Skip to main content

Carissimus 60

Page 1

Il Cristo deriso Fra Angelico

Niezrozumiany w swej wierności, podąża za zagubionymi. Niezrozumiany w swej wierności, prawdziwszy niż niewierni. Jakub Drzewicki

02

Niezrozumiany


Jak Jezus Siadam, biorę głęboki wdech. Rozglądam się, licząc, że rzeczywistość pomoże mi chociaż w jakiś sposób usprawiedliwić próbę, którą podejmujemy. Świat jednak nie chce nam pomóc. To przeżycie, przed którym stajemy w tym numerze „Carissimusa”, jest powszechne i coraz bardziej rozpoznawalne, jak nieulubiona prognoza pogody. Jakkolwiek byśmy przed nim nie uciekali, i tak na nie wpadniemy. Albo bardziej – ono nas otoczy. Bo takie jest to niezrozumienie. Rozkłada ramiona i czeka. Czy chcemy, czy nie, budując relację z samym sobą, z drugim człowiekiem, ze stworzeniem i jego Stwórcą, musimy liczyć się z tym, że w te ramiona wpadniemy i mocno odczujemy ich uścisk. O ironio! W każdym z nas jest tęsknota za byciem przyjętym. Głęboka, wyraźna, niedająca o sobie zapomnieć tęsknota. To ona sprawia, że czujemy się ludźmi. Wewnętrznie odczuwamy, że sami nie jesteśmy pełni, że poza nami jest coś, co nas zna nas z imienia i tym imieniem nas woła. Szukamy choćby kawałka czyjegoś serca, w którym możemy odpocząć. Bywa tak, że znajdujemy takie miejsca. Bywa tak, że zostajemy z niczym. Pragnąc zaspokojenia tej potrzeby, zaczynamy o nie żebrać. O coś, co na pierwszy rzut oka wydaje się być takie naturalne. O zrozumienie. Przyjęcie. Nasz dramat pogłębia się, kiedy uświadamiamy sobie, że w szalonym biegu za zrozumieniem stratowaliśmy wielu ludzi, którzy człapali w naszym kierunku, szukając w nas tego samego. I tak dochodzimy do momentu, w którym godzimy się na to, że nic z tym nie zrobimy. Oto człowiek, w którym szu-

kaliśmy zaspokojenia naszych potrzeb, sam szuka nakarmienia swojego głodu. A jednak, drogi Czytelniku, zapraszamy Cię do podjęcia próby. Do przypomnienia sobie wszystkich tych doświadczeń, kiedy zostawaliśmy z posmakiem niezrozumienia w sercach. I chociaż nie będzie to próba łatwa, niekiedy może okazać się bolesna, a nawet przegrana, to zapraszamy Cię, aby wspólnie wejść na tę drogę. Ścieżkę, na której zamiast iść w górę, pójdziemy w dół, w głąb. Aby na końcu tej drogi zobaczyć Jezusa. To jest próba, którą chcemy podjąć. Przyglądając się naszemu odrzuceniu, chcemy odszukać tam Chrystusa, który jest życiem. Chcemy, stojąc twarzą w twarz z doświadczeniem niezrozumienia, zobaczyć wizerunek tego, który nazwał się Prawdą, Światłością Świata. Mesjasza, który przyszedł na świat, aby pokazać nam Ojca, żeby nas wszystkich przyciągnąć do Niego. Nazarejczyka, który „przeszedł przez życie, dobrze czyniąc”, a mimo to został odrzucony przez ludzi. Nachylił się nad biedą i smutkiem naszego życia i został odepchnięty, opluty, niezauważony. Zobaczmy, że w tym doświadczeniu Jezus jest blisko. Jest tam z nami, chce nas obdarzyć całą swoją uwagą, pełnią swojego skupienia i zainteresowania. Będąc w naszym odrzuceniu, zawołajmy Jego imię i usłyszmy, jak na dnie naszego smutku przychodzi do Nas i skupia na nas swój pełen troski wzrok. Taki jest właśnie Jezus – ten, który do ostatnich dni swojego życia na ziemi pozostał nieprzyjęty przez swoich. Pozostał Niezrozumiany.

Carissimus 60

Jakub Majchrzak I rok, PMA

03


numer 60

Jak Jezus Jakub Majchrzak

BRUDNE ZWIERCIADŁO

02

06

Spotkanie na poziomie bezbronności Wywiad z o. Markiem Rosłoniem SJ Szymon Wąchała

10

Sieć Relacji Szymon Wąchała

18

Bóg Niezrozumiany Wywiad z o. Romanem Groszewskim SJ Piotr Mokrzecki, Sebastian Gensina

26


SPIS TREŚCI 34

Eko–Głupota Wywiad z prof. Piotrem Tryjanowskim Jakub Majchrzak

40

Wiecie o co chodzi JAN GŁĄBA

17 24 32

Wiersze JAKUB DRZEWICKI DENIS SKOWRONEK

48

80

Nowicjat 2019/2020

Pełne Zadowolenie Wywiad z br. Andrzejem Kobusem i br. Sylwesterem Wojdyłą SEBASTIAN GENSINA


Siedziałem u siebie w pokoju, jedząc kolację. Trząsłem się, jakbym kilka godzin spędził na mrozie. Złość i żal budziły się we mnie. Nawet się nie zorientowałem, kiedy wstałem i ruszyłem do jadalni. Chciałem po prostu powiedzieć rodzicom, co czuję. Nazwać to, co działo się we mnie. Pokazać tę część mojego serca, której nie znałem – tę, która pragnęła być z Jezusem i podążać za Nim. Pamiętam, jak stanąłem przed nimi – ludźmi, którzy są mi najbliżsi, i wiedziałem, że mnie nie zrozumieją.

Powołanie do życia zakonnego z pewnością nie było wyborem, który towarzyszył mi od dziecka. Relacja z Jezusem była dla mnie ważna, choć nawet i ona z czasem odeszła na dalszy plan. W pewnym momencie przestała być nawet tłem. Pragnienie „skontaktowania” się z Bogiem wróciło do mnie dopiero na rekolekcjach. Pamiętam zimowy wieczór, kiedy światła latarni padały na tańczące płatki śniegu. Stałem przez dobrych

06

kilka chwil i wpatrywałem się w niebo, kompletnie nie rozumiejąc tego, co się dzieje, i Boga, który chciał poprowadzić mnie nową drogą. Oddech zamieniał się w obłoczki pary, a łzy ciekły mi po policzkach. Wiedziałem, że muszę podjąć jakąś decyzję, ale nie byłem w stanie. Stałem jak bogaty młodzieniec, nie mogąc uczynić kroku, więc pomodliłem się o jedyną rzecz, która przyszła mi do głowy – by Ktoś mnie popchnął.

Niezrozumiany

Pixabay

Brudne zwierciadło


Kiedy rozmawiałem z przyjaciółmi, rodziną, często pytano mnie, dlaczego krzywdzę swoich najbliższych. Oskarżono mnie o to, że ich nie kocham. Pamiętam, jak któregoś zimowego wieczoru wracałem autobusem z uczelni i prawie nie mogłem złapać oddechu. Z jednej strony czułem, że robię coś dobrego i dla siebie, i dla nich, a z drugiej strony wiedziałem, że będzie to odebrane jako atak. Atak, który ma przerwać ostatnią nić bliskości między mną a moimi rodzicami. Nawet nie zdawali sobie sprawę z tego, jak bardzo musiałem ich kochać, by to zrobić. Bycie niezrozumianym rodzi samo-tność. Z jednej strony ma się wrażenie, że pragnienia, które mamy w sercu, są dobre, ale dlaczego w takim razie ktoś przez nie cierpi? Też zadawałem sobie te pytania. Dlaczego moje pójście za Panem Bogiem, nasza bliższa relacja ma wiązać się z tym, że moja dziewczyna zostanie sama, moi rodzice nie będą mieli wnuków, a dziadkowie mogą już mnie nie zobaczyć? Długo chodziłem z tymi myślami. Kiedy po świętach wracałem na studia i widziałem zatroskane twarze rodziców, myślałem, że pęknie mi serce. Tak bardzo nie chciałem ich krzywdzić. Tylko świadomość, że ta pustka, którą czynię w ich sercach, będzie zapełniona Panem Bogiem, dodawała mi sił. Zastanawiając się nad tym, czy w takim razie powinienem dzielić się sobą, a jeśli tak, to na ile, przypomniałem sobie jedno wydarzenie. Rozmowa z kumplem: staliśmy przed kościołem, mówiąc o tym, co w nas samych najbardziej nas wkurza. Oczywiście mówiliśmy bardzo oględnie, ale odnajdywałem się w tym, co mówił mój znajomy, a on (mam wrażenie) odnajdywał się w tym, co mówiłem ja. W pewnym momencie

zapanowała cisza, którą przerwał słowami: – Wiesz, tak myślę, że za każdym razem, kiedy przyznajesz się do prawdy o sobie, przyznajesz się do Jezusa, bo On jest Prawdą. Brzmiało to jak wyzwanie. Wyzwanie, które szczególnie mocno skojarzyło mi się ze spowiedzią. To przecież tam odkrywam przed Panem Bogiem najbardziej intymne części swojego serca. Przyznaję się do swojej nieidealności. Nie znam nikogo, kto mówiłby o tym doświadczeniu lekko. Nie znam też nikogo, kto mówiłby o tym doświadczeniu lekko poza spowiedzią. Nawet teraz, wśród współbraci, kiedy dzielimy się historiami naszego życia, czuję, że nie mogę i nie powinienem mówić wszystkiego. Moja historia, moja słabość, grzech, ale i serce nigdy nie zostaną w pełni przez nich zrozumiane. Ja również nie jestem w stanie ich przyjąć. Nie tak, jak bym chciał. Ich historia albo jej fragmenty zawsze będą tajemnicą. Wydaje się, że tworzy się między nami bariera, której nie wypada przekraczać. Bariera, przy której pojawia się rozgraniczenie – ja jestem ja, a ty jesteś ty. Nie przyjmiesz mojego serca i tego, co w nim jest, a ja twojego – mimo że wiem, iż ty także potrzebujesz zrozumienia. Bywa jednak, że moje krzyże pomagają mi przyjąć drugą osobę z jej bagażem doświadczeń. Nie chodzi o to, że lepiej ją rozumiem, choć być może to też ma miejsce, po prostu nie chcę oceniać. To bardzo piękne zdanie: „Postaraj się go zrozumieć”. Zachęca do empatii, której chciałbym mieć zdecydowanie więcej, jednak coraz częściej dostrzegam, że lepiej mi jest po prostu „być”. Być z tą osobą, która się ze mną dzieli swoim życiem, i być także ze sobą, kiedy samego siebie >

Carissimus 60

07


nie rozumiem. Bardzo bym chciał, by było mnie stać na „bycie”, bo ono zakłada obecność. Obecność z kolei rozbija dwie najbardziej przerażające towarzyszki niezrozumienia – lęk przed odrzuceniem i lęk przed samotnością. Co jednak, jeśli nie spotkam osoby, która zechce ze mną zostać? Na kartach Pisma Świętego spotykam wiele postaci, które wydają mi się opuszczone, niezrozumiane. Historie Izaaka, Ezawa, Józefa Egipskiego, Samsona, Pawła z Tarsu, aż w końcu samego Jezusa są opisami wielkiej samotności. Zarówno wydarzenia Ogrójca, jak i listy uwięzionego Pawła są dla mnie szczególnie przejmujące. Z jednej strony są to obrazy wielkiego poświęcenia, z drugiej także cierpienia. Ziemskiego niezrozumienia. Przestraszyłem się tej wizji – czy to znaczy, że nigdy nie znajdę osoby, która mnie w pełni pokocha? Moja nieufność często dochodzi do głosu. Podczas jednej medytacji bardzo poruszyła mnie historia, której głównymi bohaterami byli Jezus i kobieta kaananejska. Kompletnie nie rozumiałem Jezusa, który w ten sposób zwraca się do człowieka proszącego o pomoc. To miała być czysta Miłość? Raczej znęcanie się nad bezbronnym i to z tak błahego powodu, jakim jest narodowość. Dopiero po czasie przypomniałem sobie Samarytanina, Samarytankę, a także posłanie apostołów do wszystkich nacji. Wciąż nie rozumiałem sytuacji, którą opisywał ewangelista, ale przynajmniej zobaczyłem, że chodzi tutaj o coś innego. Coś, czego nie widzę. Kiedy w mojej wyobraźni wpatrywałem się w Pana Jezusa, padły tak cenne dla mnie słowa: „Widzisz, jeszcze wiele razy zdarzy się, że nie będziesz rozumiał tego,

08

co się dzieje, i zostanie ci tylko pamięć, że kocham”. Próbuję wracać do tego zdania. Czasami jednak zastanawiam się, dlaczego On mnie kocha. Czy na pewno widział to wszystko, co uczyniłem w swoim życiu? Czy wiedział, jakie pragnienia miałem w sercu, grzesząc? Czasami nawet przed Nim próbuję się ukryć. Podobnie jak Adam i Ewa chowam się przed Bogiem. Boję się Jego niezrozumienia. Dopiero niedawno wróciłem do Księgi Rodzaju i zacząłem się na nowo zastanawiać nad grzechem pierwszych ludzi. W wydaniu Edycji Świętego Pawła imiona pierwszych ludzi pojawiają się dopiero po ulegnięciu pokusie. Wcześniej jakby ich nie potrzebowali. Byli w takiej zażyłości z Bogiem, że stanowili wręcz jedność. Dopiero później rodzi się ta odrębność – chowanie się i zakrywanie. Widzę, że ta rzeczywistość jest i we mnie. Lęk, że Chrystus całego mnie nie przyjmie. Próbuję ukryć te nieidealne części, udawać, że ich nie ma. Kiedy jednak zaczyna się we mnie budzić ten strach, patrzę na krzyż. Dla mnie jest to znak całkowitej Miłości. Czując zwątpienie, przypominam sobie umierającego Jezusa, który mówi: „Cóż jeszcze mam uczynić, żebyś uwierzył, że Cię kocham, i przyszedł do Mnie?”. W swoim życiu wielokrotnie byłem niezrozumiany, ale i sam wiele razy nie rozumiałem. Widzę, że muszę sobie na to pozwolić, zgodzić się. Niezrozumienie jest częścią bycia człowiekiem. Dotyka każdego z nas w różnych wymiarach i okresach życia. Ważne, żeby je przeżyć z miłością. Miłość moich bliskich do mnie wyraża się tym, że nie znając mnie w pełni, i tak mnie kochają. Miłość Boga

Niezrozumiany


objawia się tym, że znając mnie całkowicie, pozostaje ze mną. Najgorsze w doświadczeniu niezrozumienia jest wrażenie pozornej samot-

ności. Dlaczego pozornej? Bóg zawsze towarzyszył ludzkiemu niezrozumieniu – kto zna je lepiej, niż On, sam będąc tak Niezrozumianym?

Pixabay

Nowicjusz

„Teraz widzimy jakby w zwierciadle, niejasno; wtedy zaś [ujrzymy] twarzą w twarz. Teraz poznaję po części, wtedy zaś będę poznawał tak, jak sam zostałem poznany.” (1 Kor 13,12)


Szymon Wąchała I rok, PME O niezrozumieniu w relacjach, naszych oczekiwaniach, nadszarpywaniu więzi i o tym, jak będzie w niebie z o. Markiem Rosłoniem SJ rozmawia Szymon Wąchała.

Szymon Wąchała: Dlaczego doświadczenie niezrozumienia jest tak trudne i tak boli? o. Marek Rosłoń: …pewnie dotyka niezwykle głębokiej i wrażliwej struny w człowieku, jaką jest potrzeba więzi. No ale są różne rodzaje niezrozumienia, może ono na mnie wpływać delikatnie, słabo, a może wpływać dość mocno. Chyba każde, nawet małe poczucie bycia nierozumianym trąca tę strunę. Może

10

trącić ją lekko i wtedy wywołuje na przykład irytację. Ale może ją trącić bardzo mocno i wtedy wywołuje rozpacz. Zawsze jednak niesie ze sobą ten ton utraty więzi. Dlatego boli. Rozumiem, że jest to nieodłączny element życia. Myślę, że póki co, to tak. Mam takie wyobrażenie, że niebo to będzie sytuacja, w której wszyscy będą się rozumieć.

Niezrozumiany

Pixabay

Spotkanie na poziomie bezbronności


Czy to nie jest tak, że wchodząc w jakąś relację, tworzę w sobie oczekiwania wobec tej drugiej strony? Automatycznie ta druga strona też ma oczekiwania wobec mnie. No i w pewnym momencie się zderzamy. Myślę, że tak. No bo co to są te oczekiwania? To są moje fantazje na temat drugiego, że on jest właśnie taki. No ale ten drugi jest realny, a nie wymyślony, jest człowiekiem z krwi i kości, ze swoją historią i nigdy tych oczekiwań nie spełni w 100%. Jest po prostu Inny. Kiedy jednak nieświadomie przywiążę się do tych moich oczekiwań i będę z uporem postrzegał drugiego przez ich pryzmat, to w istocie uniemożliwiam sobie zrozumienie drugiego – Innego, a zapewne też jemu bardzo utrudniam zrozumienie mnie. Czy relacji nie tworzę po to, żeby spełnić te oczekiwania? Z jednej strony ten człowiek mnie intryguje i przyciąga, a z drugiej budzi we mnie poczucie, że może to jest ktoś, kto w końcu zrozumie to coś, co jest we mnie? No tak, oczywiście, szczególnie na początku ta gra wyobrażeń jest niezbędna. Psychologia opisuje to mechanizmem tzw. identyfikacji projekcyjnej. Mam jakieś idealne wyobrażenie Drugiego i „umieszczam” je w nim, a on lub ona identyfikuje się z tym wyobrażeniem i dlatego staje się dla mnie tak pociągający lub pociągająca, albo przynajmniej wystarczająco bezpieczna, bym odważył się wejść w kontakt.

Trochę takie zło konieczne. Nie użyłbym słowa zło. Po prostu taka natura rzeczy. Tak jak w biblijnej opowieści: sytuacja sprzed grzechu pierworodnego (czyli pierworodnej łaski) jest taka, że Adam i Ewa są wobec siebie nadzy i nie odczuwają wstydu. Widzą siebie takimi, jacy są, i im to nie przeszkadza. A potem dzieje się dramat trzeciego rozdziału Księgi Rodzaju i ich oczy się otwierają. Ale widzą już jakoś skośnie. Przestają widzieć siebie, a w to miejsce pojawiają się oczekiwania; no i wtedy się pojawia wstyd no i ojej! – przestraszyli się, bo są nadzy. Do tej pory byli tak samo nadzy i jakoś im to nie przeszkadzało. A potem jest ten dialog z Bogiem: „Gdzie jesteś Adamie?”, „Schowałem się”. Chowam się, bo wyobrażam sobie, że nie spełniam Twoich oczekiwań. No i patrz, tutaj dotykamy kwestii więzi. Nie mogę być tym, kim jestem w oczach Stwórcy, bo w głowie mi się roi ta myśl, że muszę stać się kimś, kim wydaje mi się, że on chce, żebym był. Więź została nadszarpnięta. Czy to bardziej kwestia niezrozumienia Boga czy niezrozumienia siebie? Jedno i drugie naraz. Dochodzi do ogólnego nieporozumienia. Najpierw jest odrzucenie siebie i wytworzenie autoportretu zbudowanego z oczekiwań, to rodzi poczucie bycia niezrozumianym, a wręcz oszukanym przez Stwórcę, co w następstwie rodzi lęk i powoduje, że się chowam. I właściwie cały ten pierwotny wszechświat, który jest opisany w Księdze Rodzaju, pogrąża się w ogólnym niezrozumieniu. Dlatego powiedziałem, >

Carissimus 60

11


że niebo, jeśli jest jakąś rekapitulacją, to jest sytuacją zrozumienia. Jest ten moment, kiedy trochę na własną rękę zaczynamy żyć oczekiwaniami i nie przyjmujemy tego, jacy jesteśmy, jaki jest drugi człowiek. Co na to Pan Bóg? Cóż On robi? Może pomyślał sobie tak, jak Ignacy pisze w Kontemplacji o Wcieleniu: co tu zrobić żeby człowiek mnie zrozumiał? I wtedy druga osoba Trójcy Świętej stwierdza: no to stanę się człowiekiem. Spróbuję być taki, jak oni wszyscy, po to, żeby mnie zrozumieli. Nie od parady św. Jan Ewangelista nazwie go Logosem, czyli Słowem. Tak jakby Bóg w tajemnicy wcielenia próbował przekroczyć niezrozumienie poprzez to, że się wypowiada bez reszty. Wypowiada się, stając się bezbronnym, bo nawiązanie nici porozumienia zakłada możliwość, albo nawet konieczność, narażenia się na zranienie. Znowu wracamy do tego, że jest to nieuniknione doświadczenie. Uniknięcie bólu jest możliwe, ale nieuchronną ceną za to jest samotność. Tworzenie nici porozumienia wymaga podjęcia ryzyka zranienia, ale nagrodą jest bliskość i doświadczenie więzi. Niemniej wymaga to wytrzymywania stanu bycia niezrozumianym, niezauważonym – czyli nadszarpnięć więzi – i nabycie umiejętności reperowania tego, co się naderwało. Wróćmy na chwilę do tej fizycznej osoby, która stoi przed nami. Bycie niezauważonym nie jest doświadczeniem, które

12

trwa pięć minut, jak już powiedziałeś: to rezonuje w nas czasem naprawdę długo. Co robić w takim momencie, żeby to nie był czas zmarnowany? Czy można dobrze przeżyć to doświadczenie, a jeżeli tak, to jak? Co pozostaje? Pozostaje dać zrozumienie sobie samemu. Jeżeli nie mogę go znaleźć nigdzie indziej, to jedynie sam sobie mogę dać zrozumienie, czyli uszanować mój stan, który wtedy zazwyczaj jest stanem mniej czy bardziej depresyjnym. My tego możemy nie zauważać w błahych rzeczach, bo wtedy czujemy raczej złość, próbujemy dyskutować, przekonywać i stosować różne inne formy werbalnej przemocy. Ale istota tego stanu ujawnia się w poważnych sprawach – np. rozstanie z ukochanym – i wtedy jest smutek i rozpacz po utraconej więzi. Wtedy można tylko dać zrozumienie samemu sobie. Domyślam się, że to nie koniec. Chyba nie byłoby dobrze utknąć w tym stanie? To prawda, ale dając sobie zrozumienie, w pewnym momencie mogę się zacząć zastanawiać, czy ta więź jest do zreperowania. Czy jest na tyle ważna, że chcę ją naprawiać, i czy da się ją reperować, czy być może jest dla mnie tak zagrażająca, że godzę się z jej utratą i przekierowuję energię życiową w nowy obszar – wracam do życia. Jeśli jednak chcemy naprawiać, czy w takiej sytuacji kolejnym krokiem jest zahamowanie naszej próby dopasowywania tej drugiej osoby do naszej wizji i zobaczenie, jaka ona jest naprawdę?

Niezrozumiany


Myślę, że tym drugim krokiem jest zgoda, i można mieć różne wersje. Ty postrzegasz tę samą sytuację inaczej niż ja i nie musimy uzgadniać faktów; możemy w to miejsce zaciekawić się naszymi odmiennymi sposobami patrzenia i rozumienia. To jest dla ludzi w ogóle trudne, bo my chcemy ustalać związki przyczynowo-skutkowe i tropić winnych. Wtedy czujemy się bezpieczniejsi, ale w odniesieniu do reperowania więzi taka gra w krzywdo-winę okazuje się ślepą uliczką. Myślę sobie o doświadczeniu różnych par i małżeństw, które znam, szczególnie młodych. Pojawia się to przeświadczenie, że ta druga strona źle widzi i teraz trzeba, żeby zaczęła sytuację widzieć tak, jak ja, bo to jest ta słuszna wersja.

No… Tak – w uproszczeniu. To pokazuje, że jesteśmy stworzeni do życia w grupie, sam nasz mechanizm działa w taki sposób, żeby budować relacje z innymi. Są jednak takie sytuacje, kiedy uciekamy od tych więzi, nie chcemy ich. Teraz to widać, jak ludzie uciekają, jest internet, jest telewizor. Nie wychodzi się do ludzi. Dzisiaj uciekamy od tych więzi, od tych relacji. Sytuacja więzi jest pierwotna dla człowieka. Jak jesteśmy w życiu prenatalnym, to jesteśmy fizycznie uwięzieni i przywiązani – uwięzieni w brzuchu mamy i przywiązani pępowiną. I to jest konieczne do życia. Ale od momentu przyjścia na świat zaczynamy doświadczać oscylacji pomiędzy nasycaniem i traceniem więzi; wiązaniem i separacją. I to tracenie, czyli separowanie, też jest nam do życia koniecznie potrzebne. Jest to jednak bolesna i trudna strona życia. Rodzi poczucie niezrozumienia i lęk przed osamotnieniem. Dlatego wykształcamy tzw. obiekty przejściowe, czyli takie, które mogą zastąpić do pewnego stopnia realne obiekty > wikimediacommons

Właśnie, padły ważne słowa: „źle widzi”. Jak jesteśmy na gruncie przeświadczenia, że to drugie źle widzi, no to wtedy jesteśmy we własnych fantazjach. Kto powiedział, że ja widzę lepiej?

motywację, żeby działać, żeby tworzyć tę więź albo żeby jej unikać.

Nasze oczekiwania są motorem do działania, ja wyobrażam sobie tę drugą osobę po swojemu i to mnie na nią otwiera – bo jestem nią zaciekawiony, albo zamyka – bo się jej boję. Mam

Carissimus 60

13


Pixabay

przywiązania, np. małe dziecko idzie pierwszy raz do przedszkola i żeby przetrwać oddzielenie od rodziców i domu, bierze ze sobą ulubionego misia. No i w tym obcym świecie miś gwarantuje

łączność z oswojonym światem domu i z bliskimi osobami i pozwala przetrwać sytuację, w której jeszcze nie ma więzi. Wydaje mi się, że to, co nazwałeś ucieczką od relacji w kierunku telewizji, gier komputerowych czy smartfonów, spełnia podobną funkcję. Gdy trudno jest mi wytrzymać więzi realne, to wtedy mogę się z nich ewakuować do wirtualnych, a one łatwiej odpowiadają na stworzone w moim umyśle wyobrażenia. Dopóki zachowam umiar, nic złego się nie dzieje – ot, rozrywka – kłopot zaczyna się, gdy te wirtualne światy zaczynają dominować. W jaki sposób to się ma do kwestii poznania samego siebie i czy przypadkiem takie aktywności nie są sposobem na obronę przed poznaniem samego siebie. Mogą być zarówno sposobem na ucieczkę od poznania siebie, jak i sposobem na

14

poznawanie siebie – zależy chyba, jak z nich korzystamy. Czemu więc uciekamy od siebie? Przeczuwamy, że w tym wewnętrznym świecie są takie obszary, które nas przerażają, i wtedy robimy różne rzeczy, żeby nie dać im dojść do głosu. Lęk przed rozumieniem siebie jest lękiem przed bólem, który wiąże się z odkrywaniem tego, czego nie chcę w sobie widzieć, a co i tak jest. I co możemy z tym zrobić? Ja mogę sobie z czegoś zdawać sprawę, mogę nad czymś pracować. Ale są takie obszary, o których nie mam pojęcia. Czy mogę zrobić jakiś przegląd samego siebie? Potrzebuję wtedy tego Drugiego – Innego. On to zobaczy i może też mi pokazać. Znów wracamy do tego, jak bardzo potrzebujemy relacji opartych na więzi. Nie tylko, by żyć, ale też, by żyć świadomie. Powiedzmy, że mamy zdefiniowane takie obszary, które budzą w nas niepokój, sprzeciw. Czy jest jakaś dobra metoda, żeby się pogodzić ze sobą, żeby zrozumieć siebie? Przede wszystkim to jest proces na całe życie, więc nie chodzi tu o metodę, tylko o postawę życiową zaciekawienia sobą. Po drugie: zdefiniowanie to za mało. Definicja pozostaje w głowie. Ja sobie mogę powiedzieć: „Noszę w sobie agresję w stosunku do matki” – ale co z tego? Dopóki nie zrozumiem jej źródeł (czyli własnej krzywdy), nie przeżyję realnej siły mojej złości, dopóki nie dopuszczę

Niezrozumiany


przerażającej możliwości, że mógłbym najbliższą mi osobę zniszczyć, i dopóki w związku z tym nie przeżyję jakiegoś rodzaju rozczarowania sobą, czy nawet przerażenia (bo przecież jednocześnie ją kocham i chcę ją ocalić), dopóty niczego nie poznałem. Zmienia nas przeżycie, nie definicja.

której dotyczy niezrozumienie, jest sferą, którą mogę zmienić i mogę nad nią pracować, czy też jest kwestią tak podstawową, że muszą ją chronić i o nią walczyć?

…tożsamości.

Nie wiem, gdzie jest taka granica – to coś bardzo subiektywnego. Pamiętam kiedyś taką sytuację, jak jakaś para się kłóciła o sprzątanie na szafie. Ona miała pretensje do niego, że on nie sprząta na szafie, a on się dziwił, po co ma sprzątać na szafie, skoro tam nikt nie zagląda. I w końcu on się pyta: „A dlaczego ja mam to robić, dlaczego mam sprzątać na szafie?” I wtedy ona mówi: „Może z miłości?”. Są takie rzeczy, które z miłości można zmienić — to jest rozwój. Ale są takie, że wymaganie ich zmiany byłoby równoznaczne z wymogiem, by Drugi zniszczył samego siebie. No i oczywiście istnieją takie związki symbiotyczne, czy koluzyjne, w których oboje się niszczą, bo wymagają od siebie czegoś, czego nie mogą sobie dać. Zresztą na początku w fazie zakochania to jest zwyczajna sprawa, istotne jest to, co się stanie potem, gdy hormony opadną i zakochanie przeradza się w więź. Wtedy mechanizmy idealizacji się rozpuszczają i dochodzi do rozczarowań, a w tych rozczarowaniach odsłania się

No właśnie. Co w takiej sytuacji, kiedy na tym poziomie jestem niezrozumiany? Jak rozpoznać, czy ta sfera,

głębsza prawda o Drugim. Wtedy pojawia się konflikt wewnętrzny między zgodą i respektem dla tej tożsamości >

Trudno coś takiego w sobie akceptować. Otóż to. Gdy odkrywam w sobie takie mroczne siły, najchętniej bym je odrzucił – czyli potępił, ale to przecież wcale nie uwalnia mnie od nich. Jedynym sposobem jest uznać, że one są i do tego są moje, bo tylko wtedy można wziąć za nie odpowiedzialność. Tu zaczyna się godzenie się z sobą, akceptacja siebie, wewnętrzne pojednanie – czy jak to jeszcze nazywamy. Jest jeszcze jedna rzecz. Mówiliśmy o sytuacjach, w których coś się dzieje i mamy różne perspektywy. Ale co jeżeli to doświadczenie niezrozumienia dotyka podstawowej kwestii tego, kim jestem. Jestem w relacji, ona już trwa długo i nagle odkrywam, że to, kim jestem, nie mieści się w niej. Myślę, że to takie doświadczenie niezrozumienia, które dotyka…

Carissimus 60

15


Drugiego, która się ujawnia, a lękiem przed nią. Są osoby, które potrafią przeżywać różnice jako coś wzbogacającego, i wtedy ten związek będzie się pogłębiał i stawał coraz bardziej satysfakcjonujący, ale są takie osoby, które różnice przeżywają jako coś zagrażającego, i wtedy będzie walka o usunięcie różnicy. No i ona może doprowadzić do momentu, w którym jedna ze stron dochodzi do wniosku, że musiałaby skrzywdzić siebie, aby sprostać oczekiwaniom Drugiego. To bardzo niekorzystny moment, bo albo ktoś rzeczywiście zniszczy siebie, bo nie ma siły, by odejść – albo odejdzie i związek się rozpadnie. W jednym i w drugim wypadku jest dużo bólu.

niszczy więzi. Gdy przypatrujemy się długoletnim szczęśliwym małżeństwom, to często są to takie pary, które przeszły drogę od walki o usunięcie różnic do umiejętności czerpania bogactwa z różnic. Jeżeli pozwolimy sobie na spotkanie z Drugim nie na poziomie obrony, tylko naszej bezbronności, to wtedy doświadczamy pogłębienia relacji. To jest bardzo uszczęśliwiające uczucie – dlatego warto sobie je sprawiać. Ale ono uczy nas też na przyszłość, że różnica nie musi nas zniszczyć.

To doświadczenie bycia bezbronnym przed kimś no i tego, że mogę taki być, to brzmi naprawdę jak… niebo.

To trzeci scenariusz, optymistyczny, ale możliwy. Jeżeli przejdziemy ten proces idealizacji–rozczarowania–konfliktu i on nas zaprowadzi do pojednania, wtedy uczymy się tego, że może być różnica i można być z kimś w różnicy i to nie

Myślę, że w niebie będziemy bezbronni, będziemy się rozumieć i będzie nam z tym dobrze. Chociaż nie – odwrotnie! Kiedy jesteśmy bezbronni, doświadczamy wzajemnego rozumienia i jest nam z tym dobrze – to jest niebo.

Pixabay

Jesteśmy w momencie, w którym doświadczamy niezrozumienia w relacji, pozwalamy sobie to przeżyć, zgadzamy się na nie, przeżywamy je. Rodzi się ten proces ukojenia, uzdrowienia. Jeżeli przeżyjemy ten proces dobrze, jaką korzyść możemy wyciągnąć z tego dla siebie w przyszłości, kiedy pojawią się podobne sytuacje?

Marek Rosłoń SJ – jezuita, rekolekcjonista i psychoterapeuta, członek Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Na co dzień pracuje i mieszka w Gdyni.

16

Niezrozumiany


CHŁOPIEC jakoś tak łatwo oskarżyć chłopca, którym się było. złościć się na jego błędy albo ich nie wybaczyć. wypominać mu je, później się dziwić, że płacze. krzyczeć, gdy zbłądzi. ran nie opatrywać. ciężej przytulić. pogłaskać, dać ciepło, którego może nie dostał. spojrzeć w oczy chłopca, którym się było, i powiedzieć: ”kocham Cię”. być miłosiernym ojcem chociaż dla siebie. Jakub Drzewicki

Carissimus 60

17


Szymon Wąchała I rok, PME Z czasów, gdy nie było internetu, a w telewizji mieliśmy tylko kilka programów, pamiętam, że przed kamienicą, w której mieszkałem, stała stara ławka. Była zniszczona i kilkakrotnie naprawiana, a w końcu chyba nawet wymieniana. W zasadzie to takie ławki stały przed większością bloków. Nie to jest jednak najważniejsze, ważna była ich funkcja. Mianowicie były one miejscem sąsiedzkich spotkań. Tętniło na nich życie, rozmawiano, śmiano się, czasem kłócono. Było swojsko, prawie rodzinnie. Każdy się znał z każdym, nie tylko z widzenia, na „dzień dobry”, ale po koleżeńsku.

Dzisiaj zjawisko to jest już coraz mniej widoczne. Myślę, że powodem jest przede wszystkim zbyt szerokie spektrum możliwości, jakie oferuje nam dzisiejszy świat. Nie jesteśmy już „skazani” na sąsiada, możemy swobodnie podróżować, mamy dostęp do informacji i cie-

18

kawostek w telewizji, a do tego możemy nawiązywać kontakty w internecie. Mamy te i inne alternatywy, które dają nam sposobność, aby uniezależniać się od otoczenia i jednocześnie przyjemnie spędzać czas.

Niezrozumiany

Pixabay

Sieć Relacji


Pierwszy w sieci Ogólnoświatowa sieć komputerowa, czyli internet, nie dalej jak 30 lat temu w Polsce jeszcze nie istniała. Pierwsze komputery podłączyliśmy do niej dopiero w grudniu 1991 roku, w 2004 roku dostęp do niej miało raptem 26% gospodarstw domowych, a w roku 2018 już 84,2%. Tak dynamiczny wzrost przypisałbym realnemu działaniu prawa popytu i podaży, myślę więc, że i tym razem głównym motorem napędowym były nasze potrzeby i opłacalność ich realizacji. Internet rozwija się nieustannie i dziś nie jest już jedynie narzędziem komunikacji, dawno stał się dla nas środowiskiem funkcjonowania, w którym na szeroką skalę realizujemy swoje potrzeby. Sieć oferuje nam z pewnością rozrywkę, informacje, wiedzę, wygodę, niezależność i wiele innych. Gdybym miał jednak sprowadzić to do wspólnego mianownika, nazwałbym to potrzebą więzi i przynależności. Do sieci wchodzimy z tą właśnie naszą ludzką potrzebą i między innymi stąd właśnie tak wielki rozkwit wszelkiego rodzaju portali społecznościowych, randkowych, czatów, grup dyskusyjnych itp. Korzystając z tego rodzaju atrakcji, warto pamiętać, że internet jest środowiskiem o bardzo specyficznych uwarunkowaniach, a jednym z nich jest anonimowość rozumiana nie tylko jako nieidentyfikowalność, ale także jako nieznajomość. Cecha ta sprawia, że ludziom łatwiej przychodzi zachowywanie się w sieci w sposób, na jaki podczas bezpośredniego kontaktu by sobie nie pozwolili, co może mieć wpływ m.in. na wzrost agresji, ograniczenie poczucia wstydu, zahamowań czy pojawienie się „specjalistów od wszystkiego”, którzy nie zna-

jąc się na czymś, mimo to komentują. Zachowania takie mogą być spotęgowane także przez brak lub znikomą ilość informacji zwrotnych na temat naszego zachowania w internecie. Brak informacji zwrotnych nie pozwala nam także na potwierdzenie, czy nasza pierwsza ocena bliźniego była prawidłowa, najczęściej nie dowiemy się więc, jaki jest on naprawdę. Tymczasem to nasze pierwsze wrażenie ma istotny wpływ na nastawienie względem drugiego człowieka, a więc i nasze dalsze relacje. Z tego powodu chciałbym przytoczyć bardzo ciekawe doświadczenie odnośnie pierwszego wrażenia, które przeprowadził tuż po II wojnie światowej Solomon Asch. Stwierdził on, że ludzie skłonni są do formułowania szybkich wniosków na podstawie znikomych przesłanek. W eksperymencie przedstawiono badanym opis człowieka, którego scharakteryzowano jako osobę inteligentną, zdolną, pracowitą, ciepłą, stanowczą, praktyczną i ostrożną. Większość ludzi słyszących tę skąpą charakterystykę, przypisywała mu również inne pozytywne cechy. Zakładali, że jest też np. uczciwy i lubiany. W kolejnej fazie eksperymentu w podanym zestawie cech zmieniono niektóre z nich, przy czym najistotniejszy wpływ na ocenę badanych miała zamiana słowa „ciepły” na „zimny”. Powodowała ona, że opisanemu człowiekowi większość badanych zaczęła przypisywać cechy negatywne.

Bez kontaktu Odchodząc od wspomnianego eksperymentu, warto jest także zauważyć, że nasze pierwsze odczucia najczęściej wynikają z komunikatów niewerbalnych. To wyraz twarzy, postawa ciała czy gestykulacja są czynnikami >

Carissimus 60

19


20

z nawet najpiękniejszymi emotikonami nie jest w stanie mu tego zastąpić. Zdaje się to potwierdzać tragiczny w swoich skutkach eksperyment deprywacyjny przeprowadzony na polecenie cesarza Fryderyka II Hohenstaufa. Polegał on na tym, że grupie rodziców odebrano niemowlęta i powierzono je pod opiekę matkom zastępczym. Polecono im, aby nie odzywały się do dzieci i nie prowadziły przy nich żadnych rozmów. Celem było odizolowanie dzieci od mowy, aby poznać język pierwszych ludzi, założono bowiem, że dzieci traktowane w ten sposób zaczną nim mówić. Cesarz rozważał, czy będzie to język hebrajski, starogrecki, łaciński,czy arabski. Finał eksperymentu był jednak taki, że wszystkie niemowlęta bez matczynej czułości, pieszczot i słodkich słów umarły. Nie odkryto pierwotnego języka, ale niewątpliwie wykazano, że ludzie potrzebują realnych więzi i bliskości. Jesteśmy istotami społecznymi, mamy uczucia i emocje. Potrzebujemy bliskiego kontaktu z drugim człowiekiem, aby więc się nasycić, tkamy sieć relacji, które z czasem będą mogły stać się głębokimi więziami. Poprzestawanie

Pixabay

o decydującym wpływie na pierwsze wrażenie, natomiast to, co mówimy, ma już znaczenie drugorzędne w pierwszym kontakcie. Oczywiście wraz z upływem czasu i rozwojem relacji waga naszych słów i przekazu będzie rosnąć. Z tej perspektywy łatwiej jest zauważyć, w czym tkwi problem relacji internetowych – jest nim po prostu brak kontaktu fizycznego, brak informacji zwrotnych i brak czasu na głębsze poznanie drugiego człowieka. Wyciągamy wnioski na podstawie szczątkowych informacji, które zauważamy, po czym dokonujemy oceny, uzupełniając ją o znane nam wzorce, zgodne z naszym systemem wartości, naszą wiedzą, sposobem, w jaki czujemy. Widzimy więc nie drugiego człowieka, a nasze wyobrażenia i oczekiwania o nim. W kontakcie bezpośrednim, o ile jesteśmy otwarci i zainteresowani, możemy otrzymać informacje zwrotne o drugim człowieku i o nas samych, możemy więc na bieżąco weryfikować swoje osądy. W wypadku internetu najczęściej nie dostajemy tych informacji, stąd odkrywanie prawdy o drugim człowieku jest znacznie utrudnione, o ile w ogóle możliwe. Dodatkowo w internecie jednym z najbardziej popularnych sposobów komunikacji jest komunikacja tekstowa, przy czym w sieci wyewoluowała specyficzna jej forma, tj. różnego rodzaju skróty czy emotikony. Ich celem jest nie tyle skrócenie przekazu, co raczej dodanie emocji do naszych wypowiedzi. Dzięki nim możemy zmiękczyć bądź wyostrzyć nasz przekaz. Tym samym odbiorcy łatwiej będzie zrozumieć nasze intencje i odczucia. Wierzę jednak, że człowiek potrzebuje czegoś więcej, potrzebuje głębokich więzi, potrzebuje bliskości, potrzebuje drugiego człowieka, a zbiór znaków

jedynie na krótkotrwałych znajomościach, labilnych relacjach w perspekty-

Niezrozumiany


wie długookresowej może spowodować cierpienie z powodu samotności.

Łatwiej i taniej Myślę, że dla nas sieć stała się właśnie takim swego rodzaju jarmarkiem. Sklepem, do którego możemy przyjść,

się, możemy ją zakończyć jednym kliknięciem myszy. Nie czujemy też spięcia pod naporem czyjegoś wzroku, nie musimy dbać o ubiór, odpowiedni ton głosu czy mowę ciała, a liczba bodźców, które na nas oddziałują, ogranicza się w zasadzie do ciągu znaków i ich treści.

„– Poznaje się tylko to, co się oswoi – powiedział lis. – Ludzie mają zbyt mało czasu, aby cokolwiek poznać. Kupują w sklepach rzeczy gotowe. A ponieważ nie ma magazynów z przyjaciółmi, więc ludzie nie mają przyjaciół. Jeśli chcesz mieć przyjaciela, oswój mnie! – Jak się to robi? – spytał Mały Książę. – Trzeba być bardzo cierpliwym. Na początku siądziesz w pewnej odległości ode mnie, ot tak, na trawie. Będę spoglądać na ciebie kątem oka, a ty nic nie powiesz. Mowa jest źródłem nieporozumień. Lecz każdego dnia będziesz mógł siadać trochę bliżej...” A. de Saint-Exupéry, Mały Książę, Warszawa 1996, s. 62.

W tym wszystkim możemy też być anonimowi, co dodatkowo wzmaga poczucie bezpieczeństwa. Ponadto anonimowość pozwala nam także na zabawę wizerunkiem, możemy trochę poczuć, jak to jest być kimś innym. Mamy więc rozrywkę, czujemy przyjemność, zaspokajając jednocześnie nasz głód relacji

Pixabay

żeby kogoś „spotkać”. Problem jednak w tym, że większości z tych znajomości, tak jak i w realnym życiu, nie poświęcimy dostatecznie czasu. Większość z tych znajomości nie doprowadzi nas do głębokich więzi, a tym samym nie ugasi wpisanego w naszą naturę pragnienia więzi i przynależności. Aby zaspokoić ją, musimy otworzyć się na ludzi, musimy do nich wyjść, a w zasadzie to cały czas wychodzić, oddawać im siebie i swój czas, poznawać ich prawdziwie, jednocześnie poznając i siebie. Internet może nam w tym pomóc, jednak nie zastąpi on dobrodziejstwa kontaktu bezpośredniego. Mimo to często jednak uciekamy od relacji bezpośrednich, wybierając znajomości internetowe. Myślę, że głównym powodem jest mniejszy koszt i ryzyko tych relacji. Łatwo jest przecież usiąść w domu, w wygodnym fotelu, uruchomić komputer i bez zobowiązań skontaktować się z kimś przez internet. Gdy rozmowa nam się znudzi albo nie klei

i ciekawość. Daje nam to jakąś namiastkę satysfakcji. Z kolei w kontakcie bezpośrednim wysilamy się znacznie bardziej. Przede wszystkim wychodzimy z ukrycia >

Carissimus 60

21


czasu. Na spotkanie najczęściej musimy się przygotować czy dotrzeć, co niejednokrotnie wiąże się także z kosztami. Myślę, że właśnie przez te ograniczenia, zagrożenia i wymagania często wybieramy mniej wymagające znajomości w sieci. Poprzestając jednak na nich, zamykamy się jakby w bańce mydlanej. W wyimaginowanym świecie swoich wyobrażeń i oczekiwań, które z rzeczywistością mają niewiele wspólnego. Nasze realne życie toczy się poza tą bańką i właśnie w nim, prędzej czy później, odezwą się nasze prawdziwe, najgłębsze potrzeby. Jeżeli poprzestaniemy na relacjach internetowych, zbytnio ograniczając realne, głębokie więzi i bliskość, poczujemy w końcu ból samotności.

Pixabay

i wystawiamy się na jawną ocenę. To już nie jest kwestia krytyki mojego internetowego wizerunku, z którym mogę się bardziej lub mniej identyfikować. To jest kwestia bezpośredniej oceny mnie, mojego ja. To tu odsłaniamy swój najczulszy, najbardziej bezbronny punkt. Relacje bezpośrednie niosą więc dla nas większe ryzyko zranienia, odrzucenia, niezrozumienia. Są one bardziej nieprzewidywalne i w razie problemów nie zakończymy ich jednym kliknięciem myszy. Zatem aby były dla nas satysfakcjonujące, musimy się bardziej postarać. Wymaga to często przekraczania siebie, szukania kompromisów, wychodzenia poza swoją strefę komfortu. Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, że na relacje bezpośrednie potrzebujemy więcej


Ćwiczenie Chciałbym zaproponować żebyśmy pochylili się przez chwilę nad naszymi więziami – z rodziną, ze znajomi, w szkole, w pracy, ale także i w internecie. Czy zauważacie między nimi różnice? Może warto postawić sobie jakieś pytania pomocnicze, np.: • Przy kim czuję się sobą, rozluźniony i swobodny? • Kogo mógłbym poprosić o zawiezienie do pracy? • U kogo mógłbym przenocować kilka dni? • Kto mnie odwiedzi, gdy będę chory/w szpitalu? • Kto mógłby zrobić dla mnie zakupy? • Z kim mógłbym pójść na kawę czy piwo i porozmawiać o wszystkim? • Do kogo mógłbym zadzwonić w środku nocy i poprosić o pomoc? A dla kogo zrobiłbym to ja? Czy potrafię jeszcze wyjść z inicjatywą?

Moje notatki:

Carissimus 60

23


Miałem ostatniej nocy piękny sen O spacerze mamy z przedszkolakiem Tym przedszkolakiem byłem ja sprzed lat Szedłem za rękę z Niezrozumieniem Grzecznie zapytałem, patrząc na nią Proszę Pani, dlaczego istniejesz Ona z uśmiechem odpowiedziała Chodź ze mną, a zobaczysz dlaczego Zabrała mnie obok dwójki ludzi Rozmawiali, jakby byli głusi Ludzi dzieliła szczelna bariera Nie słychać przez nią myśli drugiego Gdyby ludzie znali myśli innych Nie zaistniałabym już przenigdy Później widzieliśmy zakochanych Ich oczy były szczelnie zakryte Patrzyli w siebie, choć nie widzieli Oni patrzą przez oczekiwania Gdyby ludzie patrzyli przez prawdę Nie zaistniałabym już przenigdy Wkrótce po tym byłem na polu bitwy Ludzie walczyli z zamkniętym sercem Zamknięci z obawy przed zranieniem Boją się pokazać słabych siebie Gdyby pokazali szczery obraz Nie zaistniałabym już przenigdy Gdy byłem już przy domu, spytałem Czemu jest tyle niezrozumienia Ona z uśmiechem odpowiedziała Ludzie bardzo lubią swoje zdanie Denis Skowronek


Pixabay


Pixabay

Bóg niezrozumiany

Piotr Mokrzecki I rok, PMA

Sebastian Gensina II rok, PMA O niezrozumieniu w relacji z Bogiem, próbie kontrolowania Go, o Bogu niezrozumianym z o. Romanem Groszewskim SJ rozmawiają Sebastian Gensina i Piotr Mokrzecki.

Sebastian Gensina: Dlaczego boimy się czegoś nie wiedzieć? Piotr Mokrzecki: To chyba wiąże się z jakimś dyskomfortem, prawda? o. Roman Groszewski: Jest tak dlatego, że w naszym odczuciu niewiedza wiąże się z tym, iż nie mam kontroli, wiąże się z niepewnością. Wiedza daje mi poczucie kontroli, że mnie coś nie zaskakuje, że jest

26

mi znane. Można powiedzieć: nie wiem – czyli nie znam. I zazwyczaj takie jest bardzo podstawowe ludzkie doświadczenie, że tego, czego nie rozumiemy, czego nie znamy, tego się boimy. Boimy się nieznanego, to powoduje dyskomfort. A sposobem na to, żeby oswoić rzeczywistość, jest ją po prostu poznać. Tak samo jest też z Bogiem. Chcemy Go poznać, żeby Go oswoić.

Niezrozumiany


P: Czyli chcemy kontrolować Boga? Oczywiście! To tak już mówiąc wprost i dosadnie. Mamy naturalną potrzebę kontroli nad rzeczywistością, nad Panem Bogiem też. Pan Bóg, którego możemy kontrolować, to jest bezpieczny Pan Bóg, który nas nie zaskoczy, który nie będzie od nas niczego chciał. I oczywiście: my tego nie przeżywamy tak wprost na świadomym poziomie, ale mamy różne sposoby na to, żeby kontrolować Pana Boga, także przez naszą pobożność. S: Czyli: „ja zrobię piątki miesiąca i Pan Bóg jest zobowiązany mi coś dać”? Tak... oczywiście trzeba to dobrze rozumieć. Bo same pierwsze piątki miesiąca czy wszelkie formy pobożności – one nie są same w sobie złe, ale może kryć się za nimi myślenie, które jest próbą kontrolowania Pana Boga, czyli zdobywania Jego błogosławieństwa. To w dużej mierze wiąże się z tym, że my mamy transakcyjny sposób myślenia o relacji z Panem Bogiem: Ja Ci – Panie Boże – dam modlitwę, a Ty mi dasz błogosławieństwo. Inaczej: „Ja złożę Ci ofiarę, a Ty mi dasz swoją łaskę.” Podczas gdy model chrześcijański jest taki, że modlitwa jest dla nas nie tyle walutą, którą Panu Bogu za łaskę płacimy, ale narzędziem, którym tę łaskę czerpiemy. Modlitwa ma przemieniać nas, a nie Pana Boga. S: I właśnie – jesteśmy dziećmi Pana Boga, a Go nie rozumiemy i On nam się ciągle wymyka. Czy w ogóle można powiedzieć, że nasze rozumienie Pana Boga jest zrozumieniem? Czy ktoś taki mały jak człowiek jest w stanie

zrozumieć kogoś tak wielkiego, jak Pan Bóg? Czy w ogóle możemy zrozumieć Boga? I tak, i nie. Możemy Go zrozumieć w stopniu, który jest wystarczający do tego, żeby być zbawionym, ale nie możemy Go zrozumieć całkowicie. To nasze zrozumienie, czy poznanie Pan Boga… Ono jest prawdziwe, ale nie jest do końca adekwatne. Nie sięgamy w głąb Jego samego, prawda? Ja was znam prawdziwych. Moje poznanie was jest prawdziwe, ale nie jest dogłębne. I podobnie jest z Panem Bogiem. Znamy go w stopniu wystarczającym, żeby budować z Nim relację. P: Czyli zrozumienie to z jednej strony może być chęć kontroli Pana Boga, wynikająca z naszej grzeszności i z tego, że chcemy czuć się bezpiecznie, ale z drugiej strony zrozumienie można też przełożyć innym słowem – poznanie, zbliżanie się do Boga, bycie blisko. Tak. Te dwie rzeczywistości są równoległe, bo jedna wynika z naszej natury zranionej grzechem, a druga jest po prostu owocem tego, co mówi św. Augustyn – „Człowiek nie odnajdzie spokoju, dopóki nie spocznie w Bogu”. Czyli chęć poznania Boga wypływa z tego, że jesteśmy powołani, aby w relacji z Nim całkowicie się spełnić. P: Czyli żyjemy w nieustannym rozdarciu między jednym a drugim. Zawsze. Tak – jest w nas grzech, ale i świętość. Są w nas grzech i łaska. >

Carissimus 60

27


P: Jak to jest, że w tym doświadczeniu, paradoksalnie, niezrozumienia i zrozumienia jednocześnie - czyli bycia blisko, ale bycia daleko – jesteśmy Go w stanie spotkać? To dzięki Jego łasce. Nie dzięki naszym możliwościom. Bo z jednej strony niepojęty Bóg, całkowicie niewyrażalny, dał się człowiekowi poznać. To Bóg się zbliżył do nas, nie my do Niego. To On pokonał ten dystans, nie my. Stworzenie, Wcielenie i Zbawienie, którego dokonuje Bóg, jest Jego dziełem, nie naszym. To nie jest owoc tego, że my coś zrobiliśmy. Zostaliśmy przez Niego zdobyci. I, owszem, potrzebujemy wejść z tą łaską we współpracę i zacząć z nią współdziałać, ale On jest absolutnie pierwszy i On tego dokonuje. Bóg daje się poznać, po prostu.

P: Wcielenie – wejście w konkretną historię, tak? Jezus i Jego działalność. To chyba też widać, że On był mocno też niezrozumiany i kontestowany przez swoje środowisko. O, tak. Niezrozumiany przez faryzeuszów, przez zwierzchników Izraela, niezrozumiany przez swoich uczniów. Był bardzo niezrozumiany nawet przez swoich bliskich. S: I co właściwie było powodem tego niezrozumienia, co było tym murem? Dlaczego oni nie mogli Go pojąć: „o co Mu chodzi”?

28

Tym murem jest po prostu ludzkie „ja”, ludzkie ego, które stoi w miejscu Pana Boga i to ono decyduje o tym, jak ma być. Grzech pierworodny polegał na tym, że to człowiek sięgnął po władzę decydowania o tym, co jest dobre, a co złe. To hebrajskie słowo, które w „naszej” Biblii zostało przetłumaczone jako drzewo poznania dobra i zła, można też przetłumaczyć i zrozumieć jako drzewo decydowania o tym, co jest dobre, a co złe. Że to człowiek zaczyna decydować, nie Bóg. Że to człowiek sięga po odpowiedzialność decydowania co dobre, a co złe. No i jeżeli mamy do wyboru nasz sposób myślenia i Boży sposób myślenia, wtedy one stają w kontrze. Nasz sposób myślenia musi obumrzeć, my musimy w jakiejś mierze z niego zrezygnować i pozwolić, żeby to Boży sposób myśle-

nia, Boża logika i Boża wola pełniły się w nas. To jest droga obumierania, a to nie jest proste – nikt nie chce obumierać. To, co widzimy, kiedy Jezus mówi swoim uczniom, że będzie cierpiał, zapowiada to trzykrotnie – przede wszystkim uczniowie nie rozumieją, co Jezus mówi, i boją się go pytać, albo kłócą się o to, kto z nich jest największy, czyli czyje ego jest większe – kto tu tak naprawdę będzie rządzić. Szukali władzy, szukali mocy, a Jezus nie. „Jeżeli chcesz zachować swoje życie, musisz je stracić” –przegrać, a nie odnieść zwycięstwo. To jest logika, która jest totalnie pod prąd logiki ludzkiej.

Niezrozumiany


zaufania Bogu. Weźmy za przykład przypowieść o upadku pierwszych ludzi – Adama i Ewy. Tam tekst mówi, że oni uwierzyli kłamstwu – że to jednak oni muszą coś zrobić, żeby było dobrze, bo Bóg na pewno tego nie chce. On chce inaczej i coś przed nimi ukrył. I oni, tracąc zaufanie, wzięli sprawy w swoje ręce, no i z tego się wziął grzech. Oni sami zaczęli decydować o tym, co jest dobre, a co złe.

P: I w takim razie mistycy, święci, ci, którzy byli blisko z Jezusem, oni Go lepiej rozumieli?

P: Doświadczali tego, że nie wiedzą… Tak, tego, że nie wiedzą. Czyli to jest droga pokory, to jest droga uniżenia się. To jest strasznie trudne dla ludzkiej natury. Czasem może być niemożliwe. P: Można powiedzieć, że grzech jest niezrozumieniem Boga? Ja bym powiedział raczej, że grzech wynika z niezrozumienia Boga. S: Że odrzucamy coś, czego nie rozumiemy, tak? W efekcie tak, ale ostatecznie wydaje mi się, że grzech ma swoje źródło w braku

P: Czyli w relacji z Bogiem samo niezrozumienie można przełknąć, gorzej, jeżeli nie będzie zaufania?

Pixabay

Tak, oczywiście, ale sami byli przez Niego, mówiąc kolokwialnie, dosyć mocno „przeczołgani”. Oni nigdy nie ufali swojej mocy, nigdy nie ufali swoim możliwościom – św. Franciszek z Asyżu, św. Teresa z Lisieux, oni wszyscy mieli ogromne doświadczenie swojej słabości. Bez przerwy powtarzają to, jak są słabi, mali i beznadziejni. I ufali temu, co jest w nich mocne, tylko jeżeli to wcześniej zostało przez Boga przepalone i wypróbowane w ogniu bezsilności, kiedy doświadczyli swojej słabości i grzeszności – swojej małości. To było coś, co ich przemieniało.

Tak, bo święci często mają doświadczenie, że coś się dzieje w ich życiu, a oni tego nie rozumieją. Ale ufają… Weźmy przykład Maryi, weźmy przykład Abrahama. Przychodzi do nich Bóg i mówi pewne rzeczy, ale są przeprowadzani przez naprawdę trudne sprawy. Abraham czeka 25 lat na wypełnienie się obietnicy – w tym czasie nie ma dzieci, a nosi imię, które oznacza, że jest płodnym ojcem. Abraham – „ojciec płodności” – a 25 lat nie ma dziecka. Maryja urodzi Zbawiciela świata, a potem będzie patrzeć, jak On umiera na Krzyżu. Ta logika jest zupełnie czymś… innym. P: I nie rozumie tego, ale zachowuje to w swoim sercu. Ufa. Ufa i wierzy. Chociaż są całkowite ciemności. S: A właśnie – do jakiego stopnia Maryja, Abraham i inni ludzie są w stanie nas podprowadzić pod jakieś zrozumienie Boga, a kiedy trzeba odciąć się od tego wsparcia i zacząć tę przygodę samemu? >

Carissimus 60

29


Myślę, że chrześcijaństwo to nie jest nigdy „przygoda samemu”, w takim sensie, że jesteśmy zbawiani we wspólnocie, czyli w doświadczaniu Jezusa objawiającego się nam właśnie przez ludzi, którzy są z nami, wokół nas, blisko nas. Więc nigdy do końca nie jest to – jak to się mówi – solówka. To nie jest granie solo, ale z drugiej strony doświadczenie Boga zawsze jest – jak mówią wszyscy mądrzy znawcy duchowości – w stu procentach niekomunikowalne, czyli w jakimś sensie zawsze jest w samotności, indywidualne, osobiste i często właśnie nie do przekazania. Więc jedno i drugie: jest i wspólnota, ale też i wymiar bardzo indywidualny, osobisty, niekomunikowalny – tego doświadczenia poznania Boga i zrozumienia Go.

– cierpienia. Czyli że w tym, co teraz doświadczasz, jest Chrystus. Jest obecny. To jest paradoksalne. Dzisiaj miałem rozmowę z lekarzem, który mówił, że codziennie umierają ludzie, cierpią; to są czasami bardzo młodzi ludzie, dwudziestoparoletni, matka trójki małych dzieci itd. „Jak w tym wszystkim spotkać Boga?”. A paradoksalnie w centrum każdego z kościołów wisi człowiek, który umiera.

P: Przypominam sobie sytuację ze swojego życia. Jest coś, na czym bardzo mi zależy, próbuję to komuś przekazać i nagle – jakbym spotkał się ze ścianą. W tej sytuacji Pan Bóg przyszedłby mi na myśl ostatni, bo emocje, które we mnie powstają, to jedna wielka lawina śnieżna nieprzyjemnych stanów. Jak w tym doświadczeniu braku komunikacji można spotkać Boga... No właśnie: gdzie tam jest Pan Bóg? Bo to jest jakieś doświadczenie bezradności… i osamotnienia? To trochę jak Chrystus na Krzyżu. On jest tam osamotniony i jest całkowicie bezradny. I w tym sensie to jest doświadczenie Boga, właśnie w takim wymiarze

30

Niezrozumiany

Pixabay

P: Tak.


P: A my tak bardzo się do tego przyzwyczailiśmy, że tego nie widzimy. [kiwa głową] Cierpienie jest częścią ludzkiego życia. P: Czyli pokonanie cierpienia nie dzieje się przez zrozumienie go, ale przez…? Przez co? Paradoksalnie – przez miłość. Przez to, że decyduję się w tym cierpieniu kochać. Tak jak Chrystus. P: I to jest chyba najbardziej urzekające w życiu Jezusa, że Bóg, który wszystko rozumie, który jest wszechwiedzący, najwyższy, wszedł właśnie w to nasze najgorsze uczucie kompletnego niezrozumienia. To jest właśnie ogołocenie się Boga, pokora Boga, uniżenie się Boga. Drugi rozdział listu św. Pawła do Filipian: „Uniżył samego siebie, przyjąwszy postać sługi…”

P: Bóg niezrozumiany? Tak, właśnie tak. Od samego początku. S: I gdyby Jezus przyszedł teraz do nas, to wciąż byłby niezrozumiany? Tak, oczywiście. Myślę, że to, jak żyjemy i jak się patrzy na Kościół, to jest doskonały dowód tego, że nie rozumiemy. P: Chyba bardzo często ulegamy tej pokusie, że my już zrozumieliśmy Jezusa, o co mu chodziło. No tak. My wiemy. Nasze ego, nasze ja. My wiemy, my mamy rację, my jesteśmy „ci lepsi”. P: My – w sensie ja? No tak, przecież ja jestem w tej dobrej drużynie… Abp Ryś mówi o tym, że chrześcijaństwo jest jeszcze przed nami. Jeśli myślimy, że przez te 2000 lat zrozumieliśmy, o co chodzi Jezusowi, to się grubo mylimy.

P: I nie bał się bycia niezrozumianym? Nie. Nie bał się bycia odrzuconym, niekochanym.

Roman Groszewski SJ – jezuita, ukończył teologię na Papieskim Wydziale Teologicznym „Bobolanum” w Warszawie. Obecnie pracuje jako duszpasterz akademicki w Warszawie.

Carissimus 60

31


Pewnej słonecznej nocy w trawie Słońce tańczyło razem z Księżycem Spadł dźwięk z frunącej obok książeczki Podleciał do mnie, by pić herbatę Zegar wystraszył się biegu Czasu Czas zląkł się wielkookiego Strachu Niebo z wolna ubrało się w granat Wybuchając, rozlał się po niebie Ziemia, czując niepokój Wulkanów, Zadrżała gdzieś w okolicy Azji Rybki przy dnie zaczęły zasypiać Ocean je otulił wodami


Cień znowu bawi się w chowanego Posmutniałe Światło chce go spotkać Wiatr gwiżdże piosenki w wiecznym Lesie Zmarznięty Las okrywa się Liśćmi Tafla Wody buja się łagodnie Odbijając na jej zmarszczkach Księżyc Człowiek wypuszcza dym Papierosa Dom puszcza dym palonego Węgla Aniołowie stoją przy swych dzieciach Dzieci modlą się o swoich Stróżów Ludzie chcą być wolnymi od Boga Bóg chce dla nich wolności od Grzechu

Pixabay

Denis Skowronek


Pixabay

EKOGŁUPOTA

Jakub Majchrzak I rok, PMA Ekologia to trudna sprawa. Niby twarda nauka o relacjach pomiędzy organizmami a środowiskiem,jednak dziś często zideologizowania i lokująca się coraz dalej od naukowego rdzenia. Przenika nasze życie, bo wszystko albo jest eko, albo wręcz przeciwnie…

Jakub Majchrzak: W tym numerze rozmawiamy z prof. Piotrem Tryjanowskim, a to dlatego, że… Prof. Piotr Tryjanowski: …tak, wiem dlaczego, bo jak ktoś mnie zaczepia i pyta o ekologię, to ma dwa medialne skojarzenia: korniki i zamek w Stobnicy. W takich sytuacjach wiem też, że aby to wszystko wyjaśnić, trzeba by wrócić do samego początku i dużo, bardzo dużo tłumaczyć. A w kulturze opartej na zro-

34

bionych na szybko fotkach i tekście długości dwóch zdań jest to praktycznie niewykonalne. Ale spróbuję może chociaż krótko. Białowieża to perła polskiej, ba, europejskiej i światowej przyrody. Zachowało się w niej wiele procesów charakterystycznych i unikalnych dla lasów naturalnych i po prostu powinniśmy pozwolić jej żyć własnym życiem. Najlepszym rozwiązaniem jest pozostawienie jej jako poligonu doświadczalnego i nieingero-

Niezrozumiany


wanie w jej skomplikowane sieci międzygatunkowe. Dla odmiany jednak tzw. Puszcza Notecka z puszczą prawdziwą ma, delikatnie mówiąc, niewiele wspólnego. W znaczącej części składają się na nią plantacje sosnowe, sadzone ludzką ręką. Wie o tym zresztą każdy leśnik i osoba zarządzająca zasobami przyrody. Tymczasem gdy trzeba coś wykorzystać medialnie, to się porównuje nieporównywalne sprawy. Kiedy ta sprawa zyskała rozgłos, było o niej słychać w wielu mediach. Jak to jest być na ustach wszystkich? Wszystkich nie, nie ma co przesadzać, bo celebrytą się przez to człowiek nie staje. Ale prawdę powiedziawszy – ciężko, zwłaszcza gdy czuć w tym wszystkim opary absurdu. Największe niestety u tych, co często mówią o podejmowaniu racjonalnych decyzji, opartych na wiedzy. Oczywiście wtedy każdy jest ekologiem, zna się na wszystkim, wie sporo o procesach przyrodniczych. Rzecz jasna żartuję, ale poziom komentarzy – w tym również osób tzw. utytułowanych i politycznie umocowanych – był gorszący. Dowiadywałem się na przykład o tym, że ktoś jest wybitnym zoologiem, pomimo tego, że w całym swoim akademickim życiu miał dorobek składający się z zaledwie dwóch międzynarodowych publikacji. Albo na guru sprawy urastał chłopak z niedokończonym doktoratem, tudzież kolejny, który niby zna się na ochronie przyrody, ale jego dorobku naukowego próżno poszukiwać w bazach danych. Cała sytuacja była raczej trafnym pokazaniem systemu działania dzisiejszych mediów. Początek lipca, sezon ogórkowy, można się chwilkę pokazać światu,

a na klikalności w internecie wypromować własne nazwisko. O ekologii można wszak coś powiedzieć, troszkę na zasadzie, że prawie każdy jest ekspertem w prognozowaniu pogody, zdrowym trybie życia i skokach narciarskich. I mało kto to konfrontuje z rzeczywistością. Wtedy zobaczyłem też na własne oczy, czym jest tzw. hejt. Odwaga schowana pod głupkowatymi nickami, solidarnie rozdzielona głupota pomiędzy polityczną lewicą a prawicą. Mam wrażenie, że kwestie ochrony środowiska czy szeroko pojętej ekologii nikogo zbytnio nie interesują, dopóki nie wybuchnie jakaś afera. Wtedy wszyscy są znawcami, każdy ma coś do powiedzenia. Tak było np. w sprawie wycinki drzew w Puszczy Białowieskiej. I niestety to jest właśnie ból w dzisiejszych czasach. Działania akcyjne, bez spójnej koncepcji zarządzania środowiskiem. Niestety, gdy temat się medialnie wypala, to pozostaje tylko pogorzelisko. Czasem się zastanawiam, kiedy ludzie się na to uodpornią. Pozostaję jednak medialnym pesymistą, bo specjaliści od reklamy i przykuwania wzroku do telewizora czy ekranu komputera znają naprawdę coraz lepsze i nieograne triki. Szkoda, że tak rzadko wykorzystywane w celach wyższych. Skąd wynika takie niezrozumienie (brakuje mi lepszego słowa)? Czy trzeba mieć przyrodnicze wykształcenie, żeby móc się wypowiadać, coś robić? Moim zdaniem tak, ale nie ma co liczyć na profesjonalizację nie tylko ekologii, ale i innych dziedzin życia mających związek ze środowiskiem: planowania >

Carissimus 60

35


przestrzennego czy klimatologii. Czasem gdy słucham medialnych wypowiedzi, załamuję ręce. Widać absolutną ignorancję. Kolejny raz przekonuję się, że współczesne czasy nie sprzyjają teoretycznej refleksji. Dużo mówi się o bezpośrednich zastosowaniach praktycznych – tu i teraz. No to mamy zastosowanie – uderzenia celne i gęste – niczym cepem. Ekologia już uważana jest za dziedzinę mającą semantycznie zastąpić ochronę środowiska. Gubi status nauki podstawowej, z chłodnym, matematycznym wręcz podejściem, zastępowanym emocjami, którymi znacznie łatwiej manipulować. Krótkoterminowo niektórzy wyobrażają sobie nawet zyski z takiego podejścia – wszak dzięki niemu ludzie wreszcie słyszeli o kolejnym wielkim wymieraniu gatunków, dziurze ozonowej, katastrofie klimatycznej i niebezpieczeństwach stosowania plastiku. Jednak, jeśli przyjrzymy się zagadnieniu bliżej, to poza budowaniem politycznych okopów niewiele z tych emocji wynika. Może wreszcie nadszedł czas na zupełnie pragmatyczne pytanie: co zrobić, by naszym światem zarządzać w lepszy sposób? Który element wymaga dalszego zrozumienia i podjęcia nowych badań, a znaczenie którego jest przeszacowywane? I wszystko jedno, czy interesuje nas funkcjonowanie całej planety, walka ze szkodnikami upraw, zarządzanie

36

populacjami zwierząt łownych czy ocalenie Puszczy Amazońskiej. Pocieszające jest to, że pragmatyczny nurt podejścia do środowiska jest naukowo coraz silniejszy, nawet gdy rozwija się powoli, bez hałaśliwej otoczki medialnej.

Bardziej szukać rozwiązań długoterminowych, których efektów możemy nie uświadczyć za naszego życia. Wszystkie efekty są ważne, krótkoterminowe sukcesy także, ponieważ podbudowują psychikę, natomiast rzeczywiście trzeba posiadać długoterminowy ogląd sprawy, metafizycznie również. Jako wypowiedź i jej zapis na papierze wygląda to trywialnie, natomiast w praktyce jest trudne do realizacji. Jak znaleźć polityków, którzy patrzą w przyszłość dalej niż jedna, no maksymalnie dwie kadencje? W skali historii świata te 8 czy 10 lat to zaledwie błysk. Gdy patrzę na gotyckie katedry i mam świadomość, że budowane były przez kilka pokoleń i ci, którzy zaczynali prace, nie mieli nawet bladego pojęcia o ich zakończeniu, to

Niezrozumiany


Pixabay

sobie myślę o tej wewnętrznej sile, która musiała nimi kierować. Nie dla siebie, nie dla dzieci, nawet nie dla wnuków, a uwaga, będzie nieco patetycznie, ale za to z nawiązaniem do jezuitów: „Ad maiorem Dei gloriam”.

Papież Franciszek powiedział: „Zaangażowanie w ochronę środowiska nie jest domeną partii zielonych, a przejawem chrześcijaństwa”. Pobożne życzenie czy głęboko zakorzeniona teologia? Oczywiście, że jest przejawem właściwie pojmowanego chrześcijaństwa. Partie zielonych zresztą chętnie powołują się na dziedzictwo środowiskowe, natomiast centrum ich aktywności to zupełnie inne kwestie, nawet wśród samych działaczy wywołujące duże emocje. Zobaczymy zresztą, jak niewielu jest wśród zielonych przyrodników. Pozostaje jednak i druga część pytania – czy to głęboko zakorzeniona teologia? Nie bardzo znam się na teologii, ale zdrowy rozsądek podpowiada mi, że specjalnie zaawansowaną intelektualnie teologią nie jest ta wyłącz-

nie zwrócona w stronę człowieka i środowiska. I na tym poprzestanę, by nie wywoływać emocji. A zatem jako chrześcijanie powinniśmy przestać jeść mięso, eksploatować ziemię, uprawiać na większą skalę? Chrześcijanie powinni praktykować cnoty i przestrzegać Dziesięciorga Przykazań. Tylko i aż tyle. Reszta przyjdzie sama. Co do mięsa, to może zamiast gadać dyrdymały o przejściu na wegetarianizm, warto wrócić do dawnych i sprawdzonych praktyk? Wstrzemięźliwości w środy, piątki, praktyk suchych dni, poważniejszych ograniczeń konsumpcyjnych – również żywnościowych – w okresie Wielkiego Postu. Nie bardzo wiem, jak można by zupełnie przestać eksploatować Ziemię. Po prostu każda ludzka i nie tylko ludzka czynność jest pewnym rodzajem eksploatacji – choćby przez sam proces oddychania. Przecież to absurd. Padają wielkie słowa o poszanowaniu Matki Ziemi, ale w praktyce bywają zamieniane na puste idee, naprawdę nie rozwiązujące realnych problemów. Niezrozumienie tematu to również przegięcie w drugą stronę. Który ekstremizm jest groźniejszy? Ekstremizmy ogólnie są groźne, bo wyłączają racjonalne myślenie i bazują na płytkich emocjach. Jedna banda warta drugiej! Św. Tomasz miał powiedzieć, >

Carissimus 60

37


że najtrudniejsza do praktykowania jest roztropność, czyli że trzeba balansować pomiędzy nadmiarem a brakiem cnoty. Przy czym nie chodzi o to płytkie gadanie, że prawda leży pośrodku. Prawda leży bowiem tam, gdzie leży, a my mamy poznawać świat i ważyć wszelkie argumenty. By tego dokonać, trzeba do siebie dopuszczać różne myśli i propozycje teoretyczne, konfrontować się z nimi, w głowie przemielić i wyciągnąć wnioski. Czasem to sporo kosztuje, bo przysłowiowe trwanie na barykadzie powoduje obstrzał z obu stron konfliktu. Często mówimy, że stworzenie należy do nas, możemy o nim decydować, bo nauczyliśmy się nad nim dominować. Myślę, że nieco w tym mrzonek o naszym sukcesie dominacyjnym. Potrafimy wiele zniszczyć, to prawda. Ale czy to sensowna dominacja? Śmiem wątpić. Zresztą wielu elementów przyrody wcale zdominować nie potrafimy, a sukcesy gatunków inwazyjnych są tego potwierdzeniem. Czy zatem powinniśmy wyłącznie siedzieć z założonymi rękoma i znad kieliszka wina obserwować staczający się świat? Moim zdaniem nie! Małymi, codziennymi wyborami, solidną edukacją, rozmowami ze znajomymi, po prostu starać się wrzucać piach w naoliwione trybiki maszyny konsumpcji. Spokojnie, reflek-

syjnie i bez ulegania presji tłumu, że nie można czekać, że trzeba działać. Działać tak, ale z namysłem! W mediach wiele jest prognoz, że już za późno na jakiekolwiek zmiany, koniec jest bliski. Jest jeszcze o co walczyć, czy lepiej zbadać kolejną butelkę Gewürztraminera i powspominać, jak to kiedyś ten świat był piękny, a ludzie mądrzejsi? Świat jest piękny nadal, a mądrych ludzi stale się spotyka. Tylko trzeba wiedzieć, gdzie i jak celować. Po prostu szkoda czas tracić na bzdury. Zmiany warto zaczynać od siebie, ale z jednoczesną refleksją, że sytuacji świata nie odmienią rodziny z klasy średniej Europy i Ameryki, zmiany muszą mieć zupełnie inny charakter. Przynajmniej jeśli chcemy, by były skuteczne, a nie jedynie zostały na poziomie emocji i deklaracji. Co do wina, to jedna rzecz jest stała, in vino veritas! Gewürztraminer bywa świetny, lubię także w morawskiej wersji znanej jako tramín červený. Do tego dobry ser, widok na owce. Oj, niepotrzebnie rozmarzyłem się. Na starość robię się chyba sentymentalny, ale już całkiem racjonalnie dodam: lokalne wino, lokalne jedzenie, lokalne klimaty. Tego także potrzebuje świat. Powrotu do źródeł.

Prof. dr hab. Piotr Tryjanowski – dyrektor Instytutu Zoologii, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu; zoolog, ekolog, miłośnik wina, sera i owiec, a w zasadzie całego tradycyjnego pasterstwa – gdzie jak w soczewce zbierają się nie tylko wszystkie problemy ekologiczne, ale i prawdy o życiu. Redaktor naczelny „European Journal of Ecology”. Autor wielu artykułów, w tym opublikowanych nawet w prestiżowym „Nature”, oraz popularnych książek Rozum z ptakami odlatuje i Wino i ptaki.

38

Niezrozumiany


Pixabay


Pixabay

Wiecie, o co chodzi Jan Głąba II rok, PME Moja pani profesor języka polskiego z liceum miała całą gamę swoich powiedzonek. Tytułowe „wiecie, o co chodzi” wypowiadała zawsze twierdząco, a może i nawet w trybie rozkazującym, zazwyczaj wtedy, gdy nikt z nas – a był to dobry ogólniak – nic nie rozumiał.

We wstępniaku 60 numeru „Carissimusa” redaktor naczelny zaprosił Cię, Drogi Czytelniku, byś podjął próbę wejścia niejako całym sobą w proponowaną przez nas treść, byś otworzył swą pamięć, sięgnął do wspomnień i rzucił się w głąb – by wpływając w nią, spotkać tego, który do wypłynięcia wzywa i całym sobą niezrozumienie reprezentuje. Niezależnie od tego, jak Ci to wyszło, zapraszam Cię

40

do spotkania z moim refleksjami po tych doświadczeniach. Nie sposób odnieść się wyczerpująco do poprzedzających ten tekst treści, a niewyczerpująco nie warto odnosić się wcale. Kiedy to zdanie wybrzmiało w mojej głowie, a jego sens trafił do serca i ostatecznie na tę kartę naszego nowicjackiego periodyku, doszło do mnie, że to jest klucz do realizacji mojego zadania. Zrozumiałem, że nie tyle chodzi

Niezrozumiany


o poznanie opisywanego przez autorów niezrozumienia – wówczas straciłoby ono swoją skrytą naturę – ile o zwyczajne bycie z nim, obok niego i jakby w nim: towarzyszenie. To tak bardzo nasze, jezuickie słowo, ba, więcej nawet – nasza tożsamość stała się dla mnie dobrym punktem zaczepienia i odniesienia do poruszanej problematyki. Idąc tym tropem, zapraszam Cię, Drogi Czytelniku, byśmy wspólnie przekroczyli (nie porzucili, ale właśnie przekroczyli) poziom racjonalnego spojrzenia, zostawili analizę tekstu i zanurzyli się w jego bogaty wymiar. Czytając to, co przyszło mi niejako podsumować, postanowiłem wejść w doświadczenie tej rzeczywistości. Trochę tak, jak uczy tego nasz założyciel, ojciec Ignacy – stosując zmysły. W tym duchu próbowałem te bogate treści zobaczyć, poczuć, posmakować, dotknąć, usłyszeć. Nie sądziłem, że ta empiryczna podróż okaże się tak ciekawa i inna. Nie wiem, czy tak rozumiał to zadanie mój współbrat Jakub, pełniący niełatwą funkcję redaktora naczelnego, kiedy mi je zlecał. Dzięki dobremu Bogu poruszamy się jednak wokół niezrozumienia, więc nawet tu jest na nie miejsce! Swoją podróż rozpocząłem od mocnego tekstu – świadectwa jednego ze współbraci. Nie musiałem długo wsłuchiwać się w dialogi z rodzicami. Nie potrzebowałem budować wielkich wyobrażeń o łzach dziewczyny. Nie było koniecznym wyobrażać sobie „porzucenie” różnych rzeczy, osób i spraw, by ruszyć w jakąś inną (konkretnie: zakonną) rzeczywistość. To wszystko nie było potrzebne, bo ja tam zwyczajnie byłem.

Stanąłem w tych sytuacjach jako ja. Bardzo realnie. Czytając ten tekst, udało mi się na nieświadomym – czyli w tym kontekście wolnym – poziomie odpowiedzieć na zaproszenie naczelnego z samego początku. Byłem tam. Wszedłem w to, co czytałem. To tak bardzo intymne niezrozumienie właśnie poprzez swoją subtelność od razu prowadzi do wejścia głębiej nie tyle w jego analizę czy próbę rozwiązania jego natury, ile w siebie, w swoje serce. Z każdą kolejną linijką tej historii byłem coraz bardziej w swoim sercu. Kontaktowałem się z sobą. Spotkałem się z sobą samym i w głębi siebie chciałem współczuć, chciałem jakoś wesprzeć. Czy jest chociaż cień szansy, by wyjaśnić fenomen tego zanurzenia? Czy próba podzielenia się doświadczeniem opisanego niezrozumienia zostanie zrozumiana? Nie wiem. Przez człowieka chyba nie. Trwałem więc w poczuciu, że rozumiem (przez doświadczenie) niezrozumienie mojego współbrata, a jednocześnie rozumiałem, że moje zrozumienie zostanie niezrozumiane. Zawiłe i paradoksalne? Tak, trochę tak. Bardziej jednak wydaje mi się, że uwalniające. Dobrze było doświadczyć tego, co ten nowicjusz przelał na papier, a jeszcze

lepiej było poczuć własną niemoc bycia w tej konkretnej rzeczywistości. Wolność bycia niezrozumianym. Wiecie, o co chodzi. >

Carissimus 60

41


W rozmowie z profesorem Piotrem było inaczej. O ile pierwszy tekst zapraszał mnie do wejścia w świat problemów i relacji mi znanych, o tyle ten stawał przede mną jako rzeczywistości nowa, nieznana. Mimo tego na „zmysłowe czytanie” przestawiać nie trzeba było się wcale. Choć naukowiec przedstawił temat trudny – niezrozumienie człowieka cieszącego się autorytetem rodzące się z ignorancji, niewiedzy, zwykłej ludzkiej małostkowej nienawiści,

Osoba pytana i opowiadająca o niezrozumieniu robiły wszytko, by mnie, odbiorcę, niezrozumienie nie dotknęło. Mocnym poruszeniem serca było dla mnie odkrycie ducha tego dziennikarskiego spotkania. Według mnie tym duchem była i jest intencja, a konkretniej rzecz ujmując dobra intencja. Czytając wnioski Pana Profesora, czułem, że płyną one przede wszystkim z chęci zrozumienia tych, którzy niezrozumieli wcześniej Jego. Owszem z ripostą, może nawet nutą żalu, ale jednak. Doświadczenie takiego sposobu działania to nie bagatela. Pozwólcie, że więcej pisał nie będę. Byliście przy tej butelce wina i desce serów z nami, więc wiecie, o co chodzi.

którą zwykliśmy nazywać hejtem – zrobił to w sposób niezwykle doświadczalny. Na dyskutowane przez nas zjawisko zabrał butelkę wina i kozie sery. Choć za tymi drugimi nie przepadam, to jednak tym razem stały się mi miłe. A to dlatego, że były idealnym tłem: nie były ani pierwszo-, ani nawet trzecioplanowe w tej narracji – a jednak sprawiły, że opowiadający mi tę historię bardziej był świadkiem zdającym relację, zwykłym człowiekiem z konkretnym doświadczeniem niż enigmatycznym profesorem. Choć opowiadał o niezrozumieniu mi nieznanym, takim, którego wcześniej nie doświadczyłem, to zrobił to tak, bym m.in. ja mógł to zrozumieć. Wchodząc w ten ciekawy wywiad o niezrozumieniu, wszedłem, a może bardziej zostałem wciągnięty, w coś głębszego niż ono samo.

Trafiły się nam także spojrzenia duszpasterzy na niezrozumienie. Z jednej strony Marek Rosłoń SJ i spółka go przepytująca właściwie sami tak pokierowali rozmową, że najpierw zaprosili nas do uczestnictwa w rozmowie bardzo teoretycznej, a potem niejako zmusili do wyjścia poza jej bezpieczną i nudnawą sferę – do praktyki. Przykłady, którymi jezuita łączący w sobie funkcje rekolekcjonisty i psychologa argumentował (czy może bardziej umacniał) przedstawione przez siebie spojrzenie, nie pozwalały nie użyć zmysłów... Co się stało, kiedy już ich

42

Niezrozumiany


użyłem? Przeżyłem przede wszystkim dużą tęsknotę, tęsknotę za niebem, do którego trafiliśmy pod koniec podróży w głąb tematu niezrozumienia. Wszystko, co było wypowiedziane wcześniej, czy to w formie pytań, czy odpowiedzi, nie poruszało w jakiś wyjątkowy, nowy sposób mojego serca – raczej dotykało go po raz kolejny w znanym mi już słabym punkcie. Końcówka przeciwnie. Gdy Marek Rosłoń SJ powiedział rzecz banalną, ale – o ironio – tak przeze mnie niezrozumianą, mianowicie, że nieba możemy doświadczyć, zwyczajnie zatęskniłem. Ta tęsknota może być drogą. Z tej rozmowy zabieram pragnienie jej przebycia. I znów chce się powiedzieć: wiecie, o co chodzi. Prawda? Z kolei w spojrzeniu Romana Groszewskiego SJ momentem głębi okazało się spotkanie z nierozumiejącym lekarzem. Jego brak akceptacji cierpienia jest i moim, a pewnie także i Waszym. Wiele polemik podejmowałem na ten temat.

Wiele razy w ramach swojego cichego protestu niezrozumienia sensu cierpienia, śpiewając znaną wielkopostną pieśń Każde cierpienie ma sens, dodawałem na początku partykułę „nie”. Wojowałem i wciąż wojuję z tym tematem i w kontekście tematu, wokół którego się poruszam,

chichotem losu jest fakt, że podstawą, fundamentem tej mojej walki jest strach, że zrozumiem. Wobec tego strachu niemałą pociechą jest zdanie warszawskiego duszpasterza, że zrozumienie ma się do tej rzeczywistości nijak, że sprawa idzie o miłość. A, czyli znów empirycznie dać się Ukrzyżowanemu przytulić, dotknąć, a nie racjonalnie rozumem rozwiązać zagadkę. To druga sprawa, którą do bagażu doświadczeń z tej wyprawy biorę. Wiecie, o co chodzi.

Podobnie było ze spojrzeniem na Sieć relacji Szymona Wąchały. Z początku po przeczytaniu czułem się zmęczony. Pomyślałem, że obserwacje i wnioski, które autor z nich wyciąga, nie są żadną sensacją ani czymś, czego nie wiemy już od dawna. Już miałem na tym poprzestać, kiedy przypomniałem sobie moje początkowe założenie. Nie zatrzymałem się na napisanych przez autora zdaniach, ale dałem się wciągnąć w głębię. I to dosłownie. Wejście w nią było różne od poprzednich felietonów czy wywiadów. Z Szymonem i jeszcze jednym ze współbraci ruszyliśmy tam z przypadku razem – stało się, że był to przedmiot naszej rozmowy. Wtedy z dużym sentymentem przypomniałem sobie, że i przed moim blokiem była ławka. Uszami wyobraźni >

Carissimus 60

43


słyszałem śmiech, gwar czy pierwsze bluzgi i docinki podwórkowych kolegów, gdy kopaliśmy piłkę na asfaltowym boisku, w którego miejscu dziś jest parking. Usłyszałem znajomy głos sąsiada, poczułem ciepły dotyk jego zniszczonej dużej dłoni, którą z szacunkiem zawsze do mnie, dzieciaka wyciągał, pytając o to, co słychać... W tym samy czasie, równolegle, słyszałem też charakterystyczny dźwięk nowej wiadomości wychodzący z mojego smartfonu, a potem całą nawałnicę nachodzących się na siebie sygnałów powiadomień. Widziałem krótkie, powierzchowne wiadomości i te tak bardzo nieudolnie wyrażające (albo próbujące wyrazić) emocje emotikony. Patrzyłem, słuchałem, dotykałem jednej i drugiej rzeczywistości. Czułem na przemiennie stratę i zysk Żal i wdzięczność. Nie miałem gotowej odpowiedzi, jasnego osądu. Wciąż go nie mam. Trwam w chaosie różnych myśli. Nie rozumiem, choć to już nie to samo niezrozumienie... Wiecie, o co chodzi! Na koniec otrzymałem wiersz. Dawno nie zmęczyłem się tak na spacerze, na który zabrał mnie swoim dziesięciozgłoskowcem Denis. Kiedy dzieliłem się z nim swoim pierwszym wrażeniem po przeczytaniu, powiedziałem mu, chcąc pozostać w poetyckiej przestrzeni, słowami psalmu: „głębia przyzywa głębię”. I tak sam z tą głębią pozostałem. Ten wiersz, choć mówi o śnie, bardziej dotyka przebudzenia... a ono boli. Mnie bolało. Przywiązany do swego zdania, nie chciałem porzucić snu o tym, że ono jest najważniejsze. Spało mi się, śpi i będzie spać dobrze. Zawsze. Zro-

44

zumienie jednak, że ów stan to nie jawa, że to iluzja, zakłóca błogość snu. Mnie zakłóciło. Przeszedłem więc, trzymając Niezrozumienie za dłoń, jeszcze raz przez kolejne wersy. Nad jednymi pochylałem się dłużej, ściskając dłoń mocniej, przez inne przechodziłem bez zatrzymania, nie czując ciepła ściskanej dłoni wcale. Chciałbym, żebyście wiedzieli, o co chodzi. Nie wiem, czy mnie zrozumieliście, sam się zastanawiam, czy zrozumiałem. Im bardziej analizuję, tym większe mam wątpliwości, ale taki był jednak zamysł tego tekstu zamykającego, jak go roboczo nazwałem, by niezrozumienie pozostało, by trwać w wątpliwościach, by, paradoksalnie, niczego nie zamykać, ale przeciwnie – otworzyć. W mojej ocenie, która tym bardziej się umacniała, im bardziej pozwalałem, by pracowały we mnie duch omawianych tekstów i doświadczenie bycia z nimi zmysłowo, niezrozumienie jako stan, doświadczalna sytuacja stało się przestrzenią rodzącą dobro. Nie twierdzę, że każde zawsze i wszędzie, dzielę się jedynie z Wami owocem bycia z tymi konkretnymi spotkaniami czy rozważaniami nad niezrozumieniem. Dla mnie jest on dobrem. Pierwszy raz, odkąd pamiętam, czytając o niezrozumieniu i wchodząc we własne, nie uległem zniechęceniu czy irytacji, niczemu nie uległem – zwyczajnie byłem, obser-

Niezrozumiany


wując, co to bycie rodzi. Dlaczego piszę, że zrodziło dobro? Cóż, może dlatego, że będąc z owym niezrozumieniem, trwałem w poczuciu, że wiem, o co chodzi, mimo że ratio krzyczało: „nie rozumiem”. Moja polonistka używała jeszcze jednego ciekawego sformułowania. Chcąc często wydać jasny werdykt po swoich zawiłych wywodach (tak zawiłych, jak ten, który właśnie kończę ja), zakończyć swoją wyrazistą opinią, mówiła – wśród panującej w klasie ciszy – „Jeśli mnie pytacie...”. Stąd, jeśli mnie, Drodzy Czytelnicy, pytacie, to Wam mówię: Naiwnym jest ten, kto oczekuje poznania głębi niezrozumienia, ale naiwność to nie grzech – to cnota, jeśli wynika z wiary. Z wiarą więc zachęcam Cię do naiwności. Ona za każdym razem pozwala trwać z niezrozumieniem, obwąchiwać je, dotykać go, smakować,

słuchać, oglądać. Niezrozumienie da się oswoić, a oswojone przestaje być groźne. Kiedy przestajesz się bać, możesz rzucić się na głębię. Jeśli to zrobisz i zdecydujesz się jej dotknąć, wówczas zarówno Ty, jak i drugi, niezależnie od tego, kto z Was nie będzie rozumiał, a kto będzie niezrozumianym, będziecie wiedzieć, o co chodzi, a to już dużo. Ufam, że ambasador niezrozumienia, Jezus Chrystus, który naiwnie wierząc w człowieka, rozumie go w całym ogromie jego niezrozumienia i sprzeczności, będzie Was na tej drodze umacniał i prowadził. W końcu On sam tę drogę przeszedł. Był niezrozumiany przez wszystkich i pokazał nam, że na końcu tej drogi nie ma śmierci. Wręcz przeciwnie. Wchodząc w głąb naszego niezrozumienia, spotkamy Go w momencie, w którym wydaje nam się, że umarliśmy, a On zaprowadzi nas do życia.

Carissimus 60

45


Wspรณlnota Nowicjacka PMA | PME | GDYNIA 2019

46

Niezrozumiany


Pixabay

Carissimus 60

47


u t a j c wi

Z

o n a i c ży

Kiedy submanduktor mówi, że zamiast batonów na wille są śliwki.

I tak będę na okładce VOGUE'A!


Drugi rok próbuje zmieścić się w kadrze.

Pixabay

W poszukiwaniu poruszeń.


Denis wie, że moda na Yerbę niedługo się skończy! Wie i czeka.

yni w Krystian poleca się każdej gospod

porządkach domowych!


Czuwanie w kaplicy ล w. Monitora.

Pixabay

Mรณj przyjaciel komar!


Nie ma jedzenia — nie ma nowicjuszy.

Idę, albo nie idę?


Wiadomo, kto najlepiej wychodzi na zdjęciach.

!

Pixabay

Nowicjusze polecają się do kłucia


6:00

54

Florentyn de Bazelaire de Boucheporn lat 30, PME Niezrozumiany


Holender tułacz Prowadziłem życie godne Holendra tułacza, przemierzając miasta od Sankt Petersburga do Londynu przez Bukareszt i Pescarę.

Ta-ta-ta tā – ta-ta-ta tā… albo – gwoli ścisłości. „Tak oto Los puka do drzwi” – miał powiedzieć Beethoven. Dzięki takim twórcom jak on czy Czajkowski bądź Verdi motyw przeznaczenia towarzyszył mi przez 3 dekady życia, aż wreszcie, w sposób niejako wcielony, zapukał do mych drzwi. Co za tupet! Bez żadnego przyzwolenia z mojej strony zechciał przeobrazić złożoną polifonię życiowych perypetii w spokojną monodię – z wichru stał się jednogłosowym szmerem łagodnego powiewu… I tak przypomniało mi się jedno wydarzenie z dzieciństwa, które odważę się ująć w formie przypowieści: „Pewnego razu ksiądz proboszcz przychodzi po kolędzie do domu jednorodzinnego. Widzi tam sporą gromadkę, która na jego widok milknie. Po chwili rozmowy pada pytanie: «A który to z was zostanie księdzem?». Trzeci z ośmiorga rodzeństwa wyrywa się i bez chwili zastanowienia wskazuje palcem na swojego najmłodszego brata, który wyróżniał się swoim naturalnie miłym

usposobieniem. Na ten widok ksiądz marszczy brwi i nie tyle wymownym, co pouczającym gestem wskazuje, że ten palec należało skierować na siebie”. Tym śmiałkiem byłem ja. Wówczas zrozumiałem, że pewnymi sprawami kto inny kieruje – co było sprzeczne z moim młodocianym temperamentem. Od lat chłopięcych sport i muzyka grały pierwsze skrzypce w moim życiu. Próbowałem swoich sił w różnych dyscyplinach, zamieniając dość umiejętnie floret na rakietę tenisową czy strój piłkarski na kimono. Bardzo lubiłem konkurować – równie mocno nie lubiłem przegrywać. Jednakże porzuciłem kolejno wszystkie te aktywności dla muzyki, która stała się dość wcześnie tematem przewodnim mojego życia. Następnie prowadziłem życie godne Holendra tułacza, przemierzając miasta od Sankt Petersburga do Londynu przez Bukareszt i Pescarę. Niekończące się wyzwania rzucane przez muzykę nie pozwoliły mi dostrzec lądu. Z biegiem czasu okazało się, że w przeciwieństwie do Holendra nie szukałem miejsca, tylko Osoby. Ten rzekł: „Zostań tu i czuwaj ze mną!”.

„Zostańcie tu i czuwajcie ze Mną!” (Mt 26,38)

Carissimus 60

55


6:30

56

Krystian Bugalski lat 26, PMA Niezrozumiany


Czwarta wspólnota Byłem przekonany, że jestem typem samotnika, a jednak ciągle jakbym od tego uciekał. Szybko, i podświadomie, otoczyłem się nowymi znajomymi i przez następne 4 lata całe dnie spędzałem razem z moją nową pięcioosobową wspólnotą.

Razem

z rodzicami oraz dwójką rodzeństwa dzieciństwo spędziłem w Starogardzie Gdańskim, w małym, dwupokojowym mieszkaniu. Z bratem o rok młodszym i siostrą rok ode mnie starszą jesteśmy niemal rówieśnikami. Łatwo sobie wyobrazić, że gdy byliśmy młodsi, wszystko robiliśmy wspólnie, spędzaliśmy cały czas razem, kłótnie, które zdarzały się często, nigdy nie trwały dłużej niż do wieczora, po prostu trzeba było nauczyć się dogadywać. Z takiej wspólnoty wyrosłem, nierzadko zastanawiając się, jak to by było, gdybym był sam. Na pewno – myślałem – zdecydowanie lepiej. Odrobiny więcej tej upragnionej samotności doświadczyć mogłem po ukończeniu liceum, kiedy zamieniłem trzyosobowy pokój w domu rodzinnym na dwuosobowy w Domu Studenckim Politechniki Gdańskiej. W tamtym czasie twierdziłem, że Boga mogę odnaleźć tylko w samotności. Byłem przekonany, że jestem typem samotnika, a jednak ciągle jakbym od tego uciekał. Szybko, i podświadomie, otoczyłem się nowymi znajomymi i przez następne 4 lata całe dnie spędzałem razem z moją nową pięcioosobową wspólnotą. Tak jak wcześniej z rodzeństwem, tak samo i teraz robiliśmy prawie wszystko razem, wiele wspólnie przeżyliśmy, mogę powiedzieć, że byli dla mnie jak bracia i siostra. Kiedy nasze drogi siłą rzeczy się rozeszły, kiedy każde z nas poszło dalej w inną

stronę. Mnie los zaprowadził do jezuickiego duszpasterstwa akademickiego. Mieszkając już sam, zacząłem otaczać się osobami z tego duszpasterstwa, coraz bardziej się angażując i coraz więcej czasu spędzając z nimi. To już nie było życie ze sobą 16 godzin na dobę, lecz wspólne wyjazdy, rekolekcje, dzielenia, wspólne życie codzienne, w którym (z różnym skutkiem) staraliśmy się, aby Bóg był na pierwszym miejscu. Wszystko to pozwoliło „zejść” znacznie głębiej w relacjach, coraz bardziej poznawać innych, ale co ważniejsze, również siebie. Powoli zaczynałem doświadczać Boga, nie tylko na indywidualnej modlitwie, lecz przede wszystkim w przebywaniu z bratem lub siostrą. W tej wspólnocie otrzymałem wiele wsparcia, tam ukształtowało się moje powołanie zakonne. Ze wzruszeniem myślę o dziełach, w które dane mi było się zaangażować, o ludziach, którzy stale mi w tym towarzyszyli. Dzisiaj, dopiero co rozpocząwszy nowicjat, kiedy wspominam te trzy zadziwiająco różne wspólnoty, widzę, że to one mnie ukształtowały, że jest we mnie część każdej z nich. Samotność, gdy przychodzi, witam radośnie, czerpiąc siłę z doświadczenia tych wspólnot. Kiedy teraz zapytasz mnie, co w życiu cenię najbardziej, odpowiem Ci, że ludzi, poprzez których mogę doświadczyć i zobaczyć Boga oraz przypomnieć sobie o tym w trudnych chwilach.

„Niech nasza droga będzie wspólna.” (Jan Paweł II)

Carissimus 60

57


7:00

58

Jakub Drzewicki lat 22, PME Niezrozumiany


Cerkiew Miejsce? Ruiny prawosławnej cerkwi gdzieś w Bieszczadach. Jako siedmiolatek wpatrywałem się w zniszczone kamienie, które niegdyś były świątynią. Teraz jej resztki przypominały o tragicznych wydarzeniach mających miejsce w tej części Polski. Przede mną stał mój wujek, który właśnie kończył swoją historię słowami: – …Może tego nie zrozumiesz, ale Pan Jezus był najlepszą Osobą na świecie. Mylił się – rozumiałem i być może właśnie dlatego zapragnąłem zostać zakonnikiem.

G

dybym miał w dwóch słowach odpowiedzieć na pytanie: „Jakie doświadczenie było dla ciebie najważniejsze?”, odpowiedziałbym: „Doświadczenie Miłości”. Urodziłem się 19 grudnia 1997 roku w Rzeszowie. Tam uczyłem się, trenowałem i pisałem do szuflady. Na studia przyjechałem do Krakowa. Mimo że do tej pory przeżyłem jedynie trzy przeprowadzki, to ostatnio coraz częściej patrzę na swoje życie jak na pielgrzymkę, podczas której przechodzę przez różne etapy. Czasami idę po „płaskim”, innym razem trzeba się powspinać. Bywa, że potykam się o jakiś korzeń. Najtrudniejsze są jednak chwile zagubienia. Momenty, w których gubi się szlak lub wręcz zapomina o celu wędrówki. Wtedy ciężko mi nawet powiedzieć, kim jestem. Doświadczenie Miłości pozwala jednak na nowo stać się pielgrzymem, a nie tylko zagubionym wędrowcem. Czasami wystarczy gest, innym razem tylko słowo. Kochające spojrzenie rodziców, przyjaciół.

Jedno ze wspomnień, które umiejscowiło mnie na obecnym szlaku, jest z wczesnego dzieciństwa. Miejsce? Ruiny prawosławnej cerkwi gdzieś w Bieszczadach. Jako siedmiolatek wpatrywałem się w zniszczone kamienie, które niegdyś były świątynią. Teraz jej resztki przypominały o tragicznych wydarzeniach mających miejsce w tej części Polski. Przede mną stał mój wujek, który właśnie kończył swoją historię słowami: – …Może tego nie zrozumiesz, ale Pan Jezus był najlepszą Osobą na świecie. Mylił się – rozumiałem i być może właśnie dlatego zapragnąłem zostać zakonnikiem. Czternaście lat później postanowiłem pójść za tą Miłością i z niej uczynić cel mojej wędrówki. Spotkałem podczas tej drogi wielu niesamowitych ludzi, idących w tę samą stronę i choć może czasem się nie rozumiemy, a bywa też, że nasze szlaki się rozdzielają, to głęboko wierzę, iż spotkamy się u celu.

„Wszystko znosi, wszystkiemu wierzy, we wszystkim pokłada nadzieję, wszystko przetrzyma.” (1 Kor 13,7)

Carissimus 60

59


9:00

60

Marcin Firmanty Lat 46, PME Niezrozumiany


Bóg przemawia w ciszy Nie wszystko od razu było dla mnie oczywiste, ale poczułem wtedy, że modlitwa Słowem Bożym w taki sposób podoba mi się i że mam przeogromną chęć poznania jej bliżej.

U

rodziłem się w 1976 roku w Ostrowcu Świętokrzyskim. Dzieciństwo i młodość spędziłem w Opatowie. Uczęszczałem do Technikum Hutniczo-Mechanicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim, a później rozpocząłem studia na Politechnice Częstochowskiej, które ukończyłem w roku 2001 na specjalności mechanika komputerowa. Po studiach podjąłem swoją pierwszą pracę jako nauczyciel przedmiotów technicznych w szkole średniej w Sanoku. Następnie pracowałem jako konstruktor w Zakładzie Przyczep i Naczep „Zasław”. W 2007 roku powróciłem do Częstochowy, gdzie pracowałem w firmie ZF jako inżynier projektowania. Podczas swojego pobytu w Częstochowie powoli zacząłem odkrywać w swoim życiu Pana Boga. W 2010 roku postanowiłem wybrać się na rekolekcje, które rozpaliły we mnie modlitwę Słowem Bożym i gdzie pierwszy raz usłyszałem o duchowości ignacjańskiej oraz metodzie rozeznawania duchów. Nie wszystko od razu było dla mnie oczywiste, ale poczułem wtedy, że modlitwa Słowem Bożym w taki sposób podoba mi się i że

mam przeogromną chęć poznania jej bliżej. W 2011 roku skontaktowałem się z jezuitami w celu bliższego poznania ich charyzmatu oraz tego, czym zajmują się na co dzień. W następnym roku przedłożyłem swoją kandydaturę do Towarzystwa Jezusowego, lecz nie została ona zaakceptowana wtedy przez prowincjała. Rekolekcje, które kontynuowałem w latach 2013–2018 w Domu Rekolekcyjnym p.w. św. Ignacego Loyoli w Częstochowie nauczyły mnie odkrywać, że Bóg przemawia w ciszy i w życiu codziennym. Był to dla mnie i jest wciąż czas coraz większego poznawania Pana Jezusa, jak również odkrywania duchowości ignacjańskiej. W 2018 roku znów skontaktowałem się z jezuitami i w następnym roku zostałem przyjęty do Towarzystwa Jezusowego. Moimi ulubionym górami są Bieszczady, które mają niepowtarzalny klimat miejsca, gdzie można się wyciszyć i kontemplować piękno połonin. W chwili wolnej lubię słuchać muzyki instrumentalnej gitarzysty Johna Williamsa, jak również Bruce’a Springsteena.

„Teraz tymi rękami. Modlę się Panie. Modlę się o siłę, Panie. Modlę się o wiarę, Panie.” (Bruce Springsteen, My City Of Ruins)

Carissimus 60

61


10:00

62

Kamil Horowski Lat 22, PME Niezrozumiany


Boża czy światowa doskonałość Doskonałość, do której powołuje Bóg, jest często niezrozumiana. Wielu ludzi, przez nieczystość swoich serc, kojarzy ją z pychą i zadufaniem. Są to jednak cechy przeciwnej, bo dyktowanej przez świat doskonałości, a nie tej wypływającej ze szczerej troski o życie wieczne. Idealny przykład daje nam Jezus, który wzywa i traktuje poważnie każdego, kto pragnie „więcej”.

U rodziłem się 13 lipca 1997 roku

w Nowym Sączu – tutaj spędziłem dzieciństwo, ukończyłem znanego jezuitom „elektryka” jako mechatronik i poznawałem Towarzystwo Jezusowe. Spośród rodzeństwa jestem najstarszy (o 10 lat od brata Filipa i o 11 lat od siostry Wiktorii). W wakacje i 2 lata po szkole pracowałem rodzinnie z tatą i dziadkiem, wykonując i montując konstrukcje stalowe (głównie balustrady, orurowania, schody itp.), ukończyłem kurs operatora CNC i przez krótki czas prowadziłem działalność gospodarczą. Moim hobby zawsze była informatyka i wszystko, co związane z nowymi technologiami. Po drodze cały czas szukałem tego jedynego zajęcia, w które mógłbym wejść całym sobą – dawać z siebie coraz więcej i dążyć do profesjonalizmu. Jednak wszystkie prace, w które się angażowałem, szybko traciły swój blask – w tym nawet grafika komputerowa, z którą wiązałem wiele nadziei. Myślę, że było to powodowane pewną pustką i brakiem czegoś bardzo ważnego w moim życiu. W żadnym z planów na przyszłość nie dostrzegałem woli Bożej, a prowadząc grzeszne życie, nie czułem z niczego zadowolenia. Co wydawać się może bardzo dziwne – to właśnie odkładając studia, miałem przeczucie, że tego chce Bóg. I tak na początku tego okresu, modląc się na SKB

w intencji mojej wewnętrznie skłóconej rodziny, po raz pierwszy przeżyłem „uderzenie”, wezwanie, by oddać wszystko i pójść za Jezusem. Mimo to jeszcze nieraz przeżyliśmy nawet mocniejsze wstrząsy i wojny niż dotychczas, a samego wezwania do końca nie zrozumiałem, tłumiąc niektóre możliwości, jak kapłaństwo czy życie zakonne. Nie traciłem jednak Boga z oczu, który wcześniej podarował mi Maryję wśród pielgrzymowania i uczynił ten czas miłym przez zagłębianie mnie i mojej rodziny w życie duchowe. Stopniowo relacje zaczęły się układać, a wiele pomogło nam poznanie ks. Janusza Faltyna z parafii św. Kazimierza i prowadzonego przez niego Ruchu Czystych Serc, do którego należę. Wtedy to Bóg pokazał mi życie duchowe na całkiem innym poziomie. Czytania duchowe dawały mi bardzo dużo pocieszeń i pragnień, a zajęcia „światowe” traciły sens coraz szybciej i z coraz większym poczuciem bezsensowności na końcu. Drastycznie wzrastała moja frustracja, pojawiało się coraz mocniejsze pragnienie doskonałości, stopniowo oczyszczane przez świadectwa i nauki świętych. Można powiedzieć, że już przy końcu mocno roztrzęsiony rozeznawaniem (czyli po ok. 2 latach) w grudniu 2018 roku na Fundamencie potwierdziłem postanowienie rozpoczęcia nowicjatu w Towarzystwie Jezusowym.

„Jezus mu odpowiedział: «Jeśli chcesz być doskonały, idź, sprzedaj, co posiadasz, i daj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie. Potem przyjdź i chodź za Mną!»” (Mt 19,21)

Carissimus 60

63


11:00

64

Szymon Jażdżewski lat 33, PMA Niezrozumiany


Kim jestem czy dla kogo jestem? Po różnych próbach szukania odpowiedzi nie znalazłem żadnej, która okazałaby się w pełni „zaspokajającą”. To był moment, w którym byłem gotowy założyć ostatnią możliwość – realne istnienie Boga i świata duchowego.

Jestem Szymon, urodziłem się 27 paź-

dziernika w 1986 roku. Pochodzę z Pomorza, a dokładnie z Chojnic – miejscowości, która znajduje się na pięknych terenach Borów Tucholskich. Tam się urodziłem i wychowałem. Mam starszą siostrę. Po ukończeniu liceum rozpocząłem studia na Politechnice Gdańskiej na kierunku mechanika i budowa maszyn. Od tamtego czasu mieszkałem i pracowałem na terenie Trójmiasta. Pochodzę z rodziny katolickiej, jednak wiara nie miała dla mnie większego znaczenia na co dzień – podejmowałem wybory tak, jakby Boga w ogóle nie było. Wiele lat życia spędziłem na wyznaczaniu sobie kolejnych nowych celów i realizowaniu ich z zamierzonym efektem. Było to nieustanne podążanie za szczęściem, które w końcu miało nastąpić. Studia podyplomowe, ciągłe podwyższanie kwalifikacji przez zdobywanie dodatkowych uprawnień i kursów czy dobre pozycje zawodowe miały być spełnieniem słów „W życiu trzeba być kimś”. Takie podejście do codzienności sprawiło, że zacząłem zastanawiać się nad sensem istnienia człowieka. Po różnych próbach szukania odpowiedzi nie znalazłem żadnej, która okazałaby się w pełni „zaspokajającą”. To był moment, w którym byłem gotowy założyć ostatnią możliwość – realne istnienie

Boga i świata duchowego. Właśnie tym czasie pojawiła się w moim życiu osoba, która zachęcała mnie aby odprawić Fundament Ćwiczeń Duchowych. W trakcie tych rekolekcji otrzymałem łaskę nawrócenia i doświadczenia, że Pan Jezus jest Osobą, która żyje. To wydarzenie przemieniło moje wnętrze i rzuciło światło na poszukiwaną odpowiedź na pytania: po co żyję, kim jestem i jaki jest mój cel. Bliski mojemu sercu stał się obraz Rembrandta Powrót syna marnotrawnego, który wskazuje na największy przymiot Boga, którym jest Jego Miłosierdzie. Coraz większe pragnienie poznawania Pana prowadziło mnie w kierunku ludzi, którzy na co dzień bardziej żyją Bogiem. W taki sposób stałem się członkiem Wspólnoty Szkoły Nowej Ewangelizacji w Gdańsku, gdzie nawiązałem wiele nowych relacji i zacząłem posługiwać w jednej z diakonii. W trakcie formacji dzięki łasce Bożej zrozumiałem, że prawdziwie istotnym jest to, abym wiedział, kim jestem, jednak ważniejsze powinno być codzienne uświadamianie sobie, dla kogo jestem. Tak zaczęły rodzić się we mnie myśli związane z powołaniem – żeby żyć bezpośrednio dla Chrystusa. Wierzę, że Towarzystwo Jezusowe jest tym miejscem, gdzie posyła mnie Pan.

„Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią.” (Mt 5,7)

Carissimus 60

65


12:00

66

Jakub Majchrzak Lat 27, PMA Niezrozumiany


Z ptakiem na etykietce Mój promotor zwykł mawiać: „Jak dobre wino, to tylko z ptakiem na etykiecie”. Ma facet rację. Nie chodzi jednak o to, że ptak na winie jest znakiem jakości tegoż alkoholu. Rzecz dotyczy tego, żeby znaleźć harmoniczne połączenie dla dwóch, na pierwszy rzut oka różnych światów.

Przyroda od zawsze mnie intereso-

wała. Bo jak to jest, że to wszystko działa, pięknie się uzupełnia? Moje nauczycielki od biologii nie miały ze mną łatwo i od pewnego momentu już zawsze odpowiedzią na moje liczne pytania było: „Jakub, sam poszukaj odpowiedzi”. No to szukałem. Możliwe, że właśnie to poszukiwanie zaprowadziło mnie na te konkretnie studia, biologię stosowaną w Poznaniu. Studia, na których pytanie: „Jak to jest, że to działa?” stało się niekończącą drabiną hipotez, domysłów, prób badawczych i wiecznie nierozumianej statystyki. Tam też się dowiedziałem, że kiedy w lesie coś śpiewa „cilp-calp”, to śpiewa pierwiosnek, a gdy słyszysz bardzo ciche, miękkie i metaliczne „sik-sik” lub „terr-terr”, to słyszysz raniuszka. Zdobycia tej wiedzy nigdy nie będę żałował. Rozróżnianie głosów ptaków, nawet tak niewielkiej części, jaką ja znam, daje ogromne poczucie piękna i różnorodności. Chodzenie do lasu czy na łąkę przestaje być tylko czasem odstresowania i relaksu. Staje się prawie mistycznym doświadczeniem. Te chwile w lesie zamieniłbym tylko na spotkania z przyjaciółmi przy szklankach sezonowej IPY, ewentualnie świeżo zrobionego kwasu na dzikich drożdżach z dodatkiem kwaśnych

owoców. Wiadomo, gdy przychodzi zima, to czekamy, żeby rozparcelować te leżakowane przez kilka miesięcy barley wine'y, stouty i inne piwa z gatunku: „tak gęste, że można je kroić nożem”. Nie chodzi tutaj tylko o smak tych rzemieślniczych piw. Chodzi przede wszystkim o ludzi, z którymi je pijałem. Bliskich, przyjaciół, ludzi, którzy zajmują kawał mojego serca. Te smaki i chwile głęboko zapadły w moją pamięć i wiele dla mnie znaczą. Jeszcze wyraźniej wspominam „smak” rekolekcji, które miałem okazję prowadzić z przyjaciółmi przez ostatnie 7 lat bycia w Poznaniu. Zobaczyć, jak Bóg przychodzi do ludzi, którzy często starają się nie zawracać mu głowy. Zobaczyć, jak spotykają się z Nim po raz pierwszy. Jak słyszą wyraźnie Jego głos i uświadamiają sobie, że za tym głosem tęsknili całe życie. I te momenty pamiętam najmocniej. Bo w nich ja sam odkrywałem Boga, który jest „bliżej mnie niż ja sam” (św. Augustyn). Boga, który zawsze mnie zaskakuje, zachwyca. Widząc, jak On wykorzystuje nasze mierne głoszenie do uzdrawiania, uwalniania ludzi, zakochiwałem się w Nim jeszcze bardziej. Aż w końcu zakochałem się po uszy… no i jestem tutaj.

„Pan jest blisko!” (Flp 4,5)

Carissimus 60

67


13:00

68

Piotr Mokrzecki Lat 19, PMA Niezrozumiany


Binarne serce artysty Występowałem publicznie, odkąd sięgam pamięcią, a sala treningowa wyłożona podłogą baletową czy scena były mi drugim domem. Muzyka i teatr, śpiew i taniec nadały znaczący rys mojej osobowości. Dzisiaj jest to dla mnie krzyż – z jednej strony błogosławieństwo, a z drugiej wielki ciężar.

Z życia wyciągnąłem bez wątpienia

jedną lekcję: nie warto uciekać przed tym, kim się jest. Odkryłem to po wielu doświadczeniach, które mnie od tej prawdy oddalały i do niej przybliżały. Byłem niczym ryba, która płynie w górę rzeki raz nad, a raz pod wodą. W odkrywaniu tożsamości pomógł mi taniec współczesny, który przeplatał się ze śpiewem. To te pierwsze pasje pokazały mi wyraźnie moją wrażliwość. Trenerzy też szybko ją zauważyli i po dwóch latach trafiłem do „pierwszego rzędu”. Zdobywaliśmy tytuły i miejsca na podium w Polsce i Europie, a mieliśmy wtedy po 11 lat. Następna była scena teatru – musicale i spektakle taneczne. Zauroczyłem się tym specyficznym stylem życia i powoli przyzwyczajałem do nowej tożsamości: „Ja – czyli artysta”. Zaczęła podobać mi się rozpoznawalność, więc zapragnąłem sławy. I pewnie zostałbym tancerzem lub aktorem, gdyby nie moi rodzice, którzy widzieli, że zaczynam zaniedbywać szkołę i relacje z nimi. Takim oto rozczarowaniem zakończył się pierwszy ważny etap w moim życiu. Dalej rozpoczyna się dość mroczny fragment tej historii. Jako

młody człowiek, który właśnie rozpoczyna kształtowanie swojej świadomości i światopoglądu, utraciłem wiarę. Wątpliwości przeważyły nad zaufaniem i nadzieją. Z chwilą upadku muru wiary zacząłem się fascynować ciemnością. Momentem przełomowym były Słowa Ewangelii. Na YouTube usłyszałem komentarz do fragmentu, w którym Jezus trzykrotnie pyta się Szymona Piotra o miłość. Przeżyłem głębokie poruszenie serca – pokój, którego od dawna szukałem. Spotkanie z Jezusem pokazało mi moją najgłębszą tożsamość, dziecko Boże we mnie. To doświadczenie jest dla mnie źródłem, do którego wracam i zawsze znajduję coś więcej. Dzięki niemu cały ten „artystyczny nieład” mojego wnętrza, które jest pełne kolorów i kształtów, świateł i cieni, poddaję prostemu rozeznaniu. Binarna weryfikacja – dobro czy zło? Ale i to stało się dla mnie zbyt mało precyzyjne, więc zacząłem pytać: „Czy to, czego chcę i pragnę, jest największą miłością, na jaką dzisiaj mnie stać?”. I właśnie dewiza „Na większą chwałę Bożą” zaprowadziła mnie do jezuitów.

„Wtedy Piotr rzekł: Panie, Ty wiesz o wszystkim. Ty wiesz, że Cię kocham.” (J 21,17)

Carissimus 60

69


17:00

70

Jakub Pryba Lat 19, PMA Niezrozumiany


Dotknąć Boga Tajemniczość i spokój sprawiły, że chciałem być bliżej Niego… Mimo zaproszenia miałem opory i nie wiedziałem, jaką drogą iść.

M am 19 lat. Jestem drugim dziec-

kiem Małgorzaty i Sławomira, mam o cztery lata starszego brata. Pochodzę z Kołczygłów, małej miejscowości w województwie pomorskim. Tam się wychowywałem, byłem ministrantem, później także ceremoniarzem. Można powiedzieć, że ukształtowały mnie pragnienia i fascynacje. Tak jak każdy zastanawiałem się nad tym, co chciałbym robić w przyszłości. Jako młodziak myślałem, że najważniejsze w życiu to ukończenie dobrej uczelni, po której można będzie łatwo znaleźć dobrze płatną pracę i to w dodatku taką, która sprawia radość każdego dnia. W moje wymagania dotyczące cukierkowego życia wpisywało się zostanie informatykiem. Świat technologii, nowinek, komputerów i telefonów, świat zmieniający się każdego dnia wzbudzał wielką ciekawość. Każda lekcja informatyki w szkole była jak święto. Zadania pochłaniały moją uwagę, zabierały czas w domu, ale i dawały dużo pociechy. Jednak równolegle rozwijała się relacja z Bogiem. Początkowo był to paciorek i chodzenie do kościoła, lecz powoli przemieniało się to w rozmowę i spotykanie się z osobą. Odkrywałem Go na modlitwie, lekcjach religii, Eucharystii. Działo się to po cichu, powoli. Tajemniczość i spokój sprawiły, że chciałem być bliżej Niego, dlatego

w czwartej klasie zostałem ministrantem. Natomiast w gimnazjum dał mi się poznać jako żywy i kochający Bóg. Ta prawda całkowicie zmieniła moje fundamenty wiary. Doświadczenie to nie należało do łatwych, tak samo jak chęć towarzyszenia Mu codziennie. Pomimo tego trwanie przy Nim, poznawanie Go dawały poczucie pełni. Informatyka, choć była interesująca, to nie zajmowała już pierwszego miejsca w moim życiu. Poznanie świata wewnętrznego spowodowało zainteresowanie się człowiekiem. Rozmowy z rówieśnikami pokazywały mi coraz bardziej, że każdy posiada głębię i na każdego coś ma wpływ. Zachciałem towarzyszyć, być przyjacielem i pomagać drugiemu człowiekowi. Pragnąłem oddać się cały Bogu przez bycie przy drugim człowieku. Od dawna czułem Jego zaproszenie, by zostać księdzem. Miałem jednak opory i nie wiedziałem, jaką drogą iść. Przez przypadek znalazłem filmy Szkoły Kontaktu z Bogiem i tym sposobem przyciągnęła mnie duchowość ignacjańska, a w szczególności medytacje Pisma Świętego. Dzięki nim mogę dalej zbliżać się do Boga. Pamiętam, jak prowadzał mnie przez życie i przemieniał moje wnętrze. Doświadczam Go, gdy nadal prowadzi mnie za rękę jak własnego syna. Wiem też, że zawsze będzie przy mnie.

„Ja, Pan, powołałem Cię słusznie, ująłem Cię za rękę i ukształtowałem” (Iz 42,6)

Carissimus 60

71


19:00

72

Dawid Syrek Lat 28, PME Niezrozumiany


Oddaj się bez reszty! Jezus przyszedł w tym momencie, kiedy najmniej tego się spodziewałem. Miałem dziewczynę, uczyłem się, pracowałem i miałem mnóstwo planów i marzeń… A Jezus przychodzi i pyta, czy jestem gotowy zrezygnować ze swojego pomysłu na życie i zrobić tak, jak On tego pragnie…

U

rodziłem się 10 czerwca 1991 roku w Krośnie. Pochodzę z małego miasteczka Jedlicze, gdzie się wychowałem i uczyłem. Syn Teresy i Krzysztofa. Mam czwórkę rodzeństwa: starszego brata i trzy piękne młodsze siostry. W wieku 18 lat rozpocząłem przygodę z moją pasją. Robiłem to, co kochałem. Mnóstwo szkoleń, kursów i chęci do pracy. Byłem fizjoterapeutą. Nie pracowałem dla pieniędzy, ale dla satysfakcji i chorych ambicji. Podporządkowałem temu całe swoje życie. Nie robiłem nic innego. Wszystkie sprowadzało się do tego. Przez 2 lata mieszkałem w Wielkiej Brytanii w Bristolu, gdzie założyłem własną firmę i prowadziłem gabinet. Później dostałem bardzo dobrą propozycję pracy w klinice fizjoterapeutycznej w Polsce. Każdy, kto mnie znał, widział, że tym żyję, i zazdrościł mi, że odszukałem w tak młodym wieku sens swojego życia. Ale nikt nie wiedział i nie miał pojęcia, co się dzieje w moim sercu. Coś się rodziło, ale nie potrafiłem tego nazwać. Nie byłem tym apostołem, który zostawia wszystko i idzie za Jezusem. Byłem raczej bogatym młodzieńcem, który podbiegał do Jezusa i gdy pytał, co ma uczynić, odchodził zasmucony. W odpowiedzi na wezwanie Pana odpowiedź była jednoznaczna: NIE! Mam lepszy i doskonalszy plan na swoje życie…

Ale czego można było się spodziewać po buntowniczym charakterze? Byłem wszędzie i szukałem wszędzie, by podważyć wolę Bożą i uciec od niej. Robiłem wszystko, co w mojej mocy. Trwało to 8 lat. Raniłem i okłamywałem siebie i innych ludzi. Straciłem sens życia i swoją tożsamość! Załamał się mój świat. Był we mnie bunt, żal i pretensje do Boga. Ale Chrystus wołał: „Pójdź na osobność ze mną!”. Ten głos ogarniał zewsząd, tak delikatnie i z mocą! Wszystko pustoszało. Chcąc czy nie, musiałem wyruszyć w głąb swojego serca na pustynię, by odnaleźć prawdę. Trafiłem do Częstochowy, na rekolekcje ignacjańskie u sióstr Zawierzanek. I rozpoczęła się moja pustynia. Pustynia to przeciwieństwo raju. A więc przekleństwo, ziemia straszna, bez wody. Ludzie przechodzą tam próbę wytrzymałości. Są doświadczani, kuszeni, to miejsce osamotnienia. Dokonują się tam również rzeczy wzniosłe i wspaniałe. Bóg złamał mnie swoją miłością. Wezwał i powoli doświadczał. Tu zrozumiałem w pełni, kto mnie wołał na głębiny mojego złamanego i chorego serca. Doświadczenie to było trudne, intensywne, streszczające wszystko. Było to moje doświadczenie grzesznika, złamanego, nawracającego się, płacącego wielką cenę, ale w zamian otrzymującego coś bezcennego!

„Z nieba dał Ci usłyszeć swój głos, aby cię napomnieć, a na ziemi ukazał Ci wielki ogień, w którym słyszałeś Jego słowa.” (Pwp 4,36)

Carissimus 60

73


20:00

74

Denis Skowronek Lat 22, PME Niezrozumiany


„Powołany” przez death metal W 2014 roku zespół Behemoth wydał nowy album. W jednej z piosenek umieszczonej na nim pojawiało się słowo „hosanna” – zaczęło ono we mnie drążyć w miejscu, o którym zapomniałem. Tym miejscem było serce.

U

rodziłem się 16 grudnia 1997 roku w Lublińcu. Pochodzę z małej miejscowości Boronów. Tam się uczyłem i wychowałem. Jestem synem Andrzeja i Joanny. Mam młodszego brata imieniem Oskar. Pytania „Po co stworzył mnie Bóg?”, „Dlaczego tu jestem?” towarzyszyły mi, odkąd pamiętam, i odkąd pamiętam starałem się znaleźć na nie odpowiedzi, lecz im bardziej w to wchodziłem, tym trudniej mi było. Jedną z recept na poczucie się lepiej była poezja, którą zacząłem pisać na początku szkoły średniej. Drugą była muzyka, a konkretnie metal, który z biegiem czasu stawał się coraz cięższy. Bardzo lubiłem i dalej lubię łączyć obie te rzeczy. Wtedy nie wiedziałem jeszcze, że muzyka tak wpłynie na mnie i na moje życie. W 2014 roku zespół Behemoth wydał nowy album. W jednej z piosenek umieszczonej na nim pojawiało się słowo „hosanna” – zaczęło ono we mnie drążyć w miejscu o którym zapomniałem. Tym miejscem było serce. Po jakimś czasie słowo to spowodowało rodzenie się myśli o Jezusie w tamtej części piosenki, a we mnie zaczęła wzrastać chęć zostania księdzem. Pokryło się to z tematem o zakonach podczas lekcji historii. Od tamtego czasu album Behemotha odbierałem już zupełnie inaczej. Sam tekst przybliżał mnie w jakiś sposób do Boga, a melodia pozwalała na krótki

czas oderwać się od całego świata i pozostać z Nim sam na sam. Pewnego dnia postanowiłem wyjść na miasto. Trochę pochodzić, porozmyślać, złapać oddech. Wtedy znów przyszła mi do głowy myśl, by pójść za Jezusem. Była to myśl delikatnie tląca się w głębi serca, ale na tyle mocna, by nie móc jej zdmuchnąć dymem papierosowym. Wróciło do mnie marzenie z lat dzieciństwa. Poczułem, jakby świat został pomalowany na nowo. Odzyskał zapach i smak, za którym już od jakiegoś czasu tęskniłem, tylko że do tamtego momentu o tym nie wiedziałem. Było to coś niesamowitego i odnawiającego moje wewnętrzne „ja”. Przez zmianę postrzegania świata wewnętrznego zmienił się także mój sposób postrzegania świata zewnętrznego. Moje wiersze odzyskały kolory i stały się pełne pokoju. Zagościł we mnie spokój, a myśl o zostaniu kapłanem stała się czymś naturalnym. W chwili, gdy to piszę, nadal nie rozumiem tego fenomenu, ale wiem, że Bóg mówił do mnie wtedy przez osobę, która znana jest ze skandali związanymi z Kościołem. Jest jedną z ostatnich osób, której mogłem się spodziewać jako kogoś, kto zbliży mnie do Pana. Dzięki tej sytuacji zrozumiałem, że Bóg potrafi działać przez wszystkich.

„Jakże niezbadane są Jego wyroki i nie do wyśledzenia Jego drogi!” (Rz 11,33)

Carissimus 60

75


21:00

76

Szymon Wąchała Lat 33, PME Niezrozumiany


Co dziś zostało z twoich snów? Musiała tlić się w nim jeszcze jakaś resztka nadziei, bo, choć bezsilny, żył gdzieś między światami, na granicy nieistnienia, mimo wszystko próbując Go odnaleźć. Trwało to do dnia, w którym przez przypadek usłyszał pytanie: „Co dziś zostało z twoich snów?”.

W

czesnym rankiem, 430 lat po śmierci św. Ignacego Loyoli – a było to w czwartek – na świat przyszedł chłopiec. Nikt specjalny, jeden z wielu. Był on jednak w wyjątkowy sposób ukochany przez Boga. Miał kochających rodziców, braci, przyjaciół i oczywiście górę zabawek. Miał głowę pełną marzeń i uwielbiał rysować. Było też miejsce i czas dla Boga. Był ciekawy jak wygląda, jaki jest, chciał Go poznać, ale nie wiedząc czemu On nigdy nie przychodził na spotkania, a wiadomym przecież było kiedy chłopiec będzie się modlił, albo kiedy pójdzie do kościoła. Początkowo zastanawiało to malca, ale jak to z dziećmi bywa, szybko mu się ten temat znudził. Czas płynął, a chłopiec dorastał i odkrywał w sobie wyjątkową moc, bardzo szczególny dar. Mianowicie wszystko czego zapragną spełniało się, zupełnie jak w starych baśniach. Chciał komputer, czy psa, dostał, chciał kochać, kochał. Gdy po studiach rozpoczął pracę, również wszystko szło po jego myśli. Szybka kariera, pieniądze, trochę władzy. Wymieniać można by długo. Raj na ziemi? Bynajmniej! Wszystkie te przyjemnostki zaczęły go tak pochłaniać, że nie zauważył powoli odchodzących ludzi, ani tego, że sam też zanika. Poczuł, że coś jest nie tak dopiero, gdy zrealizował swoje najważniejsze plany. Zaczęło się od zwykłego znudzenia i braku satysfakcji, a gdy przechodził przez pustynię niespełnionych dni, poznał swoją marność - marność życia tylko dla siebie. Po

raz pierwszy od bardzo dawna nie wiedział co dalej robić. W tym poczuciu bezradności zwrócił się do Boga. Czuł, że bez Niego sobie nie poradzi. Jednak i tym razem nie usłyszał odpowiedzi. Został sam. Musiała tlić się w nim jeszcze jakaś resztka nadziei bo, choć bezsilny, żył gdzieś między światami, na granicy nieistnienia, mimo wszystko próbując Go odnaleźć. Trwało to do dnia, w którym przez przypadek usłyszał pytanie: co dziś zostało z twoich snów? Dziwne, przecież od dawna już nie śnił. Zaskoczenie szybko przerodziło się w tęsknotę. Za marzeniami, za ideałami, za wolnością i zamiast dalej tonąć, zapragnął by znów, jak kiedyś zapłonąć. Wyszedł więc z codziennej rutyny i zaczął poznawać nowych ludzi. Pojawili się w śród nich i tacy, przed którymi mógł się otworzyć, z którymi mógł porozmawiać o Bogu, o tym Kim jest i dlaczego Go nie ma, gdy jest potrzebny. Pewnego razu, gdzieś między nocą, a dniem, spotkaliśmy się i my. W świecie pustym i cichym. Spokojnym. Trwając w milczeniu, uściskaliśmy się jak starzy, dobrzy przyjaciele, po czym wyruszyliśmy, by zgubić się na drogach Miłości, by nigdy już nie wrócić, by już na zawsze z Nim pozostać, bo On mówi do nas w poruszeniach serca, przychodzi do nas w niechcianych myślach, dziwnych pytaniach i ludziach. Bo On nigdy nas nie zostawia, bo On kocha każdego z nas w wyjątkowy sposób. Idziesz z nami?

„I starał się Go zobaczyć” (Łk 9,9)

Carissimus 60

77


22:00

78

Tomasz Wośkowiak Lat 26, PME Niezrozumiany


To nie czas na ognisty rydwan… Już jako dziecko miałem przeczucie, że istnieje coś poza poznawanym przeze mnie rozumowo pudełkiem schematów życia. Nie było to jednak w mojej mocy, aby się z niego wydostać. To za trudne.

P

oczątek był w Wolsztynie. Mój system myślowy działał naprawdę dobrze, był usprawniany i uszczelniany. Jednak wraz z dorastaniem rzeczywistość zaczęła wymykać się spod mojego rozumienia i kontroli. Procesor coraz bardziej nie ogarniał i system zawieszał się, mimo powiększanego taktowania i aktualizacji. Zaczęło brakować pamięci operacyjnej. Matematyka zawodziła. Z sytuacji nie było dobrego wyjścia, trzeba było upraszczać programy, ograniczać ich ilość, wybierać te kompatybilne z systemem. Zamknięcie, w którym byłem i próbowałem pozostać, zaczynało być coraz bardziej uciążliwe, jakby coś chciało się wydostać. Komuś w końcu ostatecznie udało się wybić dziurę w moim pudełku. Dziurę, której już nie chciałem i nie potrafię załatać. Jak nigdy wcześniej, zostałem uwiedziony. Ostrożnie pozwalałem na to. Zostałem zdobyty dla Taty, przez Jezusa, w Duchu Świętym. W Krakowie, podczas gruntownej przebudowy systemu, mojej filozofii życia, a zwłaszcza po tym okresie, dziura w odnowionym pudełku zaczęła się gwałtownie rozszerzać. Moje serce jakby zostało uwolnione, padało na nie tyle Światła! Byłem bardzo szczęśliwy i coraz bardziej otwierałem się na innych, widząc ponadnaturalne działanie pomimo mojej ułomności. Moje serce rosło. Rozkwitałem.

Pragnąc MAGIS, postanowiłem zradykalizować swoje życie. Zamiast jednak kierować się hojnością serca, system wyliczył kompromis z myślami i lękami. W Poznaniu płonące dotychczas serce zaczęło powoli gasnąć. Łatwo było na nowo zachwycić się ulepszaniem własnej filozofii. Fundamentem tej nowej wersji systemu, odwróconej piramidy, była iskierka Nadziei – odległy i mały, a jednak nieugaszalny płomyczek w nicości, jakby pustka w pustce, niezaspokajalne niczym pragnienie, jedyna pozostałość po doświadczeniach ostatnich lat, którym zaprzeczyłem. Był to nieudolny sposób na przetrwanie nocy ciemnej, strapienia tak głębokiego i szeroko ogarniającego, że straciłem chęć do czegokolwiek. Na dnie, gdy nie ma już nic niżej, w tej totalnej pustce, nagle przyszedł Jezus. Zaczęliśmy się śmiać z tego wszystkiego. Ułomny system został definitywnie ujawniony, a we mnie pojawiło się pragnienie powrotu do pierwotnej Miłości. Serce zaczęło się rozżarzać. Kolejny raz wraz z Duchem Świętym rozwijałem skrzydła. Zostały jednak podcięte przez otaczającą mnie rzeczywistość. System pracujący już w trybie awaryjnym na autopilocie spowodował, że wylądowałem moim płonącym rydwanem na drzewie nieopodal Wolsztyna. Nieświadomie i z pomocą Drugiego ewakuowałem się przed wybuchem. Pozostaje nadzieja, że rozbiłem się o Drzewo Krzyża.

„Aby wszyscy stanowili jedno” (J 17,21)

Carissimus 60

79


Pełne zadowolenie Sebastian Gensina II rok, PMA

Jaka radość i szczęście, gdy bracia mieszkają wspólnie! Jest to jak olejek wylany na głowę, który spływa na brodę, na brodę Aarona, który spływa na skraj jego szaty. Jest to jak rosa Hermonu, która opada na Syjońskie wzgórza. Tam właśnie PAN udziela błogosławieństwa i życia na wieki. Psalm 133


Z czym kojarzy mi się powołanie brata zakonnego? Jakie myśli i uczucia pojawiają się we mnie, gdy przypominam sobie osobiste doświadczenie spotkań z nimi; a może jak je odbieram, bez poprzedniego kontaktu – rozmowy czy współpracy? Moim zdaniem to powołanie niezrozumiane. Często nie brane pod uwagę przy wyborze drogi życia. Na pewno mało prestiżowe wśród ludzi. „Bo Syn Człowieczy nie przyszedł, aby Mu służono, lecz aby służyć i oddać swoje życie jako okup za wielu” (Mk 10, 45). Te słowa tak samo odnoszą się do braci, sióstr, ojców, a także wszystkich z osobna uczniów Chrystusa, bo przecież chcemy być blisko Niego. Nie chodzi mi nawet o to, że dziś obraz brata się zmienia (wspomnijmy br. Guya J. Consolmagno SJ, obecnego dyrektora Watykańskiego Obserwatorium Astronomicznego), co o pewną świadomość. Świadomość, że w absolutnie każdym stanie – jeśli zawołał mnie tam Bóg Ojciec – znajdę błogość, znajdę pełnię, znajdę odpoczynek. Znajdę, w końcu, samego Boga. Chcę, żeby te słowa potwierdziła rzeczywistość. Opowiem więc jedną historię sprzed wielu lat i przytoczę dwa wywiady, które niedawno zrobiliśmy z braćmi: Sylwestrem Wojdyłą i Andrzejem Kobusem. Później oddam głos o. gen. Adolfo Nicholásowi SJ.

„[Alfons Rodríguez] poprosił o przyjęcie, ale egzaminatorzy uważali, że wiek (miał trzydzieści osiem lat) stanowi przeszkodę do odbycia studiów potrzebnych do kapłaństwa, a jego kiepskie zdrowie czyniło go niezdolnym do podjęcia prac domowych, wykonywanych przez braci zakonnych. Alfons zgadzał się z tym, a ponadto uważał się za niegodnego łaski przynależenia do Towarzystwa.” „Podtrzymywał jednak stanowczo swoją decyzję opuszczenia świata (…) rozmawiał z prowincjałem, ojcem Antoniem Cordesesem, który przeegzaminował kandydata i przekonał się do niego: Bóg był w tym wszystkim obecny. Konsultorzy prowincjała byli innego zdania, ale Cordeses narzucił swoje przekonanie: – Ojcowie, rozmawiałem z Alfonsem. Powinienem go przyjąć bo jestem pewien, że odda wielkie usługi Towarzystwu i ozdobi je swoim przykładem i cnotami.”

„Wydaje się, że gdy miano zadecydować o dopuszczeniu go do pierwszych ślubów, które powinien złożyć 1 lutego 1573 r., niektórzy wysunęli zastrzeżenia. I faktycznie, złożył śluby dopiero 5. kwietnia.” „Około 1580 r. powierzono mu zajęcie portiera, by był bardziej zajęty i mniej pochłonięty swoimi problemami życia duchowego, mogącymi mu szkodzić na zdrowiu. Będzie pełnił to zadanie przez trzydzieści siedem lat, nie dając nigdy żadnego znaku niecierpliwości, chociaż okoliczności mogły do tego prowadzić. Swoją pogodą ducha rozbraja każdy gniew i brak opanowania. Potrafi słuchać w milczeniu i do końca.” „Nie zaniedbywał jednak swoich obowiązków portiera. Dlatego niektórzy prosili rektora, aby podczas ich rozmów duchowych z Alfonsem «odbierano mu klucze, aby mogli lepiej odpocząć w Panu». Był specjalistą w trzech tema-

Carissimus 60

81


tach: różaniec, spowiedź i częsta komunia święta. Jeśli pozwalały mu na to obowiązki, innym jego zadaniem było katechizowanie opuszczonych, włóczęgów i rozbitków. Chętnie mówił do tych wydziedziczonych o Bogu, zachęcając ich, by Go kochali i służyli Mu.” „[Piotr] Klawer słyszał o świętym portierze i miał przeczucie, że to on wyjaśni wątpliwości związane z jego konkretnym powołaniem w Towarzystwie. Zaraz po przybyciu do kolegium poszedł do rektora i poprosił o pozwolenie, by codziennie wieczorem mógł rozmawiać z bratem przez kwadrans.” „Innym razem stary brat podzielił się z nim taką refleksją: «Wielu poszukiwaczy przygód przemierza morza dla ziemskich spraw i interesów. Czy możesz znieść, żeby ludzie światowi bardziej zabiegali o przemijające dobra niż słudzy

Chrystusa o zbawienie dusz, które tak wiele kosztowały Syna Bożego?».” „(…) prowincjał Klawera, José de Villegas, pisał 21 stycznia 1610 r. do swego podwładnego: «Nie mogę już dłużej sprzeciwiać się woli naszego Pana, którą jasno dostrzegłem w pragnieniach, jakie zawsze żywiłeś, aby zaangażować się w Jego świętej służbie wśród Indian».” „Mieszkał w ciemnym pokoju na osobności, najgorszym ze wszystkich, tak ciemnym i lichym, że jego tłumacz niewolnik nie chciał go dla siebie. Miał jednak jedną wielką korzyść: mieszkał nad portiernią i można go było zawołać o każdej porze dnia i nocy, nie przeszkadzając innym. Pora pracy zaczynała się dla niego, gdy przybiegał zdyszany posłaniec i wołał: – Ojcze Klawer, ojcze Klawer! Okręt z Murzynami dopływa do portu. Widać już żagle w pobliżu Bocagrande.”

. . + Brat Andrzej: Ty i tak potem z tego [nagrania] wybierasz to, co jest sednem sprawy. Nieraz jest dużo słów, a w sumie chodzi o takie pewne tylko elementy, które kogoś zainteresują. Nowicjusz Sebastian: Tak…. Takie pierwsze pytanie – Brata powołanie do jezuitów. Skąd w ogóle Brat usłyszał o tym, że jest taki zakon jak jezuici? Jak to się stało? Urodziłem się i wychowałem w rodzinie tzw. tradycyjnej, chrześcijańskiej w Polsce, to były lata 70.–80. Rodzice pochodzili z małej miejscowości, ze wsi po prostu. Potem przyjechali do Koluszek pod Łodzią i byli obydwoje kolejarzami – rodzina kolejarska. Koluszki kojarzą się

82

z dworcem PKP.Potem, kiedy miałem lat 19 czy 20, Pan Bóg mnie zawołał, kiedy byłem na mszy w kościele. A ja tam mówię: „Gościu, no, może… dziękuję! Nie chce mi się, nie? Mam inny plan”. No i koniec, i przez około dziesięć lat tak żem sobie skakał. Człowiek nie miał w sercu Pana Boga. Miałem, powiedzmy, w głowie. To, że muszę, muszę… no: dekalog. Idę tak jak automat do spowiedzi, ale to – to nie było w sercu, więc łaska Pana Boga spływała, ale nie wniknęła do środka. Więc mówię: „Co ja tam? No, gadaj sobie. Weź sobie kogoś innego”. I tak trwało to przez ładnych parę lat, około dziesięciu. Jako syn kolejarzy jeździłem po różnych sanktuariach maryjnych. Wiedziałem, że są franciszkanie, bo niedaleko jest Niepoka-

Niezrozumiany


lanów. Wiedziałem, że są na Jasnej Górze paulini. Jezuici? Absolutnie nic. I dopiero w pewnym momencie mnie tak Pan Bóg docisnął, powiedział: „No, dosyć, gościu, tego biegania”. Człowiek nie wiedział, że Pan Bóg – nie to, że się uparł... To było moje cholerne ego – „ja”. Ja będę sam budował swoje życie. Ja wiem, co robić. Ja jestem tu… ja, jak gdyby w centrum. Człowiek w ogóle tego nie rozumiał, ale na to potrzeba lat. I musiało w końcu to we mnie zaskoczyć, że to moje „ja” nie jest najważniejsze, bo mając ciągle „ja” na pierwszym miejscu, doprowadza się do sytuacji bez wyjścia. A więc tak mnie Pan Bóg doprowadził do tych kilku momentów. Potem byli jezuici na Sienkiewicza w Łodzi. No, oczywiście – po ludzku to był przypadek, ale Pan Bóg… wiadomo, że u Niego nie ma przypadków. Wchodzę do kościoła: „A – mówię – pomodlę się do Niego”. A potem taka myśl w głowie: „No, teraz pójdź… pójdź tutaj”. Byłem spawaczem – dobry zawód, full kasy, a to było takie... Człowiek miał jakby kaca ciągle: kac w tym sensie, że jakby

to życie nie jest jego życiem. W środku było takie poczucie, że to nie było, to nie jest to! Dziewczyny, kobiety – no dobrze, ale te rzeczy nie potrafiły mnie napełnić. Tak, żebym był w pełni tym zadowolony. Nie chodziło o satysfakcję, ale o to, żeby mieć taką wewnętrzną radość, przekonanie, że to jest ta – ta moja droga. Pan Bóg zawsze mówił, pukał do mnie kilka razy [dźwięk pukania]: „Zrozum, chłopie, że…”. Tylko ktoś mi to musiał wyjaśnić, tak z polskiego na polskie. I już nieżyjący Józef Kozłowski… To był Brata kierownik duchowy? Tak można powiedzieć… I tak się zaczęło – rozmowy u niego, potem mnie pokierował dalej, mówił, żeby pojechać do Warszawy. Wtedy o. Lesław Ptak był powołaniowcem. Potem przyjechałem tutaj [do Gdyni] w ’94 roku. Miałem lat 29, czyli około 10 lat po jakby pierwszym sygnale od Pana Boga. W kwietniu przyjechałem na taki okres prenowicjatu, czyli aspiranturę, i od sierpnia wstąpiłem. Ale kierownik, czyli o. Józef Kozłowski, powiedział mi – i niech Pan Bóg da mu za to niebo – coś podczas jednej rozmowy. Ja mówię: „A czemu się Pan Bóg tak do mnie się uczepił – niech weźmie mojego brata”. A on mówi: „Nie: się uczepił, tylko On dokonał wyboru. A ty masz się z tym zgodzić – nie musisz, ale jak się zgodzisz, nie stracisz, a jak się nie zgodzisz, stracisz może życie. I po śmierci co Mu powiesz? On ci powie: Andrzej, ja cię nie znam. Bo tyle razy cię wołałem, a ty ciągle swoje, swoje, więc teraz [stuk w stół],

Carissimus 60

83


no nie bój się”. Bo to był taki strach złego ducha, że on ciągle coś tam do łba wtykał. To była taka walka między dwoma siłami. Twój brat, twoja siostra mają inne powołania. Też od Pana Boga. On wie, jakie masz zdolności, i cię chce, bo On cię

chce, a nie, że ty – bo ty byś się pchał, nie? To On by ci powiedział wprost: „Nie… ty pójdź za Mną”. On sobie ludzi sam dobiera, jakich tam chce. On nas stworzył – ma takie prawo.

. . + Nowicjusz Sebastian: Skąd się pojawili jezuici? Gdzie Brat usłyszał o zakonie? Brat Sylwester: Pierwsze kroki były na katechezie u jezuitów, bo bardzo blisko mieszkałem – koło kościoła jezuitów w Piotrkowie Trybunalskim. Tam mieszkałem w centrum, a jezuici byli o 50 metrów dalej, więc kontakt był prawdopodobnie od dzieciństwa. Chociaż nigdy nie myślałem, że kiedyś będę przekraczał progi zakonne. I kiedy Brat po raz pierwszy rozważał taką możliwość, żeby przekroczyć ten próg? To było prawdopodobnie po doświadczeniu kryzysu w czasie służby wojskowej w Obronie Cywilnej. Tam rozmyślałem, może nie tyle o wstąpieniu do jezuitów, ale w ogóle o życiu zakonnym. O służbie Panu Bogu bardziej niż w życiu świeckim. To były początki – mniej więcej lata ’1980–1986. No tak, czyli podczas służby wojskowej. À propos służby – mam pytanie, czy Brat już na początku przeczuwał, że w zakonie będzie się Brat zajmował służbą innym w sensie pielęgniarstwa, czy to jakoś dopiero później wyszło? Nigdy tego sobie nie wyobrażałem, żeby kiedyś tam w zakonie opiekować się seniorami i towarzyszyć im w ich sędzi-

84

wym wieku, ani nie przewidywałem nigdy tego. I jak to jest? Wiem, że Brat poświęca się właśnie głównie temu. Jakie są plusy i minusy i jaka jest rola życia duchowego właśnie w pełnieniu tej posługi? Bardzo dobre pytanie. Natomiast jeśli chodzi o inspirację do tej służby seniorom, to początki tkwią w sytuacji po śmierci mojego taty, którego nie potrafiłem w pełni obsłużyć, tak jakbym chciał. Jako osiemnastoletni chłopak – bo wtedy tata umierał – nie do końca mogłem mu odpowiednio przyjść z pomocą: ani medycznie, ani fizycznie, bo trochę miałem jeszcze inne plany wobec siebie. Miałem plany bardziej rozrywkowe, ale z konieczności towarzyszyłem tacie. Zanosiłem mu posiłki do szpitala, żeby mógł jakoś funkcjonować, bo miał ciężko: schorowany był. Więc poczucie niemożności towarzyszenia tacie przeniosło się później na tę służbę tu, seniorom; to jakaś rekompensata za to, że nie mogłem taty obsłużyć, to tutaj zrodziło się pragnienie, żeby służyć seniorom i dopełnić to, czego nie mogłem przy tacie dopełnić. Czyli to jest taki wewnętrzny motor tego pomagania? Taka wewnętrzna aspiracja właśnie.

Niezrozumiany


A życie modlitwy jakoś pomaga w tym byciu z seniorami, w nadążaniu za ich potrzebami i jednocześnie niezapominaniu gdzieś tam o sobie, czy...? To znaczy: często w tych początkowych latach, będąc w Towarzystwie, nie miałem czasu pomyśleć nawet o takim życiu duchowym w pełnym wydaniu, bo było dużo pracy. Trochę się to teraz ustabilizowało, mam więcej czasu. To obopólne działanie – im więcej daję seniorom, to więcej otrzymuję. To bogactwo życia, którymi się dzielą w tych sędziwych latach – infirmarz jest na pierwszym froncie, na pierwszym planie, bo seniorzy nie mają się z kim innym tym dzielić – więc to bogactwo, które zdobywam, jest też inspiracją do tego, żeby Pana Boga chwalić, wielbić i Mu dziękować; mimo że nie ma tu takiej pogłębionej modlitwy, to jednak sama obecność wśród seniorów daje wielką motywację do tego, żeby zbliżać się do Pana Boga. A chce się Brat podzielić jakimś przykładem, albo dwoma, takiej rozmowy albo takiej sytuacji z seniorem, która przyniosła owoc albo zmianę perspektywy na Boga?

Może te moje myśli nie będą takie aż wzniosłe, ale były takie momenty, w których zapracowany, zmęczony, przyszedłem do jednego z seniorów, usiadłem obok niego przy łóżku i w zwyczajnej rozmowie poczułem taki błogi pokój. Taką błogość obecności Pana Boga, że to mi wystarczyło za wszystko. Więcej nie trzeba człowiekowi – odczuć, że jest na swoim miejscu, że robi to, co może, a jednocześnie ma z tego pełne zadowolenie i pokój wewnętrzny. Jeszcze wróćmy troszeczkę – bo przeskoczyliśmy od razu do posługi seniorom – do czasów nowicjackich. Jak to Brat wspomina? No, pierwsze miesiące w nowicjacie, tok formacji był taki, jaki był – wszyscy szliśmy razem w jednym kierunku. Było nas dziewięciu bodajże. I przy pierwszej willi [całodniowym spacerze] dla II roku (ja byłem wtedy na I roku) nowicjusz z II roku, mój współtowarzysz, a jednocześnie ziomek, poprosił mnie, żebym pomógł mu w infirmerii przy jednym ojcu, żebym tam został, a on wtedy będzie mógł spokojnie iść na tę willę, bo miał w swoich dyspozycjach nowicjackich infirmarza. No i jakby

Carissimus 60

85


musiał zostać, to by nie mógł pójść na willę. Więc ten moment był początkiem, kiedy wszedłem głęboko w opiekę nad seniorami, bo go zastąpiłem, ale poczułem, że to jest moje upragnione miejsce, tak bym powiedział. Mam z tego jakieś większe zadowolenie – inne funkcje też były w nowicjacie, ale ta jakoś przylgnęła bardziej do serca. Dobrze, to w takim razie, tak już na zakończenie – czy chciałby brak podsumować całość jakąś jedną myślą? Mam wielkie pragnienie, żeby przyszli do nowicjatu kandydaci na braci zakonnych [uśmiech]. To jest moje największe pragnienie, żeby kontynuowali to, co inni zaczęli. Ja mogę robić tyle, ile mogę, ale brakuje tych, którzy by przejęli tę pałeczkę po mnie czy po innych osobach, które tutaj będą. Może w przyszłości nie będzie braci zakonnych, którzy będą przewodzić na działce infirmeryjnej…

Więc takie pragnienie głębokie – żeby przyszli następcy, zachwycili się Panem Jezusem, który jest obecny w infirmerii. I, skoro Ojciec… skoro Brat… przepraszam [uśmiech], poruszył ten temat, to jeszcze chciałem zapytać, co towarzyszyło Bratu, kiedy usłyszał, jak Ojciec Generał [wizyta o. Arturo Sosy w 2018 r. w Gdyni] powierza tę intencję, że też bardzo mu zależy na powołaniach na braci? Jakie to było uczucie? No, gorąco zapalił we mnie ogień i nadzieję, że jednak Towarzystwo żyje i będzie dalej kontynuować swoją misję, a też że Pan Bóg przyśle do nowicjatu braci. Skoro głęboko Ojciec Generał tak tego pragnie i to pragnienie wyraża, to pewno tak będzie. Pewno tak będzie. To dziękuję bardzo za czas. Dziękuję. Bóg zapłać.

. . + Bóg dał Braciom, z którymi rozmawiałem, pełne zadowolenie, czyli wewnętrzny pokój i radość oraz przekonanie, że to jest ta właściwa droga, że jest się na swoim miejscu. Kolejni Ojcowie Generalni Towarzystwa gorąco zachęcają do zobaczenia w tym powołaniu czystej Ewangelii – na równi z bliźniaczą drogą ojca. Pan objawił się przecież zarówno jako dobry Ojciec, jak i bliski każdemu Brat człowieka. Jednak aby Bóg dał powołania, o które prosimy, potrzebujemy ich rzeczywiście „chcieć i pragnąć”. Postanowiłem zapytać nowicjat*: „Jak – podczas programu przygotowawczego/powołaniówki – przedstawiany był wybór drogi brata zakonnego?”. Większość odpowia-

86

dała, że był omówiony po pewnym czasie lub wspomniany pod koniec. Tyle samo osób doświadczyło rozeznawania go na równi z wyborem drogi ojca, co tych, które wspominają, że ta kwestia ani razu nie była wspomniana. Jedna osoba zaznaczyła, że opcja ta została jej przedstawiona negatywnie. Niektórzy dodali własne komentarze, które chciałbym przytoczyć: „Podczas rozmów (egzaminów) była rozmowa 45 min. z bratem zakonnym i on dzielił się swoją drogą powołania i życiem zakonnym”; „Był wspomniany podczas spotkania w Warszawie”; „Wspomniałem o tym, w odpowiedzi usłyszałem, że na kapłana muszę pójść”.

Niezrozumiany


. . +

Jak Ojciec [Adolfo Nicholás] postrzega dzisiaj rolę braci w Towarzystwie Jezusowym? Powiem bardzo szczerze. Uważam, że bracia mają wielkie zadanie do spełnienia. Bracia są w Kościele wyrazem czystego powołania zakonnego: bez rozproszeń, bez posiadania władzy czy klerykalizmu. Jest to czyste i proste poświęcenie Chrystusowi. Moim zdaniem tego właśnie potrzebujemy. Ja jestem księdzem i bardzo doceniam powołanie księdza. Jednak wydaje mi się, że ksiądz ma wiele rozproszeń. (…) Nie tyle rozproszeń na modlitwie, co rozproszeń w życiu. Jesteśmy rozproszeni, podobnie jak uczniowie w Ewangelii: Jezus mówi o krzyżu, a uczniowie myślą o chwale, o tym, kto jest pierwszy. Mamy wiele rozproszeń, a jednym z większych jest klerykalizm. Bracia nie mają tego rozproszenia, w prostocie podążają za Chrystusem. W niektórych prowincjach – spotkałem się z tym w Japonii, w Korei – niektórzy, wstąpiwszy po to, by zostać księżmi, w nowicjacie zrozumieli, że sposób życia brata zakonnego może być dokładnym naśladowaniem Chrystusa, i w konsekwencji zmienili zdanie i zostali braćmi. Myślę, że to jest bardzo dobre świadectwo dla nas wszystkich. W chwili obecnej wydaje mi się, że Towarzystwo stoi pomiędzy dwoma obrazami brata. Z jednej strony chodzi o tradycyjny, europejski wizerunek brata, który nie odbywał studiów, któremu nie pozwalano, by się

SJweb

Spotkanie z Jezuitami, Gdynia, 24 września 2012 r.

kształcił, który czasami rozumiany był jako ten, który posługuje księżom. Obecnie mamy inny obraz brata jako tego, kto całkowicie włącza się w misję Towarzystwa. Nie jest on już po to, by posługiwać księżom, lecz by służyć misji Towarzystwa. Jesteśmy pomiędzy tymi dwoma obrazami, co sprawia, że nasz język nie jest zbyt przekonujący i wyraźny. Być może nie zdołaliśmy zaprosić wykwalifikowanych współpracowników po to, by zostali braćmi. Jest wielu świeckich w Kościele, którzy chcą służyć i współpracować w misji Kościoła. Ale my nie potrafiliśmy ukazać powołania brata jako możliwości dla nich.

Carissimus 60

87


Słownik Generał – Jezuita sprawujący najwyższą władzę w zakonie. PMA – Prowincja Wielkopolsko-Mazowiecka - Warszawa, Provincia Poloniae

Maioris et Mazoviae.

PME – Prowincja Polski Południowej - Kraków, Provincia Poloniae Meridionalis. Submanduktor – Nowicjusz odpowiedzialny za sprawy materialne w nowicjacie, w tym: wyposażenie szafy ze środkami czystości, dostawy do nowicjackiej kawiarenki etc.

Willa – Cotygodniowe wyjście nowicjatu z domu na dłuższą przechadzkę. Do

lasu, nad morze, po 20/30 km.

88

Niezrozumiany


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Carissimus 60 by Nowicjat Towarzystwa Jezusowego - Issuu