Ungdom nr 3 2017 by Noregs Ungdomslag

UNGDOM MEDLEMSBLAD FOR NOREGS UNGDOMSLAG - 3/2017

101 .Å

tur

kul l a k o l e Levand Instruktørkurs • Huset i Bygda • Sommarleir Barnlek • Teateralliansen • Å drive eit lokallag

Mette Vårdal Leiar i Noregs Ungdomslag

Redaktør: Guro Redalen Ansvarleg redaktør: Eli Ulvestad Opplag: 3570 Bladbunad, trykk og annonsebyrå: Flisa Trykkeri AS Framsidefoto: Skattejakt på Sommarleiren. Foto: Inger Johanne Ruset. Postadresse og besøksadresse: Øvre Slottsgate 2B, 0157 Oslo Telefon: 24 14 11 10 E-post: post@ungdomslag.no Generalsekretær: Eli Ulvestad Tlf.: 24 14 11 12, eli@ungdomslag.no Informasjonsrådgjevar: Guro Redalen Tlf.: 24 14 11 14, guro@ungdomslag.no Kulturrådgjevar: Solveig Brekke Hauknes Tlf.: 24 14 11 15, solveig@ungdomslag.no Kulturrådgjevar: Inger Johanne Ruset Tlf.: 24 14 11 13 inger.johanne@ungdomslag.no Organisasjonskonsulent: Alf Steinar Nekstad, Tlf.: 24 14 11 16 alf.steinar@ungdomslag.no Kontonummer: 8101 07 00027 Organisasjonsnummer: 939 550 550 www.ungdomslag.no facebook.com/noregsungdomslag instagram.com/ungdomslag Stoffrist neste Ungdom: 1. november

2 UNGDOM 03/2017

HER GÅR DET UNNA! N

år du les dette, er stortingsvalet over, men når eg skriv dette, er valkampen i full sving – med norsk kultur og norske verdiar som eit av dei store temaa. Kultur er viktig, og derfor er det òg frå Kulturdepartementet sett i verk eit arbeid med å lage både ei kulturmelding og ei frivilligmelding. Oppstartsmøte og innspelsmøte er i gang. Noregs Ungdomslag var i fjor sentral for å stifte Kulturalliansen, og dette er ein viktig organisasjon for å styrke kulturfriviligheita, betre rammevilkåra og auke kunnskapen om dei frivilige kulturarenaene. På landsmøtet i NU i vår vedtok vi nytt prinsipprogram og at arbeidet med ein fagpolitisk plattform og nytt arbeidsprogram skal vere klart til neste landsmøte. Det er nok å gjere. Men mens vi har haustens første styremøte i Oslo, arrangerer Mjeldalen ungdomslag det årlege olabilløpet i Stokkestreeten. Sjølv om eg ser fram mot ein travel og innhaldsrik haust, så tenkjer eg at det er her det skjer. Det er dette som er grunnlaget for at arbeidet i kulturalliansen, med frivilligmelding og kven som sit i regjering og på Stortinget er viktig. Hadde det ikkje vore for alle lokallaga, alle arrangementa, alle øvingane, lagskveldane og alt som skjer og skaper

levande lokalkultur, så hadde ikkje politikken vore mykje verd. Det hender medlemmer seier om lokallagsaktiviteten at ”det er jo ikkje heilt innafor det NU driv med.” Som om folkedans og teater er riktigare og viktigare enn andre ting. Da pleier eg å svare at det som laget og medlemmene vil gjere og får til, det er innafor å drive med i eit lokallag i NU. Visjonen vår er å skape levande lokalkultur, da må ein ta fatt i det som rører seg lokalt. Engasjement og tiltak kjem frå medlemmene, ikkje frå styremøta sentralt. Eit olabilløp er like innafor, like viktig og like riktig som noko anna. Neste år vil eg vere med. Heia Mjeldalen ungdomslag og alle dei andre lokallaga våre, her går det unna!

ANNONSERE I UNGDOM? Ta kontakt med Tone Merete Møllerud tlf: 489 53 391 tone@flisamedia.no

TEATERALLIANSEN

NU si rolle for amatørteaterfeltet Trufaste lesarar av Ungdom har tidlegare lese om etablering av Teateralliansen. Dette er ein samarbeidsorganisasjon for dei nasjonale teaterorganisasjonane, og blei stifta etter at Norsk teaterråd la ned drifta i 2015. Noregs Ungdomslag er sentral i dette samarbeidet. TEKST: ELI ULVESTAD

Per i dag er det Norsk amatørteaterforbund, Frilynt Norge og Noregs Ungdomslag som er dei sentrale organisasjonane i Teateralliansen, men håpet er at vi etter kvart skal samle meir av det organiserte amatørteaterarbeidet i Noreg under denne paraplyen. Teateralliansen har i perioden 2015-2017 vore finansert gjennom prosjekttilskot frå Kulturdepartementet. Vi har søkt om fast driftstilskot frå 2018, slik at Teateralliansen då kan etablere ein fast administrasjon, med eigne tilsette.

NU SENTRAL I ARBEIDET Noregs Ungdomslag har vore ein viktig aktør i både etablering og drift av Teateralliansen, og har teke på seg driftsansvaret for organisasjonen fram til denne forhåpentlegvis får eigne tilsette frå neste år. Grunnen til at vi har brukt mykje ressursar på samarbeidet, er å sikre at vi har ein organisasjon som kan løyse fellesoppgåver for heile det organiserte amatørteaterfeltet, uavhengig av kva moderorganisasjon den lokale teatergruppa er tilknytt. Medlemsorganisasjonane i Teateralliansen anerkjenner at lokallaga er tilknytt ulike moderorganisasjonar, og at dette handlar både om ulike behov og ideologi. Vi er likevel samde om at nokre fellesoppgåver må løysast på tvers, og at det difor er viktig for det lokale teaterarbeidet å ha ein slik overordna paraply.

ULIKE OPPGÅVER Teateralliansen forvaltar mellom anna tilskotsordninga til dei historiske spela, og vi har også uttrykt overfor Kulturdepartementet at vi kan ta ei større rolle som forvaltar for midlar til det lokale amatørteaterarbeidet. I tillegg arrangerer vi NM i teatersport og MinusManus (junior-NM i teatersport). Gjennom Studieforbundet kultur og tradisjon har Teateralliansen også utvikla kursrekka SceneRom, som er ei kursrekke i regi og teaterproduksjon. Fleire medlemmer frå lokallaga i NU har delteke på denne kursrekka.

omgang vore løyvd for perioden 2015-2017, og departementet har det siste halvåret evaluert ordninga, for å kunne konkludere med korleis ein vil fordele midlane frå neste år. Teateralliansen har søkt om å få behalde løyvinga, slik at organisasjonen kan få etablere seg med personalressursar til å drive organisasjonen. Inntil forslaget til statsbudsjett for 2018 blir presentert i oktober, veit vi ikkje kva som vil skje. Organisasjonane i Teateralliansen vil uansett arbeide for at vi skal få den omsøkte løyvinga, slik at både Dramas og andre felles amatørteatertiltak kan leve og utviklast vidare.

NU OG DRAMAS Noregs Ungdomslag har gjennom Teateralliansen teke på seg å drifte manusbanken Dramas i perioden 2015-2017. Dramas går gjennom eit større utviklingsprosjekt i denne perioden, og har mellom anna fått auka dei administrative ressursane frå 0,5 til 2,5 årsverk. Nye nettsider blei lansert på vårparten, og i løpet av hausten vil portalen for å søkje om lesemanus og rettigheiter til å setje opp teaterstykka få heil ny funksjonalitet, der mykje av prosessen vil bli digitalisert. Dette betyr at underteikning av kontraktar og innsending av billettrekneskap etter framsyningane kan skje elektronisk, i staden for å dette må sendast i posten, som no.

INNHALD 4 6 7 8 10 14 16 18 19 20 23 24

Teaterhausten Folkedanshausten Folkepedia Notisar Sommarleiren Huset i Bygda Barnlek Nordlek Langeleikskurs i Stavanger Verktøykassa: Å drive eit lokallag NSU Youth Festival Krik og krok

KVA SKJER I 2018? Midlane frå Kulturdepartementet har i første

3 UNGDOM 03/2017

TEATER

Illustrasjonsbilete henta frå Norsk Amatørteaterfestival.

BLI TEATERINSTRUKTØR! NU tilbyr teaterinstruktørkurs innanfor ei rekke ulike sjangerkurs, der du som deltakar kan velje kva sjanger du ønskjer å fordjupe deg i. Felles for alle sjangerkursa er at dei tek utgangspunkt i rolla som instruktør og kva teknikkar og ressursar instruktøren kan nytte for å gjere jobben lettare, få eit betre sluttresultat og ha det moro på vegen saman med dei andre i gruppa. For å kunne vere deltakar på sjangerkursa må du ha gått NU sitt basiskurs i leiing og regi eller kunne dokumentere tilsvarande realkompetanse. Basiskurset vert arrangert fast kvar haust på Det Norske Teatret i Oslo og er gratis for medlemmer i Noregs Ungdomslag. I år var basiskurset 9.–10. september. Basiskurset i leiing og regi gir deltakarane dei grunnleggjande ferdigheitene til å kunne drive som instruktør i lokallaget sitt. I små lag vert det ofte mange oppgåver på kvar person, og det vert fort slik at instruktøren òg har som ansvar å leie gruppa og i praksis vere produsent. I ei ideell verd er dette to oppgåver som er skilde frå kvarandre, men slik vert det diverre ofte ikkje. Dette kurset tek difor for seg både leiing og regi, slik at

4 UNGDOM 03/2017

deltakarane får ei klarare forståing for kva dei ulike rollene inneber, og dei får samstundes betre kunnskap om korleis dei skal takle alle dei ulike oppgåvene. Basiskurset går over 12 timar, der 8 er regi og 4 er leiing.

HAUSTKURS FOR TEATERINSTRUKTØRAR Det blir sjangerkurs i barne- og ungdomsteater i Molde helga 4.-5.november. Kurset er gratis for NU-medlemmer og inkluderer lunsj, middag, kursmateriell og billett til «Den lille havfruen» som går på Teatret Vårt same helg. Det blir også sjangerkurs i revy i Trondheim helga 25.-26. november. Som deltakar får

ein også med seg festførestillinga «Det beste fra Norsk revyfestival 2017». For å delta på sjangerkurs må ein ha delteke på basiskurset for teaterinstruktørar eller vise til realkompetanse. Maks 14 deltakarar på kvart kurs. Følg med i nyheitsbrev for meir informasjon og registeringsskjema.

FÅ EIN GJESTEINSTRUKTØR TIL LAGET DITT! Visste du at lokal- eller fylkeslaget kan få tilsendt ein gjesteinstruktør til å halde helgekurs til ein veldig billig penge? Alt de må gjere, er å ta kontakt med NU-kontoret, sørge for lokale og vere vertskap under kurset. Laget betalar ein eigenandel på 4000,–/6000,– (lokallag/fylkeslag), mens

Tips:

TEATER

KORLEIS DRIVE EI TEATERGRUPPE Når ein skal drive ei gruppe, er det mange val ein må ta som leiar og som instruktør. Ein må gjere val som gjeld kunstnarisk og pedagogisk arbeid, men ein står òg overfor administrative val som å avgjere økonomiske spørsmål, velje lokale eller bestemme øvingstider. Det kan vere ein god idé å ha ei nemnd, eit støtteapparat rundt seg i oppstartinga av ei gruppe, men òg i den daglege drifta. Er det ei stor gruppe, bør det vere eit styre med kasserar og skrivar. Det kan vere lurt å unngå at kunstnarisk leiar og administrativ leiar er den same personen. Pass på å oppmuntre og hjelpe kvarandre; motiverte leiarar gir motiverte deltakarar. Det er lett å bli utbrent om ein trur ein klarar alt aleine.

HÅRETE OG REALISTISKE MÅL Sett opp ulike realistiske mål for gruppa før kvart semester og kvart arbeidsår og eit eller fleire hårete mål med 5- og 10-års perspektiv.

Frå eit teaterinstrukørkurs på 80-talet.

REALISTISKE MÅL: Pedagogiske mål: Eit eksempel kan vere å byggje opp ein fin gruppedynamikk og ei arbeidsform som skapar glede og kreativ fridom.

NU dekker honorar, reise og overnatting til instruktøren i tillegg til å gjere alt det administrative med omsyn til avtalar og planlegging.

Kunstnariske mål: Eit eksempel kan vere å bruke «devicing theatre» som metode for å byggje opp ei historie som endar i framsyning om åtte månader. Administrative mål: Eit eksempel kan vere å legge press på kommunen for gratis

Laget kan berre nytte denne ordninga éin gong per kalenderår.

leige av lokale.

Ta kontakt allereie no dersom de har planar om helgekurs i løpet av 2018 og ønskjer å nytte ordninga.

Kunstnarisk mål med 5-års perspektiv. Eit eksempel kan vere å lage ei framsyning

HÅRETE MÅL: med 100 aktørar frå heile kommunen med lokalhistorisk perspektiv. Jobbe med grundig research før produksjonen. Administrativt mål med 5-års perspektiv. Eit eksempel kan vere å utdanne teaterinstruktørar i lokallaget i Noregs Ungdomslag og gi dei praksis i kulturskolen.

SPØRSMÅL E LLER ØNSKE TIL KU RS?

Ta kontakt med kulturrådgjeva r Inger Johanne Ruset: inger.johanne @ungdomslag .no

Kunstnarisk mål med 10-års perspektiv. Eit eksempel kan vere å skape tverrfagleg kompetanse slik at ein kan lage produksjonar i samarbeid med filmproduksjonar, idrettsutøvarar eller anna. Administrativt mål med 10-års perspektiv. Eit eksempel kan vere å jobbe for etablering av teatersenter/kulturhus i lokalmiljøet med hovudscene og intimscene.

5 UNGDOM 03/2017

FOLKEDANS

INSTRUKTØRKURS I FOLKEDANS Med Noregs Ungdomslag si instruktøropplæring kan du velja å fordjupa deg i det du treng. Nokon vil gå alle kursa me tilbyr, andre berre eitt eller nokre få. Dette gjer at me snakkar om opplæringsmodellen som ei kake, der du som deltakar sjølv vel dei kakestykka du vil ha. Kakestykkemodellen er ein dynamisk modell som per dags dato tilbyr desse instruktørkursmodellane: • Grunnleggande instruktørkurs • Danseleik for barneinstruktørar • Juniorinstruktørkurs • Instruktørkurs i song til dans • Instruktørkurs i turdansrepertoar • Instruktørkurs i samdansteknikk • Instruktørkurs i runddansrytmar • Instruktørkurs i eigen bygdedans • Instruktørkurs i songdans og stordans • Instruktørkurs i koreografi Sjølv om kursa har eigne studieplanar og eit rammeinnhald, er det opp til dei ulike instruktørane å setja særpreg på kurset. Med det vil me legga opp til å motverka ei einsretting av kursa våre og det faglege innhaldet. Det gjer òg at du kan gå fleire instruktørkurs innanfor det same temaet og på den måten få innspel frå fleire ulike

6 UNGDOM 03/2017

instruktørar. Me tenkjer at ein instruktør aldri vert utlært!

TO KURS I HAUST: TEMA: FORDJUPING I SONGDANS OG STORDANS Dette instruktørkurset gjev eit djupdykk i songdans- og stordanstradisjonen. Kurset legg vekt på opplevingsverdien av songdansane og korleis ein best kan gjera formidlinga for å sikra ei god oppleving. Dessutan ser vi på læringsteknikkar for tekst og sentrale element ved det å skipa og leia stordans. Instruktørar: Johan Einar Bjerkem og Torunn Hernes Bjerkem Stad: Gimle, Bergen sentrum Tid: 29. september - 1. oktober Lokalt vertskap: Bergen ungdomslag Ervingen. Påmeldingsfrist: 8. september via deltager.no. Pris: 400/800

TEMA: GRUNNLEGGANDE INSTRUKTØRKURS På dette instruktørkurset lærer du eit repertoar av dansar, du får grunnleggande kunnskap om sjangeren eller målgruppa, og du lærer metodar for å læra bort og leia dans. Gjennom kurset lærer du om kva språk og terminologi som vert brukt innanfor dei ulike dansefamiliane, og refleksjon rundt dette. Instruktør: Anna Liv S. Gjendem Musikar: Britt Elise Skram Stad: Steinkjer Tid: 10.–12. november Lokalt vertskap: BUL Steinkjer og Hilmarfestivalen Påmeldingsfrist: 20. oktober via deltager.no Pris: 400/800 Spørsmål eller ønske om kurs? Ta kontakt med kulturrådgjevar Solveig Brekke Hauknes: solveig@ungdomslag.no

FOLKEPEDIA

Bilete frå filminga i Stryn og Torpo.

Tips:

NYSGJERRIG ? Sjå filmane på www.folkepe dia.no, og hugs å følg a med på Facebook-s ida www.faceboo k.com/ folkepedia

Lær dans med Folkepedia Har du sett dansefilmane frå Folkepedia enno? Viss ikkje er det på høg tid å sjekka dei ut! TEKST: SOLVEIG BREKKE HAUKNES. FOTO: HALLDIS FOLKEDAL OG SOLVEIG BREKKE HAUKNES

Forprosjektet var i 2016 på besøk rundt om i landet for å filma unge dansarar i Oslo, Bodø og Hellesylt/Bjørke. No er me godt inne i hovudprosjektet der me foreløpig har laga filmar frå Molde, Vatne, Valldal og seinast Stryn og Torpo no i august. Det er òg planar om fleire innspelingar og stader å besøka. Me har filma alt frå songleikar, turdansar,

runddansar og i det siste bygdedans òg. På kvar stad møter me flotte ungar og ungdomar som dansar og pratar framom kameraet som om dei aldri har gjort anna. Ein får sjå at det er mykje god danseaktivitet i ungdomslaga våre, men det kjem sjølvsagt ikkje av seg sjølv. Takka vere dei uerstattelege eldsjelene som stiller opp og øver med dansarane veke

etter veke, kan me reisa rundt og laga fine opplæringsfilmar om folkedans. Det er me glade for! Folkepedia er berre så vidt i gang, og me gler oss til å sjå kva det kan utvikla seg til å bli.

7 UNGDOM 03/2017

VESTLANDSMEISTERSKAP I TORADAR 6.–8. OKTOBER PÅ VOSS Voss UL arrangerer Vestlandsmeisterskap i toradar på Voss 6.–8. oktober. Festivalen går ut på å kåra Vestlandets beste gammaldansgruppe i tillegg til beste solistar, dansepar, orkester, open klasse og samspelgruppe. Arrangementet skal vera ein møteplass på tvers av generasjonar der runddansmusikken og dansen står i høgsetet. Velkomen til Voss!

FOLKARR FOLKARR er ei heilt ny Facebook-side som samlar alle folkemusikk- og folkedansarrangement i Noreg på ei felles side. Send melding med lenke til ditt Facebookarrangement, så kjem det med på sida. Sjå og følg sida her: www.facebook.com/folkarr

Meir informasjon finn du her: www.vmitoradar.com

SPROINGPRISEN TIL HÅKON AASNES Årets SPROINGPRIS går til Håkon Aasnes og Norsk Barneblad for Smørbukks julehefte 2016. Smørbukk er eit av dei eldste julehefta våre. «Aasnes har fornyet serien, men samtidig beholdt så mye av det gamle at alle kan glede seg over en gammel klassiker i ny og spenstig form», ifølgje Jan Petter Krogh i Norsk Tegneserieforum. Håkon Aasnes har teikna Smørbukk i 35 år og kjem ikkje til å gje seg med det første. Smørbukk lever i beste velgåande på siste sida i kvart nummer av Norsk Barneblad i tillegg til det årlege juleheftet. Vi gratulerer med velfortent pris! Foto: Wenche Brusevold.

111 BORN PÅ FYLKESSTEMNE

TEATERMAGI PÅ HÅHOLMEN Teatergruppa i Ungdomslaget Utheim på Averøy i Møre og Romsdal sette opp framsyninga Håholmen i ord og toner for første gong i fjor. Helga 19.–20. august sette dei opp framsyninga igjen. Finpussen i dagane før tok dei saman med gjesteinstruktør Wilhelm Støylen som sjølv har mangeårig erfaring frå Kong Arthurspelet lengst sør i same fylket. Støylen sende NU-kontoret desse to flotte bilda frå øvingane og skreiv at både stemninga og landskapet var ”heilt magisk”. Teaterframsyninga tek for seg kvardagslivet til kystfolket, med vekt på historikken knytt til fiskeværet Håholmen. Alt skjer på ei utescene saman med band og kor. Framsyninga er ei blanding av song, teater og historikk, og alt er eigenprodusert.

8 UNGDOM 03/2017

9.–11. juni var det Fylkesstemna for born i Bergen. Her kjem ei helsing frå Bergen Ungdomslag Ervingen:

”Takk til alle deltakarar og dugnadsfolk for at de var med på å gjere Fylkesstemna for born så bra! Me har dansa, leika, baka, teikna, tatt foto, prøvd oss på speiding, laga hoppetau, gått i tog, gått natursti, tatt bybana, fått nye vennar, vore altfor lenge vaken og ete god mat. Nokre har til og med vore på Fløien! Takk til publikum for mange fine tilbakemeldingar etter framsyninga på Torgdagen. Kjekt at 111 hadde teke turen frå Bergen, Fjærland, Lindås, Nordbygda og Skogn. Håpar me sest neste vår!”

STOFFRIST FOR NESTE UNGDOM = 1. NOVEMBER Om det så er leikfest, barnediskotek, ungdomsklubb, bokkveldar, språkdebattar, strikkekafé, isbading, lefsebaking, konsertar, bygdekveldar eller oppussing, så vil vi gjerne høyra om det. Send bidrag per e-post til post@ungdomslag.no

FAGDAGANE PÅ FAGERNES I år vart Fagdagane på Fagernes arrangert 28. – 29. august. Tema for årets seminar var sylvsmedhandverket, med foredrag, kurs og demonstrasjoner. Og itte får je sova ... og itte vil je hell! Vælkømmin åt Trysil! Landskappleiken 2018 blir arrangert i Trysil 27. juni–1. juli. Følg med på 2018.landskappleiken.no.

AUDHILD FLAKTVEIT MOXNES SIN MINNEPRIS TIL UNGE UTØVARAR PÅ HARDINGFELE HAUSTEN 2017 Styret for minneprisen ber med denne utlysinga om å få inn forslag til unge utøvarar på hardingfele som vil vera aktuelle som kandidatar til prisen. Formålet med minneprisen er å styrka interessa for utøving på hardingfele mellom unge og slik oppmuntra til varig interesse for spelet. Minneprisen skal delast ut til ein lovande utøvar på hardingfele. Personen skal vera i alder som svarar til C-klassen på kappleik, og vera frå Vestlandet. Det skal vera eit personleg stipend. Minneprisen skal delast ut på Vestlandskappleiken 2017 og er på kr 15 000,–. Kappleiken blir halden i Askvoll 13.–14. oktober 2017. Frist for innsending av forslag er 18.9.2017. Forslag skal sendast til: Bergen ungdomslag Ervingen, Kong Oscarsgt. 15, 5017 BERGEN e-post: kontoret@bergen.ungdomslag.no Merk konvolutten/e-posten ”Minnepris 2017”. For meir informasjon, sjå www.bergen.ungdomslag.no/minnepris/.

Norsk institutt for bunad og folkedrakt, Noregs Ungdomslag, Norges Husflidslag, Norsk folkedraktforum og Studieforbundet Kultur og tradisjon har sidan 2014 arbeidd saman for å styrke det drakt- og tekstilfaglege feltet i Noreg. Fagdagar i bunad og folkedrakt er ein open konferanse der alle drakt- og tekstilinteresserte kan møtast og utveksle kunnskap og erfaringar. Det er ulike tema kvart år, med demonstrasjon av handverk, varemesse og ei rekkje dyktige forelesarar.

LOKALLAGSBESØK I HAUST Som kjent held sentralleddet i NU i samarbeid med fylkeslaga på med ein omfattande besøksrunde hos laga i NU. Med nærare 400 lag spreidde over heile landet seier det seg sjølv at det tek tid å kome rundt til alle. Men vi er på god veg, og denne hausten er det laga i Finnmark, Sør-Trøndelag, Oslo og Akershus som får besøk. Meir informasjon vil bli sendt til lokallaga.

NIDELV UNGDOMSLAG Nidelv Ungdomslag mottok 150 000 kr frå LOS Drømmefond. Dei vil skape eit meir aktiv lokalmiljø med ein klatrepark for barn og ungdom i Arendal.

9 UNGDOM 03/2017

SOMMARLEIREN 2017

SOL & SONGDANS – eit fotoessay om sommarleiren 2017

MÅNDAG 26. JUNI – RIGGEDAG Aldri før hadde Bergen kommune sett ein juni månad med så mykje regn som i år. Heldigvis klarna himmelen idet leirarrangørane sette foten på Fana folkehøgskule for å stelle i stand til sommarens fagre eventyr. For å ønske gjestane velkomne blei NU sitt flagg heist på skuletunet idet det siste skylaget forsvann frå den vestlandske himmelen. Alle til stades hadde kjensla av at dette kom til å bli ein strålande

TYSDAG 27. JUNI – DELTAKARANE KJEM

Frivillige i Bergen Ungdomslag Ervi ngen var hyra inn som dugnadshjelp unde r leiren. Dei kom mannsterke allereie frå tysd agen av, noko som gav den enkelte høve til å fylle på D-vitamin-lageret i løpet av vakta.

fin leir.

7 6 Som del av kursbuketten kunne kvar enkelt velje seg ut eit kortkurs kvar ette rmi dda g. Kur set i kan opa dlin g måt te setjast opp to gonger som følgje av etterspørselen.

TORSDAG 29. JUNI – MIDTVEGS

ne Ute var det varmt og fint, så deltakara tok mne på samspelkurset for vidareko ut like så gjerne med seg kursmateriellet

Torsdagen hadde det blitt litt skya, men det var framleis like varmt i vêret. Gjengen i kortkurset ”Songdansens løyndomar” tok med seg studiemateriellet ut på

for å øve under open himmel.

skuletunet og spreidde dermed løyndomen også til andre nysgjerrige i nærleiken. Det ser ut til at songdansen har fått fleire

8 10 UNGDOM 03/2017

nye rekruttar!

SOMMARLEIREN 2017

Deltakarane kom i rykk og napp utover dagen og slengde seg med på aktivitetar eller berre sat og lét humla suse i skuggen av eit tre. Sol og lettbeint sommarstemning var stikkordet for denne dagen.

ONSDAG 28. JUNI – FØRSTE KURSDAG Kl. 18 var det offisiell opningsmidda g for alle leirdeltakarane. Der heldt NU-leiar Mette Vårdal opningstale, og hoppa det heile igan g frå den provisoriske talarstolen.

Ved påmeldin g hadde deltakara ne plukka seg ut eit hovudkur s som dei kunne følgje over tre dagar. Fleire valde seg ut playbackteater, ei teaterform der ein improviserer eit skodespel ut frå ei historie ein nettopp har høyrt frå til dømes nokon i publikum.

9 11

Fotokursa var òg godt i gang, og heldi gvis fann deltakarane velvillige modellar dei kunn e øve

Ne mn de vi de i ma ng e nye so ng da ns en tu sia st an e? He r ei t kn ip pe av de i. Torsdag kveld va r det songdans et te r songdans – såpa ss at folk blei sli tne, sveitte og lukkeleg e.

seg på.

10 ein kursast i alt I tillegg til å få kunnskap om digitalt foto kunne måten å jobbe på frå mørkeromsarbeid til pinhole. Den analoge rane, og nokre og framkalle bilde på slo òg an blant leirdeltaka r og ære! heide til eis framl t ntore av resultata heng på NU-ko 11 UNGDOM 03/2017

SOMMARLEIREN 2017

FREDAG 30. JUNI – SKATTEJAKT Lærar ved Fana FHS, Lin Gloppen, underviste under leiren i alt frå kanopadling og salsa til songteknikk. Her manar ho fram den indre Gene Kelly i leirdeltakar Sebastian.

aktivitetar gjekk I pausane mellom kurs og å trekke frisk luft. ein gjerne ut ein tur for en ende ta, og kva Sommarvarmen ville ing gjer ein då? Då et ein is!

søk på halling Det blei òg gjort litt for nivå! om bord. Jamt over godt

LAURDAG 1. JULI – SKUTETOKT Framleis var det ingen regndropar i sikte, men hav så langt auga kunne sjå. Eller sånn nesten, då. For på laurdagen fekk vi alle skyss med ein turbuss og ein veldig blid bussjåfør som sleppte oss av ved Bryggen i Bergen. Der møtte den flotte skuta Mathilde oss med mannskapet sitt. Om bord fekk vi i oss sponsa sjømat frå Lerøy, lærte oss sette segl og elles danse mykje songdans og synge mange sjantiviser med hjelp frå skuta sin eigen felespelande bestmann.

Kortkurset i salsa og latin var fullteikna, og 25 dansarar fekk testa seg i hoftevrikk og heftige rytmar.

Etter å ha lagt til kai i Fana var det leira vslutning og festmiddag på skulen. Det var ikkje berre -berre å finne plassen sin, ein måtte nemleg fiske han fram. 12 UNGDOM 03/2017

SOMMARLEIREN 2017

Under middagen blei alle overraska av nokre ivrige piratar – ein skatt var å finne! Tidenes sjørøvar, pappa Stig Vaular, delte inn i rebus-lag medan han sleit med å halde papegøye, auge og sablar på plass. Og skatten? Ja, han blei funnen!

Dei siste kveldane samla nokre av leirdeltakarane seg rundt bålpanna. I den lyse sommarnatta hadde dei godt nok lys til å skrive helsingar i kvarandre sine songdans-bøker. Bøkene blei utselde frå leirkiosken same dagen.

20 Etter middagen samla alle seg i gymsalen, og blant anna det tradisjonsrike, og svært spennande, hekleløpet gjekk av stabelen.

SØNDAG 2. JULI

Det var nesten litt for perfekt timing. Søndag morgon, idet deltakarane byrja å gjere seg klare for avreise, byrja det samtidig å pøsregne. Gode vennskap var blitt etablerte, så mange varme klemmar og våte tårer prega peisestova utover formiddagen. NU-flagget fekk henge heilt til siste stund før vi alle pakka tinga og drog. Leiren var over – for denne gong.

NESTE ÅRS LEIR … får du vite meir om i neste utgåve av Ungdom. Det er berre å vente i spenning! I mellomtida kan du jo kvile blikket på denne trivelege leirgjengen frå sommaren 2017:

13 UNGDOM 03/2017

HUSET I BYGDA

AKTIVITETSKART

START

Kva vert huset brukt til?

Konsertar, teater, selskap, festar, bryllaup, barnedåp, kafe...

Huset

Kva er positivt med huset?

i bygda:

Ligg midt i bygda, har stort uteområde, har mange rom..

FOTO: ANNE MARTE FØR

MØRE OG ROMSDAL

SOGN OG FJORDANE

Huset i Bygda Møre og Romsdal arrangerer i haust kulturhuskonferanse. Denne dagen kan du få ny inspirasjon, nye idear, ny kunnskap og større nettverk.

Til hausten er det planlagt samlingar i Førde, Fjaler, Hyllestad og Flora. Vi arbeider òg med å få på plass ei samling i Indre Sogn. Dato og stad for Indre Sogn kjem vi tilbake til. • Førde, Viking Ungdomshus: onsdag 13. september • Fjaler, Trudvang Ungdomshus (Dale): 20. september • Hyllestad, Øen grendahus: onsdag 18. oktober • Flora, Brandsøy grendahus: onsdag 25. oktober

På programmet står mellom anna søknadsskriving og tilskotsordningar, Spelemiddelordninga for kulturbygg og erfaringsdeling frå oppussing av hus. Tid: laurdag 18. november kl. 10–17 Stad: bygdahuset Vonheim, Malmefjorden i Fræna kommune. Pris: 200,– pr. deltakar Påmelding innan 10.11. til siri@ungdomslag.no

14 UNGDOM 03/2017

Tidspunkta for møta er 19.30–21.30. Invitasjon med program vert sendt ut på e-post. Dersom huset ditt ikkje er registrert i husdatabasen, send gjerne e-post med litt informasjon om huset til: christoffer@ungdomslag.no.

LES MEIR PÅ www..husetibygda.no

Merk at samlingane er opne for alle forsamlingshus i fylket.

AKTIVITET SKAPAR AKTIVITET På neste side finn du eit aktivitetskart for å få fram gode idear og engasjement til kva de kan tenke dykk å bruke lagshuset til. Vi oppfordrar deg til å bruke dette både i styret og på medlemsmøte, bygdemøte osb. Du kan få kartet tilsendt på PDF ved å sende ein e-post til post@ungdomslag.no.

Ligg midt i bygda, har stort uteområde, har mange rom..

Konsertar, teater, selskap, festar, bryllaup, barnedåp, kafe...

ÅL

Kva er positivt med huset?

Kva vert huset brukt til?

AKTIVITETSKART

START

15 UNGDOM 03/2017

Korleis ser huset ut?

Kven kan vi samarbeide med?

Har dårleg sanitærforhold, kaldt om vinteren, uryddige rom..

Kva ynskjer vi å bruke huset til?

Kva er negativt med huset?

Store rom, godt lydutstyr, koseleg kjellar, dårleg kjøkken...

4H, Bygdekvinnelag, Idrettslag, musikklaget...

Grillplass, leikeområde, gapahuk...

Lage lett tilgjengeleg informasjon, rydde loftet til møterom..

Ein møteplass, leikeplass, motorsportklubb, kor...

Klubblokale for motorsportklubb, øvingslokale for koret...

Kva saknar vi i bygda vår?

Kan huset brukast til noko av dette?

Korleis kan vi tilrettelegge for meir aktivitet?

Ungdomsklubb, kafe, møtelokale, bygdakvelder..

Kva kan uteområdet brukast til?

BARNLEK 2017

Nordbygdagjengen, Isa, Oline Berg itte, Ida, Nora og Mia er klar for fest

Krabbeaktivitet i akvariet i Torshavn

Me dansa mange kjekke dansar frå alle dei nordiske landa . Me har gledd oss i heile vinter, for stemne likar me best. Me er gjengen frå Nordbygda UL, og no er me klar for ein fest!

BARNLEK 2017 PÅ FÆRØYANE Det var januar og påmeldingsfristen til Barnlek på Færøyane gjekk snart ut. Dei eldste på leiken i Nordbygda ungdomslag hadde snakka om å delta, men med ein kvote på 100 norske frykta me at me var for seine til å melde oss på. Heldigvis var det plass til oss! TEKST: NORBYGDA UL V/ HANNE YNDESTAD AADLAND. FOTO: HANNE YNDESTAD AADLAND/TONJE JOHANNESSEN STABBETORP

16 UNGDOM 03/2017

BARNLEK 2017

Nokre norske deltakarar i stemnetog før flagga gjekk i oppløysing.

Nina Byttingsmyr sit i Fol kemusikkutskottet til Nor dlek og var med som spelkvinn e på Barnlek.

For dei ville verkeleg reise! Ida fann flyruter direkte frå Bergen, oppretta gruppe på Messenger, kalla inn til foreldremøte og sende søknader om støtte. Alle hjelpte til på festar, dansa på arrangement og gjorde annan dugnad. Ungane jobba og tente pengar, og eg som instruktør lova å læra dei det dei burde kunne av dansar til stemnet. Og dansa gjorde alle dei rundt 500 unge deltakarane frå Finland, Sverige, Danmark, Island, Grønland, Færøyane og Noreg. Dei

dansa framsyningar i byen, norske fellesdansar, dansar frå dei andre landa som me hadde øvd litt på, og alt mogeleg anna som vart dansa i hallen kvar dag. Me vart godt kjende i gatene i Klaksvik, og var på utflukt til Torshavn og akvariet. Nordbygda ungdomslag heldt eit dansekurs, alle hjelpte til, og Nina Byttingsmyr spelte fele til alt me bad om.

Her kjem helsinga frå Ida Haugen Skulstad, Nora Haugen Skulstad, Mia Holdhus, Oline Bergitte Haugen og Isa Haugen:

«Me er einige om at me hadde det superkjekt med å læra dansar frå andre land. Me er fornøgd med at me fekk sjå delar av Færøyane med dei guida turane. Alle vil vera med på Barnlek om tre år. Det var veldig kjekt sosialt!»

17 UNGDOM 03/2017

NORDLEK 2018

NORDLEK 2018 i Falun I slutten av mai var det stort møte i Sverige i samband med NORDLEK 2018 som skal vera i Falun 10.-15. juli. Alle utskotta og Nordlek-styret hadde møte og me fekk også treffe dei lokale arrangørane. Den eine dagen var me ute å kikka på stemneområdet, Lugnet, noko som lovar veldig bra for eit storstilt NORDLEK 2018. TEKST: SOLVEIG BREKKE HAUKNES.

SOMMARLEIR FOR UNGDOM

PROGRAM

I forkant av sjølve Nordlek-stemnet vert det arrangert ein nordisk sommarleir for ungdom mellom 13-25 år. Leiren finn stad på same område som Nordlek-stemnet skal vera i tidsrommet laurdag 7.juli til måndag 9. juli.

Det er planlagt eit rikhaldig program for veka i Falun. Som vanleg vert det mange ulike workshops, fridans, nordisk bal, dansetevling, stemnetog, utflukter, familieaktivitetar og mykje meir.

NORDLEK-STEMNET

Nytt av året er at det vil vera ekstra vekt på musikken rundt stemnet. Fleire grupper og spelemannslag har allereie meldt at dei kjem, og det er framleis ope for andre grupper å melde seg.

Når den nordiske sommarleiren er godt i gang er det klart for sjølve Nordlek-stemnet. Det heile byrjar tysdag 10.juli og så går det slag i slag fram til sundag 15.juli. Det aller meste av programmet vil vera på Lugnet, eit stort område med alle fasilitetar tilrettelagt for dans, spel og sosialisering. Her har det mellom anna vore arrangert ski-VM og mange andre store tilskipingar. NORDLEK 2018 har tema polskor, noko me kjem til å få merke i løpet av veka med mellom anna polskakurs kvar dag.

18 UNGDOM 03/2017

OVERNATTING OG REISE Det kan vera lurt å allereie no tenke på reise og overnatting til Falun då det fort vert fylt opp. Ein kan bu på klasserom, camping, vandrarheim eller hotell. Det er også gode kollektivforbindelser til Falun med tog og buss.

Påmelding til både Nordisk sommarleir og NORDLEK 2018 publiserast på www.nordlek2018.se i starten av 2018. Ønskjer du å bidra som friviljug på stemna er registreringa for dette allereie opna på same nettstad. Meir informasjon om NORDLEK 2018 og Nordisk Sommarleir vert kontinuerlig lagt ut på den offisielle nettstaden: www.nordlek2018.se, så følg med der. Generelle spørsmål om NORDLEK 2018 kan rettast til Ulf Svensson: e-post: ulf.h.svensson@folkdansringen.se telefon: +46 703300138

ROGALAND UNGDOMSLAG

STEV, SYLVFEST OG STRENGESPEL I SØR-VEST Fylkeslaga i Noregs Ungdomslag skal gje støtte til kurs, foredrag, samlingar m.m. og inspirera til lokal aktivitet! Og me i Rogaland Ungdomslag er litt stolte over kva me saman med laga våre, har fått til dette året! TEKST: ELI ANNA GUDMUNDSEN, ROGALAND UNGDOMSLAG

Det byrja med ein Sylfest Lomheim-turné i slutten av mars. På ei helg klarte han å halda sine litterære foredrag: Norsk Språkreise gjennom 2000 år i fire forskjellige Rogalands kommunar: Vindafjord, Haugesund, Karmøy og Stavanger. Sandeid UL, Haugesund Mållag og UL, Åkra Mållag og BUL Stavanger var vertskap, og dei diska opp med noko godt å bite i anten det no var lappar eller lapskaus! Me merkte at publikum, om lag 50-60 på kvar plass, satt stor pris på dette. Det er jo ikkje så ofte ein både kan få seg ein matbete med på (billett)kjøpet i tillegg til ein prat med forfattaren.

KURS I KVEDING

med Gro og andre kvedarar i meisterklassen som lærarar, og gjerne på andre lagshus!

KURS I LANGELEIK

men det er ikkje berre å trykka ned strengen nei, for her kan ein og slå på strengen når melodien går oppover eller klimpra strengen av når melodien er på veg nedover.

Siste helga i august var det tid for eit Langeleik kurs på BUL sitt hus i Stavanger. Dette kurset vart delvis sponsa av Ryfylkemuseet kor læraren vår, Gøril Ramo Håve, arbeider til dagleg. Me var tri som gjekk på nybyrjarkurset, og ei som gjekk på det for øvde spelarar. Eg var ei av dei urøynde på langeleik, og eg fekk erfara at det ikkje er så lett som ein skulle tru når ein høyrer at det berre er ein streng ein spelarmelodien på. Dei andre strengane kling med som kvint eller grunntone. Den venstre handa skal laga melodien,

Samstundes skal høgre handa slå oppstrok og nedstrok over strengane i jamn rytme, og på oppstroket skal ein ikkje dra beinpinnen ein spelar med over alle strengane. De forstår kann hende at det vart nokre timar med fullt fokus på Gøril sine hender. Heldigvis var Gøril ei tolmodig sjel, og så lærte ho oss å spela små stubbar med songtekst til, og det var eit fint pedagogisk grep. Eg gler meg til neste langeleikkurs med Gøril, men først må eg øva, mykje!

Første helga i april, arrangerte RU saman med HMU og Studieforbundet Kultur og Tradisjon eit kurs i kveding eller såkalla vokal folkemusikk på Kvalatun i Haugesund. Gro Kjelleberg Solli var lærar for heile 12 deltakarar. Nokre var erfarne kvedarar og andre var ganske ferske i denne sjangeren, men Gro var ein erfaren lærar som klarte å famne heile gjengen. Ho losa oss trygt gjennom bånsull, stev, vise, salme, ballade, lokk og sjanti, og ho var og open for lokale songar. Ho hadde med seg ei norsk harpe som ho brukte då ho lærde oss ein nydeleg versjon av Mellom bakkar og berg ut med havet. Me song stort sett i lag, men dei som ville fekk kauka kulokken åleine, og på laurdagen fekk me og dansa litt. I tillegg til å vere frilans folkemusikar, bur og arbeider Gro Kjelleberg Solli på kulturskulen i Østerdalen. Men ho kjem eigentleg frå Mørekysten. Ho har vunne vokalklasse A på Landskappleiken, og saman med Unni Boksasp er ho ei av dei som har tatt vare på songane etter Magnhild Almhjell. Eg håpar at me kan få til fleire slike song kurs

19 UNGDOM 03/2017

ORGANISASJON

Å drive eit ungdomslag i Hedal i 1905 (bilete i midten) og eit ungdomslag i 2017 er mykje det same, men aktivitetane har kanskje endra seg litt?

Å DRIVE EIT LOKALLAG På bygdene møter du det typiske ”laget i bygda” som er involvert i det meste som skjer i lokalsamfunnet, du finn dei små laga med få medlemer og ganske liten aktivitet, du finn ungdomslag med brei aktivitet som gjerne endrar seg frå år til år, og du møter lag som har spesialisert seg på ein type aktivitet – folkedanslag, teaterlag og barnelag. I byane møter du ofte større lag, bondeungdomslaga (BUL), med særlag innanfor t.d. teater, bunad, musikk eller folkedans. Kva er så fellestrekka mellom alle ungdomslaga? Alle laga jobbar med å skape betre lokalsamfunn gjennom meiningsfylte kulturaktivitetar. Kven som helst kan bli med i eit ungdomslag, ung som gamal. I ungdomslaga er det stort mangfald og ingen krav om å halde på med ein spesiell type aktivitet. Ungdomslaga skal vere frilynde – altså opne og inkluderande. Ungdomslaga er òg tradisjonsberarar og demokratisk oppbygde. Det finst ikkje noko standardoppskrift på korleis ein kan og bør drive eit ungdomslag. Det viktigaste er at medlemene alltid har det siste ordet. Det er medlemene som gjennom årsmøtet vedtar arbeidsprogram og budsjett, godkjenner årsmeldingar og

20 UNGDOM 03/2017

rekneskap, fastset kva politiske standpunkt ungdomslaget kan ta, og som vel kven som skal styre laget. Alle ungdomslag har lover eller vedtekter som medlemene har bestemt, som fortel kva føremålet til laget er, og som legg rammene rundt engasjementet og aktiviteten i laget. I laget sit det eit styre som er valt av årsmøtet. Eit vanleg styre er sett saman av leiar, nestleiar, kasserar, skrivar, studieleiar og gjerne andre personar som har ansvar for eit spesielt arbeidsfelt. Å bli samde om kvar enkelt styremedlem sine primæroppgåver er eit godt tips for at styret skal fungere godt. Har alle like stort ansvar for kvar einaste oppgåve, blir ofte ingenting gjort.

Gjennom å ta verv i ungdomslaga får du ei unik opplæring i demokrati, leiing og prosjektstyring og får vere med på å skape levande lokalsamfunn.

NYTTIGE VERKTØY: • Årsmelding skal leggast fram for årsmøtet i laget. Ho summerer aktiviteten og engasjementet i laget det føregåande året. • Rekneskap frå føregåande år som er godkjent av revisor, skal òg leggast fram og godkjennast av årsmøtet. • Arbeidsprogram eller arbeidsplan blir vedtatt av årsmøtet og fortel kva område og aktivitetar ungdomslaget skal jobbe med det komande året. • Budsjett blir vedtatt av årsmøtet og set

ORGANISASJON

TIPS: m Treng de eit betre syste og ng ldi me for å handsame på ida tts ne betaling? Sjekk ut www.deltager.no

Eit døme på årshjul.

økonomiske rammer for aktiviteten og engasjementet i laget det komande året. • Fråsegn (resolusjon/uttale) blir vedtatt av årsmøtet eller styret i laget og tar ofte for seg laget sitt standpunkt i høve til ei politisk sak. • Ungdomslaget har gjerne i tillegg andre styringsverktøy som prinsipprogram, langtidsprogram og styringsføresegner.

PLANLEGGING Alt frivillig organisasjonsarbeid krev planlegging. Enkelte køyrer på utan å planlegge og kan bli straffa for det. Andre planlegg og planlegg – og kjem aldri så langt som til sjølve aktiviteten. God planlegging er ofte nøkkelen til godt gjennomførte aktivitetar og prosjekt. Men kvifor planlegge? Jo, for å få oversikt over: • mål • målgruppe • tiltak som skal gjennomførast • ansvarsfordeling • tidsperspektiv • kva inntekter og utgifter vi vil få

Dei vanlegaste plandokumenta ungdomslaga styrer etter, er lovene, arbeidsprogrammet, rekneskapen og budsjettet. Det kan ofte vere fornuftig å organisere større tiltak og aktivitetar som prosjekt. Å bruke prosjekt som arbeidsmetode er fint fordi det skaper struktur og oversikt, og fordi det tar høgde for at aktiviteten har ein planleggingsfase, ein gjennomføringsfase og ein evalueringsfase. Prosjektskissa kan vere eit godt hjelpemiddel og kan òg nyttast i lag med søknader om midlar.

ÅRSHJULET Eit anna godt planleggingsverktøy er årshjulet. Årshjulet er delt i tolv månader og ulike kategoriar som aktivitetar, prosjekt, møte og NU/fylkeslag. Styret har ansvar for å fylle ut årshjulet fortløpande. Lag eit årshjul som passar for ditt lag. Kanskje skal kvar nemnd ha sin eigen kategori? Kanskje skal utleigedatoar i ungdomshuset førast som ein kategori?

Målet er å få god oversikt over kva som skal skje framover, og kunne planlegge aktivitetar, prosjekt og møte ut frå kva tid andre aktivitetar er tenkte. Hjulet kan verke inspirerande fordi ein ser kor stor aktiviteten faktisk er i løpet av eit år, og det er eit godt utgangspunkt når årsmeldinga skal skrivast. Årshjulet bør hengast opp ein sentral stad der medlemene møtest.

STØTTEORDNINGAR OG SØKNADER Dette er eit emne som bør interessere dei fleste. Til meir pengar vi får i støtte, til meir aktivitet kan vi skape! Både leiaren, skrivaren, kasseraren og eventuelt studieleiaren bør ha god kjennskap til kva støtteordningar som finst.

FRIFOND Frifond er ei støtteordning som har til formål å skape auka aktivitet for barn og unge. Ungdomslaga kan søke om frifondmidlar gjennom Noregs Ungdomslag.

21 UNGDOM 03/2017

ORGANISASJON

Illustrasjonar hentar frå kursmaterialet Verktøykassa.

Kriteria for å få støtte: • De må vere ein demokratisk organisasjon og ha kulturaktivitet som del av verksemda. • De må arbeide i lokalmiljøet og for og med barn og unge under 26 år. • Minimum 1/3 av deltakarane på tiltaket må vere under 26 år. • Lag som ikkje har medlemer under 26 år, og som ikkje har sendt inn medlemsliste og årsrapport for føregåande år, får ikkje tilskott. • Lag som fekk tilskott året før, må ha sendt inn rapport. Les meir på ungdomslag.no under “søk pengar”.

STUDIEMIDLAR Lag som driv opplæringsverksemd, kan søke studiemidlar. Laga i NU sender søknaden til Studieforbundet kultur og tradisjon. For å få tilskot må opplæringa fylle desse krava: • Det må vere minst tre deltakar over 14 år som fullfører 75 % av tida. • Kurset må vare minst 8 timar og må lysast ut offentleg. • Opplæringa skal følgje ein studieplan som studieforbundet godkjenner.

22 UNGDOM 03/2017

• Kurset må meldast inn på skjema før kursstart og ferdigmeldast etter kursslutt. Sjå meir informasjon: www.kulturogtradisjon.no.

ANDRE AKTUELLE STØTTEORDNINGAR • • • • • • • • •

Musikkverkstadordninga Fond for lyd og bilde Norsk kulturråd Mangfald og inkludering LNUStorebrands ”Vi heier på” Spelemidlar til lokale kulturhus Bygdeutviklingsmidlar Lokalt næringsliv, som sparebankar, forsikringsselskap mm. Kommunale støtteordningar NU-lag kan søke støtte til rusfrie prosjekt gjennom Norske kulturbygg

www.tilskudd.no, www.lnu.nowww.legathandboken.no

TIPS TIL SØKNADEN • Les utlysingsteksten og retningslinjene nøye! • Legg ved eventuell prosjektskisse. • Ver tydeleg når det gjeld kva målet med tiltaket er. • Ver konkret når det gjeld korleis de vil nå målet. • Jobb med innleiinga: Her skal du selje søknaden. • Søknaden skal vere strukturert og ha fin formgjeving. • Ta med litt om bakgrunnen til laget. • I posten eller på e-post / over nett? Visste du at lokallaget kan få gjesteinstruktør i organisasjonskurs? Ta kontakt med NU-kontoret for meir informasjon.

TIPS: Er laget registrert som mottakar av grasrotandel? Grasrotandelen er ei ordning frå Norsk Tipping, der spelaren kan velge eitt lag eller éin forening som dei ønskjer å støtte med 5 % av innsatsen. Les meir på www.grasrotandelen.no

NSU Youth Festival

Life on the Line Nordic organiser: Nordisk Samorganisation for Ungdomsarbejde (www.nsunet.org) National host: 4H Danmark (www.4h.dk)

Copenhagen 5-11 December 2017

WHAT? Shortly, we learn about each other´s

cultures and share it with people in the streets of Copenhagen.

WHO? It´s for YOU who are in the age 14 - 22 and

It´s

Registration

Project content

living in a Nordic country, Germany or Latvia.

ife

ab an ou

dy r li

fe,

and

the

new

Join us in Copenhagen!

rth

ern

rop

ult

ure

The main aim of “Life on the Line” is to increase intercultural dialogue in NGOs and unite youth across cultural boundaries. Arrival day: 5th of December Day 1: Getting to know each other and the theme intercultural learning Day 2-3: Workshops at the venue about the participants´ hobbies and culture Day 4: Workshops continues, but involving locals in central Copenhagen Day 5: Evaluation and dissemination plan Departure day: 11th of December The main working languages are the Nordic countries and English. Interpretation available from/to Arabic and other languages according to need. Registrations and further information: anna@fsu.fi Limited number of places, available until they are filled. Participant fee: 1100 DKK Travel reimbursement: 50% A wide range of cultural representation gives added value for everyone in the project,therefore: NO FEE and 100% travel reimbursement for participants who are immigrants in their country of receidence. (Does not apply to participants who have migrated from one Nordic country to another.) Travel reimbursement require that cheapest travel optionis used and full documentation of costs is given to host (original tickets, receipts, boarding passes).

ild

tog

eth

er!

23 UNGDOM 03/2017

STUDIEFORBUNDET

Kurs

i Krik og Krok

HUGS Å MELDE INN KURS!

Ønskjer de å dele opplevingane i ungdomslaget med fleire? Treng laget litt ekstra pengar? Ønskjer de fleire aktive medlemmar i ungdomslaget? Da er rekrutteringskampanjen til Studieforbundet, Krik og krok, noko for laget ditt! TEKST: STUDIEFORBUNDET KULTUR OG TRADISJON

Studieforbundet følgjer opp kampanjen til Voksenopplæringsforbundet, ”Én million på rett kurs”, som vart avslutta i 2015, med å starte ein eigen kampanje for å få fleire deltakarar på kurs og for å spreie kulturopplæring over heile Noreg. Krik og krokkampanjen har som mål å få kurs i alle kommunar i heile Noreg, da spesielt i kommunar der det dei to tidlegare åra ikkje har vore kurs. Frå 2017 til 2019 har Studieforbundet som mål at det skal meldast inn kurs frå over 85 % av kommunane i landet.

24 UNGDOM 03/2017

MOGLEG FOR ALLE

OPPSTARTSSTØTTE

Studieforbundet har som visjon at ”[d]et skal vere mogleg for alle som bur i Noreg, å bli kjende med og lære kulturuttrykk og folkelege tradisjonar i skapande og trygge fellesskap”. Gjennom Krik og krok blir det lagt spesielt vekt på at alle skal med. Det er i Noreg mange små kommunar som ikkje har kulturopplæringstilbod. Mange reiser langt for å få eit tilbod, og derfor ønskjer vi at Krik og krok skal spreie kurs rundt i heile landet og slik få nye deltakarar.

Studieforbundet ønskjer å gje oppstartsstøtte til laga som held kurs i desse Krik og krok-kommunane. 2500 kroner kan laget få dersom dei held kurs i ein av kommunane som manglar. I mange kommunar vil det ikkje vere grobotn for eit eige lag, men det kan vere mange som ønskjer å vere ein del av eit lag. Gjennom å flytte øvingar/kurs til ein ny kommune i nærleiken kan laget få nye medlemmar, vise fram laget og skape eit kulturopplæringstilbod i eit nytt område.

STUDIEFORBUNDET

FÅ MED FLEIRE I LAGET Av og til kan aktiviteten i laget bli litt lukka, heilt utan at det er meininga. Det kan vere dei same deltakarane som kjem kvar gong, og ein kan gro litt fast i gamle rutinar. For å vekke lysta til forandring og for å strekke seg litt lenger for å finne nye deltakarar håpar Studieforbundet at Krik og krok og oppstartsstøtta kan vere eit konkret mål og ein god motivasjon. Å vere del av nærmiljøet rundt seg er viktig for alle, uavhengig om du alltid har budd der eller er ny. Studieforbundet er oppteke av inkludering, og dette er òg ein viktig tanke bak kampanjen Krik og krok. Ved at lokallag begynner å halde kurs, blir det nye arenaer i nærområdet. Dette er viktige arenaer der menneske kan kjenne tilhøyrsle og vere ein del av eit spennande læringsmiljø. For å få oversikt over kva for kommunar som manglar kurstilbod har Studieforbundet laga ei liste. Er kommunen din på lista og laget ditt har planar om eit kurs? Gå inn på nettsida kulturogtradisjon.no og les meir om Krik og krok.

Østfold: Aremark Marker Rømskog Skiptvet Hedmark: Rendalen Engerdal Tolga Telemark: Siljan Drangedal Hjartdal Nissedal Fyresdal Aust-Agder: Vegårshei Tvedestrand Iveland Valle Vest-Agder: Audnedal Lindesnes

* Rosa kommunar manglar det kurs. Dei grøne er kommunar som no har meldt inn kursaktivitet etter denne kampanjen starta.

Rogaland: Lund Bjerkreim Forsand Kvitsøy Utsira

Hordaland: Jondal Ulvik Modalen Øygarden Fedje

Tjeldsund Ballangen Røst Værøy Moskenes

Sogn og Fjordane: Vik Hornindal Møre og Romsdal: Sande Herøy Midsund Gjemnes Sør-Trøndelag: Snillfjord Roan Nord-Trøndelag: Verran Namsskogan Flatanger Leka

Troms: Dyrøy Torsken Berg Skjervøy Kvænangen Finnmark: Vardø Kautokeino Hasvik Kvalsund Måsøy Lebesby Gamvik Berlevåg Nesseby Båtsfjord Svalbard* Longyearbyen

Nordland: Vevelstad Herøy Træna Rødøy Steigen Tysfjord

25 UNGDOM 03/2017

Når du sikrar verdiar, skapar du verdiar.

velkommen til velkommen til follo folkehogskole folkehogskole follo

Det kan me forsikra.

VI TAR KREATIVITET PÅ ALVOR

Knif Trygghet er eit reindyrka forsikringsselskap som er skipa for å verna og tryggja verdiar for det rike organisasjons- og kulturlivet i Noreg. Difor har me utvikla særskilt gode og tilpassa løysingar for Noregs Ungdomslags verksemd, til dømes forsikring av klubbhus og kulturbygg. Me tilbyr òg gunstige personforsikringar for alle som er engasjert i ungdomslaga.

velkommen til follo folkehogskole

VI TAR KREATIVITET PÅ ALVOR MUSIKAL HIPHOP MUSIKAL HIPHOP VOKAL BAND VOKAL VI TAR KREATIVITET PÅ ALVOR BAND DANS PERSONLIG DANS PERSONLIG MUSIKAL HIPHOP TRENER FILM TRENER VOKAL FILM DANS FILM

BAND

PERSONLIG TRENER

FOLLO.FHS.NO

Meir informasjon og gode tilbod får du på kniftrygghet.no, eller ring 23 68 39 00

SIKRAR VERDIAR. SKAPAR VERDIAR.

VI GIR TRADISJONAR VENGER

FORFRISKANDE OG TRADISJONSTRU

UTFORDRANDE OG ANSVARLEG

IMØTEKOMMANDE OG TYDELEG

BONDEHEIMEN.COM

10818_Annonse_verdier_185x125mm_v1.indd 1

26 UNGDOM 03/2017

22.01.17 13.55

FO FOLLO

FOTO: OLE EKKER BENNETT

vi har de

originale bunadene

Utdanning som folkemusikar?

På Ole Bull Akademiet kan du ta ein bachelor i utøvande tradisjonsmusikk. Det er studiesamling på akademiet på Voss ca. ei veke i månaden, og resten av tida er sett av til timar med læremeister, øving og sjølvstendig arbeid. Det er òg tilbod om valfag i hardingfelebygging, etter søknad. Søknadsfrist 15. desember – sjå www.olebull.no Tradisjonsmusikk er ei studieretning innafor Bachelorprogram i utøvande musikk ved Griegakademiet, Universitetet i Bergen

Velkommen til oss i Olav Tryggvasons gate 18

19.10 ANITA VIKA LANGØDEGAARD (Dansescenen) 20.10 UGAGN M/ KIRSTEN BRÅTEN BERG (Åpen Klasse/Plateslipp) 21.10 QUIZ: STORESLEM OG DANSEFEST (Dansescenen) 22.10 ØYVIND BRABANT OG JOHN BONDAL (Tett på) 25.-26.10 BELINDA BRAZA (Coda) 26.10 GABRIEL FLIFLET BAND (Folk på torsdag) 27.10 DØGENIKTENES DEBATT & JINX & CREATURE (Coda) 27.10 ISÁK (Idja) 28.10 VARGA/TREFELI WORKSHOP & SAMTALE (Coda) 28.10 GEORG BULJO - SNØFRID (Buljos Bidus) 29.10 STY & VINJEUNGDOM (LilleRIKSEN) 01.11 CHASSOL (Verdensmusikk/OWMF) 02.11 CELTIC ROOTS ENSEMBLE (Folk på torsdag/OWMF) 03.11 AFENGINN & VALKYRIEN (Bakkjens Basar/OWMF) 04.11 TRIO NOR (ARTO JÄRVELÄ) (Dansefest/Månedens artist) 09.11 MORGONRODE (Folk på torsdag) 10.11 BIRGER MISTEREGGEN - SLAGFERDIG (Fortellerscenen) 11.11 TRANSJOIK & MOENJE (Buljos Bidus) 12.11 GJØKUNGEN (LilleRIKSEN) 22.11 BOLTELØKKA JENTEKOR M/HANNE TVETER (Åpen Klasse) 23.11 ARTO & ANTTI JÄRVELÄ & BRØDRENE LARSEN (Folk på torsdag) 24.11 SKENET / PEKKO KÄPPI (Bakkjens Basar) 25.11 FOKUS FINLAND 100 ÅR - KAUSTINEN (Åpen klasse/Ultima) 26.11 MARI MIDTLI M/ UFO OG BULDER & BRAK (LilleRIKSEN) 30.11 KVEDARKVINTETTEN (Folk på torsdag) 30.11 MASHA VAHDAT - SOLO (Fortellerscenen) 01.12 FELGEN ORKESTER (Idja) 02.12 JULEKONSERT HOVEDØEN M/GJESTER (Verdensmusikk) 03.12 MADS KURAAS & LARS-INGAR MEYER FJELD (Tett på) 07.12 NMH-FESTIVAL OG DANSEFEST (Folk på torsdag) 08.12, 09.12, 10.12 PØBEL I PELS (Åpen klasse)

SCENE FOR FOLKEMUSIKK & FOLKEDANS

HØSTEN PÅ RIKSSCENEN

25.08 PER BOLSTAD I ORD OG TONAR (Åpen klasse) 26.08 JUANJO PASSO & ORQUESTA TANGARTE (Verdensmusikk) 31.08 RIMUR OG SAUMUR (Folk på torsdag) 01.09 RESJEMHEIA & SYMBIO (Bakkjens Basar) 02.09 TELLEFSEN/BUEN/GIMSE (Åpen Klasse) 03.09 FELE - JA! DET VIL JEG PRØVE! (LilleRIKSEN) 07.09 NERGAARD/KRUMINS & GRANLIEN/BY (Folk på torsdag) 09.09 NORDIC SOUND FOLK ORCHESTRA (Førdefestivalen/Åpen klasse) 10.09 BERIT MAURSETH / ANNE MARIT JACOBSEN - JON FOSSE (Tett på) 13.09 RØINE/HULBÆKMO/KJORSTAD BRØDRENE (Åpen Klasse) 14.09 OSLOS HUS (Folk på torsdag) 15.09 BIRU BABY (Idja) 16.09 DANSEFEST: GAMMMALDANS (Dansescenen) 17.09 STUBSVEEN/FLOTTORP: EVENTYRØYA (LilleRIKSEN) 21.09 FRØKEN (Folk på torsdag) 22.09 MAURSETH/OPHEIM - TIDEKVERV (Månedens artist) 23.09 AFRIKASCENEN (Verdensmusikk) 27.09 BENEDICTE MAURSETH MED VENNER (Månedens artist) 28.09 MORKEN/NYRØNNING & OLE NILSSEN (Folk på torsdag) 29.09 JIENAT & KAJSA BALTO (Buljos Bidus) 30.09 GRO MARIE SVIDAL (Åpen klasse) 01.10 CENTER OF THE UNIVERSE (LilleRIKSEN) 05.10 IRENE TILLUNG OG 10 PÅ TAKET (Folk på torsdag) 06.10 STORM WEATHER SHANTY CHOIR/MANNSKORET (Bakkjens Basar) 07.10 MAYKEL BLANCO Y SU SALSA MAYOR (Verdensmusikk) 08.10 INGELEIV KJERLAND KVAMMEN/FRANK ROLLAND (Tett på) 12.10 HULBÆKMO & JACOBSEN FAMILIEORKESTER (Folk på torsdag) 13.10 FAIRPORT CONVENTION (Åpen Klasse) 14.10 CHOUFIS VERDEN (Verdensmusikk) 15.10 FORTELLEVILL - OPP FRA HAVET (LilleRIKSEN) 19.10 SUDAN DUDAN (Folk på torsdag/Plateslipp)

www.riksscenen.no

27 UNGDOM 03/2017

Returadresse: Noregs Ungdomslag, Øvre Slottsgate 2B, 0157 Oslo

NORSK BARNEBLAD Visste du at medlemmane våre mellom 8 og 14 år får Norsk Barneblad i posten fire gonger i året i staden for Ungdom? * Til andre ivrige lesarar i målgruppa som likar vitsar, teikneseriar, artiklar, kryssord, hobbystoff, matspalte, kviss, eksperiment, dyrestoff, trimtips og fine forteljingar kan du lett tinge abonnement på heimesida www.barneblad.no. Norsk Barneblad er eitt av dei aller eldste barneblada i verda som framleis kjem ut. Det var den 26 år gamle studenten Kristen Stalleland frå Grimstad som grunnla bladet i 1887. Til det første nummeret hadde han 36 abonnentar. Han kalla bladet Sysvorti Norskt Barneblad. Sysvorti er det same som svarttrost. Etter få år vart namnet berre Norsk Barneblad, men svarttrosten er framleis maskot for bladet. Tanken med bladet var først og fremst å gje dei unge lesestoff på nynorsk. Men det var også viktig å lage eit blad der ein tok dei unge meir på alvor. Snart tok også mange barn til å skrive i bladet.

Mange kjende personar har vore redaktørar: Rasmus Løland, Bernt Støylen, Peter Hognestad, Klaus Sletten, Andreas Haavoll, Johannes Farestveit, Jostein Krokvik, Olav Norheim og Gard Espeland. Inger Hagerup, Øyvind Dybvad, Herbjørn Sørebø og Øystein Rosse har vore innom som redaksjonssekretærar. Mange av dei mest kjende forfattarane og illustratørane her i landet har vore medarbeidarar. Nokre har også debutert i Norsk Barneblad som barn. Halldis Moren Vesaas skreiv i Norsk Barneblad som tiåring i 1918. Per Kleiva som i dag er representert på Nasjonalgalleriet, vann ein teiknekonkurranse i bladet som trettenåring i 1947. Det er fleire slike døme.

Frå 1938 har teikneserie-figuren Smørbukk hatt fast plass på baksida av bladet. Han vart først teikna av Jens R. Nilssen. Sidan tok Solveig Muren Sanden over. I dag blir serien laga av Håkon Aasnes. Mange kjende forfattarar skriv for Norsk Barneblad, men bladet er også eitt av dei få der nye forfattarar, illustratørar og teikneserieskaparar kan prøve seg. Det hender dessutan at vi trykkjer opp att klassikarar, både norske og utanlandske. Elles er det aktuelle fagartiklar og reportasjar – ofte slikt ein ikkje finn så mykje av i andre blad.

*Dette skjer sjølvsagt kun om medlemslista til lokallaget er oppdatert i Hypersys, og medlemmen har avhuka at dei ønskjer medlemsblad i posten. Så enno ein grunn til å halde medlemslista oppdatert for lokallaga.