersteunen. Daarom kan het zinvol zijn om eens naar kruiden te kijken als we de weerstand van ons lichaam willen verhogen. Hier volgt een korte beschrijving van enkele ‘vergeten’ kruiden in relatie tot de weerstand.

“Als onderdeel van hun afweer produceren planten allerlei stoffen om planteneters af te schrikken, indringers onschadelijk te maken en schade te beperken.”

Aloë vera Aloë vera (Aloe bardadensis Miller) is een vetplant die oorspronkelijk waarschijnlijk uit de Nijldelta en Soedan komt. In bijna elke traditionele geneeskunde wordt aloë vera geadviseerd voor een gezonde spijsvertering en voor in- en uitwendige huidverzorging.

Enkele actieve bestanddelen van aloë vera zijn mucopolysachariden (o.a. acemannan en glucomannan), antraquinonglycosiden (vooral aloïne A en B), harsen (aloëresine of aloësine) en bitterstoffen.

Verhoogt de weerstand van het organisme, antioxidant, reinigt het lichaam.

Andrographis Andrographis paniculata (Indiase gentiaan) is een kruid dat zijn oorsprong vindt in India en Sri Lanka en dat al eeuwen wordt gebruikt in de Ayurveda en de Chinese en Thaise kruidengeneeskunde. In India is het kruid beter bekend onder de naam kalmegh en wordt het vanwege de aanwezige bitterstoffen aanbevolen.

Een van de belangrijkste actieve

bestanddelen van andrographis is andrographolide, een diterpeen lacton met een zeer bittere smaak. Verder bevat het kruid nog andere diterpeen lactonen, polyfenolen en flavonoïden.

Activeert het afweersysteem, verzachtende invloed op de luchtwegen, antioxidant.

Chlorella Chlorella is eencellige zoetwateralg die al zo’n 2 miljard jaar op de aarde voorkomt. In 1890 werd de alg ontdekt door de Nederlandse microbioloog Martinus Willem Beijerink. Chlorella bevat een bijzonder scala aan nutriënten: veel proteïnen en vezels, diverse vitaminen, mineralen en vetzuren, en de ‘Chlorella Growth Factor’, een complex van nucleïnezuren en aminozuren. Bovendien is chlorella een belangrijke bron van chlorofyl: het bevat meer chlorofyl dan enige andere plant ter wereld.

Reinigt het lichaam, ondersteunt het immuunsysteem.

Gember Gember (Zingiber officinale) is een van de bekendste en meest gebruikte specerijen ter wereld. In de Ayurveda wordt de gemberwortel al eeuwenlang toegepast ter bevordering van de spijsvertering en ook Griekse, Romeinse en Arabische artsen in de Oudheid adviseerden deze botanical voor een gezonde spijsvertering en een goede maagfunctie.

Tot de actieve bestanddelen behoren sesquiterpene koolwaterstoffen (o.a. zingibereen), gingerolen (o.a. 8-gingerol), de fenolen gingeol en zingerone en het eiwitsplitsend enzym zingibaïne.

Verzachtende invloed op de luchtwegen, activeert het afweersysteem.

Groene thee De bladeren van de theestruik (Camellia sinensis) worden al duizenden jaren gegeten en, gekookt in water, gedronken.

Groene thee is een theesoort waarvan de bladeren niet zijn geoxideerd, zodat alle

39

VOORLICHTING VITORTHO

vooral toegepast ter ondersteuning van de normale werking van het zenuwstelsel (bij 100 mg of meer per dag).

Antioxidant, verhoogt de weerstand.

polyfenolen intact blijven. Het polyfenolgehalte van groene thee is dan ook hoog en ligt rond de 16%. Chinese artsen constateerden al rond het begin van onze jaartelling dat groene thee de concentratie verbetert en de geest helder houdt.

De belangrijkste polyfenolen in groene thee zijn epigallocatechinegallaat (EGCG), epigallocatechine, catechine en quercetine. Daarnaast bevat groene thee een groot aantal vitaminen en mineralen en het is een bron van L-theanine.

Antioxidant, ondersteunt het immuunsysteem, versterkt de levenskracht.

Kattenklauw Kattenklauw (Uncaria tomentosa) komt oorspronkelijk uit de hooglanden van Peru en Chili, maar wordt tegenwoordig in meer tropische landen van Centraalen Zuid-Amerika verbouwd. De schors en wortels van de plant worden al meer dan 2.000 jaar gebruikt door de medicijnmannen van Peruaanse indianenstammen, onder andere voor het behoud van soepele gewrichten en als ondersteuning van de lichaamsafweer. De belangrijkste actieve ingrediënten zijn alkaloïden (POA’s en TOA’s), polyfenolen (catechine, epicatechine, oligomere proanthocyanidinen), triterpenen en fyto-sterolen (bèta-sitosterol).

Verhoogt de weerstand.

selenium en zink, enzymen, vezels, aminozuren, zoals lysine, histidine, tryptofaan en fenylalanine, en ten minste 33 verschillende zwavelverbindingen.

Deze zwavelverbindingen zijn niet alleen verantwoordelijk voor de sterke geur van knoflook maar ook voor de gunstige eigenschappen.

Verzachtende invloed op de luchtwegen, activeert het afweersysteem, antioxidant.

Mucuna De Mucuna pruriens of fluweelboon is een eenjarige tropische klimplant die zijn oorsprong vindt in Zuid-China en Oost-India. De plant brengt paarse boonachtige peulen voort, waarvan de zaden (mucunabonen) rijk zijn aan actieve stoffen. Mucunabonen bevatten een breed scala aan micronutriënten, waaronder alkaloïden (o.a. mucunine en prurienine), saponinen, sterolen, aminozuren, D-chiro-inositol, serotonine, dopamine en genisteïne. De catecholamine levodopa (L-DOPA; L-3,4dihydroxyfenylalanine), een voorloper van dopamine, is het meest prominent aanwezig (7-10%). Daarom wordt mucuna

Panax ginseng De wortels van de Panax ginseng, ook wel Koreaanse of Chinese ginseng genoemd, worden al meer dan 5.000 jaar toegepast ter versterking van de levensenergie, voor de geestelijke veerkracht en voor een groter uithoudingsvermogen. Oorspronkelijk kwam Panax ginseng alleen voor in de bergbossen van Nepal, Noord-China en Noord-Korea, maar tegenwoordig wordt de plant verbouwd in heel China, Korea, Japan en Zuid-Siberië.

De bekendste actieve ingrediënten zijn de ginsenosiden, een groep triterpene saponinen. Verder bevat Panax ginseng fytosterolen (bèta-sitosterol) en diverse vitaminen, mineralen en aminozuren.

Antioxidant, ondersteunt het immuunsysteem, versterkt de levenskracht.

Bij stoffen met een positieve invloed op het immuunsysteem denken we vooral aan vitaminen en mineralen, zoals vitamine C, vitamine A, vitamine D, zink, ijzer of selenium. Van deze nutriënten is bekend dat ze mede zorgen voor de normale werking van het immuunsysteem en het natuurlijk immuunsysteem van de lichaamscellen helpen. Bovengenoemde kruiden passen daar prima bij!

Alle in deze tekst gebruikte gezondheidsclaims in relatie tot kruiden zijn in afwachting van Europese toekenning.

Knoflook Knoflook (Allium sativum L.), de bekende aromatische smaakmaker in de keuken, werd al door de oude Egyptenaren en de artsen Hippocrates en Galenus in de Griekse oudheid aangeraden voor het behoud van een goede gezondheid.

Knoflook bevat een groot aantal nutriënten: vitamine A, B1 en C, mineralen, waaronder germanium, ijzer, magnesium,

40

Ga voor meer informatie over kruiden en andere producten van Vitortho naar www.vitortho.nl

OPLEIDINGEN EN CONGRESSEN

21 mei Expo Houten

Chronische inflammatie

va n d i ag n os e n a a r v o ed i n g Voedingsgeneeskunde.nl, het platform voor gezondheidsprofessionals, organiseert op 21 mei 2021 in Expo Houten het jaarlijkse congres met beurs.

De rode draad zal chronische inflammatie zijn: hoe te diagnosticeren, en hoe te voorkomen en te behandelen met leefstijl en voeding. praktische info U kunt dit event live op 21 mei bijwonen of de presentaties online volgen vanaf de dag na het event (virtueel).

Entree is € 25,- excl. btw.

www.voedingsgeneeskunde.nl/vgbc2021

Orthokennis, uw leverancier van orthomoleculaire kennis Het cursusprogramma voor 2021 is bekend. We zijn erin geslaagd een interessant programma voor u samen te stellen. Uiteenlopende orthomoleculaire onderwerpen zullen aan de orde komen, waarbij we rekening hebben gehouden met verschillende kennisniveaus. Zoals u van ons gewend bent, worden de clinics gegeven door gekwalificeerde professionals en is de informatie goed toepasbaar in de praktijk.

Neurotransmitters: theorie en praktijk Door: Jeroen de Haas Datum: vrijdag 5 maart 2021 Tijdens deze clinic wordt de theorie rondom neurotransmitters besproken. Daarnaast wordt de vertaling gemaakt naar de dagelijkse praktijk zodat u direct met de opgedane kennis aan de slag kunt gaan.

Tevens worden de diverse analysemethoden toegelicht, waaronder laboratorium­ onderzoek en vragenlijsten.

Basisprincipes orthomoleculaire geneeskunde en ondersteuning van darm en lever Door: Olivia Krom Datum: vrijdag 16 april 2021 Tijdens deze praktische clinic neemt Olivia Krom u mee in de basisprincipes van de orthomoleculaire geneeskunde.

Aan bod komen vitaminen, mineralen, spoorelementen, vetzuren en probiotica.

Er zal uitgebreid stil worden gestaan bij de werking en vooral de synergie tussen vitaminen en mineralen. Ook worden de belangrijkste positieve en negatieve interacties met reguliere geneesmiddelen besproken en de orthomoleculaire ondersteuning van de darm en lever.

Te moe: oorzaken en behandeling van langdurige vermoeidheid Door: drs. Selma Timmer Datum: vrijdag 4 juni 2021 Ongewone vermoeidheid is een vaak geuite klacht in de orthomoleculaire praktijk. Wat zijn mogelijke oorzaken van ernstige en/of langdurige vermoeidheid en wat kun je eraan doen?

Alzheimer, dichterbij dan u denkt Door: Jan Blaauw Datum: vrijdag 25 juni 2021 Tijdens deze clinic neemt Jan Blaauw u mee in de achterliggende oorzaken en pathofysiologie van de ziekte van Alzheimer. Ook andere vormen van dementie zullen aan de orde komen. De orthomoleculaire ondersteuning van alzheimer wordt uitgebreid besproken.

Het immuunsysteem: fysiologie en orthomoleculaire ondersteuning Door: drs. Alex Leupen Datum: vrijdag 10 september 2021 Tijdens deze clinic zal de fysiologie van het immuunsysteem uitgebreid besproken worden vanaf de geboorte tot en met de volwassenheid. De veroudering van het immuunsysteem boven het zestigste levensjaar zal aan bod komen en de redenen waarom ouderen kwetsbaarder zijn voor infecties. Verder zullen negatieve invloeden op het immuunsysteem in kaart worden gebracht en de (epi)genetische factoren die hierbij een rol spelen. Tot slot zal besproken worden wat er orthomoleculair mogelijk is om het immuunsysteem te ondersteunen.

Voor meer informatie en om u aan te melden gaat u naar www.orthokennis.nl Heeft u vragen? Neem gerust contact met ons op: telefoon: 075-6408180 e-mail: info@orthokennis.nl.

Auto-immuunziekten en orthomoleculaire ondersteuning Door: drs. Alex Leupen Datum: vrijdag 8 oktober 2021 Auto-immuunziekten komen steeds vaker voor. Wat gebeurt er bij een auto-immuunziekte en welke oorzaken liggen hieraan ten grondslag? Tijdens deze clinic zullen veelvoorkomende aandoeningen als multiple sclerose, reumatoïde artritis, de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa aan de orde komen. Het belang van een gezonde conditie van de darmen zal belicht worden en er zullen diverse nutriënten besproken worden, die een stabiliserende eigenschap op het immuunsysteem hebben.

ADHD, ADD en autisme: diagnostiek en orthomoleculaire ondersteuning Door: drs. Alex Leupen Datum: vrijdag 12 november 2021 Drs. Alex Leupen neemt u mee in de achterliggende oorzaken van ADHD, ADD en autisme bij kinderen en volwassenen.

De relatie tussen neurofysiologie, pathofysiologie, voeding en de darmen als tweede brein wordt uitgelegd. Dankzij de casuïstiek en praktische toelichting kunt u de leerstof effectief toepassen in uw eigen praktijk.

Orthomoleculaire behandeling van postviraal syndroom Door: drs. Jacqueline Elferink Datum: vrijdag 26 november 2021 Veel mensen kampen langdurig met verschillende klachten na een virale infectie, ook wel postviraal syndroom genoemd.

Tijdens deze clinic zal uitgebreid besproken worden wat postviraal syndroom inhoudt en hoe dit met leefstijltips en orthomoleculair advies behandeld kan worden.

Het samenspel tussen hersenen en immuunsysteem

ACTUELE KENNIS EN NIEUWE INZICHTEN: Een adequate werking van het immuunsysteem is in deze tijd van COVID-19 een veelbesproken onderwerp. De wisselwerking tussen brein en immuunsysteem is essentieel voor onze gezondheid.

Op onze thema-pagina Brein & Immuunsysteem leert u: - Hoe de interactie en wederzijdse beïnvloeding tussen deze systemen werkt.

- Welke invloed dat heeft op onze gezondheid en met name op de werking van ons immuunsysteem.

- Hoe u aandoeningen en ziektebeelden oplost die het gevolg zijn van een verstoorde wisselwerking.

Bekijk ons actuele programma van publicaties, bijeenkomsten, webinars en opleidingen op naturafoundation.nl/origins-of-the-brain

CURSUS

DOCENT

(START)DATUM

LOCATIE

MEER INFORMATIE

Orthomoleculair Specialist: Immuniteit (3 dagen)

Erik Schut

15-02-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/imu

Behandelprotocollen: Fibromyalgie

Latoya Boelé

18-02-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/fibro

Orthomoleculair Specialist: Burn-out (3 dagen)

Audrey van Oosten, drs.

23-02-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/burn-out

Orthomoleculair Specialist: Gewicht (3 dagen)

Evert Berkelaar

11-03-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/ogc

Bijscholing: Pijnklachten

Erik Schut

17-03-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/pijn

Masterclass: Maag Lever Darmen

Marijke de Waal Malefijt

19-03-2021

Digitaal

www.sohf.nl/mmld

Behandelprotocollen: Hormonen en Vrouwenklachten

Audrey van Oosten, drs.

07-04-2021

Digitaal

www.sohf.nl/hv

Bijscholing: Intermittent fasting

Evert Berkelaar

12-04-2021

Digitaal

www.sohf.nl/if

Behandelprotocollen: Huid, haar en nagels

Wouter de Jong

12-04-2021

Digitaal

www.sohf.nl/hhn

Orthomoleculair Therapeut (versneld) (12 dagen)

27-05-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/otv

Orthomoleculair Epigenetisch Therapeut (18 dagen)

09-09-2021

Hoofddorp

www.sohf.nl/oet

Scholingsagenda 2021 Met bijzondere aandacht voor:

PNEI - Basismodules 5 modules van ieder 2 dagen PNEI (Psycho-Neuro-Endocrino-Immunologie) is een stroming binnen de gezondheidswetenschappen die relaties onderzoekt en verbanden legt tussen de psyche, het zenuwstelsel, het immuunsysteem en de hormonen in relatie tot gezondheid en ziekte.

Alle modules omvatten klinische en biochemische diagnostiek, interpretaties en praktische toepassingen.

PNEI 1. Basics van Gezondheidswetenschap PNEI 2. De Gut-Brain-Immune as PNEI 3. Methylatie en Genexpressie PNEI 4. De Hormoonassen PNEI 5. Adaptatieleer en Prestatieverbetering

Nieuw 2021!

1-daagse bijscholingen in O.a. Verslaving, Intermittent Fasting, Hoogsensitiviteit, Detoxificatie, Ontstekingsmodulatie en Cosmetische klachten.

Exacte lesdata volgt, houd onze website en social in de gaten.

Scholingsagenda 2021 t/m juni PNEI 2. De Gut-Brain-Immune as * 4, 5 februari 2021 Verslaving 8 februari 2021 Praktijkdag Nutrigenomics Advanced 11 februari 2021 PNEI 3. Methylatie en Genexpressie * 11, 12 maart 2021 Masterclass Nutrigenomics 18, 19 maart 2021 & 22 april 2021

5% korting

op de PNEI modules in 2021

Biochemie & Spiritualiteit 25, 26 maart 2021

Gebruik kortingscode:

N&Spnei21

PNEI 4. De Hormoonassen * 15, 16 april 2021 Van Labonderzoek naar Therapieplan 20, 21 mei 2021

Met bijna 20 jaar ervaring geeft CellCare Academy tal van opleidingen, vakgerichte bijscholingen en masterclasses. Met een rijke ervaring in patroonherkenning en het leggen van verbanden tussen oorzaak en gevolg, maar ook genetica, epigenetica, methylering, functionaliteit van neurotransmitters en science en practice based interventies, heeft CellCare Academy een duidelijke visie op gezondheid en ziekte.

Midden Engweg 43 - 3882 TS Putten - 0341 74 39 93 info@cellcareacademy.nl - www.cellcareacademy.nl

PNEI 5. Adaptatieleer en Prestatieverbetering * 27, 28 mei 2021 PNEI 1. Basics van Gezondheidswetenschappen * 24 en 25 juni 2021 Wist je dat een groot aantal van onze opleidingen ook online te volgen zijn?

Iedere masterclass is afzonderlijk te volgen, maar ze vormen samen ook een geheel. *20% korting bij inschrijving voor alle 5 de modules, 10% korting bij inschrijving voor 4 van de 5 modules

ORTHOMOLECULAIRE SCHOLING VOOR IEDEREEN Beginnen

Bijscholen

Introductiedag

Orthomoleculair

7 daagse

orthomoleculaire

Kinder Consulent

Darmtherapie

Themadag

18 daagse

geneeskunde 6 daagse introductie orthomoleculaire therapie

Vitamine B12 Themadag Hart- en vaatziekten

24 daagse

Themadagen

orthomoleculair Zelfzorgadviseur

Biochemie 1, 2 en 3

Verdiepen

Geregistreerd Darmtherapeut® 4 jarige Beroepsopleiding Orthomoleculair Therapeut

w w w . o r t h o l i n e a . n l

Publicaties Biochemisch Instituut voor Orthomoleculaire Kennis

Het BIOK houdt Ortho-Biochemische kennis scherp door de meest actuele inzichten & laatste wetenschappelijke studies rond onderwerpen zoals MS, Parkinson, gezond ouder worden, ... onder de vorm van een compleet naslagwerk nl. onze publicaties. Deze worden ondersteund door onze verschillende voedingsmodellen: BIOK Voedingsdriehoek, Drankendriehoek, GroenteFruitwijzer en Kinderijsberg.

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

Kijk voor meer info op www.biok.center/publicaties of scan de QR code

Voedingsmanipulaties Atopisch eczeem Kinderen en gezonde voeding Osteoporose, waarheid tot op het bot Drink jezelf in balans Naar een kwaliteitsvolle nachtrust Multiple Sclerose Complementaire ouderenzorg Leaky gut Ziekte van Parkinson Integrale aanpak van prostaataandoeningen Chronische vermoeidheid Hou een oogje in het zeil voor opkomende oogproblemen Ziekte van Alzheimer

Deelt Kennis met Passie

Snel meer energie nodig?

Cell Essentials Powder “De meest volledige multi van Nederland” Het ondersteunt onder andere; 1 de energiestofwisseling 2 tal van processen in het brein 3 de werking van de darmen 4 de lever en galreiniging 5 de weerstand 6 soepele spieren en sterke botten de cellen, met de bescherming tegen 7 invloeden van buitenaf

1

2

3

4

5

6

Met 1 sachet in een glas water of sap ben jij klaar voor je dag

7

Magnesium, vitamine B12, chlorella, curcuma, vitamine C, vitamine D, zink

Ben je gezondheidsprofessional maar nog niet bij ons geregistreerd?

Registreer je gratis en bestel de producten tegen inkoopprijs.

an Sc

Registreer je als gezondheidsprofessional https://cellcare.nl/gezondheidsprofessional

VOORLICHTING CELLCARE

Het nut van een goede multi “Een goede multi ondersteunt tal van processen in het lichaam.”

CELL ESSENTIALS POWDER • • • • • •

bevordert de energiestofwisseling draag bij aan de normale celdeling, DNA-synthese is goed voor het hart, de slijmvliezen (de werking) van de spieren draag bij aan een normale hormoonhuishouding speelt een belangrijke rol bij geestelijke inspanning en activiteit draagt bij aan een normaal geheugen, leervermogen, concentratie en intelligentie.

Het nut van een zorgvuldig samengestelde multi kan niet genoeg worden benadrukt.

In de huisartsen- en specialistengeneeskunde horen we regelmatig: ‘Als je goed eet, heb je geen aanvullingen nodig!’ Deze (verkeerde) aanname heeft nogal wat consequenties voor de maatschappij. Het RIVM publiceerde in januari 2018 namelijk dat er meer dan 9,9 miljoen Nederlanders met één (of meerdere) chronische aandoening(en) waren vastgesteld.

Wij van CellCare zijn experts in het analyseren van klachten en kenmerken in relatie tot voedingsstoffen. Een tekort aan macronutriënten (koolhydraten, eiwitten en vetten) zien we relatief weinig, omdat het volume van onze voeding niet tekortschiet. Wat wel tekortschiet, is de kwaliteit!

Ontoereikende hoeveelheden micronutriënten (meer dan alleen vitaminen en mineralen, ook tal van andere biomoleculen) komen veelvuldig voor en zijn deels een verklaring voor de miljoenen Nederlanders met chronische ontregelingen van de normale orgaanfuncties. We zouden dit zelfs ‘moderne ondervoeding’ kunnen noemen.

De complexiteit van stofwisselingsprocessen in cellen vraagt een combinatie van vitaminen, mineralen, antioxidanten en tal van andere actieve voedingsstoffen. Een goede multi bevat deze biomoleculen, die we micronutriënten noemen, in bio-identieke vormen en juiste hoeveelheden om alle lichaamscellen hun normale functies te laten uitoefenen en om een merkbaar resultaat te behalen.

Een goede multi ondersteunt daarmee tal van processen in het lichaam, waaronder de energiestofwisseling, tal van processen in het brein, synthese van neurotransmitters, metabolisme, de werking van de darm, de lever, de schilklier, het immuunsysteem, hormonen, bloedsomloop, bewegingsstelsel met botten en spieren, en nog veel meer.

Meer dan 20 jaar ervaring met bloedonderzoek naar micronutriënten bij mensen met uiteenlopende gezondheidsvragen laat zien dat er grote mogelijkheden liggen om gezondheidswinst te boeken door gebruik te maken van een kwalitatief goede multi.

CellCare heeft daarvoor op basis van jarenlange ervaring en wetenschappelijke kennis Cell Essentials Powder met 60+ bioactieve en natuurlijke voedingsstoffen ontwikkeld.

Cell Essentials Powder ‘de meest volledige multi van Nederland’

Ga voor meer informatie over de producten van CellCare naar www.cellcare.nl

47

DPP-IV enzym Series

DPP-IV Optimum® Gold

DPP-IV enzym pionier sinds 2010.

Synergetische, maagzuurbestendige en hoog gedoseerde formules met de beste kwaliteit.

DPP-IV Gluten Tri-Phase

DPP-IV Optimum® Gold Basic

PEA 400-DPP-IV Gold®

WWW.EXENDO-EPIGENOMICS.COM

VOORLICHTING

De epigenetica van

ADHD & glutamaat ADHD kun je op meerdere manieren omschrijven. Volgens de reguliere zorg is het een psychische stoornis: mensen met ADHD hebben een afwijking die andere mensen in onze maatschappij niet hebben. De psychiatrie spreekt over ADHD in termen van psychopathologische kenmerken. Dat geeft de indruk dat deze symptomen niet in harmonie zijn met de maatschappij waarin we leven. Klinkt helder en overzichtelijk.

Maar daarom is het nog niet waar! Lucas Flamend kijkt op een andere manier naar ADHD.

Lucas Flamend begon zijn carrière als bachelorziekenhuisverpleegkundige. Twintig jaar geleden startte hij een eigen praktijk als psychotherapeut na een vierjarige opleiding transpersoonlijke psychotherapie.

Als ADHD-ervaringsdeskundige specialiseerde hij zich gaandeweg in de ADHD-problematiek.

Hij merkte dat de psychische klachten van ADHD gepaard gaan met lichamelijke klachten.

Na een aantal opleidingen – onder meer voor EEG-analist in Amerika en orthomoleculaire geneeskunde in Nederland – is hij zich meer gaan richten op de fysieke oorzaken van ADHD. Zo kwam hij uit bij de epigenetica, een tak van de geneeskunde die vijftien jaar geleden nog in de kinderschoenen stond. Eind 2019 kwam zijn tweede boek uit De epigenatica van ADHD & glutamaat.

Lucas Flamend: “In de twintig jaar dat ik me heb verdiept in ADHD, heb ik een lange weg afgelegd. Voordat ik aan die weg begon, dacht ik dat ADHD werd veroorzaakt door genetische afwijkingen. Het makkelijke aan die overtuiging was, dat ik geen actieve rol hoefde te spelen in de film van mijn leven.

Ik liet de film gewoon afspelen in de veronderstelling dat alles op voorhand was geregisseerd. Het is een soort machteloosheid die ik nu nog wel eens zie bij mensen die zijn gediagnosticeerd met een psychische stoornis. De aandoening is hun overkomen en ze voelen zich niet bij machte of het komt zelfs niet bij hen op, er iets aan te veranderen.

Gevolg is dat mensen de regie van hun leven in handen leggen van anderen, artsen bijvoorbeeld, hun baas of hun partner. Iemand die de regie uit handen geeft, verliest niet alleen de controle, maar evolueert ook niet in het proces van bewustwording en legt de verantwoordelijkheid bij anderen.

Wat ik met mijn boek hoop te bereiken, is handvatten te geven waarmee mensen de regie weer in eigen hand kunnen nemen.“

afbouwen van psychofarmaca en de glutamaat-problematiek. Het boek geeft hulpverleners en mensen die zich willen verdiepen in de dynamiek van oorzaak en gevolg, duidelijke uitleg en handvatten.

Lucas Flamend formuleert ADHD als een eigenschap bij mensen binnen een maatschappij die zelf ADHD-kenmerken vertoont. Kinderen erven hooguit de aanleg voor een bepaalde eigenschap, niet de aandoening. Door veranderingen in levensstijl door te voeren, is het mogelijk ADHD-symptomen voor een groot deel positief te beïnvloeden.

De inhoud van dit boek is gebaseerd op de meest recente wetenschappelijke inzichten. Het omvat onder meer een voedingstappenplan en een praktische handleiding om geneesmiddelen en drugs af te bouwen en herstel te bevorderen.

De epigenatica van ADHD & glutamaat Lucas Flamend Uitgeverij BrainQ Publishing ISBN: 9789082922110

De epigenetica van ADHD en glutamaat is een onmisbare handleiding voor de behandeling van ADHD, verslavingen,

Ga voor meer informatie over opleidingen en het boek naar: www.brainq.nl

49

S-adenosylmethionine (SAMe)

S-adenosylmethionine (SAMe) is een lichaams­eigen stof die wordt aangemaakt vanuit het zwavel bevattende aminozuur L-methionine en adenosinetrifosfaat (ATP).

Het enzym SAMe-synthetase katalyseert de verbinding tussen adenosine, afkomstig van ATP en het aminozuur methionine. Soms wordt SAMe aangeduid als geactiveerd methionine. SAMe vervult een centrale rol in meer dan 100 biochemische omzettingsreacties in vrijwel alle lichaamscellen (Chiang, 1996, Janicak, 1988, Bottiglieri, 2002).

SAMe is een bron van zwavel en methylgroepen.

Na het doneren van een methylgroep kan het verbruikte SAMe worden hergebruikt, in de homocysteïne/S-adenosylmethionine cyclus. Deze cyclus hergebruikt met behulp van enzymen SAMe en zorgt ervoor dat er voldoende methylgroepen beschikbaar zijn voor onder andere DNA-methylatie. De cyclus is afhankelijk van de aanwezigheid van foliumzuur en vitamine B12.

De methylgroepen die SAMe kan doneren, zijn van belang in een groot aantal stofwisselingsprocessen waaronder de omzetting en/ of aanmaak van hormonen, neurotransmitters, nucleïnezuren, eiwitten en fosfolipiden (Hyland, 1994, Friedel, 1989). Daarnaast is SAMe een voorloper van glutathion, een belangrijke antioxidant vooral voorkomend in lever- en rode bloedcellen (Loguercio, 1994).

Een gezond volwassen individu maakt dagelijks enkele grammen SAMe aan, afkomstig uit de afbraak van het in eiwitten voorkomende aminozuur methionine. Naarmate de mens ouder wordt en bij ziekte neemt het vermogen om SAMe aan te maken af. Methyleringsreacties kunnen daardoor minder goed verlopen.

Verlaagde SAMe-waarden worden gevonden bij verschillende aandoeningen zoals leveraandoeningen, depressies en alzheimer (Hao 2016, Morrison 1996, Lu 2012).

WERKINGSMECHANISME EN FUNCTIE Methylering SAMe functioneert als methyldonerende cofactor in enzymen die een rol spelen bij de

50

aanmaak van neurotransmitters (serotonine, adrenaline, noradrenaline, dopamine), diverse eiwitten, hormonen, zoals melatonine, en fosfolipiden (fosfatidylcholine, fosfatidylserine).

Methylering van DNA reguleert het activeren en inactiveren van genen, waardoor de productie van gespecialiseerde eiwitten gestimuleerd of juist geremd wordt.

Transsulfurering SAMe is een voorloper van de zwavelhoudende aminozuren cysteïne en taurine, evenals van het tripeptide glutathion, een zeer belangrijk antioxidant vooral in de lever. SAMe wordt eerst omgezet in S-adenosyl-homocysteïne en vervolgens in cysteïne, glutathion en taurine.

Polyamines SAMe en arginine katalyseren de productie van diverse stoffen die belangrijk zijn voor celgroei en celdifferentiatie, zoals spermine, spermidine en putrescine. Polyamines binden DNA en reguleren de genexpressie. Ze verhogen de vloeibaarheid (flexibiliteit) van celmembranen en repareren DNA. De flexibiliteit van celmembranen wordt gedeeltelijk ook gereguleerd door fosfatidylcholine, een voor de celmembranen zeer belangrijke stof die ontstaat wanneer methylgroepen worden overgebracht van SAMe naar bepaalde fosfolipiden. Fosfatidylcholine draagt bij aan de souplesse van celmembranen, waardoor de receptoren in de celmembraan toegankelijk blijven en transporteiwitten, die stoffen over de membraan kunnen transporteren, goed blijven functioneren. Op deze manier kan de celmembraan via receptoren op de membraan signalen blijven doorgeven (Bottiglieri, 2002, Lu, 2012) AANMAAK, AANVOER EN BRONNEN VAN SAME Er zijn geen voedingsbronnen van SAMe. De lichaamseigen aanmaak van SAMe hangt af van de aanwezigheid van methionine en van de cofactoren vitamine B12 en foliumzuur.

Methionine, een zwavelhoudend essentieel aminozuur, komt voor in vis (zalm en garnalen) vlees en groente (broccoli, groene erwten, spruitjes, spinazie), ei, volkorenbrood en rijst.

Methionine is een apolair (hydrofoob)

N&S REDACTIONEEL

zwavelbevattend aminozuur dat door het lichaam gebruikt kan worden voor de aanmaak van eiwitten en andere biomoleculen, waaronder het antioxidant glutathion en SAMe. Methionine kan ook worden omgezet in homocysteïne, een tussenproduct in het SAMe- en aminozuurmetabolisme. Bij een tekort aan cofactoren ontstaat er een hyperhomocysteïnemie dat in verband wordt gebracht met hart- en vaatziekten (Ganguly 2015, Blom 2011).

Naast methionine leiden tekorten aan de vitamine B12, foliumzuur en vitamine B6 tot een verminderde aanmaak van SAMe. Deze B-vitaminen spelen een cruciale rol in de methyleringscyclus.

Voedingsbronnen van vitamine B12 zijn voornamelijk dierlijke producten waaronder vlees, vis, melkproducten en eieren.

Foliumzuur komt voor in bladgroenten zoals spinazie, boerenkool, rucola en sla. Ook broccoli, fruit en volkorenproducten zijn rijke bronnen van foliumzuur.

“SAMe functioneert als methyldonerende cofactor in enzymen die een rol spelen bij de aanmaak van neurotransmitters, diverse eiwitten, hormonen, zoals melatonine, en fosfolipiden.”

STOFWISSELING Opname Uit dierexperimenteel onderzoek blijkt dat SAMe wordt opgenomen in het deel van de dunne darm, het duodenum. De mate van opname en de biologische beschikbaarheid variëren tussen de verschillende toedieningsvormen. Orale inname van SAMe in oplopende doseringen (400 mg, 600 mg, 1000 mg) leidt tot stijgende plasmaspiegels (Bottiglieri 1997).

SAMe wordt het beste opgenomen in een lege maag; 30 tot 60 minuten vóór de maaltijd of twee uur na de maaltijd (Galicia, 2016).

Op grond van studies met radioactief gelabelde tracers blijkt dat oraal ingenomen SAMe geleidelijk wordt omgezet, waarbij methyl-, zwavel- en stikstofhoudende aminopropylgroepen worden toegevoegd aan onder meer aminozuren en fosfolipiden.

Distributie Verschillende klinische onderzoeken geven aan dat SAMe niet alleen in bloedplasma terecht komt, maar ook in hersen- en in gewrichtsvloeistof. SAMe lijkt niet significant te binden aan plasma-eiwitten (Stramentinoli, 1987).

Metabolisme Orale inname van SAMe gedurende 6 weken leidt tot stijging van SAMe en S-adenosylhomocysteïne (Mischoulon, 2012).

Na het doneren van een methylgroep wordt SAMe

via S-adenosylhomocysteïne omgezet in homocysteïne. Uit homocysteïne kan SAMe worden terug gevormd. Daarbij wordt homocysteïne eerst omgezet in methionine, doordat het een methylgroep krijgt van een van foliumzuur afgeleide verbinding: 5-methyltetrahydrofolaat (5-MTHF). Vitamine B12 treedt daarbij op als cofactor. Een functionele deficiëntie van foliumzuur of vitamine B12 leidt dan ook tot een verhoogd homocysteïnegehalte.

Uitscheiding SAMe wordt uitgescheiden via urine en feces (Friedel 1989). Na orale inname wordt 34% tot 40% van de dosis uitgescheiden in de urine.

BEHOEFTE EN TEKORTEN SAMe-status Verschillende aandoeningen kunnen bijdragen aan verhoogde SAMe-behoefte, bijvoorbeeld door verminderde biochemische aanmaak, verhoogde omzetting en/of verbruik. De SAMe-status kan gemeten worden in bloedplasma of serum en soms in hersenvloeistof. De metingen zijn echter onconventioneel in standaardlabtests.

Klinische verschijnselen van een tekort aan SAMe kunnen zich voordoen zonder afwijkende laboratoriumwaarden. SAMe is van groot belang voor de productie van biomoleculen (neurotransmitters, fosfolipiden, desoxyribonucleotiden, ribonucleotiden, creatine, carnitine) die wijdverbreid voorkomen in talloze lichaamscellen. De endogene (lichaamseigen) aanmaak en biologische beschikbaarheid van SAMe is vaak niet optimaal; sterker nog bij enkele aandoeningen zijn tekorten aangetoond. Hoewel SAMe een bioactieve vorm is van L-methionine, is suppletie met alleen L-methionine onvoldoende om de SAMe-aanmaak te stimuleren.

Risicogroepen Een ongezond voedingspatroon, gekenmerkt door een hoge inname van bewerkt voedsel en dus een gebrekkige inname van nutriënten zoals aminozuren en B-vitaminen (m.n. B6, B12 en foliumzuur), overmatig alcoholgebruik en aandoeningen van het spijsverteringsstelsel (colitis ulcerosa, ziekte van Crohn) leiden mogelijk tot een SAMe-tekort.

Bij het ouder worden neemt de algehele homeostase af. Dit heeft invloed op de spijsvertering, opname, verwerking en eliminatie van nutriënten. Daarnaast vermindert de aanmaak van complexe moleculen en neemt de efficiëntie van omzettingsprocessen af.

Andere risicogroepen met een mogelijk tekort aan SAMe zijn zwangere vrouwen, mensen met eetstoornissen en degenen die roken.

SUPPLETIE SAMe als voedingssupplement wordt geoogst uit gistcelculturen. Tijdens de fermentatie wordt

51

uitsluitend de bruikbare S,S-vorm van SAMe gemaakt. De R,S-isomeer heeft een andere, gespiegelde ruimtelijke configuratie. Deze andere vorm is onwerkzaam in het menselijk lichaam. Bij de productie en opslag is het onvermijdelijk dat ongeveer 20% van de S,S-vorm zich omvormt tot de R,S-vorm. Daarna ontstaat een evenwicht.

“De orale vorm van SAMe kan worden toegepast op bepaalde vormen van depressie, kraakbeenslijtage (osteoartritis), slijmbeursontsteking, peesontsteking, leveraandoeningen en hart- en vaat-

Daarnaast is het belangrijk dat de SAMe wordt gestabiliseerd. Onbeschermde (kristallijne) SAMe is erg gevoelig voor warmte en vocht en zal snel zijn werking verliezen (Hoogland, 2007). Om SAMe te stabiliseren wordt een tosyl-en sulfaatgroep toegevoegd om SAMe te stabiliseren tegen isomerisatie en ontbinding. Het actieve S-adenosyl-L-methionine bevindt zich vaak in tabletvorm voorzien van een maagzuurresistente coating.

Naast de orale vorm van SAMe zijn in klinische onderzoeken ook intraveneuze en intramusculaire vormen gebruikt.

ziekten. ”

TOEPASSINGEN De orale vorm van SAMe kan worden toegepast op bepaalde vormen van depressie, kraakbeenslijtage (osteoartritis), slijmbeursontsteking, peesontsteking, leveraandoeningen en hart- en vaatziekten. Naast de orale vorm van SAMe worden in klinische studies soms ook intraveneuze en intramusculaire toedieningsvormen toegepast.

Osteoartritis SAMe is effectief bij de behandeling van kraakbeenslijtage. Op grond van in-vitrostudies is aangetoond dat SAMe-suppletie de concentratie van proteoglycanen kan verhogen; dit zijn belangrijke bouwstoffen van kraakbeen.

SAMe kan pijnklachten en ontstekingsprocessen verminderen en bewegingsfuncties verbeteren. Enkele klinische onderzoeken tonen aan dat orale SAMe net zo effectief is

52

als niet-steroïdale anti-inflammatoire middelen (NSAIDs).

Hoewel de inwerktijd van SAMe langer is dan die van medicatie, zijn er geen noemenswaardige bijwerkingen van SAMe. Dit is wél het geval bij gebruik van NSAIDs. Depressies SAMe vervult een belangrijke rol in het centrale zenuwstelsel. SAMe is indirect nodig voor de aanmaak van de myelineschede rondom zenuwuitlopers, de aanmaak van enkele neurotransmitters en fosfolipiden. Daarnaast verbetert SAMe de binding van neurotransmitters aan hun receptoren (Bell 1994).

Bij patiënten met gevoelens van depressiviteit blijken SAMe-niveaus vaak lager. Enkele overzichtsstudies (systematische review, meta-analyse), waarin klinische onderzoeken met elkaar worden vergeleken, tonen aan dat SAMe minstens zo effectief of effectiever is dan tricyclische antidepressiva. Bovendien werkt SAMe sneller en gaat het niet gepaard met de bijwerkingen waar veel antidepressiva om bekend staan. Patiënten met endogene depressies, depressies zonder duidelijk aanwijsbare externe oorzaak, reageren goed op SAMe. Leveraandoeningen SAMe wordt voornamelijk aangemaakt en ook gebruikt in de lever (Cantoni, 1952). Via transsulfuratiereacties bevordert SAMe de aanmaak van glutathion, de lichaams­ eigen bestrijder van vrije radicalen. Deze lichaamseigen antioxidant vervult in de lever een rol bij de ontgifting (Bottiglieri 2002). SAMe-suppletie draagt bij aan gunstige glutathiongehaltes en kan zodoende worden toegepast bij de behandeling van verschillende leveraandoeningen, zoals levercirrose en hepatitis (Arteel, 2004). Glutathiongehaltes in de lever en in de rode bloedcellen stijgen na orale inname van SAMe (Loguercio, 1994).

Intrahepatische cholestase Orale suppletie met SAMe kan ondersteuning bieden bij de behandeling van intrahepatische cholestase dat een gevolg kan zijn van acute en chronische leveraandoeningen en/of zwangerschap. Hierbij kan o.a. worden gedacht aan: aangeboren afwijkingen van de galwegen, tumoren van lever, galweg of alvleesklier, hepatitis, galstenen. Daarnaast blijkt SAMe, vergeleken met bèta-mimetica, het aantal te vroeg geborenen bij zwangere vrouwen en cholestase te verminderen (Binder 2006, Frezza 1993).

N&S REDACTIONEEL

“SAMe heeft synergisten nodig, die in een goed multivitaminepreparaat gevonden worden.”

Hart- en vaatziekten Verlaagde SAMe-bloedplasmaspiegels worden in verband gebracht met hart- en vaatziekten (Loeher 1996, Obeid 2009). Toediening van SAMe aan gezonde mensen laat gunstige effecten zien op 5-methyltetrahydrofolaat, dat een essentiële rol speelt in het homocysteïne metabolisme.

SAMe-suppletie kan dus worden toegepast bij het verlagen van gestegen homocysteïneniveaus (Loehrer 1997).

Fibromyalgie Sommige fibromyalgiepatiënten ondervinden baat bij gebruik van SAMe. Studies suggereren dat SAMe effectief is bij het verlichten van sommige FMS-symptomen, waaronder pijn, ochtendstijfheid, verminderde het aantal pijnpunten en verlicht stemmingsstoornissen, gevoelens van neerslachtigheid en depressiesymptomen (Sarac 2006). Andere overzichtsstudies geven aan dat SAMe pijn- en vermoeidheidsklachten kan verlichten en slaap kan verbeteren. Uit klinisch onderzoek blijkt dat SAMe, vergeleken met placebo of transcutaneus electrical nerve stimulation (TENS), de symptomen kan verminderen.

CONTRA-INDICATIES Voorzichtigheid is geboden bij patiënten met een bipolaire stoornis. Deze mensen kunnen door gebruik van SAMe in een manische fase terechtkomen. Die kan ook optreden bij gebruik van gangbare antidepressiva. Een typische kenmerk is het vertonen van een ziekelijke opgewektheid, die samenvalt met sterke ongeremdheid in psychisch functioneren.

Deze toestand is omkeerbaar en verdwijnt na het stoppen van SAMe-suppletie.

DOSERING Om SAMe-suppletie effectief op te bouwen is een hogere startdosering nodig. Bouw de dosering over enige tijd geleidelijk op tot 800-1200 mg per dag. Opbouw van dosering voorkomt misselijkheid en gastro-intestinale storingen. Na een aantal weken de hoge startdosering te hebben volgehouden kan worden overgegaan op de onderhoudsdosering. Voor de meeste aandoeningen is een onderhoudsdosering van 200 tot 600 mg actief SAMe per dag voldoende.

Bij specifieke aandoeningen kunnen hogere functionele doseringen van therapeutische waarde zijn.

bij aangegeven doseringen is veilig. Er is geen toxiciteit gerapporteerd. Dat blijkt uit klinische studies met een totale populatie omvang van 22.000 patiënten en een studieduur uiteenlopend van enkele dagen tot en met 2 jaar. Ook gebruik bij kinderen is veilig. Over het gebruik bij zwangerschap en lactatie zijn onvoldoende gegevens bekend. Zwangere of lacterende vrouwen die eventueel SAMe willen gebruiken, dienen een arts te raadplegen.

Suppletie met SAMe kan als veilig worden beschouwd. In voedingssupplementen is de toegestane hoeveelheid wettelijk beperkt tot maximaal 1600 mg per dag.

BIJWERKINGEN Over het algemeen worden verschillende SAMe-doseringen goed getolereerd. Bij langdurig gebruik van zeer hoge doseringen (1600 mg) kunnen bijwerkingen ontstaan. Symptomen zijn hoofdpijn, misselijkheid, diarree of constipatie en droge mond.

INTERACTIES SAMe kan mogelijk een interactie aangaan met enkele geneesmiddelen, supplementen en kruiden: • Antidepressiva • geneesmiddelen die het serotoninegehalte verhogen • medicijnen met een serotonerge werking • MAO-remmers • Levodopa (L-dopa) • Vitamine B6, B12 en foliumzuur SYNERGISTEN EN ONDERSTEUNENDE STOFFEN SAMe heeft synergisten nodig, die in een goed multivitaminepreparaat gevonden worden. Daarnaast wordt aangeraden minimaal twee gram vitamine C en een onderhoudsdosis omega-3 per dag te nemen.

Voor een goed functionerende methylatiecyclus is het belangrijk om voldoende vitamine B12, B6 en foliumzuur te suppleren. Zowel vitamine B12 als foliumzuur spelen een rol in de omzetting van homocysteïne naar methionine. Vitamine B6 is belangrijk voor de vorming van cysteïne uit homocysteïne. Cysteïne kan uiteindelijk worden omgezet in glutathion.

Zonder deze belangrijke cofactoren zou homocysteïne opstapelen in het bloed, hyperhomocysteïnemie, wat leidt tot weefselschade waardoor een verhoogde kans bestaat op onder andere hart- en vaatziekten, trombose en herseninfarcten.

VEILIGHEID Oraal, intraveneus en intramusculair gebruik van SAMe

Dit artikel is mogelijk gemaakt door Natura Foundation. Referenties kunnen bij de redactie opgevraagd worden.

53

NIEUW VAN EPIGENAR

®

ZUID-AMERIKAANSE KRUIDENTINCTUREN NIEUW!

Met één van de grootste diversiteit ter wereld, is het Amazone-regenwoud een buitengewoon rijke bron van heilzame planten. De nieuwe kruidentincturen van Epigenar® worden voornamelijk bereid uit geselecteerde planten die al eeuwenlang worden gebruikt door de Indianen van Peru en Brazilië. Om materialen van de beste kwaliteit te verkrijgen, werken we nauw samen met ecologisch verantwoorde kruidenleveranciers en worden grondstoffen volgens strikte richtlijnen verwerkt. Wij bieden het beste van het regenwoud in praktisch toepasbare tincturen, waarbij de gekalibreerde druppelaar garant staat voor gemakkelijke afgifte.

Neem contact met ons op voor een compleet productoverzicht van dit nieuwe assortiment.

TS Health Products | Gelreweg 9 | 3843 AN Harderwijk | Info: 0341 - 46 21 46 | info@tshealthproducts.nl

VOORLICHTING TS HEALTH PRODUCTS

BACHBLOESEMS: een vriendelijke helpende hand van de natuur

Filosofie van dokter Bach: “Om in goede gezondheid te verkeren, moet men in harmonie zijn met zijn ziel.”

Omdat we best wel wat hulp kunnen gebruiken om al onze emoties te kunnen beheersen, bestaan er doeltreffende natuurlijke supplementen, die onze traditionele middelen aanvullen.

BACHBLOESEMS Bachbloesems hebben als streven een positieve kijk op het leven, een lekker en fit gevoel en een gezonde geest in een gezond lichaam. De geheel natuurlijke bachbloesems helpen onze gemoedsstemmingen bij bepaalde gebeurtenissen in de loop van de dag beter in evenwicht te houden en in harmonie te blijven met onszelf. Je kunt ze zien als katalysatoren waardoor ons organisme weer in evenwicht komt. Een vriendelijke helpende hand van de natuur om ons emotioneel evenwicht te hervinden en vrolijk en vol vertrouwen vooruit te kijken.

EDWARD BACH Edward Bach werd in 1886 in Wales geboren en wijdde zich in de jaren 1920-1930 aan medisch onderzoek. Als huisarts en befaamd chirurg, homeopaat, bacterioloog en immunoloog bestudeerde hij aandachtig de gedragingen van de mensen, hun persoonlijkheid en gemoedsstemmingen. Bij zijn onderzoek stelde hij vast dat emoties een merkbare invloed hadden op onze geestelijke en lichamelijke gezondheid. Hij stelde dan ook de volgende filosofie: “Zo lang ziel, lichaam en geest een harmonisch geheel vormen, kan niets ons deren.” Bach heeft de laatste tien jaar van zijn leven gewijd aan het ontwikkelen van 38 bloesemtincturen die ons helpen onze emoties beter in evenwicht te houden en ons één te voelen met ons leven. Deze tincturen genieten nu wereldwijde bekendheid onder de naam “Bach Original Flower Remedies” en zijn herkenbaar aan de handtekening van Bach op de verpakking.

RESCUE Bach ontwikkelde ook een speciale combinatie van bloesems voor noodsituaties die hij “Rescue” noemde. Deze combinatie bevat vijf bloesems, t.w.

Impatiens, Star of Bethlehem, Cherry Plum, Rock Rose en Clematis. Het is een uitstekende mix van bloesemessences die bij kan dragen het evenwicht te herstellen wanneer men zich gespannen voelt. De toevoeging van vitamine B5 (en B12) in Rescue Plus ondersteunt in stresssituaties en kan helpen plotselinge noodsituaties kalm en rustig het hoofd te bieden. Preventief voorafgaand aan een stressvolle gebeurtenis (bijvoorbeeld een examen, trouwdag, presentatie) wordt deze combinatie van bloesems eveneens veel toegepast. Er is ook een crème beschikbaar, waaraan door Edward Bach naast de eerder vijf genoemde bloesems

ook Crab Apple werd toegevoegd, vanwege de reinigende invloed. De crème wordt veelal gebruikt als eerstehulpcrème in situaties waarbij de huid gestrest kan raken.

TS HEALTH ACADEMY Dr. Bach geloofde dat we zelf verantwoordelijk zijn voor ons eigen welbevinden.

Hij wilde anderen leren om zichzelf te helpen. Hij publiceerde zijn ontdekkingen aangaande de bloesems altijd snel en bleef tot aan zijn dood zijn werk herzien en gaf vele lezingen. Deze overdracht van kennis wordt tot op heden in al zijn eenvoud voortgezet door verschillende bachtrainers, in samenwerking met het Internationale Bach Opleidingscentrum.

Hiervoor kunt u terecht bij de TS Health Academy. De cursussen zijn officieel erkend door het Bach Centre. Kijk voor meer informatie op www.tshealthacademy.nl.

Voor meer informatie: TS Health Products Gelreweg 9 3843 AN Harderwijk Infolijn: 0341- 46 21 46 (kantooruren) E-mail: info@tshealthproducts.nl

“Bachbloesems hebben als streven een positieve kijk op het leven, een lekker en fit gevoel en een gezonde geest in een gezond lichaam.”

Kijk voor het complete productassortiment op www.bachrescue.nl.

55

Krachtig de winter door Wanneer de R in de maand komt loop je meer risico op een verkoudheid of griepje. Slim is om gedurende deze periode je immuunsysteem extra te ondersteunen. Dat doe je door flink veel antioxidanten binnen te krijgen in de vorm van groente en fruit. Maar ook verschillende supplementen kunnen je hierbij helpen. Voornamelijk van Vitamine C is bekend dat dit een boost geeft aan je weerstand. Mattisson heeft verschillende varianten Vitamine C in haar assortiment. Van goed opneembare Vitamine C supplementen tot superfoods die van zichzelf enorm rijk zijn aan Vitamine C.

universalhealthstyle

VITAMINE C POEDER

BIO CAMU CAMU POEDER

AMLA BERRY

BIO CAMU CAMU 500 MG

AQUASOME™ LIPOSOMAAL VITAMINE C mattisson.eu

VITAMINE-C GEBUFFERD

VOORLICHTING MATTISSON

Krachtig de winter door met de supplementen van Mattisson

Gedurende de maanden waarin een R voorkomt, loop je meer risico op een verkoudheid of griepje. Het is slim is om gedurende deze periode je immuunsysteem extra te ondersteunen. Dat doe je door flink veel antioxidanten binnen te krijgen in de vorm van groente en fruit, regelmatig te bewegen en te zorgen voor genoeg ontspanning. Gelukkig zijn er ook verschillende supplementen die je hierbij kunnen helpen. De bekendste van de supplementen die een boost geven aan je weerstand, is vitamine C. Mattisson heeft verschillende varianten vitamine C in haar assortiment. Van goed opneembare vitamine C-upplementen tot ‘superfruits’ die van zichzelf rijk zijn aan vitamine C. Antioxidanten zijn stofjes die onze lichaamscellen beschermen tegen schade door vrije radicalen van buitenaf. Vrije radicalen ontstaan bijvoorbeeld wanneer iemand ziek is, chronische stress ervaart, te intensief sport, maar ook tijdens de verbranding van de voeding die we tot ons nemen.

Bekende ‘superfruits’ met een rijk gehalte aan vitamine C zijn Amla en Camu camu.

Amla is een eetbare vrucht, zuur van smaak en oorspronkelijk afkomstig uit India waar deze vrucht zelfs in verschillende beautyproducten gebruikt wordt. Amla werkt in het lichaam namelijk als antioxidant en ondersteunt daarmee het gezond ouder worden.

Het poeder is afkomstig van de Amla-vrucht en bevat wel 720 mg vitamine C per 100 gram. Camu camu is een besje, met een erg

zure smaak en oorspronkelijk afkomstig uit het Amazonegebied. Onze Camu camupoeder en -capsules bevatten wel 12 gram vitamine C per 100 gram.

Naast deze ‘superfruits’ heeft Mattisson een vitamine C-poeder, gebufferde vitamine C-capsules en een liposomale vorm van vitamine C in haar assortiment. De vitamine C-poeder bestaat voor 100 % uit ascorbinezuur. Onze gebufferde vitamine C is gebonden aan calcium met als voordeel dat deze minder irritatie geeft aan maag en darmen ten opzichte van ascorbinezuur.

De liposomale vitamine C is de superieure variant binnen onze serie; deze variant is het best en het snelst opneembaar in ons lichaam. Voordeel is dat deze vloeibaar is en dus ook ideaal is voor mensen die slecht kunnen slikken.

Vitamine C bevordert de weerstand tijdens en na zware lichamelijke inspanning, is gunstig voor de vorming van collageen en daarmee de bloedvaten, het kraakbeen, het tandvlees, de huid en tanden, ondersteunt het energieniveau, de normale werking van het zenuwstelsel, draagt bij aan de geestelijke veerkracht, helpt het immuunsysteem, beschermt tegen vrije radicalen, helpt bij vermoeidheid en moeheid en verhoogt de ijzeropname.

Ga voor meer informatie over de producten van Mattisson naar mattisson.eu

57

N&S REDACTIONEEL

De rol van PQQ bij depressieve klachten

“In de top 10 van de voedingsmiddelen met de hoogste concentratie aan PQQ staan onder andere gefermenteerde sojabonen, peterselie, groene thee, kiwi, papaya en spinazie.”

Pyrroloquinoline quinone (PQQ) is betrokken bij veel fysiologische processen en heeft veel mogelijke klinische toepassingsgebieden. De voornaamste werking van PQQ vindt plaats in de mitochondriën.

Daar werkt het als co-enzym voor de citroenzuurcyclus, heeft het een zeer sterke antioxidatieve functie en zet het aan tot produceren van nieuwe mitochondriën, een proces dat ook wel mitochondriogenese wordt genoemd. Het is duidelijk dat PQQ een essentiële rol speelt bij het produceren van energie en bij het afremmen van veroudering. Wetenschappelijke studies tonen aan dat PQQ daarnaast een impact heeft op het functioneren van het immuunsysteem en de hersenen.

PQQ beschermt de hersenen langs verschillende wegen Dat PQQ oxidatieve schade in de hersenen tegengaat en op die manier beschermend werkt tegen cognitieve achteruitgang als gevolg van neurodegeneratie, is in wetenschappelijke studies uitgebreid beschreven. Ook bij de behandeling van depressie zou PQQ een rol kunnen spelen. Een depressie kan ontstaan als gevolg van een ontstekingsreactie in de hersenen. Ontstekingsmediatoren en oxidatieve stress in de hersenen geven dan aanleiding tot het ontstaan van neurologische en psychische symptomen. PQQ kan helpen de ontsteking te remmen en de hersenen te beschermen tegen oxidatieve schade als gevolg van deze neuro-inflammatie.

Glutamaatexces Daarnaast is er nog een andere manier waarop neurologische of psychiatrische ziektebeelden kunnen ontstaan, namelijk door een teveel aan glutamaat. Glutamaat is een excitatoire neurotransmitter en is nauw betrokken bij alle leerprocessen en het vormen van het geheugen. Glutamaat kan echter ook toxisch zijn als het niet goed wordt gereguleerd. Idealiter wordt glutamaat als neurotransmitter vrijgegeven in de synaptische spleet om vervolgens te binden aan de NMDA-receptor. Zo worden boodschappen doorgegeven in de hersenen en kan glutamaat zijn functie uitoefenen. Magnesium en GABA spelen een belangrijke rol bij het reguleren van de NMDA-receptor.

58

Indien er te veel glutamaat aanwezig is, door bijvoorbeeld een hoge inname via de voeding (denk aan E-nummers E 620 tot en met E 625), of als de NMDA-receptor niet optimaal werkt door bijvoorbeeld een lage magnesiumstatus, kan er stapeling ontstaan van glutamaat. Uit onderzoek is gebleken dat de neuronale toxiciteit geïnduceerd door een teveel aan glutamaat, een sterke rol kan spelen in het ontstaan van verschillende neurologische en psychiatrische ziektebeelden en kan leiden tot depressief gedrag. Het bieden van bescherming tegen deze toxiciteit zou dus een belangrijk onderdeel kunnen zijn bij het behandelen of voorkomen van depressies.

PQQ kan daar een rol bij spelen: verschillende studies hebben aangetoond dat PQQ bescherming biedt tegen glutamaat-geïnduceerde schade of celdood in de hersenen.

Welke voedingsmiddelen bevatten PQQ? In de top 10 van de voedingsmiddelen met de hoogste concentratie aan PQQ staan onder andere gefermenteerde sojabonen, peterselie, groene thee, kiwi, papaya en spinazie. Zo kan het eten van voldoende van deze voedingsmiddelen helpen om de PQQ-inname te vergroten. Via de voeding nemen we echter gemiddeld vaak slechts 500 microgram per dag op. Bij het ontstaan van depressieve klachten kan het daarom nuttig zijn om extra PQQ te suppleren. Een studie uitgevoerd in Japan toonde een duidelijke vermindering aan van bepaalde symptomen van depressie zoals stress perceptie, vermoeidheid en slechte slaapkwaliteit, na orale suppletie met PQQ. Deze positieve effecten zijn belangrijke katalysatoren bij de behandeling van een depressie.

Kennis in de praktijk Depressieve klachten komen steeds vaker voor in de praktijk. In de eerste plaats is het belangrijk om de oorzaken van deze klachten te achterhalen. Vaak is het ontstaan van een depressie multicausaal. Naast psychologisch advies, stressreducerende interventies, voedingsadvies, slaapadvies en beweegadvies kan suppletie met onder andere PQQ een waardevolle aanvulling in de behandeling zijn. Er zijn geen interacties van PQQ met medicijnen bekend. In de therapeutische setting is de te hanteren dosis 20 mg per dag.

Dit artikel is mogelijk gemaakt door Natura Foundation.

Referenties kunnen bij de redactie opgevraagd worden.

NIEUW!

Stress Support met Metafolin®, Lactium® en L-theanine

Ondersteuning bij 1 stress-situaties en 2 geestelijke inspanning ?

Ervaart uw cliënt een stress-situatie of drukte, bijvoorbeeld op werk, door een intensief gezinsleven of veel geestelijke of lichamelijke inspanning? Ter aanvulling op de gezonde voeding kunnen diverse nutriënten ondersteunen bij stress-situaties en bijdragen aan de geestelijke veerkracht. Orthica biedt verschillende producten die op de persoonlijke behoefte van de cliënt kunnen worden afgestemd.

Stress Support

Foliumzuur draagt bij aan de weerstand tegen stress, hersenen zenuwfuncties betrokken bij concentratie en leervermogen en aan minder stressgevoeligheid. Stress Support3 met 100 mcg foliumzuur (calcium L-methylfolaat als Metafolin®) kunt u voortaan adviseren. Ook bevat het 150 mg Lactium® (een melkeiwithydrolysaat uit caseïne) en 50 mg L-theanine per dagdosering.

Stress B-Complex

Ter optimalisatie van de voedingsstatus en energie, bij lichamelijke en geestelijke inspanning en vermoeidheid kan Stress B-Complex worden ingezet: een uitgebalanceerd B-complex met vitamine C. Het bevat alle 8 B-vitaminen, waaronder B5, B12 en de actieve vorm van vitamine B6, met verwante stoffen (PABA, choline, inositol). B-vitaminen zijn van belang voor de aanmaak van signaalstoffen van het zenuwstelsel en kunnen worden geadviseerd ter aanvulling van de verhoogde behoefte door stress-situaties. Daarnaast helpen vitamine B1, B2, B3, B5, B8 en B12 voor het vrijmaken van energie uit de voeding.

Stress B-Complex Forte

Kan uw cliënt wel een extraatje gebruiken?

Stress B-Complex Forte is aangevuld met choline, kalium, valeriaan en 500 mg vitamine C als extra. Choline ondersteunt de reinigende werking van de lever. En vitamine C draagt bij aan een heldere geest.

Magnesium Plus

Bij geestelijke druk of innerlijke onrust is een optimale ondersteuning van lichaam en geest belangrijk. Magnesium helpt bij vermoeidheid, is goed voor de gemoedstoestand en de geestelijke veerkracht. Het ayurvedische kruid ashwagandha draagt bij aan geestelijke ontspanning en ondersteunt bij stress-situaties*. Magnesium Plus bevat 75 mg elementair magnesium als organisch gebonden, goed verdraagbaar magnesium(glycerofosfaat), dus ook geschikt bij zwakke spijsvertering. En het bevat 75 mg ashwagandha-extract gestandaardiseerd op 2,5% withanoliden. In een uitschuifbare capsule, dus ook als poeder op te lossen in water.

Bestel of download op orthica.nl/professional adviesmateriaal zoals de advieskaart bij stress-situaties ter ondersteuning van uw advies. meer weten over Stress Support?

Zorg voor jezelf Foliumzuur, vitamine B5 Vitamine B1, B3, B5, B6, B8, B11, B12, C, magnesium, ashwagandha* Dit product is op aanvraag verkrijgbaar bij uw Orthica productspecialist of de klantenservice van Orthica *Gezondheidsclaims in afwachting van Europese toelating 1 2 3

NIEUW!

QUERCETINE-PS Met verbeterde biologische beschikbaarheid door Phytosome®-technologie bevat Quercefit®, een combinatie van quercetine uit honingboom en fosfatidylcholine biologische beschikbaarheid 10-20 keer groter door Phytosome®-technologie Quercetine is een van de belangrijkste en best onder-

opname en biologische beschikbaarheid heeft dan

zochte bioflavonoïden. Het komt van nature voor in

pure quercetine.

diverse voedingsmiddelen, waaronder appels, bessen, koolsoorten en uien. Net als andere bioflavonoïden staat quercetine erom bekend dat het zeer slecht opgenomen wordt in het lichaam vanwege de lage oplosbaarheid in water (en dus in waterige spijsverteringssappen). Uit onderzoek blijkt dat quercetine in een homogeen mengsel met fosfatidylcholine (in zogenaamde fytosomale vorm) een tot wel 20 keer betere

Quercetine-PS van Vitals bevat quercetine uit natuurlijke bron (honingboom, Sophora japonica). De opname en biologische beschikbaarheid van quercetine in Quercetine-PS is sterk verbeterd door toepassing van de gepatenteerde Phytosome®-technologie van de Italiaanse producent Indena. Lees meer over QuercetinePS op Vitals.nl of bel 075-6476050.

ELKE DAG BETER

WWW.VITALS.NL